Το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) στελεχώνεται από τους εκπαιδευτικούς:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) στελεχώνεται από τους εκπαιδευτικούς:"

Transcript

1

2 1

3 Το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) στελεχώνεται από τους εκπαιδευτικούς: ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ελευθερίου Κορδελιού Α. Παπανδρέου 2 & Κατσαντώνη, Τ.Κ Τηλ Fax Αγγελίδη Ζήση, Δρ. Γεωλογίας, Α.Π.Θ., Υπεύθυνο Κ.Π.Ε. Αθανασίου Χρυσούλα, Βιολόγο MSc, αναπληρώτρια Υπεύθυνη Αβραμίδου Βαρβάρα, Δασκάλα, Πτυχ. Αγγλικής Φιλολογίας, μέλος της Π.Ο. του Κ.Π.Ε. Αθαναηλίδη Γιώργο, Δάσκαλο, μέλος της Π.Ο. του Κ.Π.Ε Μιχαήλ Σύρμω, Δασκάλα, Βιολόγο Μ.Δ.Ε., μέλος της Π.Ο. του Κ.Π.Ε Μοντεσάντου Ευφροσύνη, Δασκάλα, μέλος της Π.Ο. του Κ.Π.Ε Παπαδημητρίου Ευθύμιο, Φιλόλογο, μέλος της Π.Ο. του Κ.Π.Ε Πιγγελίδου Καλλιόπη, Γαλλικής Φιλολογίας, μέλος της Π.Ο. του Κ.Π.Ε Υφαντή Γιώργο, Βιολόγο MSc, μέλος της Π.Ο. του Κ.Π.Ε. c 2008 Κ.Π.Ε. Ελευθερίου Κορδελιού Έκδοση: Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ελευθερίου Κορδελιού Ηλεκτρονική σελιδοποίηση: Επιμέλεια παραγωγής: Στεφόπουλος Αλέξανδρος ISBN Απαγορεύεται η αναδημοσίευση ή αναπαραγωγή του συνόλου ή μέρους του παρόντος με οποιοδήποτε μέσο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, φωτοτυπικό ή άλλο καθώς και κάθε εκμετάλλευση του χωρίς γραπτή άδεια των συγγραφέων συμφώνως με τις διατάξεις του νόμου 2121/1993 και των συμβάσεων του Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα. 2

4 Ιαματικές πηγές και λουτρόποι Τετράδιο Εργασίας Πρόγραμμα Π.Ε. για τη βιωσιμότητα των Τοπικών Θερμαλιστικών Συστημάτων Δρ. Ζήσης Αγγελίδης Συγγραφή, επιμέλεια, φωτογραφικό υλικό 3

5 4

6 Προλεγόμενα Η χώρα μας λόγω γεωγραφικής θέσης και ευνοϊκών γεωλογικών συνθηκών διαθέτει ένα μεγάλο αριθμό θερμών και ψυχρών, μεταλλικών υδροπηγών. Πολλές από τις πηγές αυτές συνδέθηκαν με την «ίαση», την τέχνη, την παράδοση, τους μύθους και τις δοξασίες. Πάνω τους οικοδομήθηκε ένας αυτόνομος κλάδος φροντίδας της ανθρώπινης υγείας, η ιαματική υδροθεραπεία. Για το διδακτικό μας έργο, οι ιαματικές πηγές και το περιβάλλον τους σε κάθε γωνιά της χώρας μας, συγκροτούν ένα σύστημα που θα το χαρακτηρίζαμε «τοπικό ιαματικό - θερμαλιστικό σύστημα». Εκατό περίπου τέτοια συστήματα με διαφορετικά χαρακτηριστικά συναντούμε σε ορεινές, πεδινές, παραθαλάσσιες, παραλίμνιες περιοχές και αποτελούν ένα ιδιαίτερο φυσικό, πολιτισμικό, οικονομικό πόρο, καθώς: Συνδέονται με τη μυθολογία, την ιστορία, την τέχνη, την παράδοση του τόπου μας. Αποτελούν κλειδί για την οικονομία και την ανάπτυξη εκατό και πλέον περιοχών. Συνδέονται με την ανθρώπινη σωματική υγεία, την ευεξία την ομορφιά, την ψυχαγωγία, την αναψυχή. Αναδεικνύουν νέα επαγγέλματα που έχουν σχέση με το θερμαλισμό Αναδεικνύουν την ιδιαιτερότητα του γεωθερμικού περιβάλλοντος. Θέτουν σε κίνηση πολυάριθμες δραστηριότητες (κοινωνικές, εμπορικές, εκπαιδευτικές, διοικητικές, αθλητικές, ψυχαγωγικές κ.α.) Τα φυσικά θερμά νερά αποτελούν ήπια, φυσική και σε σημαντικό βαθμό ανανεώσιμη πηγή ενέργειας. Συνδέουν την εκπαίδευση για τη βιωσιμότητα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο καθώς φέρνουν σε άμεση σχέση τους ιαματικούς φυσικούς πόρους με τις ανθρώπινες δράσεις Αγαπητοί μας Γι αυτούς και πολλούς άλλους λόγους που εσείς θα ανακαλύψετε κατά τη διάρκεια των 6 7 ωρών που θα είμαστε μαζί, σας καλούμε να καταβάλετε την καλή σας προσπάθεια. Εμείς θα ταξιδέψουμε μαζί σας στο ευχάριστο και δημιουργικό ιαματικό σας έργο. Ζήσης Αγγελίδης 5

7 Λίγα λόγια για το θέμα Το θέμα που θα διαπραγματευθούμε το οποίο και αποτελεί αντικείμενο διδασκαλίας για τους εκπαιδευτικούς και αντίστοιχα αντικείμενο μάθησης για τους μαθητές είναι: α) οι ιαματικοί φυσικοί πόροι και β) ιαματικός τουρισμός θερμαλισμός. Το πρώτο αναφέρεται σε γήινα φυσικά υλικά ενώ το δεύτερο σε ανθρώπινη κοινωνική δράση. Το πρώτο (α) προέκυψε από την κοσμογονική εξέλιξη. Αφορά τα θερμά ή ψυχρά μεταλλικά υδατικά ή γεωθερμικά συστήματα. Τα συστήματα αυτά καθώς και οι μηχανισμοί τους προέκυψαν από τις τοπικές γεωλογικές, μορφολογικές, γεωχημικές, υδρολογικές, κλιματικές, οικολογικές, γεωθερμικές κ.α. συνθήκες. Έχουν συγκεκριμένο μηχανισμό λειτουργίας (κύκλο) και φυσικοχημικές ιδιότητες που εξαρτώνται α) από τα πετρώματα με τα οποία έρχεται σε επαφή το νερό β) από τον τύπο του νερού που εισρέει στη ζώνη τροφοδοσίας του συστήματος γ) από το γενικότερο μηχανισμό και τις συνθήκες κίνησης του νερού στο υπέδαφος. Το δεύτερο (β) είναι δημιούργημα του ανθρώπου εδώ και 3000 περίπου χρόνια. Ο άνθρωπος αρχικά με τη δύναμη της εμπειρίας και στη συνέχεια με την παρατήρηση και το πείραμα αναγνώρισε ότι η μεθοδευμένη χρήση του μεταλλικού νερού έχει ευεργετική επίδραση στην ανθρώπινη υγεία. Έτσι δημιούργησε την ιαματική υδροθεραπεία. Σε κάθε ιστορική περίοδο οι αντιλήψεις για τη χρήση των ιαματικών νερών ήταν ανάλογες με τις αντιλήψεις που επικρατούσαν για τον άνθρωπο και σύμφωνες με την οργάνωση των κοινωνιών τους. Σήμερα ιαματικός τουρισμός και τουρισμός ευεξίας είναι δύο ανθρώπινες κοινωνικές δράσεις που δημιουργεί ο άνθρωπος για να φροντίσει την υγεία του αλλά και να υποστηρίξει οικονομικά την τοπική κοινωνία. Τέλος το ενεργειακό περιεχόμενο των φυσικών θερμών νερών έχει πολλαπλές ωφέλιμες χρήσεις για την οικονομία και το περιβάλλον. 6

8 Διδακτική προσέγγιση Η διδακτική διαδικασία την οποία ακολουθούμε αφορά: I) Τη διαθεματική μορφή διδασκαλίας στο χώρο του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Μέσω της διαθεματικής διδασκαλίας οι μαθητές επιθυμούμε να αποκτήσουν γνώσεις και κυρίως κριτική σκέψη σε θέματα που έχουν σχέση με το αντικείμενο των ιαματικών πηγών, του ιαματικού τουρισμού θερμαλισμού. Αυτό γίνεται με συγκεκριμένες αναφορές στη μυθολογία, την ιστορία, τη γεωγραφία, τη φυσική, τη χημεία, την οικολογία, την οικονομία, την κοινωνιολογία κ.α. Όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν το πρόγραμμα υλοποιείται στους χώρους των λουτρών Λαγκαδά. Μυθολογία Γεωγραφία Γεωλογία Ιστορία Οικονομία Φυσική Βιολογία Χημεία Κοινωνιολογία Οικολογία Τεχνολογία Ρύπανση Υγεία Ευεξία Αναψυχή Γαλήνη Φύση Ψυχαγωγία Τέχνη Δικαιοσύνη Θεσμοί Βιωσιμότητα Διαχείρηση Επικοινωνία Αειφορία Προστασία Εκπαίδευση II) Ιδιαίτερα για τους μαθητές που στα όρια του περιβάλλοντός τους αναβλύζουν θερμά ή ψυχρά ιαματικά νερά και υπάρχουν εγκαταστάσεις ιαματικού τουρισμού προτείνουμε: Μαθητές και εκπαιδευτικοί στο σχολείο τους να συνομιλήσουν και να εμπνευστούν από τον δικό τους λουτρότοπο έτσι ώστε να σχεδιάσουν ένα πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Π.Ε.) για τα ιαματικά τους λουτρά στο πλαίσιο της εκπαίδευσης για την αειφορία. 7

9 Στην κατεύθυνση αυτή το πρόγραμμα Π.Ε προτείνουμε να έχει: Κεντρικό παιδαγωγικό στόχο τον ενεργό πολίτη και να εστιάζει: α) στη αειφορική διαχείριση των ιαματικών νερών και β) στη βιωσιμότητα του λουτροτοπικού συστήματος. Να προσεγγίζεται ο στόχος και οι ενέργειες του προγράμματος με σαφείς διδακτικές μαθησιακές αρχές (αυτενέργεια, εποπτεία, εγγύτητα στη ζωή) οι οποίες και να λειτουργούν ως κορμός του παιδαγωγικού εγχειρήματος. Το πρόγραμμα προτείνουμε να εκτυλίσσεται μέσω τεσσάρων διδακτικών φάσεων, οι οποίες να έχουν μεταξύ τους παιδαγωγική συνάφεια έτσι που να οικοδομούν σταδιακά και στο βέλος του χρόνου τον κεντρικό παιδαγωγικό στόχο. Το συνολικό διδακτικό έργο να εμπεριέχει και να καλλιεργεί με σαφήνεια τα γνωστά (όπως αναφέροντατι) «αξιώματα» ή αρχές της βιωσιμότητας π.χ. της ολιστικότητας, της πρόβλεψης, της διατήρησης της βιολογικής και πολιτισμικής διαφορετικότητας, της διαχείρισης, της αξιολόγησης της φέρουσας ικανότητας, της υπευθυνότητας συνεργασίας, συνεννόησης, της ανακύκλωσης της δίκαιης διοίκησηςδιαχείρισης της ενέργειας και φυσικών αποθεμάτων κ.λ.π. Κατά την υλοποίηση του προγράμματος οι προσπάθειές μας εστιάζονται στην ανάπτυξη διαλόγου και συνεργασίας μεταξύ των μαθητών. Δίνουμε προτεραιότητα στις επιλογές, αποφάσεις και προσδοκίες των μαθητών και επικουρικά στις συμπεριφορές τους. Η ανάπτυξη και η καλλιέργεια της σκέψης γίνεται από τους ίδιους με τα εκπαιδευτικά υλικά που φτιάχνουν για το θέμα που πραγματεύονται. Το πρόγραμμα εξελίσσεται σε ολομέλεια και σε μικρές ομάδες οι οποίες συνομιλούν για το αντικείμενο ανταλλάσσοντας σκέψεις και συναισθήματα 8

10 Εξέλιξη του Προγράμματος σε τέσσερεις φάσεις: α) 1η φάση: «Εμείς και τα ιαματικά λουτρά του τόπου μας. Παρατήρηση & Περιγραφή». Η πρώτη φάση αφορά το τι συντελείται και πώς συντελείται στο πλαίσιο της τουριστικής ιαματικής (θερμαλιστικής) πραγματικότητας στην περιοχή των λουτρών. Προσπαθούμε στη φάση αυτή για τη δημιουργία μιας πλούσιας εικόνας της τοπικής περιβαλλοντικής θερμαλιστικής πραγματικότητας. Οι μαθητές ερευνούν και καταγράφουν τις ιαματικές πηγές και το φυσικό υπόβαθρο του τόπου τους. Εκφράζουν τις δικές τους εμπειρίες και περιγράφουν δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο λουτρότοπο. Ερευνούν για να ανακαλέσουν μνήμες για τα ιαματικά νερά και το περιβάλλον από το παρελθόν και να τις μοιρασθούν με τους συμμαθητές/τριές τους. Παρατηρούν και καταγράφουν σε τετράδιο εργασίας τη φύση που ως απέραντο εργαστήριο δημιουργεί τους ιαματικούς φυσικούς πόρους και τα άλλα οικολογικά, περιβαλλοντικά στοιχεία και χαρακτηριστικά. Οι μαθητές/τριες προβληματίζονται: - Τί ιαματικούς φυσικούς πόρους έχουμε στον τόπο μας; Ποιά είναι τα χαρακτηριστικά τους; - Ποιά οικολογικά στοιχεία και χαρακτηριστικά διαθέτει ο τόπος μας ιδιαίτερα στο περιβάλλον των πηγών π.χ. πανίδα, χλωρίδα, υψόμετρο, προσανατολισμός, κλιματολογικά στοιχεία, νερά, μορφολογία, εστίες ρύπανσης κ.α. - Τί εγκαταστάσεις υπάρχουν; - Ποιές έχουν σχέση με τη φροντίδα της ανθρώπινης υγείας (ιαματική χρήση του νερού) και ποιές με τον τουρισμό ευεξίας, αναψυχής; - Ποιά η ιστορία των ιαματικών μας λουτρών; ποιά τα έθιμα, οι παραδόσεις, οι αντιλήψεις των κατοίκων για τα ιαματικά λουτρά; - Ποιες οι εστίες και τα είδη ρύπανσης στην περιοχή του θερμαλιστικού συστήματος του τόπου μας; Οι μαθητές συγκεντρώνουν τα στοιχεία από τις εμπειρίες τους, την παρατήρηση, την έρευνα που πραγματοποίησαν και στη συνέχεια σχεδιάζουν τη δική τους εποπτική εικόνα σε χαρτόνι εργασίας που αφορά: α) τη φύση και τους μηχανισμούς της β) τις εγκαταστάσεις που έχουν σχέση με τα ιαματικά λουτρά και τον τουρισμό ευεξίας, αναψυχής. Η εικόνα αυτή γίνεται αντικείμενο συζήτησης. Τέλος οι μαθητές δημιουργούν στο χαρτόνι εργασίας την κοινωνική περιβαλλοντική και θερμαλιστική πραγματικότητα του τόπου τους και αποφαίνονται γι αυτήν. 9

11 2η Φάση: «Η πόλη μας και τα ιαματικά της λουτρά». Οι μαθητές διερευνούν τη σχέση του φυσικού με το πολιτισμικό και ερμηνεύουν γιατί ο τοπικός ιαματικός τουρισμός - θερμαλισμός ή ο τουρισμός ευεξίας - αναψυχής συντελείται έτσι και όχι αλλιώς. Συζητούν για τη σχέση αλληλεξάρτησης φύσης - φυσικών πόρων με τις ανθρώπινες δράσεις. - Πότε και γιατί οι πολίτες επισκέπτονται τα ιαματικά λουτρά; - Ποιά προβλήματα προκύπτουν στο περιβάλλον των λουτρών από την ανευθυνότητα των πολιτών; - Πώς θα διατηρηθούν ιαματικές πηγές, η φύση και η ιστορία του τόπου στις επόμενες γενιές; - Ποιές αναπτυξιακές υποδομές δημιούργησε ο άνθρωπος στο χρόνο; - Μεγάλωσε ή μίκρυνε η λουτρόπολη; Αφιερώνουμε χρόνο για συζήτηση με θέμα «Λουτρά - φύση - πολιτισμός». Τα ερωτήματα που προκύπτουν από το θέμα στρέφονται κυρίως στις ανθρώπινες κοινωνικές αναπτυξιακές δραστηριότητες οι οποίες παρεμβαίνουν στο τοπικό περιβάλλον. Ο τοπικός ιαματικός τουρισμός - θερμαλισμός λειτουργεί έτσι ώστε: - να διατηρείται το φυσικό υπόστρωμα (μικροκλίμα, καθαρός αέρας, καθαρό νερό, έδαφος) - να διατηρείται η ικανότητα των οικοσυστημάτων να αυτοαναπτύσσονται - να διατηρείται η βιολογική διαφορετικότητα - η χρήση των ανανεώσιμων πηγών - φυσικών πόρων γίνεται στα όρια της ανανεωσιμότητας - η διαθέσιμη έκταση του χώρου που ασκείται η κοινωνική δράση ιαματικός τουρισμός θερμαλισμός και ο ανθρώπινος πληθυσμός - επισκέπτες να είναι σε αρμονία (φέρουσα ικανότητα συστήματος) Τα θερμά φυσικά νερά αποτελούν καθαρή μορφή ενέργειας. Θα μπορούσαν λοιπόν να θερμάνουν τα κτίρια των λουτρών ή και περισσότερα. Επίσης σε πολλές περιοχές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη θέρμανση γεωργικών, κτηνοτροφικών και άλλων εγκαταστάσεων. Με τη δεύτερη φάση οι μαθητές θα αντιληφθούν πώς διαμορφώνεται και λειτουργεί μια ανθρώπινη κοινωνική δράση. Ποιές αντιλήψεις, ποιά πρότυπα, ποιές ιδέες, ποιές αξίες κυριαρχούν στον τόπο τους που αφορά στη σωματική, ψυχική και πνευματική ανθρώπινη υγεία, ευεξία, αναψυχή. Η σκέψη μας για ένα πρόγραμμα που αφορά το θερμαλισμό του τόπου μας κινείται στην: Παρατήρηση - Εξήγηση - Πρόβλεψη - Διαχείριση Η επίσκεψη στις θερμαλιστικές ή και σε άλλες τουριστικές εγκαταστάσεις μπορεί να πραγματοποιηθεί εφαρμόζοντας τη «μελέτη πεδίου». 10

12 3η Φάση: «Θεσμικοί συνομιλητές βιωσιμότητας του συστήματος (Θεσμικοί συνομιλητές που διαχειρίζονται τους ιαματικούς φυσικούς πόρους και τον θερμαλισμό του τόπου μας)». Οι μαθητές παρατηρούν, καταγράφουν ότι δεν έχει «φυσική υπόσταση». - Ποιοί αποφασίζουν για το είδος και το μέγεθος της ανάπτυξης των λουτρών του τόπου μας; - Ποιοί έχουν την ευθύνη της λειτουργίας του τοπικού μας θερμαλισμού; - Ποιοί φορείς εμπλέκονται με τα ιαματικά λουτρά στον τόπο μας και τη χώρα μας; - Ποιοί έχουν την ευθύνη της διαχείρισης των ιαματικών φυσικών πόρων; - Τι φαίνεται στο θερμαλιστικό περιβάλλον του τόπου μας; Τι κρύβεται; Τι ισχύει; Τι δεν ισχύει; Τι αξίζει ή δεν αξίζει; Συζητούμε θέματα αναγκών, προσδοκιών και αλληλεγγύης για τους συνανθρώπους μας που έχουν ανάγκη να φροντίσουν την σωματική και ψυχική τους υγεία και ευεξία. Τα ιαματικά λουτρά είναι ανάγκη; επιθυμία; απαίτηση από τους πολίτες; - Ποιά επαγγέλματα συνδέονται με τον ιαματικό τουρισμό και τον τουρισμό ευεξίας; - Η χώρα μας είναι πλούσια σε ιαματικές πηγές σε ιστορία και παράδοση; - Πώς θα διασφαλίσουμε τους ιαματικούς φυσικούς, την ιστορία, τις παραδόσεις τους πόρους για τις επόμενες γενιές; 4η Φάση: «Εμείς και το μέλλον του τόπου μας (εμείς και οι άλλοι)». Οι μαθητές της περιβαλλοντικής ομάδας συνομιλούν για τις δικές τους επιλογές και προσδοκίες. Μοιράζονται με τους άλλους τη δική τους αλήθεια για την κοινωνική πραγματικότητα του τόπου τους και το μέλλον. Στρέφουν το βλέμμα τους στους άλλους και οικοδομούν στο χώρο τους κανόνες βιωσιμότητας. Αναδεικνύουν τις αξίες της αλληλεγγύης της συνεργατικότητας της συλλογικότητας του σεβασμού. Η βιωσιμότητα των τοπικών θερμαλιστικών συστημάτων γίνεται επιθυμία και εκφράζεται στην καθημερινότητα με δράση. 11

13 12 Ιαματικοί φυσικοί πόροι και θερμαλισμός μέσα από τη διαθεματική προσέγγιση της γνώσης.

14 Μυθολογία Κάθε φορά που επιχειρεί κάποιος να κάνει ένα ταξίδι στις αρχές του πολιτισμού δεν μπορεί να μην συγκινηθεί από τους υπέροχους μύθους που επινόησε ο άνθρωπος, άλλοτε για να ερμηνεύσει και άλλοτε για να εξευμενίσει τη φύση. Στην Ελληνική μυθολογία το νερό αποτελεί πρωταρχικό στοιχείο ζωής καθώς συνδέεται με τη βλάστηση, τη γονιμότητα της γης,την έμπνευση και την ανθρώπινη υγεία. Στην κασταλία πηγή λατρευόταν η Άρτεμις που ήταν θεότητα των πηγών των ανθέων και των σπηλαίων γι αυτό λεγόταν και νύμφη (θερμία ή λουσία). Όπως λέει ο μύθος λουζόταν σε σπήλαια διαφόρων περιοχών της Ελληνικής αρχαιότητας μαζί με τις νύμφες, οι οποίες σύμφωνα με τις λαϊκές παραδόσεις ήταν κόρες του Δία και θεότητες του υγρού στοιχείου. Οι περισσότερες νύμφες έπαιρναν όνομα από τον τόπο διαμονής τους. Ονομαζόταν είτε Ναϊάδες είτε Υδριάδες και σύμφωνα με τη μυθολογία συνδέονται με τις ιαματικές και μαντικές ιδιότητες των νερών. Η ιερή κασταλία πηγή που ήταν στους Δελφούς πήρε το όνομά της από την κασταλία νύμφη. Οι προσκυνητές δοκίμαζαν το καθαρό νερό της πηγής, έπλεναν τα χέρια τους, για να μπουν καθαροί και εξαγνισμένοι στο ιερό των Δελφών. Σε άλλο μύθο αναφέρεται ότι οι Κένταυροι μετά τη μάχη με τον Ηρακλή, έπλυναν τις πληγές τους στα νερά της πηγής Καϊάφα. Το σπήλαιο με το ιαματικό νερό ονομάζεται και σήμερα σπήλαιο Ανιγρίδων νυμφών. Σύμφωνα με τη μυθολογία οι θεοί Απόλλωνας, Άρτεμις, Ερμής, Δίας, και Διόνυσος πήραν το πρώτο τους λουτρό αμέσως μετά τη γέννησή τους. Οι νύμφες έλουσαν τον Ερμή στις κρήνες των βουνών της Αρκαδίας που θεωρούνταν ιερές. Οι μύθοι μας φανερώνουν αντιλήψεις και αναλύουν νοοτροπίες στάσεις και συμπεριφορές. Πολλές φορές αποτυπώνουν κοινωνικά φαινόμενα και μας ιστορούν ήθη, έθιμα και αναδεικνύουν την υδρολατεία στην αρχαία Ελληνική κοινωνία. 13

15 Η μυθολογία αναφέρει ότι οι θερμές ιαματικές πηγές των θερμοπυλών έγιναν από τον Ήφαιστο, ύστερα από παράκληση της θεάς Αθηνάς που ήταν μια από τις αγαπημένες θυγατέρες του Δία. Και τούτο, γιατί η ηφαίστεια θεά, κατά μία εκδοχή, ήθελε ο προστατευόμενός της Ηρακλής να θεραπευθεί από ένα θανατηφόρο νόσημα. Κατά μία άλλη επικρατέστερη εκδοχή, η Αθηνά προέτρεπε τον δημοφιλή μυθικό ήρωα να λούζεται στις Θερμοπύλες για να ανακουφίζεται από τους σωματικούς πόνους και να ανακτά τις δυνάμεις του ύστερα από κάθε άθλο. Θερμοπύλαι κληθήναι, επεί εκεί η Αθηνά θερμά λουτρά τω Ηρακλεί εποίησε..παυσανίας. 14

16 Ιαματική πηγή Άσκηση 1. Διαβάστε τις ιαματικές πηγές που σημειώνονται στο χάρτη και συζητείστε εάν σας φέρνει στη σκέψη κάτι το όνομα της πηγής ή της περιοχής. 15

17 Ιστορία - Γεωγραφία Η Ελλάδα λόγω της γεωγραφικής της θέσης και της γεωλογικής δομής διαθέτει μεγάλο αριθμό θερμών και ψυχρών μεταλλικών πηγών. Πολλές από τις πηγές αυτές οι Έλληνες από τα αρχαία χρόνια τις συνέδεσαν με την ίαση, καθώς το νερό των πηγών αυτών τους χάριζε τα θεϊκά δώρα της υγείας της ευεξίας της ομορφιάς και του σθένους. Η εμπειρία από τη μακροχρόνια χρήση των νερών αυτών αρχικά, και στη συνέχεια η ιατρική τέχνη του Ιπποκράτη έφεραν στο φως ένα αυτόνομο κλάδο θεραπευτικής αγωγής. Την ιαματική υδροθεραπεία. Από τότε ιστορικά δοκίμια, κτίσματα, έργα τέχνης και παραδόσεις φθάνουν στις μέρες μας και αποτελούν ζωντανή μαρτυρία ενός πολιτισμού με φιλοσοφία και αρχές για τη φροντίδα της ανθρώπινης σωματικής, ψυχικής και πνευματική υγείας. Στην αρχαία Ελλάδα ο σοφός Πλούταρχος έδινε την εξής ιδιότητα του νερού: «τούτο έχει φιλάνθρωπον, την ισότητα, το όμοιον.» Η λέξη «φιλάνθρωπον» που πρωτοπαρουσιάσθηκε στην αρχαία Ελληνική γραμματεία τον 5ο π.χ. αιώνα από τον Αισχύλο έγινε κίνητρο στο διδακτικό έργο του Σωκράτη. Ο Αριστοτέλης μας λέει ότι η λέξη αυτή έχει ηθικό περιεχόμενο. Μέσα στο αρχαιοελληνικό περιεχόμενο της έννοιας «φιλάνθρωπο» συνυπάρχουν οι αξίες της τιμής, του σεβασμού, της εμπιστοσύνης και το αίσθημα της αλληλεγγύης και δικαιοσύνης. Το νερό είναι φίλος του ανθρώπου. Τον τιμά τον σέβεται, τον εμπιστεύεται. Γίνεται ένα μ αυτόν, καθώς η τύχη τους είναι ίδια. 16

18 Από βιβλιογραφικές αναφορές γνωρίζουμε ότι η ιατρική τέχνη γινόταν μέσα στα Ασκληπιεία αλλά και έξω από αυτά. Τα Ασκληπιεία ήταν ναοί και μαζί θεραπευτικά κέντρα της αρχαίας Ελλάδας. Ήταν χώροι λατρείας και ιατρικής περίθαλψης, αφιερωμένα στον θεό Ασκληπιό. Οι λεγόμενοι Ασκληπιάδες που ήταν ιερείς - θεραπευτές προσπαθούσαν για την «ίαση» των επισκεπτών. Σε όλη τη θεραπευτική διαδικασία καθοριστική ήταν η συμβολή του περιβάλλοντος. Η τοποθεσία, η θέα ο προσανατολισμός των εγκαταστάσεων, το υγιεινό κλίμα, η μεγάλη ηλιοφάνεια, η πλούσια φυσική βλάστηση, ο καθαρός αέρας χωρίς ισχυρούς ανέμους, η άφθονη παρουσία νερού, τα αειθαλή δένδρα, τα πουλιά κ.α. ήταν στοιχεία που ευνοούσαν το θεραπευτικό αποτέλεσμα. Το πρώτο ιατρικό μέτρο που εφαρμοζόταν στους επισκέπτες των Ασκληπιείων ήταν το λουτρό. Έτσι τα Ασκληπιεία χτίζονταν κοντά σε θερμές ή ψυχρές πηγές, σε ποτάμια ή κοντά στη θάλασσα. Η κατάλληλη διατροφή ήταν μέρος της συνολικής θεραπευτικής αγωγής του επισκέπτη. Το Ασκληπιείο της Επιδαύρου αποτελούσε μεγάλο ιερό της υδρολατρείας και υδροθεραπείας. Ο Ασκληπιός λατρεύτηκε στην Επίδαυρο ως ο κατεξοχήν θεός της ιατρικής. 17

19 Ρωμαϊκά λουτρά στους Φιλίππους Καβάλας Ξενώνας πηγών Τραϊανούπολης (14ος αιώνας μ.χ.) Οι Ρωμαίοι παρέλαβαν και ανέπτυξαν τα λουτρά από τους Έλληνες. Το λούσιμο ήταν κοινωνική υποχρέωση και οι μη λουόμενοι όποιοι και εάν ήταν τιμωρούνταν. Στην κοινωνία της αρχαίας Ρώμης πολλοί Έλληνες γιατροί μελέτησαν τη χρήση των θερμών λουτρών ως θεραπευτικό μέσο. Ο Ασκληπιάδης π.χ. από την Προύσα φίλος του Κικέρωνα, μελέτησε πρώτος τις καταιονήσεις και ίδρυσε σχολή. Ο ρωμαίος Κέλσιος πρώτος καθόρισε τις κύριες ενδείξεις της υδροθεραπείας. Η σημαντικότερη μορφή ωστόσο της εποχής αυτής ήταν ο Έλληνας φιλόσοφος και γιατρός Γαληνός από την Πέργαμο (2ος αιώνας μ.χ.). Ο Γαληνός μελέτησε τα γραπτά του Ιπποκράτη και διαχώρισε τα λουτρά με βάση τη θερμοκρασία, τη χημική σύσταση του νερού και καθόρισε επίσης θεραπευτικά λουτρά με τη χρήση θαλάσσιου νερού. Οι Ρωμαίοι στους χώρους των ιαματικών πηγών έκτισαν πολυτελείς εγκαταστάσεις που εκτός από τη θεραπεία τις χρησιμοποιούσαν για αναψυχή. Οι θέρμες (thermae) μία καθαρά Ρωμαϊκή ιδέα ήταν ένας ευρύτερος κοινωνικός χώρος με θέατρα, καταστήματα, βιβλιοθήκες, γυμναστήρια, αίθουσες διαλέξεων κ.λ.π. Στο κέντρο αυτών των εγκαταστάσεων ήταν τα λουτρά. Βυζάντιο: Προς το τέλος της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας οι θέρμες έχασαν το στόχο τους που ήταν η υγεία των πολιτών και αρχίζει μία περίοδος παρακμής για την υδροθεραπεία και την κλιματοθεραπεία. Καυτηριάζονται ο πλούτος, η πολυτέλεια, η ελευθερία των ηθών με συνέπεια να μειώνεται ο αριθμός των λουομένων. Παράλληλα έχουμε και μεγάλες καταστροφές από τις επιδρομές των βορειοανατολικών λαών της Ευρώπης. Οι Έλληνες του Βυζαντίου καθώς και άλλοι ανατολικοί λαοί ωστόσο διακρίνονται για τη λουτροφιλία τους. Στον Ελληνικό χώρο σώζονται πολλά βυζαντινά κτίσματα λουτροθεραπείας. Ιαματικά λουτρά Απολλωνίας. Βυζαντινός ομαδικός λουτήρας. 18

20 Από τον 5ο μέχρι και τον 13ο αιώνα η λουτροθεραπεία δέχεται έντονη κριτική. Από τον 13ο αιώνα οι μοναχοί πρωτοστατούν στην αναδιοργάνωση των λουτροπόλεων. Η ανάγκη των πολιτών να φροντίσουν την υγεία και η ελπίδα για ποιότητα ζωής είναι ισχυρότερα από κάθε μορφή απειλής και έτσι ο κόσμος σε πολλές περιοχές της Ευρώπης άρχισε να κινείται προς τις λουτροπόλεις. Αναγέννηση- θερμαλισμός. Από τον 18ο αιώνα αρχίζει μία μεγάλη μεταβολή. Γίνονται σπουδαία βήματα στον τομέα της υγείας με μεταλλικά νερά. Επιλέγονται χώροι με καλές κλιματικές συνθήκες, με υγιεινό και γαλήνιο περιβάλλον και έτσι κατασκευάζονται νέες εγκαταστάσεις. Ο τομέας της λουτροθεραπείας αποκτά νέα δυναμική και σ αυτό συμβάλλουν οι αναπτυσσόμενες επιστήμες της χημείας, της φυσικής, της κλιματολογίας, της βιολογίας, της γεωλογίας, οικονομίας κ.α. Τον 19ο αιώνα, αναδεικνύεται ο θερμαλισμός ως ένα υγιεινιστικό κίνημα που εξαπλώθηκε σε όλη την Ευρώπη και είχε ως βασικά στοιχεία τον καθαρό αέρα, τη φύση στα ψηλά βουνά, το κλίμα και τις θερμές μεταλλικές πηγές. Δημιουργούνται σε πολλές χώρες, σχολές υδροθεραπείας και θερμαλιστικών σπουδών. Στην Ελλάδα το 1830 συγκροτήθηκε η πρώτη επιτροπή για την ανάπτυξη των ιαματικών πηγών. Η πρώτη αυτή προσέγγιση του θερμαλισμού - ιαματικού τουρισμού άρχισε από την Κύθνο. Από το 1915 μέχρι και το 1955 περίπου χαρακτηριστική για τη χώρα μας είναι η σημαντική παιδεία που αναπτύχθηκε για τις ιαματικές πηγές και τη λουτροθεραπεία. 19

21 Άσκηση 2. Αφού μελετήσετε την ιστορία της ιαματικής υδροθεραπείας προσπαθείστε να ξεχωρίσετε μερικές μεγάλες ιστορικές περιόδους διαπιστώνοντας και όσο μπορείτε τα διαφορετικά χαρακτηριστικά της κάθε περιόδου. Να γράψετε στον πίνακα τις περιόδους που διαπιστώσατε καθώς και μερικά χαρακτηριστικά τους. Άσκηση 3. Ποια από τα χαρακτηριστικά που διαπιστώσατε στις διάφορες ιστορικές περιόδους είναι χρήσιμο να εφαρμοστούν και σήμερα στα ιαματικά λουτρά. Σχολιάστε τη φράση: Σε κάθε ιστορική περίοδο οι αντιλήψεις για την λουτροθεραπεία ή τον ιαματικό τουρισμό - θερμαλισμό ήταν ανάλογες με τις αντιλήψεις που επικρατούσαν για τον άνθρωπο και σύμφωνα με τις αρχές και την οργάνωση των κοινωνιών. Ακόμη: Ας μας διηγηθεί κάποιος/α την ιστορία της ιαματικής ιδροθεραπείας του τόπου μας 20

22 Υπόμνημα Άσκηση 4. Ξεκινήστε από την Τραϊανούπολη για να πάτε στο Λουτράκι με αυτοκίνητο. Σημειώστε ιαματικές πηγές ή λουτρά που θα συναντήσετε Β) Καταγράψτε πέντε πηγές ποσιθεραπείας Γ ) Καταγράψτε τιςυδροπηγές που αναβλύζουν στη Μακεδονία

23 Χάρτης ιαματικών πηγών Ελλάδας (ιαματικών φυσικών πόρων). Με μπλέ σημειώνονται οι ιαματικές πηγές. Με κόκκινες ενδείξεις σημειώνονται οι πηγές που το νερό τους έχει θερμοκρασία από 20 μέχρι 96 βαθμούς Κελσίου. Άσκηση 5. Ξεχωρίστε: επτά θερμές πηγές στη Μακεδονία, δύο στη Λέσβο, δύο στη Στερεά Ελλάδα και δύο στην Πελοπόννησο. 22

24 Άσκηση 6. Παρατηρείστε το χάρτη ιαματικών πηγών Ελλάδας. Εκεί που υπάρχουν κόκκινα σημεία (ενδείξεις) το νερό των ιαματικών πηγών έχει φυσική θερμοκρασία από 20 βαθμούς Κελσίου μέχρι 96. Σημειώστε 10 από τις πηγές αυτές με την εξής ταξινόμηση Α. Πέντε πηγές που αναβλύζουν στην ακρογιαλιά (δίπλα ή πολύ κοντά στη θάλασσα) και το νερό τους να είναι θερμό. Β. Πέντε ιαματικές πηγές που η απόστασή τους από τη θάλασσα είναι μεγάλη ανεξάρτητα από τη θερμοκρασία που έχει το νερό τους. Ικαρία. Πηγές Λευκάδας Λέσβος. Πηγή Ευθαλούς 23

25 Φυσική - Χημεία - Γεωλογία Τα νερά από βροχές, χιόνια, τη θάλασσα εισέρχονται στη γη και πραγματοποιούν καθοδική πορεία σε μεγάλο βάθος. Εκεί θερμαίνονται, και κατά την επαφή τους με τα πετρώματα αποκτούν χημικά στοιχεία και άλλες ιδιότητες. Στη συνέχεια πραγματοποιούν ανοδική πορεία για να βρεθούν και πάλι στην επιφάνεια της γης ολοκληρώνοντας τον κύκλο τους. Να αναβλύσουν με δύναμη ή να σχηματίσουν μια ήρεμη και πολλές φορές πολύχρωμη θερμή υδατοπηγή. 24

26 Θερμική ροή πρός την επιφάνεια Μαγματικός θάλαμος Στο σχήμα βλέπουμε το μηχανισμό λειτουργίας θερμών νερών. Το σύστημα αρχίζει την πολύπλοκη φυσική λειτουργία του με τις ζώνες τροφοδοσίας (βροχή, θάλασσα). Από την επιφάνεια της γης το νερό αρχίζει να πραγματοποιεί καθοδική κίνηση. Κατά την κίνησή του μέσα στη γη έρχεται σε επαφή με διάφορα είδη πετρωμάτων από τα οποία αποκτά χημικά στοιχεία και άλλες φυσικές ιδιότητες. Διανύοντας 100 μέτρα μέσα στη γη θερμαίνεται 3 βαθμούς Κελσίου. Σε πολλές περιοχές βέβαια της χώρας μας που τις χαρακτηρίζουμε «ηφαιστειακές» π.χ. Νίσυρος, Σαντορίνη, Μέθανα κ.α. η εστία θερμότητας βρίσκεται κοντά στην επιφάνεια και συνεπώς τα νερά ή τα πετρώματα έχουν υψηλή θερμοκρασία σε μικρό βάθος. Τα νερά αυτά σε μεγάλα βάθη σχηματίζουν επίσης και, εφόσον οι συνθήκες το επιτρέψουν, δεξαμενές θερμού νερού. Στη συνέχεια από τις φυσικές αυτές δεξαμενές τα θερμά νερά πραγματοποιούν ανοδική πορεία προς την επιφάνεια για να σχηματίσουν φυσικές θερμές πηγές. Κάθε πηγή έτσι έχει τη δική της θερμοκρασία και τα δικά της φυσικά - χημικά χαρακτηριστικά. Για να τις μελετήσουμε τις ταξινομούμε σε κατηγορίες σε σχέση με τη θερμοκρασία τους, τα χημικά στοιχεία, τη ραδιενέργεια, τη μεταλλικότητα κ.λ.π. Άσκηση 7. Στο σχήμα παρατηρούμε δύο διαφορετικές εισόδους του νερού στο υπέδαφος και τρεις εξόδους. Παρατηρείστε το σχήμα, και σχολιάστε α) τις διαδρομές του νερού β) τις πιθανές θερμοκρασίες του στα σημεία εξόδου 4 και γ) κατά τη γνώμη σας η ποιότητα του νερού στις τρεις αυτές αναβλύσεις είναι όμοια ή διαφορετική. Προσπαθείστε να αιτιολογείσετε την απάντησή σας. 25

27 Άσκηση 8. Στο Δήμο Πολυχνίτου ρέει στην επιφάνεια ποσότητα νερού, 300 κυβικά μέτρα την ώρα, θερμοκρασία 85 βαθμών Κελσίου. Το νερό αυτό μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε: 1. Για τη φροντίδα της ανθρώπινης σωματικής και ψυχικής υγείας 2. Για τη θέρμανση θερμοκηπίων 3. Θέρμανση χώρων 4, 5. Τουρισμό ευεξίας, αναψυχής. Ι) Σκεφθείτε και συζητείστε στην ομάδα κάθε χρήση ξεχωριστά. Σημειώστε τα οφέλη από κάθε μία που έχει ο τόπος μας και εάν θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε μία περιοχή όλες μαζί. 26

28 Κοινωνία - Οικονομία - Οικολογία Κάθε ιαματική πηγή είναι μέρος ενός ευρύτερου περιβάλλοντος. Ως μέρος και μηχανισμός της φύσης συγκροτεί μαζί με τα άλλα τοπικά φυσικά στοιχεία και τις τοπικές φυσικές συνθήκες ένα οικοσύστημα. Στο φυσικό αυτό οικοσύστημα - υπόβαθρο οι άνθρωποι δημιούργησαν στο πέρασμα του χρόνου κοινωνικές δραστηριότητες οι οποίες και το μετασχημάτισαν σε ένα οικο - κοινωνικό σύστημα με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Τα χαρακτηριστικά π.χ. μιας λουτρόπολης, ενός spa, ενός θερέτρου υγείας και αναψυχής, ενός κέντρου ιαματικού τουρισμού, ενός τουριστικού κέντρου ευεξίας, κλιματοθεραπείας, θαλασσοθεραπείας. Αυτό αποτελεί και το πολιτισμικό υπόβαθρο της συγκεκριμένης περιοχής που διαπλέκεται με το φυσικό υπόβαθρο. Φυσικό και πολιτισμικό υπόβαθρο διακρίνονται για τις σχέσεις αλληλεξάρτησης και αλληλεπίδρασης που έχουν μεταξύ τους. Άσκηση 9. Για να λειτουργεί ένα κέντρο ιαματικού τουρισμού ή ένα κέντρο τουρισμού ευεξίας με τους κανόνες της αειφορίας οφείλει: 1 Να μην καταναλώνει ανανεώσιμους φυσικούς πόρους με ρυθμούς ταχύτερους από τους ρυθμούς με τους οποίους οι φυσικές διεργασίες μπορούν να τους αναπληρώσουν. 2. Να μην παράγει απόβλητα με ρυθμούς ταχύτερους από τους ρυθμούς με τους οποίους αυτά διασπώνται μέσω των φυσικών διεργασιών ώστε να είναι ανενεργά. 3.Οι κάτοικοι, να είναι αλληλέγγυοι μεταξύ τους και ενεργοί πολίτες. Συγκεκριμένα πολίτες που στρέφονται ο ένας στον άλλο για να μοιραστούν σκέψεις, συναισθήματα, προσδοκίες, και να συνενώνουν ο «ένας» με τον «άλλο» τις δυνάμεις του για ένα καλύτερο τοπικό βιώσιμο περιβάλλον για ένα καλύτερο και δικαιότερο κόσμο. Στους 1,2,3 προβληματισμούς - σκέψεις που εκφράστηκαν δώστε τη δική σας απάντηση ή σκέψη στην ομάδα. 27

29 28 Άσκηση 10. Σχολιάστε την εικόνα που βλέπετε.

30 Εργαστήριο: Δημιουργία θερμαλιστικού χώρου Εργαστήριο: Δημιουργία ενός τουριστικού ιαματικού θερμαλιστικού χώρου. Θερμαλιστικός χώρος: Ο χώρος με ιδιαίτερα οικολογικά, ιστορικά, πολιτισμικά χαρακτηριστικά στον οποίο ο επισκέπτης φροντίζει την προσωπική σωματική, ψυχική και πνευματική του υγεία. Σε ένα όμορφο και υγιεινό περιβάλλον, λειτουργικό, κοινωνικά και ιστορικά πλούσιο, αρμονικό και ασφαλές, ο επισκέπτης με ευχαρίστηση πειραματίζεται σε υγιεινές συνήθειες, συμπεριφορές και στάση ζωής. Ωθείται στην ουσία να υιοθετήσει έναν ενεργητικό ρόλο. Να αξιοποιεί και να αυξάνει τις ατομικές του ικανότητες, να παίρνει αποφάσεις που αφορούν στην ίδια του την υγεία και να αναγνωρίζει το ρόλο και την ευθύνη της δικής του σωματικής και ψυχικής και πνευματικής υγείας. Δεδομένα: Ο χώρος «Α» που έχει τις διαστάσεις ενός γηπέδου ποδοσφαίρου βρίσκεται σε ορεινή περιοχή και διαθέτει θερμά ιαματικά νερά, υγιεινό κλίμα και πλούσια βλάστηση. Στο χώρο αυτό καλούμαστε να δημιουργήσουμε θερμαλιστικές εγκαταστάσεις. Έχουμε ακόμη στη διάθεσή μας και τα εξής δεδομένα: 1. Διαθέσιμο χώρο «Α» με έκταση όσο ένα γήπεδο ποδοσφαίρου 2. Αρκετά χρήματα 3. Ενέργεια 4. Νερό 6. Ομάδα - συνεργάτες με ιδέες για επιχειρηματικές δραστηριότητες Ως ομάδα γνωρίζουμε ότι ο νόμος μας επιτρέπει να δημιουργήσουμε χώρους διαμονής, διατροφής, θεραπειών, ευεξίας, αναψυχής, κοινωνικών και εκπαιδευτικών εκδηλώσεων και μικρά εμπορικά καταστήματα. Ακόμη γνωρίζουμε ότι ο Δήμαρχος ο Νομάρχης και οι κάτοικοι της περιοχής ενδιαφέρονται ο επισκέπτης να μένει ευχαριστημένος κατά την παραμονή του και ο τόπος να έχει όφελος. 29

31 Το όλο αυτό τουριστικό - θερμαλιστικό σύστημα οφείλει να είναι βιώσιμο. Πιο συγκεκριμένα τα οικολογικά του στοιχεία, τα οικονομικά και τα κοινωνικά του επίσης, να βρίσκονται σε αρμονία. Δηλαδή το ένα να μην γίνεται σε βάρος του άλλου. Εργαστήριο: Προσπαθείστε σε χαρτόνι διαστάσεων 1μ Χ 1μ να δημιουργήσετε ως ομάδα το δικό σας κέντρο θερμαλισμού. Συγκεκριμένα ένα χώρο φροντίδας της ανθρώπινης σωματικής, ψυχικής, πνευματικής υγείας, πρόληψης και ευεξίας. Χρησιμοποιήστε τα στοιχεία από τον παρακάτω πίνακα Ι. Πίνακας Ι. Σκεφτείτε και συμπληρώστε το παρακάτω θερμαλιστικό σύστημα Σκεφθείτε και σημειώστε α) τους φορείς, οργανισμούς, φυσικά πρόσωπα κ.α. που εμπλέκονται με το αντικείμενο. Ποιοι έχουν την ευθύνη; Σκεφθείτε επίσης και σημειώστε β) τα επαγγέλματα που εμπλέκονται με το ιαματικό τουριστικό κέντρο ή ότι άλλο δημιουργήσατε. α)... β) 30

32 Άσκηση 11: Παρατηρείστε το χάρτη και καταγράψτε στον πίνακα ΙΙ με ναι ή όχι τις χρήσεις των θερμών νερών που σημειώνονται σύμφωνα με το υπόμνημα. Πίνακας ΙΙ 31

33 Άσκηση 12. Έχετε στη διάθεσή σας τα πέντε περιβάλλοντα που δείχνουν οι φωτογραφίες. Σκεφθείτε και γράψτε την ανάγκη ή την επιθυμία σας για παραμονή δύο ημερών. Που επιλέγετε δηλαδή να πάτε για δύο μέρες και στη συνέχεια συζητείστε γιατί επιλέξατε αυτό το μέρος. 32

34 Άξιολόγηση: Τι ακούσαμε; Τι μάθαμε; Τι μας άρεσε; Τι μας θύμωσε; Τι μας προβλημάτισε; Γράψτε τη σκέψη σας 33

35 Χρήσιμες πληροφορίες: Ιαματικοί φυσικοί πόροι: Όλα εκείνα τα γήϊνα φυσικά υλικά που στην αυθεντική τους κατάσταση εμφανίζουν ή και αποδεικνύουν μέσα από την πρακτική εμπειρία του παρελθόντος ή τη σύγχρονη επιστημονική εμπειρία την ικανότητα να ασκούν ιδιαίτερες βιολογικές δράσεις, οι οποίες και αξιοποιούνται στη θεραπεία. Θερμαλισμός: το ευρύ πεδίο των θεραπευτικών και προληπτικών για την υγεία εφαρμογών, οι οποίες πραγματοποιούνται με τη χρήση ιαματικών φυσικών πόρων. Ιαματικά νερά:είναι τα υπόγεια ή πηγαία νερά που αναβλύζουν με φυσικό τρόπο ή λαμβάνονται με τεχνικά μέσα, τα οποία λόγω των φυσικών ή χημικών ιδιοτήτων τους έχουν ιαματικές ιδιότητες που αναγνωρίζονται βάση του νομικού πλαισίου που ορίζει κάθε χώρα. Φορείς - οργανισμοί που εμπλέκονται με τον ιαματικό τουρισμό - θερμαλισμό: Υπουργείο τουριστικής ανάπτυξης, Ε.Ο.Τ., Σύνδεσμος Δήμων & Κοινοτήτων ιαματικών πηγών Ελλάδας, οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης, νομαρχιακή αυτοδιοίκηση, φυσικά πρόσωπα, εταιρείες, υπουργεία: υγείας, ανάπτυξης, οικονομίας, ευρωπαϊκή ένωση θερμαλισμού, παγκόσμια οργάνωση θερμαλισμού κ.λ.π. Ιαματικός τουρισμός: είναι ειδική μορφή παροχής τουριστικών υπηρεσιών σε περιοχές των οποίων κύριο χαρακτηριστικό αποτελεί η χρήση αναγνωρισμένων ιαματικών φυσικών πόρων σε ειδικές εγκαταστάσεις Γεωθερμικό πεδίο: Η περιοχή από την οποία μπορεί να παραχθεί γεωθερμική ενέργεια. Γεωθερμία: Εφαρμοσμένος επιστημονικός κλάδος που μελετά τη γήινη ροή θερμότητας, τις συνθήκες κατανομής των θερμοκρασιών στο υπέδαφος, το μηχανισμό της κυκλοφορίας των υπόγειων θερμών ρευστών κ.λ.π. 34

36 Ευχαριστούμε θερμά για την συνεργασία: Το Σύνδεσμο Δήμων και Κοινοτήτων Ιαματικών Πηγών Ελλάδος Τα μέλη της επιτροπής προστασίας των Ιαματικών Φυσικών Πόρων της χώρας μας Τη διεύθυνση Ιαματικών πηγών του Ε.Ο.Τ. Την Αναπτυξιακή Ελληνική Θερμαλιστική Εταιρία Το Διοικητικό Συμβούλιο της Παγκόσμιας Οργάνωσης Θερμαλισμού Την Επιστημονική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης Θερμαλισμού 35

37 36

38

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. Θέμα: Υδρογνωσία Αειφορία Λουτρότοποι

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. Θέμα: Υδρογνωσία Αειφορία Λουτρότοποι ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ Α. Παπανδρέου 2, 56334 Ελευθέριο Κορδελιό Θεσσαλονίκη www.kpe-thess.gr ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ 1. «Θερμαλισμός Αειφορία - Πολιτισμός 2. «Αειφορική

Διαβάστε περισσότερα

Τα φυσικά θερμά νερά της Λέσβου και η συμβολή τους στην τοπική βιώσιμη ανάπτυξη

Τα φυσικά θερμά νερά της Λέσβου και η συμβολή τους στην τοπική βιώσιμη ανάπτυξη Οι θετικές επιστήμες στην Π.Ε. - ΚΠΕ Ευεργέτουλα Λέσβου. Απρίλιος 2013 Τα φυσικά θερμά νερά της Λέσβου και η συμβολή τους στην τοπική βιώσιμη ανάπτυξη Δρ. Ζήσης Αγγελίδης 1. Θερμή Fe- αλιπηγή 2.

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Ιαματικοί Πόροι Σαμοθράκης Βιώσιμο Τοπικό Θερμαλιστικό Τουριστικό Σύστημα Σαμοθράκης. Δρ. Ζήσης Αγγελίδης

Φυσικοί Ιαματικοί Πόροι Σαμοθράκης Βιώσιμο Τοπικό Θερμαλιστικό Τουριστικό Σύστημα Σαμοθράκης. Δρ. Ζήσης Αγγελίδης Φυσικοί Ιαματικοί Πόροι Σαμοθράκης Βιώσιμο Τοπικό Θερμαλιστικό Τουριστικό Σύστημα Σαμοθράκης Δρ. Ζήσης Αγγελίδης Ιαματικοί Φυσικοί Πόροι Βιώσιμο Τοπικό Θερμαλιστικό Σύστημα ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΗΜΩΝ & ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Θερμαλισμός στο κατώφλι μιας νέας ιστορικής περιόδου

Ο Θερμαλισμός στο κατώφλι μιας νέας ιστορικής περιόδου Ο Θερμαλισμός στο κατώφλι μιας νέας ιστορικής περιόδου Στις εγκαταστάσεις και το θερμαλιστικό περιβάλλον των ιαματικών πηγών φιλοξενήθηκαν γενιές ανθρώπων που φρόντισαν την σωματική και ψυχική τους υγεία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΩΣ

ΙΑΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΩΣ ΙΑΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΩΣ Θερμαλισμός είναι το ευρύ πεδίο θεραπευτικών και προληπτικών για την υγεία εφαρμογών που πραγματοποιούνται με τη χρήση φυσικών ιαματικών πόρων. Στα κέντρα ιαματικού

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη www.kpe-thess.gr www.facebook.com/kpethess Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Χ. Αθανασίου - Ε. Παπαδημητρίου - Ν. Ριφάκη - Γ. Σλαυκίδης Π. Τσολακίδου - Γ. Υφαντής

Διαβάστε περισσότερα

«Οι. λουτροπόλεις του Λαγκαδά και της N.Απολλωνίας. Απολλωνίας: Εµείς -Η Μυγδονία λεκάνη στην κατεύθυνση της αειφορίας»

«Οι. λουτροπόλεις του Λαγκαδά και της N.Απολλωνίας. Απολλωνίας: Εµείς -Η Μυγδονία λεκάνη στην κατεύθυνση της αειφορίας» «Οι λουτροπόλεις του Λαγκαδά και της N.Απολλωνίας Απολλωνίας: Εµείς -Η Μυγδονία λεκάνη στην κατεύθυνση της αειφορίας» 1ο ΕΠΑΛ ΛΑΓΚΑΔΑ ΤΑΞΗ: Γ Κατευθύνσεις Ειδικότητας: 1. Σύγχρονη Επιχειρηματική Γεωργία

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ»

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Πύλο σεμινάριο με θέμα «Αειφόρο Σχολείο-Βιωματικές Δράσεις» το οποίο οργάνωσε η Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Θα κατατάξουμε τις Θεματικές Ενότητες που απαρτίζουν μια Βιώσιμη κοινότητα σε τέσσερες Πυλώνες Βιωσιμότητας. Ο λόγος είναι αφ ενός μεν η διευκόλυνση στη κατηγοροποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νάουσας. Εθνικό Δίκτυο Σχολείων «Γεωργία και Περιβάλλον» Γαία αειφόρος. Γαία μήτρα ζωής. Αναζητώντας το ευ ζην.

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νάουσας. Εθνικό Δίκτυο Σχολείων «Γεωργία και Περιβάλλον» Γαία αειφόρος. Γαία μήτρα ζωής. Αναζητώντας το ευ ζην. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νάουσας Εθνικό Δίκτυο Σχολείων «Γεωργία και Περιβάλλον» Γαία αειφόρος. Γαία μήτρα ζωής. Αναζητώντας το ευ ζην. Νάουσα 2008 Περιβαλλοντική Εκπαίδευση & «Γεωργία» Ο περιβαλλοντικός

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική χρονιά 2006-2007. Στόχος υπό έμφαση : «Ασφάλεια, υγεία και διατροφή στην εκπαίδευση»

Σχολική χρονιά 2006-2007. Στόχος υπό έμφαση : «Ασφάλεια, υγεία και διατροφή στην εκπαίδευση» Σχολική χρονιά 2006-2007 Στόχος υπό έμφαση : «Ασφάλεια, υγεία και διατροφή στην εκπαίδευση» Η υγεία, η ασφάλεια και η διατροφή είναι έννοιες αλληλοσχετιζόμενες. Η σχέση της διατροφής με την υγεία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04)

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη (ΠΕ02) Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) Β T C E J O R P Υ Ν Η Μ Α Ρ Τ ΤΕ Α Ν Α Ν Ε Ω ΣΙ Μ ΕΣ Π Η ΓΕ Σ ΕΝ Ε Ρ ΓΕ Ι Α Σ. Δ Ι Ε Ξ Δ Σ Α Π ΤΗ Ν Κ Ρ Ι ΣΗ 2 Να

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΡΤΑΡΙΑΣ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΡΤΑΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΡΤΑΡΙΑΣ ΤΑΞΗ ΣΤ Στα πλαίσια του προγράμματος «Οικολογικά σπίτια» οι μαθήτριες Αλιώρη Βιολέτα και Κοντοβά Σταυρούλα ανέλαβαν να συγκεντρώσουν, από διάφορες πηγές,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΟΣ ΥΠΑΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ 3 Ο Κ.Π.Σ 2 Ο Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΟΣ ΥΠΑΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ 3 Ο Κ.Π.Σ 2 Ο Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΟΣ ΥΠΑΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ 3 Ο Κ.Π.Σ 2 Ο Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ. «ΚΕΝΤΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ» ΜΕΤΡΟ 2.6 «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ - ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΙΑΜΑΤΙΚΩΝ ΠΗΓΩΝ ΚΑΙ ΛΟΥΤΡΟΠΟΛΕΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΝΕΣΤΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗ - 2/5/2009

ΠΡΟΤΑΣΗ - ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΙΑΜΑΤΙΚΩΝ ΠΗΓΩΝ ΚΑΙ ΛΟΥΤΡΟΠΟΛΕΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΝΕΣΤΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗ - 2/5/2009 IAMATIKEΣ Πανελλήνιος Σύλλογος Ιαματικών Πηγών και Λουτροπόλεων Ελλάδας Έδρα Θεσσαλονίκη, Ιβήριδος 9 τ.κ.54351 e-mail- info@loutropoleis.com www.loutropoleis.com τηλ.2310905164-6948948426 fax 2310903721

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Ιούνιος 2014 Αρχή της οικολογίας ως σκέψη Πρώτος οικολόγος Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σχέδιο Εργασίας με θέμα:«θαλασσα» Υπεύθυνες δασκάλες: Τάπα Σοφία Σαραλιώτη Έφη 3 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΛΥΒΙΩΝ (ΛΑΓΟΝΗΣΙΟΥ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Το θέμα «θάλασσα» πραγματοποιήθηκε από τις

Διαβάστε περισσότερα

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ:

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΠΟΥ ΡΩΤΕΙΤΑΙ: -ΦΥΛΟ: ΑΡΣΕΝΙΚΟq, ΘΗΛΥΚΟ q -

Διαβάστε περισσότερα

698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο)

698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο) 698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο) Το γνωστικό αντικείμενο του Τμήματος Το περιεχόμενο σπουδών του τμήματος «Οικολογίας & Περιβάλλοντος» με έδρα τη Ζάκυνθο καλύπτει το γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές επιλογές σχετικά με το περιεχόμενο Στον επαναπροσδιορισμό της θεματολογίας, της διδακτέας ύλης και της διδακτικής προσέγγισης, που περιλαμβάνονται στο Πρόγραμμα Σπουδών, έχουν ληφθεί υπόψη οι ακόλουθες

Διαβάστε περισσότερα

ότι τα περιβαλλοντικά προβλήματα δεν αφορούν προβλήματα της φύσης, αλλά της σχέσης του ανθρώπου με τη φύση. Το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

ότι τα περιβαλλοντικά προβλήματα δεν αφορούν προβλήματα της φύσης, αλλά της σχέσης του ανθρώπου με τη φύση. Το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΕΝΕΡΓΟΣ ΠΟΛΙΤΗΣ ΣΤΗ ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΜΟΥ: ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Αθανασίου Χ., Παπαδημητρίου Ε., Ριφάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ: Α 3 ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: ΜΠΑΓΟΥΡΑΚΗ ΑΜΑΛΙΑ ΒΟΥΖΙΚΗ ΕΥΓΕΝΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ: Α 3 ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: ΜΠΑΓΟΥΡΑΚΗ ΑΜΑΛΙΑ ΒΟΥΖΙΚΗ ΕΥΓΕΝΙΑ Λουτρά Λαγκαδά ΟΜΑΔΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2012-2013 ΣΧΟΛΕΙΟ: 2 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ: Α 3 ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: ΜΠΑΓΟΥΡΑΚΗ ΑΜΑΛΙΑ ΒΟΥΖΙΚΗ ΕΥΓΕΝΙΑ Ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ιστορίες δωματίων Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές και οι μαθήτριες μέσα από διάφορες δραστηριότητες που αφορούν στο δωμάτιό τους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ.. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- Συμβούλιο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ.. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- Συμβούλιο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΥΠ.Ε.Π.Θ. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ.. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- Συμβούλιο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ» Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

από το σημείο ανάβλυσης ή άντλησης και το οποίο θα συνδημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

από το σημείο ανάβλυσης ή άντλησης και το οποίο θα συνδημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Ιβήριδος 9, Θεσσαλονίκη, Τ.Κ.54351, τηλ.: 2310 905164, fax: 2310903721 www.loutropoleis.com, anestis_anastasiadis@yahoo.gr, anestis9@hol.gr, axmetalo@otenet.gr ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΟΤ ΑΡΜΟΔΙΑ ΥΠΗΡΕΣΙΑ «ΤΜΗΜΑ ΙΑΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές επιδράσεις γεωθερμικών εκμεταλλεύσεων

Περιβαλλοντικές επιδράσεις γεωθερμικών εκμεταλλεύσεων ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΗΠΙΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΙΙI Περιβαλλοντικές επιδράσεις γεωθερμικών εκμεταλλεύσεων ΑΠΟ Δρ. Α. ΤΖΑΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ ΚΛΑΣΣΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κέντρο Έρευνας, Μελέτης και Εφαρμογών στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Eναλλακτικός Τουρισμός - είναι μια καινούρια φιλοσοφία στον τομέα του τουρισμού και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14 Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14 Μετά από σχετική εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (πράξεις 24/2013 και 32/2013 του.σ.) σας αποστέλλουµε

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Μάιος 2010 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγικά 4-5 Ξάνθη 6 Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών 7 Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά.

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. Τάξη/εις στις οποίες απευθύνεται: Το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014 ΘΕΜΑ : «Η Θεωρητική και Κριτική Διάσταση των Εναλλακτικών και Ειδικών Μορφών Τουρισμού στην Ελλάδα» ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΙ 1. Η πρώτη τουριστική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη 1 Για το βιβλίο Λιμνών Αποξηράνσεις Το βιβλίο βασίστηκε στα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου «Αποξηράνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΑΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΙΑΜΑΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΙΑΜΑΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 1. Ιστορική ανασκόπηση 2. Νομοθετικό Πλαίσιο 3. Υφιστάμενη κατάσταση Ιαματικών Πηγών και Υδροθεραπευτηρίων. ΜΑΡΙΑ ΤΡΙΒΥΖΑ - ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ ΕΟΤ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Οι θεραπευτικές ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Μήλου και προοπτικές ανάπτυξης του. Θόδωρος. Τσετσέρης

Μήλου και προοπτικές ανάπτυξης του. Θόδωρος. Τσετσέρης Το γεωθερμικό πεδίο της Μήλου και προοπτικές ανάπτυξης του 21 Ιουνίου, 2008 Θόδωρος. Τσετσέρης Τι είναι η Γεωθερμία; Η Γεωθερμική ενέργεια δημιουργείται από την αποθηκευμένη θερμότητα στο εσωτερικό της

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο υγροβιότοπος των λιμνών Κορώνειας Βόλβης, είναι ένας από τους σημαντικότερους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ : Ορθολογική διαχείριση Δασών

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ : Ορθολογική διαχείριση Δασών ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ : Ορθολογική διαχείριση Δασών Στόχοι Εισαγωγή των μαθητών στην έννοια της ορθολογικής διαχείρισης των δασών και στην έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης Μεθοδολογία Η δραστηριότητα συνίσταται στην

Διαβάστε περισσότερα

WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο»

WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο» WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο» 1. Εθνικό πλαίσιο επενδύσεων σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Σκοπός του νέου νόμου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (νόμος 3468/2006 ΑΠΕ)

Διαβάστε περισσότερα

Οι φυσικές δραστηριότητες στοδάσοςκαιτοβουνό, µέσο αναψυχής και επαφής µε το φυσικό περιβάλλον. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φυσικής Αγωγής

Οι φυσικές δραστηριότητες στοδάσοςκαιτοβουνό, µέσο αναψυχής και επαφής µε το φυσικό περιβάλλον. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φυσικής Αγωγής Οι φυσικές δραστηριότητες στοδάσοςκαιτοβουνό, µέσο αναψυχής και επαφής µε το φυσικό περιβάλλον ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φυσικής Αγωγής Η παρουσία του ανθρώπου στο δάσος συνδεόταν στο παρελθόν

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γ/σιο Ζωσιμαίας Σχολής Ιωαννίνων. Περιβαλλοντικής Αγωγής

Πρότυπο Πειραματικό Γ/σιο Ζωσιμαίας Σχολής Ιωαννίνων. Περιβαλλοντικής Αγωγής ΠΡΟΣ: Δ.Δ.Ε. Ιωαννίνων Καινοτόμες Δράσεις (Υπόψη: κ. Ράπτη Γ.) kainotomes@sch.gr (Με ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο) 83/143 Αίτηση Σχέδιο υποβολής προγράμματος Ημερομηνία ηλεκτρονικής καταχώρησης: 11/19/2013

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΒΙΩΣΙΜΗ ΠΟΛΗ: ΠΕΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Β ΦΑΣΗ: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΔΗΜΑΡΧΙΑΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 3-02-2014

ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΒΙΩΣΙΜΗ ΠΟΛΗ: ΠΕΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Β ΦΑΣΗ: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΔΗΜΑΡΧΙΑΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 3-02-2014 ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΒΙΩΣΙΜΗ ΠΟΛΗ: ΠΕΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Β ΦΑΣΗ: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΔΗΜΑΡΧΙΑΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 3-02-2014 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Περιγραφή Παρουσίαση της πραγματικότητας της πόλης. Βιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και στην Εκπαίδευση για την Αειφορία. Έτος: 2008 2009

Προγράμματα στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και στην Εκπαίδευση για την Αειφορία. Έτος: 2008 2009 Προγράμματα στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και στην Εκπαίδευση για την Αειφορία 1. Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Έτος: 2008 2009 Το πρόγραμμα είναι τριήμερο και απευθύνεται σε μαθητές Α/θμιας και Β/θμιας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ: Yr host 4 today: Νικόλαος Ψαρράς

ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ: Yr host 4 today: Νικόλαος Ψαρράς ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ: Γιατί να επιλέξει κανείς τη γεωθερµία ; Ποιος ο ρόλος των γεωθερµικών αντλιών θερµότητας ; Yr host 4 today: Νικόλαος Ψαρράς ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ ( Με στόχο την ενηµέρωση περί γεωθερµικών

Διαβάστε περισσότερα

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς 1 Σχολείο: 63 ο Δημοτικό σχολείο Θεσσαλονίκης Συμμετέχοντες Τάξη / Τμήμα: ΣΤ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Τι είναι περιβάλλον; Το περιβάλλον προσεγγίζεται... ως «πρόβλημα»... ως φυσικός πόρος... ως φύση... ως ο χώρος της καθημερινής μας ζωής... ως ο χώρος της συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Κατοικίδια ζώα Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές/τριες εκφράζουν συναισθήματα και προβληματίζονται για θέματα που αφορούν τα κατοικίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ http://www.teachernet.gov.uk/sustainableschools/ Μετάφραση από τα αγγλικά: Ειρήνη Λυμπέρη ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ; Η αειφόρος

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης.

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Έκθεση για την Εκπαιδευτική Επίσκεψη στον Ναό του Επίκουρου Απόλλωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αγωγοί και µονωτές» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΝΙΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Εισαγωγή Άνθρωπος και ενέργεια Σχεδόν ταυτόχρονα με την εμφάνιση του ανθρώπου στη γη,

Διαβάστε περισσότερα

Σας ενημερώνουμε ότι έχουν ανακοινωθεί οι ακόλουθες προκηρύξεις για την πλήρωση θέσεων Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) ως εξής:

Σας ενημερώνουμε ότι έχουν ανακοινωθεί οι ακόλουθες προκηρύξεις για την πλήρωση θέσεων Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) ως εξής: EΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Διεύθυνση : Εποπτείας Ερευνητικών Φορέων Τμήμα : Α Διοικητικής & Οικονομικής Εποπτείας

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Φύση και Σχολικοί Κήποι Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Ιστορικά στοιχεία Η «μόρφωση» του ανθρώπου άρχισε άτυπα από την επαφή του με

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Νικόλαος Τσιγγίλης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Νικόλαος Τσιγγίλης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Νικόλαος Τσιγγίλης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής γής Τρέξτε τώρα που μπορείτε για να μην. «τρέχετε» όταν δεν μπορείτε Ποια είναι η κατάσταση στη χώρα μας; Αριθμός σταδίων (μέση τιμή)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Γεωθερµική Ενέργεια. Ιωάννης Στεφανάκος

Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Γεωθερµική Ενέργεια. Ιωάννης Στεφανάκος Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Γεωθερµική Ενέργεια Ιωάννης Στεφανάκος Τοµέας Υδατικών Πόρων & Περιβάλλοντος - Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθήνα 2010 ιάρθρωση παρουσίασης: Γεωθερµική Ενέργεια Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΑΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

ΘΕΡΜΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΑΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΙΑΜΑΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΡΜΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΑΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΚΑΛΑΣ - ΠΡΟΙΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΙΑΜΑΤΙΚΩΝ ΠΗΓΩΝ Ε.Ο.Τ. Ο Τουρισμός θεωρείται διεθνώς

Διαβάστε περισσότερα

Κ.Π.Ε. ΚΙΛΚΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ

Κ.Π.Ε. ΚΙΛΚΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Κ.Π.Ε. ΚΙΛΚΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ ΚΕΝΤΡΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ ΔΡΑΣΕΙΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ (ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ-ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης / Εκπαίδευσης για την αειφορία «Ταξιδεύοντας με την αειφορία στον Αργοσαρωνικό»

Εκπαιδευτικό υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης / Εκπαίδευσης για την αειφορία «Ταξιδεύοντας με την αειφορία στον Αργοσαρωνικό» Εκπαιδευτικό υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης / Εκπαίδευσης για την αειφορία «Ταξιδεύοντας με την αειφορία στον Αργοσαρωνικό» Παντελής Μάναλης Υπεύθυνος Π.Ε. Δ/νσης Δ/θμιας Εκπ/σης Πειραιά pmanalhs@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μέσω αυτής της εκπαιδευτικής επίσκεψης, δόθηκε η δυνατότητα στους μαθητές να συνεχ ίσουν τη σχολική

Μέσω αυτής της εκπαιδευτικής επίσκεψης, δόθηκε η δυνατότητα στους μαθητές να συνεχ ίσουν τη σχολική Πέμπτη 15 Μάιος 2008 14:33 Το 1 Γυμνάσιο Καλαμπάκας στο πλαίσιο προγράμματος ανοικτών περιβαλλοντικών τ άξεων «Καλλιστώ» υλοποίησε σχέδιο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σ Κόνιτσα στις 1415 16 Απριλίου Το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ.ΕΤΗ 2012-13,2013-14..

ΣΧ.ΕΤΗ 2012-13,2013-14.. ΣΧ.ΕΤΗ 2012-13,2013-14.. Ο ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΗΠΟΣ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ αισθητική απόλαυση μέσο για τη σχολική διδασκαλία, η οποία εστιάζει στη διατροφή και την υγεία δίνει ευκαιρία στους μαθητές να γνωρίσουν τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ1: ΙΑΜΑΤΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ-ΥΔΡΟΛΟΥΤΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΔΕ1: ΙΑΜΑΤΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ-ΥΔΡΟΛΟΥΤΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΕ1: ΙΜΤΙΚΗ ΘΛΣΣΟΘΕΡΠΕΙ-ΥΔΡΟΛΟΥΤΡΟΘΕΡΠΕΙ Σύνολο ωρών ΔΕ1 35 7 42 ΥΠΟΕΝΟΤΗΤ 1: ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ-ΠΕΡΙΒΛΛΟΝ-ΓΕΩΘΕΡΜΙ-ΧΗΜΕΙ ΙΜΤΙΚΩΝ ΠΗΓΩΝ ΜΘΗΜΤ Θ Ε Σ Φυσικοί Πόροι Περιβάλλον Υδρογεωλογία κ Γεωθερμία των θερμομεταλλικών

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Για τη διατύπωση της πρότασης της ΟΙΕΛΕ ως κείμενα αναφοράς αξιοποιήθηκαν:

Για τη διατύπωση της πρότασης της ΟΙΕΛΕ ως κείμενα αναφοράς αξιοποιήθηκαν: Έργο : Για τη διατύπωση της πρότασης της ΟΙΕΛΕ ως κείμενα αναφοράς αξιοποιήθηκαν: Η εισήγηση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου «Αναλυτικά προγράμματα σπουδών» στο ΣΠΔΕ (2009) Η εισήγηση του Προέδρου της Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ- ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ»

ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ- ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ» ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ- ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ» Παπανδρέου Σταυρούλα Β Γενική Αρ.Μητρώου: 1. Μάθηµα ιδακτική ενότητα Η διδακτική ενότητα αφορά τις αλλαγές στην επιφάνεια της γης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΥΜΠΡΑΞΕΙΣ Τ.Ε.Ι. ΜΕ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΗΠΕΙΡΟΣ. Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Τ.Ε.Ι. Ηπείρου. Πανεπιστήμιο Αιγαίου

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΥΜΠΡΑΞΕΙΣ Τ.Ε.Ι. ΜΕ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΗΠΕΙΡΟΣ. Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Τ.Ε.Ι. Ηπείρου. Πανεπιστήμιο Αιγαίου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ E ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας

Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Σχεδιασμός Ψηφιακών Εκπαιδευτικών Εφαρμογών ΙI Αναφορά Εργασίας 1 Καραγκούνη Κατερίνα Α.Μ : 1312008050 Το παιχνίδι καρτών «Σκέψου και Ταίριαξε!», το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Πρόσκληση Τριήμερου Σεμιναρίου Εκπαιδευτικών του Εθνικού Δικτύου Π.Ε «Τουρισμός και Περιβάλλον» στην περιοχή του ΚΠΕ Βεύης- Μελίτης με τίτλο:

ΘΕΜΑ: Πρόσκληση Τριήμερου Σεμιναρίου Εκπαιδευτικών του Εθνικού Δικτύου Π.Ε «Τουρισμός και Περιβάλλον» στην περιοχή του ΚΠΕ Βεύης- Μελίτης με τίτλο: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΕΥΗΣ ΜΕΛΙΤΗΣ Αρ. Πρωτ.: 36 Βεύη, 20-2-2014 Tαχ.

Διαβάστε περισσότερα