ΚΕΝΤΡΟΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΙΣ ΠΡΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΈΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΑΤΥΠΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΕΝΤΡΟΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΙΣ ΠΡΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΈΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΑΤΥΠΟ"

Transcript

1 ΚΕΝΤΡΟΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΙΣ ΠΡΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΈΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΑΤΥΠΟ ΑΘΗΝΑ 1982

2 Πρακτικά Α' Αιεθνοΰς Συμποσίου του Κέντρου Νεοελληνικών Ερευνών

3 ΤΡΙΑΝΤΑΦΪΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ Η ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ ΣΤΟ ΕΝΤΤΠΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟΥ Ή έκδοση των πρώτων έντυπων βιβλίων βρήκε πραγματικότητα τη λειτουργία βιβλιοθηκών χειρογράφων στα μοναστήρια και στα πατριαρχεία τής Ανατολής και παράδοση τή συγκρότηση ιδιωτικών συλλογών ακόμη οί λατρευτικές ανάγκες σε κάθε ενοριακό ναό επέβαλαν την ύπαρξη ενός αριθμού λειτουργικών βιβλίων για νά μπορούν οί κληρικοί νά τελούν άπό αυτά τις ακολουθίες. Το πέρασμα άπό το χειρόγραφο στο έντυπο βιβλίο δέν φαίνεται νά έγινε χωρίς αντιστάσεις, 1 πού εντοπίζονται κυρίως στο εκκλησιαστικό βιβλίο, και οί αντιστάσεις αυτές έζησαν μέχρι τον 19ο αιώνα ή καί, σέ μερικές περιπτώσεις, ως την εποχή μας. Οί λόγοι πού έθρεψαν τις αντιστάσεις στην επικράτηση του έντυπου βιβλίου θά πρέπει νά αναζητηθούν πρώτα στην προσιτότητα του χειρογράφου" χειρόγραφα πού γράφτηκαν τους τελευταίους αιώνες πριν άπό την τυπογραφία μπορούσαν νά εξυπηρετήσουν εκείνους πού θά περνούσαν στην κατοχή τους, ανάλογα μέ την ανθεκτικότητα τής ύλης, την επιμελημένη γραφή, προπάντων τις συνθήκες διατήρησης τους. Σέ μερικά μοναστήρια χρησιμοποιούνταν μέχρι τις μέρες μας χειρόγραφα λειτουργικά βιβλία πού γράφτηκαν πριν 2-3 αιώνες. Καί σέ αυτά καί σέ άλλα πού βρίσκονται σέ 1. «Σέ ολο τον φαναριώτικο αιώνα [1671 0&.-1774] το χειρόγραφο ανταγωνίζεται τό έντυπο" ή ακρίβεια, οί δυσκολίες τοϋ εμπορίου, ή δυσπιστία προς θρησκευτικά κείμενα δημοσιευμένα σέ δυτικό περιβάλλον, έχουν αποτέλεσμα νά συνεχίζεται τό έθιμο της αντιγραφής βιβλίων, εΐτε στά μοναστήρια, είτε στά σχολεία, είτε σέ άλλα πολιτισμικά κέντρα» σημειώνει ό Κ. Θ. Δημαράς, Ιστορία τής Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Αθήνα , σ Ή ανακοίνωση πού δημοσιεύεται έδώ δέν εξαντλεί τό θέμα" ύποτυπώνει μιά μελέτη πού ελπίζω σύντομα νά ολοκληρώσω. 283

4 ΤΡΙΑΝΤΑΦΤΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ βιβλιοθήκες ή ιδιωτικές συλλογές υπάρχουν χρονισμένα σημειώματα πού δείχνουν πλούσια και συνεχή ζωή τοϋ χειρόγραφου βιβλίου.,ν Αν επιμείνουμε ακόμη στην παραγωγή-πρόσκτηση του βιβλίου, θά διαπιστώσουμε δτι το χειρόγραφο βιβλίο παράγεται και αποχτιέται μέσα στους παραδοσιακούς δρους τής πολιτισμικής και οικονομικής πραγματικότητας. Οί λίγοι ή πολλοί γραμματισμένοι αντέγραφαν τα παλιότερα κείμενα: ήταν αύτο συνέχεια τής εφαρμογής των κανόνων τοϋ παιδευτικού συστήματος, πού ή αντιγραφή ήταν τρόπος μάθησης και βελτίωσης της, άλλα και μέσο ένταξης τοϋ γραμματισμένου μέσα στην κοινωνία του μέ αυτή του τήν ιδιότητα πού τον προσδιόριζε και τον ξεχώριζε, τον έκανε αναγκαίο για τις υπηρεσίες του, τον καταξίωνε κοινωνικά. Το χειρόγραφο βιβλίο εϊτε παλιό, χρησιμοποιημένο, εΐτε παραγγελμένο καινούριο στον γραφέα τής εποχής δεν είναι φτηνότερο άπό το έντυπο - δμως αποχτιόταν χωρίς τήν ανάγκη λειτουργίας αγοράς, μέ τρόπους απόλυτα προσαρμοσμένους στις συνθήκες τής αγροτικής, οΐκοτεχνικής και πάντως οχι εμπορευματικής και έκχρηματισμένης οικονομίας" αντίθετα ακριβώς, για τήν απόχτηση τοϋ έντυπου βιβλίου, πού ερχόταν άπο τή Δύση και κυριότατα τή Βενετία, απαιτούνταν χρηματικά πλεονάσματα ή διαθέσιμα περιθώρια στο ισοζύγιο «ανταλλαγής» προϊόντων τής Ανατολής μέ τή Δύση. 1 Κι δταν λέμε λειτουργία αγοράς, κάλο είναι νά σκεφτόμαστε τήν αδυναμία τοϋ έπιχειρηματία-έκδότη νά στείλει δείγματα των βιβλίων του μέ το τράβηγμα των αντιτύπου και τις δυσκολίες των μεταφορών στον ευρύ χώρο τής ελληνικής Ανατολής: ή έλλειψη προσφοράς εντύπων ήταν κύριο στοιχείο γιά τή διατήρηση σε χαμηλά επίπεδα τής ζήτησης τους, άφοΰ κανένας δέν αναζητά αύτδ πού δέν προσφέρεται. "Ετσι ή μαζική εισροή τοϋ έντυπου βιβλίου προϋπέθετε μεταβολή των δεδομένων τής οικονομίας στην «καθ'ήμάς Ανατολή» 2 και μέχρι τότε οί παιδευτικές γνωστικές ανάγκες θά ικανοποιούνται μέ τήν παραγωγή και τή χρήση τών χειρόγραφων βιβλίων. Υπήρχαν βέβαια και οί πρακτικές ανάγκες γιά καθαρά και ευκολοδιάβαστα βιβλία: «καθαρωτέρω και ευκρινή τύπω εις χρήμα τών έν γήρα 1. Σπύρος Ι. Άσδραχάς (εισαγωγή, επιλογή κειμένων), Ή οικονομική δομή τών Βαλκανικών χωρών (15ος-19ος αι.), Αθήνα, «Μέλισσα», Εισαγωγικό σημείωμα, σ Ευτυχία Δ. Λιάτα, «Ειδήσεις γιά τήν κίνηση τοϋ ελληνικού βιβλίου», Ό Ε ρανιστής 14 (1977)

5 Η ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ ΣΤΟ ΕΝΤΤΠΟ διατελούντων» σημειώνει ό εκδότης στον πρόλογο βιβλίου τοϋ και ακόμη ανάγκη νά'χει καθένας προσωπικά βιβλία γιά ολικές και επαναλαμβανόμενες αναγνώσεις: «οπού ορέγεται να ευρη την γλύκαν ετούτου τοϋ βιβλίου πρέπει να το περάση δλο» σημειώνει αναγνώστης της Βίβλου, Βενετία, "Αλδος, και επόμενος αναγνώστης άπαντα: «καλά είπες νά το περάση κανείς δλον είναι καλόν, δμως έτοϋτο θέλει νά διαβάζεται με συλλογισμόν και έ'χει άργητα και είναι χρεία νά εΰρης ΐδικόν σου και ουχί άλλότριον διατί ακόμη δεν καβαλικεύεις και σταθείς σε άπεζέβουν και μόνον πού το γεύεσαι το παίρνουν άπεμπρόσου, ως το έτυχον εγώ, και μόνον ή ορεξις σου απομένει και δχι άλλο όφελος». 2 *Αν θελήσουμε νά εξετάσουμε ψυχολογικούς παράγοντες πού επηρέασαν το πέρασμα άπό το χειρόγραφο στο έντυπο βιβλίο, θά πρέπει νά σημειώσουμε τη γοητεία πού θά ασκούσε το καινούριο και κομψό έντυπο, τοϋ όποιου ή απόκτηση ένέτασσε το χρήστη του σε άλλη σειρά μέσα στην κοινωνική Ιεραρχία, καθώς τον έκανε κοινωνό των κατακτήσεων μιας προόδου, πού αυτός και ή κοινωνία του δεν την παρακολούθησαν στους αναβαθμούς της. Αντίθετα ή αυθεντικότητα της παραδομένης μορφής τοϋ χειρόγραφου βιβλίου 3 πού, ας σημειωθεί, τή μορφή της μιμήθηκαν μέ 1. Άρχιερατικόν..., Βενετία, Βόρτολης, 1714, σ. (7). 2. Νικόδημος Παυλόπουλος, «Τό Α, Β, Γ τοϋ καταλόγου της Βιβλιοθήκης των έντυπων της Ιεράς Μονής Λειμώνος». Ανάτυπο άπό τό περιοδικό Δελτίον ή οδός τοϋ Κνρίον, Μυτιλήνη 1976, σ. 30, άρ. Α Ή αυθεντικότητα της ανατολικής χειρόγραφης παράδοσης των κειμένων δέν φαίνεται νά αμφισβητήθηκε άπό τους κατοίκους της «καθ' ημάς Ανατολής». Έτσι και ή απονομή της δικαιοσύνης άπό τά εκκλησιαστικά δικαστήρια γινόταν μέ βάση τους νομοκάνονες και τις διάφορες συλλογές δικαίου άπό χειρόγραφα, κυρίως, κατά τους πρώτους αιώνες της Τουρκοκρατίας, ή άπό χειρόγραφα και έντυπα παράλληλα, προς τό τέλος της. Αντίθετα στις βενετοκρατούμενες χώρες, πού τό δίκαιο τών κρατούντων απονεμόταν μέ βάση τίς έντυπες νομικές συλλογές, ήταν φυσικό ό στρεψόδικος κατηγορούμενος παραβάτης τών ορθόδοξων εκκλησιαστικών νόμων νά προσπαθεί νά προσβάλει τήν εγκυρότητα τών κειμένων νόμων, πού ωστόσο αναγνώριζε ή Βενετική Πολιτεία, επειδή ήταν χειρόγραφοι. Κάτι τέτοιο δέν μπορούσε βέβαια νά γίνει στο χώρο της οθωμανικής Ανατολής, οπού ή Ιερότητα τοϋ χειρογράφου ήταν απαραβίαστη γιά τους κρατούντες. Τό παράδειγμα αμφισβήτησης τών χειρόγραφων νόμων είναι άπό μιά δίκη διαζυγίου στή Λευκάδα τό "Ο εναγόμενος σύζυγος υποστηρίζει: «Βιβλίον μέ χειρόγραφα δέν ημπορεί νάχη καμίαν πίστιν έστωντας νά μή είναι σταμπάδο. Διατί οί βασιλείς και οί άριστοκρατίαις έχουν έπί ταϋτα εκλεγμένους ρήτορες, άξιους εις γράμματα, είς πράξεις καϊ έργατα διά νά στοχάζουν τά βιβλία πριν νά σταμπαρισθοΰν, κάνοντας μέ δρκον τους τήν πίστιν εγγράφως πώς τά έξέταξαν και τά εύρήκαν άλη- 285

6 ΤΡΙΑΝΤΑΦΤΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ φθίνουσα ακρίβεια στο χρόνο και τα έντυπα ήταν στοιχείο αντισταθμιστικό στην τάση για αποδοχή τοϋ καινούριου. Άλλα και οί συγγραφείς ήθελαν να δουν τυπωμένα τα βιβλία τους με την ελπίδα λιγότερο τοϋ κέρδους και περισσότερο της πλατύτερης διάδοσης και της καλλιτεχνικής «σύγχρονης» εμφάνισης. 1 Ή τακτική πού επικράτησε κατά τήν έκδοση των βιβλίων στή Βενετία, άλλα και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, οπού Ελλήνων και ξένων τυπογραφεία τύπωσαν ελληνικά βιβλία, ήταν πρακτική επεμβάσεων στά κείμενα, συντμήσεων και «εξομαλύνσεων» κατά τήν εμπορική πρακτική άλλα και τις επεμβάσεις των διορθωτών-λογίων της διασποράς ή των παρεπιδημούντων λογίων της Ανατολής. Δεν είναι Ιδώ ό τόπος γιά νά συγκεντρωθούν, οΰτε δειγματοληπτικά, οί μαρτυρίες και οί διαμαρτυρίες των Ελλήνων λογίων γιά τήν κακομεταχείριση των κειμένων τους κατά τήν εκτύπωση: άπό τον Παχώμιο Ρουσσάνο ως τον Καισάριο Δαπόντε, τον Αθανάσιο Πάριο και τον Κοραή, όλοι διαμαρτύρονται γιά ποικίλες επεμβάσεις. Παρόμοιες περικοπές και επεμβάσεις παρατηρούνται και στά λειτουργικά βιβλία: έδώ ό εκδότης και ό διορθωτής δυσκολεύονται στο έργο τους, άφοϋ ή χειρόγραφη παράδοση των λειτουργικών κειμένων ποικίλλει και οί διατάξεις των Τυπικών τής Ανατολικής λατρείας διαφέρουν άπό εκκλησία σε εκκλησία και άπό μοναστήρι σε μοναστήρι. Ή παραχάραξη τών λειτουργικών βιβλίων συνειδητοποιήθηκε ενωρίς και άρχισαν προσπάθειες γιά τή βελτίωση τους. Ό Νικόλαος Μαλαξός (μέσα 16ου αιώνα) «διεφθορότων τών πρωτοτύπων, έπηνορθώσατο πάνθινά και δίχως σφάλμα. Τάδε πίστη σταμπάρεται είς τήν αρχήν και κεφάλαιον τοϋ βιβλίου, μέ έτέραν όμοίαν πίστιν τοϋ γινκουγινζατόρο (=ϊηςυίδίιθγ, λογοκριτής) εκλεγμένου διά τάδες υπόθεσες, δίνοντας έλευθερίαν νά σταμπάρεται τό βιβλίον, μέ ά- παρασάλευτη τάξη, νά γράφεται τδ έτος καί τδ όνομα τοϋ σταμπαδόρου διά νά είναι παιδεμένος αν σφάλλη, ή αν σταμπάρη δίχως ταϊς αΰταϊς ξέταξες. Διά ταΰτα δέν ημπορεί νά έχη καμίαν πίστη μηδέ στόχαση τδ αϋτδ βιβλίον χειρογραμμένο, θέλοντας δτι νά είναι νόμοι». Τδ κείμενο σχολιασμένο βλ. Αριστείδης Γ. Δημόπουλος, Ή δίκη διαζυγίου κατά την μεταβνζαντινήν περίοδον, 'Αθήνα 1964, σ. 37 παραρτήματος, «[...] κέκρικα τη σκέπη σου παραθεϊναι Ενα τυπούμενα, της έμφυτου εύωδίας, καί τετυπωμένα τοις φιλομούσοις περιφερόμενα, της ιδίας ώραιότητος μή έκπέσωσι» γράφει ό ιερέας Θεόδωρος Γρυπάρης, Ζάκυνθος 1693, στον μητροπολίτη Φιλαδέλφειας Μελέτιο, στή Βενετία. Βλ. Τριαντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης, «Παρατηρήσεις στδν ελληνικό κώδικα XI, 28 της Μαρκιανής. Επίγραμμα στο Θωμά Φλαγγίνη», Θησαυρίσματα 13(1976)

7 Η ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ ΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ τα καί εις το ύγιέστατον αποκατέστησε» 1 άλλα συγχρόνως παρενέβαλε και δικά του τροπάρια. Την προσπάθεια Οά συνεχίσουν πολλοί λόγιοι και μάλιστα ό Βαρθολομαίος Κουτλουμουσιανός (μέσα 19ου αιώνα). 2,ν Λν θελήσουμε να ιεραρχήσουμε τα αϊτια των επεμβάσεων και των παραχαράξεων σε κείμενα κατά την εκτύπωση τους, θά πρέπει στην πρώτη θέση νά βάλουμε το τυχαίο και την άγνοια. Υπάρχει πάντα το πρόβλημα της κακής χειρόγραφης παράδοσης: τά τυπογραφεία πολλές φορές δεν έχουν στη διάθεση τους περισσότερα άπό ένα χειρόγραφο. 3 "Τστερα έρχονται οι σκοπιμότητες τής εμπορικής επιχείρησης. Ακόμη ο'ι ανάγκες πού γεννιούνται άπό τις εξάρσεις των δογματικών και ιδεολογικών αντιθέσεων. Το τελευταίο αυτό σπρώχνει τους έκδοτες και τους διορθωτές νά περάσουν άπό την επέμβαση στην αλλοίωση και τη νόθευση, και άπό τη σύντμηση στη λογοκριτική περικοπή. Δογματικές διεκκλησιαστικές αντιθέσεις: ο'ι ορθόδοξοι κατηγορούσαν τους παπικούς για νοθεύσεις και παραχαράξεις τών κειμένων και στά χειρόγραφα. Τώρα πού τά τυπογραφεία ήταν στά δικά τους μόνο χέρια ή 1. Αντώνιος Έπαρχος, προλογική επιστολή στή σειρά τών Μηναίων, Βενετία, Σπινέλης, Βλ. Ε. Εβ Γ&Π(Ι, ΒίΜίοξΓαρΗίε ΙΙβΙΙέηίοιιε, αι., τ. Ι, σ Πβ. και Μ. Ι. Μανούσακας, «Προσθήκαι καί συμπληρώσεις είς τήν "Ελληνικήν Βιβλιογραφίαν τοϋ Ε. Ι_,Θ Γ&η<1», ΈτιετηρΙς Μεσαιωνικού Αρχείου Ακαδημίας Αθηνών 7 (1957) Για τό πρόβλημα έκδοση, νόθευση καί αποκατάσταση τών λειτουργικών βιβλίων, άπό τον 16ο αι. μέχρι τήν εποχή μας, βλ. σύντομο χρονικό καί βιβλιογραφία: Ν. Β. Τωμαδάκης, Κλεϊς τής Βυζαντινής Φιλολογίας, Αθήνα , σ , , Γράφει χαρακτηριστικά ό έκδοτης Ιππόλυτος Βάρελης άπό τη Βενετία στον Εμμανουήλ Προβατάρη (Ρώμη): 28 Μαρτίου 1566: «[...] έποθίμου νά έβανες τινάν νά μάς έγραφε τόν Πτοχοπροδρόμο και ότη ήπάγη νά τό πληρόσο, ή καί τίποτε άλλον ομορφον [...]». 21 Ιουνίου 1567: «[...] Ταϊς κανόνες τον άγίον έχο τού χερίου ή δέ τόν άποστόλον καί τόν συνόδον ήσήν εις στάμπα Παρισιού [...] παρηκαλό τήν ήμετέραν άγάπην ήνα ήδίς καί νά μοϋ κοπιάρης έναν κανόνα τον αγίων Άποστόλον μετά της έξιγίσεος Ζοναρά νά ήδό άν κονφάρη μέ έτοϋτο τοϋ Παρισιού [...]». Τά αποσπάσματα προέρχονται άπό τόν ελληνικό βατικανό κώδικα 2124 καί τά γνωρίζω άπό φωτογραφίες πού μοϋ δάνεισε γιά μελέτη ό καθηγητής κ. Μ. Ι. Μανούσακας. Τήν έκδοση τοϋ κώδικα ετοιμάζει ό Χ. Γ. Πατρινέλης, «ΈπιστολαΙ Ελλήνων προς τόν πάπαν Γρηγόριον ΙΓ' ( ) καί τόν καρδινάλιον Σιρλέντον ("Ι" 1585) ( Έκ τοϋ έλληνικοΰ βατικανοϋ κωδικός 2124)», ΈπετηρΊς Μεσαιωνικού Αρχείου Ακαδημίας Αθηνών 17 (1967) (Κυκλοφορεί μόνο σέ ανάτυπο, Αθήνα 1974.) 287

8 ΤΡΙΑΝΤΑΦΤΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ στα εδάφη τους, οι υποψίες για παρεμβολή των κακοδοξιών τους σ' αυτά ήταν περισσότερο έντονες. Ή πτώση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας και ή υποχώρηση τής παιδείας είχε τον άντίχτυπό της και στην ορθόδοξη θεολογία. Αντίστροφα, ό αγώνας προς τις επιβουλές και κακοδοξίες τών Δυτικών έγινε μεγαλύτερος άφοϋ τώρα οι Δυτικοί με τήν έγκριση ή τήν αδιαφορία τοϋ Τούρκου μπορούσαν ευκολότερα να προπαγανδίζουν τις θέσεις τους και να προσηλυτίζουν.,ν Ας αναφερθούν έδώ, ενδεικτικά, οί εκδόσεις τής «830Γ3 Οοη Γβ &Ιίο άθ ΡΓορ3 &ηά& Ρϊάβ» ( ). Χ Οί αντιθέσεις και οί αγώνες καθολικών-προτεσταντών μεταφέρονται στην Ανατολή. Ό μεταξύ τους αγώνας θα δημιουργήσει λεπτά λογικά και ρητορικά εργαλεία πού θά τά χρησιμοποιήσουν οί ορθόδοξοι γιά νά αντιμετωπίσουν τους καθολικούς με τά επιχειρήματα τών προτεσταντών και αντίστροφα. Οί Όρθόδοξες "Ομολογίες Πίστεως τής Τουρκοκρατίας και Βενετοκρατίας είναι διαβρωμένες από τή δυτική θεολογική σκέψη σε μεγάλο βαθμό, ώστε, οχι αδικαιολόγητα, πολλές άπο αυτές θείυρήθηκαν στον καιρό τους αιρετικές. 2 Οί πραγματικότητες αυτές ευαισθητοποίησαν τον αναγνώστη τής Α νατολής. Οί μικρές του δυνατότητες, εξαιτίας τής λειψής του παιδείας, γιά νά προστατέψει κάθε φορά τήν ορθοδοξία του εντοπίζοντας τή νόθευση, τον έκαναν προσεκτικό, φιλύποπτο. Τους φόβους του ενίσχυαν οί προσχωρήσεις Ελλήνων λογίων στον παπισμό ή τον προτεσταντισμό πού βιβλία τους έρχονταν άπο τή Δύση. Και όσοι αντιλαμβάνονταν τή νόθευση δέν μπορούσαν νά μή χρησιμοποιήσουν τά έντυπα βιβλία τών ελληνικών τυπογραφείων δσο και τις γραικολατίνες εκδόσεις, πού ήταν μοναδικές, άφοϋ οί ελληνικές εκδόσεις άργησαν πολύ ή δέν κάλυψαν ποτέ πατερικά, ιστορικά, και φιλολογικά κείμενα ακόμη και λειτουργικά. Ό μόνος δρόμος γιά κάποια ισορροπία τοϋ αναγνώστη ήταν ή χρήση τών βιβλίων μετά από έλεγχο τους, ανάλογα μέ τις δυνάμεις του. Κάποτε ένας αναγνώστης (αρχές 18ου αιώνα) θέλει νά προφυλάξει τους επόμενους χρήστες τοϋ βιβλίου Οταβοίαβ. ΟίΐΗοάοχαβ, πού τυπώθηκε στή Ρώμη το 1659 μέ τήν επιμέλεια τοϋ Λέοντα Άλλάτιου και πε- 1. Ζαχ. Ν. Τσιρπανλής, «Οί ελληνικές εκδόσεις της 8&0Γ& Οοι\ξτβξΒ.ϋο άβ ΡΓΟρββ&ηάει Γϊάβ (17ος αι.). Συμβολή στη μελέτη τοΰ θρησκευτικού ουμανισμού», Παρνασσός 16 (1974) Οί εργασίες τοϋ Ίω. Ν. Καρμίρη έχουν φωτίσει άπο πολλές πλευρές τδ θέμα τών "Ομολογιών. Βλ. κυρίως τή μελέτη του: «Έτερόδοξοι επιδράσεις επί τάς "Ομολογίας τοϋ ΙΖ' αιώνος». Ανάτυπο άπδ Νέα Σιών, "Ιεροσόλυμα

9 Η ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ ΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ ριέχει έργα τοϋ πατριάρχη Ιωάννη Βέκκου: «Ό ψευδεπίσκοπος ούτος Κωνσταντινουπόλεως, εστίν εκ των ών άναιδώς έν Ρώμη ό πάπας όσημέραι χειροτονεί, καλούμενος Βέκος - άλλ'ού Βέκος άλλα πέκος. "Οθεν δει σε προσέχειν, δτι τα έν τω παρόντι αύτοΰ συντάγματι, τα πλείστα νόθα εστί και πάσης αίρεσχελίας άνάμεστα». 1 Στο τέλος τοϋ ϊδιου αιώνα άλλος άναγνώστης-μοναχός πού χρησιμοποιούσε και παρέβαλλε χειρόγραφα και έντυπα στη Βιβλιοθήκη της Μονής του σημειώνει στο βιβλίο Λειτονργίαι τών αγίων Πατέρων, Παρίσι 1560: «Πολλά, καταπολλά οί διαβολόφραγκοι παρέφθειραν τάς τρεις ταύτας λειτουργίας, ανάθεμα τους τρις χιλιάκις και αίο^νίως». 2 Βέβαια οί αναγνώστες τής Ανατολής, παρ' όλες τις υποψίες τους, και εξαιτίας τής γνωστικής τους αδυναμίας δεν φαίνεται να κατάλαβαν σε δλο της το μέγεθος τή νόθευση τών κειμένων από τους Δυτικούς. "Ετσι δταν στα 1779 ό προτεστάντης περιηγητής Μπγιόρνσταλ συναντά τον επίσκοπο Σταγών Παρθένιο στην Καλαμπάκα, Οά τοϋ δείξει έ'να χωρίο άπό το κατά Ίωάννην Ευαγγέλιο, πού υπήρχε στις έντυπες εκδόσεις, νά μην υπάρχει σε κανένα χειρόγραφο και μάλιστα σε ένα περγαμηνό πού είχε στην κατοχή του ό Παρθένιος. Ό Παρθένιος θά χρησιμοποιήσει αμέσως ενα δικό του τρόπο γιά νά διασταυρώσει την υπόδειξη τοϋ Σουηδού φιλόλογου: θά ανατρέξει στά Σχόλια εϊς την Καινήν ΔιαΟήκην τοϋ Θεοφύλακτου Βουλγαρίας. Άφοΰ έκεϊ το χωρίο δεν σχολιάζεται, είναι νόθο και πέρασε με τήν τυπογραφία στις ελληνικές εκδόσεις τών Ευαγγελίων Αντίτυπο της Βιβλιοθήκης της Μονής Μεγίστης Λαύρας, σημείωμα στό πίσω μέρος τοϋ τίτλου" ρβοιΐ5=ζώο, και μεταφορικά, άλογος άνθρωπος. 2. Παντελεήμων Λαυριώτης, ((Κατάλογος αρχετύπων ήτοι αρχαιοτέρων εκδόσεων ( ) τών έν τη Βιβλιοθήκη τής έν "Αθω Ι. Μ. Μεγίστης Λαύρας άποκειμένων», Αγιορείτικη Βιβλιοθήκη 16 (1951) 175, άρ Τό πρόβλημα τής αλλοίωσης τών λειτουργικών έντυπων βιβλίων δεν ήταν πρόβλημα μόνο τών ελληνοφώνων ορθοδόξων άλλα και τών σλαβόφωνων: (([...] θέλω ίνα αγορασθούν άπό τους κυρίους έκτελεστάς μου είς τήν Μόσχαν τής Ρωσσίας όχι είς τήν Πολωνίαν δπου τα Ρωσσικά εκκλησιαστικά βιβλία είναι ήλλοιωμένα [...] εκκλησιαστικά βιβλία πού χρησιμοποιούνται εις τάς Εκκλησίας τοϋ Όρθοδόξου Ανατολικού δόγματος, εις Ρωσσικήν γλώσσαν [...] καί τά βιβλία ταΰτα νά διανεμηθοΰν είς τήν Δαλματίαν, τήν Βοσνίαν, ή Σερβίαν [...]» γράφει στή διαθήκη του δ Ανδρέας Κάσσης άπό τήν Πάτρα (Βενετία, 20 Μαΐου 1749). Βλ. Κωνσταντίνου Δ. Μέρτζιου, «Ό Μικρός Έλληνομνήμων Τεϋχος δεύτερον», Ηπειρωτική Εστία 9 (1960) 560 καί ανάτυπο, Ιωάννινα 1960, σ ΒρΓΠΒΐ&Μ, Τό οδοιπορικό τής Θεσσαλίας 1779 Μετάφραση, προλε

10 ΤΡΙΑΝΤΑΦΤΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ Σημειώσαμε παραπάνω ότι ή Οξυνση των διεκκλησιαστικών αντιθέσεων ευαισθητοποιεί τους αναγνώστες της Ανατολής και τους κάνει φιλέρευνους και προσεκτικούς. Άπό τή στιγμή πού το «νόθο» σημείο θα εντοπιστεί, ό εμπορικά ευαίσθητος τυπογράφος-έκδότης θά σπεύσει στην επόμενη έκδοση να το αφαιρέσει ή να το διορθώσει. 'Ώς τότε ό χρήστης μπορούσε νά αρκεστεί στο σχολιασμό, στή διαγραφή ή στη διόρθωση του «νόθου» σημείου. "Ενα παράδειγμα: στά έντυπα ορθόδοξα Ευχολόγια του 16ου και 17ου αιώνα άλλα και στην πρώτη έκδοση Αρχιερατικού τοϋ 1714 υπήρχε ή φράση «ό τω κορυφαία» Πέτρω τήν σήν οίκοδομήσας έκκλησίαν» και «ταύτην τήν έξουσίαν δούς», δπως ακριβώς υπήρχε και στά δυτικά Ευχολόγια και Αρχιερατικά. Ή όξυνση των σχέσεων καθολικών και ορθοδόξων κατά τον 18ο αιώνα, και μάλιστα στην Ελληνική Κοινότητα τής Βενετίας μέ τή φιλοκαθολική ομολογία πίστεως τοϋ μητροπολίτη Μελέτιου Τυπάλδου και τών μαθητών του (1708), φανέρωσε ύποπτη γιά φιλοκαθολισμό τή φράση γιά τον κορυφαίο απόστολο Πέτρο πού είχε τυπωθεί πολλές φορές ως τότε. Στις επόμενες εκδόσεις, ό τυπογράφος, άφοϋ το δηλώσει μέ έμφαση στον πρόλογο, θά τροποποιήσει τις φράσεις γιά νά αναφέρονται μόνο στους Αποστόλους, χωρίς «προνομιακές» μεταχειρίσεις γιά τον Πέτρο όπως θέλει ή δυτική παράδοση. Σε αντίτυπο τοϋ Αρχιερατικού τοϋ 1714 υπάρχουν μεταγενέστερες διαγραφές και διορθώσεις τών επίμαχων φράσεων. 1 Άλλα οί νοθεύσεις τών έντυπων βιβλίων δέν υπαγορεύονται μόνο άπό τις διεκκλησιαστικές αντιθέσεις. Μερικές φορές τις υπαγορεύουν και οί ένδοεκκλησιαστικές. Ή έρις τών κολυβάδων και άντικολυβάδων στην ορθόδοξη Ανατολή θά γίνει κύρια αιτία γιά τή νόθευση τοϋ Πηδαλίου τοϋ Αγαπίου και Νικόδημου Αγιορείτη, άπό τον επιμελητή της εκτύπωσης του, Θεοδώρητο έξ Ιωαννίνων. Το Πηδάλιο άφοϋ ελέγχθηκε και συμπληρώθηκε άπό τους σοβαρότερους εκφραστές της σκληρής, συντηρητικής στάσης της Εκκλησίας απέναντι στις νεοτεριστικές ιδέες (Αθανάσιο Πάριο, Μακάριο Νοταρά, Δωρόθεο Βουλησμά) εγκρίθηκε άπό τον Πατριάρχη και τή Σύνοδο, τυπώθηκε στή Λειψία το "Οταν το Πηδάλιο έφτασε τυπωμένο στους συνδρομητές του στην Ανατολή, διαπιστώθηκε δτι ό Θεοδώρητος είχε προσθέσει δικές του απόψεις, άντικολυβάδικες γόμενα, σημε(ωσεις Μεσημβρινός, Θεσσαλονίκη, 7α τετράδια τοϋ Ρήγα, 1979, σ Τριαντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης, «Προσθήκες στην Ελληνική Βιβλιογραφία ( )», Θησαυρίσματα 14 (1977)

11 Η ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ ΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ κυρίως, για θιγόμενα άπό τους συγγραφείς του Πηδαλίου θέματα κατά τόν υπομνηματισμό των αποστολικών και συνοδικών κανόνων: ή παραβολή τοϋ έντυπου με το χειρόγραφο εντόπισε τίς προσθήκες οι όποιες μαυρίστηκαν, ασπρίστηκαν ή κόπηκαν σε δσα αντίτυπα δεν είχαν διατεθεί, ενώ κυκλοφόρησε εγκύκλιος για τήν επισήμανση τών «κακοδόξων» σημείων. 1 Εί'δαμε δτι ή δυσπιστία στο έντυπο βιβλίο ήταν και λόγος διατήρησης σε χρήση τοϋ χειρόγραφου. *Ας σημειωθεί εδώ και ένας άλλος λόγος πού έχει σχέση με τίς αντιστάσεις στην τάση για εξομοιωμένη «κοινή» λατρεία, στην οποία αναγκαστικά οδηγούσαν τά έντυπα λειτουργικά βιβλία και μάλιστα τά τυπικά. Οι αντιστάσεις αυτές φαίνεται νά υποχωρούν στο τέλος τοϋ 18ου αιώνα. Γράφει ό Θεοδώρητος έξ Ιωαννίνων (1800): «Τά έν Άγίω "Ορει σωζόμενα τυπικά, εϊσί κατά τήν άρέσκειαν τών μονών τεθειμένα, διά τοΰτο και άσύμφωνα ευρίσκονται εις τά παρόμοια. Και πρέπει τινάς νά ακολουθεί το καθολικόν της εκκλησίας τυπικόν». 2 Εξετάζοντας τά κοσμικά-λόγια έντυπα βιβλία θά βροϋμε παρόμοιες αντιδράσεις με εκείνες γιά τά εκκλησιαστικά έντυπα. Παραβάλλονται και αυτά μέ τά χειρόγραφα, επαναφέρονται στά περιθώρια και τά παράφυλλά τους τά σχόλια και άλλα στοιχεία πού υπήρχαν στο χειρόγραφο και παραλείφτηκαν κατά τήν εκτύπωση. Σημειώνω τρεις περιπτώσεις (αντίτυπα Μονής Μεγίστης Λαύρας τοϋ "Αθω): Αριστοφάνης, Κωμφδίαι εννέα, Βενετία, "Αλδος, 1498, 3 Θεόφιλου Κορυδαλέα, Υπομνήματα εις τήν Λογικήν τον Αριστοτέλους, Βενετία 1729 (τρία αντίτυπα) και Ευγένιος Βούλγαρης, Λογική, Λιψία Θά μποροΰσε νά παρατηρηθεί εδώ δτι οι αναγνώστες πού επανέφεραν τά σχόλια είναι λόγιοι οί όποιοι, κινημένοι και άπό τήν οπτική συνήθεια τοϋ χειρόγραφου, επανέφεραν τά σχόλια γιά νά πλουτίσουν τά αντίτυπα τους μέ στοιχεία βοηθητικά γιά τήν κατανόηση τοϋ κειμένου" κάτι πού δεν σημαίνει οτι τήν ενέργεια τους προσδιόρισε δυσπιστία στο έντυπο βι- 1. Πηδάλιον... ήτοι άπαντες οί Ίεροι και θείοι κανόνες... ερμηνευόμενοι παρά 'Αγαπίου Ιερομόναχου και Νικόδημου μονάχου... επιστασία δε και επιμέλεια τοϋ ευτελούς εν ίερομονάχοις Θεοδωρήτου..., Λιψία 1800 καΐ Αθήνα, Γκαρπολάς, Ή εγκύκλιος γιά τήν επισήμανση τών κακοδόξων σημείων είναι τοϋ πρώην πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Νεοφύτου, Αύγουστος 1802' υπάρχει χειρόγραφη στά παράφυλλά αντιτύπων της πρώτης έκδοσης καΐ τυπωμένη στη σ. ς' της δεύτερης έκδοσης, πού φυσικά στο σώμα της δεν περιέλαβε τίς προσθήκες τοϋ θεοδωρήτου. 2. Πηδάλ.ιον..., δ.π., σ Παντελεήμων, «Κατάλογος αρχετύπων...», δ.π., σ , άρ

12 ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ βλίο. Θά μπορούσαμε πάντως να σημειώσουμε κάτι πού θα μας βοηθούσε να καταλάβουμε τίς συμπεριφορές τών αναγνωστών και των λογίων βιβλίων: ακόμη και στον προχωρημένο 18ο αιώνα δέν φαίνεται να έχει κρυσταλλωθεί ή εμπιστοσύνη στα έντυπα, δηλαδή δτι μπορούν, ανεξάρτητα από τά χειρόγραφα, να λειτουργήσουν ώς αυτοδύναμοι φορείς για τή μετάδοση της γνώσης. Παρ'δλα αυτά, στο τέλος τοϋ ελληνικού 18ου αιώνα φαίνεται να δημιουργούνται οί παράγοντες πού θά οδηγήσουν στην επικράτηση τοΰ έντυπου βιβλίου ώς ανεξάρτητου και αποτελεσματικού φορέα για τή μετάδοση της γνώσης. Τά χειρόγραφα δέν θά πάψουν ποτέ νά είναι σέ χρήση άλλα φαίνεται νά μειώνονται οί τάσεις γιά παραβολές και συγκρίσεις. Άπό την άποψη της παραγωγής και τής διακίνησης τοϋ βιβλίου, θά σημείωνε κανείς τήν αύξηση τών τόπων και τών τυπογραφείων πού παράγεται το ελληνικό βιβλίο: Βιέννη, Λιψία, Τεργέστη, Παρίσι, Μόσχα, Κωνσταντινούπολη, Κέρκυρα - πάντα ή Βενετία. Αύξηση τών βιβλίων πού τυπώνονται, κατακόρυφη άνοδος τών νεοτερικών βιβλίων, τών μεταφράσεων και τών έρανισμάτων άπό ευρωπαϊκά βιβλία. 1 Ή διακίνηση τοΰ βιβλίου διευκολύνεται άπό τήν ανάπτυξη τής εμπορευματικής και περισσότερο έκχρηματισμένης οικονομίας, ή απόκτηση βιβλίων μέ συνδρομητές φέρνει πιο κοντά το αναγνωστικό κοινό στο βιβλίο και το κάνει μέτοχο, «συμβαλλόμενο» στή διαδικασία και το κόστος τής έκδοσης. Τά χειρόγραφα είναι τώρα περισσότερο αντίγραφα άπό έντυπα, ακόμη και γιά τά παραδοσιακά-έκκλησιαστικά βιβλία, 2 πράγμα πού δείχνει στροφή και εμπιστοσύνη προς το έντυπο. Βέβαια ό ερευνητής θά διαπιστώσει δτι σ'αυτή τήν περίοδο γράφτηκαν, και πάντως σώθηκαν, περισσότερα χειρόγραφα άπό δ,τι σέ προηγούμενες. Θέλω εδώ νά θυμίσω δτι έχουμε πολλά χειρόγραφα μέ τά μαθήματα τών δασκάλων τής εποχής πού γράφτηκαν πριν και μετά τήν εκτύπωση τών αντίστοιχων βιβλίων. Οί μαθητές έχαναν τον πολύτιμο χρόνο τής μελέτης γιά νά αντιγράφουν και οί δάσκαλοι τους συνειδητοποίησαν και διαμαρτύρονταν γιά τή μεγά- 1. Φίλιππος Ή. Ήλιου, Προσθήκες στην Ελληνική Βιβλιογραφία. Α' Τά βιβλιογραφικά κατάλοιπα τον Ε. ίεξγαηά και τοϋ Η. ΡεηχοΙ ( ), Αθήνα 1973, σ Σπυρίδων (Καμπανάου) Λαυριώτης - Σωφρόνιος Εΰστρατιάδης, Κατάλογος τών κωδίκων τής Μεγίστης Λαύρας, Κανταβριγία 1925, σ. 212, άρ Τριώδιον τοϋ Στο τέλος σημειώνεται: «Το παρόν Τριώδιον έκέλευσεν ό προηγούμενος παπα κύρ Ναθαναήλ νά γράψωμεν ωσάν καΐ τό στάμπινον [...] 'Αλλά νά γράφει τινας και άπό στάμπαν κατά πολλά είναι δύσκολον». 292

13 Η ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ ΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ λη ζημιά πού έφερνε ή έλλειψη βιβλίων: καθώς οί παιδευτικοί σκοποί γίνονται τώρα ουσιαστικότεροι ή ατέλειωτη αντιγραφή δεν μπορεί να θεωρείται αποτελεσματικό μέσο μάθησης. Εΐμαστε σε εποχή πού ή αμφισβήτηση τοϋ παιδευτικού συστήματος και ή αναζήτηση νέων γνο')σεων οδηγεί σέ απομάκρυνση άπό τήν αυθεντικότητα τοϋ χειρόγραφου πού είναι ό φορέας της παραδοσιακής γνώσης. "Ολοι ζητοϋν τα έντυπα και όταν δεν μπορούν να τα εκδώσουν ή να αποκτήσουν αντίτυπο της έκδοσης καταφεύγουν στο χειρόγραφο πού είναι υποκατάστατο τοϋ ανέκδοτου έντυπου ή τοϋ ελλείποντος αντιτύπου. Ακόμη στοιχεία ενισχυτικά γιά τήν επικράτηση τοϋ έντυπου πρέπει νά θεωρηθοΰν ή απόχτηση τυπογραφείων άπό τις διοικητικές και εκκλησιαστικές αρχές. Το 1798 ιδρύεται Τυπογραφείο της Διοικήσεως στην Κέρκυρα, το όποιο γιά δεκαετίες θά εκδίδει εκατοντάδες έντυπα πού χρειαζόταν ή Διοίκηση γιά νά επικοινωνεί μέ τους πολίτες. Το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, σέ εποχή πού σκληραίνει τή στάση του απέναντι στις νεοτερικές ιδέες και τους φορείς τους, ιδρύει τυπογραφείο καί μέσα άπό τά έντυπα του προσπαθεί νά αντιμετωπίσει «τους έξ Ευρώπης άθεους»: ή έκδοση ενός φυλλαδίου ή ένα πατριαρχικό γράμμα τυπωμένο σέ εκατοντάδες μονόφυλλα φαίνεται νά είναι αποτελεσματικότερο άπό το μεγαλόπρεπο σιγίλλιο. Τυπογραφεία θά ιδρύσουν καί οί επαναστατημένοι "Ελληνες τοϋ 1821 γιά νά κερδίσουν μέ τά έντυπα τους τή μάχη των ψυχολογικών παραγόντων γιά τον αγωνιζόμενο λαό ή νά διεκπεραιώσουν τις ανάγκες της Διοικήσεως. Τά στοιχεία πού εκτέθηκαν επέτρεψαν νομίζω νά παρακολουθήσουμε τή μακρόχρονη πορεία πού έφερε στην επικράτηση τοϋ έντυπου μέ τή δημιουργία τών κατάλληλων προϋποθέσεων γιά τήν παραγωγή καί διάδοση του καί τήν κάμψη της δυσπιστίας τοϋ άναγνωστικοΰ κοινοΰ' σύγχρονα παρακολουθήσαμε τις αλλοιώσεις πού έφεραν στην αντιστροφή τή σχέση χρήσης χειρογράφου-έντύπου σέ δύο περιόδους της ελληνικής πολιτισμικής ιστορίας μέ ρευστά τά δριά τους, πού όμως μπορούν μέ αρκετή βεβαιότητα νά τοποθετηθούν στον φθίνοντα 18ο αιώνα. 293

14 LA MÉFIANCE ENVERS LE LIVRE IMPRIMÉ ET L' USAGE PARALLÈLE DU MANUSCRIT Résumé I. Réactions à la suite de l'apparition de l'imprimé: le charme du nouveau, en l'occurence du livre imprimé, facile à lire, face à l'authenticité et à l'acquisition plus aisée du manuscrit. IL Abbréviations et altérations survenues au texte pendant son impression. III. Les périodes de plein essor des antithèses inter-ecclésiastiques et l'intransigeance réciproque de l'église orthodoxe envers les idées venues de l'occident catholique et protestant, se font la cause de méfiance éprouvée à l'égard du livre, qui est imprimé lui-aussi en Occident. IV. Confrontations du texte imprimé et du manuscrit, additions et rétablissement des omissions, suppression de "fausses doctrines". V. Vers la prédominance du livre imprimé: économie mercantile, échanges avec l'occident, publication de traductions nouvelles, hausse enfin de l'édition de livres novateurs. Les imprimés administratifs. Des imprimeries en Orient.

15

16

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... 27 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΩΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 1 ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014 2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 31Υ007 Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη & 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΠΝ ΤΟΥ ΚΝΕ

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΠΝ ΤΟΥ ΚΝΕ ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΠΝ ΤΟΥ ΚΝΕ Κατάλογος Έκθεσης: Πεντακόσια χρόνια έντυπης παράδοσης του Νέου Ελληνισμού (1499-1999) Επιμέλεια Κ.Σπ. Στάικος, Τ.Ε. Σκλαβενίτης Βουλή των Ελλήνων, Αθήνα 2000, 4ο, ιστ'+503

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΌΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΌΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Α/Α ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΚΔΟΤΗΣ ΤΟΠΟΣ ΤΟΜΟΙ ΕΤΟΣ 1 ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΕΠΟΧΗ ΔΙΦΡΟΣ ΑΘΗΝΑ 8 1957-1965 2 ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ 3 1971-1977 3 ΚΡΙΤΙΚΑ ΦΥΛΛΑ ΑΘΗΝΑ 3 1971-1976 4 ΕΚΛΟΓΗ 6 1953-1955 5 ΕΠΕΤΗΡΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού

2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού http://fanarion.blogspot.gr/2012/02/blog-post_09.html 2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού ΛΑΜΠΡΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΙΕΡΑΡΧΗ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΓΩΝΙΣΤΗ Τα πορίσματα του Επιστημονικού

Διαβάστε περισσότερα

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Αυξάνονται και πληθύνονται οι χριστιανοί στην Κίνα. Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ο Χάο Τσαν έχει συνηθίσει να προσεύχεται μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΘEOΛOΓIKH ΣXOΛH TMHMA ΠOIMANTIKHΣ KAI KOINΩNIKHΣ ΘEOΛOΓIAΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΚΑΙΟ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΖΩΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. γενικής ηαιεείας. Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ

ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. γενικής ηαιεείας. Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ ΓΕΙΟΕ ΑΙ ΚΑ ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ γενικής ηαιεείας Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γενικής Παιδείας Β' ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις

Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλος, 8-11 Μαΐου 2014 Συνεδριακό Κέντρο Θεσσαλία (Μελισσάτικα) ΠΕΜΠΤΗ 8 ΜΑΪΟΥ 2014 17:30-18:00 Εγγραφή-Παραλαβή

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ένταξη φοιτητών στο νέο πρόγραμμα σπουδών. Όσοι φοιτητές έχουν εισαχθεί από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011 και πριν και δεν έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους μέχρι τον Σεπτέμβριο 2016, θα ενταχθούν στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΘΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΞΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΙΟΔΟ ΣΠΤΜΒΡΙΟ 1 25 ΣΠΤΜΒΡΙΟ 2015 ΠΑΝΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΟΛΟΓΙΑΣ Αριθμ.Πρωτ.: 1582 Ημερομηνία: 30/06/2015 Ημερομηνία Μάθημα Διδάσκων Ώρα

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: «ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΟΥ ΚΙΛΚΙΣ». Φοιτητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ενότητα 11: Η ΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ ΩΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια Eκπαίδευση» Άρθρο 1 Νέο Λύκειο 1. Από το σχολικό έτος 2013-2014 καθιερώνεται ο θεσμός του Νέου Λυκείου και αρχίζει σταδιακά η εφαρμογή του

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Μασονία. Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη. Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory. Παγκόσμια οργάνωση

Μασονία. Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη. Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory. Παγκόσμια οργάνωση Μασονία Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory Παγκόσμια οργάνωση Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη masson Τεχνίτης ή τέκτονας Σωματεία οικοδόμων Συνθηματική γλώσσα Μυστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37 Περιεχόμενα 11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Σκοπός και αντικείμενο της εργασίας... 43 2. Ο Άρειος Πάγος...

Διαβάστε περισσότερα

1. Καθηγητής στο γνωστικό αντικείμενο Παιδαγωγική-Κατηχητική

1. Καθηγητής στο γνωστικό αντικείμενο Παιδαγωγική-Κατηχητική KOΓΚΟΥΛΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Όνομα πατέρα: Βασίλειος Ημερομηνία γέννησης 1948 Δ/νση κατοικίας Κεραμοπούλου 11 Ταχ. Κώδ.: 546 22 Πόλη:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας Αθήνα, 12.05.2010 Α.Π.: 10100/08/2.3 Χειριστής: Λάμπρος Μπαλτσιώτης Τηλ.: 210-7289709 Φαξ: 210-7289643 Διεύθυνση Ιθαγένειας Τμήμα Α Υπουργείο Εσωτερικών Σταδίου 31 ΑΘΗΝΑ Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ 2014. Together ΔΙΑΛΟΓΟΥ

Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ 2014. Together ΔΙΑΛΟΓΟΥ Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ 2014 ΚΕΝΤΡΟ διαχριστιανικου διαθρησκειακου διαπολιτισμικου ΔΙΑΛΟΓΟΥ Together ορθοδοξη προσεγγιση της οικουμενικης κινησης ΘΕΟΛΟΓΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΕΝΤΡΟ TOGETHER Βασ. Ηρακλειου 14, 8 ος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

Θέλω να εκφράσω καί εγώ τη χαρά μου για τη συνάντηση μας σε αυτό το Διεθνές Συνέδριο καί να σας ευχαριστήσω πού ανταποκριθήκατε στην πρόσκληση

Θέλω να εκφράσω καί εγώ τη χαρά μου για τη συνάντηση μας σε αυτό το Διεθνές Συνέδριο καί να σας ευχαριστήσω πού ανταποκριθήκατε στην πρόσκληση ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ Πραγματώσεις και αιτούμενα στην ιστορία, τον ελληνικού βιβλίου Κύριε Πρόεδρε της 'Εναρκτήριας Συνεδρίας, Κυρίες καΐ Κύριοι, 'Αγαπητές καί αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι Θέλω

Διαβάστε περισσότερα

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Καλλιτεχνική επιμέλεια εξωφύλλου ΝΙΚΟΣ ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ Σχεδιασμός & δημιουργία εξωφύλλου ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΚΡΑΚΗΣ [www.alpha2.gr] ISBN έντυπης έκδοσης: 978-960-7948-46-5 ISBN ηλεκτρονικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία ΞΕΝΙΑ ΑΡΤΑΜΟΝΟΒΑ Κυριακάτικο Σχολείο της Ελληνικής Κοινότητας του Χαρκόβου (Ουκρανία) Οι κοινωνικές αναταραχές του 20 ου αιώνα επηρέασαν και τις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΘΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΞΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΙΟΔΟ ΙΑΝΟΑΡΙΟ-ΦΒΡΟΑΡΙΟ 19 ΙΑΝΟΑΡΙΟ-13 ΦΒΡΟΑΡΙΟ 2015 2η ΟΡΘΗ ΠΑΝΑΛΗΨΗ ΗΜΡ.ΚΔΟΣΗΣ 20/01/2015 (Σύμφωνα με το Προγράμμα Σπουδών του Τμήματος Θεολογίας για το

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Ελένη Δ. Γράψα Προϊσταμένη Γ.Α.Κ. Αρχείων Ν. Λευκάδας e-mail: mail@gak. lef.sch. g Ιστορικά στοιχεία Τον Ιούλιο του 1684 ο Βενετός αρχιστράτηγος Φραγκίσκος

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και λαϊκοί, «συναχθέντες επί τω αυτώ» φιλοξενούμεθα σε τούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς ΑΠOΠΑΜΑ ΑΠO ΣΗΝ ΟΜΙΛΙΑ του Π. ΠEΣΡΟΤ ΧΙΡ στο 20ο ΙΕΡΑΠΟΣΟΛΙΚO ΤΝΕΔΡΙΟ ΤΝΕΡΓΑΣΩΝ ΣΟΤ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΤ ΧΡΙΣ. ΟΜΙΛΟΤ ΕΙ ΣΗΝ ΚΑΣΑΚΗΝΩΙΝ ΑΓΙΑ ΣΑΒΙΘΑ Αράχωβης Παρανάσσου Βοιωτίας

Διαβάστε περισσότερα

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες.

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Οι Προτεστάντες στην εποχή μας ΑΦΟΡΜΗΣΗ Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Θα μάθουμε τις βασικές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2011

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2011 ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2011 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ www.scooltime.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΕΜΠΤΗ 12

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 23: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 23: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 23: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Δ.Ε. 13: «Τι μπορεί να μάθει ο άνθρωπος για το Θεό. Προσέγγιση της γιορτής της Μεταμόρφωσης» (σελίδες εγχειριδίου 69-76) Δ.Ε. 19: «Η μνήμη των Αγίων, αφορμή για

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς

Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς Η αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδας Ο ορισμός του αυτοκεφάλου Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ - ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «Χριστιανισμός - Ορθοδοξία και μέσα ενημέρωσης στον σύγχρονο κόσμο» Θεσσαλονίκη, 12 15 Μαΐου 2014

ΣΥΝΕΔΡΙΟ - ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «Χριστιανισμός - Ορθοδοξία και μέσα ενημέρωσης στον σύγχρονο κόσμο» Θεσσαλονίκη, 12 15 Μαΐου 2014 ΣΥΝΕΔΡΙΟ - ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «Χριστιανισμός - Ορθοδοξία και μέσα ενημέρωσης στον σύγχρονο κόσμο» Θεσσαλονίκη, 12 15 Μαΐου 2014 ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν στο Εκπαιδευτικό και Πολιτιστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΑΠΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΩΝ

ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΑΠΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΩΝ ΤΡΙΛΧΤΛΦΓΛΛΟΣ Κ. ΣΚΛΛΠΕΜΤΠΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΑΠΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΩΝ «Κάνατε πολύ, άπο το δρόμο πού χρειάζεται ένα τέτοιο θέμα» ήταν το σχόλιο του Κωνσταντίνου Δημαρά στην ανακοίνωση μου για

Διαβάστε περισσότερα

Γερµανός - Γεώργιος Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών

Γερµανός - Γεώργιος Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών Επώνυµο Όνοµα Τίτλος Υπογραφή Γκόζιας Γερµανός - Γεώργιος Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών Υπογραφές αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεων, ΙΕΕΕ, Αθήνα 1983 Ιδιότητα Γέννησης Χρόνος Γέννησης Καταγωγής Θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων...

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1 Σοφία Σταμπολίτη 707 Καρκινικές Φράσεις...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 2 707 Καρκινικές Φράσεις 2012 Σοφία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 1: Εισαγωγή στις έννοιες και τα εγχειρίδια της βυζαντινής φιλολογίας. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Mια πρώτη επαφή με τη Βυζαντινή Φιλολογία.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Τρεις παράγοντες θα καθορίσουν τις βάσεις

Τρεις παράγοντες θα καθορίσουν τις βάσεις Τρεις παράγοντες θα καθορίσουν τις βάσεις Λιγότερο από ένας μήνας απομένει για την έναρξη των πανελλαδικών εξετάσεων, στις οποίες αναμένεται να συμμετάσχουν περίπου 110.000 υποψήφιοι. Λιγότερο από ένας

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη)

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Α Ο ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ MURATORI Ο κατάλογος έχει ιδιαίτερη αξία για τον κανόνα της Κ. Διαθήκης. Είναι ο αρχαιότερος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Προσαρμογή κειμένου ενημερωτικό φυλλάδιο των εκδόσεων «Ελληνικά Γράμματα»: Γιώργος Ραφαηλίδης υπεύθυνος στο ΓραΣΕΠ Αιγινίου 1 Σύγχρονη µορφή

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων

Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων : Η τρίτη περίοδος της εκκλησιαστικής υμνογραφίας (Η - ΙΑ αι.) Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας 2. Η τρίτη περίοδος της εκκλησιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΝΩΣΤΗ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΟΛΩΝΙΑ

Η ΑΓΝΩΣΤΗ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΟΛΩΝΙΑ Παρουσίαση βιβ ίου εκδήλωση Η ΑΓΝΩΣΤΗ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΟΛΩΝΙΑ www.periexomena.gr Την αίθουσα «ΚΩΣΤΗ ΠΑΛΑΜΑ» του Φιλολογικού Συλλόγου «ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ» διάλεξαν οι δύο συγγραφείς, Γεώργιος Πετρόπουλος και Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Δ, Ε και ΣΤ Δημοτικού Νοέμβριος 2011-Μάιος 2012 Υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Μαραθώνιος

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση και Διεκδίκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών σε Σχέση με την Πίστη σε Ένα Δίκαιο Κόσμο

Αναγνώριση και Διεκδίκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών σε Σχέση με την Πίστη σε Ένα Δίκαιο Κόσμο Αναγνώριση και Διεκδίκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών σε Σχέση με την Πίστη σε Ένα Δίκαιο Κόσμο Χρύσα Μαλανδράκη, Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα