ΑΒΡΑΜΙ Η ΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΜ 43/05. Ο Βαγγέλης Ψαθάς και η µουσική του δρώµενου Γενίτσαροι και Μπούλες της Νάουσας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΒΡΑΜΙ Η ΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΜ 43/05. Ο Βαγγέλης Ψαθάς και η µουσική του δρώµενου Γενίτσαροι και Μπούλες της Νάουσας"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ Πτυχιακή εργασία του: ΑΒΡΑΜΙ Η ΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΜ 43/05 µε θέµα: Ο Βαγγέλης Ψαθάς και η µουσική του δρώµενου Γενίτσαροι και Μπούλες της Νάουσας Επιβλέποντες Καθηγητές: Σινοπουλος Σωκράτης, λέκτορας Παπαδόπουλος Ηλίας, Αναπληρωτής Καθηγητής ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ.2-3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Το έθιµο Γενίτσαροι και Μπούλες στη Νάουσα Το έθιµο και η επανάσταση του Ρίζες του εθίµου στην αρχαιότητα Το δρώµενο σήµερα Η φορεσιά Η τέλεση του εθίµου Χορευτικό Ρεπερτόριο Οι επόµενες µέρες Οι µουσικοί ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ο Βαγγέλης Ψαθάς και η συµβολή του στο δρώµενο ΕΠΙΛΟΓΟΣ: Πίστις στην ποιητική της µουσικής παράδοσης της Νάουσας ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ..30 1

3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ένα από τα χαρακτηριστικά στοιχεία στην παράδοση της Ελλάδας, είναι η ποικιλία δρώµενων, ιδιαιτέρα κατά την περίοδο της αποκριάς, είναι το δρώµενο «Γενίτσαροι και Μπούλες» που γίνεται στη Νάουσα την περίοδο της αποκριάς. Πριν χρόνια έτυχε να επισκεφτώ εκείνη την περίοδο τη Νάουσα και µπορώ να πω ότι το θέαµα µε ενθουσίασε. Ο µαγευτικός ήχος του ζουρνά σε συνδυασµό µε το νταούλι και το κουδούνισµα που έκαναν τα φλουριά από τις στολές των Γενίτσαρων, έδιναν στο όλο σκηνικό, µια αρχοντιά µια περηφάνια και µε γέµισαν µε διάφορα συναισθήµατα. Όταν πέρσι ακούστηκε η ιδέα της αναγόρευσης του Βαγγέλη Ψαθά σε επίτιµο διδάκτορα, θεώρησα ότι ήταν µια καλή ευκαιρία να ασχοληθώ µε το συγκεκριµένο θέµα. Αρχικά προσπάθησα να συλλέξω βιβλιογραφικό υλικό για το έθιµο γενικά αλλά και για τη µουσική του ειδικότερα. Το υλικό που υπήρχε αποδείχτηκε πως ήταν λίγο και έτσι δεν υπήρχε άλλος από την επιτόπια έρευνα. Επισκέφτηκα τη Νάουσα την περίοδο που γινόταν το έθιµο και κατέγραψα την διαδικασία, το µάζεµα του µπουλουκιού, τις πατινάδες στους δρόµους κτλ. Όµως το πιο χρήσιµο στοιχείο για την έρευνα µου, ήταν η γνωριµία µε τον ίδιο τον Βαγγέλη Ψαθά, µε τον οποίο έγινε και µια συνέντευξη της οποίας τα στοιχεία παραθέτω στη συνέχεια της εργασίας. Στη συνέντευξη ήταν παρόντες οι δύο γιοι του Βαγγέλη Ψαθά, Αντώνης και ηµήτρης, καθώς επίσης και ο εγγονός του Βαγγέλης, οι οποίοι πρόσφεραν τις πληροφορίες τους και βοήθησαν την οµαλή ροή της. 2

4 Η εργασία που ακολουθεί, είναι χωρισµένη σε δύο µέρη. Στο πρώτο µέρος αναφέρονται στοιχεία σχετικά µε το έθιµο, σον αφορά την προέλευση του, το µουσικό και χορευτικό ρεπερτόριο, τις φορεσιές κα, ενώ στο δεύτερο µέρος παραθέτω στοιχεία της συνέντευξης µε τον Βαγγέλη ψαθά όπως επίσης και παρατηρήσεις σχόλια σχετικά µε αυτά. Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω τον συµφοιτητή µου Στρατή Πασόπουλο για την πολύτιµη βοήθειά που µου πρόσφερε στην έρευνα και καταγραφή 3

5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Το έθιµο Γενίτσαροι και Μπούλες στη Νάουσα 1.1 Το έθιµο και η επανάσταση του 1821 Η συµµετοχή των Ναουσαίων στην επανάσταση του 1821 εξοργίζει τον Σουλτάνο που τον Απρίλιο του 1822 στέλνει στρατεύµατα και καταστρέφει την πόλη καίγοντάς την ολοσχερώς. Μέχρι τότε η προνοµιούχος Νάουσα δεν είχε υποστεί της συνέπειες της Οθωµανικής αυτοκρατορίας, η οποία ήδη από τον 15 ο και 16 ο αι. στρατολογούσε ακόµα και µε τη βία, παιδιά υποδούλων λαών και δηµιουργούσε τα περιβόητα τάγµατα των Γενιτσάρων ή Γιανιτσάρων. Όταν όµως ο Σουλτάνος το 1705, παραβιάζοντας τα ιδιαίτερα προνόµια της πόλης, έστειλε τον σιλιχτάρη των ανακτόρων Αχµέτ Τσελεµπή, για να κάνει το πρώτο παιδοµάζωµα, οι Ναουσαίοι όχι µόνο δεν παρέδωσαν παιδιά, αλλά σκότωσαν και τον απεσταλµένο. Ήταν τότε µέρες Αποκριάς. Το γεγονός αυτό ήταν αφορµή, ώστε πολλοί Ναουσαίοι να βγουν κλέφτες στο Βέρµιο, υπό την αρχηγία του φηµισµένου κλεφταρµατωλού καπετάν Ζήση Καραδήµου. Το αποτέλεσµα αυτής της ανταρσίας, όπως φαίνεται από σουλτανικό φιρµάνι που βρέθηκε στο Ιεροδικείο της Βέροιας, είναι η καταστροφή του αντάρτικου σώµατος του Καραδήµου. Ο απόηχος της τροµερής καταστολής του κινήµατος του Καραδήµου ανάγκασε τους νέους της πόλης την επόµενη Αποκριά, να φορέσουν την αρµατωλική τους φορεσιά µε περίσκεψη. Με τον πρόσωπο, όπως έφτασε στις µέρες µας από την αρχαιότητα, τα ασηµικά που σχηµατίζουν έναν τέλειο θώρακα, τις µακριές τους πάλες και όλα τα εξαρτήµατα τριγυρνούσαν, µεταµφιεσµένοι σε Γεννίτσαρους, στα όρια της πόλης από γειτονιά σε γειτονιά. 4

6 Το πρωί, ξεκινούσε ο αρχηγός της κάθε οµάδας µε συνοδεία τους οργανοπαίκτες, και πήγαινε από σπίτι σε σπίτι για να πάρει τους Γενίτσαρους-χορευτές της οµάδας του. Σταµατούσε στην εξώπορτα του πρώτου χορευτή του υπαρχηγού του ας πούµε - έβγαιναν δε στην εξώπορτα όλα τα µέλη της οικογένειας να καλωσορίσουν τον αρχηγό µε τον εξής τρόπο: δίνανε τα χέρια τους ο ένας στον άλλο και πηδούσαν τρεις φορές κάνοντας όλα τα φλουριά να βροντούν. Μετά, πιανόντουσαν από το χέρι σε απόσταση µεταξύ τους και ξεκινούσαν για παρακάτω, µέχρι να πάνε στα σπίτια όλων των χορευτών και να µαζέψουν το µπουλούκι, το οποίο απαρτίζονταν από Γενίτσαρους και µια ή δύο συνήθως, Μπούλες 1 που είχαν το ρόλο της νύφης. Μπροστά πήγαιναν τα µουσικά όργανα, ο ζουρνάς και το νταούλι. 'Ύστερα όλοι µαζί πήγαιναν στην πλατεία όπου τους περίµενε ο Κατής - ο Τούρκος ιοικητής. Εκεί, έπρεπε να σηκώσουν τη µάσκα για να δει ο Κατής ποιοι είναι και να τους δώσει την άδεια ή όχι, να δέσουνε πάλι τη µάσκα και να αρχίσουν το χορό. Με το τέλος αυτής της διαδικασίας δεν ξανασήκωναν τη µάσκα µέχρι το τέλος της Αποκριάς. Έτσι, µ' αυτόν τον τρόπο, δηλαδή, αφού είχαν πάρει την άδεια από τον Κατή για τις µάσκες, µπορούσαν να έρχονται σε επαφή µε τους αντάρτες που ζούσαν πάνω στα βουνά, γιατί αυτοί κατέβαιναν τη νύχτα µέσα στην πόλη της Νάουσας, φορούσαν τις µάσκες τους και µπλεκόντουσαν µε τους άλλους µασκαρεµένους συγγενείς και φίλους χωρίς να µπορεί κανείς να τους αντιληφθεί. Και έτσι καταστρώνανε τα σχέδια της απελευθερώσεως της Νάουσας. Από τότε το έθιµο των Γενίτσαρων συνεχίζεται αδιάλειπτα σε όλη τη διάρκεια του 19 ου και του 20 ου αιώνα µε εξαίρεση την περίοδο των πολέµων. 1 Η Μπούλα είναι άντρας ντυµένος γυναίκα µε φαρδύ φουστάνι. Στο κεφάλι έχει λουλούδια από τα οποία ξεκινούν τούλια και κορδέλες. Φοράει επίσης πρόσωπο σαν τον Γενίτσαρο µε τη διαφορά ότι έχει τη γυναικεία µορφή. 5

7 1.2 Ρίζες του εθίµου στην αρχαιότητα Σε αυτό σηµείο θα ήταν χρήσιµο να αναζητηθούν οι ρίζες της ονοµασίας αλλά και της τέλεσης του εθίµου. Οι απόψεις είναι αρκετές. Εκτός από την αυτονόητη άποψη της ονοµασίας του εθίµου ( από τους γενίτσαρους της τουρκοκρατίας), υπάρχει µια άποψη σχετικά µε την σχέση του µε την αρχαιότητα. Ο Τάκης Μπάιτσης µας λέει σε κάποιο κείµενο του: Ψηλαφώντας την πορεία του εθίµου στο χρόνο, αναπόφευκτα θα αναφερθούµε στη σχέση που έχει µε τις λαµπρές διονυσιακές τελετές που γίνονταν στην αρχαιότητα για την υποδοχή της άνοιξης (ανθεστήρια) και που κατεξοχήν τιµώµενο πρόσωπο ήταν ο θεός ιόνυσος. Με τον τρόπο αυτό οι πιστοί επιζητούσαν την εύνοια των θεών για γόνιµη γη και πλούσια σοδειά. Γνωρίζοντας ότι το διάστηµα που διαδραµατίζεται η ιεροτελεστία της Μπούλας συµπίπτει µε τον αρχαίο µήνα Ανθεστηρiωνα (15 Φεβρουαρίου- 15 Μαρτίου), το µήνα που γινόταν ο γάµος του ιονύσου και της Βασίλινας, δεν µπορούµε να µη θυµηθούµε το τραγούδι που λέγανε οι Ναουσαίοι την παραµονή της Πρωτοχρωνιάς. Kόλιvτα 2 µέλιvτα σούρβα 3 Βασίλιvα του σκυλί σου µ έφαγι τρανό κoυλίκι 4 θέλου 2 κάλαντα 3 Κάλαντα Αγίου Βασιλείου 4 Τσουρέκι, ψωµί µε σταφίδες 6

8 θέλου δε θέλου τη µάνα σου τη θέλου να τη φιλήσoυ µια φορά και πάλι να στη φέρου Το τραγούδι αυτό αφήνει έδαφος να υποθέσουµε πως ο γαµπρός είναι ο ιόνυσος. Παρ όλα αυτά η διαφορά µεταξύ των λέξεων ιόνυσος και Γιανίτσαρoς είναι µεγάλη, εν τούτοις θα πρέπει να αναζητηθούν πιθανές περιπτώσεις αλλαγής του ονόµατος στο χρόνο. Ίσως ο ιόνυσος, που στην αρχαιότητα η προφορά του ήταν Ντιόνουσος, να ακούστηκε κάποια φορά και ως Ντγιόνουσος. Στη συνέχεια, µε το πέρασµα του χρόνου, άρχισε να θυµίζει πιθανόν το όνοµα του Ιωάννη του Προδρόµου η γιορτή του οποίου βρίσκεται µέσα στο δωδεκαήµερο. Τότε έχασε το ντ και έµεινε Γιάνουσος, και γράφτηκε Γιάνvουσος, έγινε Γιανούσης, ( ιονύσης), Γιανουσάς κ.λ.π. Αν ο συλλογισµός είναι σωστός, µε δεδοµένο ότι σε ορισµένη περίοδο ο γαµπρός της Νύφης-Μπούλας στη Νάουσα ονοµαζόταν Γιανούσος ή Γιανούσης και θύµιζε περισσότερο τον Αη-Γιάννη, ίσως µπορούµε να ταυτίσουµε το Γιανίτσαρο µε το ιόνυσο. Όταν λοιπόν ο γαµπρός της νύφης (Μπούλας) µετονοµάστικε στη Νάουσα από ιόνυσος σε Γιάνουσος, Γιάνυσος, Γιανύσης, τότε φαίνεται ότι τα παλικάρια, οι ένοπλοι συνοδοί του θεϊκού ζευγαριού, που ήταν στολισµένα µε ρόδα, ροϊδάρια, δηλαδή ρογκατσάρια, ονοµάστηκαν Γιανουσάρια, Γιανυσάρια, Γιανουτσούρια, Γιανυτσάρια. Έπειτα από τον πληθυντικό προήλθε και ο νέος πληθυντικός Γιανύτσαροι-Γιανίτσαροι. Ο χρόνος βέβαια που γινόταν αυτές οι µετατροπές δεν είναι γνωστός. Όσον αφορά την παρουσία της Μπούλας- νύφης στην τέλεση του δρώµενου εικάζεται ότι συνδέεται µε το µύθο ήµητρας-περσεφόνης, αφού υπάρχουν στοιχεία που παραπέµπουν εκεί. Τα σηµαντικότερα είναι αρχικά η παρουσία νύφης που µας παραπέµπει σε γάµο, όπως επίσης και το γεγονός ότι στο έθιµο συµµετέχουν συνήθως δύο Μπούλες φορώντας µάσκα 7

9 ( ήµητρα-περσεφόνη). Ακόµα, από µαρτυρίες είναι γνωστό ότι ο αριθµός των Γενίτσαρων συνηθίζονταν να είναι 12, δηλαδή όσοι και οι µήνες του χρόνου κατά σειρά. Τέλος, τα φορέµατα των γυναικών είναι εποχιακά, δηλ. τού 19 ου αιώνα, τούλι στον κεφαλόδεσµο όπως οι σωστές νύφες. που κρέµεται ως τους ώµους, και το καπελάκι σκεπασµένο όλο µε αγριολούλουδα και παπαρούνες. ηλαδή η Περσεφόνη που είναι στους αγρούς µία ανοιξιάτικη µέρα και την βλέπει ο Πλουτώντας και την αρπάζει. 1.3 Το δρώµενο σήµερα Το δρώµενο «Γενίτσαροι και Μπούλες» σήµερα είναι άρρηκτα συνδεδεµένο µε τις ηµέρες της αποκριάς στη Νάουσα, αποτελώντας ένα από χαρακτηριστικότερα λαογραφικά στοιχεία της περιοχής και χαίρει µεγάλης συµµετοχής των κατοίκων. Τα βασικά στοιχεία του εθίµου είναι : 1) η θιασική και πειθαρχηµένη συγκρότηση οµάδας, που προϋποθέτει την αυστηρή αποδοχή ορισµένων κανόνων για συµµετοχή σ αυτήν. 2) Η τυποποιηµένη σύµφωνα µε την παράδοση µεταµφίεση, ανάλογα µε τον ρόλο του κάθε µέλους. 3) Η αυστηρή τήρηση των βασικών κανόνων τέλεσης του εθίµου, όπως το φύλο των τελεστών (µόνο άνδρες), το χορευτικό και µουσικό ρεπερτόριο, τα µουσικά όργανα, πάνω στα οποία θα στηριχθεί ο χορός του θιάσου, το δροµολόγιο που θα ακολουθηθεί κ.ά. 4) Το Οργανωµένο θέαµα. Οι τελεστές ήταν και είναι πάντα νέοι άνδρες. Ο αριθµός τους τα παλαιότερα χρόνια φαίνεται να ήταν από έξι µέχρι δώδεκα, ενώ σήµερα µπορεί να συµµετέχουν και περισσότεροι. Στο θίασο (το µπουλούκι, όπως το ονοµάζουν οι Ναουσαίοι) από παλαιά έπαιρναν µέρος και µικρά αγόρια που όµως δεν ήταν ποτέ πολλά σε αντίθεση µε σήµερα που υπάρχει πληθώρα µικρών αγοριών. 8

10 1.4 Η φορεσιά Η τελετουργική µεταµφίεση αυτού που θα γίνει Γιανίτσαρος γίνεται µε αυστηρούς κανόνες που ακολουθούνται πιστά από αυτούς που συµµετέχουν στο δρώµενο. Τα ρούχα της φορεσιάς του Γιανίτσαρου είναι: Η κοντέλα, ένα είδος φαρδοµάνικου πουκάµισου Η φουστανέλα που είναι το βασικότερο κοµµάτι της φορεσιάς και φτάνει µια πιθαµή περίπου πάνω από το γόνατο. Έχει 250 ως 400 λαγκιόλια (πιέτες) Το πισλί, βελούδινο γιλέκο Το µοραΐτικο ζωνάρι που έχουν στη µέση και είναι στολισµένο µε άσπρες και λιλά λόντρες (ρίγες) Το σελιάχι, φτιαγµένο από πολλά στρώµατα κεντηµενου πετσιου και το χρησηµοποιουν σαν πορτοφόλι ή θήκη για καλαµάρι, κουµπούρι, παπόνια (µαχαίρια). Στα πόδια φορούν τις µπέτσφες, είδος µάλλινης κάλτσας και τις βοδέτες, υφασµάτινες ταινίες που συγκρατούν τις κάλτσες. Στα πέλµατα έχουν τα τσαρούχια που κατασκευάζονται από δέρµα και καταλήγουν σε πυκνή µαύρη φούντα. Ένα σηµαντικό εξάρτηµα της φορεσιάς, είναι το ταράµπουλο ενα ζωνάρι φτιαγµένο από καθαρό µετάξι σε ύφανση αδίµιτη και σχέδιο ανατολίτικο. Το µάκρος του είναι σχεδόν 3,60 µέτρα και το φάρδος του 0,90 µέτρα.το ταράµπουλο χρησιµοποιούνταν ως σάβανο για τον νεκρό Γιανίτσαρο την περίοδο της τουρκοκρατίας 9

11 Τα ασηµικά περιλαµβάνουν µια µεγάλη ποικιλία από κοσµήµατα. Στο θώρακα έχουµε τα ρούπια 17 ου, 18 ου και 19 ου αιώνα, το µπαϊρι ή γκιορντάνι στο λαιµό, χαϊµαλιά σε διάφορα σχέδια, που όλα στο εσωτερικό τους περιέχουν τίµιο ξύλο Η πλάτη του Γιανίτσαρου στολίζεται µε το πλουσιότερο κόσµηµα της φορεσιάς, το κιουστέκι Το σηµαντικότερο στοιχείο της φορεσιάς του Γιανίτσαρου, είναι ο προσωπος. Κατασκευάζεται από χονδρό πανί, πάνω στο οποίο µπαίνει γύψος και από τη µεριά του αλείφεται µε γνήσιο κερί, ώστε να κρατά δροσιά σ' αυτόν που το φορά όλη µέρα. Το µουστάκι στον πρόσωπο γίνεται από αλογότριχα και κατράµι, ενώ η σύνθεση των χρωµάτων έχει ως βάση το αυγό της κότας. Τα µάτια και το στόµα είναι τόσο µικρά που µετά βίας βλέπει ο Γιανίτσαρος και η Μπούλα. Ο πρόσωπος βάφεται άσπρος και τα µάγουλα µε λίγο κόκκινο χρώµα. Το λευκό συµβολίζει τη νέκρωση της φύσης και το κόκκινο το ζωντάνεµα που δεν θα αργήσει να έρθει. Τ ο κίτρινο βαράκι µπήκε πρώτα στη, Μπούλα σαν αυτό της ανατολίτισσας νύφης και αργότερα και στο πρόσωπο του Γιανίτσαρου για οµορφιά, αλλά και για να συµβολίζει ότι η σκλαβιά πεθαίνει. Σίγουρο είναι ότι παρόµοια χρώµατα χρησιµοποιήθηκαν σε αρχαία προσωπεία µε την ίδια περίπου τεχνική. Η Μπούλα είναι άντρας ντυµένος γυναίκα µε φαρδύ φουστάνι του τύπου της ναουσαίικης γυναικείας φορεσιάς χωρίς σιδερωµένες πιέτες. Φοράει. σαλταµάρκα, τραχηλιές, φλουριά, ζώστρα µε κρόσσια, κολλάνια. Στο κεφάλι έχει λουλούδια από τα οποία ξεκινούν τούλια και κορδέλες. Ο πρόσωπος διαφέρει απο εκείνον του Γιανίτσαρου και έχει τη γυναικεία µορφή. 10

12 1.5 Η τέλεση του εθίµου Η συγκρότηση της οµάδας που θα βγει στο έθιµο αρχίζει βέβαια πολύ πριν από την Αποκριά. Το ενδιαφέρον της παρέας που θα µεταµφιεσθεί είναι να καθορίσει ποιος θα είναι ο αρχηγός, να βρεθούν και να εξασφαλισθούν τα όργανα που θα παίξουν και αµέσως µετά να βρεθούν οι φορεσιές και κυρίως τ ασήµια, που τα παλιότερα χρόνια δεν τα είχαν όλοι. Το πρώτο ντύσιµο των τελεστών άρχιζε την παραµονή της Κυριακής της Απόκρεω. Παλαιότερα άρχιζαν αρκετά νωρίς από το Σάββατο το βράδυ, γιατί όλα τα ασήµια ραβόταν επάνω στα ρούχα του Γιανίτσαρου, για να είναι γερά και να αντέξουν στους χορούς που δύο µέρες στη συνέχεια θα έκανε. Σήµερα όµως το ντύσιµο αρχίζει νωρίς την Κυριακή της Απόκρεω, γιατί ο µεγάλος όγκος των ασηµιών είναι ήδη έτοιµος, ραµµένος πάνω σε ένα 11

13 ειδικά για την περίσταση κατασκευασµένο γιλέκο. Παρά ταύτα, η προετοιµασία του νεαρού άνδρα λαµβάνει τελετουργικό χαρακτήρα. Είναι ακριβώς το ίδιο µε το ντύσιµο ενός γαµπρού. Καµιά διαφορά δεν υπάρχει στην τελετουργία του ντυσίµατος της Μπούλας. Τελευταίος θα φορεθεί ο πρόσωπος µε το ταράµπουλο. Τα όργανα, οι ζουρνατζήδες, θα κινήσουν πρωί πρωί για να µάσουν (να συγκεντρώσουν) το µπουλούκι παίζοντας µια ελεύθερου τύπου µελωδία(ζαλιστός) καθ όλη τη διάρκεια του µαζέµατος. Το δροµολόγιο έχει συµφωνηθεί από την προηγουµένη. Με ειδική για την περίσταση µελωδία, που δεν χορεύεται, θα φθάσουν στο σπίτι του κάθε µεταµφιεσµένου µε πρόσωπο άνδρα. Εκείνος συνήθως, µε το άκουσµα των οργάνων, θα βγει στο παράθυρο. Από εκεί θα χαιρετίσει το µπουλούκι που έρχεται να τον πάρει. Με χαρακτηριστικά τινάγµατα του κορµιού, θα κάµει τα πολλά νοµίσµατα του στήθους του να ηχήσουν. Το µπουλούκι µε τη σειρά του θα απαντήσει τον χαιρετισµό µε τις ίδιες κινήσεις. Αµέσως µετά «θα πάρει χέρι τους δικούς του», δηλαδή τους αποχαιρετά µε τον ειδικό τρόπο που έχουν οι Γιανίτσαροι να χαιρετούν: πηδούν στα πόδια τους και ταυτόχρονα κάνουν τα νοµίσµατα του στήθους τους να κτυπούν. Στην εξώπορτα θα κάµει τρεις φορές το σταυρό του, «θα πάρει χέρι» αυτούς που ήρθαν να τον πάρουν και αµέσως θα ενταχθεί σαν ισότιµο µέλος στο µπουλούκι, θα ζευγαρώσει µε κάποιον άλλο και έτσι µε απόλυτη τάξη και συντεταγµένοι δύο-δύο θα κινήσουν για τον επόµενο Γιανίτσαρο. Η Μπούλα ετοιµάζεται κι αυτή τελετουργικά από την οικογένεια του άνδρα που θα την υποδυθεί. Η Μπούλα πριν αναχωρήσει, θα φιλήσει το χέρι των δικών της, όπως επίσης και αυτών που ήρθαν να την πάρουν και από εδώ θα αρχίσει να µαζεύει τα χρήµατα που της δίδουν οι θεατές φίλοι. Η συνήθεια αυτή λειτουργούσε σαν έρανος για τις περιόδους των αγώνων, «για να γίνουν µπαρουτόβολα και ζαϊρέδες γι αυτούς που βρίσκονται στο βουνό και πολεµούν για τη λευτεριά του Γένους. Για τους ανυπότακτους κλέφτες Νιαουστιανούς και αργότερα για τους Μακεδονοµάχους». Αφού η Μπούλα φιλήσει τα χέρια των 12

14 παρευρισκόµενων, θα τοποθετηθεί ανάµεσα σε δύο «προστάτες» Γιανίτσαρους. Αυτοί θα την κρατήσουν από τα χέρια και σχηµατίζοντας µια τριάδα θα ενταχθούν περίπου στη µέση του µπουλουκιού. Στην ποµπή που έχει σχηµατιστεί προηγούνται τα πιο µικρά αγόρια που δεν φορούν πρόσωπο και ακολουθούν τα µεγαλύτερα. Μετά τοποθετούνται οι νεότεροι Γιανίτσαροι, στη µέση περίπου αυτοί που κρατούν τη Μπούλα και τελευταίοι οι παλαιότεροι και πιο έµπειροι και ο αρχηγός του µπουλουκιού. ίπλα τους οι οργανοπαίκτες, για να παίρνουν εντολές. Η ποµπή προχωράει αργά µε τελικό προορισµό την πλατεία του ηµαρχείου όπου ο αρχηγός θα πάρει την άδεια από τον δήµαρχο για την έναρξη του εθίµου και το µπουλούκι θα αρχίσει τη χορευτική του πορεία µέσα στους δρόµους της Νάουσας. Αµέσως µετά αρχίζουν οι πατινάδες µε τη µελωδία «Κάτω στη Ρόιδο», από το γνωστό και σε άλλα µέρη τραγούδι «Κάτω στη Ρόιδο, στη Ροϊδοπούλα, Τούρκος αγάπησε µια Ρωµιοπούλα». Ακολουθεί ο Θούριος του Ρήγα «Ως πότε παλικάρια θα ζούµι στα στενά, µονάχοι σα λιοντάρια στις ράχες στα βουνά» και βέβαια βγαίνουν οι πάλες από τα θηκάρια τους. Στη συνέχεια στην πλατεία του ηµαρχείου, πριν ξεκινήσουν για τη µεγάλη πορεία, θα χορευτεί ο χορός Παπαδιά µε πρωτοσυρτή τον αρχηγό του µπουλουκιού. Ακόµα, µια Μπούλα θα σύρει τη Μακρινίτσα και θα ακολουθήσει ο Νιζάµικος, ίσως ο πιο ζωηρός από τους οµαδικούς χορούς του ρεπερτορίου της ηµέρας. Ανάλογα µε το χρόνο που έχει το κάθε µπουλούκι µπορεί να χορέψει ένα ή δύο χορούς ακόµα. Αµέσως µετά αρχίζει το καθορισµένο δροµολόγιο το οποίο θα καταλήξει στο µαχαλά (συνοικία) Αλώνια, όπου θα βγάλουν τις µάσκες. Επίσης η προφορική παράδοση καθορίζει και τις πατινάδες από µαχαλά σε µαχαλά, σε αντίθεση µε τους χορούς που θα χορέψουν στις πλατείες κατ επιθυµία των πρωτοχορευτών. 13

15 1.6 Χορευτικό Ρεπερτόριο Αναλυτικότερα για το χορευτικό ρεπερτόριο του δρώµενου, η µελωδία Παπαδιά και ακόµα µια άλλη µελωδία µε το όνοµα Παλιά Παπαδιά (δηλαδή ο τσιάµικος), ο Νταβέλης, ο Σωτήρης, χοροί κατεξοχήν αυτοσχεδιαστικοί, αφού ο πρωταγωνιστής πρωτοσυρτής µπορεί να επιδείξει όλη τη χορευτική του δεινότητα σε ύφος και τεχνική. Αυτού του τύπου οι χοροί είναι µοναδικοί στον ελλαδικό χώρο, γιατί ένα µεγάλο µέρος τους στηρίζεται σε µελωδίες ελευθέρου ρυθµικού τύπου.ένας καλός χορευτής πρέπει να αναπτύξει ένα ουσιαστικό, χωρίς λόγια, διάλογο µε τα όργανα, έτσι ώστε ο χορός να γίνει αµφίπλευρη δηµιουργική στιγµή ανάµεσα στο µουσικό και στο χορευτή. Η Παπαδιά και οι όµοιοι µ αυτήν χοροί είναι από τη φύση τους χοροί τελετουργικοί, αλλά και εξαιρετικά 14

16 ενδιαφέροντες, αφού οι χορευτικές πρωτοβουλίες του πρωτοσυρτή µπορούν να φθάσουν στον δηµιουργικό αυτοσχεδιασµό. Ο Νιζάµικος είναι ένας άλλος χορός που επίσης θα χορευτεί πολλές φορές, κυρίως από τους νεότερους. Σε όλους αυτούς τους κατεξοχήν ανδρικούς χορούς, η Μπούλα συµµετέχει ελάχιστα. Κινείται συµβολικά µαζί µε τους άλλους Γιανίτσαρους, αλλά ο δικός της χορός είναι η µελωδία Μακρινίτσα, τραγούδι ταυτισµένο µε τη θυσία των γυναικών στο χαλασµό της Νιάουστας το Αν από τα µικρά αγόρια που συνοδεύουν το θίασο κάποιο µπορεί να τα καταφέρει καλά στο χορό, ο αρχηγός θα ορίσει πότε και σε ποιο σηµείο (κοντά στο σπίτι του, εκεί που βρίσκονται οι δικοί του) θα µπει πρώτος στον κύκλο και θα χορέψει σαν πρωτοσυρτής, ενώ όλοι θα τον σεβαστούν σαν µεγάλο. Όσο ο θίασος βρίσκεται σε πορεία και φοράει τις µάσκες, κανείς από τους θεατές δεν επιτρέπεται να χορέψει µαζί τους ούτε βέβαια να σύρει µη µεταµφιεσµένος το χορό. Αυτό γίνεται, αφού βγουν οι µάσκες, γιατί από τότε και µετά οι χοροί χάνουν την τελετουργική τους εκτέλεση και ο χορός µεταπίπτει περισσότερο σε λαϊκό πανηγύρι. Οι πατινάδες συµπληρώνουν το χορευτικό ρεπερτόριο της ηµέρας και είναι πολλές. Σχεδόν σε κάθε δρόµο παίζεται και διαφορετική µελωδία. Βραδιάζοντας φτάνουν στο µαχαλά Αλώνια µε την πατινάδα «ι σ άρισαν τα Αλώνια, Μαρίγια, τα Αλώνια µαχαλά» όπου και βγαίνουν οι µάσκες. Εύκολα αντιλαµβάνεται κανείς πόσο περίπλοκο γίνεται το ρεπερτόριο του θιάσου κυρίως από απόψεως ποικιλίας µελωδιών. Αυτό σηµαίνει πως εκείνος που επωµίζεται το βάρος της εκτέλεσης των τραγουδιών είναι ο ένας ζουρνατζής. Πόση γνώση των τραγουδιών πρέπει να έχει και πόση αντοχή, για να τα βγάλει πέρα µε τις επιθυµίες των χορευτών, αλλά και µε όσα άλλα τραγούδια ή πατινάδες πρέπει να γνωρίζει. Για να χορέψουν καλά, πρέπει να τους παίζουν και καλά. Στις πατινάδες οι χορευτές τοποθετούνται σε δύο γραµµές κατά µήκος του δρόµου και κρατούν τα σπαθιά τους από την άκρη. Σε ορισµένα γυρίσµατα των µελωδιών το σπαθί κρατιέται κανονικά από τη λαβή του και κάθε Γιανίτσαρος το σταυρώνει, 15

17 κτυπώντας το µε το σπαθί του συντρόφου του. Η πατινάδα από ελεύθερος χορός γίνεται για λίγο αντικριστός, αλλά πάλι ξαναγυρίζει στη βασική της φόρµα που είναι χορός ποµπικός ελεύθερος. Στο µαχαλά Αλώνια η τελετουργική πορεία µπορεί να θεωρηθεί ότι τελειώνει, αλλά όχι και η χορευτική δραστηριότητα του µπουλουκιού. Ο χορός ανοίγεται και συµµετέχουν παλαιοί τελεστές του εθίµου και καλοί χορευτές, αφού κάποιος από τους Γιανίτσαρους ή Μπούλα θα τον σύρει για να χορέψει µαζί τους. Από τ Αλώνια θα πάνε στα Γαλάκια και από εκεί µέχρι το Στραβό Πλάτανο για να καταλήξουν στα Καµµένα. Οι χοροί εδώ µπορεί να είναι πολλοί και ποικίλοι, αφού η συµµετοχή γενικεύεται. Αργότερα τα µέλη του µπουλουκιού αρχίζουν να χαιρετιούνται και να αποσύρονται στα σπίτια τους για ξεκούραση. 1.7 Οι επόµενες µέρες Το πρωί της Τυρινής ευτέρας το πρόγραµµα του θιάσου είναι πιο χαλαρό. Χωρίς να φοράνε µάσκα θα µαζευτούν όλοι, χωρίς «µάσιµο» από τα όργανα, στο σπίτι του αρχηγού του µπουλουκιού. Εδώ θα γίνει ένα µικρό οικογενειακό γλέντι µε τους οικείους του αρχηγού. Μετά θα πάνε µε πατινάδα στο Κονάκι ( ηµαρχία), θα χορέψουν λίγο και στη συνέχεια θα περάσουν από τα σπίτια όλων των ντυµένων που συµµετείχαν στο θίασο και σε σπίτια που τους έχουν καλέσει. Το µουσικό και χορευτικό ρεπερτόριο αυτή τη µέρα δεν έχει την αυστηρότητα της προηγούµενης αλλά εξαρτάται από τους ζουρνατζήδες και από το κέφι της στιγµής. Επίσης τραγουδάνε και χορεύουν και εκτός θιάσου πολλοί φίλοι ή συγγενείς τους. Το βράδυ, αφού τελειώσουν τις υποχρεώσεις που έχουν, θα χαιρετιστούν και θα γυρίσουν σπίτια τους. Η Κυριακή της Τυρινής είναι η µέρα που θα επαναληφθεί το έθιµο ακριβώς, όπως και την Κυριακή της Απόκρεω, µε τους ίδιους χορούς και το ίδιο δροµολόγιο. 16

18 Την Καθαρή ευτέρα δεν θα επισκεφτούν τα σπίτια των φίλων και δικών τους, αλλά χωρίς τον πρόσωπο, θα κάνουν το ίδιο δροµολόγιο. Στα Καµµένα αργά το βράδυ θα στηθεί ο τελευταίος χορός όπου η συγκίνηση των τελεστών είναι µεγάλη. Χαρακτηριστική είναι η παρακάτω περιγραφή: «Το βράδυ µετά τον τελευταίο χορό στα Καµµένα είναι η ώρα του χωρισµού. Εδώ αφού κάνουν ένα κύκλο όλοι οι Γιανίτσαροι και οι Μπούλες και βάλουν τον οργανοπαίκτη στη µέση θα τον χτυπήσουν συµβολικά µε την πλατιά πλευρά της πάλας στο κεφάλι και σηκώνοντάς τον θα φωνάξουν «Πάντ άξιος Μήτρο ή Βαγγέλη (το όνοµα του ζουρνατζή) και του χρόνου». Στη συνέχεια, όπως είναι στον ίδιο κύκλο, θα χτυπήσουν όλοι τις πάλες στη γη µε τις µύτες λέγοντας «ότι είπαµε και δεν είπαµε εδώ να µείνει». Έτσι συγχωρούνται για τυχών µικροπαρεξηγήσεις που δηµιουργήθηκαν µεταξύ τους αυτές τις µέρες. Στη συνέχεια αφού πάρουν και πάλι χέρι από τον πιο µεγάλο µέχρι τον πιο µικρό και όσους από τους πολίτες παραβρίσκονται φεύγουν για τα σπίτια τους» Οι µουσικοί Σηµαντικό ρόλο στην τέλεση του εθίµου, κατέχουν οι οργανοπαίχτες. Τα όργανα που χρησιµοποιούνται είναι αποκλειστικά ο ζουρνάς και το νταούλι. Αξίζει να σηµειωθεί ότι παλαιότερα στη Νάουσα οι ζουρνάδες ακούγονταν µόνο την περίοδο της αποκριάς ενώ τον υπόλοιπο χρόνο στα γλέντια και τους γάµους χρησιµοποιούνταν λύρες, ταµπουράδες, βιολιά, γκάιντες και χάλκινα πνευστά. Με την αναβίωση του εθίµου µετά τον β παγκόσµιο πόλεµο, ο ζουρνάς άρχισε να έχει εξέχουσα θέση στη διασκέδαση και τις εκδηλώσεις των 5 Από περιγραφή του Τάκη Μπάιτση 17

19 Ναουσαίων. Ξακουστοί ζουρνατζήδες του εθίµου ήταν ο Μήτρος Χαϊβάνος στις αρχές του αιώνα και αργότερα ο Σταύρος Παζαρέντζης (γεν.1930) και ο Βαγγέλης Ψαθάς (γεν.1936). οι λαϊκοί οργανοπαίχτες της Νάουσας σχηµάτιζαν τις λεγόµενες «κοµπανίες» και έπαιζαν και στ άλλα χωριά του Ν. Ηµαθίας και Ν. Πέλλης. Στην κοµπανία του Ψαθά έπαιζαν ο ηµήτρης Ψαθάς, αδερφός του Βαγγέλη, Νταούλι (γεν.1952), ο Β. Ψαθάς ζουρνά, τον οποίο αργότερα συνόδευαν οι γιοι του Γιώργος και Αντώνης µε νταούλια και ο ηµήτρης µε ζουρνά. Άλλη κοµπανία είχε ο Στ. Παζαρέντζης µε τους γιους του ηµήτρη και Μανώλη, δύο ζουρνάδες κι ένα νταούλι. Ζουρνά έπαιζαν επίσης, ο ηµήτρης Αγγέλτσης (γεν.1945) που συχνά συνόδευε τον Στ. Παζαρέντζη κι ο Τρύφων Παζαρέντζης γιος του Σταύρου. Ωστόσο ο ζουρνατζής που έχει ξεχωρίσει τοσο για την πολύχρονη πορεία του όσο και για την συµβολή του στην αναβίωση, την διάσωση αλλά και την εξέλιξη του εθίµου, είναι ο Βαγγέλης Ψαθάς. Η δεξιοτεχνία του, το ιδιαίτερο χάρισµα τόσο στο να ερµηνεύει τους σκοπούς, όσο και να τιθασεύει τον άγριο ήχο του ζουρνά, αλλά και η αγάπη και η αφοσίωσή του για την παραδοσιακή µουσική της Νάουσας, είναι κάποια απ τα χαρακτηριστικά που τον κάνουν να είναι σήµερα ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους αυτής της παράδοσης µε πενηντάχρονη συνεχή παρουσία στα δρώµενα της πόλης και µε πολλές τιµητικές διακρίσεις εντός και εκτός Ελλάδας. 18

20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο Βαγγέλης Ψαθάς και η συµβολή του στο δρώµενο Παρακάτω θα µιλήσουµε αναλυτικότερα για τη µακρόχρονη πορεία του Βαγγέλη Ψαθά µέχρι σήµερα 6 Η πρώτη επαφή του Βαγγέλη Ψαθά µε τη µουσική, έγινε σε πολύ µικρή ηλικία µέσω των κοµπανιών που πήγαιναν να παίξουν στη Νάουσα κυρίως κατά την περίοδο της αποκριάς. Οι κοµπανίες αποτελούνταν κυρίως από ζουρνάδες και νταούλια που έρχονταν από τη Γουµέννισα, την Αλεξάνδρεια ή την Τζουµαγιά (Ηράκλεια Σερρών) Ο ίδιος µας λέει χαρακτηριστικά: «για τις απόκριες έρχονταν οι µουσικοί καµιά 25αρια µέρες νωρίτερα, τους βαστούσαν στα σπίτια, µην κοιτάς τώρα που κάνουν 5 µέρες καρναβάλι. Τότε δυόµισι βδοµάδες γερές ήταν τα όργανα. Ήταν και Τούρκοι από εδώ απτή Γουµέννισα και την Αλεξάνδρεια. Όλοι έπαιζαν ζουρνάδες, τότε χάλκινα δεν είχε. Εµείς ήµασταν µικροί, αλλά εγώ χωνόµουν µες τους οργανοπαίχτες». Ένα επίσης σηµαντικό ερέθισµα που δέχτηκε από µικρή ηλικία ήταν από τον προπάππο του τον οποίο θυµάται να παίζει στην γκάιντα τα ντόπια τραγούδια της Νάουσας. Παρόλα αυτά ο ζουρνάς ήταν αυτός που τον εντυπωσίασε και του τράβηξε την προσοχή. Έτσι προσπαθώντας να µιµηθεί τους ζουρνατζήδες που έβλεπε, άρχισε να κάνει µε τα αδέρφια του αυτοσχέδιες φλογέρες και να εξασκεί την κυκλική αναπνοή. Έτσι µετά από 6 Τα στοιχεία που ακολουθούν προέκυψαν από συνεντεύξεις µε τον ίδιο τον Βαγγέλη Ψαθά στις 03/04/2008 και 12/04/2008.Σηµαντική βοήθεια κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεων µας παρείχαν οι γιοι του Αντώνης και ηµήτρης και ο εγγονός του Βαγγέλης. 19

21 κάποια χρόνια, λόγω της αγάπης του γι αυτό το όργανο, αγόρασε τον πρώτο του ζουρνά από τη Γουµένισσα και άρχισε να µαθαίνει τους πρώτους σκοπούς. Ο ίδιο µας λέει: «κοίταξε εγώ έπαιζα µεγάλο ζουρνά 7 πρώτα. Επειδή µπλέξαµε µε το ζουρνά το είχαµε µεράκι. Αγόρασα ζουρνά απ τη Γουµένισσα, απ τον Τράιο, δύο µεγάλους. Είχε και ο αδερφός µου, παίζαµε παλιά δυο ζουρνάδες µαζί. Μετά λέει να φτιάξουµε ένα ζουρνά από κερασιά, ήθελαν να βλέπουν κοντό ζουρνά 8 τους άρεζε, σαν του Μήτρου(Χαϊβάνος) αλλά δεν έπαιζε. Μετά ένας σταθµάρχης έφερε ένα ζουρνά από την Κοµοτηνή και µετά µ αυτόν έπαιζα. εν είχε πάει να πάρει κανένας του Μήτρου, αργότερα πήγε ο µπαµπάς του Τρύφωνα(Παζαρέντζη)» 7 Ζουρνάς µεγέθους περίπου 60εκ. που παίζεται κυρίως στην Αλεξάνδρεια Ηµαθίας(Γιδάς) και στην Ηράκλεια Σερρών. 8 Ζουρνάς µεγέθους 30-40εκ. που παίζεται στη Νάουσα Ηµαθίας, αλλά και στη δυτική Ρούµελη, µε το όνοµα καλάµι, καραµούζα ή πίπιζα, γνωστά και ως «ψιλά ζουρνάδια» του Μεσολογγίου. 20

22 Καθοριστική στιγµή στην πορεία του Βαγγέλη Ψαθά, υπήρξε το 1955, όπου για πρώτη φορά τον προσλαµβάνουν ως οργανοπαίχτη στο δρώµενο «Γενίτσαροι και Μπούλες». Ήδη και πριν το 55 ο Βαγγέλης Ψαθάς επισκεπτόταν σπίτια ηλικιωµένων οι οποίοι του τραγουδούσαν σκοπούς και τραγούδια της Νάουσας. Ο ίδιος επέµεινε πολύ σ αυτή του την αναζήτηση ψάχνοντας να βρει τους πιο καλλιφώνους ώστε να µπορέσει να αποδώσει τους σκοπούς µε τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Σηµαντική πηγή αποτέλεσε ο Τάσης Μαλκοµπίτσης ο οποίος ήταν ψάλτης και συνεπώς καλός στη φωνή. Ο ίδιος µας λέει: «Όταν γύρισα από φαντάρος ήθελα να µάθω τα τραγούδια. Έτσι πήγαινα στα σπίτια και µου τα τραγουδούσαν. Έψαχνα τους καλύτερους γιατί θέλει να τα οµορφαίνεις τα τραγούδια, δεν είναι µόνο να τα παίζεις. Τα περισσότερα τα έµαθα από τον Τάση Μαλκοµπίτση που ήταν καλός στη φωνή. Μόνο για την παπαδιά δεν ήξεραν λόγια. Αυτή την σφύριζαν. Την έµαθα από τον Τρυφών Χατζητρύφων που τα σφύριζε καλά. Σαν ζουρνά το έφτιαχνε. Έτσι είναι. Όσο τα ακούς, τα κάνεις δικά σου, θέλεις να τα οµορφαίνεις». Στο σηµείο αυτό θα θέλαµε να αναφέρουµε το παρακάτω περιστατικό. Το 1954, χρονιά όπου το έθιµο αναβιώνει και πάλι µετά από πολύχρονη παύση λόγω της γερµανικής κατοχής, ο τότε δήµαρχος, προσέλαβε ως οργανοπαίχτη τον Γιαννάκη Μίλκα από την Τζουµαγιά, στον οποίο έµαθαν κάποιους βασικούς σκοπούς (πατινάδα, παπαδιά, Νταβέλη κ.α) για να µπορέσει να βγάλει το µπουλούκι. Την επόµενη χρονιά ο δήµαρχος Αλέκος Χονός, αναζήτησε µουσικούς από την περιοχή της Νάουσας, για το δρώµενο. Έτσι καλεί τον νεαρό τότε Βαγγέλη Ψαθά ο οποίος ήξερε ήδη αρκετά από τα τραγούδια του εθίµου, γεγονός που αποτέλεσε βασικό λόγο στο να προτιµηθεί έναντι άλλων. Έτσι λόγω και του µουσικού του ταλέντου, έγινε γρήγορα αποδεκτός από την κοινωνία της Νάουσας. Στην ερώτηση εάν τον συγκρίνανε µε παλιότερους ζουρνατζήδες µας λέει: «ναι. Μου έλεγαν, 21

23 καµία σχέση Βαγγέλη. Είσαι το κάτι άλλο.» Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η παρακάτω µαρτυρία. Σε ερώτηση για το αν αµειβόταν από το δήµο για τη συµµετοχή του στο δρώµενο µας απαντά: «βέβαια! Με τα λεφτά εκείνα (την πρώτη φορά) αγόρασα τον ζουρνά. Με τα βάστηξαν. Μου λέει ένας: ρε Βαγγέλη τα λεφτά θα τα κρατήσουµε για το ζουρνά που αγοράσαµε (ενν. από την Κοµοτηνή). Τώρα τι να πεις! Βαστήξτε, τους λέω. Είχα και τον αδερφό µου τον συγχωρεµένο που µου έλεγε: πάρε το ζουρνά να φύγουµε. Μας δώσανε και 750 δρχ.» Από τότε και µέχρι σήµερα, για 53 συνεχόµενα χρόνια, βγάζει το µπουλούκι κάθε χρονιά ανελυπώς, έχοντας κερδίσει την εκτίµηση και τον σεβασµό των Ναουσαίων µε τον ιδιαίτερο τρόπο που αποδίδει τους σκοπούς. Στην πολύχρονη αυτή πορεία του, ο Βαγγέλης Ψαθάς έµεινε πιστός στο ρόλο που υπηρετούσε. Η διαρκής αναζήτηση και ανησυχία του για την Ναουσαίικη παράδοση, εξέλιξε ακόµα περισσότερο το µουσικό του ταλέντο. Έτσι µε τα χρόνια και ενώ το προσωπικό του στοιχείο γινόταν όλο και πιο έντονο στα τραγούδια, κατάφερε συνειδητά να µείνει εντός των αυστηρών ορίων που πρόσταζε η τέλεση του εθίµου. Το ανήσυχο του µουσικό πνεύµα του παρόλα αυτά δεν του επέτρεψε να µείνει στάσιµος, αναζητώντας συνεχώς κάτι καινούργιο. Αν και αυτό ακούγεται αντιφατικό αρχικά, την απάντηση, µας τη δίνει η παρακάτω µαρτυρία. Σε ερώτηση σχετικά µε το αν προσπάθησε να βάλει τραγούδια από άλλες περιοχές, µας απαντάει: «Αφού δεν πάει. Κάθε µέρος έχει και τη δική του πατινάδα. Βέβαια αργότερα µπήκαν και καινούργιες πατινάδες. Για παράδειγµα του Νικολάκη ή το Νυστάξαν τα µατάκια 22

24 µου µπήκαν αργότερα. Και αυτά Ναουσαίικα ήταν αλλά του τραπεζιού. Εγώ µετά τα έκανα πατινάδες, γιατί δεν µπορείς για 500 µέτρα να παίζεις το ίδιο, θα γίνει βαρετό. Αλλά και αυτές έµπαιναν σε κανένα στενό που δεν ήθελε συγκεκριµένο τραγούδι, για να µην επηρεαστεί το έθιµο.» Εδώ αξίζει να σταθούµε και να εστιάσουµε στη µουσική οξυδέρκεια αυτού του ανθρώπου. Βλέπουµε από τη µία ότι αρνείται να προσθέσει στο έθιµο ξένα τραγούδια, διατηρώντας έτσι αγνή και ανεπηρέαστη την µουσική του παράδοση, αλλά από τη άλλη έχει την ικανότητα να µετατρέπει καθιστικά τραγούδια σε πατινάδες, εξελίσσοντας έτσι την παράδοση χωρίς να την µολύνει. Επιπλέον η δηµιουργία νέων κοµµατιών δεν έγινε µόνο µε την µετατροπή καθιστικών τραγουδιών σε πατινάδες αλλά και µε διασκευή κάποιων κοµµατιών από άλλες περιοχές που το ιδίωµα τους έµοιαζε πολύ µε αυτό της Νάουσας. Σε ερώτηση σχετικά µε το πώς δηµιουργήθηκε η πατινάδα «κόκκινα τριαντάφυλλα», ένα από τα δικά του κοµµάτια, µας είπε: «Το µισό κοµµάτι είναι παρµένο από ένα σκοπό που παίζεται στην περιοχή της Καστοριάς, συγκεκριµένα εγώ το άκουσα στο χωριό Άργος Ορεστικό. Είχα πάει στο Άργος πριν αρκετά χρόνια(περίπου ) µε τις Μπούλες και άκουσα κάποια χορευτική οµάδα της περιοχής να κάνει πατινάδα µε αυτό το σκοπό. Ο σκοπός έµοιαζε πολύ µε την «παπαδιά» και µε κάποιους άλλους σκοπούς της Νάουσας. Σκέφτηκα ότι θα ταίριαζε πολύ να παιχτεί σαν πατινάδα στη Νάουσα καθώς η µελωδία ήταν πολύ κοντά στα ακούσµατα µας. Έτσι έβαλα κάποια στοιχεία από την «παπαδιά» και κάποιες καταλήξεις και έτσι έγινε το κοµµάτι» 23

25 Σε αυτό το σηµείο τίθεται ο προβληµατισµός σχετικά µε το πόσο µπορεί ένας µουσικός να επέµβει στη µουσική παράδοση ενός τόπου, εισάγοντας καινούργια κοµµάτια. Νοµίζω ότι την απάντηση µπορούµε να βρούµε αν εστιάσουµε στο ευρύτερο ζήτηµα του πως πρέπει να αντιµετωπίζεται η παράδοση και ποια είναι τα όρια αυτής της αντιµετώπισης. Προσωπική µου άποψη είναι ότι η παράδοση είναι µια αµφιλεγόµενη και ευαίσθητη έννοια η οποία σε κάθε περίπτωση χρήζει διαφορετικής αντιµετώπισης. Αυτή η αντιµετώπιση εξαρτάται από διάφορους παράγοντες είτε αντικειµενικούς (τόπος, χρόνος) είτε υποκειµενικούς (προσωπικότητα του µουσικού). Η άποψή µου είναι ότι µπορεί κάποιος να επέµβει στην παράδοση. Αν το κάνει έχοντας καλή γνώση των στοιχείων της και σεβόµενος τις ιδιαιτερότητές της µπορεί το αποτέλεσµα να είναι αξιόλογο. Θα ήταν λάθος να ισχυριστώ ότι η παράδοση είναι µουσειακό είδος το οποίο πρέπει να φυλαχτεί µέσα σε γυάλα για να µη µολυνθεί. Η παράδοση εξελίσσεται και η εξέλιξή της µπορεί να γίνει είτε µε την προσθήκη νέων στοιχείων είτε µε την δηµιουργία νέων στοιχείων. Συγκεκριµένα στην περίπτωση του Βαγγέλη Ψαθά, η εξέλιξη της µουσική παράδοσης έγινε και µε τους δυο τρόπους. Αρχικά µε την µετατροπή κάποιων καθιστικών τραγουδιών σε πατινάδες και τελικά µε την προσθήκη νέων µελωδιών στην µουσική παράδοση της Νάουσας. Εάν συλλογιστούµε ότι παλαιότερα ο ζουρνάς ακουγόταν µόνο την περίοδο της αποκριάς, ενώ τώρα είναι το όργανο που αντιπροσωπεύει την Νάουσα-και ο Βαγγέλης Ψαθάς είναι ένας σηµαντικός λόγος γι αυτό- µπορούµε να δούµε την εξέλιξη της µουσικής παράδοσης φανερά. Εξάλλου, ο Βαγγέλης Ψαθάς ενστικτωδώς ήταν προσεκτικός στην αντιµετώπιση της µουσικής παράδοσης. Τα κοµµάτια που πρόσθεσε φρόντισε να ταιριάζουν στο µουσικό ιδίωµα της Νάουσας αλλά και να µην αντικαταστήσουν τα παλαιοτέρα κοµµάτια έτσι ώστε να µην επηρεάζεται το δρώµενο. Εξάλλου οι τελικοί αποδέκτες αυτής της διαδικασίας, οι Ναουσαίοι, αποδέχτηκαν τους σκοπούς αυτούς από την πρώτη στιγµή της δηµιουργίας του γεγονός που αποδεικνύει την αυθεντικότητά τους. 24

26 Ένα από τα στοιχεία που χαρακτηρίζει τους ζουρνατζήδες λόγω κυρίως της φύσης του οργάνου- είναι ότι το όργανο σχεδόν ποτέ δεν το παίρνουν έτοιµο από κατασκευαστή. Ο ζουρνατζής είναι αυτός που διαµορφώνει τον ζουρνά στην τελική του µορφή, δίνοντας στον παίχτη του ζουρνά µία ακόµα ιδιότητα, αυτή του κατασκευαστή. Έτσι σκόπιµο θα ήταν να εστιάσουµε στην «διαδικασία» αυτής της διαµόρφωσης του ήχου του ζουρνά. Ένας ζουρνάς αρχικά κατασκευάζεται στον τόρνο. Ο µάστορας θα πάρει το ξύλο θα του δώσει το κωνικό σχήµα και θα ανοίξει την µεγάλη τρύπα. Εκεί σταµατάει το έργο του µάστορα. Ο ζουρνατζής θα πάρει το όργανο και θα ανοίξει τις τρύπες ανάλογα µε τα δάχτυλα του. Στη συνέχεια θα πρέπει να παίζει τον ζουρνά και να τον κουρδίσει µε τα κατάλληλα διαστήµατα 25

27 ανοίγοντας περισσότερο τις τρύπες. Τα διαστήµατα δηµιουργούνται µε βάση τα ακούσµατα και την επιθυµία του παίχτη. Φυσικά αυτό δεν είναι εύκολη διαδικασία καθώς σε κάποια τονικά ύψη µπορεί ο ζουρνάς να τρίζει, ή µπορεί το διάστηµα να µην είναι το επιθυµητό λόγω του καλαµιού κ.α. ο Βαγγέλης Ψαθάς µας λέει για την κατασκευή του ζουρνά: «Τους ζουρνάδες δεν τους κατασκευάζω εγώ στην αρχική τους τη µορφή. Για να πάρει το αρχικό ξύλο µορφή, χρειάζεται τόρνος. Παλιά υπήρχε εδώ στη Νάουσα ένας τόρνος που τον δούλευε ένας ψάλτης. Έκανα δύο ζουρνάδες, αλλά µετά έγινε παπάς και σταµάτησε να δουλεύει τον τόρνο. Εδώ και χρόνια κατασκευάζουµε τους ζουρνάδες σε έναν τόρνο στην Αθήνα που τον δουλεύει ένας παππούς. Εµείς επιλέγουµε το ξύλο, του το πηγαίνουµε, του λέµε τις διαστάσεις που θέλουµε και αυτός δίνει µορφή στο ξύλο σιγά. Αρχικά το τετραγωνίζει και έπειτα του δίνει το σχήµα του ζουρνά µε τη βοήθεια του τόρνου. Στη συνέχεια κάνει την τρύπα και ανοίγει τις τρύπες σύµφωνα µε τα δάχτυλά του. Μετά θέλει να τον πάρεις τον ζουρνά και να τον παίζεις συνέχεια για να φτιάξεις τα διαστήµατα. Μετά από κάποιο καιρό παιξίµατος το ξύλο απορρόφα σιγά σιγά τα χνώτα και δηµιουργείται η «κόρα». Η κόρα κλείνει τους πόρους του ξύλου και χαρίζει στον ζουρνά πιο καλό και «ώριµο» ήχο. Μέχρι εκείνη τη στιγµή, ο ζουρνάς θεωρείται ότι δεν είναι τελειοποιηµένος και αυτή στιγµή εξαρτάται από τη συχνότητα του παιξίµατος, αλλά και από το ξύλο. Μπορεί να κάνει και µήνες να εµφανιστεί η «κόρα». Παρόλα αυτά η κόρα αποτελεί και τον κυριότερο λόγο φθοράς του οργάνου, αφού καιρό µε τον καιρό το ξύλο σαπίζει και κάποια στιγµή αχρηστεύεται. Τα όργανα κρατάνε περίπου τριάντα χρόνια. Όσον αφορά στο καλάµι(γλωσσίδι), θέλει να έχεις πολύ υποµονή, και στην αναζήτηση του κατάλληλου καλαµιού, αλλά και στην κατασκευή του. Υπήρχαν πολλές φορές σε ταξίδια που παράτησα την οµάδα και έψαχνα καλάµια σε κανάλια. εν ξέρεις που και πότε θα βρεις καλή καλαµιά. Αφού βρεις καλό καλάµι, θέλει να το καθαρίσεις από µέσα για να φύγει η φλούδα και στη συνέχεια να το ξύνεις λίγο λίγο και να το δοκιµάζεις µέχρι να γίνει όπως το 26

28 θέλεις. Μεγάλη προσοχή χρειάζεται όταν διπλώνεις το καλάµι γιατί µπορεί να σκιστεί και µετά θέλει να πάρεις άλλο καλάµι να φτιάξεις». Σε αυτό το σηµείο µπορούµε να διακρίνουµε µία σχέση αλληλεπίδρασης ανάµεσα στο τρίπτυχο παράδοση- παίχτης-όργανο. Το όργανο θα πρέπει να διαµορφωθεί, ανάλογα µε τις απαιτήσεις που προστάζει η παράδοση αλλά και τα δύο αυτά στοιχεία εξαρτώνται από τον παίχτη ο οποίος διαµορφώνει την µουσική παράδοση όχι µόνο µε το παίξιµό του, αλλά και µε την κατάλληλη διαµόρφωση του οργάνου. 27

29 ΕΠΙΛΟΓΟΣ Πίστις στην ποιητική της µουσικής παράδοσης της Νάουσας Αναλογιζόµενοι τα παραπάνω, µπορούµε να πούµε ότι τον Βαγγέλη Ψαθά χαρακτηρίζουν τόσο ως µουσικό, όσο και σαν άνθρωπο η επιµονή, η αφοσίωση και η αναζήτηση, χαρακτηριστικά τα οποία µπορούν να αποδωθούν µε την έννοια «Πίστις». Πίστις η οποία ακολουθούσε τον Βαγγέλη Ψαθά σε όλη την µέχρι τώρα πορεία του. Γιατί µε επιµονή και υποµονή ξεκίνησε να µάθει το ζουρνά και τα µυστικά του και να δώσει το δικό του µοναδικό ήχο. Με επιµονή γύριζε από σπίτι σε σπίτι για να µάθει τους σκοπούς και µε την ίδια επιµονή κατάφερε να γίνει αποδεκτός από τους Ναουσαίους. Στους οποίους πενήντα χρόνια τώρα µε αφοσίωση και αγάπη δίνει χαρά και γεµίζει τις όµορφες στιγµές τους µε τον ήχο του ζουρνά. Αφοσίωση στην παράδοση της Νάουσας, που τη διέσωσε και τη διατήρησε σαν τον πιο πολύτιµο θησαυρό και µε την ίδια αφοσίωση την παραδίδει στις νεότερες γενιές έχοντας βάλει και ο ίδιος το δικό του λιθαράκι σ αυτή. Και τέλος αναζήτηση µουσική και ποιητική για το καινούργιο, το ξένο, το όµορφο. Ο Βαγγέλης Ψαθάς αναζητούσε τη µουσική σε όποιο µέρος του κόσµου κι αν βρισκόταν και θαύµασε µουσικούς διαφορετικούς σε κουλτούρα και νοοτροπία. Άλλωστε όλοι οι µουσικοί, µέσα από τη διαφορετικότητα τους αγαπιούνται και αλληλοθαυµάζονται. Αναζητούσε τη µουσική ακούγοντας µέχρι αργά το βράδυ τους ραδιοφωνικούς σταθµούς της Άγκυρας και της Σόφιας. Και όταν άκουγε κάτι που του άρεσε, το «έκλεβε» όπως µας λέει ο ίδιος, για να το κάνει δικό του, σύµφωνα µε την προσωπική του αντίληψη και µνήµη. Αυτή του η αναζήτηση και ανησυχία, δε σταµάτησε ποτέ. 28

30 Σήµερα ο Βαγγέλης Ψαθάς σε ηλικία 72 ετών συνεχίζει αδιάκοπα να ασκεί το επάγγελµα του µουσικού συµµετέχοντας τόσο στο δρώµενο «Γενίτσαροι και Μπούλες», όσο και σε γάµους, πανηγύρια, φεστιβάλ σε όλο τον κόσµο και άλλες εκδηλώσεις. Μαζί του έχει τους δύο του γιους, Αντώνη στο νταούλι και ηµήτρη στο ζουρνά, που κι αυτοί µε τη σειρά τους έχουν µεταλαµπαδεύσει την τέχνη του νταουλιού και του ζουρνά στους δικούς τους γιους. Αδιαµφισβήτητα ο Βαγγέλης Ψαθάς θεωρείται γενάρχης µιας µουσικής οικογένειας που συνεχώς µεγαλώνει και αποτελεί σηµαντικό κρίκο στη διάσωση και συνέχιση της µουσικής παράδοσης της Νάουσας, την οποία όσο υπηρετούν άνθρωποι µε τέτοιο ήθος και αφοσίωση, θα συνεχίσει να υπάρχει και να εξελίσσεται στο µέλλον. 29

31 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ όρα Ν. Στράτου. (1979). Ελληνικοί Παραδοσιακοί Χοροί. Αθήνα. Οργανισµός Εκδόσεων ιδακτικών Βιβλίων Φοίβος Ανωγειανάκης. (1991). Ελληνικά Λαϊκά Μουσικά Όργανα. Αθήνα. Εκδ.Μέλισσα Τάκης Μπάιτσης. (2003). Ο Κύκλος της Ζωής και το ηµοτικό Τραγούδι της Νάουσας. Νάουσα. Έκδοση του οµίλου Γενίτσαροι και Μπούλες Λύκειον των Ελληνίδων Νάουσας. (2005). Οι Παραδοσιακές Φορεσιές και τα Τραγούδια της Νάουσας. Νάουσα. Υπό την αιγίδα της Νοµαρχιακής Αυτοδοιήκισης Ηµαθίας Στ.Ι.Κοψαχείλης. (1 Αυγούστου 1991). Οι Λαϊκοί οργανοπαίχτες της Νάουσας και η τοπική µουσική. Ηµερησία. σσ 5. Μανώλης Βαλσαµίδης. (2007). Οι Μπούλες της Νιάουστας. Λαογραφία) σσ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ Γενίτσαρου και της Μπούλας ντύσιμο μάζεμα προσκύνημα δρομολόγιο μουσικό ρεπερτόριο χοροί όργανα συμμετέχοντες φουστανελοφόρος ασημικά

ΠΡΟΛΟΓΟΣ Γενίτσαρου και της Μπούλας ντύσιμο μάζεμα προσκύνημα δρομολόγιο μουσικό ρεπερτόριο χοροί όργανα συμμετέχοντες φουστανελοφόρος ασημικά ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ.σελ.2 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΔΡΩΜΕΝΟΥ.σελ.3 ΤΟ ΕΘΙΜΟ..σελ.4 Η ΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΓΙΑΝΙΤΣΡΟΥ..σελ.6 Ο ΠΡΟΣΩΠΟΣ σελ.8 Η ΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΕΘΙΜΟΥ..σελ.11 ΕΠΙΛΟΓΟΣ σελ.16 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ..σελ.17 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΝΑΟΥΣΑΣ Κ.Ε.ΔΗ.Π.Ο.Ν. η αυθεντική ελληνική αποκριά

ΔΗΜΟΣ ΝΑΟΥΣΑΣ Κ.Ε.ΔΗ.Π.Ο.Ν. η αυθεντική ελληνική αποκριά ΔΗΜΟΣ ΝΑΟΥΣΑΣ Κ.Ε.ΔΗ.Π.Ο.Ν. 24 07 η αυθεντική ελληνική αποκριά Όταν η ιστορία, ο μύθος και η παράδοση ενώνονται σ ένα μακραίωνο και διαχρονικό γεγονός και μετουσιώνεται σε μια μεγάλη γιορτή, τότε γεννάται

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου

Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Λαγκαδινού Νεκταρία, Καθηγήτρια Μουσικής Στο πρόγραμμα συμμετείχαν όλοι οι μαθητές της Α τάξης του Δημοτικού Σχολείου Λουτρών Μυτιλήνης.

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα.

Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα. Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα. Το Τριώδιο το τοποθετούμε χρονικά ως εξής: Πάσχα Τριώδιο ή Αποκριά Σαρακοστή Η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

Η μουσική παράδοση της Νάουσας

Η μουσική παράδοση της Νάουσας Η μουσική παράδοση της Νάουσας Του Χρήστου Σ. Ζάλιου Με τη δημοσίευση αυτή θα προσπαθήσω να ρίξω λίγο φως στη μουσική παράδοση της πόλης μας μέσα από την ιστορία μιας μουσικής οικογένειας, των Άτσηδων

Διαβάστε περισσότερα

Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά

Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά Μιχελή Ελένη 2Γ Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά συγχρόνως και μεγάλης κοινωνικής σπουδαιότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Καρναβάλι Νάουσας. digitalarchive

Καρναβάλι Νάουσας. digitalarchive digitalarchive publishing by tag Καρναβάλι Νάουσας Το Καρναβάλι της Νάουσας είναι ένα από τα πιο σημαντικά της Ελλάδας. Τα Μπουλούκια, οι Μπούλες και οι Γενίτσαροι αποτελούν παραδοσιακά, μοναδικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου

Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Μια φορά κι έναν καιρό στην Ισπανία υπήρχε ένας μικρός ταύρος που το όνομά του ήταν Φερδινάνδος. Όλοι οι άλλοι μικροί

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα M A R K E T I N G R E S E A R C H S E R V I C E S Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα Δεκέμβριος 2010 Εισαγωγή Φέτος, είπαμε να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα με μια έρευνα που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά Στη γιαγιά Φωτούλα, που δεν πρόλαβε να το διαβάσει, γιατί έφυγε ξαφνικά για τη γειτονιά των αγγέλων. Και στον παππού Γιώργο, που την υποδέχτηκε εκεί ψηλά,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Σώμα Πρoσκόπων Κύπρου. Κλάδος Λυκοπούλων Γ.Ε. Παιχνίδι Προσκοπικής Χρονιάς 2014-2015. ΧΑΛΚΙΝΗ Αγέλη Λυκοπούλων ΑΡΧΕΙΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ.

Σώμα Πρoσκόπων Κύπρου. Κλάδος Λυκοπούλων Γ.Ε. Παιχνίδι Προσκοπικής Χρονιάς 2014-2015. ΧΑΛΚΙΝΗ Αγέλη Λυκοπούλων ΑΡΧΕΙΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ. Σώμα Πρoσκόπων Κύπρου Κλάδος Λυκοπούλων Γ.Ε. Παιχνίδι Προσκοπικής Χρονιάς 2014-2015 ΧΑΛΚΙΝΗ Αγέλη Λυκοπούλων ΑΡΧΕΙΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Αγέλη Λυκοπούλων ΧΑΛΚΙΝΗ ΑΓΕΛΗ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ 103ov Σύστημα Ναυτοπροσκόπων Κισσόνεργας

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Την ημέρα του γάμου μαζεύονται οι κοπέλες στο σπίτι της νύφης και την ντύνουν. Μετά η μάνα της, της πλένει τα πόδια για να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Μαρτυρία Χαράλαμπου Μπαταριά

Μαρτυρία Χαράλαμπου Μπαταριά 180 ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΓΙΩΡΚΑΤΖΗΣ (1955-1959) Μαρτυρία Χαράλαμπου Μπαταριά ΟΝΟΜΑ: Χαράλαµπος Μπαταριάς (Χριστοδούλου) ΗΜΕΡΟΜ. ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 25 Φεβρουαρίου 1933 ΗΜΕΡΟΜ. ΕΝΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΟΚΑ: 1955 ΨΕΥ ΩΝΥΜΟ: Μπαταριάς

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ.

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ. Εικόνα 1 ΒΙΟΛΙ ΕΙΜΑΙ ΕΝΑ ΕΓΧΟΡΔΟ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ ΣΤΟ «ΚΕΦΑΛΙ» ΜΟΥ ΤΑ Ι ΓΙΑ ΝΑ ΚΟΥΡΔΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ. ΠΑΡΑΓΩ ΗΧΟ ΟΤΑΝ ΟΙ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ ΠΙΕΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΔΟΞΑΡΙ ΤΙΣ ΧΑΪΔΕΥΕΙ. ΕΦΕΥΡΕΘΗΚΑ ΓΥΡΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;»

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» «Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» Οπου (Α) ο καλούµενος - χρήστης της υπ' αριθ. 698... (µέλος της Χ.Α.) Οπου (Β) ο καλών Ηµεροµηνία: 20/09/2013 Εναρξη: 22:12':00''

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα...

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Αμέσως έβγαλα το κινητό από τη θήκη και έστειλα μήνυμα στο κινητό της μαμάς πού

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΣΕΡΒΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα καλό σέρβις είναι ένα από τα πιο σημαντικά χτυπήματα επειδή μπορεί να δώσει ένα μεγάλο πλεονέκτημα στην αρχή του πόντου. Το σέρβις είναι το πιο σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

Φωτογραφίες από τον Σύλλογο εν Αθήναι Βονιτσάνων & αρχείο Γιώργου Μπελεσιώτη

Φωτογραφίες από τον Σύλλογο εν Αθήναι Βονιτσάνων & αρχείο Γιώργου Μπελεσιώτη Φωτογραφίες από τον Σύλλογο εν Αθήναι Βονιτσάνων & αρχείο Γιώργου Μπελεσιώτη 1 Στην Βόνιτσα υπάρχει το έθιμο του Αχυρένιου Γληγοράκη το οποίο αναβιώνει κάθε Καθαρά Δευτέρα στην πόλη της Βόνιτσας. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ας µιλήσουµε Ελληνικά

Ας µιλήσουµε Ελληνικά Ας µιλήσουµε Ελληνικά I Το όνοµά µου: Πόσων χρονών είµαι: Σε ποια τάξη πηγαίνω: Σε ποιο σχολείο πηγαίνω: Η πόλη µου / Το χωριό µου: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 Μέρος Α Κατανόηση προφορικού λόγου 1 Άσκηση 1 Άκουσε

Διαβάστε περισσότερα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Χριστούγεννα και την πρωτοχρονιά. Colindul românesc: Το

Διαβάστε περισσότερα

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων!

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων! OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! & των ανθρώπων! συνδιοργάνωση Kαλοκαίρι 2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΕΡΓΕΡΗΣ Και να αδερφέ μου που

Διαβάστε περισσότερα

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Γάμος Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια σε παραδόσεις και έθιμα. Παρόλα αυτά, η γαμήλια τελετή παραμένει ίδια στο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

O ΣΚΡΟΥΤΖ ΚΑΙ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

O ΣΚΡΟΥΤΖ ΚΑΙ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ O ΣΚΡΟΥΤΖ ΚΑΙ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ Σκρουτζ, κυρίες του Φιλανθρωπικού Σωματείου, παιδιά που λένε τα κάλαντα, οι συγγενείς του Εμπενίζερ Σκρουτζ, το πνεύμα των προηγούμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Διδακτική πρόταση

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Διδακτική πρόταση ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Διδακτική πρόταση Διδακτικό πλαίσιο Θέμα: Πάρτι γενεθλίων Σχολείο: Γυμνάσιο Φανερωμένης, Λάρνακα Επίπεδο ελληνομάθειας: Α2 - αρχάριοι (9 μαθητές) Διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Ξεχασμένοι χοροί του παραδοσιακού ναουσαίικου γάμου

Ξεχασμένοι χοροί του παραδοσιακού ναουσαίικου γάμου Ξεχασμένοι χοροί του παραδοσιακού ναουσαίικου γάμου Του Χρήστου Σ. Ζάλιου Α πό τα πανάρχαια χρόνια, ο χορός είναι δεμένος στενά με τη μαγεία, τη θρησκεία, τη γιορτή, την εργασία, τον έρωτα και το θάνατο.

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992.

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992. ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟ ΙΑΒΑΣΕΙΣ Συνέντευξη από τη δηµοσιογράφο κα Τατιάνα Στεφανίδου ηµοσιογράφοι Χάρης Μιχαηλίδης ηµήτρης Μαρούδας Φένια Πάσσα Αµαλία Τζήµα Λυδία Τούµπη Συντονισµός -επιµέλεια κειµένου Όµιλος δηµοσιογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση για την Ιταλία από τη

Παρουσίαση για την Ιταλία από τη Παρουσίαση για την Ιταλία από τη Ιταλία Τι είδαμε, τι κάναμε και πώς περάσαμε στην Ιταλία? Ημερολόγιο Comenius Ιταλία Για να δείξω πως περάσαμε στην Ιταλία θα φτιάξω ένα ημερολόγιο. Το ημερολόγιο θα έχει

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία της μουσικής μέσα από ένα παραμύθι

Η ιστορία της μουσικής μέσα από ένα παραμύθι Η ιστορία της μουσικής μέσα από ένα παραμύθι Πριν πολλά χρόνια, στην Αρχαία Ελλάδα, ζούσαν οι Θεοί του Ολύμπου, πού αλλού; στον Όλυμπο. Και ενώ έτρωγαν αδιάκοπα νέκταρ και αμβροσία άρχισαν να πλήττουν

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα στη ζωή μιας γυναίκας που φτιάχνει «μαρτενίτσες»

Μια μέρα στη ζωή μιας γυναίκας που φτιάχνει «μαρτενίτσες» Μια μέρα στη ζωή μιας γυναίκας που φτιάχνει «μαρτενίτσες» Ονομάζομαι Μαρία, είμαι συνταξιούχα, και κατασκευάζω «μαρτενίτσες» από χόμπι αλλά και για ένα μικρό εισόδημα. Πρώτα, όμως, θα σας εξηγήσω τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Μάθημα: Ελληνικά για ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ g Μια ιστορία για µικρούς και µεγάλους ένα παραµύθι τεχνολογίας και ζαχαροπλαστικής. ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ Μια ιστορία της. Λίνα ΣΤΑΡ!!! Τ.Ε.Ε. ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΥΡΟΥ Μαθήτρια: Λίνα Βαρβαρήγου (Λίνα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φώτης και η Φωτεινή

Ο Φώτης και η Φωτεινή Καλλιόπη Τσακπίνη Ο Φώτης και η Φωτεινή Μια ιστορία για ένα παιδί με αυτισμό Επιστημονική επιμέλεια: Σοφία Μαυροπούλου Εικονογράφηση: Κατερίνα Μητρούδα Βόλος 2007 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα...1 Ο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα.

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. 1. Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. Καιρό είχες να ρθεις, Κλουζ, μου είπε ο κύριος Κολχάαζε, ανοιγοκλείνοντας το ψαλίδι του επικίνδυνα κοντά στο αριστερό μου αυτί. Εγώ τα αγαπώ τ αυτιά μου. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΧΡΑ ΙΜΠΡΑΧΗΜ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΖΑΣ

ΖΑΧΡΑ ΙΜΠΡΑΧΗΜ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΖΑΣ Θυµάσαι το παραµύθι της γιαγιάς για την 28 η Οκτωβρίου; Μάζεψε τους φίλους σου και διηγήσου το. Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένας γίγαντας που ζούσε στο δικό του σπίτι. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Α1 Κατανόηση προφορικού λόγου Διάρκεια: 25 λεπτά (25 μονάδες) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Ο Δημήτρης και ο φίλος του ο Πέτρος αυτό το σαββατοκύριακο θα πάνε εκδρομή στο βουνό. Θα ακούσετε δύο (2) φορές το Δημήτρη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου.

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου. Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου. Κάθε μέρα έμπαινε πολύς κόσμος στο βιβλιοπωλείο και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!!

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! etwinning συνεργασία του Νηπιαγωγείου Σεισίου και του 1 ου Νηπιαγωγείου Μουρικίου στα πλαίσια του προγράμματος «Ας ζήσουμε ένα ταξίδι με τους

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς)

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς) 1 Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς) ΠΑΙΖΟΥΝ ΛΟΧΑΓΟΣ ΛΟΧΙΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΣΤΑΣ ΝΙΚΟΣ (στρατιώτες) Σήµερα θα πάµε µαζί να κάνουµε ασκήσεις και θεωρία. Για κάντε γραµµή. Αρχίζω. Προσέξτε. Πρώτα πρώτα ν ακούτε

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ)

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Μια φορά κι ένα καιρό ήταν ένα μακρινό χωριό σε μια χώρα πανέμορφη. Τα σπίτια του ήταν μικρά και παραμυθένια.

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός πως να πιάνεις σωστά το μπουζούκι για να μαθεις να παιζεις γρηγορα σε μικρότερο διαστημα βήμα-βήμα και να έχεις σωστο και ωραιο ηχο!!!

Οδηγός πως να πιάνεις σωστά το μπουζούκι για να μαθεις να παιζεις γρηγορα σε μικρότερο διαστημα βήμα-βήμα και να έχεις σωστο και ωραιο ηχο!!! Οδηγός πως να πιάνεις σωστά το μπουζούκι για να μαθεις να παιζεις γρηγορα σε μικρότερο διαστημα βήμα-βήμα και να έχεις σωστο και ωραιο ηχο!!! Με αυτή τη μικρή αναφορά θα μάθεις πώς να παίζεις γρήγορα σε

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ.

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Τάξη: Γ Τμήμα: 2ο Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Θέμα :Τι θέλω να αλλάξει στον κόσμο το 2011. Το έτος 2010 έγιναν πολλές καταστροφές στον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού

Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού Η γιαγιά μου, η μητέρα του πατέρα μου, λεγόταν Αλεξάνδρα Καλπάκα και ήταν γεννημένη στο Αϊβαλί. Οι γονείς της ήταν Αϊβαλιώτες, γέννημα θρέμμα. Ζούσαν στο Αϊβαλί πάρα

Διαβάστε περισσότερα