ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ: LE CORBUSIER - REM KOOLHAAS. Μedia, marketing, πολιτική επικοινωνία στην Αρχιτεκτονική

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ: LE CORBUSIER - REM KOOLHAAS. Μedia, marketing, πολιτική επικοινωνία στην Αρχιτεκτονική"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ: LE CORBUSIER - REM KOOLHAAS Μedia, marketing, πολιτική επικοινωνία στην Αρχιτεκτονική ΤΡΥΦΩΝ ΦΩΤΕΙΝΟΠΟΥΛΟΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Παύλος Λέφας

2 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ: LE CORBUSIER - REM KOOLHAAS Μedia, marketing, πολιτική επικοινωνία στην Αρχιτεκτονική ΤΡΥΦΩΝ ΦΩΤΕΙΝΟΠΟΥΛΟΣ Επιβλέπων Καθηγητής : Πάτρα, 3 Ιουλίου 2008 Παύλος Λέφας

3 Περίληψη Η παρούσα ερευνητική εργασία έχει στόχο να διερευνήσει τους τρόπους με τους οποίους ο αρχιτέκτονας επικοινωνεί με το κοινό του για να προωθήσει μια συγκεκριμένη αρχιτεκτονική-αντίληψη της αρχιτεκτονικής, για λόγους τόσο επαγγελματικούς όσο και ιδεολογικούς. Το μέσο το οποίο εξετάζεται είναι το έντυπο (βιβλίο), το οποίο περιέχει τα μέσα του γραπτού λόγου και της εικόνας - φωτογραφία, γραφικά, κολάζ- και συνδυασμούς τους, καθώς αποτελεί ένα Μ.Μ.Ε και όχι το κατεξοχήν προϊόν της αρχιτεκτονικής που είναι το κτίριο, που θα μπορούσε να θεωρηθεί και ως μέσο επικοινωνίας. Εξετάζονται δύο ενδεικτικά έντυπα μέσα επικοινωνίας το Για μια Αρχιτεκτονική (Vers une Architecture) του Le Corbusier 1923 και το content του Rem Koolhaas Η επιλογή αυτών των δυο έργων και των δημιουργών τους δεν έγινε τυχαία. Αυτό το οποίο ενδιαφέρει την συγκεκριμένη εργασία είναι ο τρόπος με τον οποίο οι αρχιτέκτονες χρησιμοποιούν το μαζικό μέσο επικοινωνίας (στην προκειμένη το βιβλίο) από τις αρχές του 20 ου αιώνα μέχρι σήμερα. Στο πλαίσιο δηλαδή της έκρηξης της μαζικής επικοινωνίας με τη ραγδαία ανάπτυξη των Μ.Μ.Ε, στο περιβάλλον της σύγχρονης -της μονοπωλιακής- φάσης του καπιταλισμού και της ραγδαίας ανάπτυξη της «πολιτιστικής βιομηχανίας». Εξετάζονται για αυτό το λόγο δυο ακραίες -τόσο χρονικά όσο και σε επίπεδο καινοτομίας- περιπτώσεις αρχιτεκτόνων μέσα από δυο αντιπροσωπευτικά έντυπα: του Le Corbusier που αποτελεί τον πρώτο αρχιτέκτονα που κατανόησε τα Μ.Μ.Ε και τα χρησιμοποίησε για να προπαγανδίσει την αρχιτεκτονική του και του Rem Koolhaas του πρώτου αρχιτέκτονα που χρησιμοποίησε συστηματικά τις επικοινωνιακές μεθόδους του κυρίαρχου οικονομικο-πολιτικού συστήματος. i

4 Περιεχόμενα Εισαγωγή ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ και το Νέο Πνεύμα (L Esprit nouveau), Le Corbusier 1.1. Μέσο, μήνυμα, δομή, περιεχόμενα Η χρήση της εικόνας Οι «πλαστές» φωτογραφίες Η επιρροή των Μ.Μ.Ε και της διαφήμισης Content, Rem Koolhaas 2.1. Μέσο, μήνυμα, δομή, περιεχόμενα Η Αρχιτεκτονική είναι πολύ αργή: ΑΜΟ Prada, Μόδα, Marketing H εικονογραφία της Ευρωπαϊκής Ένωσης GO EAST, επίθεση στις Η.Π.Α, kill the skyscraper, CCTV (Αυτό)κριτική Από τον Le Corbusier στον Rem Koolhaas ή ο επίλογος Παραπομπές Σημειώσεις Βιβλιογραφία ii

5 Εισαγωγή Η παρούσα ερευνητική εργασία έχει στόχο να διερευνήσει τους τρόπους με τους οποίους ο αρχιτέκτονας επικοινωνεί με το κοινό του για να προωθήσει μια συγκεκριμένη αρχιτεκτονική-αντίληψη της αρχιτεκτονικής, για λόγους τόσο επαγγελματικούς όσο και ιδεολογικούς. Η επικοινωνία του αρχιτέκτονα με το κοινό του (αρχιτέκτονες, φοιτητές αρχιτεκτονικής, πελάτης και ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον) -όπως και η επικοινωνία εν γένει- είναι ένα εξαιρετικά πολύπλοκο φαινόμενο και με μεγάλο ιστορικό βάθος -ξεκινάει τουλάχιστον από την ανάδειξη του αρχιτέκτονα ως αναγνωρισμένου επαγγελματία. Η συγκεκριμένη εργασία επικεντρώνεται στην μαζική επικοινωνία έτσι όπως πραγματοποιείται μέσα από το έντυπο, και συγκεκριμένα το βιβλίο, στα πλαίσια του 20 ου αιώνα. Βεβαίως, η διάκριση ανάμεσα στο κατ εξοχήν προϊόν της αρχιτεκτονικής, το κτίριο, και στην εικόνα του που προβάλλεται από τα μέσα επικοινωνίας της αρχιτεκτονικής είναι συμβατική. Άλλωστε το ίδιο το κτίριο είναι και ένα μέσο επικοινωνίας. Αυτό που αντιλαμβανόμαστε ως προϊόν της αρχιτεκτονικής είναι αποτέλεσμα μιας πολύπλοκης αλληλεπίδρασης της άμεσης εμπειρίας του κτισμένου περιβάλλοντος και της διαμεσολαβημένης εμπειρίας των μέσων επικοινωνίας. Η αρχιτεκτονική ωθείται από την πίστη στη φύση του πραγματικού, του υλικού, τις συγκεκριμένες ποιότητες ενός αντικειμένου το υλικό του, τη μορφή, τη διάταξη, τη λεπτομέρεια σε σχέση με ένα άλλο. Είναι απόλυτα ριζωμένη στην ιδέα του «αυτού καθαυτού αντικειμένου». Παρ όλα αυτά συζητιέται, απεικονίζεται, εξηγείται, -ακόμα και ορίζεται- σχεδόν ολοκληρωτικά μέσα από ένα πλέγμα διαμεσολαβήσεων, μέσα από ένα πλέγμα αναπαραστατικών και επικοινωνιακών μέσων. 1 Το τυπωμένο βιβλίο χρησιμοποιείται για την επικοινωνία της αρχιτεκτονικής από την στιγμή που έγινε διαθέσιμο στα τέλη του 15 ου αιώνα. Αν και η κυριαρχία του βιβλίου -εν γένει- φαίνεται να απειλείται από τα νέα μέσα επικοινωνίας, κανένα άλλο μέσο δεν διαθέτει, για την ώρα, το επιστημονικό κύρος του βιβλίου -ακόμα και αν σε σχέση με τα νέα μέσα είναι πια σχετικά ανεπαρκές επικοινωνιακά. Σχέδια, φωτογραφίες, γραφικά, θεωρίες, και όλα τα αναπαραστατικά και επικοινωνιακά μέσα που φέρει το -αρχιτεκτονικό- βιβλίο (εικόνα και γραπτός λόγος) συνδυάζονται για να δημιουργήσουν διανοητικές κατασκευές που υφίστανται στον χώρο της σελίδας. Το θέμα της συγκεκριμένης εργασίας δεν είναι τόσο η ανάλυση ή η ερμηνεία, ή έστω η κατανόηση μιας συγκεκριμένης αρχιτεκτονικής, ή αντίληψης αρχιτεκτονικής, ή μιας αρχιτεκτονικής θεωρίας, όσο η ανίχνευση κάποιων βασικών επικοινωνιακών στρατηγικών για την προώθησή τους και πως αυτές εξυπηρετούνται από το έντυπο μέσο του βιβλίου (συνδυασμός γραπτού λόγου και εικόνας). Διερευνάται 1

6 έτσι ο τρόπος με τον οποίο οι αρχιτέκτονες χρησιμοποιούν το βιβλίο στο πλαίσιο του 20 ου αιώνα, στο περιβάλλον της σύγχρονης μονοπωλιακής φάσης του καπιταλισμού, στην περίοδο έκρηξης της μαζικής επικοινωνίας και της ραγδαίας ανάπτυξης της «πολιτιστικής βιομηχανίας». Σε αυτήν την περίοδο περισσότερο από ποτέ τα Μ.Μ.Ε δεν είναι επιφαινόμενα της κοινωνίας παρά συντελεστές των φαινομένων της, δε συνιστούν καθρέφτες των πραγμάτων παρά όλο και περισσότερο τη μόνη «πραγματικότητα» που απομένει[ ] δεσμεύουν (σχεδόν) το σύνολο της εμπειρίας και του χρόνου, διαμεσολαβούν την ίδια τη σχέση μας με τα πράγματα, τους ανθρώπους και τον κόσμο[ ] 2 Επιλέγονται να μελετηθούν δύο αντιπροσωπευτικά έντυπα, δύο ακραίες περιπτώσεις τόσο χρονικά όσο και σε επίπεδο καινοτομίας. Το Για μια Αρχιτεκτονική (1923) του Le Corbusier και το content (2004) του Rem Koolhaas. O Le Corbusier και ο Rem Koolhaas είναι μάλλον οι δύο αρχιτέκτονες με την μεγαλύτερη επιρροή στον 20 ο αιώνα. Δυο αρχιτέκτονες που εδραίωσαν την παρουσία τους στην αρχιτεκτονική αρχικά όχι μέσω του κτιρίου αλλά άλλων κατασκευών -συγκεκριμένα μέσω του (γραπτού) λόγου και της εικόνας, φερόμενων από τα έντυπα μέσα μαζικής επικοινωνίας (βιβλίο-περιοδικό). Αυτό το γεγονός αποδεικνύει την κατανόηση και από τους δύο της φύσης και της λειτουργίας των Μ.Μ.Ε. Ο Le Corbusier ήταν μάλλον ο πρώτος αρχιτέκτονας που μέσω της εμπειρίας του στο L' Esprit Nouveau κατανόησε πώς λειτουργεί ο τύπος στα πλαίσια της επανάστασης της επικοινωνίας. Κατάφερε να κάνει τις εκδόσεις να δουλεύουν γι αυτόν τόσο ιδεολογικά όσο και επαγγελματικά εφαρμόζοντας καινοτομικές επικοινωνιακές μεθόδους διαφήμισης/δημοσιότητας που πρωτοεμφανίζονταν στα πλαίσια του μονοπωλιακού καπιταλισμού. Το Για μια Αρχιτεκτονική ήταν αναμφισβήτητα επαναστατικό όχι μόνο για τις ιδέες που έφερε άλλα και για τον τρόπο που συνδύαζε εικόνα και γραπτό λόγο. Η πενταετής έκδοση του L' Esprit Nouveau και πέντε βιβλίων που εξέδωσε την ίδια περίοδο -το περιεχόμενο των οποίων είχε αρχικά δημοσιευτεί στο περιοδικό- ανέδειξαν τον Le Corbusier σαν αρχιτέκτονα ανοίγοντάς του το δρόμο για την υλοποίηση κτιρίων. Η σχέση του Rem Koolhaas με τα μαζικά μέσα προηγείται της καριέρας του ως αρχιτέκτονα. Είναι γνωστό άλλωστε ότι είχε αρχικά εργαστεί σαν δημοσιογράφος και σεναριογράφος πριν ακόμα σπουδάσει αρχιτεκτονική. Το Delirious New York (1978) τον καταξίωσε ως θεωρητικό και το S,M,L,XL (1995) έφερε μια νέα εποχή στον χώρο των αρχιτεκτονικών εκδόσεων. Το content ωθεί τις καινοτομίες που έφερε το S,M,L,XL στα άκρα. Θα μπορούσε να ειπωθεί πως ο Rem Koolhaas περισσότερο από κάθε σύγχρονό του αρχιτέκτονα έχει υιοθετήσει συστηματικά τις επικοινωνιακές μεθόδους του κυρίαρχου οικονομικο-πολιτικού συστήματος (πολιτική επικοινωνία, διαφήμιση, marketing, δημοσιογραφία). Τα βιβλία του αποτελούν σχόλιο πάνω στις επιπτώσεις των νέων μέσων (τηλεόραση, διαδίκτυο ) στην κουλτούρα και την επικοινωνία. 2

7 Στο πρώτο μισό του κυρίως μέρους της εργασίας εξετάζεται το Για μια Αρχιτεκτονική σε συνδυασμό με το περιοδικό L' Esprit Nouveau. Γίνεται μια συνοπτική περιγραφή του περιεχομένου και της δομής του βιβλίου καθώς και των βασικών επιδιώξεων του συγγραφέα: εισαγωγή της λογικής της μηχανής και της βιομηχανικής παραγωγής στην αρχιτεκτονική και την κατασκευή κτιρίων καθώς και μιας νέας αισθητικής που δεν βασίζεται στο διάκοσμο άλλα στους καθαρούς όγκους, στις αναλογίες, σε μια μαθηματική λογική που υπόκειται σε μια ανώτερη κοσμική τάξη Μια τέτοια αρχιτεκτονική φιλοδοξούσε να επιτύχει μια ηθική και φυσιολογική υγεία, αλλά και μια πνευματική και ψυχολογική ανάταση. Το μεγάλο δίλλημα που θέτει το βιβλίο είναι «Αρχιτεκτονική ή Επανάσταση» στο οποία φτάνει με διαδοχικά λογικά βήματα. Γενικότερα ο Le Corbusier με το Για μια Αρχιτεκτονική επιδίωκε την αλλαγή της νοοτροπίας των ανθρώπων ώστε να καταστεί δυνατή η αλλαγή του κτισμένου περιβάλλοντος. Για αυτό το λόγο το βιβλίο απευθυνόταν σε μεγάλο βαθμό σε αυτούς που κατέχουν ενεργούς ρόλους στις κοινωνικές μεταβολές, ανθρώπους που έχουν την δυνατότητα να επέμβουν στον τρόπο που διαμορφώνεται το κτισμένο περιβάλλον (διανοούμενους, βιομηχάνους, τραπεζίτες, πολιτικούς ). Στην συνέχεια της εργασίας αναλύεται η σχέση γραπτού λόγου και εικόνας, η χρήση της φωτογραφίας, και η χρήση των σύγχρονων επικοινωνιακών μεθόδων της διαφήμισης. Επικεφαλίδες με μορφή σλόγκαν, λεζάντες, παράθεση εικόνων και εικόνων με κείμενο, είναι τεχνικές που εκμεταλλεύονται την αμεσότητα της εικόνας -που κεντρίζει το ενδιαφέρον πριν ενεργοποιηθεί η σκέψη- για να προκαλέσουν σοκ με αντιθέσεις και απρόβλεπτες διαδοχές. Η χρήση μια σειράς φωτογραφιών μηχανών παρμένες από διαφημίσεις και εφημερίδες χειραγωγούσαν το συλλογικό φαντασιακό προς όφελος των θεωριών του Le Corbusier. Το φωτομοντάζ είναι μια άλλη τεχνική που χρησιμοποιούσε ο Le Corbusier για να προσαρμόσει την φωτογραφία στις θεωρίες του. Τέλος, η χειραγώγηση από τον Le Corbusier του περιεχομένου διαφημίσεων που σχεδίαζε και δημοσίευε στο L' Esprit Nouveau για λογαριασμό μεγάλων εταιριών έτσι ώστε να εξυπηρετούν τις δικές του θεωρίες για την αρχιτεκτονική. Στο δεύτερο μισό του κυρίως μέρους εξετάζεται το content με αντίστοιχη λογική. Αρχικά επισημαίνονται οι καινοτομίες που εισήγαγε το S,M,L,XL. Το βιβλίο αυτό ήταν πρωτοποριακό, καθώς εισήγαγε για πρώτη φόρα στις αρχιτεκτονικές εκδόσεις την γραφική γλώσσα των περιοδικών, των κόμικς και των επιτραπέζιων εκδόσεων, μια υβριδική λογική εντύπου Το S,M,L,XL είναι σαφώς μια προσπάθεια επαναπροσδιορισμού της αρχιτεκτονικής διαδικασίας, συγγραφής και σχεδιασμού βιβλίων ως αυτόνομων -αρχιτεκτονικών- έργων. Το content ωθεί αυτές τις καινοτομίες στα άκρα. Το content είναι ένα έντυπο 544 σελίδων που εκδόθηκε το 2004 με αφορμή την έκθεση των ΟMΑ-ΑMΟ στο Βερολίνο η οποία διήρκησε από το Νοέμβριο του 2003 ως τον Ιανουάριο του τυπικά είναι ο 3

8 κατάλογος της έκθεσης ωστόσο η σύνδεση του με την έκθεση γίνεται στη 352 η σελίδα και το «βιβλίο» εν γένει διατηρεί την αυτονομία του. Με το content τα ΟΜΑ-ΑΜΟ προσπαθούν να συλλάβουν τις συνθήκες κάτω από τις οποίες παράγεται η αρχιτεκτονική σήμερα (παγκοσμιοποίηση, ελεύθερη αγορά, πληροφοριακή υπερφόρτωση). Οι δύο νέες κατευθύνσεις του Rem Koolhaas και του ΟΜΑ είναι η ανταπόκριση σε αυτές τις συνθήκες: Η πρώτη είναι ο επαναπροσδιορισμός του αρχιτεκτονικού επαγγέλματος και της αρχιτεκτονικής, με την δημιουργία του AMO. Ο ΑΜΟ είναι ένας οργανισμός που δεν ασχολείται με τον σχεδιασμό κτιρίων αλλά με την διαχείριση ευρύτερων προβλημάτων ταυτότητας, κουλτούρας και οργάνωσης για να τροφοδοτηθεί τόσο ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός -κτιρίων- όσο και να διερευνηθούν πιο ευέλικτα μέσα που θα φέρουν ποιότητες της αρχιτεκτονικής χωρίς να βασίζονται στην υλική κατασκευή. Η δεύτερη είναι η στροφή του ΟΜΑ στην ανατολή και ειδικότερα στην ανατολική Ασία και στην Κίνα. Το μάντρα του βιβλίου είναι «GO EAST». Δηλώνεται ότι το content είναι ένα υβρίδιο, κάτι μεταξύ βιβλίου και περιοδικού. Και αυτό επιβεβαιώνεται τόσο από την υλική του υπόσταση (μέγεθος, αριθμός σελίδων, ποιότητα χαρτιού) όσο και από τη χρήση γραπτού λόγου και εικόνας που επιτρέπουν από μια εντελώς επιφανειακή, γρήγορη «ανάγνωση» (ξεφύλλισμα) μέχρι μια ενδελεχή και χρονοβόρα ανάγνωση. Η εικόνα κυριαρχεί προφανώς ποσοτικά έναντι του γραπτού λόγου, η σύνθεση τους γίνεται με όλους τους δυνατούς τρόπους. Η γραφική του γλώσσα σημειακά θυμίζει lifestyle περιοδικό, τυπική εφημερίδα, κόμικς, ιστοσελίδα, graffiti (hi-tech και low -tech). αλλά συνολικά τίποτα από τα παραπάνω. Φωτογραφίες, γραφικά, διαγράμματα, σχέδια, κολάζ, χάρτες, δοκίμια, επιστολές, μανιφέστα, ημερολογιακές σημειώσεις, καταγραφές συζητήσεων, συνεντεύξεις, διαφημίσεις, αρχιτεκτονική, αστικός σχεδιασμός, κοινωνιολογία, ιστορία, πολιτική, οικονομία, τεχνολογία, design, μόδα. Εξ ου και ο τίτλος content=περιεχόμενο. Η κατανόησή του βασίζεται -εκτός φυσικά από μια σχετική γνώση της σύγχρονης ιστορίας της αρχιτεκτονικής και της τέχνης- σε μια σειρά αναφορές από την μαζική κουλτούρα (τηλεοπτικές σειρές, ταινίες, βίντεο-παιχνίδια, κόμικς, εταιρικά σύμβολα, λογότυπα) την σύγχρονη ιστορία και την διεθνή πολιτική επικαιρότητα. Το σύνολο είναι ένα ανομοιογενές μείγμα, ένα μεγάλο κολάζ, μια παράθεση μέσων με τρόπο που να τα καθιστά όσο το δυνατόν αδιαχώριστα. Η δομή του φαντάζει χαοτική, η οργάνωση του δε γίνεται θεματικά άλλα με βάση μια γεωγραφική εγγύτητα διαγράφοντας μια πορεία από την δύση προς την ανατολή. Με αυτό τον τρόπο καταργείται ουσιαστικά η γραμμική προσπέλαση που επιβάλλεται κατά κανόνα για την κατανόηση ενός βιβλίου που βασίζεται σε μια ορθολογική επιχειρηματολογία και ταυτόχρονα η αρχή και το τέλος. Ο αναγνώστης ωθείται σε μια τυχαία περιήγηση κάνοντας συνεχώς μπρος πίσω. Σε μια σύγκριση με άλλα μέσα επικοινωνίας αυτό είναι το τυπογραφικό ισοδύναμο με το να αλλάζει κανείς κανάλια στην τηλεόραση ή 4

9 πολύ περισσότερο με το να περιηγείται στο διαδίκτυο κάνοντας κλικ από υπερσύνδεσμο σε υπερσύνδεσμο. To content είναι ένα συνειδητά κατασκευασμένο παράδοξο. Μοιάζει με εκδοτική φάρσα. Είναι ένα υβρίδιο όλων των ειδών που μπορεί να φέρει η τυπογραφία. Αναπαράγει την σύγχρονη κουλτούρα της παγκοσμιοποίησης και ταυτόχρονα την κριτικάρει και την διακωμωδεί (έλλειψη ταυτότητας, ισοπέδωση), υπομονεύοντας έτσι τον εαυτό του. Θέτει σοβαρά ζητήματα (κοινωνικά, πολιτιστικά, πολιτικά) -βιβλίοχρησιμοποιώντας μια φαινομενικά «ρηχή» οπτική γλώσσα (μαζική κουλτούρα) σε μια φτηνή και αναλώσιμη έκδοση -περιοδικό-. Κριτικάρει την αρχιτεκτονική βιομηχανία -μέρος της ευρύτερης πολιτιστικής «βιομηχανίας»- και παράλληλα είναι μέρος της. Υψηλή κουλτούρα μαζική κουλτούρα, λαϊκό ελιτίστικό, διαχρονικό αναλώσιμο, επίκριση αποδοχή, σοβαρό αστείο, είναι μερικά από τα δίπολα μεταξύ των οποίων αιωρείται. Ειδικότερα εξετάζονται ο ρόλος του ΑΜΟ και η στροφή στην ανατολή. Ο ρόλος του ΑΜΟ εξετάζεται μέσα από αντιπροσωπευτικές δουλειές του που αφορούν την ενίσχυση της εταιρικής ταυτότητας της εταιρείας ειδών ένδυσης Prada και την διαμόρφωση της ταυτότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εδώ ανιχνεύεται η εμπλοκή του αρχιτέκτονα με το marketing και την δημιουργία ταυτοτήτων (branding) στα πλαίσια μιας εποχής που η εικόνα είναι παντοδύναμη. Τέλος, η στροφή στην ανατολή «GO EAST» έχει να κάνει κυρίως με την ανακήρυξη της Κίνας ως «γη της επαγγελίας» για την εξέλιξη της πόλης και της αρχιτεκτονικής, η οποία υποστηρίζεται από την δεδομένη έκρηξη οικοδομικής δραστηριότητας και συμφώνα με τον Rem Koolhaas από το πολιτικό-οικονομικό καθεστώς της Κίνας που επιτρέπει στους αρχιτέκτονες να υλοποιήσουν τα οράματά τους. Παράλληλα εξαπολύεται από τον Rem Koolhaas μια επίθεση κατά των Η.Π.Α, της Νέας Υόρκης και των μεγάλων αρχιτεκτονικών γραφείων της δύσης, αλλά πιο συγκεκριμένα κατά του (αμερικάνικου) ουρανοξύστη. Η εκστρατεία κατά του ουρανοξύστη που κηρύσσει ο Koolhaas βρίσκει εφαρμογή στο κτίριο της CCTV που αποτελεί τον αντι-ουρανοξύστη και φιλοδοξεί να καταργήσει τον κτιριακό τύπο αλλά και να γίνει ένα σύμβολο της Κινεζικής παντοδυναμίας. Στην συνέχεια γίνεται μια αναφορά στην αντίδραση του τύπου της Νέας Υόρκης απέναντι στην επίθεση του Rem Koolhaas και παρατίθεται ο αντίλογος. Είναι ενδιαφέρον πως αυτή η επίθεση του Rem Koolhaas άνοιξε έναν μιντιακό διάλογο γύρω από το πρόσωπό του. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος της εργασίας (ή επίλογος) γίνεται μια κριτική σύγκριση των δύο αρχιτεκτόνων μέσα από τα δύο βιβλία υπό το πρίσμα της εξής διαπίστωσης: Αν ο Le Corbusier κατάφερε να παίξει έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην μετάβαση της αρχιτεκτονικής από την προβιομηχανική στην βιομηχανική εποχή, ο Rem Koolhaas φιλοδοξεί να παίξει τον ίδιο ρόλο στην μετάβασή της από την βιομηχανική στην εποχή της πληροφορίας και της παντοδυναμίας της εικόνας. 5

10 1. ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ και το Νέο Πνεύμα (L Esprit Nouveau), Le Corbusier 1.1 Μέσο, μήνυμα, δομή, περιεχόμενα Το Για μια Αρχιτεκτονική είναι ένα βιβλίο μανιφέστο του Le Corbusier ίσως το σημαντικότερο του μοντέρνου κινήματος στην αρχιτεκτονική και μια ολοκληρωμένη έκφραση της νεωτερικότητας. Εκδόθηκε το 1923 και μαζί του γεννήθηκε και ο μύθος του «Le Corbusier». Είναι το πρώτο από μια σειρά βιβλίων (Πολεοδομία 1925, Η διακοσμητική τέχνη σήμερα 1925, Η μοντέρνα ζωγραφική 1925, Ημερολόγιο της μοντέρνας Αρχιτεκτονικής 1925) το περιεχόμενο των οποίων είχε δημοσιευτεί αρχικά σε μορφή άρθρων στο περιοδικό Το Νέο Πνεύμα (L' Esprit Nouveau) που κυκλοφορούσε από το 1920 μέχρι το 1925 (με εξαίρεση το κεφάλαιο Αρχιτεκτονική ή Επανάσταση που δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Για μια Αρχιτεκτονική). Ο Le Corbusier, ίσως περισσότερο, από κάθε άλλο αρχιτέκτονα στον 20 ο αιώνα κατάφερε να κάνει τις εκδόσεις να δουλεύουν γι αυτόν τόσο ιδεολογικά όσο και επαγγελματικά. Μέσα από την πενταετή εκδοτική εμπειρία του στο L' Esprit Nouveau αναδείχτηκε ένας καταξιωμένος αρχιτέκτονας. Το Για μια Αρχιτεκτονική -όντας και το πρώτο από αυτή την σειρά βιβλίων- ήταν επαναστατικό, άμεσο και με μεγάλη ακτινοβολία, όχι μόνο εξαιτίας των ιδεών που έφερε αλλά και για τον τρόπο που τις έφερε, δηλαδή σαν μέσο επικοινωνίας, γεγονός που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην εμπειρία που αποκόμισε ο Le Corbusier από την διαδικασία έκδοσης του περιοδικού L' Esprit Nouveau. Πιο συγκεκριμένα το Για μια Αρχιτεκτονική συνδύαζε καινοτομικά γραπτό λόγο και εικόνα. Επικεφαλίδες με μορφή σλόγκαν, λεζάντες, παράθεση εικόνων και εικόνων με κείμενο, είναι τεχνικές που εκμεταλλεύονται την αμεσότητα της εικόνας -που κεντρίζει το ενδιαφέρον πριν ενεργοποιηθεί η σκέψη- για να προκαλέσουν σοκ με αντιθέσεις και απρόβλεπτες διαδοχές. Η γλώσσα στην οποία είναι γραμμένο είναι απλή, καθημερινή και ζωντανή, αποποιείται την λογιότητα, για να εκφράσει μια αρχιτεκτονική θεωρία που προβάλλεται ως οντολογία στο σύνολο της κοινωνίας και υποτάσσει όλη την ιστορία στην δική της σύγχρονη ερμηνεία. 3 6

11 7

12 Ήδη από το εξώφυλλο τα περισσότερα από αυτά τα χαρακτηριστικά γίνονται ορατά, καθώς με τρείς λέξεις και μια φωτογραφία ο συγγραφέας καταφέρνει να κεντρίσει το ενδιαφέρον και να εισάγει στο θέμα. «Για μια αρχιτεκτονική» μας λέει ο τίτλος και από κάτω βλέπουμε ένα κατάστρωμα πλοίου. Ένας διάδρομος φωτογραφημένος σαν λεωφόρος, με προοπτική που προσδίδει απόλυτη συμμετρία. Η αρχιτεκτονική για την οποία μιλάει ο τίτλος γίνεται η εικόνα ή το αντίστροφο, η εικόνα γίνεται «αναγκαστικά» αντιληπτή ως αρχιτεκτονική. Σήμερα είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς την έκπληξη που θα προκαλούσε στον άνθρωπο των αρχών του 20 ου αιώνα αυτή η αντιπαράθεση. Ο Le Corbusier με το Για μια Αρχιτεκτονική δε θέλει τόσο να προτείνει μια συγκεκριμένη αρχιτεκτονική όσο να αλλάξει τον τρόπο αντίληψης της αρχιτεκτονικής συνολικά. Να επαναπροσδιορίσει την αρχιτεκτονική ως ιδέα, να βρει την θέση της, και την θέση του αρχιτέκτονα στην σύγχρονη εποχή. Συμφώνα με τον Le Corbusier η σύγχρονη αρχιτεκτονική έχει χάσει τον δρόμο της, έχει βυθιστεί στην αυθαιρεσία και αναλώνεται στον επιφανειακό διάκοσμο. Η κατοικία δεν ικανοποιεί τις ουσιώδης ανθρώπινες ανάγκες. Η κατασκευή είναι παράλογη αφού βασίζεται σε απαρχαιωμένες πρακτικές. Για όλα αυτά φταίει το απαίδευτο κοινό, οι αποδέκτες τις αρχιτεκτονικής, άλλα κυρίως οι αρχιτέκτονες και η ακαδημία, που μέσα από το βιβλίο δέχονται σφοδρή κριτική. Το κτίριο -αλλά κυρίως η κατοικία στην οποία και επικεντρώνεται- για τον Le Corbusier πρέπει πρωτίστως να λειτουργεί, να ανταποκρίνεται στις στοιχειώδεις χρηστικές-βιολογικές ανάγκες, να είναι φτηνή και προσβάσιμη σε όλους. Γι αυτό τον λόγο πρέπει στην κατασκευή να εισαχθούν η τεχνολογία και η τεχνογνωσία της μηχανής και της βιομηχανικής παραγωγής, τα κτίρια να αποκτήσουν την λειτουργικότητα των υπερωκεανίων και των αυτοκινήτων. Ωστόσο αυτό δεν είναι αρχιτεκτονική, για τον Le Corbusier η αρχιτεκτονική οφείλει να συγκινεί, είναι πλαστική συγκίνηση. Για να επιτευχθεί αυτός ο συνδυασμός ο Le Corbusier θέλει να αποδείξει ότι υπάρχει μια αρχή που ενώνει όλα τα μεγάλα έργα αρχιτεκτονικής του παρελθόντος με τα μεγαλύτερα επιτεύγματα του παρόντος που δεν είναι πια τα έργα των αρχιτεκτόνων -αφού η σύγχρονη αρχιτεκτονική έχει χάσει τον δρόμο της, έχει εκπέσει στον διάκοσμο και τα στυλ- αλλά των βιομηχάνων και των μηχανικών. Μια αρχή κοσμικής τάξης που υπόκειται στους νόμους του σύμπαντος, μια αναπόδραστη αλήθεια, στην οποία υποτάσσεται η ανθρώπινή αντίληψη. Και αυτή είναι η αληθινή αρχιτεκτονική που επιτυγχάνει τον απόλυτο συνδυασμό: να ανταποκρίνεται ταυτόχρονα σε όλες τις λειτουργικές-χρηστικές-βιολογικές ανάγκες των ανθρώπων άλλα και στις ψυχικές μαζί, που θα επιφέρει μια φυσιολογική και ηθική υγεία, που θα λύσει τα μεγάλα κοινωνικά προβλήματα. Η εφεύρεση από τον Le Corbusier της «τυπικής ανάγκης» και της «τυπικής συγκίνησης» στις οποίες αποδίδει μια ανθρωπολογική -κατά συνέπεια αντικειμενική- διάσταση, εξυπηρετούν αυτή την λογική. «Η Αρχιτεκτονική βρίσκεται στην τηλεφωνική συσκευή και στον Παρθενώνα. Πόσο θα ταίριαζε και στα σπίτια μας!» 4 Αυτό είναι το βασικό εύρημα του Le Corbusier, να ωθήσει τον αναγνώστη να δει στον Παρθενώνα τις αισθητικές αξίες της μηχανής, να προσδώσει στις αισθητικές αξίες της μηχανής κάτι από 8

13 9

14 το κύρος του Παρθενώνα. Να αποδείξει ότι η κατοικία είναι ένα πρόβλημα που μπορεί να λυθεί με τις μεθόδους των μηχανικών και της βιομηχανίας, ότι η κατοικία μπορεί να είναι μια μηχανή και παράλληλα ένα έργο τέχνης. Εκμεταλλεύεται το αναμφισβήτητο κύρος των αρχιτεκτονικών αριστουργημάτων του παρελθόντος, συμβόλων του δυτικού πολιτισμού, και τον ενθουσιασμό που υπήρχε γύρω από την μηχανή και το βιομηχανικό προϊόν, ως σύμβολα της εποχής, που είχαν ήδη εδραιωθεί ως τέτοια από την διαφήμιση σε μια κοινωνία που γινόταν σταδιακά ολοένα και πιο καταναλωτική. Το L' Esprit Nouveau και κατά συνέπεια το Για μια Αρχιτεκτονική δεν απευθυνόταν μόνο στους αρχιτέκτονες. Απευθυνόταν κυρίως στο κοινό, στους αποδέκτες της αρχιτεκτονικής, φλερτάροντας με τις κοινωνικές ομάδες που κατέχουν ενεργούς ρόλους στις κοινωνικές μεταβολές, ανθρώπους της διανόησης, βιομηχάνους, τραπεζίτες, πολιτικούς που έχουν την δυνατότητα να επέμβουν στον τρόπο που διαμορφώνεται το κτισμένο περιβάλλον. Ο Le Corbusier θέλει να αλλάξει νοοτροπίες και συνειδήσεις, να προετοιμάσει το κοινό για να μπορέσει στην συνέχεια να υλοποιήσει την αρχιτεκτονική που πρεσβεύει, επηρεάζοντας τις ζωές των ανθρώπων μέσω της αλλαγής του κτισμένου περιβάλλοντος. Το Για μια Αρχιτεκτονική είναι ουσιαστικά μια συλλογή δοκιμίων, εφόσον σχεδόν όλα τα κεφάλαιά του είχαν αρχικά δημοσιευτεί με μορφή άρθρων στο περιοδικό L' Esprit Νouveau με την ίδια περίπου μορφή. Στο βιβλίο όμως οργανώνονται με διαφορετική σειρά -από την χρονολογική σειρά που εκδόθηκαν στο περιοδικό- και προστίθεται ένα ακόμη, το «Αρχιτεκτονική ή Επανάσταση». 5 Με αυτόν τον τρόπο σχηματίζεται μια χαλαρή δομή επιχειρήματος που καταλήγει στο εκβιαστικό δίλλημα «Αρχιτεκτονική ή Επανάσταση». Βεβαίως κάθε κεφάλαιο παρουσιάζει μια σχετική αυτονομία και αυτοτέλεια, κάτι που είναι απόρροια της λογικής με την οποία γράφτηκαν εξαρχής, ως ανεξάρτητα άρθρα τα οποία όμως εξυπηρετούν και ενισχύουν την ίδια αντίληψη. Γι αυτό το λόγο οι βασικές θέσεις του βιβλίου επαναλαμβάνονται σε κάθε κεφάλαιο με διαφορετικές κάθε φορά αφορμές. Πολλές φορές φράσεις και μικρά αποσπάσματα επαναλαμβάνονται απαράλλακτα. Στην αρχή του βιβλίου υπάρχει η Σύνοψη όπου παρατίθενται αποσπάσματα-περιλήψεις που συμπυκνώνουν τις θέσεις του κάθε κεφαλαίου. Τα ίδια αυτά αποσπάσματα παρατίθενται και στην αρχή κάθε κεφαλαίου. Το πρώτο κεφάλαιο ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ, ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ έχει εισαγωγικό χαρακτήρα. Σε αυτό τίθενται τα βασικά θέματα, το πρόβλημα της κατοικίας, η κοινή αρχή που διέπει τα έργα των μηχανικών και -θα έπρεπε να διέπει- τα έργα των αρχιτεκτόνων, η λανθασμένη πορεία της σύγχρονης αρχιτεκτονικής, ο προσδιορισμός του κοινού που θέλει να αγγίξει το βιβλίο. 10

15 Αν και όπως έχει ήδη επισημανθεί οι βασικές θέσεις του βιβλίου επαναλαμβάνονται συνεχώς, κάθε κεφάλαιο εξετάζει αυτά τα θέματα από διαφορετική σκοπιά. Τα τέσσερα κεφάλαια που ακολουθούν -η ενότητα ΤΡΕΙΣ ΥΠΟΜΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΚΥΡΊΟΥΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ: Ο όγκος, Η επιφάνεια, Η κάτοψη και στην συνέχεια Οι ρυθμιστικές χαράξειςαπευθύνονται προφανώς κυρίως στους αρχιτέκτονες και θέτουν ουσιαστικά τους όρους, τα εργαλεία που παράγουν την αρχιτεκτονική, και τις αξίες της. Για την επεξήγησή τους χρησιμοποιούνται τόσο ιστορικά αρχιτεκτονικά παραδείγματα όσο και σύγχρονα επιτεύγματα της κατασκευής. Στην ενότητα που ακολουθεί ΜΑΤΙΑ ΠΟΥ ΔΕ ΒΛΕΠΟΥΝ η οποία σύμφωνα με το συγγραφέα απευθύνεται στον πελάτη-κοινό, τίθενται οι νέοι όροι πρόσληψης της αρχιτεκτονικής μέσα από τα έργα των μηχανικών και της βιομηχανίας. Ειδικότερα στο κεφάλαιο ΜΑΤΙΑ ΠΟΥ ΔΕ ΒΛΕΠΟΥΝ: Τα αεροπλάνα, τα αεροπλάνα χρησιμοποιούνται σαν ένα παράδειγμα προβλήματος που τέθηκε σωστά και βρήκε την επίλυσή του και κατά συνέπεια αν το πρόβλημα της κατοικίας τεθεί σωστά θα επιλυθεί. Τίθεται λοιπόν το πρόβλημα της κατοικίας. Στο κεφάλαιο ΜΑΤΙΑ ΠΟΥ ΔΕ ΒΛΕΠΟΥΝ: Τα αυτοκίνητα γίνεται μια αντιπαράθεση του Παρθενώνα με το αυτοκίνητο για να αποδειχτεί ότι η θεμελίωση προτύπων οδηγεί στην τελειότητα. Ο Παρθενώνας αποτελεί απόδειξή αυτής της τελειότητας, το αυτοκίνητο αποτελεί απόδειξη της διαδικασίας τελειοποίησης. Κατά συνέπεια πρέπει να βρεθεί το πρότυπο της κατοικίας ώστε να ξεκινήσει η διαδικασία τελειοποίησης της. Στην ενότητα ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ο συγγραφέας γυρνάει πίσω στο παρελθόν, για να ξαναβρεί τις αξίες της αρχιτεκτονικής έτσι όπως έχουν τεθεί στις Τρεις υπομνήσεις στους Κυρίους Αρχιτέκτονες. Στο κεφάλαιο ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ αποδεικνύεται η ανάγκη εισαγωγής της σύγχρονης τεχνολογίας, τεχνογνωσίας και των βιομηχανικών μεθόδων στην κατασκευή κατοικιών. Στο τελευταίο κεφάλαιο ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Ή ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ η κατοικία και κατ επέκταση η αρχιτεκτονική στην παρούσα κατάστασή της, ανάγεται σε πηγή των μεγαλυτέρων κοινωνικών προβλημάτων καθώς δεν συγχρονίζεται με τις επαναστάσεις που έχουν συντελεστεί στους υπόλοιπους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας και οι οποίοι έχουν επαναπροσδιορίσει τις ανάγκες και τις απαιτήσεις του ανθρώπου. Συνεπώς, αν η αρχιτεκτονική δεν αλλάξει ώστε να ανταποκρίνεται σε αυτές τις νέες ανάγκες η κοινωνία θα οδηγηθεί στην επανάσταση. Τίθεται λοιπόν το εκβιαστικό δίλλημα «Αρχιτεκτονική ή (κοινωνική) Επανάσταση». Η αυτονόητη απάντηση είναι Αρχιτεκτονική. Η εμπειρία του L' Esprit Νouveau έδωσε στον Le Corbusier την ευκαιρία να καταλάβει ότι τα έντυπα μέσα λειτουργούν όχι μόνο σαν ένα μέσο πολιτιστικής διάδοσης για κάτι που ήδη υπάρχει αλλά και ως ένα ευρύτερο πλαίσιο παραγωγής με την δική του αυτονομία. 6 Είχε πλήρη συνείδηση ότι ο συνδυασμός γραπτού λογού και εικόνας, η σελιδοποίηση, αποτελούν μια κατασκευή εξίσου αν όχι περισσότεροσημαντική για την διάδοση των ιδεών του από τα ίδια τα κτίρια. 11

16 1.2 Η χρήση της εικόνας Στην εικονογράφηση του Για μια Αρχιτεκτονική η φωτογραφία κυριαρχεί ποσοτικά έναντι των άλλων μέσων εξαιτίας της αμεσότητας και της αξίας της ως ντοκουμέντο. Σχέδια και σκίτσα υπάρχουν μόνο στις περιπτώσεις που μπορούν να συλλάβουν ιδιότητες και ποιότητες του χώρου που δεν μπορεί να συλλάβει η φωτογραφία όπως στα κεφάλαια Η κάτοψη, ΟΙ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΕΣ ΧΑΡΑΞΕΙΣ, στην ενότητα ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ και στο κεφάλαιο ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ για την παρουσίαση προτάσεων. Η εικόνα στο Για μια Αρχιτεκτονική σπάνια χρησιμοποιείται για λόγους αναπαράστασης. Σε αντίθεση με την «αναπαραστατική» χρήση των εικόνων στα παραδοσιακά βιβλία -όπου η εικόνα είναι δευτερεύουσα και συνεπής με το κείμενο- η επιχειρηματολογία του Le Corbusier πρέπει να γίνει αντιληπτή με όρους μιας ανεπίλυτης αντιπαράθεσης εικόνας και γραπτού λόγου. Στα βιβλία του, οι εικόνες δεν χρησιμοποιούνται τόσο για να «εικονογραφήσουν» το κείμενο, όσο για να το κατασκευάσουν. 7 Σε αυτή την αντισυμβατική μέθοδο σύλληψης ενός βιβλίου είναι φανερή η επιρροή των διαφημιστικών τεχνικών. Το μήνυμα του βιβλίου βασίζεται στους συνειρμούς που μπορούν να προκύψουν από την παράθεση εικόνων και εικόνων με κείμενο. Όπως και στη διαφήμιση, η ισχυρότερη επίδραση επιτυγχάνεται λόγω της αμεσότητας του οπτικού υλικού. Στην διαφημιστική μπροσούρα που ετοίμασε για το Για μια Αρχιτεκτονική ο Le Corbusier δηλώνει: Αυτό το βιβλίο αντλεί την ευγλωττία του από τις νέες μεθόδους, η εξαίσια εικονογράφησή του δημιουργεί δίπλα στο κείμενο έναν παράλληλο λόγο, ένα λόγο μεγάλης δύναμης[ ] αυτή η νέα σύλληψη του βιβλίου[ ] επιτρέπει στον συγγραφέα να αποφεύγει μια διανθισμένη γλώσσα, ανεπαρκείς περιγραφές, τα γεγονότα εκρήγνυνται μπροστά στα μάτια του θεατή δια της δύναμης των εικόνων. 12

17 13

18 1.3 Οι «πλαστές» φωτογραφίες Ο Le Corbusier επενέβαινε συνεχώς στις φωτογραφίες κτιρίων που χρησιμοποιούσε για να εικονογραφήσει τα κείμενά, με τέτοιο τρόπο ώστε αυτές να ανταποκρίνονται καλυτέρα στην θεωρητική επιχειρηματολογία του. Το έκανε αυτό εκμεταλλευόμενος την γενική αντίληψη της φωτογραφίας ως ενός «διάφανου» μέσου καταγραφής μιας πραγματικής σκηνής, την αξία της ως ντοκουμέντο. Οι εικόνες οι οποίες παρήγαγε παρουσιαζόταν ως αυθεντικές φωτογραφίες, τις αλλοίωνε δηλαδή με τρόπο που μην να προδίδει ότι πρόκειται για φωτομοντάζ, δεν παρήγαγε εξόφθαλμα μη ρεαλιστικές εικόνες. Αυτό αποδεικνύει ότι για τον Le Corbusier οι φωτογραφίες δεν ήταν ένα «αντικειμενικό» μέσο αναπαράστασης άλλα ένα μέσο επικοινωνιακό, ένα μέσο έκφρασης και υποστήριξης των θεωρητικών επιχειρημάτων του. Μια επιβεβαίωση ότι αναγνώριζε τη διαφορά ανάμεσα στον πραγματικό χώρο και τον χώρο της φωτογραφίας, το χώρο της σελίδας. Επεξεργασία επιδέχονταν τόσο δικές του φωτογραφίες όσο και φωτογραφίες που προέρχονταν από άλλες πηγές. Μερικές από τις τεχνικές που χρησιμοποιούσε ήταν: ψεκασμός με μπογιά, τονισμός ορίων, επανα-καδράρισμα (cropping), αποκοπή στοιχείων που αποσπούσαν την προσοχή από αυτό που ήθελε να δείξει. Ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα είναι οι φωτογραφίες της Villa Schwob, που δημοσιεύτηκαν στο L' Esprit Νouveau -και μετά στο Για μια Αρχιτεκτονική-. Οι φωτογραφίες αυτές είχαν ψεκαστεί για να αποκτήσουν μια πιο πουριστική αισθητική και να διαβάζονται καθαρά οι όγκοι. Σε μια από της φωτογραφίες αφαιρέθηκε η πέργκολα και οτιδήποτε θα μπορούσε να αποσπά την προσοχή - αναρριχόμενα φυτά, το σπίτι του σκύλου-. Σε μια άλλη αφαιρέθηκε εντελώς ο περιβάλλον χώρος, το τοπίο που πλαισίωνε την κατοικία. Στις φωτογραφίες της συγκεκριμένης κατοικίας ο Le Corbusier αφαίρεσε οτιδήποτε ήταν γραφικό και πλαισίωνε το κτίριο, εστιάζοντας στις επίσημες ποιότητες του αντικειμένου. Ωστόσο η πιο σημαντική επέμβαση στις φωτογραφίες είναι η αφαίρεση κάθε αναφοράς στον συγκεκριμένο τόπο. Η εξάλειψη του τόπου μετατρέπει την αρχιτεκτονική σε ένα αντικείμενο ανεξάρτητο από την τοποθεσία. Έτσι δημιουργείται μια σχέση μεταξύ του ιδανικού αντικειμένου και του ιδανικού τόπου, ένα στοιχείο που χαρακτηρίζει την αντίληψη του Le Corbusier για την αρχιτεκτονική την δεκαετία του Ένα άλλο παράδειγμα είναι η επεξεργασία των φωτογραφιών των σιλό στο άρθρο ΤΡΕΙΣ ΥΠΟΜΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΚΥΡΊΟΥΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ: Ο όγκος. Σε κάποιες από τις φωτογραφίες είναι εμφανές ότι έχουν τονιστεί τα περιγράμματα και οι σκιάσεις των κτιριακών όγκων για να γίνει καταφανές ότι «η αρχιτεκτονική είναι το επιδέξιο, σωστό και θαυμαστό παίξιμο των όγκων που συμπλέκονται κάτω από το φώς». 8 Μια σελίδα με σκίτσα επεξεργασίας για το Για μια Αρχιτεκτονική αποκαλύπτουν ανάλογες επεμβάσεις που έχουν υποστεί οι φωτογραφίες του εσωτερικού της Παναγίας του Κοσμηδίου στο κεφάλαιο 14

19 Βυζαντινή Ρώμη. Αυτές οι επεμβάσεις έγκεινται στην αφαίρεση του διακόσμου στις αψίδες, των δερμάτινων μαξιλαριών, κολώνων, παράθυρων, και οτιδήποτε θα εμπόδιζε τον αναγνώστη να δει την Ελλάδα στην Βυζαντινή Ρώμη. Για τον Le Corbusier η σχέση του αρχιτεκτονικού έργου με ένα συγκεκριμένο τόπο και την υλική πραγματοποίησή του είναι δευτερεύοντα θέματα. Για αυτόν η αρχιτεκτονική είναι διανοητικό ζήτημα για να επιλυθεί στην καθαρότητα του κόσμου των ιδεών, γιατί όταν η αρχιτεκτονική χτίζεται ανακατεύεται με τον κόσμο των φαινομένων και αναγκαστικά χάνει την αγνότητά της. Για αυτό το λόγο όταν ένα κτισμένο αρχιτεκτονικό έργο μπαίνει στον δυσδιάστατο χώρο της σελίδας επιστρέφει στον κόσμο των ιδεών. Η λειτουργία της φωτογραφίας δεν είναι να αντικατοπτρίσει την αρχιτεκτονική όπως έτυχε να χτιστεί. Η κατασκευή είναι μια σημαντική στιγμή της διαδικασίας αλλά όχι το τελικό προϊόν. Η φωτογραφία, η σελιδοποίηση κατασκευάζουν μια άλλη αρχιτεκτονική στον χώρο της σελίδας. Η ιεραρχία σύλληψη, κατασκευή, και αναπαραγωγή σπάει στην διαδικασία δημιουργίας του Le Corbusier η σύλληψη και η αναπαραγωγή διασταυρώνονται ξανά. 9 15

20 16

21 17

22 18

23 1.4 Η επιρροή των Μ.Μ.Ε και της διαφήμισης Ο Le Corbusier στο L' Esprit Νouveau είχε αναλάβει την διοίκηση και τα οικονομικά. Προτιμούσε να αναμειχθεί με τον κόσμο εκτός των κύκλων της διανόησης, να συμμετάσχει ενεργά στον κόσμο της βιομηχανίας και της οικονομίας, ο ίδιος ως παραγωγός και όχι ως ερμηνευτής -ο κλασσικός ρόλος του διανοούμενου- στην νέα βιομηχανική πραγματικότητα. Καθώς το περιοδικό χρηματοδοτούνταν σε μεγάλο βαθμό από την διαφήμιση είχε την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με την κουλτούρα των Μ.Μ.Ε. Ο Le Corbusier είχε μια τεράστια συλλογή από βιομηχανικούς καταλόγους, μπροσούρες καταστημάτων και φωτογραφίες κομμένες από περιοδικά και εφημερίδες. Αυτό το υλικό σήμερα βρίσκεται αρχείο του L' Esprit Nouveau στο ίδρυμα Le Corbusier. Οι βιομηχανικοί κατάλογοι περιλαμβάνουν αυτοκίνητα Voisin, Peugeot, Citroen, και Delage, αεροπλάνα Farman και υδροπλάνα Caproni, βαλίτσες και μπαούλα Innovation, έπιπλα γραφείου από την Or mo και χαρτοφύλακες από την Roneo, τσάντες και τσιγαροθήκες από την Hermes, και ρολόγια Omega, αλλά επίσης και προς μεγάλη έκπληξη, τουρμπίνες από την Brown Boveri, υψηλής πίεσης, φυγοκεντρικούς εξαεριστήρες Rateua, και βιομηχανικό εξοπλισμό από τις Clermont-Ferrand και Slingsby. Οι διαφημιστικές μπροσούρες προέρχονται από τα καταστήματα Printemps, Au bon Marche, La Samaritaine και τα αποκόμματα είναι από εφημερίδες και περιοδικά του καιρού όπως The Autocar, Science et La vie, Revue du Beton Arme, L Illustre. Ο Le Corbusier παρέκλινε της πορείας του για να αποκτήσει αυτούς τους καταλόγους, γράφοντας συνεχώς στις εταιρείες για την αποστολή τους. Οι κατάλογοι αυτοί χρησίμευαν στην εξασφάλιση συμβολαίων για L' Esprit Nouveau (πολλές από τις εταιρείες διαφημίστηκαν τελικά στο περιοδικό) αλλά επέδρασαν και στην δουλειά του. Στην πραγματικότητα φαίνεται ότι συνέλλεγε οτιδήποτε τον εντυπωσίαζε οπτικά, από ταχυδρομικές κάρτες μέχρι το εξώφυλλο ενός παιδικού βιβλίου με τα βασικά στερεά. Αυτό το υλικό, αυτές οι «καθημερινές εικόνες» είναι η πηγή πολλών εικονογραφήσεων στο L Esprit Nouveau και των πέντε βιβλίων που ακλούθησαν από αυτή την εμπειρία, μεταξύ των οποίων και το Για μια αρχιτεκτονική. 10 Στο L' Esprit Νouveau οι φωτογραφίες δεν παρουσιάζονται σαν αντικείμενα τέχνης αλλά περισσότερο ως ντοκουμέντα. Στα άρθρα του Le Corbusier φωτογραφίες αποσπασμένες από διαφημιστικό υλικό συνυπάρχουν μαζί με φωτογραφίες αποσπασμένες από βιβλία τέχνης και δικό του φωτογραφικό υλικό. Ανάμεσα σε αυτές τις σελίδες ο κόσμος της μαζικής κουλτούρας εισβάλλει στον κόσμο της υψηλής τέχνης, ταράζοντας συθέμελα το οικοδόμημα. Ασχέτως πόσο συχνά ο Le Corbusier υποστηρίζει την υψηλή τάξη του αντικειμένου τέχνης σε σχέση με το καθημερινό-χρηστικό αντικείμενο, η δουλεία του «μολύνεται» συνεχώς με υλικό χαμηλής κουλτούρας

24 20

25 21

26 Στην πραγματικότητα, ο Le Corbusier φαίνεται να είχε συλλάβει τα βιβλία του διάμεσου μιας συνεχούς επεξεργασίας και σύνταξης εικόνων που έβρισκε. Το πρωτόλειο υλικό του Για μια Αρχιτεκτονική το αποδεικνύει. Συντίθεται από μια σειρά σκίτσων, σα βινιέτες, που ανταποκρίνονται στις εικόνες που επρόκειτο να χρησιμοποιηθούν. Μερικά σκίτσα ανταποκρίνονταν σε δικές του φωτογραφίες, άλλα σε φωτογραφίες αποσπασμένες από βιομηχανικούς καταλόγους, από τα άλμπουμ του Frederic Boissonnas για την Ελλάδα, κτλ. Όπως έχει αναφερθεί, με ελάχιστες εξαιρέσεις ο Le Corbusier μεταμόρφωνε τις φωτογραφίες που χρησιμοποιούσε. Εκτός από το να τις αφαιρεί από το αρχικό τους πλαίσιο, τις έβαφε, αφαιρούσε λεπτομέρειες, τις επανακάδραρε, κατά συνέπεια αυτές είναι εικόνες επεξεργασμένες, επιλεγμένες, συντεθειμένες, κατασκευασμένες. Το καδράρισα είναι η ουσία της φωτογραφίας. Οι φωτογραφίες της Ελλάδας του Boissonnas που ο Le Corbusier δημοσίευσε στο Για μια Αρχιτεκτονική είχαν αρχικά παρθεί από τα βιβλία Η Ακρόπολη και Ο Παρθενώνας του Maxim Collignon. Μερικές επανα-καδραρίστηκαν ώστε να προσομοιάζουν τα σκίτσα του από το «Ταξίδι στην Ανατολή». Οι φωτογραφίες του Boissonnas αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας αισθητοποιημένης προσέγγισης του Παρθενώνα. Οι μεγάλες ολοσέλιδες φωτογραφίες (plates) ωθούν τον αναγνώστη να γυρίζει πίσω κάθε φορά που γυρίζει μια σελίδα, παρουσιάζοντας κάθε εικόνα ως αντικείμενο στοχαστικής εμβάθυνσης, ως «έργο τέχνης». Ο Le Corbusier απομακρύνεται από την πηγή του όταν βγάζει αυτές τις εικόνες από το «ιερό» της υψηλής τέχνης, μειώνει το μέγεθός τους και τις βάζει δίπλα σε καθημερινές εικόνες από εφημερίδες και βιομηχανικούς καταλόγους (οι οποίες έχουν υποστεί αντίστοιχες μεταμορφώσεις). Τα μαζικά μέσα κάνουν τα πάντα ισοδύναμα, ισότιμα και συνεχή. Ο Le Corbusier δεν προσποιείται ότι διατηρεί έναν ιεραρχικό διαχωρισμό του υλικού του ανά είδος ή τύπο. Αντιθέτως, παρουσιάζει μια αντιπαράθεση αποσπασμάτων που ανταποκρίνεται στην εμπειρία της κουλτούρας και των μέσων. Για αυτό τον λόγο η δουλεία του γίνεται ένα κριτικό σχόλιο πάνω στις συνθήκες της κουλτούρας του καιρού μας. 12 O Le Corbusier χρησιμοποιούσε την κουλτούρα των μαζικών μέσων, καθημερινές εικόνες από τον τύπο, βιομηχανική διαφήμιση, καταλόγους καταστημάτων, και διαφημίσεις σαν «ready mades» για να ενσωματωθούν στην εκδοτική-δημοσιογραφική δουλειά του. Πέρα όμως από αυτό αναγνώριζε στην ύπαρξη των έντυπων μέσων μια σημαντική διανοητική μεταβολή όσον αφορά την λειτουργία της κουλτούρας και την αντίληψη του εξωτερικού κόσμου από τον μοντέρνο άνθρωπο. 13 Το ενδιαφέρον του Le Corbusier για τις σύγχρονες μεθόδους παραγωγής είναι απαραίτητα και ένα ενδιαφέρον για τους μηχανισμούς που στηρίζουν την παραγωγή: διαφήμιση, μαζικά μέσα, δημοσιότητα. Η θαυμαστή βιομηχανική δραστηριότητα των καιρών μας, με την οποία αναπόφευκτα ασχολούμαστε πολύ, φέρνει κάθε στιγμή μπροστά στα μάτια μας, άλλοτε άμεσα, άλλοτε με την μεσολάβηση των εφημερίδων και των περιοδικών, 22

27 23

28 24

29 αντικείμενα συναρπαστικής καινοτομίας, ο λόγος ύπαρξης των οποίων μας γοητεύει, μας απασχολεί και μας ανησυχεί. Όλα αυτά τα αντικείμενα της μοντέρνας ζωής δημιουργούν τελικά μια ατμόσφαιρα μοντέρνου πνεύματος. 14 Όπως έχει ήδη αναφερθεί η επιχειρηματολογία του Le Corbusier στο L Esprit Nouveau -και κατ επέκταση στο Για μια Αρχιτεκτονική- βασίζεται σε ένα μεγάλο βαθμό στην παράθεση εικόνας και κειμένου. Οι εικόνες που χρησιμοποιούσε δεν είναι πάντα συμβατές με το κείμενο, δεν έχουν δευτερεύοντα και αναπαραστατικό ρόλο -σε αντίθεση με την χρήση των εικόνων στα παραδοσιακά βιβλία. Σε αυτή την αντισυμβατική μέθοδο σύλληψης ενός βιβλίου, επηρεασμένη από διαφημιστικές τεχνικές, η ισχυρότερη επίδραση επιτυγχάνεται λόγω της αμεσότητας του οπτικού υλικού. Ο Le Corbusier οργανώνει την επιχειρηματολογία του με βάση στρατηγικές εικόνες. Χρησιμοποιεί δηλαδή εικόνες που δημιουργούν έντονα συγκινησιακά βιώματα κατασκευάζοντας έτσι το πλαίσιο ή το «κλίμα» μέσα στο οποίο πρέπει να γίνουν κατανοητά τα κείμενα. Παραδείγματα: Όταν ένας εξαεριστήρας από την Rateau τοποθετείται στη σελίδα απέναντι από το άνοιγμα του κεφαλαίου ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Ή ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ στο Για μια Αρχιτεκτονική, και μια τουρμπίνα τοποθετείται στην αρχή του κεφαλαίου, η ερμηνεία του μηνύματος που προκύπτει από την αλληλεπίδραση μεταξύ του τίτλου και των εικόνων, δεν είναι οι κοινωνικές συνθήκες εν γένει που κυρίως απασχολούν τον Le Corbusier στο κείμενο, αλλά ο ρόλος του αρχιτέκτονα στην βιομηχανική κοινωνία. Κάνει ένα λογοπαίγνιο με κυριολεκτικό τρόπο ταυτίζοντας την «επανάσταση» -στον τίτλο ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Ή ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ- με την βιομηχανική και μηχανική επανάσταση -που προκύπτει νοηματικά από τις εικόνες. Στην συνέχεια του κεφαλαίου ο Le Corbusier γράφει: «Η μοντέρνα κοινωνία δεν αμείβει τους διανοούμενους όπως τους αξίζει αλλά ανέχεται τις παλιές ιδιοκτησιακές συνθήκες, που αντιτίθενται στην μεταμόρφωση της πόλης και της κατοικίας.» 15 Εδώ υπερασπίζεται την δημόσια περιουσία και την ανάγκη να αντιμετωπιστεί το οικιστικό πρόβλημα μέσω της μαζικής παραγωγής. Με την βοήθεια της εικόνας (τουρμπίνα Creusot) κατευθύνει την κριτική του ακριβώς εκεί που μια «επανάσταση» στην θέση του αρχιτέκτονα στην βιομηχανική κοινωνία διακυβεύεται. 16 Όταν ο Le Corbusier διαλέγει εικόνες από καταλόγους αεροπλάνων (Farman, Voisin, Bleriot ) για το άρθρο στο ΜΑΤΙΑ ΠΟΥ ΔΕ ΒΛΕΠΟΥΝ: Τα αεροπλάνα είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι δεν μιλάει για αεροπλάνα άλλα για τα νέα δεδομένα στην κατασκευή κατοικιών. Το ενδιαφέρον του είναι να εισάγει στην αρχιτεκτονική τις σύγχρονες μεθόδους παραγωγής. Στην πραγματικότητα το ενδιαφέρον του Le Corbusier δεν ήταν απλά φιλοσοφικό. Διαπραγματευόταν με κορυφαίους βιομηχάνους όπως ο Gabriel Voisin, καθώς στο τέλος του πολέμου η εταιρεία Voisin προσπαθούσε να κρατήσει τον βιομηχανικό εξοπλισμό της απασχολημένο μπαίνοντας στην κτιριακή κατασκευαστική βιομηχανία. Η Voisin παρήγαγε δύο πρωτότυπα κατοικιών που δημοσιεύτηκαν στο L Esprit Nouveau όπου Le Corbusier και Ozenfant γράφουν: 25

30 26

31 27

32 Αδύνατον να περιμένει κανείς την βραδέα συνεργασία των κόπων του εκσκαφέα, του κτίστη, του ξυλουργού, του πλακά, του υδραυλικού[ ] τα σπίτια πρέπει να ανεγείρονται μονοκόμματα, φτιαγμένα από μηχανές στο εργοστάσιο, συναρμολογούμενα σαν όπως η Ford συναρμολογεί τα αυτοκίνητα, πάνω σε ταινιόδρομους[...] Η αεροπορία επιτυγχάνει θαύματα μαζικής παραγωγής[ ] Είναι στα εργοστάσια αεροσκαφών που οι στρατιώτες-αρχιτέκτονες αποφάσισαν να χτίσουν σπίτια, αποφάσισαν να χτίσουν αυτό το σπίτι σαν αεροσκάφος, με τις ίδιες δομικές μεθόδους, ελαφρύ σκελετό, μεταλλικά πλαίσια 17 Οι εικόνες των αεροπλάνων που επιστράτευε ήταν σε μεγάλο βαθμό μέρος του συλλογικού φαντασιακού έτσι όπως είχε διαμορφωθεί από τον τύπο κατά την διάρκεια του Α παγκοσμίου πολέμου. Εικονογραφημένες εφημερίδες μετακινήθηκαν από την φετιχιστική έκθεση εικόνων αεροπλάνων στον πόλεμο στην έκθεση επιβατικών αεροπλάνων, οι οποίες γύρω στο 1919 συνυπήρχαν η μία δίπλα στη άλλη. Ο Le Corbusier επιστράτευε σύγχρονες μεθόδους δημοσιότητας: από την μια πλευρά αρπάζει την οπτική προσοχή του αναγνώστη μέσω της εντυπωσιακής εικόνας για να τον κατευθύνει στην ιδέα που προωθούσε, την μαζική παραγωγή κατοικιών. Από την άλλη πλευρά αυτό που εγγράφεται υποσυνείδητα στις εικόνες που επιλέγει είναι η οικειοποίηση της στρατιωτικής τεχνολογίας. 18 Σε αντίθεση με την αξιοσημείωτη προσοχή που έχει δοθεί στη σχέση της αρχιτεκτονικής του Le Corbusier με την κουλτούρα της «εποχής της μηχανής», πολύ λιγότερη έχει δοθεί στην σχέση με τα νέα μέσα επικοινωνίας και κατ επέκταση στην σχέση της αρχιτεκτονικής με την κουλτούρα της καταναλωτικής εποχής. Η ειρωνεία είναι ότι η ιδέα της «μηχανικής εποχής» που υπηρέτησε την περίοδο σαν μια συμβολική έννοια, υιοθετήθηκε ευρέως από την βιομηχανία της διαφήμισης. 19 Στα βιβλία και τα άρθρα του ο Le Corbusier δανείζεται την ρητορική και τις τεχνικές πειθούς της μοντέρνας διαφήμισης για την δική του θεωρητική επιχειρηματολογία. Εκτός όμως από αυτό χειραγωγεί και υφιστάμενες διαφημίσεις για να τις ενσωματώσει στο δικό του όραμα, θολώνοντας έτσι τα όρια μεταξύ των θεωριών του και της διαφήμισης. Το κάνει αυτό συνειδητά, υποστηρίζοντας πως με αυτόν τον τρόπο η πειθώς είναι πιο αποτελεσματική. Ο Le Corbusier ανακοινώνει σε μια διαφημιστική μπροσούρα που έστελνε στους βιομηχάνους με σκοπό την απόσπαση διαφημιστικών συμβολαίων «Το L Esprit Nouveau διαβάζεται ψύχραιμα. Αιφνιδίαζες τον πελάτη μες την ψυχραιμία, μακριά από δουλειές, και σε ακούει γιατί δεν ξέρει ότι πρόκειται να τον διπλαρώσεις.» Προκειμένου να αποσπάσει διαφημιστικά συμβόλαια ο Le Corbusier συχνά κατέφευγε σε ασυνήθιστες μεθόδους. Αφού ενσωμάτωνε εικόνες από βιομηχανικούς καταλόγους στα άρθρα του, ή και υφιστάμενες διαφημίσεις, έστελνε ένα γράμμα μαζί με αντίτυπο του περιοδικού στην εταιρεία και ζητούσε πληρωμή για την δημοσιότητα-διαφήμιση που προσέφερε. Φυσικά το έκανε με μια κολακευτική ρητορική: το προϊόν σας ξεχωρίστηκε σαν αντιπροσωπευτικό του πνεύματος των καιρών μας. Αν και αυτή η στρατηγική δεν απέδιδε πάντα, σε ορισμένες περιπτώσεις όπως στην περίπτωση της εταιρείας Innovation o Le Corbusier δεν απέσπασε μόνο ένα διαφημιστικό συμβόλαιο για το L Esprit 28

33 29

34 30

35 Nouveau αλλά και την ανάθεση να επανασχεδιάσει και να εκδώσει τον κατάλογο της εταιρείας. Αυτού του τύπου η ανάθεση επιδιώχθηκε και με άλλες εταιρείες, και ήταν μέρος ενός ευρύτερου έργου που είχε συλλάβει ο Le Corbusier ως Ειδικοί (σπέσιαλ) κατάλογοι του Νέου Πνεύματος (Catalogues speciaux de L Esprit nouveau) και σημειώνει «Έτσι έχουμε συλλάβει μια μορφή δημοσιότητας που είναι σχεδόν δημοσιογραφική αλλά μπορεί να εφαρμοστεί μόνο σε προϊόντα που η κατασκευή και η χρήση τους είναι συμβατή με ένα συγκεκριμένο νέο πνεύμα» 20 Ο Le Corbusier δεν ενδιαφέρεται τόσο για τα ίδια τα προϊόντα, για τις επίσημες ποιότητές τους -π.χ. ποιότητα κατασκευής- όσο για τον τρόπο κατασκευής (βιομηχανική παραγωγή, παραγωγή σε σειρά) και την χρήση στο βαθμό που αυτά εξυπηρετούν την γενικότερη επιχειρηματολογία του. Στις διαφημίσεις που έφτιαχνε για την Innovation οι αναφορές στα προϊόντα της είναι σχεδόν ανύπαρκτες. 21 Αντί για το συμβατικό κείμενο σε μια διαφήμιση Innovation -«ένα ντουλάπι Innovation χωράει τρείς φορές περισσότερο από το συνηθισμένο ντουλάπι. Επιβάλλει την τάξη. Αποφεύγετε τα περιττά διπλώματα»- ο Le Corbusier στην διαφήμιση της Innovation για το L Esprit Nouveau 18 γράφει: «η μαζική κατασκευή είναι απαραίτητη για την ανέγερση ενός σπιτιού», στο L Esprit Nouveau 19: «Να κατασκευάζεις μαζικά σημαίνει να αφοσιωθείς στην αναζήτηση του στοιχείου[ ] αναλύοντας το στοιχειό φτάνει κανείς σε ένα πρότυπο[ ] Πρέπει να θεμελιώσουμε τα πρότυπα της κατασκευής -παράθυρα, πόρτες, σχέδια, διανομή[ ] και όλους εκείνους τους εσωτερικούς μηχανισμούς- της κατοικίας που ο μοντέρνος άνθρωπος απαιτεί για την άνεση και την υγιεινή του». Αυτή ακριβώς είναι και επιχειρηματολογία του Le Corbusier στο Για μια Αρχιτεκτονική και ειδικότερα στα κεφάλαια ΜΑΤΙΑ ΠΟΥ ΔΕ ΒΛΕΠΟΥΝ και ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ όπου οι αναφορές στα προϊόντα της Innovation και σε άλλα βιομηχανικά προϊόντα είναι συχνές. Ο Le Corbusier σημειώνει: «το ίδιο το L Esprit Nouveau σχολιάζει το προϊόν της διαφημιζόμενης φίρμας, και, με σεβασμό στην πελατεία, αυτό θα έχει σίγουρα μια επίδραση που είναι εντελώς διαφορετική από την συνηθισμένη δημοσιότητα.» 22 Η Innovation είχε μια ολόκληρη σελίδα με διαφορετική εικονογράφηση και κείμενο σε κάθε τεύχος. Οι 12 διαφημίσεις που αντιστοιχούν σε ένα χρόνο κυκλοφορίας του περιοδικού θα γίνονταν σύμφωνα με τα σχέδια του Le Corbusier ένας κατάλογος με τίτλο L Esprit Nouveau που η διαφημιζόμενη εταιρεία «θα μπορούσε να μοιράζει σε ένα συγκεκριμένο μέρος της πελατείας της.» 23 Ο Le Corbusier κάνοντας ασαφή τα όρια μεταξύ των θεωριών του και της διαφήμισης στο L Esprit Nouveau επιτυγχάνει τόσο την αποτελεσματικότητα της διαφήμισης όσο και την ευρύτερη διάδοση των θεωριών του. Κάθε φορά που ο αναγνώστης θα ερχόταν αντιμέτωπος με μια διαφήμιση της Innovation, ή κάποιας άλλης εταιρείας διαφημιζόμενης στο L Esprit Nouveau, σε διαφορετικό πλαίσιο αναπόφευκτα θα την συσχέτιζε με τις ιδέες του Le Corbusier

36 32

37 Συμφώνα με ένα γράμμα του Le Corbusier προς τα ατελιέ Primavera (υποκατάστημα του Printemps) με σκοπό την απόσπαση διαφημιστικού συμβολαίου, οι συνδρομητές του L Esprit Nouveau ήταν: κατά το 23,4% καλλιτέχνες, και οι υπόλοιποι «άνθρωποι που κατέχουν ενεργούς κοινωνικούς ρόλους» (γιατροί, δικηγόροι, βιομήχανοι, τραπεζίτες, αρχιτέκτονες ) αλλά κατά το μεγαλύτερο ποσοστό (31%) βιομήχανοι και τραπεζίτες. 25 Σε αυτή την περίπτωση η διαφημιστική στρατηγική που ακολουθεί ο Le Corbusier είναι σύμφωνη με τις σύγχρονες στρατηγικές του marketing. Από το 1920 και μετά η διαφήμιση ωθείται από την στρατηγική της κατάτμησης της αγοράς. Από αυτό το σημείο η αγορά αρχίζει να μεταμορφώνεται από την παραγωγή για μαζική κατανάλωση -για ένα αδιαφοροποίητο καταναλωτικό κοινό- σε μια διαχωρισμένη αγορά από καταναλωτές οργανωμένους σε σχετικά ορισμένες υποκατηγορίες. 26 Σε αυτά τα πλαίσια το κοινό του L Esprit Nouveau γίνεται προϊόν προς πώληση στις διαφημιζόμενες εταιρείες. Στο συμβόλαιο με την Innovation δηλώνεται: «ο Κ. Jeanneret θα αναλάβει την ευθύνη της συγγραφής του κειμένου και της επιλογής των εικόνων που θα τα συνοδεύουν, εφοδιάζοντάς σας με έναν κατάλογο που μπορεί να επηρεάσει ευμενώς την πελατεία σας και κυρίως τους αρχιτέκτονες»

38 2. Content, Rem Koolhaas 2.1 Μέσο, μήνυμα, δομή, περιεχόμενα Το content είναι ένα έντυπο 544 σελίδων που εκδόθηκε το 2004 με αφορμή την έκθεση των ΟMΑ-ΑMΟ στο Βερολίνο η οποία διήρκησε από το Νοέμβριο του 2003 ως τον Ιανουάριο του Τυπικά πρόκειται για τον κατάλογο της έκθεσης ωστόσο η σύνδεση του με την έκθεση γίνεται στη 352 η σελίδα και το «βιβλίο» εν γένει διατηρεί την αυτονομία του. Το content είναι το «επακόλουθο του S,M,L,XL και μια απογραφή επτά χρόνων ακούραστης εργασίας της ΟΜΑ» 28, από το 1995 που εκδόθηκε το S,M,L,XL έως το Εκτός από τον Rem Koolhaas - συγγραφέα των περισσότερων κειμένων και επιμελητή- και τους συνεργάτες του, το «βιβλίο» είναι αποτέλεσμα 40 και πλέον συντελεστών. Διεκδικεί έτσι μια διαλεκτική αξία: «η εσωτερική λογική που ωθούσε το S,M,L,XL εδώ έχει εξουδετερωθεί από την συμβολή κριτικών εξωτερικών φωνών.» 29 Το S,M,L,XL είναι αναμφισβήτητα το αρχέτυπο, ωστόσο κάποιες από τις προθέσεις και καινοτομίες που έφερε, στο content γίνονται πιο σαφείς και ορισμένες φορές ωθούνται στα άκρα. Το S,M,L,XL είναι ένα βιβλίο αφιερωμένο στο «μέγεθος» σαν ένα concept για την αρχιτεκτονική. Έμφαση δίνεται όμως και στην δημιουργία ενός πλαισίου. Ο Rem Koolhaas επισημαίνει πως ο στόχος δεν ήταν ένα βιβλίο για τους αρχιτέκτονες -άλλη μία μονογραφία-, ούτε καν ένα βιβλίο για την αρχιτεκτονική. Το S,M,L,XL είναι ένα βιβλίο που προσπαθεί να δημιουργήσει στον αναγνώστη μια οικειότητα με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες παράγεται η αρχιτεκτονική σήμερα. Πώς δηλαδή ένα ασταθές και μεταβαλλόμενο - οικονομικό, πολιτικό - περιβάλλον επιδρά στο επάγγελμα του αρχιτέκτονα και κατά συνέπεια στην παραγωγή της αρχιτεκτονικής. 30 Ένα μυθιστόρημα για την αρχιτεκτονική, μια σύλληψη του Rem Koolhaas σε συνεργασία με τον Bruce Mau -σαν μια ελεύθερη πτώση στο χώρο της τυπογραφικής φαντασίας, ο τίτλος του είναι επίσης και το πλαίσιό του: έργα και δοκίμια οργανώνονται με βάση την κλίμακα. Το βιβλίο συνδυάζει δοκίμιο, μανιφέστα, ημερολογιακές σημειώσεις, ιστορίες, ταξιδιωτικές σημειώσεις (travelogues), ένας κύκλος στοχασμών με βάση την σύγχρονη πόλη, μαζί με δουλειά που έχει παραχθεί από το ΟΜΑ. Αυτή η συσσώρευση λέξεων και εικόνων διαφωτίζει την κατάσταση της αρχιτεκτονικής σήμερα -το μεγαλείο και την αθλιότητά της- εξερευνώντας, αποκαλύπτοντας την διαβρωτική επίδραση της πολιτικής, της οικονομίας, της παγκοσμιοποίησης στον κόσμο. 31 Το S,M,L,XL ήταν επαναστατικό ως έντυπο μέσο αφού για πρώτη φόρα εισήγαγε στις αρχιτεκτονικές εκδόσεις τη γραφική γλώσσα των περιοδικών, των κόμικς και των επιτραπέζιων εκδόσεων, κάτι που εν συνεχεία υιοθετήθηκε ευρέως -Foster, Tschumi, Holl, MVRDV, ήταν μερικοί από αυτούς που 34

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Public Relations Management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα Διοίκηση Επικοινωνίας Δημοσίων Σχέσεων είναι ένα πλήρες και ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ «Πλάθω τις εικόνες μου χαράζοντας κατευθείαν πάνω στο υλικό μου, όπως ο ζωγράφος σχεδιάζει ή πλάθει τις εικόνες του πάνω στον καμβά.» Η Βίκυ Τσαλαματά γεννήθηκε στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΕΤΑΛΛΑΓΕΣ ΤΩΝ Ι ΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΣΤΟΝ 20

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΌΣ, ΔΙΟΊΚΗΣΗ, ΥΛΟΠΟΊΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΌΓΗΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΆΤΩΝ ΔΙΑΦΉΜΙΣΗΣ - ΛΕΙΤΟΥΡΓΊΑ ΤΗΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΉΣ ΕΤΑΙΡΊΑΣ ΚΑΙ ΑΓΟΡΆΣ. Planning and managing Advertising

Διαβάστε περισσότερα

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο για πρώτη φορά με την άμεση πράξη της αναζήτησης και εξεύρεσης εργασίας, πρέπει, ουσιαστικά, να εντοπίσει

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Πυρίδου Κωνσταντίνα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Πυρίδου Κωνσταντίνα ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19341 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 4\12\2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Πυρίδου Κωνσταντίνα ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 Α. Σχεδιαγραμματική απεικόνιση της περίληψης ΘΕΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία

Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία Της Χρυσής Τσιώτα Θα ξεκινήσω κάνοντας μια προσπάθεια να απαντήσω σε μερικά από τα ερωτήματα που θέτει η Συραγώ Τσιάρα στο κείμενό - αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014

1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 Συνθεση πινακίδας παρουσίασης συνθετικά και γεωμετρικά στοιχεία Εισαγωγη στην Αρχιτεκτονικη Συνθεση Θεμα 1ο ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΡΑΦΑΚΟΥ Καθηγήτρια της Σχολης Αρχιτεκτονων Ε.Μ.Π. Εικονογραφηση

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Ο Σ Σ Χ Ε Δ Ι Α Σ Μ Ο Σ 3 : Κ Α Τ Ο Ι Κ Ι Α / Α Κ Α Δ Η Μ Α Ι Κ Ο Ε Τ Ο Σ

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Ο Σ Σ Χ Ε Δ Ι Α Σ Μ Ο Σ 3 : Κ Α Τ Ο Ι Κ Ι Α / Α Κ Α Δ Η Μ Α Ι Κ Ο Ε Τ Ο Σ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ III ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Ο Σ Σ Χ Ε Δ Ι Α Σ Μ Ο Σ 3 : Κ Α Τ Ο Ι Κ Ι Α / Α Κ Α Δ Η Μ Α Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Το δικό σας Sinialo στο έπιπλο

Το δικό σας Sinialo στο έπιπλο 2 παρουσίαση Το δικό σας Sinialo στο έπιπλο Ένας συνεταιρισμός, μία φιλοσοφία και 70 καταστήματα μέλη σε όλη την Ελλάδα. Τι σημαίνουν αυτά; Όμιλος Sinialo! Γνωρίστε τον! Επιμέλεια Γεωργία Αλεξίου Στη σημερινή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ & ΚΡΙΣΗ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 36 Συνεντεύξεις σε Βάθος με: Επιχειρηματίες / Διευθύνοντες Σύμβουλους / Marketing Directors 11 Εκπρόσωποι Μαρκών 10 Εκπρόσωποι ΜΜΕ 7 Εκπρόσωποι της Επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ποσό υπολογιζόμενο και ανάλογο του κύκλου εργασιών του Η Σύμβαση

ποσό υπολογιζόμενο και ανάλογο του κύκλου εργασιών του Η Σύμβαση FRANCHISING Γενικά Ως franchising νοείται το σύνολο των δικαιωμάτων βιομηχανικής ή πνευματικής ιδιοκτησίας που αφορούν εμπορικά σήματα και επωνυμίες, πινακίδες καταστημάτων, πρότυπα χρήσεως, σχέδια, δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο Κώδικας αφορά όλες τις διαφημίσεις για κάθε είδους προϊόντα και υπηρεσίες. Ο Κώδικας ορίζει τους κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι A ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 21 & ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ, Π. ΦΑΛΗΡΟ ΤΗΛ-FAX: 210 9851164,, Ε-mail: info@neapaideia.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές πληροφόρησης: Πρωτογενείς Δευτερογενείς Τριτογενείς

Πηγές πληροφόρησης: Πρωτογενείς Δευτερογενείς Τριτογενείς Οι πηγές πληροφόρησης ανάλογα με το επίπεδο εμβάθυνσης και το βαθμό επεξεργασίας του περιεχομένου τους, διακρίνονται σε τρεις κύριες κατηγορίες (Μπώκος, 2001): Πηγές πληροφόρησης: Πρωτογενείς Δευτερογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Διαφήμιση. Αντωνιάδου Όλγα

Ηλεκτρονική Διαφήμιση. Αντωνιάδου Όλγα Ηλεκτρονική Διαφήμιση Αντωνιάδου Όλγα Διαφήμιση στο διαδίκτυο Το διαδίκτυο είναι αναμφισβήτητα ένα τεράστιο πεδίο προώθησης και διαφήμισης υπηρεσιών και προϊόντων. Η ποσότητα της πληροφορίας που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT MANAGEMENT ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT 1.ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ερευνητική Εργασία - Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ηλίας Νίνος Ερευνητική Εργασία µε θέµα: Μαθηµατικά και Τέχνη Υποθέµα: Μαθηµατικά και Ζωγραφική Οµάδα: Μαρία Βαζαίου- Ηρώ Μπρούφα- Μαθηµατικά εννοούµε την επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

Our Mobile Planet: Ελλάδα

Our Mobile Planet: Ελλάδα Our Mobile Planet: Ελλάδα Κατανόηση της χρήσης των κινητών από τους καταναλωτές Σεπτέµβριος 2013 1 Σύνοψη Τα smartphone έχουν γίνει αναπόσπαστο µέρος της καθηµερινής µας ζωής. Το ποσοστό εξάπλωσης των

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

4 Εαν προσπαθούσα να ξεφύγω από κάτι, τότε τα επιχειρήματα μου θα ήταν: Α με συνέπεια Β με μοναδικότητα C με λεπτομέρεια D με εξειδικευμένες γνώσεις

4 Εαν προσπαθούσα να ξεφύγω από κάτι, τότε τα επιχειρήματα μου θα ήταν: Α με συνέπεια Β με μοναδικότητα C με λεπτομέρεια D με εξειδικευμένες γνώσεις Kolbe A Test Απάντησε ρωτώντας τον εαυτό σου: Αν ήμουν ελεύθερος να δράσω όντας ο εαυτός μου και κάνοντας αυτό που μπορώ να κάνω καλύτερα, τότε θα έκανα... (επέλεξε μία από τις 4 επιλογές, καθώς και μία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα. Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ

Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα. Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Ποιοι είμαστε Όμιλος Εταιριών Σαμαράς & Συνεργάτες ( 5 εταιρείες ). One Stop Consulting

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο ΜΒΑ του Πανεπιστημίου Κύπρου

Καλωσορίσατε στο ΜΒΑ του Πανεπιστημίου Κύπρου Ηγέτες με Όραμα Καλωσορίσατε στο ΜΒΑ του Πανεπιστημίου Κύπρου Αγαπητοί φοιτητές, Εκ μέρους του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης και Διοίκησης Επιχειρήσεων σας καλωσορίζουμε στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα στη Διοίκηση

Διαβάστε περισσότερα

To Μάκρο- και Μίκρο- περιβάλλον του Μάρκετινγκ

To Μάκρο- και Μίκρο- περιβάλλον του Μάρκετινγκ www.arns.gr κλικ στη γνώση inf@arns.c.gr ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 T Μάκρο- και Μίκρο- περιβάλλον του Μάρκετινγκ Μάκρο- περιβάλλον και οι μη ελεγχόμενες μεταβλητές αυτού Το μάκρο-περιβάλλον αποτελεί τον ευρύτερο χώρο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Η διαφήμιση με μία μόνο λέξη χαρακτηρίζεται και ως «υπόσχεση», καθώς δίνει μια υπόσχεση στον υποψήφιο αγοραστή, για το προϊόν που διαφημίζει και αναφέρεται στην επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ 2007 ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ CYPRUS COLLEGE ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (µε αποτίµηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

* ΑΕΙΦΟΡΑ * Ξανά στην μόδα

* ΑΕΙΦΟΡΑ * Ξανά στην μόδα Ηλεκτρονικό περιοδικό www.foodstandard.gr Τεύχος 18 -Αύγουστος 2011 * Πιστοποίηση * ΑΕΙΦΟΡΑ * Ξανά στην μόδα διαχειριστικής τα logos που θυμίζουν τον πα- επάρκειας για τη ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΑ foodstandard λιό καλό

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου - 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18497 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/14 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΡΟΓΙΑΝΝΗ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α. ΘΕΜΑ: Η ραγδαία εξάπλωση των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας και οι αναδιαρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Εισαγωγή. I. Εξώφυλλο. II. Εισαγωγική Σελίδα. III. Περιεχόμενα. IV. Executive Summary

Γενική Εισαγωγή. I. Εξώφυλλο. II. Εισαγωγική Σελίδα. III. Περιεχόμενα. IV. Executive Summary Business Plan Γενική Εισαγωγή I. Εξώφυλλο II. Εισαγωγική Σελίδα III. Περιεχόμενα IV. Executive Summary 1 Εσωτερική Ανάλυση 1.1 Περιγραφή της επιχείρησης 1.2 Προϊόντα / Υπηρεσίες 1.3 Τοποθεσία 1.4 Ανθρώπινο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του Marketing στη ιεθνή Οικονομία. Νικόλαος Α. Παναγιώτου Τομέας Βιομηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών

Ο ρόλος του Marketing στη ιεθνή Οικονομία. Νικόλαος Α. Παναγιώτου Τομέας Βιομηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Ο ρόλος του Marketing στη ιεθνή Οικονομία Νικόλαος Α. Παναγιώτου Τομέας Βιομηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών 1 @ Ιούνιος 2003 Περιεχόμενα & Επεξηγήσεις Marketing 2

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό περιβάλλον. Ορισμοί της Τεχνολογίας. Σχέση Τεχνολογίας και Επιστήμης. Επιπτώσεις της Τεχνολογίας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ στην ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

Τεχνολογικό περιβάλλον. Ορισμοί της Τεχνολογίας. Σχέση Τεχνολογίας και Επιστήμης. Επιπτώσεις της Τεχνολογίας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ στην ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Ορισμοί της Τεχνολογίας Τεχνολογικό περιβάλλον ΕΙΣΑΓΩΓΗ στην ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Σχέση Τεχνολογίας και Επιστήμης Επιπτώσεις της Τεχνολογίας Ορισμός σχολικού βιβλίου για την Τεχνολογία Με την ευρεία έννοια του όρου

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Σχεδίου Μάρκετινγκ

Ανάπτυξη Σχεδίου Μάρκετινγκ Ανάπτυξη Σχεδίου Μάρκετινγκ Επίπεδα σχεδίου µάρκετινγκ Στρατηγικό Επιλογή Αγοράς στόχου Καθορισµός Πρότασης αξίας Ανάλυση των ευκαιριών της αγοράς Τακτικό Χαρακτηριστικά προϊόντος Προώθηση Προβολή Εξυπηρέτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ Developing Leadership Skills Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Ανάπτυξη ηγετικών ικανοτήτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Μαρία Καραβελάκη-Καπλάνη, M.Sc. INTE*LEARN Αγν.Στρατιώτη 46 176 73 Καλλιθέα τηλ. 95 91 853, fax. 95 72 098 E-mail: intelrn@prometheus.hol.gr

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος

2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος 2.5 Σύστημα αρχειοθέτησης, έγγραφα και βάσεις δεδομένων 2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος Να είναι σε θέση να διατηρήσει ένα καθιερωμένο, ηλεκτρονικό και

Διαβάστε περισσότερα

Το κτίριο περιγράφεται σχηµατικά από το τρίπτυχο: δοµή, µορφή, περιεχόµενο

Το κτίριο περιγράφεται σχηµατικά από το τρίπτυχο: δοµή, µορφή, περιεχόµενο Το κτίριο περιγράφεται σχηµατικά από το τρίπτυχο: δοµή, µορφή, περιεχόµενο Τύπος είναι µια επαναλαµβανόµενη αναγνωρίσιµη οργανωτική δοµή. εν έχει διαστάσεις και κλίµακα. Βρίσκεται σε διαλεκτική σχέση µε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν 1 Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν Έλενα Κωνσταντινίδου, Επ. Καθηγήτρια ΕΜΠ Σας καλοσωρίζουμε στο μάθημα της «Αρχιτεκτονικής ανάλυσης παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΜΑΙΟΣ, 2014 Εισαγωγή Αναφερόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

eclass4u Tutoring Series #1 ΧΡΗΣΙΜΕΣ

eclass4u Tutoring Series #1 ΧΡΗΣΙΜΕΣ eclass4u Tutoring Series #1 ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ για να γράψετε μία Τέλεια Εργασία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ E-BOOK 1 ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΕΙΡΑ 2 ΠΕΡΙΘΩΡΙΑ 3 ΤΙΤΛΟΙ ΚΑΙ ΥΠΟΤΙΤΛΟΙ/ ΕΠΙΚΕΦΑΛΙΔΕΣ 4 BULLET POINTS 5 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επιτελική Σύνοψη. Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα

Επιτελική Σύνοψη. Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα Επιτελική Σύνοψη 20 Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ένωση Εταιρειών Κινητής Τηλεφωνίας (ΕΕΚΤ), με αφορμή τη συμπλήρωση των είκοσι χρόνων τoυ Κλάδου στην Ελλάδα, πραγματοποίησε έρευνα κοινής

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη 1 Για το βιβλίο Λιμνών Αποξηράνσεις Το βιβλίο βασίστηκε στα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου «Αποξηράνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΩΝ CLUSTERS Με σκοπό τον εντοπισμό των βασικών παραγόντων επιτυχίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ Η τηλεόραση, στις

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος της ιεύθυνσης Marketing σε Έναν Οργανισμό

Ο Ρόλος της ιεύθυνσης Marketing σε Έναν Οργανισμό Ο Ρόλος της ιεύθυνσης σε Έναν Οργανισμό Νικόλαος Α. Παναγιώτου Τομέας Βιομηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών 1 @ Ιούνιος 2003 Περιεχόμενα 1.Βασικές αρχές - Πώς επηρεάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΓΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΗ & ΑΓΟΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΓΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΗ & ΑΓΟΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΗΓΕΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΗ & ΑΓΟΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΜΗΧΑΝΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΧΡΗΜΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Παππάς. Υπάρχει στρατηγική επιτυχίας. συνέντευξη. Η παραγωγή έρχεται με σχεδιασμό και οργάνωση. » συνέντευξη στον Γιάννη Βερμισσώ

Γιάννης Παππάς. Υπάρχει στρατηγική επιτυχίας. συνέντευξη. Η παραγωγή έρχεται με σχεδιασμό και οργάνωση. » συνέντευξη στον Γιάννη Βερμισσώ Γιάννης Παππάς Διευθυντής του Κλάδου Ζωής στη MEGA BROKERS S.A.» συνέντευξη στον Γιάννη Βερμισσώ Υπάρχει στρατηγική επιτυχίας Η παραγωγή έρχεται με σχεδιασμό και οργάνωση Πιστός στην «παλιά συνταγή» της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

«Οι Σπουδές στην Αρχιτεκτονική»

«Οι Σπουδές στην Αρχιτεκτονική» ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ «Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης» Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Αρχιτεκτόνων Καθηγητής Μιχαήλ Ε. Νομικός «Οι Σπουδές στην Αρχιτεκτονική» Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ Ενότητα 11η: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα