«Το αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας στην ποίηση του Κώστα Μόντη» *

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Το αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας στην ποίηση του Κώστα Μόντη» *"

Transcript

1 Δημοσιεύτηκε στον τόμο: Κώστας Μόντης ( ). Ο περιπατητής του ουρανού, Πρακτικά Συνεδρίου, Πολιτιστικές Υπηρεσίες Υ.Π.Π. Κύπρου, Λευκωσία 2008, σσ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ «Το αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας στην ποίηση του Κώστα Μόντη» * στην οικογένεια Μόντη Ο φιλόλογος-ερευνητής που θα ήθελε να μελετήσει εκ του σύνεγγυς τις σχέσεις Ιστορίας Λογοτεχνίας, δύσκολα νομίζω θα μπορούσε να βρει καταλληλότερο πεδίο έρευνας από την τομή τους αναφέρομαι σε εκείνη τη μικτή επιστημολογικήειδολογική ζώνη, την οποία θα όριζα ως «ιστοριογραφική ποιητική» και στην οποία ανήκουν υβριδικά είδη όπως το ιστορικό μυθιστόρημα και η ιστορική ποίηση. Σε προηγούμενες γραπτές εργασίες και ομιλίες μου 1 προσπάθησα να ανιχνεύσω αυτό το έδαφος, εξετάζοντας αδρομερώς την ιστορική ποίηση των ελλήνων Ρομαντικών, τον τόνο της οποίας δίνει η εθνικιστική ιδεολογία (ο «αλυτρωτισμός» για να το πω με μια λέξη), πιο συστηματικά την ιστορική μέθοδο και ποιητική του Καβάφη, που συνδέεται ομφάλια με τη λεγόμενη «καβαφική ειρωνεία» (τον διαλεκτικό-πολυφωνικό τρόπο με τον οποίο ο Καβάφης αντιλαμβάνεται τα πράγματα), 2 * Επεξεργασμένη μορφή της εισήγησης που διαβάστηκε στο Διεθνές Συνέδριο για τον Κώστα Μόντη, το οποίο συνδιοργάνωσαν το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Κύπρου και το Παν/μιο Κύπρου στη Λευκωσία (17-19 Ιουνίου 2005). Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον καθηγητή Μιχάλη Πιερή και τους συνεργάτες του για την πολύτιμη βοήθειά τους στις βιβλιογραφικές ζητήσεις μου. Η εργασία πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό Ύλαντρον, τχ. 8-9: αφιέρωμα στον Κώστα Μόντη, Ιούνιος 2007, σσ Στη μορφή που παρουσιάζεται εδώ έχουν γίνει ορισμένες φραστικές βελτιώσεις και προσθήκες. 1 Βλ. την πρωτοβάθμια εργασία «Ο απόηχος του Κρητικού Αγώνα στην ποίηση των Ελλήνων Ρομαντικών», στον τόμο Ο Ρομαντισμός στην Ελλάδα, Πρακτικά Επιστημονικού Συνεδρίου, Εταιρεία Σπουδών Σχολής Μωραΐτη, Αθήνα 2002, σσ , επίσης την εργασία «Ιστορία και Λογοτεχνία στο σχολείο. Μια διεπιστημονική πρόταση διδασκαλίας για την κριτική αγωγή των μαθητών στον σύγχρονο πολιτισμό», στον τόμο Η διαθεματικότητα στο σύγχρονο σχολείο & η διδασκαλία της Ιστορίας με τη χρήση πηγών, Πρακτικά Επιστημονικού Σεμιναρίου, επιστημ. επιμ. Κώστας Αγγελάκος Γιώργος Κόκκινος, Μεταίχμιο, Αθήνα 2004, σσ , και τέλος, τη διάλεξη με θέμα «Ιστορία και Λογοτεχνία σε διάλογο. Ζητήματα ιστοριογραφικής ποιητικής στην ελληνική ποίηση του 19ου και του 20ού αιώνα», που παρουσίασα στο επιστημονικό Colloquium του Τομέα Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου στις 29 Μαρτίου 2005 (τελεί υπό δημοσίευση). 2 Αναλυτική περιγραφή της δίνω στην εργασία μου «Ιστορία και Λογοτεχνία», ό.π., σσ Εδώ επισημαίνω μόνο ότι η «ιστορική μέθοδος» του ώριμου Καβάφη προσδιορίζεται από δύο ειδοποιά γνωρίσματα. Πρώτον, είναι καλειδοσκοπική: το εκάστοτε ιστορικό γεγονός διαθλάται μέσα από διαδοχικά χρονικά πρίσματα ή/και μέσα από διαφορετικές συνειδήσεις, ατομικές είτε συλλογικές, θεωρείται δηλαδή και κρίνεται από απόσταση, χρονική και ψυχολογική, και σφαιρικά, από ασύμμετρες οπτικές γωνίες πρόκειται, όπως πιστεύω, για μια σύνθετη τεχνική επαλήθευσης που επινοεί ο Καβάφης συνδυάζοντας τα επαληθευτικά μέσα που του παρέχει η Ιστορία και η Λογοτεχνία (την «απόσταση» και την «υποκειμενικότητα», για να το πω επιγραμματικά), και που επιτρέπει στον ποιητή να εκφράσει την «αλήθεια των πραγμάτων» όσο γίνεται πιο ρεαλιστικά, δηλαδή αποστασιοποιημένα (από την προσωπική του επέμβαση) και πολύπλευρα (αφήνοντας τα γεγονότα και τους ήρωες της ιστορίας, επώνυμους και αφανείς, να μιλήσουν από μόνοι τους). Το δεύτερο ειδοποιό γνώρισμα της καβαφικής μεθόδου που, κατά τη γνώμη μου, τον διαφοροποιεί από τους ομοτέχνους του ιστορικούς-εθνικούς ποιητές του αθηναϊκού κέντρου είναι ότι χρησιμοποιεί την «ιστορική αντικειμενική συστοιχία» κατά τρόπο ώστε η σχέση παρόντος-παρελθόντος(-μέλλοντος) να μη προκύπτει «ευθέως» μέσα από τον γραμμικό παραλληλισμό/συνταυτισμό τους, αλλά μέσα από μια διαλεκτική οπτική, που δεν συνταυτίζει τις εμπειρίες αλλά τις συγ-κρίνει «παραδειγματικά» επιτρέποντας δυνάμει τον συσχετισμό τους και σε μέλλοντα χρόνο (δηλαδή: στο εκάστοτε παρόν κάθε κατοπινού αναγνώστη), στο πλαίσιο της «ιστορικής δυνατότητας». Τη διαφορά αυτή στον χειρισμό της ιστορικής αντικειμενικής συστοιχίας εξετάζω πιο αναλυτικά και με σχετική τεκμηρίωση στην υπό δημοσίευση εργασία μου «Ζητήματα ιστοριογραφικής ποιητικής», ό.π. (σημ. 1).

2 ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, «Το αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας» 2 και, τέλος, τη «μυθ-ιστορηματική» μέθοδο του Σεφέρη, η οποία συναιρεί στοιχεία του Μύθου και στοιχεία της Ιστορίας σε μια ενοποιημένη αίσθηση για την πορεία του ελληνισμού στον χρόνο που εκφράζει το ιστορικό «πεπρωμένο της φυλής» μέθοδος που έχει χαρακτηριστεί ως «χρονογραφική», αναδεικνύεται έκδηλα στα λεγόμενα «κυπριακά ποιήματα» του Σεφέρη και η οποία θεωρώ πως δουλεύεται παραπληρωματικά προς την ιστορική μέθοδο του Καβάφη. 3 Εδώ θα επιχειρήσω να εξετάσω τις σχέσεις Ιστορίας Λογοτεχνίας στο έργο ενός άλλου, μείζονος ποιητή του κυπριακού ελληνισμού και σημαντικού ανανεωτή του έντεχνου νεοελληνικού λόγου, του ποιητή Κώστα Μόντη. Ο Μόντης, βέβαια, δεν είναι «ιστορικός ποιητής», με την έννοια που είναι ο Καβάφης, λόγου χάρη, ούτε επίσης «πολιτικός ποιητής» με τη στενή έννοια του στρατευμένου στην υπηρεσία μιας ορισμένης ιδεολογίας, όπως συμβαίνει, ας πούμε, με τον Ρίτσο ή με άλλους Μεταπολεμικούς ποιητές. Εντούτοις, ο Μόντης έχει και οξεία ιστορική αντίληψη και οξεία κοινωνική, τουτέστιν πολιτική, συνείδηση. Μια ματιά στα πραγματολογικά δεδομένα του βίου του (που μας παρέχει το χρήσιμο Βιοεργογραφικό σχεδίασμα της Δώρας Μυλωνά-Πιερή αλλά μπορεί κανείς να αντλήσει και από προσωπικές συνεντεύξεις του ποιητή, όπως εκείνη που δημοσιεύτηκε στο περ. Διαβάζω το 1985, ή από άλλα αυτοβιογραφικά του κείμενα) 4 αρκεί για να το πιστοποιήσει. Υπενθυμίζω, επιγραμματικά, την κοινωνική ευαισθησία που επιδεικνύει απέναντι στα προβλήματα των εργατών (ιδίως εκείνων που δουλεύουν στα μεταλλεία) ή των ελλήνων προσφύγων στην Κύπρο τα πέτρινα χρόνια της Κατοχής και της μετεμφυλιακής περιόδου, κυρίως δε, την εθνικοπατριωτική του δράση: μαθητής ακόμη, ο Μόντης συμμετέχει στα «Οκτωβριανά του 1931», στην εξέγερση κατά των Άγγλων, και αργότερα παίρνει μέρος ως πολιτικός καθοδηγητής στον αντιαποικιοκρατικό αγώνα της ΕΟΚΑ ( ). Και βέβαια, δεν πρέπει να λησμονήσουμε το μείζον γεγονός-τομή της Εισβολής του 74, γεγονός κυριολεκτικά κοσμοϊστορικό για την Κύπρο, που «κόβει τον χρόνο στα δυο» και μεταβάλλει εντός του, όπως και στη συνείδηση κάθε Κύπριου, τον «ρυθμό του κόσμου». Αλλά και στο επίπεδο της κατεξοχήν «πράξης» για έναν ποιητή, εννοώ το δημιουργικό έργο του Μόντη, ποιητικό και πεζογραφικό, διαπιστώνουμε τον εντατικό και συνεχή διάλογο του Μόντη με την Ιστορία. Στα καθέκαστα αυτού του διαλόγου έχουν αναφερθεί, με συγκεκριμένα παραδείγματα από το έργο του, προηγούμενοι 3 Βλ. την πρόσφατη εργασία μου «Ο πολιτικός Σεφέρης και ο ιστορικός Καβάφης παράλληλοι;», Το Δέντρο, τχ (Ιανουάριος-Μάρτιος 2011), αφιέρ. στον Γιώργο Σεφέρη, σσ Το «Σχεδίασμα εργοβιογραφίας Κώστα Μόντη» της Δώρας Μυλωνά-Πιερή αναδημοσιεύτηκε στο αφιέρωμα της Λέξης για τον Μόντη, τχ. 152 (Ιούλιος - Αύγουστος 1999) [α δημοσ. 12 κείμενα για τον Κ. Μόντη, εκδ. Ερμής, Αθήνα 1984]. Η συνέντευξη του Μόντη στον Γιώργο Γαλάντη περιλαμβάνεται στο αφιερωματικό τεύχος του Διαβάζω για τα Κυπριακά Γράμματα, αρ. 123 ( )

3 ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, «Το αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας» 3 μελετητές (Πιερής, Γεωργής, Λοϊζίδη, Παπαλεοντίου και άλλοι). 5 Από τη σκοπιά μου εγώ, θα ήθελα να συμβάλω στη σχετική συζήτηση επισημαίνοντας τα ακόλουθα: Για να κατανοήσουμε με ακρίβεια το περιεχόμενο αυτού του διαλόγου («διαλόγου» κατά κυριολεξίαν, μια που στα σχετικά ποιήματα του Μόντη η Ιστορία εμφανίζεται προσωποποιημένη), είναι ανάγκη να διευκρινίσουμε καταρχήν για ποια «ιστορία» πρόκειται. Γιατί, βέβαια, υπάρχει ιστορία και ιστορία και δεν αναφέρομαι μόνο στη δισυπόστατη φύση της ιστορικής πραγματικότητας αυτής καθ εαυτήν: παρελθόν - παρόν, αλλά και στις ποικίλες θεωρήσεις αυτής της πραγματικότητας από τις διάφορες ιστοριογραφικές «σχολές»: μακροιστορία (οι «μεγάλες αφηγήσεις»), γεγονοτολογική ιστορία, εθνικιστική ιστορία, ιστορία «από τα κάτω» κ.ο.κ. Η εξέταση του έργου και της ποιητικής του Μόντη μάς οδηγεί σε δύο βασικές διαπιστώσεις. Πρώτον: από τις δύο όψεις της ιστορικής πραγματικότητας, το απώτερο ιστορικό παρελθόν και το βιωματικό ιστορικό παρόν, ο Μόντης εν αντιθέσει προς τον ιστορικό Καβάφη που είναι κατεξοχήν ποιητής «του παρελθόντος», έστω και με μάσκα 6 εστιάζει την ποιητική του ματιά στη σύγχρονη ιστορική πραγματικότητα, είναι «ποιητής της επικαιρότητας», τον ενδιαφέρει δηλαδή κυρίως η βιωμένη ιστορική εμπειρία, ο σφυγμός της ιστορίας στη ζωή μας. Όπως έχει ήδη διαπιστωθεί, στο έργο του περνούν τα σημαντικότερα πολεμικά, πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα που σημάδεψαν τον τόπο του και τον καιρό του στα κρίσιμα χρόνια της μεταπολεμικής- Ψυχροπολεμικής περιόδου (σοβιετική εισβολή στην Τσεχοσλοβακία, πόλεμος του Βιετνάμ, διώξεις του Φράνκο στην Ισπανία, Μάης του 68, πείνα στη Σομαλία, έλληνες πολιτικοί πρόσφυγες του Εμφυλίου εκτοπισμένοι στην Ανατολική Ευρώπη, χούντα στην Ελλάδα), 7 ανάμεσα στα οποία εξέχουσα θέση κατέχουν, ευνόητα, τα 5 Για τις ανάγκες της εργασίας αυτής στηρίχτηκα κυρίως στις ακόλουθες βιβλιογραφικές συμβολές: 12 Κείμενα για τον Κ. Μόντη, επιμ. Γιώργος Κεχαγιόγλου Μιχάλης Πιερής, Ερμής, Αθήνα 1984 Μ. Πιερής, Από το μερτικόν της Κύπρου. Κριτικά κείμενα για τους Μαχαιρά, Μιχαηλίδη, Καβάφη, Καρυωτάκη, Σεφέρη, Διαμαντή, Μόντη, Πιερίδη, Χαραλαμπίδη, Καστανιώτης, Αθήνα 1991, κυρίως Του ίδιου, «Ο Κ. Μόντης και η λογοτεχνική παράδοση: Διάλογος και αντίλογος», Η Λέξη, τχ. 131, Γενάρης - Φλεβάρης 1996 Γ. Γεωργής, «Η αποδόμηση της Ιστορίας», στο αφιέρωμα της Λέξης στον Μόντη, ό.π., σσ Νίκη Λοϊζίδη, «Ένας ποιητής αθώος από Ιστορία», στο αφιέρωμα της Λέξης στον Μόντη, ό.π., σσ Λ. Παπαλεοντίου, Όψεις της ποιητικής του Κώστα Μόντη, εκδ. Σοκόλη, Αθήνα Αναφέρομαι στον τρόπο με τον οποίο ο Αλεξανδρινός χειρίζεται το ιστορικό παρελθόν προκειμένου να φωτίσει σύγχρονα γεγονότα και σύγχρονα βιώματα (στο γύρισμα του δικού του αιώνα), αλλά και επιτρέποντας επάλληλες προεκτάσεις/«αντανακλάσεις» της συστοιχίας αυτής στο εκάστοτε ιστορικόβιωματικό παρόν κάθε κατοπινού αναγνώστη, όπως προείπα (βλ. σημ. 2). 7 Ο κατάλογος των σχετικών τεκμηρίων από το μοντικό έργο είναι τόσο μακρύς, ώστε περιορίζομαι να παραπέμψω σε ελάχιστα ενδεικτικά παραδείγματα. Εκτός από εκείνα που έχουν ήδη δημοσιευθεί στις εργασίες του Γιώργου Γεωργή («Η αποδόμηση της Ιστορίας», αφιέρωμα της Λέξης στον Μόντη, ό.π., κυρίως σσ ) και του Μιχάλη Πιερή («Ο Κ. Μόντης και η λογοτεχνική παράδοση: Διάλογος και αντίλογος», Η Λέξη, τχ. 131, Γενάρης - Φλεβάρης 1996, σσ : το ποίημα «Ύμνος εις την ελευθερίαν 1968, 1969, 1970»), αναφέρω ακόμη, δειγματοληπτικά, τα ακόλουθα: ΑΠ.Α 1, 168 [για τον γαλλικό Μάη του 68], ΑΠ.Α 2, 502, 504, 671 και ΑΠ.Α 3, [για τη σοβιετική εισβολή στην Τσεχοσλοβακία], ΑΠ.Α 2, 506 [για τους Έλληνες πολιτικούς πρόσφυγες στην Ανατολική Ευρώπη], ΑΠ.Α 2, 520 [Νότια Αφρική] και, στο πλαίσιο του Δεύτερου Γράμματος στη Μητέρα, ΑΠ.Α 2, [για την πείνα στην Αφρική] και 878 [για το Βιετνάμ]. Οι ενδείξεις ΑΠ.Α 1, ΑΠ.Α 2 και ΑΠ.Α 3 αντιστοιχούν στους τρεις τόμους των ποιητικών απάντων του ποιητή που φέρουν τον γενικό τίτλο

4 ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, «Το αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας» 4 κοσμογονικά γεγονότα που οριοθετούν τη σύγχρονη ιστορία (και τραγωδία) της Κύπρου: ο αντιαποικιοκρατικός-απελευθερωτικός αγώνας της ΕΟΚΑ ( ) και η Εισβολή του Δεύτερον: από την εξέταση του μοντικού έργου γίνεται φανερό πως η Ιστορία, αυτή που ο ποιητής γράφει πάγια με -ι- κεφαλαίο στα κείμενά του και την οποία ελέγχει με κριτικό, ενίοτε και με προκλητικό τρόπο, αντιστοιχεί ως περιεκτικός όρος σε ό,τι θα ονομάζαμε «μακροιστορία», είτε Ιστορία «από τα πάνω», είτε «γεγονοτολογική» Ιστορία (εννοώ κυρίως τη στρατιωτική, την «επική»). Παραθέτω έναν ενδεικτικό κατάλογο «στιγμών», ώστε να πάρουμε μια ιδέα για την «περί ης ο λόγος Ιστορία» (εδώ και αλλού οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου): < μακροιστορία > Η περί ης ο λόγος Ιστορία, καλέ, η περι ης ο λόγος Ιστορία του Ανθρωπίνου Γένους, καλέ! [ΑΠ.Α 1, 188] < Ιστορία «από τα πάνω» > Έχετε γνωρίσει κανένα απ τους γραφιάδες της, κανένα απ τους αφ υψηλού γραφιάδες της αυτούς που πρωτίστως δεν ψέγει; [ΑΠ.Α 1, 213] < «επική»/στρατιωτική Ιστορία > Έφιππος, λοιπόν, κ εν θανάτω, Βίκτωρ Εμμανουήλ Δεύτερε; [ΑΠ.Α 1, 253] 9 < προγονική/εθνική Ιστορία > Μας καταδυνάστευσε η Ιστορία, μας καταδυνάστευσαν οι πρόγονοι. [ΑΠ.Α 1, 202] Επιτέλους γιατί; Μας ρώτηξαν πριν κάνουν «Ιστορία», μας ρώτηξαν πρι[ν] μας την κληροδοτήσουν; [ΑΠ.Α 1, 210] Αυτά τα συρματοπλέγματα των προγονικών αρετών, αυτά τα συρματοπλέγματα της προγονικής Ιστορίας. [ΑΠ.Α 1, 191] Άπαντα Α. Ποίηση και σημαίνονται με έναν, δύο και τρεις αστερίσκους αντίστοιχα (έκδ. Ιδρύματος Αναστασίου Γ. Λεβέντη, Λευκωσία 1987). 8 Τα περισσότερα ποιήματα με αυτή τη θεματική εντοπίζονται, ως ήταν αναμενόμενο, στις λεγόμενες «κυπριακές» συλλογές του Μόντη. Μια αποδελτίωση με θέμα τα ποιήματα «της Εισβολής» και επίκεντρο την πόλη της Κερύνιας έχει κάνει ο Μ. Πιερής στην εργασία του «Κερύνια και Κώστας Μόντης. Η ποιητική φωνή της μνήμης» (είδα το δακτυλόγραφο που είχε την καλοσύνη να μου παραχωρήσει ο συγγραφέας). Βλ. επίσης Κώστας Μόντης, Ανθολόγηση από τις «Στιγμές» , ανθολόγηση Γ. Π. Σαββίδη, Κέδρος, Αθήνα 1978, τις ενότητες «Πατριωτικά», «Της εισβολής». 9 Πβ. ΑΠ.Α 1, 178 ΑΠ.Α 2, 554 αλλά υπάρχουν πολλές ακόμη «στιγμές» που συνθέτουν τον θεματικό κύκλο της «αγαλματοποίησης του εφίππου» (δανείζομαι μια έκφραση του Μόντη), μέσω του οποίου σφυροκοπείται με ειρωνικό-σαρκαστικό τρόπο η επική/στρατιωτική Ιστορία.

5 ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, «Το αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας» 5 Ο Μόντης, δηλαδή, ελέγχει εκείνη την ιστορική θεώρηση που είτε συλλαμβάνει τα ανθρώπινα μακροσκοπικά, στην κλίμακα της διαχρονίας [παράδ. 1], και αναδιφεί το ιστορικό παρελθόν με τα «ντεφτέρια», τους «γραφιάδες», τους «τυμβωρύχους» της (οι εκφράσεις είναι επίσης του ποιητή) είτε χειραγωγείται εκ των άνω («αφ υψηλού») από εκείνους που νέμονται τον κυρίαρχο Λόγο και επιβάλλουν τη δική τους «επίσημη» ιστοριογραφική εκδοχή για την «αλήθεια των πραγμάτων» [παράδ. 2] είτε, ακόμη, περιορίζει το πεδίο αναφοράς της στα ένδοξα γεγονότα και στους μεγάλους στρατηλάτες [παράδ. 3], αταβιστικά αυτοεγκλωβιζόμενη «στα συρματοπλέγματα των προγονικών αρετών και της προγονικής ιστορίας», απώτερης ή εγγύτερης, μα πάντως «εθνικής» [παραδ. 4 και εξής]. Αναφορικά με τις τελευταίες αυτές Στιγμές, είναι απαραίτητη μια διευκρίνιση: είναι σαφές πως στο στόχαστρο της κριτικής του Μόντη δεν βρίσκεται η ίδια η κληρονομιά των προγόνων, η παράδοση του ελληνισμού, αλλά μια συγκεκριμένη ιδεολογική λειτουργία που καπηλεύεται ή παραχαράσσει τα ουσιώδη γνωρίσματα που συνθέτουν την ιδιοσυστασία του «ελληνισμού», της «ρωμιοσύνης», δημιουργώντας κλειστό κύκλωμα ανάμεσα σε δύο πόλους: στην ηρωολατρία (τη «δόξα») και στην τυπολατρία (τη «μίμηση») των προγόνων κοντολογίς, την άγονη και καθηλωτική προγονολατρία φαίνεται να ελέγχει ο Μόντης όταν μιλάει για «τα συρματοπλέγματα των προγονικών αρετών και της προγονικής ιστορίας». 10 Απέναντι σ αυτή την «κατεστημένη» Ιστορία (για να θυμηθούμε μια άλλη «στιγμή» του: «κ η Ιστορία απλώς ένα κατεστημένο / που περιέργως παραμένει εκτός στόχου»), 11 ο Μόντης αντιτάσσει μια άλλου τύπου ιστορία, μια εικονοκλαστική ιστορική συνείδηση που πριμοδοτεί ό,τι σήμερα αποκαλούμε «βιωμένη ιστορία», ή «μικροϊστορία», ή ιστορία «από τα κάτω». Πριμοδοτεί, με άλλα λόγια, τη ζώσα ενίοτε δε και αιμάσσουσα εμπειρία των δρώντων υποκειμένων της Ιστορίας, την άδηλη όψη «της αλήθειας των πραγμάτων» την οποία γνωρίζουν (κυριολεκτικά «στο πετσί τους») οι περιθωριοποιημένοι και αποκλεισμένοι από τον κυρίαρχο Λόγο, την ιστορία-μαρτυρία των ανώνυμων και αφανών: εκείνων για τους οποίους «λίγες γραμμές μονάχα βρίσκονται στην Ιστορία», όπως έγραψε ο Καβάφης («Καισαρίων»), ή διόλου δεν τους γράφει η Ιστορία («το όνομά τους δύσκολα θα το συναντήσεις σε κάνα δευτερεύον αρχαίο κείμενο»), όπως υπερθεματίζει ο Μόντης («Πρωταγόρας ο Δημοτέλους»). 12 Χαρακτηριστικό από την άποψη αυτή είναι ένα ιστορικοφανές ποίημά του με τίτλο «Αντιχορός στην αρχαία Αθήνα»: Το ζήτημα της στάσης του Μόντη απέναντι στην προγονική ιστορία (και στα σύμβολά της: κυρίως την Ακρόπολη αλλά και τις σημαίες, το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη κλπ.) απαιτεί οπωσδήποτε ειδική εργασία, την οποία προλειαίνει η παρούσα. 11 ΑΠ.Α 1, 213 πβ. μια ανάλογη «στιγμή» στο ΑΠ.Α 3, Προσαρμόζω στη σύνταξη της φράσης μου τους τρεις τελευταίους στίχους το ποίημα περιέχεται στη συλλογή Στιγμές, Λευκωσία 1958, σ Περιλαμβάνεται στη συλλογή Και τότ εν ειναλίη Κύπρω, Λευκωσία 1974, σ. 19 [= ΑΠ.Α 2, 637].

6 ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, «Το αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας» 6 Με βασάνιζε πάντα η ιδέα τι θα γινόταν αν στην πιο λυρική στιγμή, τι θα γινόταν αν στην πιο εκστασιακή στιγμή των χορικών μιας τραγωδίας του Αισχύλου, όταν ο ευαίσθητος κ εχέφρων χορός θα επέκρινε ευθαρσώς τις ατασθαλίες και θα συνεβούλευε με τόση σοφία κ οι πεπολιτισμένοι θεατές θα επένευαν και θα χειροκροτούσαν μ ενθουσιασμό το ήθος και την ποίηση, τι θα γινόταν, λέω, αν εμφανιζόταν ξαφνικά στην ορχήστρα ένας άλλος ατημέλητος κι ακατάρτιστος αντιχορός από ρακένδυτους δούλους της Αθήνας και ρωτούσε έτσι απλά σ άτεχνους στίχους ημιμαθούς συντρόφου τους μ αυτή την έννοια εν συνόψει: «Και ταύτα μεν περί Αγαμέμνονος και ταύτα μεν περί Οιδίποδος και Ορέστου και Ιφιγενείας και Αντιγόνης, περί ημών δε τοίνυν τι;» Είναι σαφές, και δεν θα μπορούσε να συμβαίνει διαφορετικά για έναν ποιητή «των μικρών και ταπεινών πραγμάτων», 14 ότι ο Μόντης ενδιαφέρεται για εκείνο το βιωματικό υπόστρωμα που μένει συνήθως στο περιθώριο, απωθημένο στις βαθιές δομές της Ιστορίας, κι όμως λέει περισσότερα από οποιαδήποτε επική ή μακροϊστορική ανάλυση. Σταχυολογώ μερικά ενδεικτικά παραδείγματα: Ξέρετε πόσους «ανθρώπους» διεξήλθε ώς τώρα η Ιστορία; [Γεωργής, 367] 15 ΜΙΑ ΑΣΗΜΑΝΤΗ ΦΤΩΧΟΓΕΙΤΟΝΙΑ Πέρασε δυο φορές η Ιστορία, τρεις φορές, και δε βρήκε τίποτα να σημειώση. [ΑΠ.Α 1, 215] Δεν ξέρω αν θα διευθετήσουν νάχουμε ποδοσφαιρική συνάντηση την προσεχή Κυριακή ή πόλεμο. [ΑΠ.Α 1, 253] 14 Βλ. συνέντευξη Μόντη, «Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις», Διαβάζω, ό.π., σ. 67, και Γ. Π. Σαββίδης, «Πολυχρόνιο για τον Μόντη», 12 Κείμενα για τον Κ. Μόντη, ό.π., σ Παραπέμπω στην εργασία του Γεωργή (στο αφιέρωμα της Λέξης στον Μόντη, ό.π., σσ ), για «στιγμές» που δεν κατάφερα να εντοπίσω ακόμη στα ποιητικά Άπαντα του Μόντη.

7 ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, «Το αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας» 7 Με κηδεύουν αύριο στις 11 στη μικρή επαρχιακή πόλη Πάφο. Όνομα Ανδρέας Νικηφόρος, 28 χρονών. [ΓΜ, 29] 16 Θ αναθεωρήσουμε και φέτος τον προσωπικό μας κατάλογο των αριθμών τηλεφώνου. Δεν μας χρειάζεται, φερ ειπείν, πια ο αριθμός του Γιάννη, δε μας χρειάζεται πια ο αριθμός του Πέτρου. [ΑΠ.Α 1, 204] ΒΙΕΤΝΑΜ Ξέρετε τι ζημιά μπορεί να κάνη στον κόσμο μια μητέρα που κλαίει έτσι; [ΑΠ.Α 2, 514] ή οι σπαρακτικές στη λακωνικότητά τους, στη γυμνή τους αλήθεια, ακόλουθες Στιγμές για την Εισβολή και το τραύμα της τομής (που δεν είναι, βέβαια, οι μόνες): Ξαναμμένο πρωϊνό μάγουλο του Πενταδάχτυλου. [ΑΠ.Α 1, 204] Λίγο χώμα του Μόρφου, ένα κουβά θάλασσα της Κερύνιας. [ΑΠ.Α 1, 248] ΕΝΑ ΤΟΥΡΚΑΚΙ ΣΤΟ ΚΙΟΝΕΛΙ Πώς ν αγνοήσουμε αυτό το τρυφερό παιδί που μας χαιρέτησε ανίδεο μ ένα χεράκι γιασεμί που μας χαιρέτησε ανίδεο μ ένα χαμόγελο γιασεμί; [ΑΠ.Α 1, 211] Αξίζει να αναφέρουμε ότι με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, με μια ρητορική των «απλών και ταπεινών πραγμάτων» επιλέγει ο Μόντης να εκθειάσει τους λαϊκούς ήρωες του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα της πατρίδας του (τον Γρηγόρη Αυξεντίου, τον Ευαγόρα Παλληκαρίδη, τον Μιχαλάκη Καραολή, και άλλους επώνυμους και ανώνυμους αγωνιστές), πράγμα που επικυρώνει, και από ρητορική-μορφική άποψη, τον αντιρρητικό του λόγο απέναντι στην «επίσημη» ιστορία/ιστοριογραφία: είναι φανερό πως ο δικός του επικήδειος, το δικό του elogio/εγκώμιο στους αγωνιστές αντίκειται στη ρητορική μεγαλοστομία και στα εξιδανικευτικά κλισέ που χαρακτηρίζουν εν γένει τον Λόγο για τους «εθνικούς ήρωες». 17 Παραθέτω εντελώς δειγματοληπτικά τα ακόλουθα αφιερωματικά ποιήματα: 16 ΓΜ = Γράμματα στη Μητέρα κι άλλοι στίχοι, Λευκωσία Βλ. συγκεντρωτικά τις Στιγμές με τους τίτλους «Γρηγόρης Αυξεντίου» (ΑΠ.Α 2, 455), «Ευαγόρας Παλλικαρίδης» (ό.π., 424), «Κυριάκος Μάτσης» (ό.π., 433), «Μιχαλάκης Καραολής» (ό.π., 433), «Τρεις αγχόνες στη Λευκωσία» (ό.π., 433), «Άγνωστος αγωνιστής» (ό.π., 433) κ.ά.

8 ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, «Το αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας» 8 ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΑΤΣΗΣ Απλώστε την ομίχλη μην πέση σήμερα στα στάχυα του η αναπόφευχτη χαρά των κορυδαλλών. [ΑΠ.Α 2, 433] ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ Εκείνο το «όχι» δεν το επανέλαβε η ηχώ, ήταν πολύ βαρύ για να το μεταφέρη. [ΑΠ.Α 2, 455] ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ ΚΑΡΑΟΛΗΣ Μην πάρετε οποιαδήποτε φωτογραφία του. Υπάρχει μια όταν ήταν δεκαέξη χρονών - στα χείλη το χαμόγελο των δεκαέξη χρονών, στα μάτια μια πρωϊνή πόρτα χωριού που άνοιγε. Υπάρχει στο δωμάτιό του μια φωτογραφία με την πρώτη χρωματιστή γραβάτα. [ ] Αυτή ταιριάζει. Έτσι ήταν ξανά όταν πέθαινε, αυτό το ίδιο τραγούδι τραγουδούσε, χωρίς ίχνος ενδιάμεσης αλλαγής, ούτε καν απ την αγχόνη. [ΑΠ.Α 2, 433] * Αλλά ο ανατρεπτικός διάλογος που η ποίηση του Μόντη συνάπτει με την θεσμισμένη αντίληψη περί Ιστορίας δεν εξαντλείται σε μια ούτως ή άλλως αναμενόμενη για έναν ποιητή υιοθέτηση της «λογοτεχνικής οπτικής» στην προσέγγιση της ιστορικής πραγματικότητας. Η βασική αιχμή της αιρετικής στάσης του είναι άλλη. Ο Μόντης δεν βλέπει απλώς την Ιστορία ατομοκεντρικά και «από τα κάτω» βλέπει την Ιστορία «από την ανάποδη». Μέσα από το πρίσμα της ποιητικής του τέχνης, το είδωλο της Ιστορίας, όπως την γνωρίζουμε ως επιστημονική-ακαδημαϊκή «πειθαρχία» (discipline), είναι ανεστραμμένο να γιατί, στον τίτλο της εργασίας μου, χρησιμοποίησα τον όρο «αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας στην ποίηση του Κώστα Μόντη». Ουσιαστικά, οι αρχές πάνω στις οποίες θεμελιώνεται η εγκυρότητα της ιστορικής ακαδημαϊκής γνώσης και, κατ επέκταση, η αυθεντία του ιστορικού λόγου ως αδιάψευστου μάρτυρα και αδιαφιλονίκητου θεματοφύλακα της «αλήθειας» αρχές όπως η πληρότητα, η αξιοπιστία, η αντικειμενικότητα στο μικροσκόπιο της ποίησης του Μόντη, περασμένες από την κρησάρα της ποιητικής και κοινωνικής του συνείδησης (της ποιητικής και πολιτικής του ηθικής, όπως θά λεγε ο Μαρωνίτης) ανατρέπονται, τίθενται εν αμφιβόλω. Χαρακτηριστικά παραδείγματα:

9 ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, «Το αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας» 9 Κ η Ιστορία με την αληθοφάνειά της, κ η Ιστορία με τους «συγγραφείς» της, κ η Ιστορία με τους τυμβωρύχους της, κ η Ιστορία με τους κόλακές της, με τους ψευδόμενους. [Γεωργής, 366] Κι είν όντως η περισπούδαστη Ιστορία φτηνή κι αυτή εμπορία του παρελθόντος. [ΑΠ.Α 3, 1131] Τώρα πια ξέρουμε καλά από πού παίρνει τις πληροφορίες της η Ιστορία. [ΑΠ.Α 1, 188] Ρωτήστε την τώρα αυτή «Πόθεν έσχε», προκαλέστε την! Εγώ σας λέω πως τρέμει το «Πόθεν έσχες» και να μη μου μιλά εμένα αφ υψηλού. [ΑΠ.Α 1, 213] Εγώ δεν κάνω Ιστορία, για όνομα του Θεού! [ΑΠ.Α 1, 192] Όχι, είμαι αθώος από Ιστορία. [ΑΠ.Α 1, 159] Έτσι, η λογοτεχνική πράξη του Μόντη γίνεται όντως μια πράξη, με την επαναστατική έννοια του όρου, που αντιστέκεται, ξεγυμνώνει, «αποδομεί» όπως εύστοχα έχει ειπωθεί, 18 τον κυρίαρχο και ιδεολογικά χειραγωγημένο λόγο της Ιστορίας. Εκτός από τα παραπάνω, καταθέτω και τα ακόλουθα παραδείγματα: Τι είν αυτό το «θα γράψη η Ιστορία»; Γιατί μας το λεν, γιατί θεωρούν ως δεδομένο ότι ενδιαφερόμαστε; [ΑΠ.Α 1, 188] Αντεπιτεθήτε, παιδιά, γράφτε τη δική της Ιστορία να δούμε πώς θα της αρέση! [ΑΠ.Α 1, 213] Αρχίστε να κατεδαφίζετε την Ιστορία, αρχίστε, επιτέλους, να κατεδαφίζετε την Ιστορία! [Γεωργής, 367] 18 Από τον Γ. Γεωργή, στην εργασία του με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Η αποδόμηση της Ιστορίας», στο αφιέρωμα της Λέξης στον Μόντη, ό.π.

10 ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, «Το αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας» 10 Λοιπόν, φαντασθήτε την Ιστορία να καταρρέη, φαντασθήτε το γδούπο της! [ΑΠ.Α 1, 213] Αυτό το θάρρος της έκθεσης, των τολμηρών ανατροπών, της ευθείας αμφισβήτησης κατεστημένων αξιών και αντιλήψεων, όπως ξέρουμε, διαπνέει εν γένει το έργο αυτού του αιρετικού, του «ενοχλητικού», όπως έχει χαρακτηριστεί, ποιητή. 19 Δεν πρόκειται, βέβαια, για μια επανάσταση «χωρίς αιτία». Έχει ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε πώς η ποιητική οξύνοια του Μόντη (καθώς μάλιστα έχει ακονιστεί από την ενεργό δράση σε κοινωνικούς και εθνικούς αγώνες) του επιτρέπει πρώιμα, και ανεξάρτητα από τις ζυμώσεις στο πεδίο των ιστορικών σπουδών, να αντιληφθεί αυτό που πλέον αποτελεί κοινό τόπο στην ιστοριογραφική βιβλιογραφία: ότι δηλαδή δεν υπάρχει «αυθεντική» αποτύπωση της ιστορικής πραγματικότητας, ότι η ιστορική «αλήθεια» διαμεσολαβείται και δεσμεύεται από τον λόγο (τις αφηγηματικές και υφολογικές του συμβάσεις πβ. παρακάτω «τεχνητά μέσα») και από την υποκειμενικότητα του παρατηρητή-ιστορικού (που «επεμβαίνει»), κατά συνέπεια, η Ιστορία νοούμενη ως η «αντικειμενική-αναπαράσταση-της-πραγματικότητας» είναι ένα μύθευμα, μια πλατωνική ιδέα, κυριολεκτικά ένα «είδωλο». Παραδείγματα: [ ] Δεν καταλαβαίνετε πως με τεχνητά μέσα κρατάμε την Ιστορία στη ζωή; [ΑΠ.Α 1, 83] Την αποθρασύναμε και δεν καταγράφει πια απλώς, την αποθρασύναμε κ επεμβαίνει. [ΑΠ.Α 2, 584] ΙΣΤΟΡΙΑ ΙΙΙ Ας ανοίξη επιτέλους και κάνας άλλος μαγαζί πλάι της [ΑΠ.Α 2, 532] Απώτερη συνέπεια αυτής της αντίστασης «κατά της αρχής» (του επιστημονικού αλάθητου της Ιστορίας), όπως υποδηλώνει η τελευταία Στιγμή που παραθέσαμε, είναι πως ο λόγος της Λογοτεχνίας η λογοτεχνική θέαση των πραγμάτων αποκτά τα δικαιώματά της: όχι πλέον ως η δευτερογενής, κατ ανάγκην πλασματική αναπαράσταση της πραγματικότητας (συνυφασμένη με τις ιδιότητες του μερικού, του φανταστικού, του υποκειμενικού), αλλά ως μία άλλη θεώρηση της πραγματικότητας, παραπληρωματική ή και ολότελα διιστάμενη, μα πάντως ισότιμη εννοώ: εξίσου σημαντική με τον λόγο της Ιστορίας. Πρόκειται, κοντολογίς, γι αυτό που τώρα 19 Βλ. το κείμενο του Μ. Πιερή με τον ενδεικτικό τίτλο «Κώστας Μόντης. Ο ενοχλητικός ποιητής», Από το μερτικόν της Κύπρου, ό.π., σσ [α δημοσ: 12 Κείμενα για τον Κ. Μόντη, ό.π., 1984]. Πρόκειται για μια θέση/στάση που βρίσκεται στον πυρήνα της ποιητικής του Μόντη, όπως ρητά διακηρύσσει (και αιτιολογεί) το ακόλουθο τετράστιχο: «Δε σκάφτουν χαρακώματα οι ποιητές, / αυτοί βγαίνουν ακάλυπτοι στα τρίστρατα του κόσμου, / αυτοί βγαίνουν ακάλυπτοι στα τρίστρατα των ανέμων / κι όσους πάρη ο χάρος!» (ΑΠ.Α 1, 244 πβ. ΑΠ.Α 2, 477).

11 ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, «Το αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας» 11 αναγνωρίζει η Πολιτισμική Θεωρία (οι ποιητές το ήξεραν από καιρό), ότι δηλαδή Ιστορία και Λογοτεχνία βρίσκονται σε σχέση «διακειμενική»: συνιστούν αφηγήματα που διαλέγονται, υπομνηματίζουν το ένα το άλλο, αναφέρονται στην ίδια ιστορική πραγματικότητα αλλά την φωτίζουν διαφορετικά ή λένε γι αυτήν κάτι διαφορετικό. Ως εκ τούτου, πρέπει να αντιμετωπίζονται εκ παραλλήλου και όχι ετεροβαρώς, αν θέλουμε να κατανοήσουμε την ανθρώπινη περιπέτεια εν όλω. Για να δείξω στην πράξη πώς οργανώνεται ο «διακειμενικός» διάλογος-αντίλογος της Λογοτεχνίας με την Ιστορία στο έργο του Μόντη, επέλεξα ορισμένα ποιήματα του θεματικού κύκλου που φέρει τον γενικό τίτλο «Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη» (τα παραθέτω στο Παράρτημα). Θεωρώ πως και μόνο η τοποθέτησή τους, όπως την προτείνω, η εννοιολογική τους διευθέτηση, δηλαδή, εν είδει «οπτικού αφηγήματος», μας επιτρέπει να αντιληφθούμε ιδίοις όμμασι τις βασικές αιχμές της αντιρρητικής στάσης του Μόντη απέναντι στο κυρίαρχο ιστοριογραφικό παράδειγμα και μας δείχνει ψηλαφητά, «χωρίς λόγια», πώς ο ποιητής αποσυνθέτει και ανακατασκευάζει -επανερμηνεύει δηλαδή- την Ιστορία, εξαρθρώνοντας ένα προς ένα τα δεδομένα που συγκροτούν την επίσημη ιστορική εκδοχή (τη «μνήμη» -επιλεκτική είτε συμφυρματική-, τον «ηρωικό θάνατο», το εξιδανικευτικό κλισέ του «γενναίου πολεμιστή», τη συγκάλυψη του αίματος πίσω από «καθαρό και απαστράπτον μάρμαρο»), τοποθετώντας στη θέση τους τα στοιχεία μιας άλλης αλήθειας, της πραγματικής ιστορίας των προσώπων (βλ. Παράρτημα στο τέλος της εργασίας). * Φτάνοντας στο τέλος αυτής της εισήγησης αντιλαμβάνομαι πόσα πράγματα μένουν ανοιχτά. Αλλά το ζήτημα των σχέσεων Μόντη και Ιστορίας είναι τόσο σύνθετο, καθότι πυρηνικό, που θα χρειαζόμουν πολύ περισσότερο χώρο για να το αναπτύξω. Περιορίζομαι να περιγράψω συνοπτικά μερικά «θέματα για ξετύλιγμα»: Τα ιστορικά ή ιστορικοφανή ποιήματα του Μόντη, που μας οδηγούν αναπόφευκτα και στη δημιουργική συνομιλία του κύπριου ποιητή με τον αλεξανδρινό Καβάφη. Σημειώνω εν παρόδω μια πρώτη εντύπωση: ότι ο Μόντης δουλεύει «καβαφικώ τω τρόπω» όχι τόσο όταν μιμείται εξωτερικά τα ιστοριογενή ποιήματα του Καβάφη (οι ομοιότητες στη μορφή, στη «σκηνοθεσία» δεν απαλείφουν, νομίζω, τις διαφορές ως προς την ουσία της μεθόδου: η τεχνική του Καβάφη είναι καλειδοσκοπική, στηρίζεται σε ένα ιλιγγιώδες παιχνίδι αντικατοπτρισμών / η τεχνική του Μόντη είναι κατά βάση αλληγορική, μια τεχνική δηλαδή «ευθείας αντανάκλασης»), όσο μάλλον όταν αξιοποιεί, γενικά στο έργο του, με δημιουργικό-αμιλλητικό τρόπο τη λεγόμενη «καβαφική ειρωνεία», και δη την αντίθεση. Τα κυπριακά ποιήματα του Μόντη, που αντλούν τον τίτλο, το θέμα ή την έμπνευσή τους από την ιστορία της γενέθλιας νήσου και φωτίζουν από μιαν άλλη σκοπιά, ας πούμε «πατριωτική», την ιστορική συνείδηση του κύπριου ποιητή, όπως επίσης και

12 ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, «Το αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας» 12 τον δημιουργικό του διάλογο/αντίλογο με τη σεφερική προσέγγιση της κυπριακής ιστορίας. Η σχέση του Μόντη με την κυπριακή Ιστορία αποτελεί, αδιαμφισβήτητα, ένα από τα κεντρικά, αν όχι το μείζον κεφάλαιο προς έρευνα, μια που, όπως έχει διαπιστώσει ήδη η κριτική (Σαββίδης, Πιερής), η σύγχρονη κυπριακή ιστορία δρα καταλυτικά στην «ποιητική ενηλικίωση» του Μόντη, επιφέροντας σημαντικές τομές και εκφραστικές ανανεώσεις στο έργο του. 20 Όσο για τον «αντισεφερισμό» του Μόντη, που επίσης έχει διαπιστώσει η κριτική (βλ. κυρίως Πιερής), 21 πιστεύω ότι θα είχε ενδιαφέρον να εξετάσουμε κατά πόσον οι σαφείς αποστάσεις που παίρνει ο Μόντης από τη σεφερική μέθοδο προσέγγισης της τρέχουσας ιστορίας, και δη της κυπριακής ιστορίας (μέθοδο που χαρακτηρίσαμε πιο πάνω ως «χρονογραφική»), ισχύουν το ίδιο σαφώς και ρητά στο βαθύτερο επίπεδο της κοσμοθεωρίας των δύο ποιητών: εννοώ της ποιητικής τους αντίληψης για την ιστορική μοίρα του ελληνισμού, για το μεγαλείο και τον καημό της Ρωμιοσύνης. Η φιλοσοφική, τέλος, αντίληψη του Μόντη για την Ιστορία, έτσι όπως προσδιορίζεται από την «ιστοριογραφική ποιητική» του, αντίληψη ριζικά αντι-ιστορική (ενάντια στον θετικισμό και τον ιστορικισμό), την οποία η Λοϊζίδη εύστοχα χαρακτηρίζει ως «κυκλική» ή «ανακυκλωτική», 22 και η οποία, κατά τη γνώμη μου, για να γίνει πλήρως κατανοητή θα πρέπει να συνδεθεί με το θέμα του τροχού («του κύκλου τα γυρίσματα») και της ιστορικής Νέμεσης. αρχική γραφή: Ιούν.07 τελευταία επεξεργασία: Μάρτ.12 Αφροδίτη Αθανασοπούλου 20 Βλ. Γ. Π. Σαββίδης, «Πολυχρόνιο», ό.π., σσ και, κυρίως, Μ. Πιερής, «Σχόλια στην ποιητική τέχνη του Κώστα Μόντη», α δημοσίευση: Παρουσία, Εκπαιδευτικό περιοδικό της ΟΕΛΜΕΚ, τχ. 1 (Λευκωσία, Φθινόπωρο 1994) «Σχόλια στην ποιητική τέχνη του Κώστα Μόντη», ό.π. 22 Νίκη Λοϊζίδη, «Ένας ποιητής αθώος από Ιστορία», αφιέρωμα της Λέξης στον Μόντη, ό.π., σσ

13 ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, «Το αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας» 13 Π ΑΡΑΡΤΗΜΑ Κ ΕΙΜΕΝΩΝ: «ΜΝΗΜΕΙΟ Α ΓΝΩΣΤΟΥ Σ ΤΡΑΤΙΩΤΗ»

14 ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, «Το αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας» 14 Θεματικός Κύκλος: «Μνημείο Αγνώστου Στρατιώτη» [οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου] ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ ΙΙ Αλήθεια, απ αυτές όλες τις μάχες ποιες ήταν νίκες και ποιες ήττες; αντιπβ. Ξεχάσαμε. (ΚΕι, 8) ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ Ι «ΑΝΔΡΩΝ ΕΠΙΦΑΝΩΝ ΠΑΣΑ ΓΗ ΤΑΦΟΣ» Ωστόσο το ζήτημα δεν είναι πού να ταφούν μα γιατί να ταφούν. (ΚΕι, 7 = ΑΠ. Α 2, 611) Κ ένα μνημείο στον Ακούσιο Στρατιώτη, κύριοι, ένα μνημείο στο στρατιώτη που ακούσια πολέμησε, που ακούσια σκότωσε, που ακούσια σκοτώθηκε. (ΚΑΙ ΤΟΤ ΕΝ ΕΙΝΑΛΙΗ ΚΥΠΡΩ, 1974, 5) = ΑΠ. Α 1, 177 < ποίημα - βάση > αντιπβ. ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ ΙV Σειρά όλες οι μάχες: του Κιλκίς και του Λαχανά και της Κρέσνας και της Τσουμαγιάς και του Πέτσοβου και του Νευροκοπίου και της Μόροβας και της Κορυτσάς και της Κλεισούρας και της Πρεμετής και του Ελ Αλαμέιν και του Ρίμινι και του Σαγγαρίου και του Αφιόν Καραχισάρ. Καμιά δε λησμονήθηκε. Και πόσο προνοητικά προγραμματίστηκε χώρος και για τις άλλες που θα επακολουθήσουν, να τις διαβάζουν κι αυτές οι ζώντες εν καιρώ, να τις καλύψει κι αυτές το ύπερθεν ενθαρρυντικό απόφθεγμα να τις καλύψει κι αυτές τ άγαλμα του νεκρού Σπαρτιάτη. (ΚΥΠΡΙΑ ΕΙΔΩΛΙΑ, 1980, = ΑΠ. Α 2, ) / αντιπβ. / ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ Γιατί πάντα αυτός ο ρωμαλέος, γιατί πάντα αυτός ο γενναίος πολεμιστής ν αντιπροσωπεύει τον Άγνωστο Στρατιώτη; Υπάρχουν κι άλλοι πιο δειλοί, πιο αδύνατοι, με πιο ρυτιδωμένα μέτωπα, με μια πικρή σκέψη στο βλέφαρο, με πολλούς υπολογισμούς πίσω απ τη σκανδάλη. Δεν μας κάνουν αυτοί, δε γίνονται αγάλματα αυτοί; (ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΜΟΝΤΗ, 1962, 35) = ΑΠ. Α 2, 447 ΜΝΗΜΕΙΟ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ Ι Τι προκάλυψη λήθης αυτό το δήθεν «μνημείο», τι παρακαμπτήρια εφεύρεση! (ΚΕι, 57 = ΑΠ. Α 2, 637) ΜΝΗΜΕΙΟ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ ΙΙ Έτσι που το στήσαμε χωρίς ονόματα γιατί το λέμε «μνημείο»; Έτσι που το στήσαμε χωρίς ονόματα ποιανού τη μνήμη διατηρεί; Εκτός πια αν αυτού που τόφτιαξε, εκτός πια αν αυτού που στιχούργησε το επίγραμμα. (ΚΕι, 64 = ΑΠ. Α 2, 644) ΜΝΗΜΕΙΟ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ Γιατί δεν υπάρχει «άγνωστος βασιλιάς», γιατί δεν υπάρχει «άγνωστος πρωθυπουργός», γιατί δεν υπάρχει «άγνωστος στρατηγός» κ υπάρχει μονάχα «άγνωστος στρατιώτης»; Πώς δε χάθηκε κι εκείνων η ταυτότητα; (ΚΕι, 22) ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ V «ΑΝΔΡΩΝ ΕΠΙΦΑΝΩΝ ΠΑΣΑ ΓΗ ΤΑΦΟΣ» Τι φτηνή κολακεία αυτό το «επιφανών»! Αφανείς ήταν οι άνθρωποι, αφανέστατοι. (ΚΕι, 93 = ΑΠ. Α 1, 204) Αυτό το «άγνωστος στρατιώτης» δεν το καταλαβαίνω. Είναι γνωστός, γνωστότατος, ρωτήστε τη μητέρα του κι αφήστε τα γελοία επιγράμματα, ρωτήστε τη μητέρα του και γράψτε ένα δισεκατομμύριο ονόματα στα μνημεία σας. (ΚΥΠΡΙΑ ΕΙΔΩΛΙΑ, 1980, 120) Γιατί τόσα μνημεία στον Άγνωστο Στρατιώτη κι ούτ ένα στον Άγνωστο Άνθρωπο; * Εμείς πού θα βάνουμε τα στεφάνια μας; (ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΩΝ, 1960, σ. 9 = ΑΠ. Α 1, 39) * πβ. την ομότιτλη συλλογή Τω Αγνώστω Ανθρώπω (1968) ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ ΙΙΙ Και το αίμα; Πού είναι το αίμα των παιδιών; (ΚΕι, 18) < συμπέρασμα > ΜΝΗΜΕΙΟ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ Τι πονηρά που τα μεταποιήσαμε όλα Σε καθαρό κι απαστράπτον μάρμαρο! (ΚΕι, 103 = ΑΠ. Α 2, 675 ) ΜΙΑ ΜΗΤΕΡΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ Τον κυτάζει και της φαίνεται τόσο μακρυνός, τον κυτάζει και της φαίνεται τόσο ξένος αυτός ο νεκρός Σπαρτιάτης. Πώς να τον πει «παιδί της», πώς να τον φωνάξει «Μιχαλάκη» της; (ΚΕι, 54 = ΑΠ. Α 2, 634)

15 ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, «Το αντικαθρέφτισμα της Ιστορίας» 15

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ YΠΟ-ΕΝΟΤΗΤΑ V: ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ YΠΟ-ΕΝΟΤΗΤΑ V: ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ YΠΟ-ΕΝΟΤΗΤΑ V: ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΣΤΑΛΩΣ Η παρουσία σου σκηνοθετεί, η παρουσία σου σκηνογραφεί, η παρουσία σου διαδραματίζει, η παρουσία σου συγγράφει Κύπρο, συγγράφει Λευκωσία και Κερύνια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 «ΙΑΧΡΟΝΙΚΑ Ι ΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Οι αγώνες

Διαβάστε περισσότερα

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288)

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Σημείο Αναγνωρίσεως άγαλμα γυναίκας με δεμένα χέρια Όλοι σε λένε κατευθείαν άγαλμα, εγώ σε προσφωνώ γυναίκα κατευθείαν. Στολίζεις κάποιο πάρκο. Από μακριά

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249)

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Ο ποιητής, αξιοποιώντας την ιστορική του µνήµη, κινείται

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ 1 Κύπρος Χρυσάνθης 17 του Νοέµβρη 1973 (Χαράµατα) Το ποίηµα δηµοσιεύτηκε στον τόµο Αντιφασιστικά 67-74 (1984) και αναφέρεται στην εξέγερση των φοιτητών στο Πολυτεχνείο, στις

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Ποιητικό Κουίζ. 1. Ποιος Έλληνας ποιητής τιμήθηκε πρώτος με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας; 2. Ποιο είναι το μέτρο των ελληνικών δημοτικών τραγουδιών;

Ποιητικό Κουίζ. 1. Ποιος Έλληνας ποιητής τιμήθηκε πρώτος με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας; 2. Ποιο είναι το μέτρο των ελληνικών δημοτικών τραγουδιών; Ποιητικό Κουίζ 1. Ποιος Έλληνας ποιητής τιμήθηκε πρώτος με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας; Ο Γιώργος Σεφέρης Ο Κωνσταντίνος Καβάφης Ο Οδυσσέας Ελύτης 2. Ποιο είναι το μέτρο των ελληνικών δημοτικών τραγουδιών;

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120)

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 8 Παρωδία Ι: Θεωρητική προσέγγιση Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 8 «Βατραχομυομαχία»: Σχέδιο του Γιώργου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Π. Καβάφη: «Νέοι της Σιδώνος 400 µ.χ.» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 129-130)

Κ. Π. Καβάφη: «Νέοι της Σιδώνος 400 µ.χ.» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 129-130) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Κ. Π. Καβάφη: «Νέοι της Σιδώνος 400 µ.χ.» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 129-130) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Ιστορικό του Τμήματος Το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης ιδρύθηκε με το Π.Δ 365/1993(ΦΕΚ 156/13-9-1993 τεύχος Α') και άρχισε

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό Βιογραφικά είδη (Βιογραφία, µυθιστορηµατική βιογραφία, αυτοβιογραφία, µυθιστορηµατική αυτοβιογραφία, βιογραφικό σηµείωµα, αυτοβιογραφικό σηµείωµα, αποµνηµονεύµατα, ηµερολόγιο, συστατική επιστολή) Περιεχόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Να γιατί...η λαϊκή τέχνη

Να γιατί...η λαϊκή τέχνη ÔÝ íç Να γιατί...η λαϊκή τέχνη Εν αρχή το σύνθημά μας είναι ένα: η λαϊκή τέχνη είναι επανάσταση. Και είναι επανάσταση διότι είναι αρχέτυπο λειτουργίας μιας πολιτικά ευνομούμενης κοινωνίας. Η τέχνη αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49)

Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49) ΠΟΙΗΣΗ 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 2 s c h o o l t i m e. g r Ο Άρης Ιωαννίδης Γεννήθηκε το 1973 στο Βόλο. Το 1991 εισήχθη στο Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, απ όπου έλαβε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Γ. Καρυωτάκη: «Μπαλάντα στους άδοξους ποιητές των αιώνων» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 264-266)

Κ. Γ. Καρυωτάκη: «Μπαλάντα στους άδοξους ποιητές των αιώνων» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 264-266) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κ. Γ. Καρυωτάκη: «Μπαλάντα στους άδοξους ποιητές των αιώνων» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 264-266) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή 1ης σελίδας ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

Αρχή 1ης σελίδας ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Αρχή 1ης σελίδας ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11 -- ΠΕΙΡΑΙΑΣ -- 18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752, 4223687 Ονοματ/μο: Ημερομηνία: ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1. Ατομικά ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Επειδή οι φάκελοι κατατίθενται στο τέλος του τετραμήνου (μαζί με την Ερευνητική Έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Την Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου στις 19.00 η Μάργκαρετ Ατγουντ θα μιλήσει στο Megaron Plus με θέμα «Δυστοπίες και η ελληνική επιρροή πάνω σε αυτές».

Την Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου στις 19.00 η Μάργκαρετ Ατγουντ θα μιλήσει στο Megaron Plus με θέμα «Δυστοπίες και η ελληνική επιρροή πάνω σε αυτές». ΜΑΡΓΚΑΡΕΤ ΑΤΓΟΥΝΤ Ο ταλαντούχος αναγνώστης ζει με το βιβλίο Ίσως η μεγαλύτερη εν ζωή συγγραφέας στην αγγλόφωνη λογοτεχνία. Για μένα, μια περίπτωση που στο μέλλον θα θεωρηθεί ατόπημα αν η Σουηδική Ακαδημία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) 1 2 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Χρόνος: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61)

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Επικουρικό εκπαιδευτικό υλικό Λογοτεχνίας (γραμματολογικοϊστορική κατάταξη)

Επικουρικό εκπαιδευτικό υλικό Λογοτεχνίας (γραμματολογικοϊστορική κατάταξη) Επικουρικό εκπαιδευτικό υλικό Λογοτεχνίας (γραμματολογικοϊστορική κατάταξη) 1α. Νεοελληνική Λογοτεχνία A/A Λέξη-κλειδί Είδος υποστηρικτικού υλικού Πηγή - τίτλος Ποίηση Βιντεοταινία (DVD) Παραγωγή Εκπαιδευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΚΕΙΜΕΝΟ Mίλτος Σαχτούρης Ὁ Ἐλεγκτής

Διαβάστε περισσότερα

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο)

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο) 2014-2015 2015-2016 13Κ1: Εισαγωγή στην Κλασική Φιλολογία - Επισκόπηση της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας (Α 13Κ2_12: Επισκόπηση της Λατινικής Λογοτεχνίας (με διδασκαλία πεζών κειμένων) (Α 13Κ1: Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015 Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση Παρασκευή 20/3/2015 ΕΠΠΣ-ΑΠΣ λογοτεχνίας Το Πρόγραμμα Σπουδών στη λογοτεχνία δομείται για όλη την υποχρεωτική

Διαβάστε περισσότερα

Ημερομηνία: 16 Μαρτίου 2012, ώρα 7.30 μ.μ.. 1

Ημερομηνία: 16 Μαρτίου 2012, ώρα 7.30 μ.μ.. 1 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Αρ. Φακ.: 7.24.07.6.2 Αρ. Τηλ.:22800698/735 Αρ. Φαξ:22428268 E-mail:circularsec@schools.ac.cy 5 Ιανουαρίου 2012 Διευθυντές/τριες

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων!

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων! OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! & των ανθρώπων! συνδιοργάνωση Kαλοκαίρι 2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΕΡΓΕΡΗΣ Και να αδερφέ μου που

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 Αξιότιμες

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς 1. Σε γενικές γραμμές α) Τι είναι το Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές

Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές Αντώνης Μαστραπάς Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ02 02 Πειραιά Η διδασκαλία της Ιστορίας Πλουραλιστική στις μεθόδους Εκλεκτιστική στις πρακτικές/τεχνικές τεχνικές Παράμετροι

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Μαρτυρία Λούλας (Κοκκίνου) Παπαγεωργίου

Μαρτυρία Λούλας (Κοκκίνου) Παπαγεωργίου Μαρτυρία Λούλας (Κοκκίνου) Παπαγεωργίου ΟΝΟΜΑ: Λούλα (Κοκκίνου) Παπαγεωργίου ΗΜΕΡΟΜ. ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 21 Φεβρουαρίου 1932 ΗΜΕΡΟΜ. ΕΝΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΟΚΑ: 1954 ΨΕΥ ΩΝΥΜΑ: Μαντώ, Σεβαστιανός ΠΕΡΙΟΧΗ/ΕΣ ΡΑΣΗΣ: Υπεύθυνη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή σας παρουσία. Η παρουσία σας σήμερα εδώ αποδεικνύει ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΗΝ 1. ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2. ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΘΕΑΤΕΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Αναγνωστάκης: Θεσσαλονίκη, Μέρες του 1969 µ.χ. (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 73-74)

Μανόλης Αναγνωστάκης: Θεσσαλονίκη, Μέρες του 1969 µ.χ. (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 73-74) 1. ΚΕΙΜΕΝO Μανόλης Αναγνωστάκης: Θεσσαλονίκη, Μέρες του 1969 µ.χ. (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 73-74) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ-

Διαβάστε περισσότερα