Ζ. Ι. Σιαφλέκης Ο ντε Κίρικο και η ελληνική υπερρεαλιστική ποίηση του μεσοπολέμου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ζ. Ι. Σιαφλέκης Ο ντε Κίρικο και η ελληνική υπερρεαλιστική ποίηση του μεσοπολέμου"

Transcript

1 Ζ. Ι. Σιαφλέκης Ο ντε Κίρικο και η ελληνική υπερρεαλιστική ποίηση του μεσοπολέμου Οι σχέσεις του Τζιόρτζιο ντε Κίρικο με το κίνημα του υπερρεαλισμού είναι το πλαίσιο, αλλά και η αφορμή για την αναζήτηση βαθύτερων συνδέσεων που ενώνουν το εικαστικό έργο του ιταλού ζωγράφου με την υπερρεαλιστική ποίηση, τόσο την ξένη όσο και την δική μας. Οι συνδέσεις αυτές, ιστορικο-βιογραφικές από τη μια πλευρά, καθαρά διακειμενικές από την άλλη, συγκροτούν ένα ευρύ πλέγμα που διέπεται από μια διαλεκτική κίνηση τόσο ανάμεσα στις δυό εκφραστικές γλώσσες, την ποίηση και την ζωγραφική, όσο κι ανάμεσα στον υπερρεαλισμό και τη μεταφυσική ζωγραφική. Το κείμενο που ακολουθεί έχει σκοπό να αναλύσει το πλέγμα αυτών των συνδέσεων και να ορίσει τις αντιστοιχίες και αναλογίες που το συγκροτούν. Η ζωγραφική παραγωγή στο Παρίσι από το 1911 ως το 1915, του ντε Κίρικο, προετοίμασε την κατοπινή εμφάνιση στην Ιταλία της pittura metafisica εκπροσωπήθηκε από τους ντε Κίρικο, Carra και Morandi 1. Η παρισινή περίοδος του ζωγράφου ήταν εκείνη που καθόρισε και τις σχέσεις του με το υπερρεαλιστικό κίνημα. Πράγματι, οι πίνακες αυτής της περιόδου, και ειδικότερα ορισμένα μοτίβα (όπως οι καμάρες, οι στοές, οι πλατείες, οι πύργοι), αποτέλεσαν για τους υπερρεαλιστές σημεία αναφοράς στις κατοπινές αισθητικές αναζητήσεις τους. Επιπλέον, η αποσπασματικότητα της σύνθεσης και η παρουσία ετερόκλητων αντικειμένων μέσα σε ένα θέμα, όσο και αυτοί οι ίδιοι οι τίτλοι των πινάκων, αποτέλεσαν για τους υπερρεαλιστές μια αξιοσημείωτη αισθητική πραγματοποίηση. Από την άποψη αυτή υπάρχει μία σύμπτωση ανάμεσα στο ζωγραφικό αποτέλεσμα του ντε Κίρικο και τις επιδιώξεις του υπερρεαλιστικού κινήματος, σε ό,τι αφορά κυρίως το ρόλο του ονείρου και την ανίχνευση του ασυνείδητου. Το αίτημα για την υπέρβαση του πραγματικού και τη δημιουργία της υπερπραγματικότητας που αποτέλεσε για τους υπερρεαλιστές βασικό στόχο του κινήματος, τεκμηριώθηκε αρκετά από τη ζωγραφική παραγωγή αυτής της περιόδου του ντε Κίρικο. Η δόμηση της εικόνας του ιταλού ζωγράφου από τη μια πλευρά περιέχει όλα τα στοιχεία που διασφαλίζουν την απεικόνιση της εξωτερικής πραγματικότητας και ταυτόχρονα όλες τις προϋποθέσεις που οδηγούν στην ανάδυση του εσωτερικού πρότυπου και την υπέρβαση του εξωτερικού κόσμου. Σύγκριση / Comparaison 2-3 (1991)

2 Ντε Κίρικο και υπερρεαλιστική ποίηση 89 Η παρισινή περίοδος του ντε Κίρικο, από τη μια πλευρά υιοθετεί σύμβολα γνωστά από την καλλιτεχνική πρωτοπορία του φουτουρισμού, ενώ από την άλλη, συμβαδίζει με τις τάσεις που οδήγησαν στην έκρηξη του ντανταϊσμού και που δημιούργησαν το χώρο που αργότερα κατέλαβε ο υπερρεαλισμός. Αυτή η πολλαπλή αντιστοιχία και αναλογία της ζωγραφικής του ντε Κίρικο με ισάριθμα κινήματα μπορεί ως ένα βαθμό να εξήγησα συγχρονικά ορισμένα από τα βασικά της τεχνικής αυτής της περιόδου. Η συνύπαρξη της αρχαίας Ελλάδας με τις βιομηχανικές υψικαμίνους, τα νεοκλασικά κτίρια και τη φιγούρα μιας ατμομηχανής, παρόλες τις μοντέρνες καταβολές τους, αγγέλλουν πανηγυρικά τον επερχόμενο αυτοματισμό στην ποιητική γλώσσα και την ανάδειξη του σε κορυφαία έκφραση της υπερρεαλιστικής δημιουργίας στη λογοτεχνία. Αλλά αυτή η ίδια η γραφή του ντε Κίρικο ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της κειμενικής της έκφρασης, όταν ανοίγει την προοπτική της επαφής της με την ποίηση, κάτι που οι υπερρεαλιστές θα ανακαλύψουν αμέσως και θα επιδοθούν σ* αυτό με τη μεγαλύτερη ευφορία. Έτσι στα 1925 ο Breton όχι μόνο αναγνωρίζει στον ντε Κίρικο ένα λαμπρό πρόδρομο, αλλά θέτει τους όρους και τις προϋποθέσεις ποιητικοποίησης της ζωγραφικής του γλώσσας με την περίφημη ανάδειξη του εσωτερικού προτύπου στην πλαστική δημιουργία 2. Πρέπει παράληλα να επισημανθεί ότι στην ίδια περίοδο παρατηρείται το φαινόμενο της ολικής έκφρασης στην τέχνη, γεγονός που έχει μια άμεση εφαρμογή στο χώρο της ποίησης και της ζωγραφικής. Η αναζήτηση ποιητικού αναλόγου της ζωγραφικής εικόνας και ο έντονος εικονισμός της ποιητικής γλώσσας, απασχολούν συνεχώς τους υπερρεαλιστές, ενώ το φαινόμενο του ποιητή - ζωγράφου και του ζωγράφου - ποιητή καθιερώνεται μέσα στα πλαίσια της υπερρεαλιστικής πρωτοπορίας, με καλλιτέχνες όπως ο Picabia ή ο Ernst. Ο ντε Κίρικο και εδώ θα παίξει το ρόλο του πρόδρομου, αφού με το έργο της παρισινής περιόδου θέτει τις προϋποθέσεις και τα όρια αυτού που θα αποκληθεί λίγο μετά σουρεαλιστική γραφή 3. Θα ήταν ωστόσο λάθος να ταυτίσουμε τη ζωγραφική του ντε Κίρικο με τον ψυχικό αυτοματισμό, όπως τον διατύπωσε ο Breton στο πρώτο Μανιφέστο, στα Η δομή των πινάκων του ιταλού ζωγράφου, παρά την ύπαρξη φαινομενικά ετερόκλητων στοιχείων, υπακούει σε μια προκαθορισμένη λογική. Η φιλοσοφική συγκρότηση του ντε Κίρικο, βαθιά ποτισμένη από τους Σοπενχάουερ και Νίτσε, προϊόν της παραμονής του στο Μόναχο, έστρεφε το ζωγράφο διαρκώς προς μεταφυσικές αναζητήσεις, κύριος άξονας των οποίων ήταν η υπέρβαση του πραγματικού και η δημιουργία της αίσθησης μιας νέας πραγματικότητας. Οι ζωγραφικές επιρροές που δέχτηκε από τους γερμανούς ζωγράφους Böcklin και Klinger ολοκλήρωσαν αυτές τις συγκεκριμένες επιλογές του 4. Έτσι στο Παρίσι έχουμε την εμφάνιση αυτής της τεχνικής. Το στοιχείο που χαρακτηρίζει τη δομή των πινάκων, αλλά και που ταυτόχρονα δημιουργεί τη βασική προϋπόθεση πρόσληψης του, είναι η έκπληξη,

3 90 Ζ. Ι. Σιαφλέκης προϊόν αυτής ακριβώς της ετερόκλητης διάταξης αντικειμένων και προσώπων μέσα στην εικαστική πραγματικότητα. Η έκπληξη λειτουργεί ως κατευθυντήριο νήμα που οδηγεί τον θεατή βαθμιαία, και ύστερα από διαδοχικές αναιρέσεις της πραγματικότητας, σε μια νέα θέαση του εσωτερικού προτύπου. Η έκπληξη τροφοδοτείται κυρίως από τη βασική αντίθεση που προκύπτει ανάμεσα σε μια αυστηρά ελεγχόμενη πλαστική σύλληψη και τη συνύπαρξη, φαινομενικά τουλάχιστο, ασύνδετων μεταξύ τους αντικειμένων. Υπάρχει μεγάλη απόσταση από τον ψυχικό αυτοματισμό της ποιητικής γλώσσας των υπερρεαλιστών και τις εικαστικές συλλήψεις του ντε Κίρικο, όπου τα ετερόκλητα αντικείμενα, χάρη ακριβώς στη «λογική» οργάνωση τους, παίρνουν τη σημασία συμβόλων, κάτι που αντίκειται όπως θα δούμε, στις,βασικές αρχές του ψυχικού αυτοματισμού. Θα πρέπει επομένως να δεχτούμε ότι η υπερρεαλιστικότητα του ντε Κίρικο βασίζεται σε μια αναδρομική διαπίστωση ύπαρξης προδρόμων στοιχείων αυτοματισμού στις εικαστικές συνθέσεις του ιταλού ζωγράφου. Τόσο όμως η παρισινή περίοδος, αλλά και η κατοπινή παραγωγή του ντε Κίρικο αναίρεσαν βαθμιαία και αποφασιστικά την εντύπωση του αυτοματισμού που αυθαίρετα ως ένα σημείο, συνδέθηκε με το έργο του ζωγράφου. Είναι ωστόσο χάρη στους υπερρεαλιστές που το έργο του εντάσσεται στα ευρύτερα πλαίσια μιας κοινής προβληματικής. Θα μας απασχολήσουν εδώ ποιήματα ή κείμενα που γράφτηκαν από υπερρεαλιστές δημιουργούς και που απηχούν τις βαθύτερες συνδέσεις του έργου του ντε Κίρικο με το κίνημα. Η «ηρωική» περίοδος του σουρρεαλισμού περιλαμβάνει κείμενα που από τη μια πλευρά συμβάλλουν στην εδραίωση του «μύθου» του ντε Κίρικο, κι από την άλλη που πιστοποιούν τη ρήξη του ζωγράφου με το κίνημα. Στην πρώτη κατηγορία ανήκει και το ποίημα του κορυφαίου υπερρεαλιστή Paul Eluard, το οποίο αποτελεί μια ποιητική αποτύπωση και εξήγηση των βασικών εικαστικών σημείων της ζωγραφικής του ντε Κίρικο της παρισινής περίοδου. Γραμμένο το 1923 και έχοντας ως τίτλο το όνομα το ίδιο του ζωγράφου, σηματοδοτεί το μέγεθος της αποδοχής του ζωγράφου από τους υπερρεαλιστές αυτής της περιόδου, ενώ ταυτόχρονα ορίζει την ιδιαιτερότητα τόσο της εκφραστικής γλώσσας όσο και της παρουσίας του ντε Κίρικο μέσα στο υπερρεαλιστικό κίνημα. GIORGIO DE CHIRICO Ο τοίχος καταγγέλει τον άλλο τοίχο χι η σκιά με προστατεύει από τον περίτρομο ίσκιο μου. Πύργε της αγάπης μου γύρω από την αγάπη μου, οι τοίχοι πρόβαλαν λευκοί γύρω από τη σιωπή μου. Τι υπερασπίζεις εσύ, καθαρέ και αδιάφορε ουρανέ;

4 Ντε Κίρικο και υπερρεαλιστική ποίηση 91 Πρόσφερες καταφύγιο στον τρόμο μου. Ανάγλυφο το φως. Στον ουρανό που δεν καθρεπτίζει πια τον ήλιο, τα άστρα της μέρας ανάμεσα στα πράσινα φύλλα. Η ανάμνηση όσων μιλούσαν χωρίς να γνωρίζουν, κυρίαρχοι της αδυναμίας μου- τώρα παίρνω τη θέση τους. Με μάτια ερωτικά, χέρια γεμάτα πίστη να ερημώσω ένα κόσμο απ' όπου απουσιάζω. (Mourir de ne pas mourir, 1923) 5 (Μετάφραση: Χριστόφορος Λιοντάκης) Διαβάζοντας το ποίημα παρατηρούμε μια συμπύκνωση των βασικών πλαστικών γραμμών του έργου του ντε Κίρικο. Χωρίς να υπάρχει ένα συγκεκριμένο θέμα πάνω στο οποίο να γίνονται κάποιες επεμβάσεις από την πλευρά του ποιητή, πρόκειται για ένα ποίημα-σχόλιο πάνω στο εικαστικό έργο της συγκεκριμένης περιόδου. Είναι χαρακτηριστικό ότι το ποίημα δομείται πάνω σε μια βασική αντιθετική σχέση ουρανός-γη που αποτελεί εξάλλου και έναν από τους κύριους άξονες της ποιητικής του γάλλου ποιητή 6. Είναι προφανές ότι η αντίθεση ουρανός-γη επενδύεται σε δεύτερο βαθμό από την αντίθεση σκιά-φως, που κορυφώνεται στη δεύτερη στροφή. Ο Eluard εκμεταλλεύεται εδώ τα βασικά γνωρίσματα της γλώσσας του ντε Κίρικο και τα αρθρώνει πάνω στη βασική ιδέα του ερωτικού οράματος. Ο λεκτικός εικονισμός που παρατηρούμε εδώ είναι ευθέως ανάλογος με τον αντίστοιχο εικαστικό, χωρίς όμως ο τελευταίος να χάνει την αυτοτέλεια του. Το ερωτικό θέμα αναπτύσσεται διαμέσου της παραπάνω αντίθεσης, με τρόπο ώστε η εμβέλεια του να χάνεται μέσα από τις εναλλαγές φωτός-σκιάς, και να έχουμε στην τελευταία στροφή την αποκορύφωση της απουσίας, βασικού συστατικού της μεταφυσικής αίσθησης. Αξίζει να σημειωθεί ότι η τεχνική του Eluard πολύ απέχει από του να είναι, ή να θεωρείται, αυτοματική. Στο ποίημα του γάλλου ποιητή, οι απρόσμενες αντιθέσεις είναι επεξεργασμένες από τον τελικό μεταφυσικό στόχο και καθορίζονται από αυτόν, δηλ. καθορίζονται από μια ά αίαΐα σύλληψη, κάτι που, όπως είναι γνωστό, αντίκειται στους βασικούς κανόνες του αυτοματισμού. Είναι προφανές ότι το ποίημα νοηματοδοτείται αποκλειστικά σχεδόν από τη μνεία του ονόματος του ιταλού ζωγράφου στη θέση του τίτλου, ενώ αν το διαβάσουμε παραλείποντας αυτό το στοιχείο, είναι σχεδόν βέβαιο ότι έχουμε να κάνουμε με ένα αξιοσημείωτο δείγμα λυρικής ποίησης. Η πρόσληψη του ντε Κίρικο από τους γάλλους υπερρεαλιστές πέρασε διαδοχικά από το στάδιο του ενθουσιασμού στο στάδιο της ρήξης. Για όσο

5 92 Ζ. Ι. Σιαφλέκης διάστημα κράτησε το πρώτο στάδιο, το έργο του ιταλού ζωγράφου αποτέλεσε μια από τις βασικές «αποσκευές» με τις οποίες ο υπερρεαλισμός διαδόθηκε στην υπόλοιπη Ευρώπη, και, όπως ο Dali ή ο Max Ernst, υπήρξε ένα κομβικό σημείο μέσα στο όλο πλέγμα των διακαλλιτεχνικών σχέσεων. Ετσι, η πρόσληψη του από τους έλληνες υπερρεαλιστές του μεσοπολέμου γίνεται από μια διπλή δίοδο: της ζωγραφικής και της ποίησης. Δεν θα ήταν υπερβολή να ισχυριστούμε ότι οι δύο αυτές τέχνες, στη διάρκεια της ηρωικής περιόδου του γαλλικού σουρεαλισμού, είχαν μία θαυμαστή αλληλοσυμπληρωματικότητα και πολυσημία, γεγονός που απελευθέρωνε τις εκφραστικές δυνατότητες της μιας υπέρ της άλλης. Μέσα απ* αυτήν τη σχέση και κάτω από αυτές τις γενικότερες συγκυρίες η ζωγραφική του ντε Κίρικο γίνεται κτήμα και των ελλήνων υπερρεαλιστών. Αξίζει να υπενθυμίσουμε εδώ ότι μια από τις πρώτες εκδηλώσεις που σημάδεψαν την έλευση στην Ελλάδα του υπερρεαλισμού ήταν και μια έκθεση ζωγραφικής με έργα υπερρεαλιστών ζωγράφων που οργάνωσε στο σπίτι του ο Ανδρέας Εμπειρίκος, το Αλλά είναι κυρίως στο πρόσωπο του Νίκου Εγγονόπουλου που η υπερρεαλιστική ποίηση και ζωγραφική θα αναπτυχθούν συμπληρωματικά και δημιουργικά, κάτω από τις αφομοιωμένες επιρροές και τα επεξεργασμένα δάνεια μεγάλου μέρους του έργου του ντε Κίρικο. Ο Εγγονόπουλος είναι ίσως το μοναδικό παράδειγμα υπερρεαλιστή καλλιτέχνη που φθάνει σε μια εκφραστική πληρότητα τόσο στην ποίηση όσο και στη ζωγραφική. Οι σχέσεις του με τον ντε Κίρικο πιστοποιούν για άλλη μια φορά τη δύναμη της ιδιοφυΐας, αλλά και της ιδιαιτερότητας μιας παράδοσης που μπολιάζεται δημιουργικά από τις αναζητήσεις και τις μορφικές κατακτήσεις του ιταλού ζωγράφου. Η ποίηση, ειδικότερα, αναλαμβάνει μέσα από έναν άλλο κώδικα, το βάρος αυτής της δημιουργικής εικαστικής σύζευξης. Οι λέξεις στη θέση των χρωμάτων, δημιουργούν εικόνες αντίστοιχης έντασης και αισθητικής συγκίνησης, διατηρώντας ταυτόχρονα τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην προέλευση και το αποτέλεσμα της έμπνευσης. Αυτή η ποιητική ανάπλαση εξάλλου της εικαστικής πραγματικότητας ενισχύει τις διακειμενικές σχέσεις όχι απλώς και μόνο ανάμεσα σε δύο κείμενα, αλλά και σε δύο γλώσσες που διακρίνονται για την υψηλή εκφραστική ακρίβεια και την αυτοτέλεια τους. Έτσι πέρα από το πλέγμα των επιδράσεων που το ιστορικό παρελθόν προβάλλει με έμφαση, υπάρχει ένας προφανής διάλογος ανάμεσα στο ποιητικό και εικαστικό έργο του μεγάλου υπερρεαλιστή καλλιτέχνη. Έτσι το ποίημα Ο Ορφεύς μπορεί να διαβαστεί από τη μια πλευρά σε σχέση με τον αντίστοιχο πίνακα του Εγγονόπουλου, κι από την άλλη σε συνδυασμό με το πνεύμα και τους φορείς της μοντέρνας μυθολογίας στην τέχνη, ανάμεσα στους οποίους σημαντικό ρόλο έπαιξε ο ντε Κίρικο.

6 Ντε Κίρικο και υπερρεαλιστική ποίηση 93 Ο ΟΡΦΕΥΣ les nuages, les merveilleux nuages... CH. BAUDELAIRE τον Ορφέα ποτέ - μα ποτέ - τίποτα δεν τον επαρηγόρησε για την διπλήν απώλευα της Ευριδίκης: άλλοτε - για λίγο - έλεγε κανά τραγούδι μέσ* στο μαράζι του άλλοτε - για λίγο πάλε - τα χρώματα τονγοητεύανε με τις άπειρες ποικιλίες τους και τους συμπτωματικούς λογής λογής συνδυασμούς τους μια φορά - κατά του ήλιου το βασίλεμα - πρόσεξε μέσ' στο γαλάζιο τ* ουρανού γοητευτικές αράδες σύννεφα - γι" αυτά που στο Καβούρι κάποτε ένας χωροφύλακας* σα μεταμεληθείς εκραύγασε: "Ιδού τα σύννεφα του ΕγγονόπουλουΓαλλά αυτά - πραγματικά - δεν είσανε τα σύννεφα του Εγγονόπουλου είταν μαχαίρια λεπίδες ακονισμένες κάμζς και χατζάρια που πάνω στις γαλάζιες τους εσθήτες εκρατάγανε οι σκληρότατες της Θράκης οι παρθένες κι αυτά κραδαίνοντας οι σκληρές παρθένες στ' άπονα τα χέρια τους μ' αυτά - λέω - πέσανε πάνω του: τον κατακρεουργήσανε τον κομμάτιασαν τον Ορφέα 7 * Αραγες να γνώριζε τον συνάδελφο του - κατώτερου άλλωστε βαθμού - εν υπηρεσία στο Tinchebray (Orne);

7 94 Ζ. Ι. Σιαφλέκης Το ποίημα δομείται πάνω σε τρεις εικόνες, δημιουργώντας ένα αφηγηματικό σύνολο στο οποίο ο ιστορικός μύθος μεταλλάσσεται σε προσωπικό, παραπέμποντας άλλοτε σε μια εικαστική πραγματικότητα κι άλλοτε στη συγκεκριμένη περίοδο του γαλλικού σουρεαλισμού. Οπωσδήποτε όμως όλο το ποίημα συνιστά μια επέμβαση πάνω στο μυθικό κείμενο, γεγονός που καθορίζει τη διαδικασία μετασχηματισμού και οικειοποίησης του από τον ποιητή. Ο τελευταίος αναμφίβολα δημιουργεί τις προϋποθέσεις πρόσληψης του μύθου καταργώντας βαθμιαία την εξουσία του συγγραφέα και ευνοώντας την υποκατάσταση του από το ίδιο πρόσωπο του Ορφέα που εισέρχεται σταδιακά στο σύμπαν της μοντέρνας μυθολογίας αλλάζοντας ιδιότητες και καθήκοντα. Ο Εγγονόπουλος-Ορφέας οδηγεί το μύθο που γίνεται γρήγορα ο προσωπικός μύθος του ζωγράφου ποιητή και λειτουργεί σε δύο επίπεδα: το ποιητικό και το εικαστικό. Ο μύθος φορτίζεται από μια εμβόλιμη ιστορία που ανακαλεί έμμεσα την ηρωική περίοδο του γαλλικού υπερρεαλισμού, αφού αναφέρεται στον αρχηγό του Breton, και που κυρώνει την υποκατάσταση του ποιητή Ορφέα από τον ζωγράφο (Εγγονόπουλο και/ή Ορφέα). Αυτό το παιχνίδι ανάμεσα στα σημαινόμενα του μύθου και την πατρότητα του ποιήματος δημιουργεί την αίσθηση της έκπληξης και του αναπάντεχου στον αναγνώστη, ενώ ταυτόχρονα του δίνει και δύο βασικά κλειδιά για την ερμηνεία του. Δεν είναι νομίζω ανάγκη να επισημανθεί πόσο το ποίημα δεν είναι αυτοματικό. Η ύπαρξη ετερόκλητων στοιχείων, η μεταμόρφωση των σύννεφων σε λεπίδες, η αναιτιολόγητη ύπαρξη του χωροφύλακα, αποτελούν δομικά στοιχεία μιας τεχνικής που εισήγαγε και ελάμπρυνε ο ντε Κίρικο της παρισινής περιόδου, και την οποία ο Εγγονόπουλος μεγεθύνει και εξελληνίζει με ανάλογη λαμπρότητα. Η τεχνική αυτή προσλαμβάνεται καλύτερα μέσα από μια ανάγνωση του αντίστοιχου πίνακα του έλληνα ζωγράφου με τίτλο Ορφέας και Ευρυδίκη (1944), στον οποίο υπάρχει ένα αντίστοιχο τρίπτυχο αποτελούμενο από τον Ερμή, τον Ορφέα και την Ευρυδίκη, μέσα σε ένα χρωματικό φόντο που κυριαρχείται από τις έντονες αντιθέσεις. Όπως εύστοχα παρατηρεί η Νίκη Λοϊζίδη, «η δραματικότητα του επεισοδίου και η τραγική κορύφωση αίρονται αποτελεσματικά από το στοιχείο του ανορθολογικού και του παράλογου που εδώ κύριος "φορέας" του είναι η καταλυτική μορφή του Ερμή. Ο Ορφέας, κεντρικός ήρωας του επεισοδίου, είναι κι αυτός ένας υπερρεαλιστικός ήρωας κάπως ανορθόδοξα ντυμένος και με υπερβολική ανάπτυξη των κάτω άκρων. Όπως είναι και η μορφή που, μαζί με την Ευρυδίκη που εδώ θυμίζει βυζαντινή Παναγία, εκφράζει το αίσθημα του μοιραίου και τη βαθύτερη μελαγχολία που χαρακτηρίζει τη σύνθεση». 8 Αυτή η δραματική μελαγχολία που προκύπτει μέσα από την φαινομενικά αυθαίρετη συνύπαρξη συμβόλων και προσώπων, συνδέει το μυθικό όραμα του Εγγονόπουλου με εκείνο του ντε Κίρικο, στη προσωπογραφία του

8 Ντε Κίρικο και υπερρεαλιστική ποίηση 95 γάλλου πρωτοπορειακού ποιητή Apollinaire, όπου ο Ορφέας ταυτίζεται με τον ποιητή των Calligrammes. Αλλά η χρήση συμβόλων φουτουριστικής προέλευσης είναι επίσης κοινή στον ποιητή Εγγονόπουλο και τον ζωγράφο ντε Κίρικο. Ειδικότερα η μορφή του αυτόματου, ή ανδρείκελου, φορτισμένη με μια υπερ-κοσμική δύναμη, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την κατάκτηση της υπερπραγματικότητας, την οποία κηρύττουν οι υπερρεαλιστές. Έτσι το ποίημα Μόλις σημάνουν τα μεσάνυχτα, ο JEF το μέγα αυτόματον αποτελεί το επιστέγασμα μιας διαδικασίας αφομοίωσης και μετασχηματισμού ενός συγκεκριμένου συμβόλου που χρησιμοποιήθηκε ευρύτατα από τις καλλιτεχνικές πρωτοπορίες του εικοστού αιώνα. Από τον υπερραλιστικό ήρωα της μοντέρνας μυθολογίας φτάνουμε εδώ στην αποπροσωποποίηση της μορφής που τείνει να γενικευθεί και να αγγίξει την παγκοσμιότητα. ΜΟΛΙΣ ΣΗΜΑΝΟΥΝ ΤΑ ΜΕΣΑΝΥΧΤΑ Ο JEF ΤΟ ΜΕΓΑ ΑΥΤΟΜΑΤΟΝ... est-ce quelque dédale où ta raison perdue ne se retrouve pas? Fr.de Malherbe Μόλις σημάνουν τα μεσάνυχτα ο Jef, το μέγα αυτόματον, λέει υπερήφανα κι αργά τις λέξεις τις αιώνιες και τις απατηλές, τις τόσο μάταιες, αλλά και τις τόσο λυσιτελείς, για τ* ατλαζένια μάτια π* αγαπούσαμε, θυμάστε; Θυμάστε, ή μήπως προσπαθείτε, μάλλον, να δαμάσετε σε φωνές σειρήνας τα δίχτυα των μαλλιώνε, αυτά π' αυλάκωναν - οδυνηρά - τα πλεχτά και σβηστά φανάρια της νεροσυρμής;... της φωνοσυρμής;... της φαντασίας; των μεγάλων πλατιών κρεβατιών του έρωτα. Τίποτα απ' όλα αυτά; Τίποτε. Τότε μας πρέπουν τα ύψη. Πρέπει ν' ατενίζουμε τα ύψη. Σαν τον μηδενιστή, όπου τινάζεται στον αγέρα, ζωντανό λουλούδι. Και καθώς, φευ, πρέπει πάντα να ξαναγυρίζουμε καπότες από κει ψηλά, ας ξαναγυρίσουμε. Αλλά, τότε πάλι, με λουλούδια, σαν λουλούδια, με παλάτια, μ' αέρινες μουσικές, με λόγια αγάπης, με μάτια αγάπης. Παραμερίστε, έτσι να χαρήτε, τα μεγάλα ματόκλαδα κι ανοίξτε τα μεγάλα βλέφαρα του σύννεφου. Ιδέστε: πάνω σε χαλιά δροσιάς, αραδιασμένα κανονικά, σειρές, σειρές, τα μεταλλικά σουραύλια. Να, αυτό είναι που λέγαμε: «η χαρά». Να, αυτή είναι η λεγόμενη «λεπτή θωπεία αγαπημένης γυναικός». Αυτό είναι που λεν «ρήτρον ζωής», «μπροστέλλα του ήλιου», «ήλιος σιγής». Προσέχτε καλά τούτα τα λόγια. Εχουν τόσες φανερές όσο και κρυφές σημασίες. Είναι λέξεις γιομάτες μεταφυσικών εννοιών, είναι τα βάραθρα της πικρίας και τα βουνά της χαράς. Είναι τα λόγια που λέει η ζωή, τα

9 96 Ζ. Ι. Σιαφλέκης λόγια που λέει το κύμβαλον το αλαλάζον της αγάπης, ο χαλκός ο ηχών της αγάπης, εγώ ο Jef, το μέγα αυτόματον του μεσονυχτίου' 9 Ας παρατηρήσουμε καταρχήν πως η εικαστικότητα του ποιήματος ορίζεται από την πρώτη πρόταση, όπου η εικόνα του μεγάλου αυτόματου παραπέμπει σ* ένα πλήθος σημαινόντων που ορίζουν μια μυστηριακή λειτουργία, σκοπός της οποίας είναι ακριβώς να αποκαλύψει στον συμμετέχοντα την απόλυτη αλήθεια. Αυτή η αποκαλυπτική διάθεση, που δεν είναι καθόλου άσχετη με την φιλοσοφία του ψυχικού αυτοματισμού, ενισχύεται και από τη λιτότητα στην παρουσίαση του μεγάλου αυτομάτου. Πρόκειται για ανδρείκελο, για κάποια μηχανική κατασκευή, κάτι ανάμεσα σε παιχνίδι και σε αλληγορία; Ο Jef «χει την μορφή και σχήμα του ανθρώπου; Όλα αυτά είναι ερωτήματααμφισβητήσεις του ίδιου του ποιητή. Το μέγα αυτόματο λειτουργεί τελικά ως κρουνός της συνείδησης που ανοίγοντας απελευθερώνει το ρου του ασυνειδήτου, των απωθήσεων, των αυτοκριτικών, των βαθιών αντιθέσεων. Από την άποψη αυτή το ποίημα λειτουργεί ως προέκταση των ανθρώπων χωρίς πρόσωπο του Εγγονόπουλου, αλλά και ανάλογων πινάκων του ντε Κίρικο, όπως π.χ. Ο Αρχαιολόγος (1926). Κι εδώ η δομή του ποιήματος κυριαρχείται από μορφές αντιθέσεων κοσμολογικού χαρακτήρα. Η στιγμή της εμφάνισης του αυτομάτου είναι η αφετηρία για τη βίωση και την ενσωμάτωση τους στη συνειδητή ζωή. Ο Jef ανοίγει τον αναγνώστη στην προοπτική της υπερπραγματικότητας, η οποία, αν και διατηρεί μεταφυσικά στοιχεία, εγγράφεται πλήρως μέσα στον κόσμο των αισθήσεων. Ο ποιητής γνωρίζει καλά την αντίθετη αίσθηση/ψευδαίσθηση και την θέτει ως όρο για την υπέρβαση της πραγματικότητας. Εξάλλου και το ποίημα αυτό, όπως και το μεγαλύτερο μέρος της ποιητικής παραγωγής του Εγγονόπουλου, υπηρετεί τα βασικά σημεία της υπερρεαλιστικής φιλοσοφίας χωρίς να καταφεύγει ωστόσο στην τεχνική της αυτόματης γραφής. Αλλά και το έργο του Ανδρέα Εμπειρίκου συνδέεται με μια έντονα διακειμενική σχέση με τους πίνακες της μεταφυσικής περιόδου του ντε Κίρικο. Καταρχήν, η ενότητα «Πρόσωπα και έπη» των Γραπτών εντάσσεται μέσα στα πλαίσια της διαμόρφωσης της μοντέρνας μυθολογίας, που οι υπερρεαλιστές καλλιέργησαν, και ως τέτοια συνιστά μια συστηματική προσπάθεια οικειοποίησης και εκσυγχρονισμού του μυθικού μηνύματος μέσα στα όρια τόσο της φροϋδικής θεωρίας όσο και της υπερρεαλιστικής φιλοσοφίας γενικότερα. Βρίσκεται σε πλήρη αντιστοιχία με την μυθολογική θεματογραφία του ντε Κίρικο, αλλά και του Εγγονόπουλου, καθώς είδαμε, οι οποίες υπηρετούν ανάλογους σκοπούς. Κι εδώ, η έκπληξη επιτυγχάνεται όχι από την ανάδειξη του εσωτερικού κόσμου, μέσα από την διαδικασία του αυτοματισμού, αλλά από την καλά οργανωμένη αίσθηση του απρόβλεπτου που βασίζεται στην προσαρμογή σε σύγχρονα δεδομένα αρχαίων αφηγήσεων με πρωταγωνιστές ήρωες

10 Ντε Κίρικο και υπερρεαλιστική ποίηση 97 της ελληνορωμαϊκής μυθολογίας/γραμματείας. Αλλά δεν είναι μόνο η θεματική συγγένεια που συνδέει τα έργα των δύο καλλιτεχνών. Υπάρχει ακόμη και μια σύμπτωση στην οργάνωση του εικαστικού/ποιητικού χώρου. Ετσι, στο κείμενο «Εις την οδόν των Φιλελλήνων» που περιέχεται στη συλλογή Οκτάνα, το απροσδόκητο προκύπτει μέσα από την κοινότυπη εμφάνιση μιας κηδείας στη μέση του δρόμου, μια μέρα καύσωνα, όπου το περιβάλλον και η περιρρέουσα ατμόσφαιρα στρέφουν τους κατοίκους της πόλης μάλλον προς την επιδίωξη ερωτικών στόχων. Αυτό γίνεται η αφορμή για τον αφηγητή να παραπέμψει ευθέως σε σημαινόμενα που συγκροτούν δύο αντιθετικά σύνολα της σχέσης έρωτας vs θάνατος. Αυτή η αντιθετική σχέση μ* όλα τα συμφραζόμενα της καθορίζει το αφήγημα και αντανακλά, όπως είναι φυσικό, τόσο την προσωπική φιλοσοφία του Εμπειρίκου, όσο και τις βασικές γραμμές του υπερρεαλιστικού κινήματος. Επιπλέον προσφέρει στον αναγνώστη, με την ένταση της, το ερμηνευτικό κλειδί μιας απροσδόκητης συμπεριφοράς από την πλευρά του αφηγητή, η οποία ανοίγει το αφήγημα στην προοπτική της αναζήτησης μιας υπερπραγματικότητας μέσα στην οποία θα λυθούν αρμονικά οι αντιθέσεις της συνείδησης, μέσα από τον θρίαμβο του έρωτα. Παρατηρούμε εδώ μια αναλογία θεμάτων σε σχέση με τον Jef του Εγγονόπουλου, αναλογία που επεκτείνεται και στο μεγαλύτερο μέρος του έργου των υπερρεαλιστών. Αλλά η πλέον σημαντική αναλογία παρουσιάζεται σε σχέση με τον πίνακα του ντε Κίρικο, Μυστήριο και μελαγχολία ενός δρόμου (1914). Εκεί η οργάνωση του χώρου βασίζεται από τη μια πλευρά στην ύπαρξη κτιρίων με καμάρες που συγκροτούν το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα «κινηθεί» η εικόνα και από την άλλη πλευρά, στην εναλλαγή φωτός/σκιάς που δημιουργεί την αίσθηση της υπέρβασης της πραγματικότητας, αλλά και ενός επικείμενου κινδύνου. Η αντίθεση φως/σκιά που αναλογεί εδώ στην αντίθεση έρωτας/θάνατος του Εμπειρίκου, λύνεται από την απροσδόκητη και εντελώς «αναιτιολόγητη» παρουσία ενός κοριτσιού με στεφάνι. Αυτή η τελευταία νοηματοδοτεί τελικά το «μεταφυσικό» σύνολο, αφού συνιστά τη μόνη κίνηση μέσα σ* ένα ακίνητο κόσμο. Η πορεία της προς το φως είναι ταυτόχρονα και μια πορεία προς την υπερπραγματικότητα, προς τον χώρο όπου λύνονται οι αντιθέσεις της συνειδητής ζωής, αλλά και μια υπόσχεση υπεροχής αυτής της ίδιας της ζωής. Πρέπει εξάλλου να επισημανθεί πως και στα δύο κείμενα (με τη σημειολογική σημασία του όρου) η περιρρέουσα μελαγχολία μεταβάλλεται βαθμιαία σε προσδοκία ενός άλλου τόπου και ενός άλλου χρόνου. Η διαρκής αυτή αναζήτηση είναι ένα από τα βασικά στοιχεία του έργου του Εμπειρίκου αλλά και του ντε Κίρικο, της παρισινής τουλάχιστον περιόδου. Τα Δύο άλογα του ντε Κίρικο είναι το κείμενο το οποίο βρίσκεται σε πλήρη διαλογική σχέση με τον αντίστοιχο πίνακα του ζωγράφου, θα λέγαμε

11 98 Ζ. Ι. Σιαφλέκης μάλιστα ότι έχει τον υψηλότερο βαθμό εικαστικότητας από τα κείμενα που εξετάσαμε, αφού πρόκειται στην ουσία για μια εικόνα η οποία εξελίσσεται σε σύμβολο και από κει σε μέσο για την υπέρβαση της πραγματικότητας. Η εικόνα των δύο αλόγων μπροστά στη θάλασσα, τα οποία είναι έτοιμα να ξεκινήσουν για το άγνωστο, χωρίς ωστόσο να ολοκληρώνουν την κίνηση τους, είναι εκ προοιμίου μια συμβολική σύλληψη που παραπέμπει αφενός στο ίδιο το έργο του Εμπειρίκου, κι αφετέρου στην αίσθηση και την προσδοκία που δημιουργεί ο πίνακας του ντε Κίρικο. Δύο άλογα λυρικά, δύο άλογα στυτικά και μέσα στις ψυχές των πλαστικά, δύο άλογα ολοζώντανα και ωστόσο σαν αγαλματένια, δύο άλογα με χαίτες μακριές και με ακόμη πιο μακριές και φουντωτές ουρές - το ένα λευκό (δεξιά) και το άλλο μαύρο (αριστερά) - στέκουν γεμίζοντας το πρώτο πλάνο (το σκούρο με τα τέσσερα πόδια του στυλωμένα στο έδαφος, και το άσπρο, με το ένα μπροστινό του πόδι σηκωμένο στον αέρα) μπροστά σε μια θάλασσα προκλητική και επίμονη, που σχεδόν εγγίζει, σχεδόν γλύφει τις οπλές των....έτσι που στέκουν τώρα εκεί, μοιάζουν να έχουν σταματήσει εμπρός σε απροσπέλαστο φραγμό, στον φραγμό που βάζει η θάλασσα μπροστά των, στο φράγμα που τόσο συχνά θέτει η πραγματικότητα σε πόθους παμμεγίστους, που όσο πιο ανικανοποίητοι μένουν, άλλο τόσο γεννούν, τρέφουν και διατηρούν ανείπωτη νοσταλγία, την νοσταλγία του άπω παρελθόντος ή του απωτάτου μέλλοντος, την νοσταλγία που ένα παρόν σφικτά πολιορκημένο δημιουργεί, την νοσταλγία που βλέπουμε τόσο συχνά στα μάτια μιας ρεμβαζούσης γυναικός, ή μιας ονειροπόλου κόρης... Θα μείνουν λοιπόν εδώ, στην έρημη ακρογιαλιά, την μέρα και την νύκτα, και όταν θα καίη το λιοπύρι στις ανέφελες αίθριες και όταν θα δέρνουν τις ακτές οι τρικυμίες, όρθια πάντοτε, πάντοτε στητά, πάντοτε σφύζοντα και πλήρη πάθους και ό,τι κι αν λεν γι' αυτά, ό,τι κι αν κάνουν, όρθια πάντοτε και υπερήφανα, οντότητες μαγικές, υπερπραγματικές, αγάλματα ολοζώντανα πόθων ανέσπερων θα μείνουν άλογα, πώλοι, άγγελοι εις τους αιώνας των αιώνων. 10 Η προσδοκία, ως στοιχείο της ποιητικής του υπερρεαλιστή ποιητή, το είδαμε, είναι από τα πιο αντιπροσωπευτικά. Εδώ η παρουσία των αλόγων λειτουργεί ταυτόχρονα ως κρίκος με το παρελθόν αλλά και το μέλλον. Η προσδοκία μετάβασης σ* έναν άλλο τόπο, ξεπερνώντας το φραγμό της θάλασσας, ισοδυναμεί με την εκπλήρωση της επιθυμίας και την επαγγελία της νέας πραγματικότητας. Και το ποίημα αυτό δομείται πάνω σε μια βασική σχέση αντίθεσης που

12 Ντε Κίρικο και υπερρεαλιστική ποίηση 99 ορίζεται από τη μια πλευρά με την παρουσία των αλόγων και από την άλλη με την ύπαρξη της θάλασσας. Παρόλο που έχει υποστηριχθεί πως η θάλασσα στον Εμπειρίκο είναι τόπος απόλαυσης 11, εδώ λειτουργεί τελείως αντίθετα, ως στοιχείο στέρησης. Αποτελεί το ορατό φράγμα περιορισμού των επιθυμιών, το απαγορευτικό σημείο της εκπλήρωσης της προσδοκίας και την τροχοπέδη της μετάβασης στην υπερπραγματικότητα. Έτσι, ανάμεσα στα άλογα και τη θάλασσα, υπάρχει ο χώρος για την προβολή του μηνύματος του ποιητή, που δεν είναι άλλο από την υπόσχεση υπεροχής της ερωτικής επιθυμίας, ως κινητήριας δύναμης προόδου και αλλαγής του ατόμου και του κόσμου. Κι εδώ ακόμη, ίσως εδώ περισσότερο, ο Εμπειρίκος, δημιουργώντας μια αντιθετική σχέση ανάμεσα σε δύο εικόνες με ισοδύναμο ιδεολογικό και συμβολικό φορτίο, επιβεβαιώνει τις βασικές γραμμές της υπερρεαλιστικής φιλολογίας. Αποφεύγοντας τον αυτοματισμό και καταφεύγοντας σε ένα λυρικό ύφος, που γραμματολογικά τουλάχιστον εγγράφεται μέσα στη νεοελληνική λυρική παράδοση, ολοκληρώνει τις προϋποθέσεις για την αναζήτηση ενός νέου τόπου που θα πλαισιώσει το νέο τύπο ανθρώπου που επαγγέλθηκαν οι υπερρεαλιστές και που ο ίδιος κήρυξε έντονα. Ως προς τον αντίστοιχο πίνακα του ντε Κίρικο, το ποίημα λειτουργεί με τη μορφή προέκτασης και επισημασιοδότησης. Αυτό που απλώς υπαινίσσεται ο πίνακας, το μεγεθύνει και το εξηγεί, με όλους τους κανόνες της φροϋδικής θεωρίας ο Εμπειρίκος. Από την άποψη αυτή το ποίημα συνιστά ένα είδος σημασιολογικής παρέμβασης στο μήνυμα του πίνακα, αλλά αυτό συμβαίνει επειδή ακριβώς ο πίνακας του ντε Κίρικο είναι εντελώς ανοιχτός σε οποιαδήποτε ανάγνωση και επισημασιοδότησή του. Έτσι έχουμε από τη μια πλευρά μια εικαστική πραγματικότητα που διέπεται από έναν μάλλον αυστηρό φορμαλισμό, κι από την άλλη, ένα ποίημα-σχόλιο που στρέφει τον αναγνώστη προς μια συγκεκριμένη ερμηνεία. Η σχέση πίνακα-ποιήματος είναι ωστόσο ισόρροπη χάρη σ* αυτή την υφολογική αναλογία. Όπως γράφει ο ίδιος ο ζωγράφος: «Η αποκάλυψη ενός έργου τέχνης, η σύλληψη μιας εικόνας, πρέπει να αντιπροσωπεύει κάτι που έχει νόημα από μόνο του, που δεν έχει θέμα, κάτι που από την άποψη της ανθρώπινης λογικής δεν σημαίνει απολύτως τίποτα» 12. Μ* αυτόν τον τρόπο έγινε δυνατή, καθώς είδαμε σε μια μικρή κλίμακα, η πρόσληψη και ο μετασχηματισμός του έργου του ντε Κίρικο από τους υπερρεαλιστές του μεσοπολέμου. Ο «μύθος» ωστόσο του ζωγράφου κληρονομήθηκε στην πρώτη μεταπολεμική γένια, που συσπειρώθηκε στη δεκαετία του *60 γύρω από το περιοδικό Πάλι. Ανάμεσα τους ο Πάνος Κουτρουμπούσης δημοσίευσε το 1978 έναν τόμο με τίτλο Περίεργες ιστορίες, στον οποίο περιέχεται και ένα αφήγημα που τιτλοφορείται «Δεκήρικος ο Βολιότης». Το κείμενο του Κουτρουμπούση παρουσιάζεται με τη μορφή διηγήματος βιογραφικού χαρακτήρα. Αναφέρεται στην παιδική ηλικία του Γιωργάκη Δε-

13 100 Ζ. Ι. Σιαφλέκης κήρικου, εξελληνισμένη προφανώς γραφή του ονόματος του ιταλού ζωγράφου. Κάνοντας χρήση της μυθιστορηματικής αυθαιρεσίας του, ο συγγραφέας «αποκαλύπτει» ως κύρια αιτία της προτίμησης του ντε Κίρικο για την μεταφυσική ζωγραφική, την έμμονη ιδέα του - εκδηλωμένη κατά την παιδική του ηλικία- «πως άμα τουρχόταν, μπορούσε να χαϊδεύει τον ήλιο». Η εμμονή αυτή η οποία συνοδευόταν από παραισθητικές ή ονειρικές καταστάσεις, στις οποίες κύριο ρόλο έπαιζαν τα κατοπινά μοτίβα της μεταφυσικής ζωγραφικής, άδειες πλατείες με σκιές και αγάλματα, είναι επίσης κατά τον συγγραφέα, ο λόγος για τον οποίο ο ζωγράφος επροτίμησε την ξενητιά «και δυστυχώς από τότε δεν ξαναπάτησε στο Βόλο». Το κείμενο του Κουτρουμπούση, από τη μια πλευρά επιτείνει το μύθο του ντε Κίρικο, κι από την άλλη τον μετασχηματίζει μέσα από μια διαδικασία οικειοποίησης των βασικών δεδομένων της βιογραφίας του ζωγράφου. Στο αφήγημα αυτό βρίσκονται αποκρυσταλλωμένες οι βασικές πληροφορίες που έχει για τη ζωή και το έργο του ιταλού ζωγράφου ο μέσος πληροφορημένος φιλότεχνος. Ωστόσο το «μυστήριο» για την πηγή της έμπνευσης που αναλαμβάνει να φωτίσει ο συγγραφέας βρίσκεται στην επίδραση του περιβάλλοντος, αφού «ο Βόλος ήτο από αμνημονεύτων χρόνων το πόρτο που μπαρκάρισαν οι Αργοναύται, αρχαίοι ναυτικοί... και είχε και ακόμη και τώρα μερικές μάγισσες και πιο παλιά όλη η Θεσσαλία ήταν γεμάτη απ* αυτές τις γριές και ο μικρός γεννήθηκε κάτω από το σημάδι του ξαπλωμένου οχτώ που τυχαίνει και συμβολικό του απείρου» 13. Έτσι η μια αυθαιρεσία εξηγεί την άλλη, υπογραμμίζοντας έμμεσα τον αινιγματικό όσο και αυτόνομο χαρακτήρα του έργου του ζωγράφου, αλλά και τις μυθικές αφετηρίες και καταλήξεις του βίου του.* * Ευχαριστώ τη συνάδελφο και φίλη κυρία Νίκη Λοϊζίδη που είχε την καλωσύνη να διαβάσει το χειρόγραφο αυτού του άρθρου και να με προφυλάξει με τις παρατηρήσεις της από κάποια ατοπήματα.

14 Νίκος Εγγονόπουλος, Ορφεύς και Ευρυδίκη

15 Giorgio de Chirìco, Μυστήριο και Μελαγχολία ενός Δρόμου (1914) -Ι/Λ-ΤΙΤΐΛ ria /~%îrîr+s\ Ά\ rst\in <ΤΎ*νν\ί Π^ίΤΎ\ (Λ OD Τ\

16 Ντε Κίρικο και υπερρεαλιστική ποίηση 103 Σημειώσεις I. Βλ. Νίκος Βασιλάκος, Τζιόρτζιο ντε Κίρικο, ο μέγας μεταφυσικός. Αθήνα, Ύψιλον/ βφλία, 1986, σσ Στο Αντρέ Μπρετόν, Υπερρεαλισμός και ζωγραφική. Μετ. Στ. Κουμανούδης Αθήνα, Ύψιλον/βιβλία, 1981, σελ Για μια εκτενή αντιμετώπιση του θέματος, βλ. Νίκη Λοϊζίδη, Ο Τζιόρτζιο ντε Κίρικο και η σουρεαλιστική επανάσταση, Αθήνα, Νεφέλη, 1987, σσ Βλ. Νίκος Βασιλάκος, ό.π. σσ Παρατίθεται από τη Νίκη Λοϊζίδη, ο.π. σελ Πρβ. σχετικά: Αθανασία Τσατσάκου, La terre-ciel de Faul Eluard: One sur-réalité. U image, moyen de la création chez Paul Eluard (transcendance et prolificité). Διδακτορική διατριβή. Τμήμα Γαλλικής γλώσσας και φιλολογίας της Φιλοσοφικής σχολής του Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη Στο Νίκου Εγγονόπουλου, Στην κοιλάδα με τους ροδώνες, Αθήνα, Ίκαρος 1987, σελ Βλ. Ο υπερρεαλισμός στη νεοελληνική τέχνη- Η περίπτωση του Νίκου Εγγονόπουλου. Αθήνα, Νεφέλη, 1984, σελ Στο Νίκου Εγγονόπουλου, Ποιήματα, Ίκαρος, τόμος Α' σσ Στο Οκτάνα, Αθήνα, Ίκαρος, 1980, σσ II. Βλ. Διαμαντή Αναγνωστοπούλου, Η ποιητική του έρωτα στο έργο του Ανδρέα Εμπειρίκου, Αθήνα, Ύψιλον/βιβλία, 1990 σελ Βλ. Νίκος Βασιλάκος, ό.π., σσ Πάνος Κουτρουμπούσης, Περίεργες Ιστορίες (πεζογραφήματα), Αθήνα, 1978, σελ. 92. Ευχαριστώ τον φίλο συγγραφέα Μιχάλη Μήτρα που έθεσε υπόψη μου το παραπάνω κείμενο.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Ηρεμία, στατικότατα, σταθερότητα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Ηρεμία, στατικότατα, σταθερότητα ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (μάθημα κατεύθυνσης) Τι είναι η δομή και η σύνθεση ενός εικαστικού έργου. Είναι η οργάνωση όλων των στοιχείων ενός έργου σε ένα ενιαίο σύνολο με στόχο να εκφράσουν κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΝΙΚΟ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΝΙΚΟ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΝΙΚΟ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟ Τουρανάκου Κατερίνα Ψαλλίδα Δήμητρα Καλαμπαλίκης Παντελής Γεννάτος Άκης Χαλίδας Γιάννης ΝΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ Η ΖΩΗ ΤΟΥ Ο Νίκος Εγγονόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 2 s c h o o l t i m e. g r Ο Άρης Ιωαννίδης Γεννήθηκε το 1973 στο Βόλο. Το 1991 εισήχθη στο Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, απ όπου έλαβε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Η εικαστική διαπραγμάτευση της σχέσης του παιδιού με το παιχνίδι-με την έννοια είτε του δρώμενου είτε του αντικειμένου ορίζεται από συνιστώσες

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Δ'. ΚΕΙΜΕΝΟ 'Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) Μικρή Πράσινη Θάλασσα Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ Που θα θελα να σε υιοθετήσω Να σε στείλω σχολείο στην Ιωνία

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ Μεθοδολογία: Συνεργατική Βιωματική προσέγγιση. Στόχοι: Ανάπτυξη δεξιοτήτων δημιουργικού χειρισμού εννοιών σε κλίμα καλής επικοινωνίας και συνεργασίας. Απόπειρα δημιουργικής

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία ΝΕΑ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ Από την εισαγωγή του σχολικού βιβλίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, β τεύχος (σελ. 10-11) Μυθιστόρηµα Ιστορία περιπετειών ενός βασικού ήρωα Βίος και Πολιτεία Αλέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 Υπάρχουν άνθρωποι, δημιουργικοί, που λατρεύουν την τέχνη και διαθέτουν πολλά ταλέντα, χωρίς να είναι επαγγελματίες.

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά χαρακτηριστικά

Γενικά χαρακτηριστικά ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ Γενικά χαρακτηριστικά Μικρές πινελιές που δημιουργούν παχύ στρώμα μπογιάς αποτυπώνοντας λεπτομερές. Χρήση των βασικών χρωμάτων, σπάνια χρήση του μαύρου χρώματος. Απουσία διαδοχικών επιστρώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ερευνητική Εργασία - Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ηλίας Νίνος Ερευνητική Εργασία µε θέµα: Μαθηµατικά και Τέχνη Υποθέµα: Μαθηµατικά και Ζωγραφική Οµάδα: Μαρία Βαζαίου- Ηρώ Μπρούφα- Μαθηµατικά εννοούµε την επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Πολλές από τις επιδράσεις που έχουν εντοπιστεί στα ποιήματα του Δ. Σολωμού προέρχονται από τη δημοτική μας ποίηση. Ποιες επιδράσεις του δημοτικού τραγουδιού

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ. Ο Συλλέκτης

Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ. Ο Συλλέκτης 3 ï Ä É Á Ã Ù Í É Ó Ì Á Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ Ένας μπαξές γεμάτος αίμα είν ο ουρανός και λίγο χιόνι έσφιξα τα σχοινιά μου πρέπει και πάλι να ελέγξω τ αστέρια εγώ κληρονόμος πουλιών πρέπει έστω και με σπασμένα φτερά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σας παρουσιάουμε μερικά βιβλία που έχουν σχέση με τη γραφή και την ψυχανάλυση. Γιατί τι άλλο είναι μια συνεδρία, από μία συν-γραφή σε διαρκή εξέλιξη; Ελπίζουμε να τα βρείτε ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55)

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση. Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα

Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση. Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα Σε ποια κατηγορία τραγουδιών ανήκει το συγκεκριμένο τραγούδι; Ανήκει στα δημοτικά τραγούδια και συγκεκριμένα στις παραλογές. Τι είναι οι παραλογές;

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49)

Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49) ΠΟΙΗΣΗ 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

«Βασιλιάς των Ξωτικών» ( Erlkonig ) Κατηγορία: Lied Στίχοι: Goethe Μουσική: Schubert

«Βασιλιάς των Ξωτικών» ( Erlkonig ) Κατηγορία: Lied Στίχοι: Goethe Μουσική: Schubert 1 «Βασιλιάς των Ξωτικών» ( Erlkonig ) Κατηγορία: Lied Στίχοι: Goethe Μουσική: Schubert Το τραγούδι αυτό θεωρείται ένα από τα αριστουργήµατα (ίσως και το πιο σπουδαίο) του Γερµανικού lied, και ανήκει στην

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review Ημερομηνία 20/8/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.culture21century.gr Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/08/book-review_33.html ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review 20

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Μίλτος Σταχτούρης Ὁ Ἐλεγκτής

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Μίλτος Σταχτούρης Ὁ Ἐλεγκτής ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ Μίλτος Σταχτούρης Ὁ Ἐλεγκτής Ἕνας μπαξές γεμάτος αἷμα εἶν ὁ οὐρανός καί λίγο χιόνι ἔσφιξα τά σκοινιά μου πρέπει καί πάλι νά ἐλέγξω τ ἀστέρια

Διαβάστε περισσότερα

Μίλτος Σαχτούρης Ο Ελεγκτής. Τίτλος. Ουρανός

Μίλτος Σαχτούρης Ο Ελεγκτής. Τίτλος. Ουρανός Μίλτος Σαχτούρης Ο Ελεγκτής Τίτλος Βλ. σχολ. βιβλίο, σελ. 78 (σημ. για τον τίτλο). Ο τίτλος του ποιήματος ορίζει το χώρο του, ώστε να προετοιμάσει τον αναγνώστη για την είσοδό του στο μαγικό κόσμο του

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Υπεύθυνος Καθηγητής: Σ. Γυφτόπουλος Σπουδάστριες: Χ. Τζοβλά, Χ. Χαρατσάρη Το θέατρο αποτελεί μια επικοινωνιακή

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων...

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1 Σοφία Σταμπολίτη 707 Καρκινικές Φράσεις...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 2 707 Καρκινικές Φράσεις 2012 Σοφία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ και ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. http://www.imibe.gr info@imibe.gr

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ και ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. http://www.imibe.gr info@imibe.gr ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ και ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ http://www.imibe.gr info@imibe.gr Άννα Παγοροπούλου Επικ. Καθηγήτρια Ψυχολογίας Φιλοσοφική Σχολή Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Η σημερινή

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Χρώμα. Εισαγωγή στο χρώμα και την ανάπτυξη της συνθετικής λειτουργίας των

Εισαγωγή στο Χρώμα. Εισαγωγή στο χρώμα και την ανάπτυξη της συνθετικής λειτουργίας των Στέλιος Μιχαήλ Ε.Ε.Κ.Κ. 8 Δεκεμβρίου 2010 Εισαγωγή στο Χρώμα Εισαγωγή στο χρώμα και την ανάπτυξη της συνθετικής λειτουργίας των χρωμάτων. Το φως ως στοιχείο που ειδικεύει και τροποποιεί το χρώμα. Θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 μάθημα έβδομο: δίας 82 μάθημα ογδοο: κρονοσ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 Ο β κύκλος του διήμερου καλλιτεχνικού, βιωματικού σεμιναρίου «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29

Διαβάστε περισσότερα

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Φυλλάδιο Εργασίας 1 Ενδεικτικές Απαντήσεις Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Κωνσταντίνος Κακαρίκος, Ευφροσύνη Κοντοκώστα k_kakarikos@hotmail.com efkodok@yahoo.gr Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΙ ΡΩΤΑΜΕ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΤΙ ΜΑΣ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΠΩΣ ΜΑΣ ΤΟ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΣΥΝΘΕΣΗ: Οργάνωση ενός συνόλου από επιμέρους στοιχεία σε μια ενιαία διάταξη Αρχική ιδέα σύνθεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ:

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: 22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΚΑΛΙΔΗ» 1 Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Συμμαθητές, συμμαθήτριες, Στα πλαίσια της συζήτησής μας για την τέχνη, θα παρουσιαστούν περιληπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288)

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό»

Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό» Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό» Αίθουσα Τέχνης Relics Λασσάνη 3 - Θεσσαλονίκη Γιώργος Πολ. Ιωαννίδης Νοέμβριος 1995 - Θεσσαλονίκη Στη ζωγραφική του αν και διαφαίνεται η επίδραση ενός δασκάλου σαν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

Και τώρα τι κάνω; Σημαντικότερο απ όλα είναι να διαβάσεις και να ευχαριστηθείς την ιστορία και τις πληροφορίες για τον κόσμο των χρωμάτων

Και τώρα τι κάνω; Σημαντικότερο απ όλα είναι να διαβάσεις και να ευχαριστηθείς την ιστορία και τις πληροφορίες για τον κόσμο των χρωμάτων Και τώρα τι κάνω; Σημαντικότερο απ όλα είναι να διαβάσεις και να ευχαριστηθείς την ιστορία και τις πληροφορίες για τον κόσμο των χρωμάτων Να ποια είναι τα υλικά που θα χρειαστείς: γκρι χαρτόνι (100 γραμμαρίων)

Διαβάστε περισσότερα

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου!

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πόσο χρόνο σας πήρε η συγγραφή; Ε.Τ.: Κοιμάμαι + τρώω + περπατάω +

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Papadoperakiselid(eikones)_Layout 1 /2211/12 2:10 PM Page 3 ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ

Papadoperakiselid(eikones)_Layout 1 /2211/12 2:10 PM Page 3 ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ Η ΕΚΙΜ ευχαριστεί τους Ελένη Παπαδοπεράκη, Μιχάλη Βασιλάκη, Μανώλη Μπετεινάκη, Κωνσταντίνο Σταυρακάκη, Στέλιο & Λένια Καστρινάκη & την εταιρία ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΡΗΤΗΣ για τη συμβολή τους στην

Διαβάστε περισσότερα

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101)

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: [Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Γιατί η µάνα απευθύνεται στον ήλιο για να της πει πού βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249)

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Ο ποιητής, αξιοποιώντας την ιστορική του µνήµη, κινείται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. Η ζωή και το έργο του Γιάννης Μόραλης (Αρτα, 1916-Αθήνα 2009) Ζωγράφος και χαράκτης, μια από τις

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές Οι λειτουργίες του αφηγητή 0 αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Η ποιητική έκφραση των ποιητών της Επτανησιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 1 Οι ήχοι που χρησιμοποιούμε στη μουσική λέγονται νότες ή φθόγγοι και έχουν επτά ονόματα : ντο - ρε - μι - φα - σολ - λα - σι. Η σειρά αυτή επαναλαμβάνεται πολλές φορές

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική περίληψη του βιβλίου:

Συνοπτική περίληψη του βιβλίου: ΕΡΩΤΑΣ ΣΤΑ ΨΕΜΑΤΑ Συνοπτική περίληψη του βιβλίου: Η Μακένζι «Μαξ» Μίλερ βρίσκεται μπροστά σ ένα πρόβλημα: την αιφνιδιαστική επίσκεψη των γονιών της. Γιατί αν δουν τα βαμμένα μαλλιά της, τα τατουάζ και

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα