ΚΕΝΤΡΟΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΙΣ ΠΡΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΈΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΑΤΥΠΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΕΝΤΡΟΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΙΣ ΠΡΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΈΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΑΤΥΠΟ"

Transcript

1 ΚΕΝΤΡΟΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΙΣ ΠΡΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΈΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΑΤΥΠΟ ΑΘΗΝΑ 1982

2 Πρακτικά Α' Αιεθνοΰς Συμποσίου του Κέντρου Νεοελληνικών Ερευνών

3 ΤΡΙΑΝΤΑΦΪΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ Η ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ ΣΤΟ ΕΝΤΤΠΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟΥ Ή έκδοση των πρώτων έντυπων βιβλίων βρήκε πραγματικότητα τη λειτουργία βιβλιοθηκών χειρογράφων στα μοναστήρια και στα πατριαρχεία τής Ανατολής και παράδοση τή συγκρότηση ιδιωτικών συλλογών ακόμη οί λατρευτικές ανάγκες σε κάθε ενοριακό ναό επέβαλαν την ύπαρξη ενός αριθμού λειτουργικών βιβλίων για νά μπορούν οί κληρικοί νά τελούν άπό αυτά τις ακολουθίες. Το πέρασμα άπό το χειρόγραφο στο έντυπο βιβλίο δέν φαίνεται νά έγινε χωρίς αντιστάσεις, 1 πού εντοπίζονται κυρίως στο εκκλησιαστικό βιβλίο, και οί αντιστάσεις αυτές έζησαν μέχρι τον 19ο αιώνα ή καί, σέ μερικές περιπτώσεις, ως την εποχή μας. Οί λόγοι πού έθρεψαν τις αντιστάσεις στην επικράτηση του έντυπου βιβλίου θά πρέπει νά αναζητηθούν πρώτα στην προσιτότητα του χειρογράφου" χειρόγραφα πού γράφτηκαν τους τελευταίους αιώνες πριν άπό την τυπογραφία μπορούσαν νά εξυπηρετήσουν εκείνους πού θά περνούσαν στην κατοχή τους, ανάλογα μέ την ανθεκτικότητα τής ύλης, την επιμελημένη γραφή, προπάντων τις συνθήκες διατήρησης τους. Σέ μερικά μοναστήρια χρησιμοποιούνταν μέχρι τις μέρες μας χειρόγραφα λειτουργικά βιβλία πού γράφτηκαν πριν 2-3 αιώνες. Καί σέ αυτά καί σέ άλλα πού βρίσκονται σέ 1. «Σέ ολο τον φαναριώτικο αιώνα [1671 0&.-1774] το χειρόγραφο ανταγωνίζεται τό έντυπο" ή ακρίβεια, οί δυσκολίες τοϋ εμπορίου, ή δυσπιστία προς θρησκευτικά κείμενα δημοσιευμένα σέ δυτικό περιβάλλον, έχουν αποτέλεσμα νά συνεχίζεται τό έθιμο της αντιγραφής βιβλίων, εΐτε στά μοναστήρια, είτε στά σχολεία, είτε σέ άλλα πολιτισμικά κέντρα» σημειώνει ό Κ. Θ. Δημαράς, Ιστορία τής Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Αθήνα , σ Ή ανακοίνωση πού δημοσιεύεται έδώ δέν εξαντλεί τό θέμα" ύποτυπώνει μιά μελέτη πού ελπίζω σύντομα νά ολοκληρώσω. 283

4 ΤΡΙΑΝΤΑΦΤΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ βιβλιοθήκες ή ιδιωτικές συλλογές υπάρχουν χρονισμένα σημειώματα πού δείχνουν πλούσια και συνεχή ζωή τοϋ χειρόγραφου βιβλίου.,ν Αν επιμείνουμε ακόμη στην παραγωγή-πρόσκτηση του βιβλίου, θά διαπιστώσουμε δτι το χειρόγραφο βιβλίο παράγεται και αποχτιέται μέσα στους παραδοσιακούς δρους τής πολιτισμικής και οικονομικής πραγματικότητας. Οί λίγοι ή πολλοί γραμματισμένοι αντέγραφαν τα παλιότερα κείμενα: ήταν αύτο συνέχεια τής εφαρμογής των κανόνων τοϋ παιδευτικού συστήματος, πού ή αντιγραφή ήταν τρόπος μάθησης και βελτίωσης της, άλλα και μέσο ένταξης τοϋ γραμματισμένου μέσα στην κοινωνία του μέ αυτή του τήν ιδιότητα πού τον προσδιόριζε και τον ξεχώριζε, τον έκανε αναγκαίο για τις υπηρεσίες του, τον καταξίωνε κοινωνικά. Το χειρόγραφο βιβλίο εϊτε παλιό, χρησιμοποιημένο, εΐτε παραγγελμένο καινούριο στον γραφέα τής εποχής δεν είναι φτηνότερο άπό το έντυπο - δμως αποχτιόταν χωρίς τήν ανάγκη λειτουργίας αγοράς, μέ τρόπους απόλυτα προσαρμοσμένους στις συνθήκες τής αγροτικής, οΐκοτεχνικής και πάντως οχι εμπορευματικής και έκχρηματισμένης οικονομίας" αντίθετα ακριβώς, για τήν απόχτηση τοϋ έντυπου βιβλίου, πού ερχόταν άπο τή Δύση και κυριότατα τή Βενετία, απαιτούνταν χρηματικά πλεονάσματα ή διαθέσιμα περιθώρια στο ισοζύγιο «ανταλλαγής» προϊόντων τής Ανατολής μέ τή Δύση. 1 Κι δταν λέμε λειτουργία αγοράς, κάλο είναι νά σκεφτόμαστε τήν αδυναμία τοϋ έπιχειρηματία-έκδότη νά στείλει δείγματα των βιβλίων του μέ το τράβηγμα των αντιτύπου και τις δυσκολίες των μεταφορών στον ευρύ χώρο τής ελληνικής Ανατολής: ή έλλειψη προσφοράς εντύπων ήταν κύριο στοιχείο γιά τή διατήρηση σε χαμηλά επίπεδα τής ζήτησης τους, άφοΰ κανένας δέν αναζητά αύτδ πού δέν προσφέρεται. "Ετσι ή μαζική εισροή τοϋ έντυπου βιβλίου προϋπέθετε μεταβολή των δεδομένων τής οικονομίας στην «καθ'ήμάς Ανατολή» 2 και μέχρι τότε οί παιδευτικές γνωστικές ανάγκες θά ικανοποιούνται μέ τήν παραγωγή και τή χρήση τών χειρόγραφων βιβλίων. Υπήρχαν βέβαια και οί πρακτικές ανάγκες γιά καθαρά και ευκολοδιάβαστα βιβλία: «καθαρωτέρω και ευκρινή τύπω εις χρήμα τών έν γήρα 1. Σπύρος Ι. Άσδραχάς (εισαγωγή, επιλογή κειμένων), Ή οικονομική δομή τών Βαλκανικών χωρών (15ος-19ος αι.), Αθήνα, «Μέλισσα», Εισαγωγικό σημείωμα, σ Ευτυχία Δ. Λιάτα, «Ειδήσεις γιά τήν κίνηση τοϋ ελληνικού βιβλίου», Ό Ε ρανιστής 14 (1977)

5 Η ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ ΣΤΟ ΕΝΤΤΠΟ διατελούντων» σημειώνει ό εκδότης στον πρόλογο βιβλίου τοϋ και ακόμη ανάγκη νά'χει καθένας προσωπικά βιβλία γιά ολικές και επαναλαμβανόμενες αναγνώσεις: «οπού ορέγεται να ευρη την γλύκαν ετούτου τοϋ βιβλίου πρέπει να το περάση δλο» σημειώνει αναγνώστης της Βίβλου, Βενετία, "Αλδος, και επόμενος αναγνώστης άπαντα: «καλά είπες νά το περάση κανείς δλον είναι καλόν, δμως έτοϋτο θέλει νά διαβάζεται με συλλογισμόν και έ'χει άργητα και είναι χρεία νά εΰρης ΐδικόν σου και ουχί άλλότριον διατί ακόμη δεν καβαλικεύεις και σταθείς σε άπεζέβουν και μόνον πού το γεύεσαι το παίρνουν άπεμπρόσου, ως το έτυχον εγώ, και μόνον ή ορεξις σου απομένει και δχι άλλο όφελος». 2 *Αν θελήσουμε νά εξετάσουμε ψυχολογικούς παράγοντες πού επηρέασαν το πέρασμα άπό το χειρόγραφο στο έντυπο βιβλίο, θά πρέπει νά σημειώσουμε τη γοητεία πού θά ασκούσε το καινούριο και κομψό έντυπο, τοϋ όποιου ή απόκτηση ένέτασσε το χρήστη του σε άλλη σειρά μέσα στην κοινωνική Ιεραρχία, καθώς τον έκανε κοινωνό των κατακτήσεων μιας προόδου, πού αυτός και ή κοινωνία του δεν την παρακολούθησαν στους αναβαθμούς της. Αντίθετα ή αυθεντικότητα της παραδομένης μορφής τοϋ χειρόγραφου βιβλίου 3 πού, ας σημειωθεί, τή μορφή της μιμήθηκαν μέ 1. Άρχιερατικόν..., Βενετία, Βόρτολης, 1714, σ. (7). 2. Νικόδημος Παυλόπουλος, «Τό Α, Β, Γ τοϋ καταλόγου της Βιβλιοθήκης των έντυπων της Ιεράς Μονής Λειμώνος». Ανάτυπο άπό τό περιοδικό Δελτίον ή οδός τοϋ Κνρίον, Μυτιλήνη 1976, σ. 30, άρ. Α Ή αυθεντικότητα της ανατολικής χειρόγραφης παράδοσης των κειμένων δέν φαίνεται νά αμφισβητήθηκε άπό τους κατοίκους της «καθ' ημάς Ανατολής». Έτσι και ή απονομή της δικαιοσύνης άπό τά εκκλησιαστικά δικαστήρια γινόταν μέ βάση τους νομοκάνονες και τις διάφορες συλλογές δικαίου άπό χειρόγραφα, κυρίως, κατά τους πρώτους αιώνες της Τουρκοκρατίας, ή άπό χειρόγραφα και έντυπα παράλληλα, προς τό τέλος της. Αντίθετα στις βενετοκρατούμενες χώρες, πού τό δίκαιο τών κρατούντων απονεμόταν μέ βάση τίς έντυπες νομικές συλλογές, ήταν φυσικό ό στρεψόδικος κατηγορούμενος παραβάτης τών ορθόδοξων εκκλησιαστικών νόμων νά προσπαθεί νά προσβάλει τήν εγκυρότητα τών κειμένων νόμων, πού ωστόσο αναγνώριζε ή Βενετική Πολιτεία, επειδή ήταν χειρόγραφοι. Κάτι τέτοιο δέν μπορούσε βέβαια νά γίνει στο χώρο της οθωμανικής Ανατολής, οπού ή Ιερότητα τοϋ χειρογράφου ήταν απαραβίαστη γιά τους κρατούντες. Τό παράδειγμα αμφισβήτησης τών χειρόγραφων νόμων είναι άπό μιά δίκη διαζυγίου στή Λευκάδα τό "Ο εναγόμενος σύζυγος υποστηρίζει: «Βιβλίον μέ χειρόγραφα δέν ημπορεί νάχη καμίαν πίστιν έστωντας νά μή είναι σταμπάδο. Διατί οί βασιλείς και οί άριστοκρατίαις έχουν έπί ταϋτα εκλεγμένους ρήτορες, άξιους εις γράμματα, είς πράξεις καϊ έργατα διά νά στοχάζουν τά βιβλία πριν νά σταμπαρισθοΰν, κάνοντας μέ δρκον τους τήν πίστιν εγγράφως πώς τά έξέταξαν και τά εύρήκαν άλη- 285

6 ΤΡΙΑΝΤΑΦΤΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ φθίνουσα ακρίβεια στο χρόνο και τα έντυπα ήταν στοιχείο αντισταθμιστικό στην τάση για αποδοχή τοϋ καινούριου. Άλλα και οί συγγραφείς ήθελαν να δουν τυπωμένα τα βιβλία τους με την ελπίδα λιγότερο τοϋ κέρδους και περισσότερο της πλατύτερης διάδοσης και της καλλιτεχνικής «σύγχρονης» εμφάνισης. 1 Ή τακτική πού επικράτησε κατά τήν έκδοση των βιβλίων στή Βενετία, άλλα και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, οπού Ελλήνων και ξένων τυπογραφεία τύπωσαν ελληνικά βιβλία, ήταν πρακτική επεμβάσεων στά κείμενα, συντμήσεων και «εξομαλύνσεων» κατά τήν εμπορική πρακτική άλλα και τις επεμβάσεις των διορθωτών-λογίων της διασποράς ή των παρεπιδημούντων λογίων της Ανατολής. Δεν είναι Ιδώ ό τόπος γιά νά συγκεντρωθούν, οΰτε δειγματοληπτικά, οί μαρτυρίες και οί διαμαρτυρίες των Ελλήνων λογίων γιά τήν κακομεταχείριση των κειμένων τους κατά τήν εκτύπωση: άπό τον Παχώμιο Ρουσσάνο ως τον Καισάριο Δαπόντε, τον Αθανάσιο Πάριο και τον Κοραή, όλοι διαμαρτύρονται γιά ποικίλες επεμβάσεις. Παρόμοιες περικοπές και επεμβάσεις παρατηρούνται και στά λειτουργικά βιβλία: έδώ ό εκδότης και ό διορθωτής δυσκολεύονται στο έργο τους, άφοϋ ή χειρόγραφη παράδοση των λειτουργικών κειμένων ποικίλλει και οί διατάξεις των Τυπικών τής Ανατολικής λατρείας διαφέρουν άπό εκκλησία σε εκκλησία και άπό μοναστήρι σε μοναστήρι. Ή παραχάραξη τών λειτουργικών βιβλίων συνειδητοποιήθηκε ενωρίς και άρχισαν προσπάθειες γιά τή βελτίωση τους. Ό Νικόλαος Μαλαξός (μέσα 16ου αιώνα) «διεφθορότων τών πρωτοτύπων, έπηνορθώσατο πάνθινά και δίχως σφάλμα. Τάδε πίστη σταμπάρεται είς τήν αρχήν και κεφάλαιον τοϋ βιβλίου, μέ έτέραν όμοίαν πίστιν τοϋ γινκουγινζατόρο (=ϊηςυίδίιθγ, λογοκριτής) εκλεγμένου διά τάδες υπόθεσες, δίνοντας έλευθερίαν νά σταμπάρεται τό βιβλίον, μέ ά- παρασάλευτη τάξη, νά γράφεται τδ έτος καί τδ όνομα τοϋ σταμπαδόρου διά νά είναι παιδεμένος αν σφάλλη, ή αν σταμπάρη δίχως ταϊς αΰταϊς ξέταξες. Διά ταΰτα δέν ημπορεί νά έχη καμίαν πίστη μηδέ στόχαση τδ αϋτδ βιβλίον χειρογραμμένο, θέλοντας δτι νά είναι νόμοι». Τδ κείμενο σχολιασμένο βλ. Αριστείδης Γ. Δημόπουλος, Ή δίκη διαζυγίου κατά την μεταβνζαντινήν περίοδον, 'Αθήνα 1964, σ. 37 παραρτήματος, «[...] κέκρικα τη σκέπη σου παραθεϊναι Ενα τυπούμενα, της έμφυτου εύωδίας, καί τετυπωμένα τοις φιλομούσοις περιφερόμενα, της ιδίας ώραιότητος μή έκπέσωσι» γράφει ό ιερέας Θεόδωρος Γρυπάρης, Ζάκυνθος 1693, στον μητροπολίτη Φιλαδέλφειας Μελέτιο, στή Βενετία. Βλ. Τριαντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης, «Παρατηρήσεις στδν ελληνικό κώδικα XI, 28 της Μαρκιανής. Επίγραμμα στο Θωμά Φλαγγίνη», Θησαυρίσματα 13(1976)

7 Η ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ ΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ τα καί εις το ύγιέστατον αποκατέστησε» 1 άλλα συγχρόνως παρενέβαλε και δικά του τροπάρια. Την προσπάθεια Οά συνεχίσουν πολλοί λόγιοι και μάλιστα ό Βαρθολομαίος Κουτλουμουσιανός (μέσα 19ου αιώνα). 2,ν Λν θελήσουμε να ιεραρχήσουμε τα αϊτια των επεμβάσεων και των παραχαράξεων σε κείμενα κατά την εκτύπωση τους, θά πρέπει στην πρώτη θέση νά βάλουμε το τυχαίο και την άγνοια. Υπάρχει πάντα το πρόβλημα της κακής χειρόγραφης παράδοσης: τά τυπογραφεία πολλές φορές δεν έχουν στη διάθεση τους περισσότερα άπό ένα χειρόγραφο. 3 "Τστερα έρχονται οι σκοπιμότητες τής εμπορικής επιχείρησης. Ακόμη ο'ι ανάγκες πού γεννιούνται άπό τις εξάρσεις των δογματικών και ιδεολογικών αντιθέσεων. Το τελευταίο αυτό σπρώχνει τους έκδοτες και τους διορθωτές νά περάσουν άπό την επέμβαση στην αλλοίωση και τη νόθευση, και άπό τη σύντμηση στη λογοκριτική περικοπή. Δογματικές διεκκλησιαστικές αντιθέσεις: ο'ι ορθόδοξοι κατηγορούσαν τους παπικούς για νοθεύσεις και παραχαράξεις τών κειμένων και στά χειρόγραφα. Τώρα πού τά τυπογραφεία ήταν στά δικά τους μόνο χέρια ή 1. Αντώνιος Έπαρχος, προλογική επιστολή στή σειρά τών Μηναίων, Βενετία, Σπινέλης, Βλ. Ε. Εβ Γ&Π(Ι, ΒίΜίοξΓαρΗίε ΙΙβΙΙέηίοιιε, αι., τ. Ι, σ Πβ. και Μ. Ι. Μανούσακας, «Προσθήκαι καί συμπληρώσεις είς τήν "Ελληνικήν Βιβλιογραφίαν τοϋ Ε. Ι_,Θ Γ&η<1», ΈτιετηρΙς Μεσαιωνικού Αρχείου Ακαδημίας Αθηνών 7 (1957) Για τό πρόβλημα έκδοση, νόθευση καί αποκατάσταση τών λειτουργικών βιβλίων, άπό τον 16ο αι. μέχρι τήν εποχή μας, βλ. σύντομο χρονικό καί βιβλιογραφία: Ν. Β. Τωμαδάκης, Κλεϊς τής Βυζαντινής Φιλολογίας, Αθήνα , σ , , Γράφει χαρακτηριστικά ό έκδοτης Ιππόλυτος Βάρελης άπό τη Βενετία στον Εμμανουήλ Προβατάρη (Ρώμη): 28 Μαρτίου 1566: «[...] έποθίμου νά έβανες τινάν νά μάς έγραφε τόν Πτοχοπροδρόμο και ότη ήπάγη νά τό πληρόσο, ή καί τίποτε άλλον ομορφον [...]». 21 Ιουνίου 1567: «[...] Ταϊς κανόνες τον άγίον έχο τού χερίου ή δέ τόν άποστόλον καί τόν συνόδον ήσήν εις στάμπα Παρισιού [...] παρηκαλό τήν ήμετέραν άγάπην ήνα ήδίς καί νά μοϋ κοπιάρης έναν κανόνα τον αγίων Άποστόλον μετά της έξιγίσεος Ζοναρά νά ήδό άν κονφάρη μέ έτοϋτο τοϋ Παρισιού [...]». Τά αποσπάσματα προέρχονται άπό τόν ελληνικό βατικανό κώδικα 2124 καί τά γνωρίζω άπό φωτογραφίες πού μοϋ δάνεισε γιά μελέτη ό καθηγητής κ. Μ. Ι. Μανούσακας. Τήν έκδοση τοϋ κώδικα ετοιμάζει ό Χ. Γ. Πατρινέλης, «ΈπιστολαΙ Ελλήνων προς τόν πάπαν Γρηγόριον ΙΓ' ( ) καί τόν καρδινάλιον Σιρλέντον ("Ι" 1585) ( Έκ τοϋ έλληνικοΰ βατικανοϋ κωδικός 2124)», ΈπετηρΊς Μεσαιωνικού Αρχείου Ακαδημίας Αθηνών 17 (1967) (Κυκλοφορεί μόνο σέ ανάτυπο, Αθήνα 1974.) 287

8 ΤΡΙΑΝΤΑΦΤΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ στα εδάφη τους, οι υποψίες για παρεμβολή των κακοδοξιών τους σ' αυτά ήταν περισσότερο έντονες. Ή πτώση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας και ή υποχώρηση τής παιδείας είχε τον άντίχτυπό της και στην ορθόδοξη θεολογία. Αντίστροφα, ό αγώνας προς τις επιβουλές και κακοδοξίες τών Δυτικών έγινε μεγαλύτερος άφοϋ τώρα οι Δυτικοί με τήν έγκριση ή τήν αδιαφορία τοϋ Τούρκου μπορούσαν ευκολότερα να προπαγανδίζουν τις θέσεις τους και να προσηλυτίζουν.,ν Ας αναφερθούν έδώ, ενδεικτικά, οί εκδόσεις τής «830Γ3 Οοη Γβ &Ιίο άθ ΡΓορ3 &ηά& Ρϊάβ» ( ). Χ Οί αντιθέσεις και οί αγώνες καθολικών-προτεσταντών μεταφέρονται στην Ανατολή. Ό μεταξύ τους αγώνας θα δημιουργήσει λεπτά λογικά και ρητορικά εργαλεία πού θά τά χρησιμοποιήσουν οί ορθόδοξοι γιά νά αντιμετωπίσουν τους καθολικούς με τά επιχειρήματα τών προτεσταντών και αντίστροφα. Οί Όρθόδοξες "Ομολογίες Πίστεως τής Τουρκοκρατίας και Βενετοκρατίας είναι διαβρωμένες από τή δυτική θεολογική σκέψη σε μεγάλο βαθμό, ώστε, οχι αδικαιολόγητα, πολλές άπο αυτές θείυρήθηκαν στον καιρό τους αιρετικές. 2 Οί πραγματικότητες αυτές ευαισθητοποίησαν τον αναγνώστη τής Α νατολής. Οί μικρές του δυνατότητες, εξαιτίας τής λειψής του παιδείας, γιά νά προστατέψει κάθε φορά τήν ορθοδοξία του εντοπίζοντας τή νόθευση, τον έκαναν προσεκτικό, φιλύποπτο. Τους φόβους του ενίσχυαν οί προσχωρήσεις Ελλήνων λογίων στον παπισμό ή τον προτεσταντισμό πού βιβλία τους έρχονταν άπο τή Δύση. Και όσοι αντιλαμβάνονταν τή νόθευση δέν μπορούσαν νά μή χρησιμοποιήσουν τά έντυπα βιβλία τών ελληνικών τυπογραφείων δσο και τις γραικολατίνες εκδόσεις, πού ήταν μοναδικές, άφοϋ οί ελληνικές εκδόσεις άργησαν πολύ ή δέν κάλυψαν ποτέ πατερικά, ιστορικά, και φιλολογικά κείμενα ακόμη και λειτουργικά. Ό μόνος δρόμος γιά κάποια ισορροπία τοϋ αναγνώστη ήταν ή χρήση τών βιβλίων μετά από έλεγχο τους, ανάλογα μέ τις δυνάμεις του. Κάποτε ένας αναγνώστης (αρχές 18ου αιώνα) θέλει νά προφυλάξει τους επόμενους χρήστες τοϋ βιβλίου Οταβοίαβ. ΟίΐΗοάοχαβ, πού τυπώθηκε στή Ρώμη το 1659 μέ τήν επιμέλεια τοϋ Λέοντα Άλλάτιου και πε- 1. Ζαχ. Ν. Τσιρπανλής, «Οί ελληνικές εκδόσεις της 8&0Γ& Οοι\ξτβξΒ.ϋο άβ ΡΓΟρββ&ηάει Γϊάβ (17ος αι.). Συμβολή στη μελέτη τοΰ θρησκευτικού ουμανισμού», Παρνασσός 16 (1974) Οί εργασίες τοϋ Ίω. Ν. Καρμίρη έχουν φωτίσει άπο πολλές πλευρές τδ θέμα τών "Ομολογιών. Βλ. κυρίως τή μελέτη του: «Έτερόδοξοι επιδράσεις επί τάς "Ομολογίας τοϋ ΙΖ' αιώνος». Ανάτυπο άπδ Νέα Σιών, "Ιεροσόλυμα

9 Η ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ ΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ ριέχει έργα τοϋ πατριάρχη Ιωάννη Βέκκου: «Ό ψευδεπίσκοπος ούτος Κωνσταντινουπόλεως, εστίν εκ των ών άναιδώς έν Ρώμη ό πάπας όσημέραι χειροτονεί, καλούμενος Βέκος - άλλ'ού Βέκος άλλα πέκος. "Οθεν δει σε προσέχειν, δτι τα έν τω παρόντι αύτοΰ συντάγματι, τα πλείστα νόθα εστί και πάσης αίρεσχελίας άνάμεστα». 1 Στο τέλος τοϋ ϊδιου αιώνα άλλος άναγνώστης-μοναχός πού χρησιμοποιούσε και παρέβαλλε χειρόγραφα και έντυπα στη Βιβλιοθήκη της Μονής του σημειώνει στο βιβλίο Λειτονργίαι τών αγίων Πατέρων, Παρίσι 1560: «Πολλά, καταπολλά οί διαβολόφραγκοι παρέφθειραν τάς τρεις ταύτας λειτουργίας, ανάθεμα τους τρις χιλιάκις και αίο^νίως». 2 Βέβαια οί αναγνώστες τής Ανατολής, παρ' όλες τις υποψίες τους, και εξαιτίας τής γνωστικής τους αδυναμίας δεν φαίνεται να κατάλαβαν σε δλο της το μέγεθος τή νόθευση τών κειμένων από τους Δυτικούς. "Ετσι δταν στα 1779 ό προτεστάντης περιηγητής Μπγιόρνσταλ συναντά τον επίσκοπο Σταγών Παρθένιο στην Καλαμπάκα, Οά τοϋ δείξει έ'να χωρίο άπό το κατά Ίωάννην Ευαγγέλιο, πού υπήρχε στις έντυπες εκδόσεις, νά μην υπάρχει σε κανένα χειρόγραφο και μάλιστα σε ένα περγαμηνό πού είχε στην κατοχή του ό Παρθένιος. Ό Παρθένιος θά χρησιμοποιήσει αμέσως ενα δικό του τρόπο γιά νά διασταυρώσει την υπόδειξη τοϋ Σουηδού φιλόλογου: θά ανατρέξει στά Σχόλια εϊς την Καινήν ΔιαΟήκην τοϋ Θεοφύλακτου Βουλγαρίας. Άφοΰ έκεϊ το χωρίο δεν σχολιάζεται, είναι νόθο και πέρασε με τήν τυπογραφία στις ελληνικές εκδόσεις τών Ευαγγελίων Αντίτυπο της Βιβλιοθήκης της Μονής Μεγίστης Λαύρας, σημείωμα στό πίσω μέρος τοϋ τίτλου" ρβοιΐ5=ζώο, και μεταφορικά, άλογος άνθρωπος. 2. Παντελεήμων Λαυριώτης, ((Κατάλογος αρχετύπων ήτοι αρχαιοτέρων εκδόσεων ( ) τών έν τη Βιβλιοθήκη τής έν "Αθω Ι. Μ. Μεγίστης Λαύρας άποκειμένων», Αγιορείτικη Βιβλιοθήκη 16 (1951) 175, άρ Τό πρόβλημα τής αλλοίωσης τών λειτουργικών έντυπων βιβλίων δεν ήταν πρόβλημα μόνο τών ελληνοφώνων ορθοδόξων άλλα και τών σλαβόφωνων: (([...] θέλω ίνα αγορασθούν άπό τους κυρίους έκτελεστάς μου είς τήν Μόσχαν τής Ρωσσίας όχι είς τήν Πολωνίαν δπου τα Ρωσσικά εκκλησιαστικά βιβλία είναι ήλλοιωμένα [...] εκκλησιαστικά βιβλία πού χρησιμοποιούνται εις τάς Εκκλησίας τοϋ Όρθοδόξου Ανατολικού δόγματος, εις Ρωσσικήν γλώσσαν [...] καί τά βιβλία ταΰτα νά διανεμηθοΰν είς τήν Δαλματίαν, τήν Βοσνίαν, ή Σερβίαν [...]» γράφει στή διαθήκη του δ Ανδρέας Κάσσης άπό τήν Πάτρα (Βενετία, 20 Μαΐου 1749). Βλ. Κωνσταντίνου Δ. Μέρτζιου, «Ό Μικρός Έλληνομνήμων Τεϋχος δεύτερον», Ηπειρωτική Εστία 9 (1960) 560 καί ανάτυπο, Ιωάννινα 1960, σ ΒρΓΠΒΐ&Μ, Τό οδοιπορικό τής Θεσσαλίας 1779 Μετάφραση, προλε

10 ΤΡΙΑΝΤΑΦΤΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ Σημειώσαμε παραπάνω ότι ή Οξυνση των διεκκλησιαστικών αντιθέσεων ευαισθητοποιεί τους αναγνώστες της Ανατολής και τους κάνει φιλέρευνους και προσεκτικούς. Άπό τή στιγμή πού το «νόθο» σημείο θα εντοπιστεί, ό εμπορικά ευαίσθητος τυπογράφος-έκδότης θά σπεύσει στην επόμενη έκδοση να το αφαιρέσει ή να το διορθώσει. 'Ώς τότε ό χρήστης μπορούσε νά αρκεστεί στο σχολιασμό, στή διαγραφή ή στη διόρθωση του «νόθου» σημείου. "Ενα παράδειγμα: στά έντυπα ορθόδοξα Ευχολόγια του 16ου και 17ου αιώνα άλλα και στην πρώτη έκδοση Αρχιερατικού τοϋ 1714 υπήρχε ή φράση «ό τω κορυφαία» Πέτρω τήν σήν οίκοδομήσας έκκλησίαν» και «ταύτην τήν έξουσίαν δούς», δπως ακριβώς υπήρχε και στά δυτικά Ευχολόγια και Αρχιερατικά. Ή όξυνση των σχέσεων καθολικών και ορθοδόξων κατά τον 18ο αιώνα, και μάλιστα στην Ελληνική Κοινότητα τής Βενετίας μέ τή φιλοκαθολική ομολογία πίστεως τοϋ μητροπολίτη Μελέτιου Τυπάλδου και τών μαθητών του (1708), φανέρωσε ύποπτη γιά φιλοκαθολισμό τή φράση γιά τον κορυφαίο απόστολο Πέτρο πού είχε τυπωθεί πολλές φορές ως τότε. Στις επόμενες εκδόσεις, ό τυπογράφος, άφοϋ το δηλώσει μέ έμφαση στον πρόλογο, θά τροποποιήσει τις φράσεις γιά νά αναφέρονται μόνο στους Αποστόλους, χωρίς «προνομιακές» μεταχειρίσεις γιά τον Πέτρο όπως θέλει ή δυτική παράδοση. Σε αντίτυπο τοϋ Αρχιερατικού τοϋ 1714 υπάρχουν μεταγενέστερες διαγραφές και διορθώσεις τών επίμαχων φράσεων. 1 Άλλα οί νοθεύσεις τών έντυπων βιβλίων δέν υπαγορεύονται μόνο άπό τις διεκκλησιαστικές αντιθέσεις. Μερικές φορές τις υπαγορεύουν και οί ένδοεκκλησιαστικές. Ή έρις τών κολυβάδων και άντικολυβάδων στην ορθόδοξη Ανατολή θά γίνει κύρια αιτία γιά τή νόθευση τοϋ Πηδαλίου τοϋ Αγαπίου και Νικόδημου Αγιορείτη, άπό τον επιμελητή της εκτύπωσης του, Θεοδώρητο έξ Ιωαννίνων. Το Πηδάλιο άφοϋ ελέγχθηκε και συμπληρώθηκε άπό τους σοβαρότερους εκφραστές της σκληρής, συντηρητικής στάσης της Εκκλησίας απέναντι στις νεοτεριστικές ιδέες (Αθανάσιο Πάριο, Μακάριο Νοταρά, Δωρόθεο Βουλησμά) εγκρίθηκε άπό τον Πατριάρχη και τή Σύνοδο, τυπώθηκε στή Λειψία το "Οταν το Πηδάλιο έφτασε τυπωμένο στους συνδρομητές του στην Ανατολή, διαπιστώθηκε δτι ό Θεοδώρητος είχε προσθέσει δικές του απόψεις, άντικολυβάδικες γόμενα, σημε(ωσεις Μεσημβρινός, Θεσσαλονίκη, 7α τετράδια τοϋ Ρήγα, 1979, σ Τριαντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης, «Προσθήκες στην Ελληνική Βιβλιογραφία ( )», Θησαυρίσματα 14 (1977)

11 Η ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ ΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ κυρίως, για θιγόμενα άπό τους συγγραφείς του Πηδαλίου θέματα κατά τόν υπομνηματισμό των αποστολικών και συνοδικών κανόνων: ή παραβολή τοϋ έντυπου με το χειρόγραφο εντόπισε τίς προσθήκες οι όποιες μαυρίστηκαν, ασπρίστηκαν ή κόπηκαν σε δσα αντίτυπα δεν είχαν διατεθεί, ενώ κυκλοφόρησε εγκύκλιος για τήν επισήμανση τών «κακοδόξων» σημείων. 1 Εί'δαμε δτι ή δυσπιστία στο έντυπο βιβλίο ήταν και λόγος διατήρησης σε χρήση τοϋ χειρόγραφου. *Ας σημειωθεί εδώ και ένας άλλος λόγος πού έχει σχέση με τίς αντιστάσεις στην τάση για εξομοιωμένη «κοινή» λατρεία, στην οποία αναγκαστικά οδηγούσαν τά έντυπα λειτουργικά βιβλία και μάλιστα τά τυπικά. Οι αντιστάσεις αυτές φαίνεται νά υποχωρούν στο τέλος τοϋ 18ου αιώνα. Γράφει ό Θεοδώρητος έξ Ιωαννίνων (1800): «Τά έν Άγίω "Ορει σωζόμενα τυπικά, εϊσί κατά τήν άρέσκειαν τών μονών τεθειμένα, διά τοΰτο και άσύμφωνα ευρίσκονται εις τά παρόμοια. Και πρέπει τινάς νά ακολουθεί το καθολικόν της εκκλησίας τυπικόν». 2 Εξετάζοντας τά κοσμικά-λόγια έντυπα βιβλία θά βροϋμε παρόμοιες αντιδράσεις με εκείνες γιά τά εκκλησιαστικά έντυπα. Παραβάλλονται και αυτά μέ τά χειρόγραφα, επαναφέρονται στά περιθώρια και τά παράφυλλά τους τά σχόλια και άλλα στοιχεία πού υπήρχαν στο χειρόγραφο και παραλείφτηκαν κατά τήν εκτύπωση. Σημειώνω τρεις περιπτώσεις (αντίτυπα Μονής Μεγίστης Λαύρας τοϋ "Αθω): Αριστοφάνης, Κωμφδίαι εννέα, Βενετία, "Αλδος, 1498, 3 Θεόφιλου Κορυδαλέα, Υπομνήματα εις τήν Λογικήν τον Αριστοτέλους, Βενετία 1729 (τρία αντίτυπα) και Ευγένιος Βούλγαρης, Λογική, Λιψία Θά μποροΰσε νά παρατηρηθεί εδώ δτι οι αναγνώστες πού επανέφεραν τά σχόλια είναι λόγιοι οί όποιοι, κινημένοι και άπό τήν οπτική συνήθεια τοϋ χειρόγραφου, επανέφεραν τά σχόλια γιά νά πλουτίσουν τά αντίτυπα τους μέ στοιχεία βοηθητικά γιά τήν κατανόηση τοϋ κειμένου" κάτι πού δεν σημαίνει οτι τήν ενέργεια τους προσδιόρισε δυσπιστία στο έντυπο βι- 1. Πηδάλιον... ήτοι άπαντες οί Ίεροι και θείοι κανόνες... ερμηνευόμενοι παρά 'Αγαπίου Ιερομόναχου και Νικόδημου μονάχου... επιστασία δε και επιμέλεια τοϋ ευτελούς εν ίερομονάχοις Θεοδωρήτου..., Λιψία 1800 καΐ Αθήνα, Γκαρπολάς, Ή εγκύκλιος γιά τήν επισήμανση τών κακοδόξων σημείων είναι τοϋ πρώην πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Νεοφύτου, Αύγουστος 1802' υπάρχει χειρόγραφη στά παράφυλλά αντιτύπων της πρώτης έκδοσης καΐ τυπωμένη στη σ. ς' της δεύτερης έκδοσης, πού φυσικά στο σώμα της δεν περιέλαβε τίς προσθήκες τοϋ θεοδωρήτου. 2. Πηδάλ.ιον..., δ.π., σ Παντελεήμων, «Κατάλογος αρχετύπων...», δ.π., σ , άρ

12 ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ βλίο. Θά μπορούσαμε πάντως να σημειώσουμε κάτι πού θα μας βοηθούσε να καταλάβουμε τίς συμπεριφορές τών αναγνωστών και των λογίων βιβλίων: ακόμη και στον προχωρημένο 18ο αιώνα δέν φαίνεται να έχει κρυσταλλωθεί ή εμπιστοσύνη στα έντυπα, δηλαδή δτι μπορούν, ανεξάρτητα από τά χειρόγραφα, να λειτουργήσουν ώς αυτοδύναμοι φορείς για τή μετάδοση της γνώσης. Παρ'δλα αυτά, στο τέλος τοϋ ελληνικού 18ου αιώνα φαίνεται να δημιουργούνται οί παράγοντες πού θά οδηγήσουν στην επικράτηση τοΰ έντυπου βιβλίου ώς ανεξάρτητου και αποτελεσματικού φορέα για τή μετάδοση της γνώσης. Τά χειρόγραφα δέν θά πάψουν ποτέ νά είναι σέ χρήση άλλα φαίνεται νά μειώνονται οί τάσεις γιά παραβολές και συγκρίσεις. Άπό την άποψη της παραγωγής και τής διακίνησης τοϋ βιβλίου, θά σημείωνε κανείς τήν αύξηση τών τόπων και τών τυπογραφείων πού παράγεται το ελληνικό βιβλίο: Βιέννη, Λιψία, Τεργέστη, Παρίσι, Μόσχα, Κωνσταντινούπολη, Κέρκυρα - πάντα ή Βενετία. Αύξηση τών βιβλίων πού τυπώνονται, κατακόρυφη άνοδος τών νεοτερικών βιβλίων, τών μεταφράσεων και τών έρανισμάτων άπό ευρωπαϊκά βιβλία. 1 Ή διακίνηση τοΰ βιβλίου διευκολύνεται άπό τήν ανάπτυξη τής εμπορευματικής και περισσότερο έκχρηματισμένης οικονομίας, ή απόκτηση βιβλίων μέ συνδρομητές φέρνει πιο κοντά το αναγνωστικό κοινό στο βιβλίο και το κάνει μέτοχο, «συμβαλλόμενο» στή διαδικασία και το κόστος τής έκδοσης. Τά χειρόγραφα είναι τώρα περισσότερο αντίγραφα άπό έντυπα, ακόμη και γιά τά παραδοσιακά-έκκλησιαστικά βιβλία, 2 πράγμα πού δείχνει στροφή και εμπιστοσύνη προς το έντυπο. Βέβαια ό ερευνητής θά διαπιστώσει δτι σ'αυτή τήν περίοδο γράφτηκαν, και πάντως σώθηκαν, περισσότερα χειρόγραφα άπό δ,τι σέ προηγούμενες. Θέλω εδώ νά θυμίσω δτι έχουμε πολλά χειρόγραφα μέ τά μαθήματα τών δασκάλων τής εποχής πού γράφτηκαν πριν και μετά τήν εκτύπωση τών αντίστοιχων βιβλίων. Οί μαθητές έχαναν τον πολύτιμο χρόνο τής μελέτης γιά νά αντιγράφουν και οί δάσκαλοι τους συνειδητοποίησαν και διαμαρτύρονταν γιά τή μεγά- 1. Φίλιππος Ή. Ήλιου, Προσθήκες στην Ελληνική Βιβλιογραφία. Α' Τά βιβλιογραφικά κατάλοιπα τον Ε. ίεξγαηά και τοϋ Η. ΡεηχοΙ ( ), Αθήνα 1973, σ Σπυρίδων (Καμπανάου) Λαυριώτης - Σωφρόνιος Εΰστρατιάδης, Κατάλογος τών κωδίκων τής Μεγίστης Λαύρας, Κανταβριγία 1925, σ. 212, άρ Τριώδιον τοϋ Στο τέλος σημειώνεται: «Το παρόν Τριώδιον έκέλευσεν ό προηγούμενος παπα κύρ Ναθαναήλ νά γράψωμεν ωσάν καΐ τό στάμπινον [...] 'Αλλά νά γράφει τινας και άπό στάμπαν κατά πολλά είναι δύσκολον». 292

13 Η ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ ΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ λη ζημιά πού έφερνε ή έλλειψη βιβλίων: καθώς οί παιδευτικοί σκοποί γίνονται τώρα ουσιαστικότεροι ή ατέλειωτη αντιγραφή δεν μπορεί να θεωρείται αποτελεσματικό μέσο μάθησης. Εΐμαστε σε εποχή πού ή αμφισβήτηση τοϋ παιδευτικού συστήματος και ή αναζήτηση νέων γνο')σεων οδηγεί σέ απομάκρυνση άπό τήν αυθεντικότητα τοϋ χειρόγραφου πού είναι ό φορέας της παραδοσιακής γνώσης. "Ολοι ζητοϋν τα έντυπα και όταν δεν μπορούν να τα εκδώσουν ή να αποκτήσουν αντίτυπο της έκδοσης καταφεύγουν στο χειρόγραφο πού είναι υποκατάστατο τοϋ ανέκδοτου έντυπου ή τοϋ ελλείποντος αντιτύπου. Ακόμη στοιχεία ενισχυτικά γιά τήν επικράτηση τοϋ έντυπου πρέπει νά θεωρηθοΰν ή απόχτηση τυπογραφείων άπό τις διοικητικές και εκκλησιαστικές αρχές. Το 1798 ιδρύεται Τυπογραφείο της Διοικήσεως στην Κέρκυρα, το όποιο γιά δεκαετίες θά εκδίδει εκατοντάδες έντυπα πού χρειαζόταν ή Διοίκηση γιά νά επικοινωνεί μέ τους πολίτες. Το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, σέ εποχή πού σκληραίνει τή στάση του απέναντι στις νεοτερικές ιδέες και τους φορείς τους, ιδρύει τυπογραφείο καί μέσα άπό τά έντυπα του προσπαθεί νά αντιμετωπίσει «τους έξ Ευρώπης άθεους»: ή έκδοση ενός φυλλαδίου ή ένα πατριαρχικό γράμμα τυπωμένο σέ εκατοντάδες μονόφυλλα φαίνεται νά είναι αποτελεσματικότερο άπό το μεγαλόπρεπο σιγίλλιο. Τυπογραφεία θά ιδρύσουν καί οί επαναστατημένοι "Ελληνες τοϋ 1821 γιά νά κερδίσουν μέ τά έντυπα τους τή μάχη των ψυχολογικών παραγόντων γιά τον αγωνιζόμενο λαό ή νά διεκπεραιώσουν τις ανάγκες της Διοικήσεως. Τά στοιχεία πού εκτέθηκαν επέτρεψαν νομίζω νά παρακολουθήσουμε τή μακρόχρονη πορεία πού έφερε στην επικράτηση τοϋ έντυπου μέ τή δημιουργία τών κατάλληλων προϋποθέσεων γιά τήν παραγωγή καί διάδοση του καί τήν κάμψη της δυσπιστίας τοϋ άναγνωστικοΰ κοινοΰ' σύγχρονα παρακολουθήσαμε τις αλλοιώσεις πού έφεραν στην αντιστροφή τή σχέση χρήσης χειρογράφου-έντύπου σέ δύο περιόδους της ελληνικής πολιτισμικής ιστορίας μέ ρευστά τά δριά τους, πού όμως μπορούν μέ αρκετή βεβαιότητα νά τοποθετηθούν στον φθίνοντα 18ο αιώνα. 293

14 LA MÉFIANCE ENVERS LE LIVRE IMPRIMÉ ET L' USAGE PARALLÈLE DU MANUSCRIT Résumé I. Réactions à la suite de l'apparition de l'imprimé: le charme du nouveau, en l'occurence du livre imprimé, facile à lire, face à l'authenticité et à l'acquisition plus aisée du manuscrit. IL Abbréviations et altérations survenues au texte pendant son impression. III. Les périodes de plein essor des antithèses inter-ecclésiastiques et l'intransigeance réciproque de l'église orthodoxe envers les idées venues de l'occident catholique et protestant, se font la cause de méfiance éprouvée à l'égard du livre, qui est imprimé lui-aussi en Occident. IV. Confrontations du texte imprimé et du manuscrit, additions et rétablissement des omissions, suppression de "fausses doctrines". V. Vers la prédominance du livre imprimé: économie mercantile, échanges avec l'occident, publication de traductions nouvelles, hausse enfin de l'édition de livres novateurs. Les imprimés administratifs. Des imprimeries en Orient.

15

16

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΡ. ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ECTS ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α/Α

ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΡ. ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ECTS ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α/Α ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 _ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α/Α ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΩΔΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... 27 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΩΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Μάθημα 6 : Σωτήριος Σ. Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΙΙ (Λουκάς-Πράξεις) 2 Ευαγγέλιο = χαρμόσυνη αγγελία

Διαβάστε περισσότερα

Οι βυζαντινοί μοναχοί και η Eλληνική γλώσσα στη μεσαιωνική περίοδο στο Σαλέντο

Οι βυζαντινοί μοναχοί και η Eλληνική γλώσσα στη μεσαιωνική περίοδο στο Σαλέντο Οι βυζαντινοί μοναχοί και η Eλληνική γλώσσα στη μεσαιωνική περίοδο στο Σαλέντο CATERINA MALANDUGNO Φοιτήτρια Το 741 ο Κωνσταντίνος Κοπρώνυμος ακολουθώντας τα βήματα του Λεόντος Γ ξεκίνησε μία σκληρή καταδίωξη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Ένα μουσείο για τον μαθητή και το σχολείο

Ένα μουσείο για τον μαθητή και το σχολείο ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Ένα μουσείο για τον μαθητή και το σχολείο «Ένα λιθαράκι για το σχολείο του μουσείου μας» Το Μουσείο Ελληνικής Παιδείας ανήκει σε όλους τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς της

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του Μουσείου είναι η διαφύλαξη, μελέτη, προβολή και ανάδειξη της Ελληνικής Παιδείας και των αξιών που απορρέουν από αυτή και

Σκοπός του Μουσείου είναι η διαφύλαξη, μελέτη, προβολή και ανάδειξη της Ελληνικής Παιδείας και των αξιών που απορρέουν από αυτή και To Μουσείο Eλληνικής Παιδείας βρίσκεται στο κέντρο της πόλης της Καλαμπάκας, σε ένα χώρο περιπου1000τ.μ και έχει εκπαιδευτικό και πολιτιστικό προσανατολισμό. Φιλοξενεί συλλογές του συλλέκτη Παύλου Μπαλογιάννη

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο Υ Π Ο Χ Ρ Ε Ω Τ Ι Κ Α. Μ ά θ η μ α Ώρ/Εβδ. Κωδ. Τ ο μ έ α ς Δ ι δ ά σ κ ω ν Credits ECTS

Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο Υ Π Ο Χ Ρ Ε Ω Τ Ι Κ Α. Μ ά θ η μ α Ώρ/Εβδ. Κωδ. Τ ο μ έ α ς Δ ι δ ά σ κ ω ν Credits ECTS ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΩΡΩΝ/ΜΟΝΑΔΩΝ ΚΑΙ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ (CREDITS) ΜΕΤΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 1 ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014 2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 31Υ007 Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη & 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΑ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΑ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΑ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ Μ. Γκουτζιούδης http://users.auth.gr/~moschosg ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Η Π.Δ. ως «Γραφή» της πρώτης εκκλησίας 2. Οι απαρχές της Κ.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΌΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΌΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Α/Α ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΚΔΟΤΗΣ ΤΟΠΟΣ ΤΟΜΟΙ ΕΤΟΣ 1 ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΕΠΟΧΗ ΔΙΦΡΟΣ ΑΘΗΝΑ 8 1957-1965 2 ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ 3 1971-1977 3 ΚΡΙΤΙΚΑ ΦΥΛΛΑ ΑΘΗΝΑ 3 1971-1976 4 ΕΚΛΟΓΗ 6 1953-1955 5 ΕΠΕΤΗΡΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 6 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 6 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 6 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΠΝ ΤΟΥ ΚΝΕ

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΠΝ ΤΟΥ ΚΝΕ ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΠΝ ΤΟΥ ΚΝΕ Κατάλογος Έκθεσης: Πεντακόσια χρόνια έντυπης παράδοσης του Νέου Ελληνισμού (1499-1999) Επιμέλεια Κ.Σπ. Στάικος, Τ.Ε. Σκλαβενίτης Βουλή των Ελλήνων, Αθήνα 2000, 4ο, ιστ'+503

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Πώς να μελετάμε τη Βίβλο του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2015-2016 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 31Υ007 Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη & 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης Ιστορία Εποχής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ Το σύνολο των Πιστωτικών Μονάδων (), που απαιτούνται για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε., ανέρχονται σε 120. Αναλυτικότερα το πρόγραμμα των μαθημάτων διαμορφώνεται ανά κατεύθυνση ως εξής: 1. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΒΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ένταξη φοιτητών στο νέο πρόγραμμα σπουδών. Όσοι φοιτητές έχουν εισαχθεί από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011 και πριν και δεν έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους μέχρι τον Σεπτέμβριο 2016, θα ενταχθούν στο

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού

2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού http://fanarion.blogspot.gr/2012/02/blog-post_09.html 2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού ΛΑΜΠΡΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΙΕΡΑΡΧΗ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΓΩΝΙΣΤΗ Τα πορίσματα του Επιστημονικού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ

Η ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ Η ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ Το κείμενο Οι θεολογικές έριδες Οι ερμηνευτές πατέρες Οι εκκλησιαστικές διαμάχες Η ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ (Έκδοση: ) - Αριθµ. Σελ.: 13

ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ (Έκδοση: ) - Αριθµ. Σελ.: 13 ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 016-017 (Έκδοση: 07.10.16) - Αριθµ. Σελ.: 13 ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟΥ Κωδικός Μάθηµα Αίθουσα Ηµέρα Διδασκαλίας Διδακτικές Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Αυξάνονται και πληθύνονται οι χριστιανοί στην Κίνα. Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ο Χάο Τσαν έχει συνηθίσει να προσεύχεται μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΘEOΛOΓIKH ΣXOΛH TMHMA ΠOIMANTIKHΣ KAI KOINΩNIKHΣ ΘEOΛOΓIAΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΚΑΙΟ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΖΩΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της μετάφρασης

Ιστορία της μετάφρασης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 2: Οι δρόμοι των μεταφραστών και στοιχεία θεωρητικής μεταφρασεολογίας. Ελένη Κασάπη ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ. Αρχείο Επισκόπου Ιεροσητείας Αμβροσίου. Αρχείο Αρχιμανδρίτη Παρθενίου Κελαϊδή. Συλλογή Παπα-Στεφάνου Προβατάκη

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ. Αρχείο Επισκόπου Ιεροσητείας Αμβροσίου. Αρχείο Αρχιμανδρίτη Παρθενίου Κελαϊδή. Συλλογή Παπα-Στεφάνου Προβατάκη ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ Τίτλος Αρχείο Επισκόπου Ιεροσητείας Αμβροσίου Αρχείο Αρχιμανδρίτη Παρθενίου Κελαϊδή Συλλογή Παπα-Στεφάνου Προβατάκη Αρχείο Επισκόπου Διονυσίου Μαραγκουδάκη Συλλογή Μονών (νομών Χανίων,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΘΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΞΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΙΟΔΟ ΣΠΤΜΒΡΙΟ 1 25 ΣΠΤΜΒΡΙΟ 2015 ΠΑΝΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΟΛΟΓΙΑΣ Αριθμ.Πρωτ.: 1582 Ημερομηνία: 30/06/2015 Ημερομηνία Μάθημα Διδάσκων Ώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 12 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 12 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 12 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 4: ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΒΔΟΜΗΚΟΝΤΑ (Ο )- ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ Σταμάτιος-Νικόλαος Μωραΐτης Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1942 Ξεκινά η λειτουργία της Θεολογικής Σχολής Οι σπουδές με βάση το νόμο 1268/1982 και 4009/2011 διαρθρώνονται σε 8 εξάμηνα (4 χρόνια) 1983 Σύμφωνα με το νόμο

Διαβάστε περισσότερα

1.6.3 Ιατρικές και βιολογικές θεωρίες στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη Η αρχαία ελληνική ιατρική µετά τον Ιπποκράτη

1.6.3 Ιατρικές και βιολογικές θεωρίες στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη Η αρχαία ελληνική ιατρική µετά τον Ιπποκράτη 1 2 Περιεχόµενα Πρόλογος...5 Εισαγωγή: Οι Απαρχές της Ελληνικής Επιστήµης...8 Κεφάλαιο 1: Η Αρχαία Ελληνική Επιστήµη...24 1.1 Οι φυσικές θεωρίες των Προσωκρατικών φιλοσόφων...25 1.1.1 H πρώιµη ιωνική φιλοσοφική

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΛΕΜΕΣΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/Ο6/2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ---------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. γενικής ηαιεείας. Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ

ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. γενικής ηαιεείας. Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ ΓΕΙΟΕ ΑΙ ΚΑ ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ γενικής ηαιεείας Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γενικής Παιδείας Β' ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος

Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος 2014-2015 Άρθρο 6 Πρόγραμμα μαθημάτων 1. Για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε. ο φοιτητής πρέπει να παρακολουθήσει και να εξετασθεί με επιτυχία

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 4η: Φιλική Εταιρεία Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

α/α ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου

α/α ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου Εξάμηνο Α Μαθήματα Υποχρεωτικά ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 σελ. 1 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου 1/9/2011 Πέμπτη 9:00 Γραφείο 2. Εισαγωγή στην Κωνσταντίνος 7/9/2011 Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία ΞΕΝΙΑ ΑΡΤΑΜΟΝΟΒΑ Κυριακάτικο Σχολείο της Ελληνικής Κοινότητας του Χαρκόβου (Ουκρανία) Οι κοινωνικές αναταραχές του 20 ου αιώνα επηρέασαν και τις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις

Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλος, 8-11 Μαΐου 2014 Συνεδριακό Κέντρο Θεσσαλία (Μελισσάτικα) ΠΕΜΠΤΗ 8 ΜΑΪΟΥ 2014 17:30-18:00 Εγγραφή-Παραλαβή

Διαβάστε περισσότερα

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες.

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Οι Προτεστάντες στην εποχή μας ΑΦΟΡΜΗΣΗ Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Θα μάθουμε τις βασικές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.)

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.) ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.) Ενότητα #2: H Δ Σταυροφορία και η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους Σχόλια για τα γεγονότα της προηγούμενης ενότητας Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ενότητα 11: Η ΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ ΩΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς ΑΠOΠΑΜΑ ΑΠO ΣΗΝ ΟΜΙΛΙΑ του Π. ΠEΣΡΟΤ ΧΙΡ στο 20ο ΙΕΡΑΠΟΣΟΛΙΚO ΤΝΕΔΡΙΟ ΤΝΕΡΓΑΣΩΝ ΣΟΤ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΤ ΧΡΙΣ. ΟΜΙΛΟΤ ΕΙ ΣΗΝ ΚΑΣΑΚΗΝΩΙΝ ΑΓΙΑ ΣΑΒΙΘΑ Αράχωβης Παρανάσσου Βοιωτίας

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: «ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΟΥ ΚΙΛΚΙΣ». Φοιτητές:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής

Κεφάλαιο 8. Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής 1 Κεφάλαιο 8 Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής Ανάµεσα στους δασκάλους του Γένους ξεχωρίζουν για τη δράση τους ο λόγιος επαναστάτης Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής, ένας Έλληνας φιλόλογος

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Βαθμός: Ολογράφως:..

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Βαθμός: Ολογράφως:.. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5-6 -2015 ΤΑΞΗ: Β Χρόνος: 2 ώρες Βαθμός: Ολογράφως:.. Υπογραφή καθηγητή:.. Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης.

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ενότητα 8: Οι Νεοµάρτυρες της (17ος-19ος αι.) Συµεών Πασχαλίδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΧΟΛΗΜΑΤΑ 253 ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΔΤΟ ΕΝΤΥΠΑ TOT ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΚΑΑΑΙΝΙΚΟΤ

ΠΑΡΑΣΧΟΛΗΜΑΤΑ 253 ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΔΤΟ ΕΝΤΥΠΑ TOT ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΚΑΑΑΙΝΙΚΟΤ ΠΑΡΑΣΧΟΛΗΜΑΤΑ 253 ΠΡΟΣΘΗΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΔΤΟ ΕΝΤΥΠΑ TOT ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΚΑΑΑΙΝΙΚΟΤ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ. Γ' ΕΡΓΑ Ο Φ. ΗΛΙΟΥ ΣΤΙΣ Προσθήκες της ελληνικής βιβλιογραφίας του παραθέτει έναν πίνακα με

Διαβάστε περισσότερα

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 6: H Xρονογραφία στην πρώιμη βυζαντινή περίοδο. Ιωάννης Μαλάλας: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 6: H Xρονογραφία στην πρώιμη βυζαντινή περίοδο. Ιωάννης Μαλάλας: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 6: H Xρονογραφία στην πρώιμη βυζαντινή περίοδο. Ιωάννης Μαλάλας: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ιοργάνωση από τα τρία ανθρωπιστικά Ινστιτούτα του Εθνικού Ιδρύµατος Ερευνών:

ιοργάνωση από τα τρία ανθρωπιστικά Ινστιτούτα του Εθνικού Ιδρύµατος Ερευνών: «Η ανακάλυψη της Ελλάδας» Στα Βήµατα του Παυσανία Έκθεση πολυτίµων χειρογράφων, βιβλίων και εικαστικού υλικού ιεθνές Συµπόσιο Επιµορφωτικές ιαλέξεις Virtual Exhibition On line Το έργο του Παυσανία Ελλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινες Ιστορίες. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης:

Χάρτινες Ιστορίες. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: Χάρτινες Ιστορίες Ένα εκπαιδευτικό πρόγραµµα για µαθητές και µαθήτριες του γυµνασίου µε αφορµή την έκθεση «...ανέφερα εγγράφως...» «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτικό Εκκλησιαστικό Δίκαιο

Συγκριτικό Εκκλησιαστικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Συγκριτικό Εκκλησιαστικό Δίκαιο Ενότητα 7η: Η ρωσική εθνική νομοθεσία (μέρος Α ) Κυριάκος Κυριαζόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΟΓΛΩΣΣΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ :

ΕΛΛΗΝΟΓΛΩΣΣΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ : 1. ΑΓΙΑΣΟΣ Τόμοι : 10,11 2. ΑΕΡΟΠΟΣ Τεύχη : 73, 78, 83 ΕΛΛΗΝΟΓΛΩΣΣΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ : 3. ΑΘΗΝΑ Τόμοι : 1(1889), 2(1890), 3(1891), 4(1892), 5(1893), 7(1895), 8(1896), 11(1899), 16-17(1904-05), 18-19(1906-07),

Διαβάστε περισσότερα

Τα πιο κάτω sites περιέχουν πηγές και τεκµήρια ιστορικά

Τα πιο κάτω sites περιέχουν πηγές και τεκµήρια ιστορικά 22. «Ο Νέος Ελληνισµός στην περίοδο της Τουρκοκρατίας» 29.11.2013 Διδάσκουσα: Όλγα Κατσιαρδή-Hering, Kαθηγήτρια Ιστορίας του Νέου Ελληνισµού από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης ώς την Ελληνική Επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. LOGO

Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. LOGO Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. LOGO Γιατί να επιλέξω το Τμήμα Θεολογίας; Τι σπουδές θα κάνω; Θα βρω μετά δουλειά; Προβληματική Προοπτικές Το Τμήμα Θεολογίας αποτελεί, μαζί με το Τμήμα Κοινωνικής και Ποιμαντικής

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεριφορές. του David Batty. Οδηγός Μελέτης. Έκδοση 5

Συμπεριφορές. του David Batty. Οδηγός Μελέτης. Έκδοση 5 Συμπεριφορές του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Συμπεριφορές Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική μετάφραση της Παλαιάς

Διαβάστε περισσότερα

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και λαϊκοί, «συναχθέντες επί τω αυτώ» φιλοξενούμεθα σε τούτο

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων

Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων : Η πρώτη περίοδος της εκκλησιαστικής υμνογραφίας (Α - Δ αι.) Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας 2. Η πρώτη περίοδος της εκκλησιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

4 Ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

4 Ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 4 Ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η θέση των λαϊκών στη σύγχρονη λατρεία, επισημάνσεις και προβληματισμοί (κεφ.32) Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη του Μπαρόκ-Ροκοκό

Η τέχνη του Μπαρόκ-Ροκοκό Η τέχνη του Μπαρόκ-Ροκοκό Τμήμα Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Σχολή Καλών Τεχνών Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Διδάσκουσα: Δρ Βικτώρια Φερεντίνου 1. Εισαγωγή στην τέχνη του Μπαρόκ και του Ροκοκό Τέχνη

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα Ενότητα 5: Δημιουργία του ελληνικού εθνικισμού Σπύρος Μαρκέτος Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα