Εργαστήριο Κλινικής Βιοχηµείας, Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο «Αττικόν», Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών. 2

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εργαστήριο Κλινικής Βιοχηµείας, Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο «Αττικόν», Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών. 2"

Transcript

1 Α ν α σ κ ό ϖ η σ η, ένα άγνωστο εντεροβακτηριακό: κλινική σηµασία σύγχρονοι βιοχηµικοί και µοριακοί τρόποι διάγνωσης και ταυτοποίησης Μ. Νταλαµάγκα 1, Γ.Π. Σωτηρόπουλος 1,2, Γ. Βρυώνη 3, Α. Τσακρής 3 1 Εργαστήριο Κλινικής Βιοχηµείας, Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο «Αττικόν», Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών. 2 Θωρακοχειρουργική Κλινική, Ναυτικό Νοσοκοµείο Αθηνών. 3 Εργαστήριο Μικροβιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών Περίληψη 17 Τα µέλη της οικογένειας των Εντεροβακτηριακών (Enterobacteriaceae) εξακολουθούν να παίζουν σηµαντικό ρόλο στις λοιµώξεις τις σχετιζόµενες µε µονάδες παροχής υπηρεσιών υγείας. Αν και τα τελευταία τριάντα χρόνια έχουν περιγραφεί πολλά νέα µέλη της οικογένειας αυτής, λίγα από αυτά προκαλούν λοιµώξεις στον άνθρωπο. Η, µέλος της οικογένειας των Εντεροβακτηριακών, είναι µικρόβιο περιβαλλοντικό και βρίσκεται στο νερό, το έδαφος, τα λύµατα, την αγροτική σκόνη, τα φυτά, τα έντοµα και τα ζώα. Επίσης αποτελεί µέρος της εντερικής χλωρίδας και η παρουσία της στο περιβάλλον αντανακλά την ύπαρξη κοπρανώδους υλικού από τον άνθρωπο ή τα ζώα. Αποτελεί σπάνιο παθογόνο µε αυξανόµενη σηµασία. Τα περισσότερα στελέχη της αποµονώθηκαν σε κλινικά δείγµατα ασθενών, κυρίως από αιµοκαλλιέργειες σε ασθενείς µε βακτηριαιµία και σηψαιµία (, C. neteri και C. lapagei), από πτύελα, βρογχικές εκκρίσεις και πνευµονικό ιστό, από οφθαλµικά επιχρίσµατα (), από κόπρανα, ούρα, από φαρυγγικά επιχρίσµατα, από περιτοναϊκό υγρό (C. neteri και C. lapagei), από απόστηµα οσχέου () και από φλεβικούς καθετήρες. Το γεγονός της αποµόνωσης των συγκεκριµένων στελεχών κυρίως από κλινικά δείγµατα ανοσοκατεσταλµένων ασθενών, σε συνδυασµό µε την παρατηρούµενη πολυαντοχή τους, ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 1, Ιανουάριος Μάρτιος 2014

2 Μ. ΝΤΑΛΑΜΑΓΚΑ, Γ.Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ, Γ. ΒΡΥΩΝΗ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ καθιστούν αναγκαίο τον προσδιορισµό του ρόλου τους στην παθογένεια των λοιµώξεων. Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι η περιγραφή των πρόσφατων επιδηµιολογικών, διαγνωστικών και κλινικών δεδοµένων για τα είδη, σε συνδυασµό µε την κατανόηση του ρόλου τους στις λοι µώξεις, καθώς και η παρουσίαση τρόπων ταυτοποίησής τους µε νεότερες µοριακές τεχνικές Υπεύθυνος αλληλογραφίας Μαρία Νταλαµάγκα Εργαστήριο Κλινικής Βιοχηµείας, Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο «Αττικόν» Ρίµινι 1, Χαϊδάρι, Αθήνα Τηλ: Λέξεις κλειδιά, κλινική σηµασία, διάγνωση Γεωργία Βρυώνη Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών Μ. Ασίας 75, Αθήνα. Τηλ: Εισαγωγή 1.1 Ταξινόµηση Τα µέλη της οικογένειας των Εντεροβακτηριακών (Enterobacteriaceae) εξακολουθούν να παίζουν ση µαντικό ρόλο στις νοσοκοµειακές λοιµώξεις. 14 Αν και τα τελευταία τριάντα έτη έχουν περιγραφεί αρκετά νέα γένη αυτής της οικογένειας, τα περισσότερα σπάνια προκαλούν λοίµωξη στον άνθρωπο. 4 Τα τελευταία χρόνια έχει σηµειωθεί εξαιρετική πρόοδος στην ταξινόµηση των βακτηρίων. Ωστόσο υπάρχουν σε εργαστήρια αναφοράς αταυτοποίητα βακτήρια τα οποία κρατούνται σε συλλογή. Το 1977, ερευνητές του Κέντρου Ελέγχου Λοιµώξεων των ΗΠΑ (CDC) έδωσαν σε ένα σύνολο 17 λιπάση θετικών, µη ταυτοποιηµένων, µελών της οικογένειας των Εντεροβακτηριακών την ιδιωµατική ονοµασία Enteric Group 15 (Εντερική οµάδα 15). 5 Για αυτό για το νέο γένος της οικογένειας των Εντεροβακτηριακών προτάθηκε το 1980 το όνοµα. Το όνοµα αυτό πηγάζει από το αρκτικόλεξο CDC και αντικατέστησε το παλαιότερο CDC Enteric Group 155. Το 1981, µε βάση το γονότυπο και το φαινότυπό τους, είχαν περιγραφεί 5 είδη εκ των οποίων τα δύο πρώτα ονοµάστηκαν davisae και lapagei, ενώ τα υπόλοιπα, που δεν είχαν ταυτοποιηθεί ακόµη, ονοµάστηκαν species 3,4 και 5. Η ονοµάστηκε έτσι προς τιµήν της µικροβιολόγου Betty Davis από το Βακτηριολογικό Εργαστήριο του CDC της Ατλάντα των ΗΠΑ, η οποίος συνεισέφερε ουσιαστικά στην ορολογική και στη βιοχηµική ταυτοποίηση των Εντεροβακτηριακών και ibrionaceae. 5 Η C. lapagei έλαβε το όνοµα της από τον Stephen Lapage, έναν Βρετανό µικροβιολόγο µε ιδιαίτερη συµβολή στην ταξινόµηση των Εντεροβακτηριακών, ως εκδότης του Βακτηριολογικού Κώδικα. 4 Για τα υπόλοιπα τρία είδη βρέθηκε από αναλύσεις DNA ότι αποτελούν διαφορετικά είδη. 45 Στα είδη αυτά δεν αποδόθηκε κάποια επιστηµονική ονο µασία, καθώς µόνο ένα στέλεχος αντιστοιχούσε σε κάθε είδος. Η κλινική σηµασία των αρχικών 17 βακτηριακών στελεχών παρέµενε ασαφής, καθώς κανένα από αυτά δεν είχε αποµονωθεί από αίµα ή εγκεφαλονωτιαίο υγρό (ΕΝΥ) ασθενών. Το 1982, µετά τη µελέτη πολλών βακτηριακών στελεχών προτάθηκε για τη 4 το επιστηµονικό όνοµα neteri, αφήνοντας τα είδη 3 και 5 χωρίς περαιτέρω ονοµασία. 47 Η C. neteri ονοµάστηκε έτσι προς τιµήν του Erwin Neter, ενός Αµερικανού µικροβιολόγου µε µεγάλη συνεισφορά στην κατανόηση της κλινικής σηµασίας των µελών της οικογένειας των Εντεροβακτηριακών. 6 Πρόσφατα ανακαλύφθηκαν νέα, ασυνήθιστα είδη τα οποία φαίνεται να διαφέρουν από τα πέντε που είχαν περιγραφεί παλαιότερα. Για τα είδη αυτά καθιερώθηκε η ονοµασία species Μορφολογικά και βιοχηµικά χαρακτηριστικά της Τα στελέχη της αποτελούν Gramαρνητικά, αερόβια και προαιρετικά αναερόβια, κινητά βακτήρια τα οποία είναι ασπορογόνα και δεν σχηµατίζουν έλυτρο. Αναπτύσσονται σε θρεπτικό άγαρ σε θερµοκρασία 37 o C σχηµατίζοντας κυρτές αποικίες διαµέτρου περίπου 1,5 χιλιοστόµετρων. 45 Αναπτύσσονται σε ph OL. 59 ΙSSUE 1, January March 2014

3 CEDECEA ΕΝΑ ΑΓΝΩΣΤΟ ΠΑΘΟΓΟΝΟ 79 σε πεπτόνη περιεκτικότητας 04% σε NaCl, καθώς και σε ζωµό τρυπτικάσης σόγιας στους 1537 o C. 5 Είναι καταλάση θετικά, οξειδάση αρνητικά, αραβινόζη αρνητικά, αργινίνη θετικά, ανάγουν τα νιτρικά σε νιτρώδη, διασπούν την εσκουλίνη παρουσία σιδήρου και παράγουν οξύ από την D αραβιτόλη, µαλτόζη, D µαννιτόλη, Dµαννόζη, σαλικίνη και τρεχαλόζη. 5 Αρκετά αποµονωθέντα στελέχη της εµφανίζουν ενεργό την οδό της 3ΟΗ υδροξυβουτανόνης (acetoin, C4H8O2) στον καταβολισµό της γλυκόζης, δίνοντας όµως αρνητική την αντίδραση oges Proskauer µε τη µέθοδο O Meara, εξαιτίας της µικρής παραγωγής 2,3βουτανεδιόλης. 10 Μόνο η C. lapagei δίνει ισχυρή θετική αντίδραση στη δοκιµασία oges Proskauer µε τη µέθοδο O Meara, ενώ δε φαίνεται να ισχύει το ίδιο και για τα υπόλοιπα είδη τα οποία εµφανίζουν αρνητική αντίδραση στη δοκιµασία, εκτός και αν αυτή παραταθεί για αρκετές ώρες µετά την προσθήκη των αντιδραστηρίων. 10 Για τα περισσότερα στελέχη τα παρακάτω υποστρώµατα αποτελούν τις αποκλειστικές πηγές άνθρακα και ενέργειας: Dαραβιτόλη, κιτρικά, φουµαρικό, Dφρουκτόζη, Dγαλακτόζη, Dγλυκονικό, Dγλυκοζαµίνη, Dγλυκόζη, Dγλυκουρονικό, γλυκερόλη, Dµαννιτόλη, Dµαννόζη, Dριβόζη, 2κετογλουταρικό, Νακετυλογλυκοζαµίνη, γαλακτικό, πυροσταφυλικό, σαλικίνη, τρεχαλόζη, κ.α. 45. Αξίζει ακόµα να σηµειωθεί ότι παρουσία χλωρίου δεν υπάρχει αναερόβια ανάπτυξη και η δοκιµασία Jordanτρυγικού είναι αρνητική. Φαινοτυπικά το γένος δεν µοιάζει µε τα υπόλοιπα της οικογένειας των Εντεροβακτηριακών. Τα είδη του δε ζυµώνουν την αραβινόζη και τη ρα µνόζη, ούτε παράγουν εξωκυττάρια δεσoξυριβονουκλεάση. 45. Τα είδη διακρίνονται από τα είδη Escherichia, Citrobacter, Proteus, Providencia, Salmonellα και Shigella, καθώς είναι θετικά στη δοκιµασία της ονιτροφαινυλβdγαλακτοπυρανοσίδης, τη δοκιµασία ogesproskauer, τη µαννιτόλη, τη λιπάση, την εσκουλίνη και αρνητικά στην παραγωγή υδρόθειου, ινδόλης, στη διάσπαση της ουρίας, στην αποκαρβοξυλίωση της λυσίνης και στην απαµίνωση της φαινυλαλανίνης. 5 Η διαφοροποιείται από τα είδη Klebsiella, Erwinia, Enterobacter και Serratia, καθώς είναι αρνητική στην παραγωγή ζελατινάσης που ρευστοποιεί την πηκτή, δεσοξυριβονουκλεάσης, χιτινάσης, αποκαρβοξυλάσης της λυσίνης, πολυγαλακτουρονάσης, ενώ δε διασπά την Lραµνόζη και την Lαραβινόζη. 45 Στους Πίνακες 1α και 1β παρουσιάζονται όλα τα βιοχηµικά χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν το γένος και τα είδη στο Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας. Πίνακας 1α Βιοχηµικές δοκιµασίες για τη διάκριση του γένους Βιοχηµική οκιµασία Λακτόζη Λιπάση βγαλακτοσιδάση Αποϋδρολάση της αργινίνης Κιτρικά Γλυκόζη DΣορβιτόλη Υδρόλυση της ζελατίνης εσοξυριβονουκλεάση Αποκαρβοξυλάση της ορνιθίνης Αποκαρβοξυλάση της λυσίνης Αραβινόζη Ουρεάση Ινδόλη Καταλάση Οξειδάση Απαµίνωση της τρυπτοφάνης Γένος * * * * Γένος Enterobacter ** Γένος Serratia 19 (): 90% θετική δοκιµασία, : 1090% θετική δοκιµασία, (): 10% θετική δοκιµασία, *: 1090% και ανάλογα του είδους (βλ. Πίνακα 1β), *: αντίδραση θετική στη davisae, **: αντίδραση βραδέως θετική Προσαρµοσµένο από δεδοµένα των Farmer et al, , Farmer et al, , Abbott και Chester & Moskowitz, ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 1, Ιανουάριος Μάρτιος 2014

4 Μ. ΝΤΑΛΑΜΑΓΚΑ, Γ.Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ, Γ. ΒΡΥΩΝΗ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ Πίνακας 1β Βιοχηµικές δοκιµασίες για τη διάκριση των ειδών Βιοχηµική οκιµασία C. lapagei C. neteri sp. 3 sp. 5 sp. 6 Οξικό Mαλονικό ODC Παραγωγή οξέος από Λακτόζη Mελιβιόζη Ραφινόζη Σουκρόζη DΣορβιτόλη DΞυλόζη Ανάπτυξη σε µέσο ελεύθερο θειαµίνης ΜΚ ΜΚ : 90% θετική δοκιµασία, : 1090% θετική δοκιµασία, : 10% θετική δοκιµασία, ΜΚ: Μη Καθορισµένο αποτέλεσµα, ODC: αποκαρβοξυλάση της ορνιθίνης Προσαρµοσµένο από δεδοµένα των Janda et al, , Farmer et al, και Farmer at al, Η διακρίνεται από τη C. lapagei από την ιδιότητα της να παράγει οξύ από τη Dξυλόζη και τη σουκρόζη, καθώς και µέσω των δοκιµασιών παραγωγής αποκαρβοξυλάσης της ορνιθίνης και ασκορβικού (θετικά στη ), την παραγωγή της βξυλοσιδάσης από τη και τέλος από την ανάγκη της σε θειαµίνη για να αναπτυχθεί. 45 Όπως προαναφέρθηκε, η C. lapagei δίνει έντονα θετική την αντίδραση στη δοκιµασία ogesproskauer µε τη µέθοδο O Meara Η C. neteri είναι θετική στη χρώση µε κυανό του µεθυλενίου, δίνει θετική τη δοκιµασία ogesproskauer (όχι τόσο έντονα όσο η C. lapagei), ενώ αναπτύσσεται και σε θρεπτικό υλικό χωρίς θειαµίνη. 6 Όπως φαίνεται στη συγκριτική ανάλυση του DNA, η αποτελεί ένα διαφορετικό γένος στην οικογένεια των Εντεροβακτηριακών, απαρτιζό µενο από τουλάχιστον 5 είδη. 45 Συγκεκριµένα διαπιστώθηκε ότι τα είδη της εµφανίζουν οµοιότητα 32100% µεταξύ τους και 23% µε άλλα γένη της οικογένειας των Εντεροβακτηριακών. 5,11 Μία ακόµα ιδιότητα του γένους και ειδικότερα της C. lapagei, που τη διακρίνει από άλλα γένη της οικογένειας των Εντεροβακτηριακών, είναι η οξείδωση της Dγλυκόζης χωρίς την προσθήκη PQQ (pyrroloquinoline quinine) όπως παρατηρείται στις Serratia marcescens, Yersinia frederiksenii και Erwinia cypripedi Αντίθετα, η Ε. coli µπορεί να οξειδώσει τη Dγλυκόζη µόνο παρουσία PQQ. Τα στελέχη του γένους µπορούν να διαχωριστούν από τα άλλα γένη της οικογένειας των Εντεροβακτηριακών µε βάση τη διαφορετική σύσταση των λιπαρών οξέων τους. Τα λιπαρά οξέα του κυτταρικού τοιχώµατος, που εξάγονται ως µεθυλεστέρες λιπαρών οξέων, διαχωρίζονται µε τη βοήθεια αέρια χρωµατογραφίας Σύµφωνα µε την παραγωγή των ενζύµων, τη ρύθµιση της βιοσύνθεσης των αρωµατικών αµινοξέων και τον προσδιορισµό της νουκλεοτιδικής αλληλουχίας του γονιδίου 16S rrna και 5S rrna, η ανήκει στην οµάδα των Εντεροβακτηριακών 3 (Enterocluster 3), η οποία περιλαµβάνει τα γένη Kluyvera, Edwardsiella, Hafnia, Yersinia, Proteus, Providencia και Morganella. 15,16 Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της όταν αναπτύσσεται σε άγαρ είναι η οσµή «δίκην πατάτας». 16 Στην οικογένεια των Εντεροβακτηριακών, τα περισσότερα στελέχη της Serratia odorifera και της S. ficaria, όπως επίσης λίγα στελέχη της S. rubidea, παράγουν ιδιαίτερη οσµή «δίκην πατάτας», η οποία αποδίδεται στις πυραζίνες, ετεροκυκλικές νιτρώδεις ενώσεις µε µοναδικές οργανοληπτικές ιδιότητες. 16 Τα είδη των πυραζινών που παράγονται ανιχνεύονται µε χρωµατογραφία και φασµατοφωτοµετρία µάζας Οι πυραζίνες που παράγονται από στελέχη των, Serratia και Pseudomonas µπορούν να χρησιµοποιηθούν ως εργαλεία στην ταξινόµηση των βακτηρίων, αλλά και στη βιοτεχνολογία. OL. 59 ΙSSUE 1, January March 2014

5 CEDECEA ΕΝΑ ΑΓΝΩΣΤΟ ΠΑΘΟΓΟΝΟ Με βάση τη βιοχηµική αντίδραση της καταλάσης, που χρησιµοποιείται στην ταυτοποίηση των µελών της Οικογένειας των Εντεροβακτηριακών, η spp. ανήκει στην οµάδα που δίνει άµεση θετική αντίδραση µαζί µε τα Εντεροβακτηριακά: Serratia, Yersinia, Proteus, Morganella, Providencia και Hafnia spp. 18 Με τη δοκιµασία της καταλάσης, η διακρίνεται από το Enterobacter, το οποίο δίνει καθυστερηµένα θετική τη δοκιµασία της καταλάσης. 18 Τέλος, µε βάση το αντιβιόγραµµα, τα περισσότερα στελέχη της spp. είναι ανθεκτικά στην κολιστίνη και την κεφαλοθίνη, όπως και η Serratia spp. 5,19 Η είναι συνήθως ευαίσθητη στη στρεπτοµυκίνη, καναµυκίνη, τοµπραµυκίνη, γενταµυκίνη, αµικασίνη,καρµπενικιλλίνη, τριµεθοπρίµησουλφοµεθοξαζόλη, ναλιδιξικό οξύ, νιτροφουραντοΐνη, χλωραµφενικόλη, τετρακυκλίνη και µινοκυκλίνη. 56, Οικολογία και αποµόνωση Η είναι µικρόβιο περιβαλλοντικό, όπως το σύνολο των Εντεροβακτηριακών. 4,11 Βρίσκεται στο νερό, το έδαφος, τα λύµατα, την αγροτική σκόνη 22, τα φυτά, τα έντοµα και τα ζώα. 23 Επίσης αποτελεί µέρος της εντερικής χλωρίδας και η παρουσία της στο περιβάλλον αντανακλά την ύπαρξη κοπρανώδους υλικού από τον άνθρωπο ή τα ζώα. 4,11 Τα περισσότερα στελέχη της αποµονώθηκαν από κλινικά δείγµατα ασθενών, κυρίως από αιµοκαλλιέργειες ασθενών µε βακτηριαιµία και σηψαιµία (, C. neteri και C. lapagei) 1921,24,26, από πτύελα, βρογχικές εκκρίσεις και πνευµονικό ιστό ( και C. lapagei ) 5,2729, από περιεχόµενο χοληδόχου κύστεως (C. davisae) 5, από τραύµατα 5,30 και εγκαύµατα (C. lapagei) 20, από δερµατικά έλκη 7,21, από οφθαλµικά επιχρίσµατα () 5, από κόπρανα 5,31 ούρα 5, από φαρυγγικά επιχρίσµατα 5, από περιτοναϊκό υγρό (C. neteri και C. lapagei) 32,33, από απόστηµα οσχέου (C. davisae) 34 και από φλεβικούς καθετήρες. 5 Είναι αξιοσηµείωτο ότι κανένα από τα πρωταρχικά 17 στελέχη της δεν αποµονώθηκε από αίµα ή ΕΝΥ, µε αποτέλεσµα να της αποδοθεί αρχικά µικρή κλινική ση µασία. 56,10 Σήµερα, η αποµόνωση των στελεχών της spp. από τα κλινικά δείγµατα στους χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας αυξάνεται συνεχώς και επειδή αφορά κυρίως ανοσοκατεσταλµένους ασθενείς, είναι αναγκαίος ο προσδιορισµός του ρόλου της στην παθογένεια των λοιµώξεων. 2021, Κλινικά χαρακτηριστικά και παθογένεια της λοίµωξης από Αρκετά από τα µέλη της οικογένειας των Εντεροβακτηριακών είναι δυνητικά παθογόνοι µικροοργανισµοί και ευθύνονται περίπου για το 50% των λοιµώξεων σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας στις Η.Π.Α.3537 Η αποτελεί ένα σπάνιο ευκαιριακά παθογόνο βακτήριο. εν αποµονώνεται συχνά από καλλιέργειες βιολογικών υλικών νοσηλευόµενων ασθενών, µε αποτέλεσµα η κλινική της σηµασία της να είναι εν πολλοίς άγνωστη και να µην έχει µελετηθεί εις βάθος. Παραµένει λοιπόν ασαφής ο ρόλος της στις ανθρώπινες λοιµώξεις, ενώ για κάποια βακτηριακά στελέχη δεν υπάρχει ικανός αριθµός δειγµάτων για να διερευνηθεί η κλινική σηµασίας τους. 510 Μία µη δηµοσιευµένη έρευνα στα νοσοκο µεία της Βραζιλίας υπογραµµίζει την αύξηση της συχνότητας ανεύρεσης των ειδών, τα οποία αποτελούν λιγότερο από το 1% των καταγεγραµµένων αιτιών νοσοκοµειακών λοιµώξεων. 37 Στην παραπάνω µελέτη, είδη αποµονώθηκαν από 52 δείγµατα βιολογικών υλικών ασθενών, κυρίως ούρα, αίµα, φλεβοκαθετήρες και έλκη.37 Συχνότερα απο µονώθηκε το είδος C. lapagei. 37 Στη βιβλιογραφία υπάρχουν λίγες αναφορές περιπτώσεων λοίµωξης οφειλόµενες σε είδη, που παρουσιάζονται στον Πίνακα 2. 6,7,10,1921,2430,3841 Tα είδη C. lapagei, και C. neteri προκάλεσαν κυρίως βακτηριαιµία σε άτοµα µε σακχαρώδη διαβήτη (Σ ) 20,21,26, χρόνια καρδιοπάθεια 6,19 (π.χ. παθήσεις των καρδιακών βαλβίδων), χρόνια αποφρακτική πνευµονοπάθεια (ΧΑΠ) 19, συστηµατικό ερυθηµατώδη λύκο (ΣΕΛ) 24, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια 26 και οξεία λευχαιµία. 39 Ως νοσοκοµειακή λοίµωξη περιγράφηκε µόνο µία περίπτωση σηψαιµίας σε ανοσοκατασταλ µένο ασθενή µε υποκείµενο ΣΕΛ. 24 Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις λοιµώξεων οφειλόµενων σε και C. lapagei δεν είχε παρατηρηθεί έκθεση των ασθενών σε νοσοκοµειακό περιβάλλον πριν τη λοίµωξη. Για το λόγο αυτό, θεωρήθηκαν λοιµώξεις της κοινότητας. 6,1921 Η αποτελούσε πιθανότατα µέρος της δερµατικής χλωρίδας Σε τρεις περιπτώσεις υπάρχουν ενδείξεις ότι πηγή της βακτηριαιµίας από αποτέλεσε ο κεντρικός φλεβικός καθετήρας και οι γραµµές SwanGanz, καθώς βρέθηκε µεγάλος αριθµός βακτηριακών στελεχών σε καλλιέργειες που ελήφθησαν από το άκρο των καθετήρων αυτών, καθώς και από το αίµα του ασθενούς κατά την οξεία φάση της λοίµωξης. 19,26,39 Οι Magnum και Radish αναφέρουν µία περίπτωση όπου κατά τη νεκροψία αποµονώθηκε sp. 3 από αίµα των καρδιακών κοιλοτήτων. 40 Η κλινική σηµασία αυτού του ευρήµατος παραµένει ασαφής, καθώς συνυπήρχε συστηµατική λοίµωξη από Candida albicans, ενώ τα στελέχη sp.3 δεν αποµονώθηκαν από αιµοκαλλιέργειες που ελήφθησαν πριν το θάνατο του ασθενούς. 40 Στα εργαστηριακά ευρήµατα της λοίµωξης από περιλαµβάνονται η λευκοκυττάρωση µε αριστερή στροφή του τύπου, η τοξική κοκκίωση, η υψηλή ΤΚΕ και οι υψηλές τιµές CRP. 6, ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 1, Ιανουάριος Μάρτιος 2014

6 Μ. ΝΤΑΛΑΜΑΓΚΑ, Γ.Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ, Γ. ΒΡΥΩΝΗ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ Πίνακας 2 Αναφερόµενες στη διεθνή βιβλιογραφία περιπτώσεις λοιµώξεων από spp. α/α Στέλεχος Λοίµωξη Αποµόνωση Παράγοντες κινδύνου Αναφορά 1. C. lapagei Πνευµονία Πτύελα Οξεία λευχαιµία Lopez et al., C. lapagei Επιµόλυνση τραύµατος άκρου ποδός Υγρό από έκκριµα του τραύµατος Βαρύς τραυµατισµός άκρου ποδός µετά από τροχαίο Salazar et al., C. lapagei Πνευµονία Βρογχοκυψελιδικό έκπλυµα (ΒΑL) ΧAΠ, Υπαραχνοειδής αιµορραγία, ιασωληνωµένος ασθενής Yetkin et al, C. lapagei Βακτηριαιµία, Επιµόλυνση εγκαυµάτων Αίµα, δείγµα από υλικό εγκαυµάτων Σ, Χηµικό έγκαυµα από σκυρόδεµα Dalamaga et al, C. lapagei Περιτονίτιδα Υγρό περιτοναϊκής πλύσης ΧΝΑ, Ανοσοκαταστολή λόγω µεταµόσχευσης ήπατος (κίρρωση σε έδαφος ηπατίτιδας C) Davis and Wall, Βακτηριαιµία Αίµα, άκρο καθετήρα Σ, Υ, ΧΝΑ Peretz et al, Πνευµονία Πτύελα Σ, Κυστική ίνωση Ismaael et al, Βακτηριαιµία Αίµα Καρκίνος παχέoς εντέρου Akinosoglou et al, Βακτηριαιµία Αίµα, άκρο καθετήρα Οξεία Λευχαιµία Ουδετεροπενία Abate et al, Επιµόλυνση στοµατικού έλκους είγµα από στοµατικό έλκος Μεταµόσχευση νεφρού, χρήση Sirolimus Mawardi et al, Βακτηριαιµία, Επιµόλυνση ελκών κάτω άκρων Αίµα, δείγµα από έλκη κάτω άκρων και δείγµα από περιεχόµενο φυσαλίδων Σ. Dalamaga et al, Βακτηριαιµία Αίµα, άκρο καθετήρα µέτρησης ΚΦΠ, άκρο καθετήρα SwanGanz Καρδιακή ανεπάρκεια, ΧΑΠ Perkins et al, Απόστηµα οσχέου είγµα αποστήµατος οσχέου Καρδιακή ανεπάρκεια και κίρρωση ήπατος Bae and Sureka, Πνευµονία Πτύελα Καρδιακή ανεπάρκεια, Σ Bae et al., Πνευµονία Πτύελα Υ, αρτηριοσκλήρυνση Bae et al., C. neteri Βακτηριαιµία Αίµα ΣΕΛ Aguilera et al, C. neteri Βακτηριαιµία Αίµα Βαλβιδοπάθεια Farmer et al, C. neteri και Escherichia vulneris Περιτονίτιδα Περιτοναϊκό υγρό Μετά από χειρουργική επέµβαση στην κοιλιακή χώρα Anon et al, Σπάνια είδη ( sp. 6) Επιµόλυνση δερµατικών ελκών είγµα από έλκη Σ, Προχωρηµένη ηλικία Hansen and Glupczynski,1984 ΧΑΠ: Χρόνια αποφρακτική πνευµονοπάθεια, Σ : Σακχαρώδης διαβήτης, ΧΝΑ: Χρόνια Νεφρική ανεπάρκεια, ΚΦΠ: Κεντρική Φλεβική Πίεση, Y: Υπέρταση, ΣΕΛ: Συστηµατικός ερυθηµατώδης λύκος OL. 59 ΙSSUE 1, January March 2014

7 CEDECEA ΕΝΑ ΑΓΝΩΣΤΟ ΠΑΘΟΓΟΝΟ Έχει περιγραφεί περίπτωση ασθενούς µε χρόνια καρδιοπάθεια και ηπατική νόσο όπου η αποτελούσε τον κυρίαρχο µικροοργανισµό που απο µονώθηκε σε απόστηµα του οσχέου. 34 Η C. lapagei έχει συσχετισθεί µε δύο περιπτώσεις πνευµονίας. 27,28 Και στις δύο περιπτώσεις υπήρχε υποκείµενο νόσηµα: η µία περίπτωση αφορούσε ασθενή µε ΧΑΠ και υπαραχνοειδή αιµορραγία που υποβλήθηκε σε χειρουργική επέµβαση και νοσηλεύτηκε διασωληνωµένος σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας 27 και η δεύτερη ασθενή µε οξεία προµυελοκυτταρική λευχαιµία. 28 Η αποµονώθηκε σε τρεις περιπτώσεις ασθενών µε πνευµονία. 29,41 Η µία αφορούσε 20χρονη ασθενή µε κυστική ίνωση 29, ενώ οι άλλες δύο αφορούσαν ασθενείς προχωρηµένης ηλικίας µε πνευµονία και υποκείµενη καρδιοπάθεια. 41 Η αποµόνωση στα πτύελα και άλλων µικροβίων, τόσο στην ασθενή µε κυστική ίνωση (µεθικιλλίνηανθεκτικό S. aureus και B. cepacia), όσο και σε έναν από τους δύο ασθενείς µε καρδιοπάθεια (Klebsiella oxytoca) οδηγούν στη σκέψη ότι πιθανόν η να µην ήταν το κύριο αίτιο της πνευµονίας. 29,41 Έχουν αναφερθεί επίσης δύο περιπτώσεις περιτονίτιδας οι οποίες αποδόθηκαν στις C. lapagei και C. neteri. Στην πρώτη περίπτωση, η C. lapagei αποµονώθηκε από υγρό περιτοναϊκών πλύσεων σε ασθενή 55 ετών µε νεφρική ανεπάρκεια. 32 Ο ασθενής είχε υποβληθεί σε ορθότοπη µεταµόσχευση ήπατος λόγω δευτερογενούς κίρρωσης οφειλόµενης σε λοίµωξη από ιό ηπατίτιδας C. 32 Στην περίπτωση αυτή, η C. lapagei θεωρήθηκε δυνητικά παθογόνο, καθώς η εφαρ µοζόµενη τεχνικής της µεταµόσχευσης προδιαθέτει σε µια πιθανή µόλυνση. Η συνηθέστερη προέλευση των µικροοργανισµών που προκαλούν περιτονίτιδα σχετιζόµενη µε συνεχή φορητή περιτοναϊκή κάθαρση φαίνεται να είναι το γαστρεντερικό και το ουροποιητικό σύστηµα. 32 Σε άλλες περιπτώσεις στελέχη C. neteri καθώς και Escherichia vulneris αποµονώθηκαν από καλλιέργειες περιτοναϊκού υγρού σε ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε χειρουργικές επεµβάσεις της κοιλιακής χώρας. 33 Επιπρόσθετα, τα βακτήρια C. lapagei, και sp. 6 έχουν συσχετιστεί µε δερµατικές λοιµώξεις σε έλκη 7,21, εγκαύµατα 20 και τραύµατα µετά από τροχαίο.30 Στις τρεις πρώτες περιπτώσεις οι ασθενείς έπασχαν από Σ, γνωστό προδιαθεσικό παράγοντα για την ανάπτυξη παρόµοιων λοιµώξεων. 7,20,21 Σε ασθενή 47 ετών µε χηµικά εγκαύµατα οφειλόµενα σε σκυρόδεµα διαπιστώθηκε βακτηριαι µία και επιµόλυνση των εγκαυµάτων µε C. lapagei. 20 Η ανάπτυξη της ευνοήθηκε από το αλκαλικό περιβάλλον της περιοχής. 20 Ως πιθανή αιτία της λοίµωξης θεωρήθηκε η επαφή των εγκαυµατικών επιφανειών µε αντικείµενα, καθώς και η µεταφορά του βακτηρίου µέσω του υδάτινου περιβάλλοντος. 20 Επίσης το περιβάλλον θεωρήθηκε πηγή µόλυνσης στην περίπτωση της λοίµωξης του τραύµατος άκρου ποδός µετά από τροχαίο, µια και τα σηµεία λοίµωξης στον 20χρονο ασθενή παρουσιάστηκαν µέσα στις πρώτες 48 ώρες από τον τραυµατισµό του και την εισαγωγή του στο νοσοκοµείο. 30 Από τις µέχρι τώρα καταγεγραµµένες περιπτώσεις λοίµωξης από διαπιστώνεται ότι παράγοντες κινδύνου λοίµωξης είναι ο Σ, η ΧΑΠ, οι χρόνιες καρδιακές νόσοι, καθώς και καταστάσεις που σχετίζονται µε ανοσοκαταστολή, όπως ο ΣΕΛ, η µεταµόσχευση ήπατος, η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, η κυστική ίνωση και οι αιµατολογικές κακοήθειες (λευχαιµία). 4,6,7,1921,24,2629,32,34,38,39 Η αντιµετώπιση των λοιµώξεων αυτών είναι δυσχερής εξαιτίας της αντοχής των στελεχών της στα διάφορα αντιβιοτικά. Σε αυτά περιλαµβάνονται η κεφαλοθίνη, οι κεφαλοσπορίνες ευρέως φάσµατος, η κολιστίνη και αρκετές αµινογλυκοσίδες ,37 Σύµφωνα µε µία µη δηµοσιευµένη έρευνα από τη Βραζιλία, τα στελέχη που αποµονώθηκαν εµφάνισαν τάσεις πολυαντοχής σε αρκετά αντιβιοτικά, µε µεγαλύτερη ευαισθησία στις φλουοροκινολόνες και τις καρβαπενέµες. 37 Σε επιδηµιολογική µελέτη που διεξήχθη σε νοσηλευόµενα παιδιά που λάµβαναν κεφαλοσπορίνες τρίτης γενιάς, µε σκοπό τη διερεύνηση του αποικισµού των κοπράνων µε ανθεκτικά Gramαρνητικά µικρόβια, βρέθηκε ότι τα παιδιά αυτά παρουσίασαν αποικισµό µε Gramαρνητικά βακτήρια ανθεκτικά στις κεφαλοσπορίνες τρίτης γενιάς. 37 Συχνότερα αποµονώθηκαν ανθεκτικά στελέχη των Εντεροβακτηριακών, όπως Citrobacter, Serratia, Chromobacterium και. 37 Η µακρά νοσηλεία και η θεραπεία µε τα αναφερόµενα αντιβιοτικά δε φαίνεται να αποτελούν τις απαραίτητες αιτίες του αποικισµού των κοπράνων των παιδιών αυτών, καθώς ανθεκτικά στελέχη µικροβίων απαντώνται τόσο στο νοσοκοµειακό περιβάλλον όσο και στην κοινότητα. 37 Έτσι σε πρόσφατη µελέτη από αγροτική περιοχή της Ουγκάντα για τον έλεγχο αντοχής βακτηρίων που αποµονώνονται από το γάλα αγελάδων µε µαστίτιδα, αποµονώθηκε πολυανθεκτικό στέλεχος (αντοχή σε αµπικιλλίνη, αµοξικιλλίνηκλαβουλανικό, κεφαλοθίνη, κεφοξιτίνη, κεφοταξίµη, κεφουροξίµη, νιτροφουραντοΐνη και ερταπενέµη). 42 Στέλεχος C. davisae που αποµονώθηκε από πτύελα ασθενή µε κυστική ίνωση ήταν ανθεκτικό σε όλες τις οµάδες αντιβιοτικών (ευαίσθητο µόνο σε τριµεθοπρίµη/σουλφο µεθοξαζόλη), γεγονός που υποδηλώνει την ικανότητα των συγκεκριµένων βακτηρίων να προσλαµβάνουν διάφορα γονίδια αντοχής. 29 Εποµένως η εξάπλωση τέτοιων ανθεκτικών στελεχών µπορεί να περιοριστεί µόνο µέσω λήψης µέτρων ελέγχου νοσοκοµειακών λοιµώξεων και πολιτικής χρήσης των αντιβιοτικών. 23 ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 1, Ιανουάριος Μάρτιος 2014

8 Μ. ΝΤΑΛΑΜΑΓΚΑ, Γ.Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ, Γ. ΒΡΥΩΝΗ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ Εργαστηριακή διάγνωση της λοίµωξης από 3.1. Συµβατικές τεχνικές Σε θερµοκρασία 3537 ο C τα είδη της αναπτύσσονται στα περισσότερα θρεπτικά υλικά, όπως MacConkey άγαρ, σοκολατόχρωµο άγαρ, άγαρ εµπλουτισµένο µε αίµα προβάτου και κολιστίνηναλιδιξικό οξύ, µέσα σε διάστηµα 24 ωρών, σχηµατίζοντας, κυρτές αποικίες διαµέτρου 1,5mm. 4,5,43 Τα περισσότερα στελέχη δε ζυµώνουν τη λακτόζη, σχη µατίζοντας άχρωµες αποικίες όταν καλλιεργούνται σε θρεπτικό υλικό που περιέχει λακτόζη. 43 Οι βιοχηµικές δοκιµασίες βάσει των οποίων γίνεται η ταυτοποίηση του γένους και των διαφόρων ειδών της φαίνονται στoυς Πίνακες 1α και 1β. Λόγω του κινδύνου παραγωγής κεφαλοσπορινασών, καρβαπενεµασών και ευρέως φάσµατος βλακταµασών από τα βακτήρια, είναι απαραίτητη η σωστή ταυτοποίηση σε επίπεδο είδους. 11,43 Γενικά, τα είδη της ταυτοποιούνται εύκολα µε τη χρήση συστη µάτων που διατίθενται στο εµπόριο, όπως το API 20E και τα αυτοµατοποιηµένα συστήµατα Microscan (Dade Behring), ITEK (biomérieux) και PhoenixTM (Becton Dickinson). Τα συστήµατα αυτά χρησιµοποιούν έναν συνδυαστικό πίνακα ταυτοποίησης και µία αυτοµατοποιηµένη µέθοδο µικροαραίωσης σε ζωµό για να προσδιοριστεί η ευαισθησία τους στα αντιβιοτικά. 3,6,11,2021 Χρησιµοποιώντας πρόσφατες αποικίες του µικροβίου, από καλλιέργηµα 1824 ωρών σε άγαρ περιεκτικότητας 5% σε αίµα προβάτου ή άγαρ MacConkey, µπορεί να γίνει γρήγορα η διάκρισή του γένους από τα άλλα Εντεροβακτηριακά χάρη στη δοκι µασία της καταλάσης. 18 Η δίνει άµεση θετική αντίδραση στη δοκιµασία καταλάσης µε την άµεση εµφάνιση φυσαλίδων µετά την τοποθέτηση µίας σταγόνας 3% υπεροξειδίου του υδρογόνου στην αντικει µενοφόρο πλάκα. Με τον τρόπο αυτό µπορεί να γίνει διάκριση από τα Εντεροβακτηριακά που εµφανίζουν καθυστερηµένα θετική αντίδραση, όπως το Enterobacter. 18 Είναι γνωστό ότι τα µέλη της οικογένειας των Εντεροβακτηριακών αναπτύσσουν αντοχή σε αντιβιοτικά µε διαρκώς αυξανόµενο ρυθµό, λόγω της παραγωγής κεφαλοσπορινασών, βλακταµασών ευρέως φάσµατος και καρβαπενεµασών. 11,44 Τα περισσότερα στελέχη της εµφανίζουν αντοχή σε αµπικιλλίνη, κεφαλοθίνη, κολιστίνη και πολυµυξίνες. Στην έρευνα από τη Βραζιλία διαφαίνεται η τάση για πολυαντοχή των στελεχών της σε αντιβιοτικά, ενώ υπογραµµίζεται η εµφάνιση µεγαλύτερης ευαισθησίας αυτών στις φλουοροκινολόνες και τις καρβαπενέµες. 37 Το ίδιο φαίνεται και στη µελέτη ελέγχου ευαισθησίας βακτηρίων που αποµονώνονται από το γάλα αγελάδων µε µαστίτιδα στην Αφρική. 42 Παράλληλα, σε πρόσφατη δηµοσίευση περίπτωσης απο µόνωσης από πτύελα ασθενούς µε κυστική ίνωση βρέθηκε αντοχή σε όλα τα αντιβιοτικά, εκτός της τριµεθοπρίµης/σουλφοµεθοξαζόλης. 29 Οι συχνότερα χρησιµοποιούµενες µέθοδοι για τον προσδιορισµό της ευαισθησίας των Εντεροβακτηριακών, συµπεριλαµβανοµένης και της, είναι η διάχυση δισκίων αντιβιοτικών σε άγαρ MuellerHinton (KirbyBauer), καθώς και η αραίωση σε ζωµό. 11 Ο προσδιορισµός της αντοχής σε αντιβιοτικά στελεχών που αποµονώνονται σε µεµονωµένες περιπτώσεις µε ιδιαίτερη κλινική σηµασία µπορεί να χρησιµεύσει σε ευρύτερες επιδηµιολογικές µελέτες. Ενδέχεται, επίσης, να βοηθήσει στην ταυτοποίηση στελεχών της βάσει της σύγκρισης αυτών µε αντιβιογράµµατα από γνωστά στελέχη Μοριακές τεχνικές Οι µοριακές τεχνικές υπερέχουν των συµβατικών τεχνικών, καθώς χρησιµοποιούν σταθερά γονοτυπικά χαρακτηριστικά για την ταυτοποίηση των βακτηριακών στελεχών. Αντίθετα, οι συµβατικές τεχνικές στηρίζονται στην καλλιέργεια των βακτηρίων και στον προσδιορισµό των φαινοτυπικών χαρακτηριστικών, τα οποία µπορεί να µεταβληθούν στην in vitro καλλιέργεια και να οδηγήσουν σε εσφαλµένα αποτελέσµατα Για τον προσδιορισµό των ειδών και τη δηµιουργία φυλογενετικών αναλύσεων, το βακτηριακό γονιδίωµα παρέχει ορισµένες σταθερές περιοχές, όπως το 16S rrna 46, καθώς και γονίδια που κωδικοποιούν συγκεκριµένες πρωτεΐνες (π.χ. gyrb, hsp60, infb, rpob) Ειδικότερα, το 16S rrna χρησιµοποιείται ευρέως στον καθορισµό φυλογενετικών σχέσεων, καθώς και στην ανίχνευση και ταυτοποίηση παθογόνων βακτηρίων Η διατήρηση και η ευκολία στην ανάλυση της αλληλουχίας του 16S rrna συντέλεσαν στην ευρεία χρήση του, αν και η διάκριση των Εντεροβακτηριακών µε παραπλήσια συγγένεια είναι δύσκολη µε τη µέθοδο αυτή Εναλλακτικά, µε τη χρήση γονιδίων που κωδικοποιούν συγκεκριµένες πρωτεΐνες έγινε δυνατή η κατάρτιση αξιόπιστων φυλογενετικών δέντρων και η κατηγοριοποίηση των µελών της οικογένειας των Εντεροβακτηριακών Τελευταία, για την ταυτοποίηση και τη φυλογενετική ανάλυση των Εντεροβακτηριακών χρησιµοποιήθηκαν και άλλα γονίδια, όπως τα γονίδια oric, tuf και atpd. 23,48 Ειδικότερα µε τη χρήση του γονιδίου oric έγινε δυνατή η δηµιουργία ενός φυλογενετικού δέντρου για την ταξινόµηση διαφόρων ειδών από τα γένη των ακόλουθων µικροοργανισµών: E. coli, Shigella, Salmonella, Enterobacter, Citrobacter, Klebsiella, Raoultella, Kluyvera, και Buttiauxella. Σε σύγ OL. 59 ΙSSUE 1, January March 2014

9 CEDECEA ΕΝΑ ΑΓΝΩΣΤΟ ΠΑΘΟΓΟΝΟ κριση µε την ανάλυση του 16S rrna, η ανάλυση των αλληλουχιών του γονιδίου oric δύνει δυνατότητα µεγαλύτερης διάκρισης των στελεχών µεταξύ τους, 48 οµοίως και η ανάλυση του atpd γονιδίου. 23 Έτσι, η ανάλυση του γονιδίου αυτού έδειξε ότι η αποτελεί µονοφυλετικό γένος των Εντεροβακτηριακών. Σύµφωνα µε τη διεθνή βιβλιογραφία αναφορικά για τη χρήση µοριακών τεχνικών, µετά την αποµόνωση του DNA των βακτηρίων και την προετοιµασία του δείγµατος ακολουθεί ο πολλαπλασιασµός του µε τη χρήση της αλυσιδωτής αντίδρασης πολυµεράσης (PCR). Το είδος των εκκινητών, οι κύκλοι και το πρόγραµµα της PCR που θα χρησιµοποιηθούν, εξαρτώνται από το γονίδιο που θα πολλαπλασιαστεί. Ειδικότερα, για το γονίδιο του 16S rrna χρησιµοποιούνται οι εκκινητές KR1 (5 TGGCTCGATTGAACGCT GGCGGC3 ) και KR2 (5 TACCTTGTTACGACTTCAC CCCA3 ). 13,47,49 Για τον πολλαπλασιασµό του oriclocus, ο Roggenkamp 48 περιέγραψε 5 PCR µεθοδολογίες βασιζόµενες σε 5 διαφορετικές οµάδες εκκινητών: Για την πρώτη PCR το ζεύγος εκκινητών Ori 85f (5 CAAAAGGATCCKGATAAAACATGGT3 ) και Ori72r (5 GGSGAAACACTGAAGATCAACAT3 ), για τη δεύτερη τους εκκινητές Ori85f και Ori53r (5 AA CATCCTYGAACATGARATTCCG3 ), για την τρίτη το ζεύγος εκκινητών Ori85f και Ori40r (5 CATGA GATTCCGGARGATCCG3 ), για την τέταρτη το ζεύγος εκκινητών Ori50f (5 CGGGCCGTGGATTCTACT CA3 ) και Ori40r και τέλος για την πέµπτη το ζεύγος εκκινητών EcOriC73f (5 CACTGCCCTGTGGATAA CAA3 ) και EcOriC292r (5 TATACAGATCGTGC GATCTAC3 ). Σύµφωνα µε τη σχετική βιβλιογραφία 48, η θερµοκρασία υβριδισµού µεταβάλλεται αυξανόµενη σε κάθε βήµα κατά 2 0 C αρχίζοντας 6 0 C κάτω από την κατώτερη Τm των εκκινητών που χρησιµοποιούνται µέχρι την παραγωγή µονόκλωνων προϊόντων PCR. Οι θερµοκρασίες υβριδισµού επιλέγονται ανάλογα µε το χρησιµοποιούµενο ζεύγος εκκινητών ως ακολούθως: 55 0 C για την πρώτη PCR, 56 0 C για τη δεύτερη PCR και 57 0 C για την τρίτη PCR. Οι Paradis και συνεργάτες προχώρησαν στην κατασκευή µιας οµάδας εκκινητών για τον πολλαπλασιασµό του γονιδίου tuf, αλλά και άλλων δύο οµάδων εκκινητών για τον πολλαπλασιασµό του γονιδίου atpd. 23 Για το πρώτο γονίδιο, γίνεται πολλαπλασιασµός ενός τµήµατος του µεγέθους 884bp µε το ζεύγος των εκκινητών Τ1: 5 AAYATGATIACIGGIGCIG CICARATGGA3 και T2: 5 CCIACIGTICKICCRCCYT CRCG3. Για το γονίδιο atpd χρησιµοποιούνται δύο ζεύγη εκκινητών. Το πρώτο ζεύγος (A1: 5 RTIATIG GIGCIGTIRTIGAYGT3 και A2: 5 TCRTCIGCIG GIACRTAIAYIGCYTG3 ) πολλαπλασιάζει ένα συγκεκριµένο τµήµα του γονιδίου χρησιµοποιώντας το ίδιο µήκος βάσεων όπως το προηγούµενο (884bp), ενώ το δεύτερο ζεύγος (A3: 5 TIRTIGAYGTCGARTTCCCT CARG3 και A2: 5 TCRTCIGCIGGIACRTAIAYIG CYTG3 ) πολλαπλασιάζει ένα τµήµα 871bp. 23 Μετά το πέρας της αντίδρασης PCR, η ανάγνωση των αποτελεσµάτων γίνεται µε ηλεκτροφόρηση σε γέλη αγαρόζης 2% µετά από χρώση του µε βρωµιούχο εθίδιο. Εκτός της PCR µπορεί να γίνει και ανάλυση αλληλουχίας του γενετικού υλικού (sequencing) και σύγκριση της άγνωστης αλληλουχίας µε άλλες αλληλουχίες γνωστές από τη βάση δεδοµένων. 23,48,49 Η διάθεση στο εµπόριο συστηµάτων για την ανάλυση του 16S rrna έχει βοηθήσει στη διάδοση της χρήσης του για την ταυτοποίηση βακτηρίων. 47 Όταν τελειώσει η διαδικασία αναγνώρισης της αλληλουχίας του 16S rrna, αυτή τοποθετείται σε µία βάση δεδοµένων η οποία περιέχει αλληλουχίες από επιλεγµένα βακτηριακά είδη. Με αυτόν τον τρόπο ταυτοποιείται το βακτήριο που αποµονώθηκε. Οι πλέον γνωστές βάσεις δεδοµένων είναι οι ακόλουθες: Ribosomal Database Project (RDPII), MicroSeq, Ribosomal Differentiation of Medical Microorganisms (RIDOM) και η SmartGene Intergrated Database Network System (SmartGene IDNS). Οι αλληλουχίες που περιέχονται στις RIDOM και MicroSeq προέκυψαν από την ανάλυση 16S rrna γονιδίων βακτηριακών στελεχών από καλλιέργειες, ενώ οι βάσεις δεδοµένων RDPII και SmartGene IDNS περιέχουν αλληλουχίες από την GenBank Συµπεράσµατα και προοπτικές Η µελέτη της µέχρι σήµερα βιβλιογραφίας σχετικά µε τις περιπτώσεις αποµόνωσης από κλινικά δείγµατα οδηγεί στα παρακάτω συµπεράσµατα: τα είδη είναι µάλλον ευκαιριακά παθογόνα αφού οι περισσότεροι ασθενείς µε λοίµωξη από τα συγκεκριµένα βακτήρια ήταν ανοσοκατεσταλµένοι είτε λόγω προχωρηµένης ηλικίας είτε λόγω κάποιας υποκείµενης νόσου (π.χ. ΣΕΛ, λευχαιµία, κακοήθης νεοπλασία), πρόκειται για µικρόβια διαδεδοµένα στο περιβάλλον, αφού οι περισσότερες των λοιµώξεων προέρχονταν από την κοινότητα, ενώ λιγότερες ήταν αυτές που σχετίζονταν µε νοσηλεία σε νοσοκο µείο, ενώ παράλληλα έχουν αποµονωθεί και από περιβαλλοντικά δείγµατα, µάλλον δεν προκαλούν ιδιαίτερα σοβαρή λοίµωξη αφού η έκβαση στο σύνολο των περιπτώσεων ήταν καλή, παρά τη βεβαρηµένη υποκείµενη κατάσταση των ασθενών τα είδη είναι ικανά, όπως εξάλλου και άλλα Εντεροβακτηριακά, να δέχονται και να φιλοξενούν ποικίλα γονίδια αντοχής. Κάποια από τα αποµονωθέντα στελέχη παρουσίαζαν αντοχή σε πολλές τάξεις αντιβιοτικών. Εποµένως, πρέπει να γίνεται έλεγχος ευαισθησίας κάθε φορά που απο µονώνεται ένα τέτοιο στέλεχος και, ανάλογα του αποτελέσµατος, να προσαρµόζεται η θεραπεία. 25 ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 1, Ιανουάριος Μάρτιος 2014

10 Μ. ΝΤΑΛΑΜΑΓΚΑ, Γ.Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ, Γ. ΒΡΥΩΝΗ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ Η σύγχρονη ταυτοποίηση των Εντεροβακτηριακών και η σταθερή αύξηση του αριθµού των δοκιµασιών στην Κλινική Μικροβιολογία εγείρουν τα ακόλουθα δύο ερωτήµατα: «Πόσο µακριά πρέπει να οδηγηθεί η ταυτοποίηση των µικροοργανισµών που αποµονώνονται στις καλλιέργειες;» και «Πώς πρέπει να αναφέρονται τα αποτελέσµατα των καλλιεργειών στον κλινικό γιατρό;» Η απάντηση στην πρώτη ερώτηση φαίνεται εύκολη. Τα περισσότερα µικροβιολογικά εργαστήρια χρησιµοποιούν πλέον εµπορικά και αυτοµατοποιηµένα συστήµατα τα οποία διαθέτουν έναν προκαθορισµένο αριθµό ταυτοποιητικών δοκιµασιών. Μετά την ολοκλήρωση των δοκιµασιών αυτών, το αποτέλεσµα θα αναζητηθεί σε µία βάση δεδοµένων, όπου και θα προκύψει το όνοµα του µικροοργανισµού που αναζητείται. Οι βάσεις δεδοµένων εµπλουτίζονται συνεχώς, καθώς εµφανίζονται νέα δεδοµένα προερχόµενα από νέα, σπάνια Εντεροβακτηριακά. Τα αυτοµατοποιηµένα συστήµατα ταυτοποίησης βακτηρίων που διατίθενται στο εµπόριο αποτελούν τη συνηθέστερη χρησιµοποιούµενη µέθοδο. Σε αυτό συµβάλλει ουσιαστικά η ταχύτητα, η αξιοπιστία και η αποτελεσµατικότητά των συστηµάτων αυτών. Όµως σε αντίθεση µε την αναφορά ανεύρεσης E. coli ή S. typhi σε ένα κλινικό δείγµα ασθενούς, των οποίων η κλινική σηµασία είναι προφανής, η αναφορά ανεύρεσης π.χ. C. davisae σε κλινικό δείγµα παρουσιάζει λιγότερο ενδιαφέρον στον κλινικό γιατρό που θα λάβει την απάντηση. Έτσι, είναι επιθυµητή η επεξήγηση του ευρήµατος ως σχόλιο ή παρατήρηση στην απάντηση. 10,52 Summa ry : an unknown pathogen in the family of Enterobacteriaceae its clinical importance, detection and identification methods 26 Μ. Dalamaga 1, G.P. Sotiropoulos 1,2, G. rioni 3, A. Tsakris 3 1 Laboratory of Clinical Biochemistry, Attikon General University Hospital, Medical School, National & Kapodistrian University of Athens, Athens, Greece 2 Surgery Chest Clinic, Athens Naval Hospital, Athens, Greece. 3 Department of Microbiology, Medical School, National & Kapodistrian Universit of Athens, Athens, Greece Bacterial members belonging to the family of Enterobacteriaceae continue to play an important role as causes of health careassociated infections. Several new members of the family Enterobacteriaceae, such as, have been described over the past 30 years; however, most of these members constitute rare causes of human infections. strains may be found in aqueous environment, agricultural dust, soil, plants, and also in animals, ranging from insects to humans. Most of them are inhabitants of the intestinal tract and therefore their presence in the environment reflect fecal excretion by animals and humans. However, the natural habitat of remains unknown. spp. constitutes a rare pathogen with rising importance. A significant majority of strains have been isolated from clinical specimens, mostly from blood in patients with bacteraemia and septicaemia ( davisae, C. neteri and C. lapagei), from sputum, BAL specimens and lung tissue, from gall bladder (), hand wounds, burn wounds (C. lapagei), cutaneous ulcer, eye swabs (C. davisae), stool, urine, throat cultures, from peritoneal fluid (C. neteri and C. lapagei), from scrotal abscess () and from venous catheters. Because of their inherent resistance to some antibi OL. 59 ΙSSUE 1, January March 2014

11 CEDECEA ΕΝΑ ΑΓΝΩΣΤΟ ΠΑΘΟΓΟΝΟ otics, the clinical response could be unpredictable making management of infection in immunocompromised patients challenging. The purpose of the present review is to present new epidemiological, diagnostic and clinical data regarding, a relatively new member of the family of Enterobacteriaceae. Nowadays, the isolation of species from clinical specimens in hospitals has been more and more frequent, so that their role in human disease as well as their ecologic niches must be better defined. Key words, human infections, identification Βιβλιογραφία 1. Chastre J, Fagon JY. entilatorassociated pneumonia. Am J Respir Crit Care Med 2002; 165: elasco E, Byington R, Martins CS, Schirmer M, Dias LC, Gonçalves M. Bloodstream infection surveillance in a cancer centre: a prospective look at clinical microbiology aspects. Clin Microbiol Infect 2004; 10: Stone ND, O'Hara CM, Williams PP, McGowan JE Jr, Tenover FC. Comparison of disk diffusion, ITEK 2, and broth microdilution antimicrobial susceptibility test results for unusual species of Enterobacteriaceae, J Clin Microbiol 2007; 45: Farmer JJ III, Boatwright K, Janda MJ. Enterobacteriaceae: introduction and identification. In: Murray PR, Baron EJ, Jorgensen JH, Landry ML, Pfaller MA (eds) Manual of Clinical Microbiology. 9th ed. ASM Press Washington, DC. 2006: Grimont PAD, Grimont F, Farmer JJ III, Asbury MA. davisae gen nov, sp nov and lapagei sp nov, new Enterobacteriaceae from clinical specimens. Int J System Bacteriol 1981, 31: Farmer JJ 3rd, Sheth NK, Hudzinski JA, Rose HD, Asbury MF. Bacteremia due to neteri sp nov. J Clin Microbiol 1982; 16: Hansen MW, Glupczynski GY. Isolation of an unusual species from a cutaneous ulcer. Eur J Clin Microbiol 1984; 3: Winn W et al. Koneman s color atlas and textbook of diagnostic microbiology. 6th ed. Lippincott Williams & Wilkins. Baltimore. 2006: Janda JM. New members of the family Enterobacteriaceae. Ιn: Dworkin M, Falkow S, Rosenberg E, Schleifer KH, Stackebrandt E (eds.) Prokaryotes, A handbook on the biology of bacteria, Proteobacteria: gamma subclass. 3rd ed. Springer Science and Business Media. LLC Singapore.2006: Farmer JJ III, Davis BR, HickmanBrenner FW, McWhorter A, HuntleyCarter GP, Asbury MA et al. Biochemical identification of new species and biogroups of Enterobacteriaceae isolated from clinical specimens. J Clin Microbiol 1985; 21, Abbott SL. Klebsiella Enterobacter Citrobacter Serratia Plesiomonas and other Enterobacteriaceae. In: Murray PR, Baron EJ, Jorgensen JH, Landry ML, Pfaller MA (eds) Manual of Clinical Microbiology. 9th ed. ASM Press Washington, DC. 2006: Bouvet OMM. Grimont PAD. Extracellular oxidation of DGlucose by some members of the Enterobacteriaceae. Ann Int Pasteur Microbiol 1988; 130: Langsrud S. Møretrø T. Sundheim G. Characterization of Serratia marcescens surviving in disinfecting footbaths. J Appl Microbiol 2003; 95: Sundheim G. Sletten A. Dainty RH. Identification of pseudomonads from fresh and chillstored chicken carcasses. Int J Food Microbiol 1998; 39: Ahmad S. Weisburg WG. Jensen RA. Evolution of aromatic amino acid biosynthesis and application to the finetuned phylogenetic positioning of enteric bacteria, J Bacteriol 1990; 172: Gallois A. Grimont PAD. Pyrazines responsible for the potatolike odor produced by some Serratia and strains. Appl Environ Microbiol 1985; 50: Maga JA. Pyrazines in food: an update. Crit Rev Food Sci Nutr. 1982; 20: Chester B. Moskowitz LB. Rapid catalase supplemental test for identification of members of the family Enterobacteriaceae. J Clin Microbiol 1987; 25: Perkins S R. Beckett TA. Bump CM. davisae bacteremia. J Clin Microbiol 1986; 24: Dalamaga M, Karmaniolas K, Arsenis G, Pantelaki M, Daskalopoulou K, Papadavid E, Migdalis I. lapagei bacteremia following cementrelated chemical burn injury. Burns 2008; 34: Dalamaga M, Pantelaki M, Karmaniolas K, Matekovits A, Daskalopoulou K Leg ulcer and bacteremia due to davisae. Eur J Dermatol 2008; 18: Pande BN, KrysinskaTraczyk E, Prazmo Z, Skorska C, Sitkowska J, Dutkiewicz J. Occupational biohazards in agricultural dusts from India. Ann Agric Environ Med 2000; 7: Paradis S, Boissinot M, Paquette N, Bélanger SD, Martel EA, Boudreau DK, et al. Phylogeny of the Enterobacteriaceae based on genes encoding elongation factor Tu and FATPase βsubunit. Int J Syst Evol Microbiol 2005; 55: Aguilera A, Pascual J, Loza E, Lopez J, Garcia G, Liaño F, et al. Bacteraemia with neteri in patient with systemic lupus erythematosus. Postgrad Med 1995; 71: Akinosoglou K, Perperis A, Siagris D, Goutou P, Spiliopoulou I, Gogos CA, Marangos M. Bacteraemia due to davisae in a patient with sigmoid colon cancer: a case report and brief review of the literature. Diagn Microbiol Infect Dis. 2012;74: Peretz A, Simsolo C, Farber E, Roth A, Brodsky D, Nakhoul F. A rare bacteremia caused by davisae in patient with chronic 27 ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 1, Ιανουάριος Μάρτιος 2014

12 Μ. ΝΤΑΛΑΜΑΓΚΑ, Γ.Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ, Γ. ΒΡΥΩΝΗ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ 28 renal disease. Am J Case Rep 2013; 14: Yetkin G, Ay S, Kayabaş U, Gedik E, Güçlüer N, Calişkan A. A pneumonia case caused by lapagei. Mikrobiyo Bul 2008; 42: Ismaael TG, Zamora EM, Khasawneh FA davisae s role in a polymicrobial lung Infection in a cystic fibrosis patient. Case Rep Infect Dis 2012;2012: Salazar G, Almeida A, Gómez M. Infección de herida traumática por lapagei. Comunicación de un caso y revisión de la literature ( lapagei traumatic wound infection. Case report and literature review). Rev Chilena Infectol 2013; 30: Berkowitz FE. Metchock B. Thirdgeneration cephalosporinresistant Gramnegative bacilli in the feces of hospitalized children. Pediatr Infect Dis J 1995; 14: Davis O. Wall BM. Broom straw peritonitis secondary to lapagei in a liver transplant recipient. Perit Dial Int 2006; 26: Aňón MT, Ruizelasco LM, Borrajo E, Giner C, Sendino M, Cantón R. Escherichia vulneris infection. Report of 2 cases. Enferm Infecc Microbiol Clin 1993;11: Bae BH, Sureka SB. davisae isolated from scrotal abscess. J Urol 1983;130: Musgrove MT, Northcutt JK, Jones DR, Cox NA, Harrison MA. Enterobacteriaceae and related organisms isolated from shell eggs collected during commercial processing. Poult Sci 2008; 87: Brenner DJ. et al. Attempts to classify Herbicola groupenterobacter agglomerans strains by deoxyribonucleic acid hybridization and phenotypic tests. Int J Syst Bacteriol 1984;34: Antunes MM. Antunes AA. CamposTakaki, GM. Incidence and resistance profile of sp isolated from hospital. PowerPoint Presentation in the Internet (www.formatex.org/biomicroworld2007/virtual/ppt/865.ppt). 37. Mawardi H, Pavlakis M, Mandelbrot D, Woo SB. Sirolimus oral ulcer with davisae superinfection. Transpl Infect Dis 2010; 12: Abate G, Qureshi S, Mazumder SA. davisae bacteremia in a neutropenic patient with acute myeloid leukemia. J Infect 2011; 63: Mangum ME, Radisch D. species: unusual clinical isolate. Clin Microbiol Newsl 1982; 4: Bae BHC. Sureka SB. Ajamy JA. Enteric group 15 (Enterobacteriaceae) associated with pneumonia. J Clin Microbiol 1981; 14: Kateete DP, Kabugo U, Baluku H, Nyakarahuka L, Kyobe S, Okee M, et al. Prevalence and antimicrobial susceptibility patterns of bacteria from milkmen and cows with clinical mastitis in and around Kampala, Uganda. PLOS One, 2013;8:e Janda JM. Abbott SL. The Enterobacteria. 2nd ed. ASM Press. Washington DC. 2006: Livermore DM. βlactamases in laboratory and clinical resistance. Clin Microbiol Rev 1995;8: Arya SC. Evaluation of BBL CHROMagar and CPS ID2 media for detection and presumptive identification of urinary tract pathogens. J Clin Microbiol 1998; 36: Weile J. Knabbe C. Current applications and future trends of molecular diagnostics in clinical bacteriology. Anal Bioanal Chem 2009; 394: Patel JB. 16S rrna gene sequencing for bacterial pathogen identification in the clinical laboratory. Molec Diagn 2001;6: Roggenkamp A. Phylogenetic analysis of enteric species of the family Enterobacteriaceae using the oriclocus. Syst Appl Microbiolb 2007;30: Woo PCY, Lau SK, Teng JL, Tse H, Yuen KY. Then and now: use of 16S rdna gene sequencing for bacterial identification and discovery of novel bacteria in clinical microbiology laboratories. Clin Microbiol Infect 2008; 14: Cilia. Lafay B. Christen R. Sequence heterogeneities among 16S ribosomal RNA sequences and their effect on phylogenetic analyses at the species level. Mol Biol Evol 1996; 13: Fukushima M. Kakinuma K. Kawaguchi R. Phylogenetic analysis of Salmonella, Shigella and Escherichia coli strains on the basis of the gyrb gene sequence. J Clin Microbiol 2002; 40: Dalamaga M, rioni G.. In: Dongyou Liu Molecular Detection of human bacterial pathogens. (ed). Taylor and Francis editions Taylor and Francis Group editions, 2011, chapter 71, pp OL. 59 ΙSSUE 1, January March 2014

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Eφη. Πετεινάκη

ΟΙ ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Eφη. Πετεινάκη ΟΙ ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Eφη Πετεινάκη ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΡΟΥΤΙΝΑΣ ΕΝΟΣ ΚΛΙΝΙΚΟΥ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ταυτοποίηση κάποιων βακτηρίων ο έλεγχος ευαισθησίας διάγνωση λοιμώξεων από μικροοργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Ενότητα 5: Χρώση Gram Δοκιμή Καταλάσης και Οξειδάσης, 1.5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Ευστάθιος Ζ. Πανάγου Πασχαλίτσα Τρυφινοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Λοιμώξεις ουροποιητικού. Αικατερίνη Κ. Μασγάλα

Λοιμώξεις ουροποιητικού. Αικατερίνη Κ. Μασγάλα Λοιμώξεις ουροποιητικού Αικατερίνη Κ. Μασγάλα Ταξινόμηση-Ορισμοί Λοιμώξεις ανώτερου ουροποιητικού Πυελονεφρίτιδα με ή χωρίς νεφρικό ή παρανεφρικό απόστημα. Λοιμώξεις κατώτερου ουροποιητικού Κυστίτιδα,

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία Αναεροβίων Λοιμώξεων Βασικές Αρχές

Θεραπεία Αναεροβίων Λοιμώξεων Βασικές Αρχές Θεραπεία Αναεροβίων Λοιμώξεων Βασικές Αρχές Η εντόπιση της λοιμώξεως π.χ. ενδοκοιλιακή - μαλακών μορίων κλπ Ο προσδιορισμός ή η εμπειρική γνώση των παθογόνων αιτίων Η γνώση της αντοχής και κυρίως του Β.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ

ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ Τούμπα Ίλντικο, Ζούνη Παναγιώτα 3, Δημοπούλου Ειρήνη 4, Λεμονή Αλεξάνδρα 4, Χριστοπούλου Ανδρονίκη 5, Μπακόλα Δήμητρα Δντρια Βιοπαθολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΗΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

ΛΗΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΛΗΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Βασιλική Κουλουρίδα Βιοπαθολόγος Συντ. δ/ντρια, ΓΠΝ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Λοίμωξη του διαβητικού ποδιού (DFI) Όλες οι δερματικές βλάβες, έλκη, είναι επιμολυσμένα

Διαβάστε περισσότερα

Επιδηµιολογία νοσοκοµειακών λοιµώξεων

Επιδηµιολογία νοσοκοµειακών λοιµώξεων Επιδηµιολογία νοσοκοµειακών λοιµώξεων Η επιδηµιολογία των νοσοκοµειακών λοιµώξεων παρουσιάζει πολλές ιδιαιτερότητες σε σχέση µε αυτήν των λοιµωδών νοσηµάτων που εκδηλώνονται στην κοινότητα. Αφορά ένα ευρύ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Π Α Ν ΕΕ Π ΙΙ ΣΣ ΤΤ Η Μ ΙΙ Ο Θ ΕΕ ΣΣ ΣΣ Α Λ ΙΙ Α ΣΣ ΣΣ ΧΧ ΟΟ ΛΛ ΗΗ ΕΕ ΠΠ ΙΙ ΣΣ ΤΤ ΗΗ ΜΜ ΩΩ ΝΝ ΥΥ ΓΓ ΕΕ ΙΙ ΑΑ ΣΣ ΤΤ Μ Η Μ Α ΙΙ Α ΤΤ Ρ ΙΙ Κ Η ΣΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες

Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες Κατσιαφλάκα Άννα Τεχνική Υπεύθυνος Μικροβιολογικού τομέα Ιατρός Βιοπαθολόγος,Msc στη Δημόσια Υγεία Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Dr Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Κλινικός Μικροβιολόγος ιευθυντής ιαγνωστικού Τμήματος ιευθυντής Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας ιευθυντής Εθνικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Είδος μικροοργανισμού και αληθής βακτηριαιμία

Είδος μικροοργανισμού και αληθής βακτηριαιμία Είδος μικροοργανισμού και αληθής βακτηριαιμία Η βακτηριαιμία είναι αληθής (>90% των περιπτώσεων) όταν το βακτήριο που απομονώνεται είναι: S. aureus S. pneumoniae S. pyogenes S. agalactiae Listeria monocytogenes

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΠΡΟΚΡΟΥΣΤΗΣ Φλώρα Κοντοπίδου Παθολόγος- Λοιμωξιολόγος (Phd) Υπεύθυνη Γραφείου Μικροβιακής Αντοχής ΚΕΕΛΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τα παθογόνα μικρόβια στο ιαβητικό πόδι σε ασθενείς που παρακολουθούνται στο ιατρείο ιαβητικού ποδιού και θεραπεύονται εκτός νοσοκομείου.

Τα παθογόνα μικρόβια στο ιαβητικό πόδι σε ασθενείς που παρακολουθούνται στο ιατρείο ιαβητικού ποδιού και θεραπεύονται εκτός νοσοκομείου. Τα παθογόνα μικρόβια στο ιαβητικό πόδι σε ασθενείς που παρακολουθούνται στο ιατρείο ιαβητικού ποδιού και θεραπεύονται εκτός νοσοκομείου..σκούτας¹,.καραγιάννη¹, Ε.Ρηγάδη¹, Κ.Μικούδη¹, Κ.Σιώμος¹, Ο.Γουλή¹,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης. 2. Νοσήματα της ουρήθρας. 3.

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης. 2. Νοσήματα της ουρήθρας. 3. ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Γυναίκα 42 ετών προσέρχεται στα εξωτερικά ιατρεία παραπονούμενη για δυσουρία ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης 1.1. Κυστίτιδα 1.2. Σκλήρυνση του αυχένα της κύστης

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Ιακωβίδης. Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου

Δ. Ιακωβίδης. Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου Δ. Ιακωβίδης Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου Νέα διαγνωστικά μέσα για τη λανθάνουσα φυματίωση Η στοχευμένη δοκιμασία δερματικής φυματινοαντίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα εξειδίκευσης στη λοιμωξιολογία στη Γʹ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ

Πρόγραμμα εξειδίκευσης στη λοιμωξιολογία στη Γʹ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ 1 Πρόγραμμα εξειδίκευσης στη λοιμωξιολογία στη Γʹ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Υπεύθυνοι για την εκπαίδευση των εξειδικευομένων είναι οι: Εμμανουήλ Ροηλίδης, Καθηγητής Παιδιατρικής Λοιμωξιολογίας Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

2/12/2013. Νοσοκομειακές λοιμώξεις. Επιδημιολογία νοσοκομειακών λοιμώξεων από Gramαρνητικά παθογόνα Μέτρα ελέγχου. Ορισμοί. Νοσοκομειακή λοίμωξη

2/12/2013. Νοσοκομειακές λοιμώξεις. Επιδημιολογία νοσοκομειακών λοιμώξεων από Gramαρνητικά παθογόνα Μέτρα ελέγχου. Ορισμοί. Νοσοκομειακή λοίμωξη Επιδημιολογία νοσοκομειακών λοιμώξεων από Gramαρνητικά παθογόνα Μέτρα ελέγχου Νοσοκομειακές λοιμώξεις Welcome to the hospital! Bugs are waiting for you!!! Ξανθή Δεδούκου Γραφείο Νοσοκομειακών Λοιμώξεων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΣΤΙΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ ΕΠΑΦΗΣ

ΔΕΙΚΤΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΣΤΙΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ ΕΠΑΦΗΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΣΤΙΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ ΕΠΑΦΗΣ Α. Σκοπός μέτρησης του δείκτη Ο δείκτης αυτός ανήκει στην κατηγορία των δεικτών επιτήρησης διαδικασιών (process indicator). Αποσκοπεί στην επιτήρηση της εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού

Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού Στρογγυλό τραπέζι Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού Συντονιστής: Η. Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και ιαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 Κ. Μέλλου, Θ. Σιδερόγλου, Μ. Ποταμίτη-Κόμη, Θ. Γεωργακοπούλου, Χ. Χατζηχριστοδούλου Γραφείο Τροφιμογενών

Διαβάστε περισσότερα

Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας)

Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας) Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας) Ο όρος «διάρροια» αναφέρεται στη μεταβολή των κενώσεων του εντέρου, η οποία χαρακτηρίζεται από αύξηση του περιεχομένου των κενώσεων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚ ΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ QUARTERLY JOURNAL OF THE HELLENIC MICROBIOLOGY SOCIETY

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚ ΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ QUARTERLY JOURNAL OF THE HELLENIC MICROBIOLOGY SOCIETY ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚ ΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ QUARTERLY JOURNAL OF THE HELLENIC MICROBIOLOGY SOCIETY ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 1, Ιανουάριος Μάρτιος 2014 VOL. 59 ΙSSUE 1, January March 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ (Υπεύθυνος : M Λαζανάς. 1.Εμπειρική θεραπεία πνευμονίας από την κοινότητα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ (Υπεύθυνος : M Λαζανάς. 1.Εμπειρική θεραπεία πνευμονίας από την κοινότητα ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ (Υπεύθυνος : M Λαζανάς 1.Εμπειρική θεραπεία πνευμονίας από την κοινότητα Η πνευμονία από την κοινότητα είναι η οξεία λοίμωξη του πνευμονικού παρεγχύματος σε ασθενή που

Διαβάστε περισσότερα

BBL CHROMagar MRSAII*

BBL CHROMagar MRSAII* ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΕΤΟΙΜΑ ΠΡΟΣ ΧΡΗΣΗ ΥΛΙΚΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΤΡΥΒΛΙΑ PA-257434.01 Αναθ.:18-Ιουν-08 BBL CHROMagar MRSAII* ΧΡΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΠΡΟΟΡΙΖONTAI Το BBL CHROMagar MRSAII (CMRSAII) αποτελεί ένα εκλεκτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Συχνότητα: Σκύλος >> γάτα Συχνότητα: Θηλυκά >> αρσενικά Εντόπιση: ουροδόχος κύστη, ουρήθρα Αιτιολογία: βακτήρια>μυκοπλάσματα, χλαμύδιες,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘ. ΤΖ. ΚΟΥΡΕΑ ΚΡΕΜΑΣΤΙΝΟΥ Δρ. ΤΖΩΡΤΖΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Óõíåéñìüò ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις:

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Óõíåéñìüò ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 o ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Το DNA ενός ανθρώπινου κυττάρου αποτελείται από 6 10 9

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων. Τι είναι ουρολοίμωξη; Σαν ουρολοίμωξη χαρακτηρίζουμε την βακτηριδιακή λοίμωξη κυρίως οποιοδήποτε σημείου του ουροποιητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Τσορλίνη Χριστοφορίδου Ελένη Βακτηριολογικό Τμήμα Τμήμα Μυκοβακτηριδίου Γεν. Νοσοκομείο «Γ. Παπανικολάου» Θεσσαλονίκης

Τσορλίνη Χριστοφορίδου Ελένη Βακτηριολογικό Τμήμα Τμήμα Μυκοβακτηριδίου Γεν. Νοσοκομείο «Γ. Παπανικολάου» Θεσσαλονίκης Τσορλίνη Χριστοφορίδου Ελένη Βακτηριολογικό Τμήμα Τμήμα Μυκοβακτηριδίου Γεν. Νοσοκομείο «Γ. Παπανικολάου» Θεσσαλονίκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύμφωνα με την ΠΟΥ το 1/3 περίπου του παγκόσμιου πληθυσμού είναι μολυσμένο

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Εφηβική ηλικία και σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα (STDs) Έναρξη σεξουαλικής ζωής Έλλειψη προφυλάξεων

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση της ουρολοίμωξης

Διάγνωση της ουρολοίμωξης Διάγνωση της ουρολοίμωξης Κων. Κολλιός Γ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ 13-5-2015 1 Οι ουρολοιμώξεις στα παιδιά Είναι συχνό πρόβλημα Η αναγνώρισή τους: δεν είναι εύκολη, ιδιαίτερα στην ηλικία < 24 μηνών Η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ. Γ. Λ. Δαΐκος, M.D. Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Λαϊκό Νοσοκομείο. Δεκέμβριος 2014

ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ. Γ. Λ. Δαΐκος, M.D. Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Λαϊκό Νοσοκομείο. Δεκέμβριος 2014 ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ Γ. Λ. Δαΐκος, M.D. Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Λαϊκό Νοσοκομείο Δεκέμβριος 2014 Επιδημιολογία Η πνευμονία είναι η έκτη κατά σειρά αιτία θανάτου Επίπτωση: 500-1000 περιπτώσεις /100.000 Στη χώρα μας υπολογίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Αρχές Μοριακής κλωνοποίησης Τα περιοριστικά ένζυμα: αναγνωρίζουν αλληλουχίες (θέσεις περιορισμού). 2 τύποι ενζύμων: -Τύπος I = Κόβουν κοντά στη θέση περιορισμού -σπάνια χρησιμοποιούνται.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών

Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών Αντιµεταλλαξιγόνο δράση ανίχνευση ουσιών που προστατεύουν το DNA από µεταλλαξιγόνα που προκαλούν µεταλλάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΡΟΥΣΜΑΤΩΝ ΥΠΟΠΤΩΝ ΓΙΑ ΓΡΙΠΗ ΠΤΗΝΩΝ εκέµβριος 2005

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΡΟΥΣΜΑΤΩΝ ΥΠΟΠΤΩΝ ΓΙΑ ΓΡΙΠΗ ΠΤΗΝΩΝ εκέµβριος 2005 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΡΟΥΣΜΑΤΩΝ ΥΠΟΠΤΩΝ ΓΙΑ ΓΡΙΠΗ ΠΤΗΝΩΝ εκέµβριος 2005 Για ασθενείς που διερευνώνται για γρίπη των πτηνών, η έγκαιρη επιβεβαίωση µε εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ

ΧΡΗΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ ΧΡΗΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ Μανδηλαρά Γεωργία Βιολόγος PhD, Επιστημονικός Συνεργάτης Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Τμήμα Μικροβιολογίας Υδατογενείς λοιμώξεις: χρήση νερού

Διαβάστε περισσότερα

24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού. 03-04-2008: Ιατρικό Τμήμα Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Κρήτης

24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού. 03-04-2008: Ιατρικό Τμήμα Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Κρήτης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Δρ. Ρουμπελάκη Μαρία roumb@staff.teicrete.gr Βασικό πτυχίο 24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Διδακτορικό 03-04-2008:

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση κρουσµάτων Λεγεωνέλλωσης ΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΧΟΧΛΑΚΗΣ

ιερεύνηση κρουσµάτων Λεγεωνέλλωσης ΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΧΟΧΛΑΚΗΣ ιερεύνηση κρουσµάτων Λεγεωνέλλωσης ΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΧΟΧΛΑΚΗΣ Λεγεωνέλλωση Γενικός όρος «λεγεωνέλλωση ή νόσος των λεγεωνάριων» Βακτηριακές λοιµώξεις, που προκαλούνται από τα είδη Legionella (L. pneumophila, Legionella

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονώδης Νόσος της Πυέλου (PID) Δρ. Aικατερίνη Μασγάλα Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος Ορισμός PID (Pelvic Inflammatory Disease) Οξεία λοίμωξη των δομών του έσω γεννητικού συστήματος (μήτρα, σάλπιγγες, ωοθήκες)

Διαβάστε περισσότερα

TAΞΙΝΟΜΗΣΗ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Στάδιο ΙΙ

TAΞΙΝΟΜΗΣΗ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Στάδιο ΙΙ TAΞΙΝΟΜΗΣΗ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Σταδιο Ι S. aureus CoNS Αερόβια G-β Στρεπτόκοκκοι Στάδιο ΙΙ CoNS Μικρόβια δερματικής χλωρίδας S. aureus (Μικρός αριθμός, Λοιμογ. Δύναμη) Σταδιο III CoNS S. aureus Αερόβια Gram (-)

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά 2012 Ελπίδα Χατζηαγόρου Παιδοπνευµονολογική Μονάδα Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Χρόνια πνευµονοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρα Κοντοπίδου Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος (Phd) Υπεύθυνη Γραφείου Μικροβιακής Αντοχής ΚΕΕΛΠΝΟ

Φλώρα Κοντοπίδου Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος (Phd) Υπεύθυνη Γραφείου Μικροβιακής Αντοχής ΚΕΕΛΠΝΟ Φλώρα Κοντοπίδου Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος (Phd) Υπεύθυνη Γραφείου Μικροβιακής Αντοχής ΚΕΕΛΠΝΟ ΗΠΑ SENIC 1975-1985 Βασικά στοιχεία προγράμματος 1. Επιδημιολογική επιτήρηση- feedback 2. Εφαρμογή συγκεκριμένων

Διαβάστε περισσότερα

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Μια υποτιμημένη ασπίδα προστασίας Παναγιώτης Ζώης Όλγα Καράμπαλη Ιδιώτες Πνευμονολόγοι Πνευμονιοκοκκική νόσος Προκαλείται: από τον πνευμονιόκοκκο (Streptococcus pneumoniae)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΜΙΚΡΟΒΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΜΟΡΦΙΑ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΠΩΑΣΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΜΙΚΡΟΒΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΜΟΡΦΙΑ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΠΩΑΣΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Π ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ- ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ A ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-ΓΝΕ «ΘΡΙΑΣΙΟ» ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΜΙΚΡΟΒΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΜΟΡΦΙΑ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΠΩΑΣΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΜΙΚΡΟΒΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 13 Μικροβια και Ανθρωπος

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 13 Μικροβια και Ανθρωπος BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 13 Μικροβια και Ανθρωπος Ετσι αρχισε η Ζωη? To δεντρο της Ζωης Και τι µας νοιαζει αν υπαρχουν µικροοργανισµοι η οχι? H ανυπολόγιστη αξία της Mικροβιολογίας για τη Βιολογια Το

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί μηχανισμοί αντοχής βακτηρίων στα αντιβιοτικά

Γενικοί μηχανισμοί αντοχής βακτηρίων στα αντιβιοτικά Γενικοί μηχανισμοί αντοχής βακτηρίων στα αντιβιοτικά Αλκιβιάδης Βατόπουλος Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας 1 Μικροβιακή Αντοχή Βασικοί ορισμοί Δραστικότητα αντιβιοτικού Αντοχή Μικροοργανισμού Μικροβιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 ΘΕΜΑ Α Α1.δ Α2.γ Α3.β Α4.γ Α5.β ΘΕΜΑ Β Β1. 4,2,1,6,3,5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. πριμόσωμα γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η σιγκέλλωση; Η σιγκέλλωση είναι ένα λοιμώδες νόσημα που προκαλείται από μια ομάδα βακτηρίων με το

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Θεσσαλίας - Επαγγελμάτων Υγείας - Πρόνοιας (ΣΕΥΠ) Τμήμα Ιατρικών Eργαστηρίων

ΤΕΙ Θεσσαλίας - Επαγγελμάτων Υγείας - Πρόνοιας (ΣΕΥΠ) Τμήμα Ιατρικών Eργαστηρίων ΤΕΙ Θεσσαλίας - Επαγγελμάτων Υγείας - Πρόνοιας (ΣΕΥΠ) Τμήμα Ιατρικών Eργαστηρίων Λάρισα 05/09/2013 Προκήρυξη Αριθμός Πρωτοκόλλου: 4292/3-7-2013 ΑΞΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - Τομέας: Ενιαίος Μικροβιολογία (Εργαστήριο)

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Α Μέρος Παθογένεια Συμπτώματα - Διάγνωση Λ.Β. Αθανασίου ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΑ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Καλοήθης υπερπλασία Οξεία και χρόνια προστατίτιδα Αποστήματα του προστάτη Μεταπλασία

Διαβάστε περισσότερα

Απόρριψη λυµάτων σε χειµάρρους: Επιπτώσεις στην ποιότητα του νερού και της άµµου ακτών κολύµβησης Μαρία Α. Ευστρατίου Τµήµα Επιστηµών της Θάλασσας Πανεπιστήµιο Αιγαίου Στο θαλάσσιο περιβάλλον οι µολυσµατικές/ρυπογόνες

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΨΕΥ ΟΚΥΣΤΗ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΨΕΥ ΟΚΥΣΤΗ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΨΕΥ ΟΚΥΣΤΗ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Παρουσίαση περιστατικού Ονόµατα: Α.Γιακαµόζης, Β.Βουτσάς, Θ.Λαζαρίδης,, Β.Ράντου, Π.Κοντού, Α.Ιωαννίδου, Ι Φρανσές, Μ.Μπιτζάνη ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

1ο st 1-2. Hospital Infection Control. Πρόγραμμα Program. στη Μικροβιολογία & τον Έλεγχο των Νοσοκομειακών Λοιμώξεων on Microbiology &

1ο st 1-2. Hospital Infection Control. Πρόγραμμα Program. στη Μικροβιολογία & τον Έλεγχο των Νοσοκομειακών Λοιμώξεων on Microbiology & Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΉ ΕΤΑΙΡΕIΑ H E L L E N I C MICROBIOLOGY SOCIETY 1ο st Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Postgraduate Course στη Μικροβιολογία & τον Έλεγχο των Νοσοκομειακών Λοιμώξεων on Microbiology

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ 2013-2014 ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ 2013-2014 ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Καθηγητής Γκοβίνα Ο. Μάργαρη Ν. Κουτσοπούλου Β. Καπάδοχος Θ. Κυρίτση Ε. Ευαγγέλου Ε. Θέματα ανά καθηγητή Αξιολόγηση συμπτωμάτων ασθενών με καρκίνο ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο 15/11/2014, ώρα 14.30 15.30

Σάββατο 15/11/2014, ώρα 14.30 15.30 Σάββατο 15/11/2014, ώρα 14.30 15.30 ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ ΣΧΕΤΙΖΌΜΕΝΗ ΜΕ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΗΡΑ ΣΕ ΜΕΘ. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΦΛΕΒΙΚΟΥ ΚΑΘΕΤΗΡΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΟΙΜΩΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 Κ. Κόντη, Δ. Μαμμά, Δ. Κέκος Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βιοχημεία των Βιολογικών Υγρών. Πέτρου Καρκαλούσου

Εισαγωγή στη Βιοχημεία των Βιολογικών Υγρών. Πέτρου Καρκαλούσου Εισαγωγή στη Βιοχημεία των Βιολογικών Υγρών Πέτρου Καρκαλούσου Καθηγητή εφαρμογών Κλινικής Χημείας, ΤΕΙ Αθήνας Εισαγωγή Αν και το βιοχημικό εργαστήριο είναι το κατ εξοχήν εργαστήριο όπου αναλύονται δείγματα

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ALP ; ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΟΜΑΔΑ ΕΝΖΥΜΩΝ ΠΟΥ ΚΑΤΑΛΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ & ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΑΝΑΠΛ. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΛΑΜΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2005 Η σύγχρονη ιατρική και βιοτεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΣΤΩΝ & ΑΡΘΡΩΣΕΩΝ

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΣΤΩΝ & ΑΡΘΡΩΣΕΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΣΤΩΝ & ΑΡΘΡΩΣΕΩΝ Μαρία Οικονόμου Μικροβιολογικό Εργαστήριο Γ.Ν. «Ασκληπιείο Βούλας» ΣΗΠΤΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη πύου μέσα σε μία άρθρωση, ύστερα από την εγκατάσταση σ αυτή

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα );

Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα ); ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ή SIBO Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα ); Θα μπορούσε απλώς να είναι μια εντερική βακτηριακή υπερανάπτυξη του λεπτού εντέρου

Διαβάστε περισσότερα

Τι συµβαίνει σε ένα Εργαστήριο Γενετικής?

Τι συµβαίνει σε ένα Εργαστήριο Γενετικής? 12 εργαστήριο ίσως ελέγξει τα αποθηκευµένα δείγµατα (ιδιαίτερα εάν ο αρχικός έλεγχος δεν έδωσε αποτέλεσµα), αλλά µόνο εάν έχετε δώσει τη γραπτή σας συγκατάθεση για κάτι τέτοιο. Με αυτό τον τρόπο οι ασθενείς

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 11: Εξωγενείς Παράγοντες Θερμοκρασία, 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΧΝΗΛΑΤΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΜΟΛΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΥΔΑΤΙΝΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΙΧΝΗΛΑΤΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΜΟΛΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΥΔΑΤΙΝΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΜΟΛΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΥΔΑΤΙΝΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Απόστολος Βανταράκης (avanta@upatras.gr) Επικ. Καθηγητής Υγιεινής Εργαστήριο Υγιεινής Τμήμα Ιατρικής Παν/μιο Πατρών «Η βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

Συμβατικές και ταχείες μέθοδοι ανίχνευσης για έλεγχο μικροβίων σε τρόφιμα και νερό Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Συμβατικές και ταχείες μέθοδοι ανίχνευσης για έλεγχο μικροβίων σε τρόφιμα και νερό Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Συμβατικές και ταχείες μέθοδοι ανίχνευσης για έλεγχο μικροβίων σε τρόφιμα και νερό Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών October 1, 2010 8:30-9:00 πμ Εγγραφή, εισαγωγή October 1-3, 2010 9:00-9:30 πμ Εισαγωγική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ( Η.Π.Α ) Νόσοι πεπτικού και ήπατος : 50 εκατοµµύρια επισκέψεις σε : Ιατρούς Νοσοκοµεία Τµήµατα επειγόντων Πιο συχνές διαγνώσεις : Τροφικές γαστρεντερίτιδες

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

7 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Μ Ι Κ Ρ Ο Β Ι Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α 7 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ 25-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 Σ Υ Ν Ο Π Τ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1

Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1 ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΜΟΡΙΑΚΟΥΣ Έπιλογή με βάση: ΔΕΙΚΤΕΣ Φαινοτυπικοί δείκτες Γενετικοί δείκτες Μοριακοί δείκτες (Πρωτεϊνικοί &

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Το ήπαρ To συκώτι (ήπαρ) είναι ένα από τα µεγαλύτερα και σηµαντικότερα όργανα. Βρίσκεται κάτω από τα πλευρά, δεξιά από την κοιλιά. Ζυγίζει

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος Δ/ντής Παθολογικής Κλινικής και Ερευνητικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

TreeTOPS. ένα εισαγωγικό παιχνίδι για τα φυλογενετικά δέντρα. Teacher s Guide. ELLS European Learning Laboratory for the Life Sciences

TreeTOPS. ένα εισαγωγικό παιχνίδι για τα φυλογενετικά δέντρα. Teacher s Guide. ELLS European Learning Laboratory for the Life Sciences TreeTOPS ένα εισαγωγικό παιχνίδι για τα φυλογενετικά δέντρα Teacher s Guide ELLS European Learning Laboratory for the Life Sciences 1 Γενικός σκοπός Το συγκεκριμένο παιχνίδι έχει ως στόχο να εισάγει τους

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Αντιβιοτικά. Ίρις Σπηλιοπούλου Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών

Αντιβιοτικά. Ίρις Σπηλιοπούλου Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών Αντιβιοτικά Ίρις Σπηλιοπούλου Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών Αντι-βιοτικό ή αντι-μικροβιακό φάρμακο ποιος είναι ο καταλληλότερος όρος??? Τι είναι αντιβιοτικό;;; Αντιβιοτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Ι. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Ρόλος και προετοιμασία μικροβιακών καλλιεργειών

ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Ι. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Ρόλος και προετοιμασία μικροβιακών καλλιεργειών ΕΝΟΤΗΤΑ Ι ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Ρόλος και προετοιμασία μικροβιακών καλλιεργειών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Μικροβιακή κινητική και λειτουργία Βιοαντιδραστήρων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Βιοχημικό προφίλ Μικροοργανισμών (Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΙΜΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ Ε. ΠΛΑΤΣΟΥΚΑ Γ.ΣΑΡΟΓΛΟΥ 26/11/2008

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΙΜΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ Ε. ΠΛΑΤΣΟΥΚΑ Γ.ΣΑΡΟΓΛΟΥ 26/11/2008 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΙΜΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ Ε. ΠΛΑΤΣΟΥΚΑ Γ.ΣΑΡΟΓΛΟΥ 26/11/2008 ΠΗΓΕΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΟΥΣ ΒΑΚΤΗΡΙΑΙΜΙΑΣ Ενδοκαρδίτιδα Ενδαγγειακή πρόθεση

Διαβάστε περισσότερα