Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ"

Transcript

1

2

3 Heinz A. Richter Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ Μετάφραση: Ελίζα Παναγιωτ άτ ου Φανή Γαϊδατ ζή Άννα Μαρκουλιδάκη ΑΘΗNΑ ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

4 Επιµέλεια έκδοσης: Ευδοκία Πρασίνου Επιστ ηµονική επιµέλεια: Νικηφόρος Σταµατάκης Σχεδιασµός - Σελιδοποίηση: Χρυσούλα Κεζέπη Σχεδιασµός εξωφύλλου: Κώστας Χουχουλής Φωτ ογραφία εξωφύλλου: BETTMAN/CORBIS/APEIRON PHOTOS H πνευµατική ιδιοκτησία αποκτάται χωρίς καµιά διατύπωση και χωρίς την ανάγκη ρήτρας απαγορευτικής των προσβολών της. Eπισηµαίνεται πάντως ότι κατά το N. 2387/20 (όπως έχει τροποποιηθεί µε το N. 2121/93 και ισχύει σήµερα) και κατά τη ιεθνή Σύµβαση της Bέρνης (που έχει κυρωθεί µε το N. 100/1975) απαγορεύεται η αναδηµοσίευση, η αποθήκευση σε κάποιο σύστηµα διάσωσης και γενικά η αναπαραγωγή του παρόντος έργου µε οποιονδήποτε τρόπο ή µορφή, τµηµατικά ή περιληπτικά, στο πρωτότυπο ή σε µετάφραση ή άλλη διασκευή, χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη. Copyright 2009 Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κύπρου για την ελληνική γλώσσα σε όλο τον κόσµο Ηλεκτρονική Έκδοση Νοέμβριος 2012 σε συνεργασία των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κύπρου και του Γραφείου Εκδόσεων, Τομέας Διεθνών Σχέσεων και Προβολής, Υπηρεσία Έρευνας και Διεθνών Σχέσεων, Πανεπιστήμιο Κύπρου Συντονισμός: Έλενα Αυγουστίδου-Κυριάκου Σελιδοποίηση: Μαρία Γαβριήλ ISBN

5 Περιεχόμενα Εισαγωγή Η Ελλάδα στον B Παγκόσµιο Πόλεµο Κατάκτηση Kατοχή Συνεργασία µε τον κατακτητή Αντ ίστ αση Εξορία Απελευθέρωση και Εµφύλιος Ρούπελ: Μύθος και πραγµατικότητα Οι συνέπειες των επιχειρήσεων Marita και Μerkur (Ερµής) στην έναρξη της επιχείρησης Barbarossa Ο Λαντς, ο Ζέρβας και οι σύνδεσµοι των Βρετανών Γεώργιος ηµητράκος Αντιστασιακός, Ανθρωπιστής, Ευρωπαίος Η σοσιαλδηµοκρατική αντίσταση στην κατεχόµενη Ελλάδα: Ο Γκέοργκ Έκερτ και η οµάδα του Η ΡΑΦ και τα ΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ Το Κοµµουνιστικό Κόµµα Ελλάδας (ΚΚΕ) : Από µαζικό κόµµα σε κόµµα στελεχών

6 Στρατιωτικές επεµβάσεις στην Ευρώπη Πριν από, κατά τη διάρκειά του, και µετά τον Ψυχρό Πόλεµο Το Κοµµουνιστικό Κόµµα Ελλάδας και η Κοµµουνιστική ιεθνής Η Επίθεση στην Κόνιτσα Εις µνήµην της Μάριον Σαράφη Βιβλιογραφία

7 Εισαγωγή Ο αναγνώστης αυτής της συλλογής, ενός µέρους των µελετών µου, µε θέµα την σύγχρονη ελληνική ιστορία αναµφίβολα αναρωτιέται γιατί επέλεξα ειδικά την Ελλάδα και την Κύπρο ως αντικείµενο της έρευνάς µου τα τελευταία σαράντα έτη. Η απάντηση είναι σχετικά περίπλοκη. Η αρχή έγινε µε τα µαθήµατα του Gustav Schwab για τους µύθους και τους θρύλους της κλασικής αρχαιότητας, τα οποία παρακολουθούσα µε πάθος στα οκτώ µου χρόνια. Στη συνέχεια µού ξύπνησε το ενδιαφέρον για την ιστορία της Αρχαιότητας στο πλαίσιο των σχολικών µαθη- µάτων στο Humanistisches Gymnasium. O καθηγητής µας της ιστορίας Rauchhaupt (καπνοκέφαλος), τον οποίο αποκαλούσα- µε χαϊδευτικά Qualmschaedel (ντ ουµανιάζω-κρανίον), µας καλλιέργησε τον ενθουσιασµό για τον αρχαίο κόσµο και ξύπνησε στον καθένα µας τη λαχτάρα να επισκεφτούµε τις πόλεις του κλασικού κόσµου. Σ αυτά προστέθηκε η µελέτη του έργου των αρχαίων συγγραφέων και η πρόσληψή τους από τους γερµανούς και ευρωπαίους σύγχρονους συγγραφείς, που γέννησε την επι- 7

8 Heinz A. Richter θυµία να επισκεφτούµε τη γη των Ελλήνων όχι µόνο µε την ψυχή, όπως είχε κάνει ο Γκαίτε. Το 1959 ήρθε η στιγµή να πραγµατοποιηθεί αυτή η επιθυµία. Κατέβηκα µε µία µηχανή (98cc, 3PS) την Αδριατική, έκανα τον κύκλο της Αλβανίας, και όταν βρισκόµουν λίγα µόνο χιλιόµετρα από το φυλάκιο των Ευζώνων έσπασε ο σκελετός της µηχανής µου. Από κει και κάτω συνέχισα το ταξίδι µου µε ωτοστόπ και µε τα πόδια έχοντας στενή επαφή µε τον πληθυσµό. Η επικοινωνία µας γινόταν κυρίως σε µία γλώσσα που θα µπορούσα να ονοµάσω στα ελληνικά ως «κατοχικά», δηλ. την πρωτόγονη γλώσσα της κατοχής. Ετσι η πρώτη µου ελληνική λέξη ήταν «έξτρα πρί- µα» και τα παιδιά ονοµάζονταν φυσικά «πίκολι» και η χαλασµένη µου µηχανή ήταν «καπούτ». Μετά την επίσκεψή µου στη Θεσσαλονίκη ο επόµενος στόχος µου ήταν τα Ιωάννινα, µία πόλη που έπρεπε να δω οπωσδήποτε, γιατί εκεί είχε διαδραµατιστεί µία περίφηµη σκηνή από το µυθιστόρηµα του ουµά «Κό- µης Μοντεχρήστος». Τότε το µοναδικό σηµείο επικοινωνίας µεταξύ ανατολής και δύσης προς την Ηπειρο ήταν η διάβαση της Κατάρας µέσω Καλαµπάκας. Όµως ήθελα να φτάσω εκεί απευθείας από την Εδεσσα και έκανα τη διαδροµή και µε τα πόδια, διασχίζοντας την Πίνδο µέσα από µονοπάτια. Σε πολλά χωριά είδα ίχνη από τον πόλεµο και όταν ρώτησα σχετικά τους κατοίκους µού απάντησαν ότι προέρχονταν από τους Ιταλούς, τους Γερµανούς, τους κοµ- µουνιστές ή τους εθνικιστές. Τότε ήξερα ότι η Ελλάδα στο Β Παγκόσµιο πόλεµο βρισκόταν υπό την κατοχή των δυνάµεων του Αξονα, αλλά δεν είχα ακούσει τίποτα για τον ελληνικό Εµφύλιο. Γι αυτόν δεν ήταν τίποτα γνωστό στη Γερµανία της µεταπολε- µικής εποχής, στον κόσµο στον οποίο µεγάλωσα. Οι σχεδόν τέσ- 8

9 Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ σερις εβδοµάδες πεζοπορίας µέσω της βόρειας Πίνδου υπήρξαν µία αξέχαστη εµπειρία. Όταν έφτασα στην Αθήνα µερικές εβδοµάδες αργότερα, επισκέφτηκα φυσικά την Ακρόπολη και άλλα µέρη της αρχαιότητας, αλλά µε µεγάλη µου έκπληξη διαπίστωσα πως στο µεταξύ είχε αρχίσει να µε ενδιαφέρει πολύ περισσότερο η σύγχρονη Ελλάδα. Αυτά που είχα ακούσει στην περιπλάνησή µου στα χωριά και στις κωµοπόλεις µε είχαν συναρπάσει τόσο πολύ, ώστε υποσχέθηκα στον εαυτό µου να ασχοληθώ περισσότερο µε αυτόν τον κόσµο, αν µου δινόταν η κατάλληλη ευκαιρία. Από το 1963 ως το 1967 σπούδασα ιστορία στο πανεπιστήµιο της Χαϊδελβέργης, πολιτικές επιστήµες, αγγλική και αµερικανική φιλολογία. Λίγο πριν τις εξετάσεις των υποψήφιων µεταπτυχιακών φοιτητών παρακολούθησα ένα σεµινάριο µε θέµα τις «Επιπτώσεις των διασκέψεων της Γιάλτας και του Πότσνταµ στα ευρωπαϊκά κράτη». Οσοι συµµετείχαµε έπρεπε να κάνουµε µία διάλεξη µε θέµα ένα ευρωπαϊκό κράτος, και εγώ θεώρησα πως αυτή ήταν η ευκαιρία να εκπληρώσω την υπόσχεση που είχα δώσει στον εαυτό µου και δήλωσα ως θέµα της διάλεξής µου την Ελλάδα. Η διάλεξή µου στο σεµινάριο ήταν η πρώτη µου προσπάθεια να προσεγγίσω επιστηµονικά την ιστορία της Ελλάδας. Στην έρευνα της βιβλιογραφίας διαπίστωσα πως τα επιστη- µονικά βιβλία που είχαν γραφτεί τότε για τη σύγχρονη Ελλάδα µετριούνταν στα δάχτυλα του ενός χεριού. Οι ελάχιστες σελίδες για τα γεγονότα του Β Παγκοσµίου πολέµου πρόσφεραν περιορισµένες πληροφορίες και δεν γινόταν σχεδόν καµία αναφορά στον Εµφύλιο. Εχω κρατήσει το κείµενο της διάλεξης που είχα δώσει τότε στο σεµινάριο, και πρέπει να πω πως επρόκειτο για ένα τυπικό, αφελές δείγµα της εποχής του Ψυχρού πολέµου µε 9

10 Heinz A. Richter σαφείς εικόνες του εχθρού: όλα τα δεινά του κόσµου προέρχονταν από τον κοµµουνισµό, και µόνο η Αµερική µπορούσε να σώσει τον κόσµο. Ηταν εκείνη η εικόνα της ιστορίας που πρόβαλλε τότε η επίσηµη προπαγάνδα και στην Ελλάδα Μετά τις εξετάσεις ο επιβλέπων καθηγητής µου R. von Albertini συµφώνησε µε την πρότασή µου η διατριβή µου να έχει θέµα την ιστορία της Ελλάδας στον Β Παγκόσµιο πόλεµο. Για να µπορώ να κάνω την έρευνά µου στην ίδια τη χώρα, υπέβαλα την άνοιξη του 1967 αίτηση στο DAAD για τη χορήγηση υποτροφίας στα πλαίσια ενός προγράµµατος εκπαιδευτικών ανταλλαγών, η οποία δινόταν εκείνα τα χρόνια για ένα χρόνο µε βάση µια συµφωνία των υπουργείων πολιτισµού της Ελλάδας και της Γερµανίας. Λίγο πριν την έγκριση της υποτροφίας, έγινε το στρατιωτικό πραξικόπηµα της 21 ης Απριλίου, κι έτσι βρέθηκα να είµαι επισήµως υπότροφος της «εθνικής κυβερνήσεως». Οι εκδηλώσεις πληροφόρησης και διαµαρτυρίας που άρχισαν αµέσως µετά το πραξικόπηµα καθώς και τα teach in, όπως ονοµάζονταν τότε, από έλληνες συµφοιτητές µε τη συµµετοχή µας από τη µία πλευρά και η καλή µας δηµοκρατική µετεκπαίδευση µας έκαναν να απεχθανόµαστε τουλάχιστον θεωρητικά- την εγκαθίδρυση της δικτατορίας και του φασισµού. εν είχα ιδέα τι σήµαινε πραγ- µατικά να βιώνεις στην πράξη το φασισµό. Το Σεπτέµβριο του 1967 ήρθα στην Αθήνα. Οι πρώτες επαφές που είχα ήταν µε πρόσωπα που προέρχονταν από τους γερ- µανόφιλους κύκλους που οι περισσότεροι µιλούσαν πολύ καλά γερµανικά. Μου άνοιξαν το δρόµο, µε έφεραν σε επαφή µε πρώην πρωταγωνιστές των γεγονότων και προσπάθησαν να µου επιβάλουν την άποψή τους για το παρελθόν. Σιγά σιγά ανακάλυψα ότι η παλαιότερη γενιά των κωνσταντινικών και η µεταγενέστε- 10

11 Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ρη συχνά είχαν υπάρξει συνεργάτες του καθεστώτος, και η νεότερη επρόσκειτο στη χούντα. Αµέσως συνειδητοποίησα ότι από αυτή την οµάδα δεν µπορούσα να έχω καµία αντικειµενική πληροφόρηση για την ελληνική αντίσταση στο Β Παγκόσµιο πόλε- µο και ζήτησα βοήθεια από τον τότε τακτικό καθηγητή Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας στο πανεπιστήµιο της Αθήνας Απόστολο ασκαλάκη. Όταν του έδωσα τη συστατική επιστολή από το πανεπιστήµιο της Χαϊδελβέργης, στην οποία παρακαλούνταν να στηρίξει το σκοπό µου µού απάντησε πως δεν ήταν σε θέση να το κάνει: η σύγχρονη ιστορία δεν υπήρχε καν ως διδακτικό αντικείµενο στο Πανεπιστήµιο. Η πρόθεσή µου ήταν µη επιστηµονική. Οποιαδήποτε περίοδος, πιο πρόσφατη των πενήντα ετών, ανήκε στην τρέχουσα πολιτική. Παραµέρισε την αντίρρησή µου ότι στην Ευρώπη υπήρχε διαφορετική αντίληψη για το θέµα: οι Ευρωπαίοι έκαναν λάθος. Τον πρώτο καιρό µάς καλούσαν συχνά και θυµάµαι πολύ καλά µία πρόσκληση στο τεράστιο διαµέρισµα µιας οικογένειας εφοπλιστών στο Κολωνάκι. Στην ιδιαίτερη συζήτηση µε τις κυρίες που βρίσκονταν εκεί τους µίλησα για το όνειρο µιας ενω- µένης Ευρώπης. Οι κυρίες άκουγαν το λογύδριό µου υποµονετικά και, όταν τελείωσα, η οικοδέσποινα είπε πως η ιδέα µου για την ενωµένη Ευρώπη ήταν πολύ ωραία. «Όµως πώς θα συµµετέχουµε εµείς οι Ελληνες; Όταν εµείς χτίζαµε την Ακρόπολη, οι ανοί ας πούµε από ευγένεια δεν είπε οι Γερµανοί- γύριζαν µε αρκουδοτόµαρα και έµεναν σε σπηλιές. Αν ήταν να δηµιουργηθεί µία ενωµένη Ευρώπη τότε θα έπρεπε να έχει ελληνική ηγεσία». Με τον καιρό έµαθα να προσπερνάω γελώντας αυτές τις ασήµαντες εκρήξεις στενόµυαλης εθνικής συνείδησης. Ηταν άλλη µία πινελιά στον καµβά της πολιτικής της Ελλάδας. 11

12 Heinz A. Richter Κατάλαβα ότι έπρεπε να ερευνήσω µε δική µου πρωτοβουλία. Στην Εθνική Βιβλιοθήκη ανακάλυψα ότι η περιορισµένη βιβλιογραφία που υπήρχε σχετικά µε την Αντίσταση είτε δεν ήταν προσβάσιµη στο κοινό είτε είχε εξαφανιστεί. Κάποιος µε ενηµέρωσε ότι χρειαζόµουν µία ειδική άδεια από το Γραφείο Λογοκρισίας. Όταν επισκέφτηκα τον επικεφαλής της υπηρεσίας Ευταξία έζησα από πρώτο χέρι τον τρόπο που λογοκρινόταν ο τύπος. Από τις επαφές µου µε έναν πρώην πανεπιστηµιακό στη Γερµανία ονόµατι Τσάκωνα, ο οποίος συµµετείχε στο Υπουργικό Συµβούλιο και ήθελε να µου δείξει το κύρος του, έµαθα πώς λειτουργούσαν τα πράγµατα στη χούντα από τα µέσα. Αντιθέτως, ο διευθυντής της Βιβλιοθήκης της Βουλής, Αλκιβιάδης Προβατάς, αποδείχτηκε ιδιαίτερα πρόθυµος να βοηθήσει. Η βιβλιοθήκη που διεύθυνε δεν είχε εκκαθαριστ εί ακόµα από «αντεθνικά βιβλία» και µου πρόσφερε ελεύθερη πρόσβαση στη βιβλιοθήκη. Μου επέτρεψε µάλιστα να παίρνω µαζί µου «αριστερά» βιβλία (µεταξύ άλλων και βιβλία του Καθηνιώτη), για να µπορέσω να τα φωτογραφίσω σε µικροφίλµ στο σπίτι µου. Επειδή η εµφάνιση των φιλµ σε κάποιον φωτογράφο θα προκαλούσε την ανάµειξη της ΚΥΠ, εµφάνισα τα φιλµ ο ίδιος µε τη βοήθεια του εξοπλισµού για την εµφάνιση των φωτογραφιών που είχα φέρει µαζί µου από τη Γερµανία. Επειτα τα έτοιµα φιλµ κρέ- µονταν για να στεγνώσουν στο σχοινί της µπουγάδας στη µικροσκοπική κουζίνα του διαµερίσµατός µας στο Παγκράτι. Αυτό είχε αποτέλεσµα ο θυρωρός µας να αρχίσει να ρουφιανεύει. Μετά την επιστροφή από τις διακοπές µας στην Πελοπόννησο πληροφορηθήκαµε από τους φοιτητές συγκατοίκους µας ότι µας είχε καρφώσει στην αστυνοµία και πως είχαν έρθει να µας ανακρίνουν και να ερευνήσουν το διαµέρισµά µας. Καθώς απουσιά- 12

13 Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ζαµε, έφυγαν αναγκαστικά άπρακτοι, όχι πάντως χωρίς να πουν προηγουµένως στους ενοίκους φοιτητές ότι ήµασταν επικίνδυνοι πράκτορες της Ανατολικής Γερµανίας. Αυτή και κάποια άλλη προηγούµενη προειδοποίηση, ότι η ΚΥΠ ενδιαφερόταν για µας, µας έκαναν να επιταχύνουµε κάπως την αναχώρησή µας. Ενας από τους σηµαντικότερους συνοµιλητές στις αρχές ήταν ο δηµοσιογράφος Κωνσταντίνος Βιβολίνης του Ελεύθερου Κόσµου, ο οποίος αργότερα έγινε υπουργός Τύπου της κυβέρνησης της χούντας. Προσπάθησε να µε κρατήσει στο δρόµο της πολιτικής αρετής και να εµποδίσει µε όλες του τις δυνάµεις τη µίανση της σκέψης µου από τις αριστερές ιδέες. Όταν ρώτησα για τον υπαρχηγό του Ε ΕΣ, Κοµνηνό Πυροµάγλου, τον οποία γνώριζα από τη βιβλιογραφία, µου απάντησε ότι ήταν ένας παλιάνθρωπος και κοµµουνιστ ής. Επειδή τότε οι κοµµουνιστές βρίσκονταν είτε στην εξουσία στο εξωτερικό είτε εκτοπισµένοι σε ένα νησί-φυλακή στο Αιγαίο, µου κίνησε την περιέργεια να γνωρίσω ένα κοµµουνιστή που ήταν ελεύθερος και του τηλεφώνησα. Στην πρώτη µας συνάντηση αποδείχτηκε ένας ειλικρινής δη- µοκράτης και εκ πεποιθήσεως ευρωπαίος µε αριστερές φιλελεύθερες ή σοσιαλδηµοκρατικές τάσεις. Ηταν ο µόνος ο οποίος τότε δεν προσπάθησε να µου κάνει πολιτική κατήχηση ή να µου επιβάλει την αντίληψη του για τον κόσµο. Καταλάβαινες εύκολα ότι είχε υπάρξει παλαιότερα ένας εξαίρετος δάσκαλος, γιατί το µόνο που µου ζήτησε ήταν να απαντήσω στην έρευνά µου σε συγκεκριµένα ερωτήµατα. Για να απαντήσω στις ερωτήσεις του χρειάστηκε να επεξεργαστώ όλο και βαθύτερα στην ελληνική πολιτική και τον πολύπλοκο ιστό της. Με τις ερωτήσεις του µε βοήθησε να µάθω σιγά σιγά να σκέφτοµαι «ελληνικά», π.χ. από τη µία πλευρά να διακρίνω τον υπο- 13

14 Heinz A. Richter κείµενο πελατειακό χαρακτήρα του ελληνικού πολιτικού συστή- µατος και από την άλλη πλευρά να συλλαµβάνω τη συνεπακόλουθη αλληλεπίδραση και την αλληλεξάρτηση στα διάφορα πολιτικά επίπεδα. Συνειδητοποίησα ότι τα πολιτικά κόµµατα της Ελλάδας ήταν πελατειακοί σύνδεσµοι και όχι κόµµατα προγραµµάτων, τα οποία τελικά διατηρούσαν τη συνοχή τους µε τα ρουσφέτια. Αυτό διέκρινε θεµελιωδώς τον πολιτικό πολιτισµό της Ελλάδας από τον δυτικοευρωπαϊκό: έπρεπε να προσέχει κανείς να αποφύγει να προβάλει τυχόν δυτικοευρωπαϊκά πρότυπα και αντιλήψεις στην περίπτωση της Ελλάδας. Μόνο αν κάποιος ερµήνευε τις ιστορικές εξελίξεις στην Ελλάδα µε βάση τους ισχύοντες κανόνες στη χώρα, θα προέκυπτε η αρµόζουσα εικόνα. Συγχρόνως κατανοούσα ότι πελατειακές σχέσεις δεν υπήρχαν µόνο στην εσωτερική αλλά επίσης στην εξωτερική πολιτική. Η Ελλάδα από την εποχή της ανεξαρτησίας της ήταν ένα κρατίδιο αρχικά στα πλαίσια του δόγµατος Τρούµαν του 1947 βρετανικό προτεκτοράτο και κατόπιν αµερικανικό. Φυσικά συναντήθηκα και µε άλλες προσωπικότητες, που έπαιξαν ρόλο την εποχή του Β Παγκοσµίου πολέµου. Μεταξύ αυτών κατείχε ιδιαίτερη θέση ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος. Τότε βρισκόταν σε κατ οίκον περιορισµό, γεγονός που δεν µε εµπόδισε να τον επισκεφτώ. Για ατελείωτους µήνες ήµουν ο µοναδικός άνθρωπος µε τον οποίο είχε επαφή. Στην αρχή οι συζητήσεις µας είχαν το χαρακτήρα συνέντευξης, µε σκοπό να πληροφορηθώ τη δραστηριότητά του στην Εγγύς Ανατολή. Αργότερα µέσα από τις συζητήσεις αναπτύχθηκε µία σχέση εµπιστοσύνης και φιλίας, που διάρκεσε ως το θάνατό του. Επειδή γνώριζε την εχεµύθειά µου, συνοµιλούσε µαζί µου εντελώς ανοιχτά και µε αυτόν τον τρόπο συνέβαλε στην ανάπτυξη από 14

15 Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ µέρους µου µιας εγγύτερης αντίληψης της ελληνικής πολιτικής. Από τέτοιες επαφές δηµιουργήθηκαν σχέσεις και φιλίες, οι οποίες διατηρήθηκαν για πολλά χρόνια και µε βοήθησαν να αποκτήσω πληροφορίες οι οποίες ήταν απρόσιτες στους συνήθεις ιστορικούς. Την εποχή της δικτατορίας των ναζί είχε υπάρξει αυτό που ονοµαζόταν γερµανική µατιά, να γυρίζει κανείς το κεφάλι από την άλλη µεριά, για να ελέγξει αν υπήρχε κάποιος χαφιές που κρυφάκουγε. Κάποτε ενώ επικρίναµε µε έναν Ελληνα φίλο στα γερµανικά τη χούντα, σηκώθηκε ένας άντρας, πέρασε από µπροστά µας λέγοντας στα γερµανικά: «Προσοχή στην εφηµερίδα!». Πράγµατι µερικά τραπέζια παραδίπλα καθόταν από ώρα ένας άντρας χωµένος σε µια εφηµερίδα, ο οποίος παρίστανε πως ήταν αφοσιωµένος στο διάβασµα. Για καλή µας τύχη δεν καταλάβαινε τίποτα από όσα λέγαµε. Τέτοιες προειδοποιήσεις ήταν συχνές ήταν µία απόδειξη για το θάρρος των Ελλήνων πολιτών, οι οποίοι είχαν παραµείνει απτόητοι από τη χούντα. Η κρατική υποτροφία ήταν δραχµές, ποσό που αντιστοιχούσε στη σύνταξη µιας χήρας. Επειδή µε αυτά τα χρήµατα έπρεπε να ζήσουµε δύο άτοµα, µάθαµε γρήγορα πώς τα έφερναν βόλτα οι φτωχοί Ελληνες. Ψωνίζαµε στη λαϊκή αγορά κάθε εβδοµάδα πάντα λίγα λεπτά πριν το τέλος της αγοράς. Αυτή η πολύτιµη εµπειρία µε βοήθησε να αποκτήσω γνώσεις, που µε βοήθησαν στην µετέπειτα ερµηνεία της ελληνικής σύγχρονης ιστορίας και να κατανοήσω πολλούς τρόπους συµπεριφοράς της ελληνικής αριστεράς. Οι εµπειρίες που απέκτησα εκείνη τη χρονιά κάτω από το καθεστώς της χούντας µου έδωσαν τη δυνατότητα να κάνω το ξεκίνηµα σε ένα ερευνητικό πεδίο, που είναι άγνωστο στον ιστο- 15

16 Heinz A. Richter ρικό που διεξάγει έρευνα µόνο µε βάση το υλικό των αρχείων. Στα ελληνικά αυτό λέγεται «έζησα τ α γεγονότ α από κοντ ά». Το ότι αυτό το σκληρό σχολείο ήταν καλό, µου το απέδειξαν οι θετικές αντιδράσεις των ελλήνων αναγνωστών, όταν κυκλοφόρησαν σε βιβλίο τα αποτελέσµατα της έρευνάς µου το 1972 στα γερµανικά µε τίτλο Griechenland zwischen revolution und Konterrevolution Υπήρχαν φοιτητές που έµειναν µακριά από τα µαθήµατά τους για να «ξεκοκαλίσουν» το βιβλίο, όπως µου είχε πει ο φίλος µου Επαµεινώνδας Τσούκας, που δυστυχώς δεν βρίσκεται στη ζωή. Όταν έναν χρόνο µετά την πτώση της χούντας το 1974 κυκλοφόρησε η ελληνική έκδοση µε τίτλο «ύο επαναστάσεις και αντεπαναστάσεις στην Ελλάδα » από τις εκδόσεις Εξάντας, οι αντιδράσεις υπήρξαν εξίσου ενθουσιώδεις. Η παρουσίαση στο Ινστιτούτο Γκαίτε και η συζήτηση που ακολούθησε, στην οποία συµµετείχαν πρώην πρωταγωνιστές από κάθε άλλοτε εχθρικό στρατόπεδο, ήταν ένα πρώτο µικρό βήµα στη συµφιλίωση των πρώην αντιπάλων. Η ελληνική έκδοση ήταν διαθέσιµη επί σχεδόν είκοσι χρόνια και εί- µαι υπερήφανος που άφησε το αποτύπωµά της στην εικόνα της νεότερης γενιάς για την ιστορία. Το παρόν βιβλίο, το οποίο προέκυψε από τη διατριβή µου, ήταν η πρώτη µου δηµοσίευση για τη σύγχρονη ελληνική ιστορία, την οποία ακολούθησαν πολλές άλλες. Σε αυτές συµπεριλαµβάνονται επίσης τα άρθρα µου στο περιοδικό ΑΝΤΙ που εξέδιδε ο φίλος µου Χρήστος Παπουτσάκης σχετικά µε αµφιλεγό- µενα ιστορικά θέµατα. Στο βιβλίο αυτό παρουσιάζονται για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα µερικά από τα σηµαντικότερα κείµενά µου για τη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Τα κείµενα αυτά παρουσιάζουν καθαρά τις κατευθύνσεις προς τις οποίες εξα- 16

17 Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ πλώθηκε το πεδίο της έρευνάς µου. Από ένα διάστηµα µεγαλύτερο από είκοσι χρόνια έχει προστεθεί και η σύγχρονη ιστορία της Κύπρου. Με αφετηρία την εγγύτερη γνώση της ελληνικής πολιτικής σκέψης θεωρούσα καθήκον µου, σαν ένα είδος διερ- µηνέα, να φέρω πιο κοντά στους γερµανούς και έλληνες αναγνώστες µου τη διαφορετική πολιτική κουλτούρα της Ελλάδας, κάτι το οποίο φυσικά σήµαινε επίσης την πολιτική δέσµευση. Συγχρόνως προσπάθησα να είµαι όσο το δυνατόν πιο αντικειµενικός και να µείνω αµέτοχος στις πολιτικές αντιπαραθέσεις των κοµµάτων στην Ελλάδα. Αυτή η στάση εκτιµήθηκε επίσης από τους έλληνες αναγνώστες. Το πόσο µεγάλο είναι το ενδιαφέρον των ελλήνων αναγνωστών για τα βιβλία µου δείχνει το γεγονός ότι ως σήµερα έχουν µεταφραστεί πέντε βιβλία µου στα ελληνικά και µεταφράζεται άλλο ένα τώρα. Με την ευκαιρία αυτή θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους έλληνες αναγνώστες µου για την εµπιστοσύνη και το σταθερό τους ενδιαφέρον για το έργο µου. Αποτελεί µία θετική αντίδραση η οποία, ως συγγραφέα, µου δίνει το κίνητρο να παραµείνω παραγωγικός. 17

18 Ρούπελ: Μύθος και πραγµατικότητα Όταν στις αρχές Φεβρουαρίου του 2002 κοίταζα µέσα από το παράθυρο ενός Airbus της Cyprus Airlines από πόδια την πεντακάθαρη θέα στο στενό πέρασµα ανάµεσα στα βουνά του Στρυµόνα (βουλγ. Στρούµα) στην ελληνοβουλγαρική µεθόριο, έβλεπα για άλλη µια φορά καθαρά τη στρατηγική σηµασία αυτής της στενωπού. εξιά της φαίνονταν τα υψώµατα του ορεινού όγκου της Βροντούς να απλώνονται στο βάθος προς τα ανατολικά. Αριστερά από τη στενή δίοδο υψώνεται η απόκρη- µνη οροσειρά του Μπέλες µε ύψος µέχρι µ., και µπροστά της βρίσκεται η λίµνη Κερκίνη, µε άφθονα νερά από τις βροχές του χειµώνα και τα χιόνια που έλιωσαν. Οι απότοµες βουνοπλαγιές στα αριστερά κρατάνε ακόµα χιόνια από το χει- µώνα στη βόρεια πλευρά, ενώ στις πελώριες βουνοπλαγιές στα ανατολικά φαινόταν ακόµα ένα συµπαγές στρώµα χιονιού. Ερχόµενοι από τα βόρεια βλέπουµε την ασηµένια κορδέλα του 55

19 Heinz A. Richter Στρυµόνα να ελίσσεται σε µαιάνδρους µέσα από το πέρασµα, το οποίο δηµιουργεί ένα ρήγµα στο φυσικό προστατευτικό τείχος της Ελλάδας απέναντι στις απειλές από την περιοχή της Βουλγαρίας. Μερικά λεπτά πτήσης αργότερα φαίνεται ο δρό- µος που διασχίζει την κοιλάδα του ποταµού Στρουµέσνιτσα και µε κατεύθυνση προς τα δυτικά οδηγεί από το Πέτριτς στην κοιλάδα του Αξιού (Βαρδάρης), η οποία ήταν το πιθανότερο ση- µείο εισβολής σε περίπτωση επίθεσης εναντίον της Ελλάδας. Ήταν µία θαυµάσια, ειρηνική εικόνα µέσα στο αστραφτερό φως λίγες µέρες πριν την άνοιξη. Μπορούσε βέβαια να αναγνωρίσει κανείς από τον αέρα τη στρατηγική σηµασία της κοιλάδας του Στρυµόνα, αλλά από τα πόδια δεν έβλεπε κανείς ότι αυτά τα βουνά της Μακεδονίας ήταν «θωρακισµένα» ( gepanzert ), σύµφωνα µε τη διατύπωση ενός Γερµανού ιστορικού πριν από χρόνια 1, και δεν φανταζόταν ότι, πριν 61 χρόνια, υπήρξαν το θέατρο της στρατιωτικής αναµέτρησης ανάµεσα σε Έλληνες και Γερµανούς στρατιώτες. Το «Panzer» της µακεδονικής µεθοριακής οροσειράς ήταν µία οχυρωµατική γραµµή, που άρχιζε στα δυτικά της τριεθνούς µεθορίου µεταξύ Ελλάδας, Γιουγκοσλαβίας και Βουλγαρίας, έφτανε ως την κοιλάδα του Νέστου και τον ακολουθούσε προς τα νοτιοδυτικά. Επειδή η Ελλάδα την εποχή του Β Παγκόσµιου Πολέµου ήταν σύµµαχος της Γιουγκοσλαβίας, υπήρχε µόνο η απειλή της αναθεωρητικής µετά τη συνθήκη του Νεϊγύ 1. Alex Buchner, Die beruehmten gepanzerten Berge Mazedoniens. Die 6. Gebirgsdivision am 6 April 1941 die griechische Metaxas-Linie. Die gebirgstruppe, 13:2 (1964) 56

20 Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ Βουλγαρίας, και µε βάση αυτό το σκεπτικό είχε σχεδιαστεί η οχυρωµατική γραµµή 2. Πάνω από όλα εξυπηρετούσε στην αποκοπή της οδικής επικοινωνίας µε τη Βουλγαρία. Στη Θράκη υπήρχαν στενοί δρόµοι µόνο στον Εχίνο και τη Νυµφαία µέσα από τα βουνά, οι οποίοι ελέγχονταν από οχυρές θέσεις. Η Μακεδονία απειλούνταν από τη Βουλγαρία µε δύο τρόπους: µέσω ενός ορεινού στενού δρόµου από το Γκότσε Ντελτσέβ προς την Εξοχή, που αποκλειόταν από τα οχυρά στο Κάτω Νευροκόπι, και µέσω ενός µεγάλου δρόµου από τη Σόφια προς τις Σέρρες κατά µήκος του Στρυµόνα. Η νευραλγική θέση ήταν το στενό πέρασµα του Στρυµόνα µέσα από τα βουνά, το οποίο στη σχετική βιβλιογραφία αναφέρεται και ως η διάβαση του Στρυµόνα. Έχει µήκος περίπου 11 χιλ. και, στο κρίσιµο σηµείο, πλάτος περίπου 500 µ. Τη δεξιά όχθη του ποταµού ακολουθεί παράλληλα η σιδηροδροµική γραµµή και την αριστερή ο δρόµος. Αν ο αντίπαλος κατάφερνε να διασχίσει το πέρασµα, η Ελλάδα θα έχανε ολόκληρη τη Μακεδονία λόγω του περιορισµένου στρατηγικού της βάθους. Γι αυτό έπρεπε πάση θυσία να εµποδιστεί η διάβαση του αντιπάλου από αυτό το σηµείο. Αυτό το γνώριζαν καλά οι σχεδιαστές της ελληνικής άµυνας και είχαν φροντίσει να γεµίσουν το στενό και τις διπλανές βουνοπλαγιές και τα ψηλότερα υψώµατα αριστερά και δεξιά µε καταφύγια και οχυρώµατα µε τέτοιο τρόπο, ώστε η κατά µέτωπο προσβολή της διόδου είτε θα αποκρουόταν µε αµυντικά πυ- 2. Σχετικά Heinz A. Richter, Griechenland im Zweiten Weltkrieg, August 1936-August 1941 (Bodenheim: Syndikat, 1997), σ

21 Heinz A. Richter ρά είτε θα επιτυγχανόταν µε τεράστιες απώλειες και µόνο. Τα ελληνικά οχυρωµατικά έργα δεν ήταν, βέβαια, επιτεύγµατα της τεχνικής, όπως τα αντίστοιχά τους στη γαλλική γραµµή Μαζινό. Παραδείγµατος χάριν, σπανίως είχαν περιστρεφόµενους πύργους πολυβόλων, αλλά εκµεταλλεύονταν µε τον καλύτερο τρόπο το έδαφος και, καθώς ήταν χτισµένα µέσα στον φυσικό βράχο, ήταν σχεδόν απρόσβλητα από εναέριες επιθέσεις. Πολυβολεία από µπετόν που καλύπτονταν από τις δύο πλευρές, ναρκοπέδια και φράχτες µε συρµατόπλεγµα σε κλιµακωτή διάταξη δυσκόλευαν τον επιτιθέµενο να πλησιάσει στα κυρίως οχυρά. Η βαριά οχύρωση σταµατούσε σε κάποια απόσταση πιο δυτικά. Επειδή τα σύνορα ακολουθούσαν σχεδόν παράλληλα τη συνοριακή γραµµή, ήταν σαφές πως δεν ήταν δυνατή η αποτελεσµατική υπεράσπισή τους. Γι αυτό το λόγο η ελληνική πλευρά είχε κατασκευάσει εκεί µόνο µερικές βάσεις, που εξυπηρετούσαν κυρίως ως παρατηρητήρια. Μία πρώτη σοβαρή αµυντική γραµµή βρισκόταν σε ένα είδος υψιπέδου σε ύψος µ. στη νότια πλευρά της οροσειράς του Μπέλες, περίπου 1 χιλ. µακριά από τα σύνορα. Επειδή και αυτή η οχυρή θέση στην ενδοχώρα δεν θα κρατούσε πολύ, η πραγµατική αµυντική γραµ- µή είχε τοποθετηθεί πέρα από την κοιλάδα, την οποία διέσχιζε η σιδηροδροµική γραµµή, στην επονοµαζόµενη οροσειρά Κρούσια (Κρούσια Μπαλκάν ή Καρά Νταγ). Η οχύρωση αυτή στα αριστερά έφτανε στη λίµνη οϊράνη και στη συνέχεια κινούνταν προς τα ανατολικά κατά µήκος της λίµνης Κερκίνης σε υψόµετρο περίπου 700 µ. Ούτε η οχυρή θέση στην ενδοχώρα ούτε η θέση-κρούσια ήταν ανεπτυγµένες αµυντικές γραµµές. Προφανώς από ελληνικής πλευράς βασίζονταν στο ότι η από- 58

22 Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ κρηµνη οροσειρά του Μπέλες σχηµάτιζε ένα τόσο ογκώδες φυσικό εµπόδιο, ώστε αποκλειόταν η επίθεση και η εισβολή µιας µεγάλης στρατιωτικής οµάδας από αυτό το σηµείο. Στη θέση Κρούσια σε περίπτωση πολέµου είχαν οριστεί θέσεις του πυροβολικού, το οποίο θα εξαπέλυε από ψηλά πυρά µε πλάγια διεύθυνση εναντίον των επιτιθέµενων. Με την προϋπόθεση ότι θα υπήρχαν διαθέσιµες επαρκείς εφεδρείες, που θα υπερασπίζονταν αποτελεσµατικά τις οροσειρές Μπέλες και Κρούσια, ακόµη και αν δεν ήταν σε θέση να εξαπολύσουν αντεπίθεση, οι αµυνόµενοι είχαν µεγάλες πιθανότητες να υπερασπιστούν αποτελεσµατικά τη Μακεδονία, τουλάχιστον εναντίον του αντιπάλου για την απόκρουση του οποίου είχαν κατασκευαστεί τα οχυρωµατικά έργα: του βουλγαρικού στρατού. Το γνωστότερο οχυρό ήταν το οχυρό Ρούπελ, το οποίο βρισκόταν σε ένα κρίσιµο σηµείο, πάνω σε ένα ύψωµα, πριν την κυρίως οροσειρά στην αριστερή όχθη του Στρυµόνα. Όταν το Μάρτιο 1941 ο αρχηγός της βρετανικής στρατιωτικής αποστολής στην Ελλάδα, στρατηγός Χάιγουντ επισκέφτηκε τα οχυρά της Μακεδονίας, εντυπωσιάστηκε από το ηθικό των αµυνοµένων: «Μου έκανε µεγάλη εντ ύπωση τ ο υψ ηλό ηθικό όλων τ ων αξιωµατ ικών και τ ων ανδρών που είδα σε αυτ ήν τ ην περιοχή Ο διοικητ ής τ ου αµυντ ικού οχυρού Ρούπελ είπε ότ ι διέθετ ε τ ρόφιµα για ένα µήνα και ότ ι θα µπορούσε να αντ έξει άλλο ένα δεκαπενθήµερο ότ αν θα τ ελείωναν. Η διάθεση είναι περίφηµη, αλλά οι διοικητ ές θα συνειδητ οποιήσουν τ ις ελλείψ εις τ ους σε αντ ιαρµατ ικά και αντ ιαεροπορικά πυροβόλα, και πάνω από όλα, σε εφεδρείες. Θα κατ αλάβουν πως, αν διατ ηρήσουν τ η γραµµή σε τ όσο µικρό βάθος, όσο έχει σήµερα, οι αντ ίπαλοι µπορούν να τ η διαπεράσουν στ α κενά ανάµεσα στ α οχυρά, και 59

23 Heinz A. Richter ότ ι θα ήτ αν καλύτ ερο να επιχειρήσουν να αποσυρθούν και να προσπαθήσουν να ακολουθήσουν παρελκυστ ική τ ακτ ική» 3. Με άλλα λόγια: οι διοικητές του Τµήµατος Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας (ΤΣΑΜ) αναγνώριζαν ακριβώς τις αδυνα- µίες τής θέση τους. Ο επικεφαλής της ΤΣΑΜ, στρατηγός Μπακόπουλος, ανέµενε την κύρια επίθεση ορεινών καταδροµέων από την οροσειρά του Μπέλες, και µονάδων αρµάτων µάχης κατά µήκος της κοιλάδας του Στρυµόνα. Επιπλέον, υπέθετε πως ο εχθρός θα προωθούνταν µέσω του περάσµατος Κοστουρίνο στην κοιλάδα του Βαρδάρη, το οποίο θα σήµαινε την υπερφαλάγγιση ολόκληρης της µεθορίου. Αυτή η επίθεση θα γινόταν βέβαια µέσω του γιουγκοσλαβικού εδάφους, αλλά οι Γερ- µανοί δεν θα έδιναν ιδιαίτερη σηµασία σε αυτό 4. Με δεδοµένη την κατάσταση αυτή, ο Μπακόπουλος είχε προτείνει στον αρχηγό του (τον Παπάγο) να αποσυρθούν τα στρατεύµατα από τη Μακεδονία στη θέση του Αλιάκµονα, στην οποία µπορούσαν να προβάλουν ισχυρή άµυνα. Ο Παπάγος αρνήθηκε εκνευρισµένος (όπ. π., 319). Στα τέλη Μαρτίου, ο Μπακόπουλος επανέλαβε την προσπάθεια. Μαζί µε τον διοικητή Τµήµατος Στρατιάς Κεντρικής Μακεδονίας (ΤΣΚΜ), Ιωάννη Κωτούλα, οποίος διοικούσε τα ελληνικά στρατεύµατα στη θέση του Αλιάκµονα, πέταξε στην Αθήνα για να µιλήσει αυτοπροσώπως µε τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού. Και πάλι ο Παπάγος αρνήθηκε την πρόταση υποχώρησης. Οργισµένος ο Μπακόπουλος 3. Great Britain-Cabinet Office, Cabinet History Series, Principle War Telegrams and Memoranda , Middle East, I, (Nendeln, Liechtenstein: KTO-Pressm 1976), Hist. (B) 2, Nr. 126, σ. 67 κ. επ. 4. Rischter, όπ. π., σ

24 Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ πίστευε ότι η περαιτέρω παραµονή των στρατευµάτων στη γραµµή Μεταξά σήµαινε ότι ήταν καταδικασµένοι σε αιχµαλωσία. Γι αυτό είπε στον Παπάγο ότι δεν προσδοκούσε από το Τµήµα Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας να επιδείξει άριστες στρατιωτικές επιδόσεις, αλλά να τιµήσει τα όπλα της πατρίδας του 5. Επρόκειτο για την ίδια στάση όπως στην αρχή του πολέµου, όταν ο διοικητής της 8ης (ηπειρωτικής) µεραρχίας Κατσιµήτρος είχε λάβει µία ανάλογη διαταγή. Αυτό σήµαινε ότι ο αρχηγός των ενόπλων δυνάµεων στην Αθήνα έστελνε τον Μπακόπουλο και τους άνδρες του σε έναν µάταιο πόλεµο. Ο Λεωνίδας και οι Σπαρτιάτες του γνώριζαν βέβαια ότι θα έπεφταν στη µάχη, γνώριζαν όµως, επίσης, ότι κάλυπταν την υποχώρηση του αθηναϊκού στόλου, συνεπώς εκτελούσαν µία στρατιωτική αποστολή. Οι σκέψεις του Μπακόπουλου ήταν από κάθε άποψη ορθές. Το Επιτελείο Ανώτατης ιοίκησης 12 (Armeeoberkommando, AOK) που προέλαυνε στη Βουλγαρία ακολουθούσε το εξής σχέδιο: Το Ορεινό Σώµα στρατού XVII που αποτελούνταν από την 5η και 6η ορεινή µεραρχία, καθώς και το 125ο σύνταγµα πεζικού θα άνοιγαν το στενό πέρασµα του Στρυµόνα. Η 6η ορεινή µεραρχία (Schoerner) θα περνούσε το Μπέλες από τα δυτικά και θα προέλαυνε ως τη σιδηροδροµική γραµµή που ξεκινούσε από αυτό το σηµείο και κατέληγε προς τα βόρεια στη Ροδόπολη. Η 5η ορεινή µεραρχία (Ringel) µέσω της οχυρωµατικής ζώνης στη δυτική πλευρά του στενού του Στρυµόνα θα είχε αποστολή να περάσει την οροσειρά του Μπέλες και, µαζί µε τµήµατα της 6ης ορεινής µεραρχίας, να επιτεθεί στο στενό από 5. Στο ίδιο, σ. 150,

25 Heinz A. Richter τα νώτα. Το ενισχυµένο ανεξάρτητο σύνταγµα πεζικού 125 θα έκανε κατά µέτωπο επίθεση στη διάβαση και θα εξουδετέρωνε τα οχυρά στα αριστερά και δεξιά, Ρούπελ και Παλιουριώνες. Επιπλέον, προβλεπόταν ότι η 72η µεραρχία πεζικού στην αριστερή πτέρυγα θα διασπούσε τις γραµµές του αντιπάλου και θα προωθούνταν µέσω του Νευροκοπίου στις Σέρρες. Αυτή ήταν µία από τις δύο «δοκιµασµένες» µεθόδους, οι οποίες αναπτύχθηκαν στη διάσπαση της γραµµής Μαζινό το Η πρώτη, η προέλαση µέσω παρακαµπτηρίων οδών µε µονάδες τεθωρακισµένων και η πλευρική επίθεση και κατάληψη των οχυρών από τα νώτα, ήταν ανεφάρµοστη λόγω των τοπογραφικών δεδοµένων σε αυτή την περίπτωση. Η δεύτερη, η διείσδυση ειδικών µονάδων από το ασθενέστερο σηµείο και στη συνέχεια η επίθεση από τα νώτα, ήταν οπωσδήποτε σωστή, αλλά ο λόγος που σχεδιάστηκε η κατά µέτωπο επίθεση στη στενή διάβαση είναι πέραν κάθε λογικής. Ωστόσο, στις 27 Μαρτίου συνέβη ένα γεγονός που αχρήστευσε τον µέχρι τότε σχεδιασµό των Γερµανών. Ένα φιλοβρετανικό πραξικόπηµα στο Βελιγράδι είχε αποτέλεσµα την αλλαγή στρατοπέδου της Γιουγκοσλαβίας και την εντολή του Χίτλερ να επιτεθεί και στη Γιουγκοσλαβία. Με την οδηγία αρ. 125 του Φύρερ της ίδιας ηµέρας η 18η στρατιά διατάχθηκε ρητώς να επιτεθεί στη γραµµή Μεταξά µέσω Γιουγκοσλαβίας 6. Τα στρατεύµατα που υπάγονταν στο Επιτελείο Ανώτατης ιοίκησης 12, και τα οποία στάθµευαν στη Βουλγαρία, ανασυντάχθηκαν. Έτσι, δηµιουργήθηκε η 2η τεθωρακισµένη µεραρχία στην κοιλάδα του Στρουµέσνιτσα. Η µεραρχία αυτή έπρεπε να φτά- 6. Στο ίδιο, σ

26 Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ σει στη Γιουγκοσλαβία µέσω της κοιλάδας, να στραφεί ανατολικά και να ενωθεί µε την 6η µεραρχία κατά µήκος της λίµνης Κερκίνης και να προελάσει στη Θεσσαλονίκη. Αυτή ήταν µία τυπική επιχείρηση κατάληψης που σίγουρα θα οδηγούσε σε στρατιωτική επιτυχία. Έτσι, η επίθεση της 5ης ορεινής µεραρχίας και του 125ου συντάγµατος ήταν για την ακρίβεια περιττή, όταν άρχισε η γερµανική επίθεση στις 5 Απριλίου. Όµως, παρά τις νέες προοπτικές, οι διοικητές του 18ου ορεινού σώµατος έµειναν σταθεροί στο σχέδιό τους. εν γνωρίζουµε αν αυτό δήλωνε έλλειψη ευελιξίας, αν εµπλέκονταν ζητήµατα κύρους ή αν επηρέασε ο χαρακτήρας των διοικητών. Υπάρχουν, όµως, ενδείξεις ότι έπαιξαν κάποιο ρόλο η υπερβολική αυτοπεποίθηση, η ισχυρογνωµοσύνη, η τόλµη, η αλαζονεία και ο ανταγωνισµός ανάµεσα στα διαφορετικά σώµατα στρατού, ακόµα µάλιστα και οι αντιπαλότητες ανάµεσα στις πατριωτικές ενώσεις. Το αποτέλεσµα ήταν οι αδικαιολόγητα µεγάλες απώλειες 7. Οι καθ εαυτό συγκρούσεις έχουν περιγραφεί και από τις δύο πλευρές, οπότε εδώ µπορούµε να περιοριστούµε στα ουσιαστι- 7. Η σοβαρή παρουσίαση αυτών των συγκρούσεων από τον Buchner αναφέρει 480 νεκρούς, τραυµατίες και 70 αγνοούµενους. Alex Buchner, Der deutsche Griechenlandfeldzug.Operationen des 12. Armee 1941 (Heidelberg: Vowinckel, 19579, p. 218). Βλ. επίσης Detlef Vogel, Das Eingreifen Deutschlands auf dem Balkan, στο: Mlitaergeschichtliches Forschungsamt (ed.), Das Deutsche Reich und der Zweite Weltkrieg, III, Der Mittelmeerraum und Suedeuropa (Stuttgart: DVA, 1984), σ Tα στοιχεία που δίνει ο Παπάγος (15.000) είναι εντελώς υπερβολικά. Αλέξανδρος Παπάγος, Η µάχη της Ελλάδος , Αθήνα, εκδ. Αλφα, 1949, σ

27 Heinz A. Richter κά γεγονότα. Η 6η ορεινή µεραρχία πέτυχε τους στόχους της την πρώτη µέρα. Η 5η ορεινή µεραρχία χρειάστηκε να δώσει σκληρές µάχες, γιατί συνάντησε τη γενναία αντίσταση των οχυρών, αλλά στις 8 Απριλίου κατόρθωσε να διασπάσει την αµυντική γραµµή. Έτσι οι τρεις αµαξιτοί δρόµοι πέρασαν στον έλεγχο των ορεινών στρατιωτικών οµάδων και αυτό έδωσε στο πεζικό τη δυνατότητα να µετακινηθεί. Αντίθετα, η µετωπική επίθεση εναντίον της ίδιας της διάβασης περιορίστηκε στη µερική κατάληψη ορισµένων θέσεων στο µέτωπο. Τα οχυρά Ρούπελ και Παλιουριώνες καθώς και το Καρατάς αντιστέκονταν µε επιτυχία. Αµέσως µετά τη συνθηκολόγηση του Τµήµατος Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας την 9η Απριλίου, τα οχυρά Παλιουριώνες, Ρούπελ, Καρατάς σταµάτησαν την ηρωική τους αντίσταση. Η πολεµική τους ισχύς είχε διατηρηθεί ακέραιη και το ηθικό των ανδρών ακλόνητο. Η πολεµική τους τακτική αποδείχτηκε διττή: αφενός η κατά µέτωπο διάβαση του στενού εάν συνέβαινε µε την επίθεση εναντίον αυτών των ισχυρά οχυρωµένων θέσεων που προέβαλαν σθεναρή αντίσταση να µην ήταν δυνατόν να επιτευχθεί παρά µόνο µε µεγάλες απώλειες. Οι δυνάµεις του 125ου συντάγµατος υστερούσαν πολύ στην περίπτωση µιας κατά µέτωπο διείσδυσης µέσω του στενού του Ρούπελ. Η επιτυχία των αµυνοµένων έδειξε ότι ο εµπνευστής των οχυρώσεων στο στενό το Στρυµόνα είχε τοποθετήσει ορθά τα οχυρά από πλευράς τακτικής: η δυνατότητα της εκατέρωθεν κάλυψης των οχυρών µε πυρά τα καθιστούσε εξαιρετικά αποτελεσµατικά. Επίσης αποδείχτηκε πως οι τυχόν διεισδύσεις από την πλευρά των επιτιθεµένων ήταν ήσσονος σηµασίας, αν οι αµυνόµενοι είχαν τη βούληση να επιµείνουν στην άµυνα και διέθεταν επαρκείς εφεδρείες για να πο- 64

28 Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ λεµήσουν στα σηµεία της εισβολής 8. Όµως όλοι αυτοί οι παράγοντες έχουν µικρή αξία, αν, όπως και σε αυτή την περίπτωση, µπορούσε να παρακαµφθεί η θέση και να περικυκλωθεί. Οι µάχες για την κατάληψη των οχυρών της Μακεδονίας περιορίστηκαν στην ελληνική βιβλιογραφία στο οχυρό Ρούπελ και µετατράπηκαν σε µύθο 9. Επίσης το 1990 η επίθεση του 125ου συντάγµατος υπερτιµήθηκε 10 ως η κύρια επίθεση στη γραµµή Μεταξά. Στην ξενάγηση του επισκέπτη (στρατιωτικού) του οχυρού του Ρούπελ, στο υψηλότερο σηµείο του, στο λόφο του προφήτη Ηλία, το Ρούπελ παρουσιάζεται ως απόρθητο οχυρό (impregnable fortress) 11. Ωστόσο η µυθοποίηση του Ρούπελ δεν έχει µεγάλη σηµασία, διότι η γενναιότητα των υπερασπιστών όλων των οχυρών ήταν αυτή που ενέπνευσε το βαθύ σεβασµό στους συνηθισµένους στη νίκη επιτιθέµενους και, τελικά, είχε αποτέλεσµα να µην αιχµαλωτιστεί ο ελληνικός στρατός µετά τη συνθηκολόγηση, αλλά να επιτραπεί στους πολεµιστές να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Η στρατιωτική αβροφροσύνη κατά τη συνθηκολόγηση έδειξε ότι οι µάχες για την υπεράσπιση της γραµµής Μεταξά ήταν οι τελευταίες έντιµες και τιµηµένες µάχες του Β Παγκοσµίου Πολέµου, διότι ήδη από την κατάληψη της Κρήτης κατέληξαν σε αγριότητες, οι οποίες στην επιχείρηση Μπαρ- µπαρόσα ήταν πλέον η συνήθης πρακτική. 8. Στο ίδιο, σ. 65 κ.επ. 9. Χρήστος Ζαλοκώστας, Ρούπελ, Αθήνα, Εστία, Αγγελος Τερζάκης, Η ελληνική Εποποιία , Αθήνα, Γενικό Επιτελείο Στρατού, σ Το ίδιο και στα επίσηµα στρατιωτικά έγγραφα στο οχυρό του Ρούπελ. 65

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Τι είναι το Ρούπελ; Το Ρούπελ είναι οχυρό και πρόκειται για το μεγαλύτερο συγκρότημα της οχυρωμένης τοποθεσίας κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

Πέννυ Εμμανουήλ Κυβερνήτης Θ117Α

Πέννυ Εμμανουήλ Κυβερνήτης Θ117Α Αθήνα 31-7-2012 Αρ. πρωτ. 12 Προς την Επιτροπή Ανταλλαγών Νέων Αγαπητέ Πρόεδρε Τάσο Γρηγορίου, Με την Παρούσα επιστολή θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την εγκάρδια φιλοξενία των 4 παιδιών του Θέματός μας

Διαβάστε περισσότερα

Ζούρβα Χανιά, 22-26/12/2010: Συµµετοχή στην αποστολή του ΣΠ.Ο.Κ. Χ. Νικολαΐδου

Ζούρβα Χανιά, 22-26/12/2010: Συµµετοχή στην αποστολή του ΣΠ.Ο.Κ. Χ. Νικολαΐδου : Χ. Νικολαΐδου 16-3-2011 Χανιά εκέµβριος 2010 Το εκέµβριο του 2010, λάβαµε πρόσκληση από το Γρηγόρη Αναστασόπουλο (ΣΠ.Ο.Κ), για να συµµετάσχουµε στην αποστολή που θα οργάνωνε στα Χανιά τις ηµέρες των

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949. ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949. ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949 ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου 180 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία ζώσα 2. 28 η Οκτωβρίου Ξάνθη 1940-1944. www.axion.edu.gr

Ιστορία ζώσα 2. 28 η Οκτωβρίου Ξάνθη 1940-1944. www.axion.edu.gr Ιστορία ζώσα 2 28 η Οκτωβρίου Ξάνθη 1940-1944 www.axion.edu.gr Όποιος την ιστορία του τόπου του αγνοεί ορφανός νιώθει και ευάλωτος είναι. Επιμέλεια και οργάνωση του projectστ. Λίτσας Μαθηματικός Πρ. Εκπ/κου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

1 Η δημιουργία ενός Πιλότου-Ηγέτη

1 Η δημιουργία ενός Πιλότου-Ηγέτη Περιεχόμενα Ευχαριστίες... 15 Εισαγωγή... 17 1 Η δημιουργία ενός Πιλότου-Ηγέτη... 23 2 Η Ματιά του Πιλότου... 33 3 Η επίγνωση της κατάστασης... 43 4 Η δύναμη του σχεδιασμού... 59 5 Στο απόγειο της τεχνολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Στις 17 Φεβρουαρίου 2014, οι τετάρτες τάξεις του Θ Δημοτικού Σχολείου Πάφου πήγαν εκδρομή στο Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού. Ο σκοπός τους ήταν να περπατήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ Copyright Συνοδινού Ράνια Follow me on Twitter: @RaniaSin Smashwords Edition ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΣΤΑΣ Λ. ΖΩΡΑΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΚΩΣΤΑΣ Λ. ΖΩΡΑΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΚΩΣΤΑΣ Λ. ΖΩΡΑΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ι. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Γεννήθηκα στην Αθήνα στις 21 Αυγούστου 1950. Γονείς μου είναι ο Λύσανδρος Κ. Ζώρας και η Λήδα Ζώρα το γένος Ο. Λαμπροπούλου. ΙΙ. ΣΠΟΥΔΕΣ Α. Μέση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΜΠΑΛ ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ JEANETTE WINTER JEANETTE WINTER. Βραβείο. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr

ΙΚΜΠΑΛ ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ JEANETTE WINTER JEANETTE WINTER. Βραβείο. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr JEANETTE WINTER ΙΚΜΠΑΛ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ JEANETTE WINTER ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ Βραβείο ΜΑΛΑΛΑ ΓΙΟΥΣΑΦΖΑΪ ΝΟΜΠΕΛ ΕΙΡΗΝΗΣ ISBN 978-960-569-305-3 Κωδ. μηχ/σης 12.263 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ

ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ Η ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ Του Χρήστου Μηνάγια minagias@gmail.com, τηλ. 6948260485 Κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις ΚΑ ΜΟΣ (τηλ. 2310252320, Ερµού 48 Θεσσαλονίκη, Τ.Κ. 54623)

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος Ασφαλώς Κυκλοφορώ (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Tάξη & Τμήμα:... Σχολείο:... Ημερομηνία:.../.../200... Όνομα:... Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς

Διαβάστε περισσότερα

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι Κυριε Γενικέ Πρόξενε Αγαπητες φιλες και φιλοι Όταν πριν από πολλα χρονια, περιπου στην ηλικια των 7 χρονων, ο πατερας μου Ζαχαριας Δουλαμης αποφασισε να μας στειλει, εμενα και την αδερφη μου, να μαθουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ποδόσφαιρο, τι είναι?

Ποδόσφαιρο, τι είναι? ΟΜΑΔΙΚΗ ΤΑΚΤΙΚΗ Ποδόσφαιρο, τι είναι? επίθεση Κύκλος τεσσάρων φάσεων σκοράρισμα εναλλαγή + - παρεμπόδιση ανάπτυξης άμυνα ανάπτυξη + - εναλλαγή αποσόβηση σκοραρίσματος Στόχος του παιχνιδιού: Νίκη Ομαδικές

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

ΚΡΥΠΤΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ - ΕΘΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΑΡ. 36 ΝΙΚΟΛΑΟΥ Π. ΑΝΔΡΙΩΤΗ ΚΡΥΠΤΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ Aριθμός Eκτύπωσης: 1320 ISBN 978-960-467-073-4 Α ΕΚΔΟΣΗ: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1974 Β ΕΚΔΟΣΗ: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ Χρόνος: 1 ώρα Αυτό το γραπτό αποτελείται από 7 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις ερωτήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο Θουκυδίδης, Ιστορίαι Ζ,48 («Αλκιβιάδης δε κατοικίζειν») ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο δε Αλκιβιάδης είπε ή [:ισχυρίστηκε ] ότι οι (Αθηναίοι),

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα: Πολιτισμός της μνήμης και συνεργασία νέων 15.-17.9.2012 στην Παραμυθιά

Ημερίδα: Πολιτισμός της μνήμης και συνεργασία νέων 15.-17.9.2012 στην Παραμυθιά Πάνελ 1: Σύγχρονη μετάδοση της ιστορίας από νέους για νέους - Τι κάνει ένα μνημείο ελκυστικό για νέους? - Πως μπορεί να διαμορφωθεί η ιστορική-πολιτική παιδεία? - Τι μπορούν να κάνουν οι νέοι για την ενθυμίση?

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945 ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ 3 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ (ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945) ΣΥΛΛΟΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year Η Αλφαβητοχώρα Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα Η μέρα έμοιαζε συνηθισμένη στην Αλφαβητοχώρα. Ο κύριος ې διαφήμιζε τα φρέσκα λαχανικά του στο μανάβικο δείχνοντας με καμάρι πως το μαρούλι είχε ακόμα την πρωινή

Διαβάστε περισσότερα

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info http://, Τηλ:2105226884, 6944165341, FAX: 2105226884, 2310904794 Η πραγματική εικόνα του πολέμου στο Λίβανο με απλά λόγια. Θεόδωρος Λιόλιος Διευθυντής του Ε.Κ.Ε.Ο. Σαλαμίνος 10, Θεσσαλονίκη 54625, email:

Διαβάστε περισσότερα

attica mag Πάνω από όλα ο άνθρωπος και οι ανάγκες του περιοδική έκδοση της Attica Bank S.A. Τε ύ χ ο ς 0 7 - Ι α ν ο υ ά ρ ι ο ς 2 0 1 2

attica mag Πάνω από όλα ο άνθρωπος και οι ανάγκες του περιοδική έκδοση της Attica Bank S.A. Τε ύ χ ο ς 0 7 - Ι α ν ο υ ά ρ ι ο ς 2 0 1 2 Τε ύ χ ο ς 0 7 - Ι α ν ο υ ά ρ ι ο ς 2 0 1 2 attica mag περιοδική έκδοση της Attica Bank S.A. 2012 Πάνω από όλα ο άνθρωπος και οι ανάγκες του attica mag ταξιδεύοντας Τα άτια της δυτικής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικός Κύκλος Συστηµικών Λύσεων

Εκπαιδευτικός Κύκλος Συστηµικών Λύσεων Εκπαιδευτικός Κύκλος Συστηµικών Λύσεων Εκπαιδεύτρια: Χαριτίνη Παπακυρίλλου Εργασία Τίτλος: «Έτοιµος για Αίτηµα» Ηµεροµηνία: 29 06 2013 Είχα ακούσει για µια µαγική ψυχοθεραπευτική µέθοδο όπου στήνονται

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος ...... Δημοσθένης Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2010 ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΛΑ & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη

Διαβάστε περισσότερα

John C. Carr: «Θωρηκτό Αβέρωφ, κεραυνός στο Αιγαίο

John C. Carr: «Θωρηκτό Αβέρωφ, κεραυνός στο Αιγαίο John C. Carr: «Θωρηκτό Αβέρωφ, κεραυνός στο Αιγαίο Γιώργος Κιούσης TOP NEWS Δεκεμβρίου 23, 2015 Tου ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ Ναυπηγημένο στο Λιβόρνο της Ιταλίας το 1910, το θωρηκτό Αβέρωφ, εκτοπίσματος 10.000 τόνων,

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

«Οδική ασφάλεια... για κλάµατα!» (Θεατρικό γραµµένο από τα παιδιά της Β 1)

«Οδική ασφάλεια... για κλάµατα!» (Θεατρικό γραµµένο από τα παιδιά της Β 1) «Οδική ασφάλεια... για κλάµατα!» (Θεατρικό γραµµένο από τα παιδιά της Β 1) Πρόσωπα: Μαθητές ασκάλα Κύριος Τροχαιάκης (αστυνοµικός της τροχαίας) Παιδιά ΣΚΗΝΗ 1 (στην τάξη) Χτυπά κουδούνι και µπαίνει µέσα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2

ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2 ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ INTERNET Το Internet είναι ένα πλέγμα από εκατομμύρια διασυνδεδεμένους υπολογιστές που εκτείνεται σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη και παρέχει τις υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ 18 Sunday Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΠΑΕΙ ΤΑ ΕΣΜΑ ΤΗΣ Ίσως είναι το πιο αναγνωρίσιμο μνημείο παγκοσμίως, συνυφασμένο με τη δημοκρατία που γεννήθηκε και ζει(;) σε αυτήν τη χώρα. Και

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ;

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΝΑ ΗΛΙΟΛΟΥΣΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟ ΠΡΩΙΝΟ ΤΟΥ 490 Π.Χ., ΣΕ ΚΑΠΟΙΟ ΡΟΜΑΚΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ. TAK TAK Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! ΛΕΝΕ ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΠΕΛΩΡΙΟΙ ΣΑΝ ΤΟΥΣ ΚΥΚΛΩΠΕΣ.

Διαβάστε περισσότερα

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά 1 2 Η Εγνατία Οδός δίνει άλλες διαστάσεις και ευκαιρίες στην επισκεψιμότητα. Η δυνατότητα του επισκέπτη να διασχίσει όλη

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ;

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτική της Τμηματοποίησης Αν σκοπεύεις να διαπραγματευτείς ένα π.χ. συμβόλαιο τριών ετών, διαπραγματεύσου σκληρά για ένα συμβόλαιο ενός έτους μόνο. Όταν η διαπραγμάτευση

Διαβάστε περισσότερα

Αυτά συμβαίνουν σε επίπεδο αισθητού δηλαδή ύλης, τι γίνεται όμως σε επίπεδο νοητού, δηλαδή καταστάσεων, γεγονότων κτλ;

Αυτά συμβαίνουν σε επίπεδο αισθητού δηλαδή ύλης, τι γίνεται όμως σε επίπεδο νοητού, δηλαδή καταστάσεων, γεγονότων κτλ; Όλοι έχουμε ακούσει για το συνειδητό και το υποσυνείδητο. Το υποσυνείδητο είναι μια αποθήκη πληροφοριών από την οποία αντλούμε εικόνες ήχους κτλ για να αποκωδικοποιήσουμε κάτι. Π.χ. σπάει ένα γυαλί, τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΦΟΙΝΙΚΑΣ Αποστολή 7

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΦΟΙΝΙΚΑΣ Αποστολή 7 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΦΟΙΝΙΚΑΣ Αποστολή 7 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Με την πρώτη ημέρα από την άναδρη επίθεση της Τουρκίας να έχει περάσει, οι δυο χώρες έχουν εμπλακέι τόσο στην στεριά, όσο στην θάλασσα και στον αέρα. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα.

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Δεν είναι πάντα εφικτό να το προγραμματίζουμε κατά προτεραιότητα.

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Συμπληρωματικό ερωτηματολόγιο Β Πράσινο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ F-2-F Β (4 ος Γύρος 2008) Οδηγ. Προς ΣΥΝΕΝΤΕΥΚΤΗ: AN ΤO ΕΡΩΤΩΜΕΝΟ ΑΤΟΜΟ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΡΑΣ, ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΗΝ GF1. ΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες αεροπόροι-πιλότοι και εξερευνήτριες. 1. Aεροπόροι-πιλότοι. COCHRAN, JACQUELINE ("Jackie") (Κόχραν, Ζακλίν (Τζάκυ))

Γυναίκες αεροπόροι-πιλότοι και εξερευνήτριες. 1. Aεροπόροι-πιλότοι. COCHRAN, JACQUELINE (Jackie) (Κόχραν, Ζακλίν (Τζάκυ)) Γυναίκες αεροπόροι-πιλότοι και εξερευνήτριες Έρευνα-επιλογή: Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ 1. Aεροπόροι-πιλότοι COCHRAN, JACQUELINE ("Jackie") (Κόχραν, Ζακλίν (Τζάκυ)) ΗΠΑ πιλότος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 02 ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 02 ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 02 ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ Άρθρο 0201: Ορισµός του Πολεµικού Ναυτικού 1. Ο όρος "Πολεµικό Ναυτικό", όπως χρησιµοποιείται στο κείµενο των ιατάξεων, δηλώνει το σύνολο των Ναυτικών και Αεροναυτικών

Διαβάστε περισσότερα

2.3. Ασκήσεις σχ. βιβλίου σελίδας 100 104 Α ΟΜΑ ΑΣ

2.3. Ασκήσεις σχ. βιβλίου σελίδας 100 104 Α ΟΜΑ ΑΣ .3 Ασκήσεις σχ. βιβλίου σελίδας 00 04 Α ΟΜΑ ΑΣ. Έξι διαδοχικοί άρτιοι αριθµοί έχουν µέση τιµή. Να βρείτε τους αριθµούς και τη διάµεσό τους. Αν είναι ο ποιο µικρός άρτιος τότε οι ζητούµενοι αριθµοί θα είναι

Διαβάστε περισσότερα