ΤΙ ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΚΕΙ ΠΕΡΑ; ΜΟΥ: ΓΗ ΧΩΡΙΣ ΟΝΟΜΑ ΝΕΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΥΛΗΣ. ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ Αλέξης Καραμπέτσος ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΑΓΕΛΑΔΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΙ ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΚΕΙ ΠΕΡΑ; ΜΟΥ: ΓΗ ΧΩΡΙΣ ΟΝΟΜΑ ΝΕΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΥΛΗΣ. ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ Αλέξης Καραμπέτσος ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΑΓΕΛΑΔΑ"

Transcript

1

2 ΤΙ ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΚΕΙ ΠΕΡΑ; ΠΟΙΟΙ ΗΤΑΝ ΟΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΕΣ ΤΩΝ ΛΟΦΩΝ; ΤΟΤΕ ΠΟΥ ΔΕΝ ΥΠΗΡΧΕ ΤΟ ΧΑΡΤΙ ΜΟΥ: ΓΗ ΧΩΡΙΣ ΟΝΟΜΑ ΝΕΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΥΛΗΣ Henry I. Simmons George E. Stuart Χρήστος Λάζος. Mara Calabri James S. Trefil ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ Αλέξης Καραμπέτσος ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΑΓΕΛΑΔΑ ΤΟ ΤΕΡΑΣ ΤΟΥ ΛΟΧ-ΝΕΣ ΚΑΙ ΤΑ UFO Ellen Sutton Angelo Moretti ΜΥΣΤΑΓΩΓΙΚΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Αλεξ. Αλεξίου ΟΤΑΝ ΓΕΝΙΟΤΑΝ Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΟΙ ΕΞΩΓΗΪΝΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ Εφη Καρποδίνη Sergio Conti ΚΙΝΗΤΗΡΑΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ ΖΩΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΖΩΗ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ Δημ. Λιάρος τμηματα ΦΙΛΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ ΔΙΕΘΝΗΣ ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΚΛΕΙΨΗ ΗΛΙΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ Παρακαλούμε όσους άποστέλουν συνεργασίες στο περιοδικό να είναι δακτυλογραφημένες. Χειρόγραφα δέν επιστρέφονται. Οί απόψεις του περιοδικού δέν ταυτίζονται αναγκαστικά μέ τις απόψεις πού εκφράζονται από τους συνεργάτες του. "ΑΙΝΙΓΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ" μηνιαίο περιοδικό. Ετος ιδρύσεως ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ: Εκδόσεις "ΧΡΥΣΗ ΤΟΜΗ" (Γ. Σωτηρόπουλος Σπ. Αλεβιζόπουλος) Ο.Ε. Χρήστος Δ. Λάζος. ΓΡΑΦΕΙΑ: Πανεπιστημίου 56, 3ος όροφος ΤΗΛ ΕΚΔΟΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Σπ. Αλεβιζόπουλος, Βούλγαρη 72, Πειραιεύς. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΣΥΝΤΑ=ΗΣ: Χρήστος Δ. Λάζος, Δημητρακοπούλου Κουκάκι, Αθήνα, τηλ. γραφείου ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ: Δανάη Αρνέλλου-Λάζου. ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Μάνια Φιλιππίδου, Συνεσίου Κυρηνης 5-7 Αθήνα, τηλ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ: Ντίνος Γαρουφαλιάς, Γ Σεπτεμβρίου 51, τηλ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ: Εξωφύλου Ηλίας Καραμπατσάκης Ε.Ε "ILMAK", Ασκληπιού 36, Τηλ Εσωτερικών: Μιχάλης Σπανός, Βουλγαροκτόνου 26-28, Τηλ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΥΠΟΓΡΑ- ΦΕΙΟΥ: Μιχάλης Μακέδος, Βουλγαροκτόνου 26-28, Τηλ ΜΟΝΤΑΖ-ΕΚΤΥΠΩΣΗ: "GRAMAK" Ε.Π.Ε. Βουλγαροκτόνου 26-28, Τηλ

3 Η κατάκτηση του σύμπαντος και ή έρευνα για τήν ύπαρξη εξωγήινης ζωής έχουν πάψει νά είναι φαντασία. Ή κατασκευή γιγάντιων διαστημοπλοίων είναι τό πρώτο βήμα του ανθρώπου για τήν επαφή του με τους Συμπαντικούς γείτονες του. Ο θόρυβος του "νερού" δεν ήταν δυνατό να μας αφήσει αδιάφορους έτσι σπεύσαμε να γράψουμε για τον καρκίνο αλλά όχι δημαγωγικά. Το "νερό" είναι μια εξωφρενική απάτη που είναι πολύ πιθανό ότι έχει κρυφοπολιτικά κίνητρα. Προσοχή λοιπόν στους διαφόρους αγύρτες και απατεώνες που παίζουν με τον ανθρώπινο πόνο. Αλλά γενιέται το ερώτημα: γιατί πιστεύει ο κόσμος το παθιασμένα το "νερό" και γιατί καταφέρεται εναντίον των γιατρών; Μία απο τις πιο σημαντικές απαντήσεις ειναι ότι ή ιατρική επιστήμη στα χέρια ορισμένων έχει καταντήσει αισχρό εμπόριο μόνο, παρά τον όρκο τών εμπόρων-γιατρών. Αλλα γιατί ή ιατρική επιστήμη, ή τόσο άμεσα δεμένη με τήν ύπαρξη του ανθρώπου δεν έχει καταφέρει να κερδίσει τήν συμπάθεια του κοινού; τήν πίστη του; τήν εμπιστοσύνη του; Γιατί οι οποιοιδήποτε εφευρέτες του "γλυκού νερού" μπορούν και ξεσηκώνουν τον κόσμο σε σημείο που να μιλάμε για ομαδική παράκρουση; Και πάλι ή απάντηση είναι ή αισχροκέρδεια ορισμένων γιατρών και ακόμα ή ανεπάρκεια επαφής του κοινού με τήν επιστήμη αυτή, επαφή που στον τόπο μας βρίσκεται σε ανείπαρκτα ποσοστά. Γιατί; Οι γιατροί καλούνται να απαντήσουν το ζητούν οι χιλιάδες όσων δεν έπαθαν ακόμα παράκρουση. Ας γίνουν φίλοι κι όχι οικονομικά φόβητρα, ας εκλαϊκέψουν τήν επιστήμη τους, ας τήν φέρουν κοντά στον άνθρωπο γιατί ή ιατρική είναι ή επιστήμη τής αγάπης και τής ανθρωπιάς κι όχι τής στυγνής, πολλές φορές, εκμετάλλευσης. Αυτό το αίτημα απευθύνεται σ' όλους εκείνους τους γιατρούς που έμειναν άνθρωποι και υπάρχουν πολλοί το πιστεύουμε, στον τόπο μας. Για μας το θέμα "νερό" πέρα από οποιεσδήποτε άλλες προεκτάσεις είναι ενα θέμα ηθικής εμπιστοσύνης. Ο πολύς κόσμος ψήφισε κατά τής ιατρικής και τούτο γιατί έχει γίνει πολλές φορές αντικείμενο εκμετάλλευσης. Και δεν είναι μόνο οί χαμηλού πνευματικού επιπέδου (δυστυχώς). Πιστεύουμε στην ιατρική επιστήμη και μόνο σ' αυτή. Ας μας πλησιάσει για να γίνουμε φίλοι, βοηθοί της και συμπαραστάτες της στον ανώνα εναντίον της α- γνοίας και τής ανθρωπιάς. Ας θυμιθεί τον Ιπποκράτη κάποτε.

4 Κύριε Διευθυντά, Κατ' αρχήν θερμά συγχαρητήρια γιά τήν έκδοση του περιοδικού σας περιοδικό πού έλειπε άπό τό αναγνωστικό κοινό της χώρας μας. Δέν είναι καθόλου υπερβολή, άλλά άν συνεχίσετε αυτήν τήν αντικειμενική προσπάθεια σας θά συναγωνίζεστε τά αντίστοιχα περιοδικά της Ευρώπης. Στή διαστημική εποχή πού ζούμε σήμερα τά σύνορα του ανθρώπου είναι το Σύμπαν, το γεμάτο μυστήριο και άγνωστο, γι' αυτόν ακριβώς τόν λόγο πρέπει ο κόσμος να ενημερώνεται πάνω σε θέματα Αστρονομίας, Μεταφυσικής, Γεωλογίας, ιπταμένων δίσκων κ.λπ.. Επειδή ασχολείται τό περιοδικό σας μέ τήν έρευνα των U.F.O. θα ήθελα νά αναφέρω τό έξης : Στή χώρα μας έχουν κυκλοφορήσει τά βιβλία του Νταίνικεν καθώς επίσης και ενός Γερμανού μηχανικού της NASA του Τζότζεφ Μπλούμριχ, τό «Ήνοίχθησαν oι ουρανοί» στό οποίον ό συγγραφέας μεταφράζει ένα χωρίο της Παλαιάς Διαθήκης του Προφήτη Ιεζεκιήλ και εξάγει τό συμπέρασμα ότι επισκέφτηκαν τόν προφήτη πρό χιλιάδων ετών «διαστημόπλοια μέ ά- στροναύτες πού του έδωσαν ορισμένες γνώσεις άφού τόν μετέφεραν στό «διαστημόπλοιο» τους. Επίσης ό συγγραφέας δίνει, άπό τήν περιγραφή του προφήτη, τό σχήμα του «διαστημοπλοίου», τήν προωστική του δύναμη και πολλά άλλα τεχνικά στοιχεία, θα ήθελα λοιπόν έάν φυσικά αυτό ευρίσκεται μέσα στον κύκλο θεμάτων σας, νά πάρετε μιά θέση ή νά δώσετε κάποια διευκρίνηση στό ζήτημα. Ευχαριστώ γιά τή φιλοξενία. Μετά τιμής Τζίμας Μαργαρίτης, Τεταρτοετής Φυσικός Α.Π.Θ. Αγαπητέ Αναγνώστη, καί σέ παλαιότερη απάντηση μας προς τόν κ. Βάρβογλη στό θέμα του βιβλίου «Ηνοίχθησαν οι ουρανοί» είχαμε διατυπώσει τή γνώμη ότι τό θέμα πού αναπτύσσεται στό βιβλίο αυτό είναι καθαρά τεχνικό κι όχι φιλολογικό. Ο συγγραφέας Γιόζεφ Μπλούμριχ παίρνει τήν περιγραφή του προφήτη Ιεζεκιήλ, αναλύει, κατά τήν προσωπική του γνώμη, τά στοιχεία αυτά σέ νούμερα και αριθμούς, τά μεταπλάθει σέ σχήματα και εικόνες και επειδή είναι τεχνικός της ΝΑΣΑ στά διαστημόπλοια μας παρουσιάζει στό τέλος της μελέτης του ένα διαστημόπλοιο. Η περιγραφή του Ιεζεκιήλ μεταμορφώνεται έτσι σ' ένα διαστημόπλοιο, πού μάλιστα oι Ανθρωποι θ' αργήσουν νά κατασκευάσουν (Ο κ. Μπλούμριχ όμως τό κατόρθωσε). Στό σημείο αυτό έχουμε νά πούμε ότι κάποιος άλλος μηχανικός, άν καταπιανόταν μέ τό θέμα ίσως νά έφτιαχνε κάτι διαφορετικό. Θέση δέν μπορούμε νά πάρουμε γιατί τό θέμα αυτό είναι κυριολεκτικά μιά τεχνική κατασκευή βασισμένη σέ μυθολογικά στοιχεία πού ερμηνεύτηκαν (;) μετά άπό 2500 χρόνια. Διευκρινίζουμε μόνο ότι στους διεθνείς κύκλους πού τό βιβλίο αυτό παρουσιάστηκε δέν έτυχε της υποδοχής πού έτυχαν τά βιβλία αυτού πού έδωσε τή γενεσιουργό αιτία γιά τό βιβλίο του Μπλούμριχ, τόν Εριχ φόν Νταίνικεν. Ισως, γιατί oι άνθρωποι είναι πρόσφοροι στά γενικό- 2 τερα θέματα κι όχι στά τεχνικά: Τό βιβλίο δέν είχε μεγάλη κυκλοφορία, ούτε έξω ούτε έδώ, στην Ελλάδα. Τό γιατί δέν τό γνωρίζουμε. Αν κάποιος άπό τους αναγνώστες, νομίζει ότι, έχει νά πεί κάτι εποικοδομητικό, ευχαρίστως νά δημοσιεύσουμε τήν απάντηση του. Κύριοι, κατ' αρχήν δεχθήτε τά θερμά συγχαρητήρια μου, μολονότι τά τόσα άλλα προηγηθέντα καθιστούν μονότονα τά ιδικά μου, γιά τήν πρωτοπόρο και σοβαρή έκδοση του περιοδικού. Ολα τά θέματα τά οποία τούτο πραγματεύεται είναι πολύ ενδιαφέροντα και έξ ίσου σπουδαία. Ελπίζω δέ και συγχρόνως εύχομαι ή πάροδος του χρόνου νά συνεπάγεται και ανάλογη βελτίωση του περιο~ δικού, πράγμα τό όποίον βεβαίως είναι και ευχή όλων των αναγνωστών του. Τή βελτίωση αυτή του περιοδικού, λοιπόν, επιθυμώ καί έγώ επί πλέον αναφέρομαι σέ ορισμένες παρατηρήσεις. Ή ποιότητα του χαρτιού του περιοδικού έχει χάσει αίσθητά μετά τά 5 πρώτα τεύχη. Κατανοώντας τις δυσχέρειες, τις όποιες αντιμετωπίζετε, θά ήθελα μόνο νά παρακαλέσω νά μή γίνει και άλλη μεταβολή. Ως προς τό θέμα της γλώσσης, ή πρωτοβουλία σας μέ τήν οποία θεσπίσατε τή δημοτική είναι αξιόλογη και αξιέπαινη, γιατί ή δημοτική είναι πράγματι ή γλώσσα του λαού (έγώ γράφω στην απλή καθαρεύουσα γιατί δέν γνωρίζω ακόμη καλά τή δημοτική). Χρειάζεται όμως προσοχή γιά νά μή φθάσουμε εις τό άλλο άκρον, τήν άκρα δημοτική. Πρέπει βέβαια νά είπω ότι παρόμοια τάση δέν έχω παρατηρήσει, αλλά παρ' όλα ταύτα σας εφιστώ τήν προσοχήν. Μιά σημαντική παράλειψη του περιοδικού, κατά τή προσωπική μου φυσικά γνώμη, είναι ή μή παράθεση είς κάθε άρθρον, βασικών βιογραφικών στοιχείων του αρθρογράφου συγγραφέα, σχετικών βεβαίως μέ τά ενδιαφέροντα του περιοδικού. Ενα ξερό όνομα δέν σημαίνει απολύτως τίποτε. Τί σημαίνει Solas Boncompagni (και άλλα διάφορα ονόματα) γιά κάποιον ό οποίος δέν τόν γνωρίζει; Ασφαλώς τίποτε. Τότε ποιος λοιπόν ό λόγος νά παραθέτονται και αυτά ακόμη τά ονόματα ; Ή δικαιολογία γιά έλλειψη χώρου δέν ευσταθεί. Πράγματι υπάρχουν αρκετά λευκά κενά στό περιοδικό (π.χ. τεύχη 1 και 2 σελίδες 53, 54, 54, 12, 13, 19 αντιστοίχως και πολλές περιττές φωτογραφίες καί είκόνες, ενίοτε δέ ολοσέλιδες. 'Αλήθεια οι φωτογραφίες όπως στις σελίδες 4, των 1ου και 3ου τεύχους τί ιδιαίτερο ενδιαφέρον καί ουσιαστικό περιεχόμενον παρουσιάζουν. Αλλες δέ πάλι όπως στις σελίδες 19 καί 20, των τευχών 2 και 7 αντιστοίχως, έχουν σαν θέμα τό ίδιο ακριβώς, μέ τό έγχρωμο, μάλιστα, εξώφυλλο κάθε τεύχους αντιστοίχως. Άπό αυτές ή της σελ. 20 τεύχος 7 κατέχει μίαν ολόκληρη σελίδα. Και οί μέχρι τώρα αναφερθείσες δέν είναι οί μοναδικές περιττές φωτογραφίες (αναρωτιέμαι ποιόν σκοπόν έξυπηρετούν οι πολυάριθμες καί ιδίου σχεδόν περιεχομένου είκόνες στίς σελίδες του 3ου τεύχους).. Kαι τελειώνω μέ τις φωτογραφίες και εικόνες: τις θεωρώ άχρηστες έάν μολονότι τό θέμα τους δέν είναι προφανές ρίθενται άνευ εξηγήσεων όπως στίς σελίδες 15, 33, 47 τεύχος 3 (άπό αυτές ή 2α έχει αγγλικούς όρους μή έξηγηθέντας). Τό αυτό έχω νά πω και γιά τις φανταστικές είκόνες (π.χ. σελίς 15, τεύχος 8) των οποίων τήν θέση θά μπορούσαν νά καταλάβουν άλλες σημαντικότερες. Ενα άλλο τρωτόν του περιοδικού είναι οί ακατανόητες ενίοτε επιστημονικές λέξεις, έννοιες και εκφράσεις, οί όποίες καθιστούν τό κείμενο δυσπρόσιτο στους μή είδικούς, δηλαδή στην μεγάλη μάζα του λαού. Μήπως τέτοιου είδους δυσχέρειες είναι δυνατόν ν' αποφευχθούν αν εγκαινιάζοντας ένα νέο κύκλο έρευνας αρχίζετε άπό τά γενικά, καί κατανοητά, μεταβαίνοντας μέ τόν καιρό στά είδικά και δυσκατανόητα; (πράγμα τό όποίο δέν πράξατε μέ τήν Παραψυχολογία άφού αρχίσατε μέ τό πολύ προχωρημένο θέμα «Εγχειρήσεις άπό τό υπερπέραν» τεύχος 1). Απορία μου έδημιουργήθη σχετικά μέ τό άρθρο «Πολύχρωμοι δρόμοι» (σελ. 17 τεύχος 8). Τό άρθρο αυτό παρουσιάζει επιστημονικό επίτευγμα καί επιστημονικές τεχνικές προοπτικές, οι οποίες κάθε άλλο παρά στην περιοχήν του αγνώστου ανήκουν. Δέν παρεκκλίνει λοιπόν τό άρθρο του σκοπού του περιοδικού, ό όποίος είναι (όπως έσείς τόν θέσατε στην φιλική έπιστολήν του 1ου τεύχους) ή έρευνα του αγνώστου; Τό έν λόγω άρθρο μόνον στις σελίδες «ΕΝΗ- ΜΕΡΩΣΗ» θά ήδύνατο νά έχει θέση. Τέλος έρχομαι νά ερωτήσω καί έγώ μετά τόν κύριον Πανώριον (τεύχος 8), γιατί διεκόπη ή συνέχεια των άρθρων του κυρίου Σιμοπούλου. Η απάντηση σας δέν ικανοποιεί διότι είναι προφανέστατο ότι τά πολύ ενδιαφέροντα άρθρα του κυρίου Μπαλάνου δέν άποτελούν συνέχειαν της εργασίας του κυρίου Σιμοπούλου διότι 1) ούτε κάν επιγράφονται «ΙΠΤΑΜΕΝΟΙ ΔΙΣΚΟΙ-ΔΙΑΣΤΗ- ΜΙΚΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ», 2) είναι αυτοτελή ώς έπί τό πλείστον άρθρα ένώ ή εργασία του κυρίου Σιμοπούλου ήταν συνέχεια άρθρων, 3) τά άρθρα του κου Μπαλάνου τά χαρακτηρίζει ή αφήγηση, οί μαρτυρίες, γεγονότα και λογικές επιστημονικές υποθέσεις, ένώ τά του κ. Σιμοπούλου τά έχαρακτήριζε ή θεωρητική μελέτη διά τών έπί Βιολογίας, Αστρονομίας καί άλλων επιστημών παρατηρήσεων, καί 4) διότι πιστεύω ότι είναι δυσχερής καί πρέπει νά αποφεύγεται ή αλλαγή του συγγραφέως μιας συνεχείας άρθρων, άλλως ή συνέχεια αύτη δέν διατηρείται. Ελπίζω τά ανωτέρω νά αποτελέσουν μιά κάποια βοήθεια είς τήν όλην προσπάθειαν γιά τήν βελτίωση του περιοδικού, τήν οποίαν και μέ τό παραπάνω αξίζει. Εμείς οί αναγνώστες θά τό ύποστηρίξομε ποικιλοτρόπως. Ευχαριστώ πολύ για την φιλοξενίαν. Μετά τιμής Αντώνιος Μπιτσάκης μαθητής

5 Νά και μία επιστολή πού μας αναλύει και μάς κατακρίνει τόσο άδικα, ώστε αισθανόμαστε τήν ανάγκη νά απαντήσουμε. Μας λέτε αγαπητέ αναγνώστη, ότι ή ποιότης του χαρτιού κατέβηκε κ.λπ. Στό σημείο αυτό σας λέμε ότι το χαρτί ποιοτικά δέν έπεσε. Παρέμεινε χαρτί ιλλουστρασιόν όπως ήταν έξ αρχής, αλλά ελάφρυνε δηλ. από 110 γραμ. πού ήταν έγινε 85 δηλ. πιό λεπτό γιά νά διευκολύνει: 1. τόν βιβλιοδέτη πού δένει τά περιοδικά, και 2. νά ελαφρύνουν οι τόμοι άπό τό περιττό βάρος. Στό «κατανοών τάς δυσχερείας κ.λπ.» κατανόηση δέν υφίσταται παρά μόνο αβασάνιστη και επιφανειακή κριτική. Τό περιοδικό λόγω συνεχούς αύξησης της ποιότητας τών άρθρων του καί της βελτίωσης τών στοιχείων του έφτασε σέ υψηλό κοστολόγιο. Αυτό συμβαίνει γιατί αύξησε τις αμοιβές τών συνεργατών του, τών μεταφραστών, τών κάθε είδους διαφημίσεων πού κάνει κ.λπ. ώς έκ τούτου ή κατανόηση σας δέν φτάνει και μέχρι του σημείου νά σκεφτείτε ότι πιθανόν να είναι παθητική ή έκδοση του, δηλ. νά μή προσφέρει κέρδη. Εάν δέ χρειαστεί νά αλλάξουμε τήν ποιότητα του χαρτιού καί νά βάλουμε φθηνότερο, θά ρωτήσουμε γι' αυτό τους αναγνώστες μας, πού καί τελικά τό πληρώνουν. Σχετικά μέ τά βιογραφικά στοιχεία πού αναφέρετε είχαμε κάνει τήν πρόταση νά παρουσιάσουμε τις βιογραφίες τών τακτικών Ελλήνων συνεργατών μας αλλά αρνήθηκαν. Γιά τόν λόγο αυτό ή ευγένεια μας επιβάλλει νά μήν παρουσιάσουμε ούτε τών ξένων. Οσα αναφέρετε γιά τις φωτογραφίες έχουν άμεση σχέση μέ τήν αισθητική καί καλλιτεχνική παρουσίαση του περιοδικού καί ώς έκ τούτου δέν είναι δυνατόν νά μας γίνουν υποδείξεις, γιατί τότε κάποιος άλλος θά μας κάνει τήν παρατήρηση ότι και τά γράμματα είναι άσχημα, ότι τό τύπωμα στραβό, οπότε πάει μακριά τό πράγμα. Ή παρατήρηση σας ότι δέν αρχίζουμε άπό τήν αρχή είναι καί αυτή άδικη. Αρχίσαμε άπό τήν αρχή θέματα πού ήταν δυνατό, όπως αστρονομία (Γέννηση καί θάνατος της Γης), εξωγήινοι πολιτισμοί, Ατλαντίδα, πολιτισμοί Κεντρικής Αμερικής (Ομλέκ). Στήν Παραψυχολογία δέν υπάρχει αρχή γιατί τό θέμα έχει άλλη προέκταση στό παρελθόν. Τά θέματα του περιοδικού σιγά-σιγά μορφοποιούνται καί εμπεδώνονται ακόμα περισσότερο. Σχετικά μέ τόν κ. Σιμόπουλο, σύντομα θά συνεχίσει τήν έρευνα πού είχε σταματήσει λόγω συγγραφής του εκτεταμένου θέματος γιά τό άστρο της Βηθλεέμ. Κον Α. ΨAPPON. Ευχαριστούμε γιά τά καλά σας λόγια. Γιά τήν τεχνική του Αγγλου Τ.Β. Ντάν, είναι πολύ δύσκολο νά σας δώσουμε προς τό παρόν πληροφορίες λόγω του ότι ο ειδικός μας συνεργάτης βρίσκεται εκτός Ελλάδος, (Ιταλία). Ισως αργότερα μπορέσουμε νά ικανοποιήσουμε τήν επιθυμία σας αυτή. Αξιότιμοι Κύριοι, Στό τεύχος 4 ό κ. Φρερής μεταξύ της αυτοβιογραφίας του μάς λέει κάπου στό τέλος κάτι γιά τά καλκάνια πού μοιάζουν τόσο πολύ μέ βιολιά και μέ κιθάρες. Αν και κάπως αργά μιά καί τώρα τυπώνεται τό τεύχος 8 επιτρέψτε μου νά του απευθύνω μιά αντίρρηση μέσω του περιοδικού σας. Συγγνώμη πού τά στέλνω χειρόγραφα μιά καί δέν διαθέτω γραφομηχανή. Εύχομαι μακροζωία στό περιοδικό σας. Μιά απάντηση στό Γιώργο Φρερή. Τό νά τραβάμε γραμμές καί νά σβήνουμε μέ υποκειμενικά κριτήρια τά μαθήματα της μυθολογίας καί της περιοχής γύρω άπ' αυτήν, ή οποία όπως καί νά τό κάνουμε μας έξηγεί πολλά πράγματα γύρω άπό τήν προέλευση μας, είναι πολύ εύκολο βέβαια, αλλά μόνον όσον άφορά έμάς τους ίδιους καί τις υποκειμενικές αλήθειες μας. Τό ότι ό κ. Φρερής έχει περάσει πολλά χρόνια στή θάλασσα καί ιδιαίτερα γιά μιά ολόκληρη δωδεκαετία πάνω σ' ένα αλιευτικό ανοιχτής θαλάσσης, είναι κάτι πού ίσως άφορά τό άτομο του καί τήν πιθανή αυτοβιογραφία του. Στήν αρχή του κειμένου μάς εξηγεί ότι έρχεται νά κάνει απομυθοποίηση τών ΟΑΝΝΝΕΣ, μ' όλο τό σεβασμό βέβαια πού τρέφει στις παραδόσεις καί τους θρύλους, όπως λέει ό ίδιος. Μπορώ όμως νά πώ ότι αυτά πού γράφει, δέν έχουν καμιά σχέση ούτε μέ ΟΑΝΝΕΣ ούτε μέ Χαλδαίους. Μας κάνει μιά εισαγωγή, γιά νά μας υπενθυμίσει τό δέος πού νοιώθει ό άνθρωπος μπροστά στή θάλασσα. Φοβούμενος μήπως τόν κατηγορήσουμε γιά άγνοια περί τά Ομηρικά έπη, μας αναφέρει τόν Ομηρο. Μας εκθέτει τις περιλήψεις τών βιβλίων πού διάβασε, σάν νά ήθελε νά μάς εντυπωσιάσει γιά τις γνώσεις του. Έν συνεχεία μας παρηγορεί ότι αυτός όλος ό πρόλογος ήταν απαραίτητος. Καί μας προδιαθέτει σέ μιαν -δήθεν αμφισβήτηση τών ΟΑΝΝΕΣ άπό προσωπική του εμπειρία ελληνικής σκέψης (SIC). Αν όλοι μέ τις εμπειρίες τους καί τις υποκειμενικές τους γνώμες, πού δέν στηρίζονται πουθενά, προσπαθούσαν νά αμφισβητήσουν πράγματα γνωστά, τότε τί θά γινόταν ; Οι περιοχές της μυθολογίας, πού εξεταζόμενη χωρίς προκαταλήψεις μας α- ποκαλύπτει τήν προέλευση μας, δέν καταρρίπτονται μέ προσωπικές εμπειρίες, παρά μόνο διευρύνονται καί λύνουν τά αιώνια ερωτηματικά καταλλήλως εξεταζόμενες μέ τήν ανάλυση τών δεδομένων πού υπάρχουν εκάστοτε. Ο μύθος τών ΟΑΝΝΕΣ είναι πασίγνωστος καί προσφιλής, διότι είναι μία πραγματικήτητα όπως καταλήγουν οι νεώτερες έρευνες. Ολα είναι σαφή και ξάστερα. «Βγήκαν άπό τό Κοσμικό Αυγό, καί, επειδή ή κατασκευή τους δέν τους επέτρεπε νά ζήσουν στή στεριά, κατοίκησαν στους βυθούς τών θαλασσών, βγαίνοντας κατά διαστήματα γιά νά διδάξουν τόν πολιτισμό στους Χαλδαίους. Τί ήταν τό Κοσμικό Αυγό ; Τίποτα άλλο άπό ένα διαστρικό σκάφος. Και οι Οάννες ; απλούστατα. Εξωγήινοι επισκέπτες ανωτέρου πολιτιστικού επιπέδου. Τώρα άν ό κ. Φρερής έπιασε στά δίχτυα του τά καλκάνια καί μ' αυτά προσπαθεί νά μας φανεί ώς παρουσιαστής μιας δικής του άποψης, πού γιά πρώτη φορά σέ παγκόσμια κλίμακα (EXTRA SIC) παρουσιάζεται, δικαίωμα του. Δικαίωμα μου όμως είναι καί μένα νά του πώ ότι τά καλκάνια άπ' ότι τουλάχιστον γνωρίζω έγώ, είναι κατάλληλα μόνο γιά ούζο (μεζές), καί όχι προς διάδοσιν του πολιτισμού στους Χαλδαίους. Τώρα πού βρήκε κοινό σημείο σύγκρισης ανάμεσα στό καλκάνι καί στους ΟΑΝΝΕΣ καί έκανε καί μας τους άλλους νά απορήσουμε βαθειά, είναι άξιον μελέτης. Αλλο καλκάνια, ναυτικές αναμνήσεις, θαλασσοπόροι καί ψάρια επίσκοποι καί άλλο ΟΑΝΝΕΣ. Μετά τιμής Γιώργος Μπαλατσούκας. Κριναγόρου 36 Αθήνα Ευχαριστώ γιά τήν φιλοξενία ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ Ν. ΣΥΜΕΩΝΙΔΗΣ, Παλαιολόγος Π. ΡΟΒΙΘΗΣ, Αστρονόμος Δ. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ, Αστρονόμος-Φυσικός Ε. ΚΑΡΠΟΔΙΝΗ, Αρχαιολόγος NT. ΓΑΡΟΥΦΑΑΙΑΣ, Γλωσσολόγος P. KOLOZIMO, Συγγραφέας Μ. MOREAU, Συγγραφέας L. GIANFRANCESCHI, Ψυχολόγος-Ερευνητής S. BONCOMPAGNI, Αρχαιολόγος-Ιστορικός Ε. SUTTON, Δημοσιογράφος-Συγγραφέας ΕΚΤΑΚΤΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Β. ΓΙΑΡΗΜΟΥΣΤΑΣ Μ. Σ. ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ Γ. ΦΡΕΡΗΣ Γ. Ν. ΜΠΑΛΑΝΟΣ ΑΓΓ. ΔΙΑΚΟΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΈΣ Κώστας θεοφάνου, Γαλλικά Μαρία Μανέττα, Γαλλικά Κώστας Λιναρδάτος, Ρωσικά Κλειώ Κοασίν, Ιταλικά Αλέξης Καραμπέτσος, Αγγλικά Κώστας Δόλκας, Αγγλικά Γενική επιμέλεια μεταφραστικού τμήματος Ντίνος Γαρουφαλιάς

6 Η ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΩΓΗΙΝΗ ΖΩΗ HENRY I. SIMMONS

7 Μια εκτεταμένη αναφορά στις διάφορες αποστολές διαστημοπλοίων προς τους πλανήτες γιά τήν ανακάλυψη ζωής, σέ δύο συνέχειες. Ό Henry I. Simmons είναι γνωστός στους αναγνώστες μας από άλλοτε (τεύχος Ν. 4). Η μετάφραση -Επιμέλεια και φωτογραφική πλαισίωση τού σημαντικού αυτού άρθρου έγινε από τόν συνεργάτη μας, διδάκτορα Α- στρονόμο κ. Πέτρο Ροβίθη. Ε πί δώδεκα χρόνια τώρα αμερικανικά και σοβιετικά διαστημόπλοια εξερευνούν τους πλησιέστερους πλανητικούς γείτονες της γης στό ηλιακό μας σύστημα, τόν Αρη και τήν Αφροδίτη. Και τά δύο έθνη αντάλλαξαν μεταξύ τους καθώς και μέ τόν υπόλοιπο κόσμο τις επιστημονικές ανακαλύψεις τους γι' αυτούς τους δύο πλανήτες. Τελευταία, αμερικανικά διαστημόπλοια επισκέφτηκαν τόν Ερμή, πού είναι ό μικρότερος, ό πυκνότερος και ό πλησιέστερος προς τόν ήλιο από όλους τους άλλους πλανήτες, και τόν Δία, τόν πέμπτο σέ απόσταση άπό τόν Ηλιο και μεγαλύτερο άπό όλους τους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος. Τά στοιχεία πού προέκυψαν άπ' αυτές τις εξερευνήσεις ήταν γεμάτα εκπλήξεις, πού μερικές ανέτρεψαν καθιερωμένες θεωρίες και υποθέσεις, ενώ σέ άλλες περιπτώσεις συνέβαλαν στη γέννηση «επαναστατικών» ιδεών γιά τήν προέλευση και εξέλιξη του ηλιακού συστήματος. Αποτέλεσμα αυτών τών μελετών, πού συνεχίζονται, είναι νά μάθουμε κατά τήν τελευταία δεκαετία περισσότερα άπό όσα μάθαμε όλους τους προηγούμενους αιώνες, μέ κοπιαστικές παρατηρήσεις άπό τή Γή, γιά τή μικρή μας γωνιά στό διάστημα. Στήν αρχή του περασμένου έτους, τό διαστημόπλοιο Μάρινερ 10, βάρους 502 κιλών, έκανε τήν πρώτη εξερεύνηση του πλανήτη Ερμή πού επιχείρησε ποτέ ό άνθρωπος άπό μικρή απόσταση. Γιά νά φτάσει στον πλανήτη αυτό, τόν πλησιέστερο στον Ηλιο, πού περιστρέφεται σέ απόσταση από αυτόν χιλιόμετρα, χρησιμοποιήθηκε μιά νέα τροχιά πού έφερε κοντά στήν Αφροδίτη, σέ απόσταση χιλιομέτρων. Αυτό είχε σάν αποτέλεσμα νά μειώσει τήν τροχιακή ταχύτητα του διαστημοπλοίου, ώς προς τόν Ηλιο, σέ 4,4, χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο ώστε μπόρεσε νά «πέσει» προς τήν τροχιά του Ερμή. Η χρήση της κατεύθυνσης της έλξης βαρύτητας της Αφροδίτης γιά νά κάμψει τήν τροχιά του Μάρινερ 10, επέτρεψε νά χρησιμοποιηθεί μικρότερος πύραυλος εκτόξευσης άπό εκείνον πού θά χρειαζόταν γιά μια κατευθεία πτήση άπό τή Γή προς τόν Ερμή και μπόρεσε επίσης τό διαστημόπλοιο νά πραγματοποιήσει σημαντικές παρατηρήσεις τής Αφροδίτης καθώς περνούσε κοντά άπ' αυτή. Παρά τά προβλήματα πού παρουσιάστηκαν στα συστήματα ηλεκτροδότησης και ελέγχου του Μάρινερ 10, τό διαστημόπλοιο πέρασε μ' επιτυχία άπό απόσταση 700 χιλιομέτρων άπό τήν επιφάνεια του Ερμή. Εκατοντάδες φωτογραφίες μέ μεγάλες λεπτομέρειες του μεγαλύτερου μέρους τής φωτιζόμενης άπό τόν Ηλιο επιφανείας του Ερμή μεταδόθηκαν στή Γή. Αυτές οί φωτογραφίες υπήρξαν, κυρίως, ή μεγαλύτερη έκπληξη τής αποστολής εκείνης, γιατί αποκάλυψαν ότι ό Ερμής ήταν κατάσπαρτος μέ περισσοτέρους κρατήρες και άπό τις περισσότερο αρχέγονες περιοχές τής Σελήνης, όπως είναι τά σεληνιακά υψίπεδα και ή περιοχή «Τσιολκόβσκι» στήν πίσω μεριά τής Σελήνης. Περιμέναμε βέβαια, νά βρούμε κρατήρες στον πλανήτη Ερμή ό όποιος δέν έχει αέρα. Αλλά πιστεύαμε ότι επειδή βρίσκεται πολύ μακριά άπό τή ζώνη τών αστεροειδών, μεταξύ του Αρη και του Δία, άπ' όπου πιστεύεται ότι προέρχονται οί μετεωρίτες πού δημιουργούν τους κρατήρες, ότι ό Ερμής θά είχε σχετικά ομαλότερη επιφάνεια άπό τή Σελήνη ή τόν Αρη. Και όμως οί φωτογραφίες του αποκάλυψαν περισσότερους κρατήρες όλων τών μεγεθών, ακόμη και άπό τό άρχαιότερο και λιγότερο κτυπημένο έδαφος τών δύο άλλων ουρανίων σωμάτων. Μέρος του νοτίου ημισφαιρίου του Ερμή, κατάπηκτο από κρατήρες και ρωγμές. Τό τοπίο μοιάζει καταπληκτικά μέ τό σεληνιακό τοπίο 5

8 Ή τροχιά τού Μάρινερ 10 όπως σχεδιάστηκε γιά νά πλησιάση τόν Αρη και νά τεθή σε τροχιά γύρο απ' αυτόν πολύ πεπλατισμένη ώστε νά πλησιάζη και τους δορυφόρους του πλανήτη. Επίσης αποκάλυψαν πεδινές εκτάσεις παρόμοιες με τις «θάλασσες» τής Σελήνης, γεμάτες από υλικά πού κατέκλυσαν την επιφάνεια και πού προέρχονται από. το εσωτερικό του πλανήτη, όπως ακριβώς οι σεληνιακές «θάλασσες» κατακλύστηκαν από λάβα. Οπως ή Σελήνη, έτσι και ο Ερμης έχει λαμπρούς κρατήρες πού περιβάλλονται από λοφοσειρές, κρατήρες μέ ομαλό εσωτερικό, μεγάλους κρατήρες μέ κεντρικά όρη κι ακόμη τεράστιους κρατήρες μέ διπλά τοιχώματα σαν δακτύλιες όπως ή «Ανατολική Θάλασσα» της Σελήνης. Κι αυτό το πολυσχιδές τοπίο είναι γεμάτο μέ οροσειρές, λόφους, ρυάκια και ρωγμές. Ενας Ερμής κατάστικτος από κρατήρες δέν μπορεί νά μην παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, άλλωστε οι κρατήρες και τα άλλα χαρακτηριστικά τής επιφανείας του είναι πολύ σημαντικά για τον προσδιορισμό των κυριωτέρων διεργασιών του. Το 1973 προτάθηκε μία επαναστατική επιστημονική ιδέα γιά τήν εκτίμηση τής ηλικίας των μεγάλων κρατήρων του Αρη και τής Σελήνης. Αντί δηλαδή νά συμβαίνουν κατά διάφορα χρονικά διαστήματα αυτές οι πτώσεις μετεωριτών κατά διαφόρους τρόπους στη διάρκεια τής ιστορίας του πλανητικού μας συστήματος, έφ' όσον ο Αρης έχει πιό πρόσφατη ιστορία δημιουργίας κρατήρων από τη Σελήνη, προτάθηκε ότι τά κυριότερα συμβάντα πού άφορούν τή δημιουργία κρατήρων στα δύο αυτά ουράνια σώματα συνέβησαν ταυτόχρονα, και συγκεκριμένα πριν από 4,5 δισεκατομμύρια έτη και μέ τον ίδιο τρόπο. Σύμφωνα μέ αυτή τήν υπόθεση οι μετεωρίτες πού δημιούργησαν τους κρατήρες, εκτοξεύτηκαν όλοι μαζί, από τή ζώνη των αστεροειδών, από τόν γιγαντιαίο πλανήτη Δία. 6 Εφ' όσον οι κρατήρες τής Σελήνης έχουν ηλικία 4 δισεκατομμυρίων ετών, όπως υπολογίζεται, ή καί μεγαλύτερη, το συμπέρασμα είναι ότι ο Αρης, όπως και ο Ερμής, βομβαρδίζονται ταυτόχρονα. Αυτό μας οδηγεί σε μερικά σπουδαία συμπεράσματα, γιά τον τρόπο μέ τόν όποιο σχηματίστηκε ο Ερμής. Κατά τόν γεωλόγο Μπρούς Μάρεϊ του Εργαστηρίου Αερωθήσεως τής ΝΑΣΑ, οι έντονες ανάγλυφες λεπτομέρειες του φλοιού του Ερμή πού έχουν ηλικία 4 δισεκατομμυρίων ετών κι ακόμη περισσότερο, δείχνουν πώς ο πλανήτης αυτός ποτέ δέν είχε αξιόλογα πυκνή ατμόσφαιρα, ικανή νά διαβρώνει τά χαρακτηριστικά του και δέν υπέστη ποτέ την ακατάπαυστη γήινη σεισμική δράση ή οποία από πολλού θά είχε εξαλείψει τά στοιχεία πού διατηρούνται στο φλοιό της. «Πιθανότατα αυτό το έδαφος νά περιλαμβάνει τά κατάλοιπα τής ίδιας τής επαυξητικής του διεργασίας», είπε στην Αμερικανική Γεωφυσική Ενωση στην Ούάσιγκτων κατά τήν θερινή της συνεδρίαση το 1975, «όταν τελείωσε ή φάση τής επαύξησης, δηλαδή πριν από 4,5 έως 4,2 δισεκατομμύρια έτη, τουλάχιστον μερικά, αν όχι τά περισσότερα, χαρακτηριστικά διατηρήθηκαν από τότε. Καμιά εσωτερική ή εξωτερική διεργασία δέν επέδρασε σ' εκείνο το έδαφος από τότε πού σχηματίστηκε ο πλανήτης. Αυτό είναι σημαντικό συμπέρασμα, γιατί σημαίνει πώς ή χημική διαφοροποίηση του πλανήτη θά πρέπει νά συμπληρώθηκε πριν από το τέλος τής επαύξησης. Αν Θερμαινόταν αργότερα και μετά διαφοροποιόταν, τότε ασφαλώς, το τοπίο εκείνο θά είχε καταστραφεί. Λόγω του μικρού μεγέθους του και της μεγάλης πυκνότητας του, πού είναι 5,5 φορές μεγαλύτερη από τήν πυκνότητα του νερού, οι επιστήμονες αντιλήφθηκαν από καιρό ότι ο Ερμής, όπως και ή Γή, πρέπει νά έχει σχετικά μεγάλο πυρήνα από σίδηρο. Ομως άν το εξωτερικό του, πού μοιάζει με τή Σελήνη, είναι τόσο παλιό όσο πιστεύεται, τότε ο Ερμής πρέπει νά ολοκλήρωσε τή χημική διεργασία τής σύστασης του από μόνος του κατά τά άρχαιότατα στάδια τής ύπαρξής του και όχι μέ μια μακρόχρονη σειρά εσωτερικών γεωλογικών διεργασιών, οι οποίες θά μπορούσαν νά προκαλέσουν καταστροφικές μεταβολές στην επιφάνεια του κατά τή διάρκεια εκατομμυρίων ετών. Φαίνεται πιθανό π.χ. ότι ή φυσιολογική διαδικασία συγκρότησης αυτού του πλανήτη από υλικά πού συμπυκνώνονταν από το αρχικό νεφέλωμα, απελευθέρωσε τόση πολύ θερμότητα ώστε ο σίδηρος και τά άλλα υλικά του Ερμή έλιωσαν, επιτρέποντας στα πυριτικά άλατα, στά πυρίμαχα και στά ελαφρότερα υλικά νά υψωθουν προς τά άνω γιά νά σχηματίσουν τόν εξωτερικό φλοιό ή μανδύα του πλανήτη. Κατά το πέρασμά του κοντά στον Ερμη, ο Μάρινερ 10 διεξήγαγε επίσης διάφορες επιστημονικές έρευνες γιά τά μαγνητικά, τά υπέρυθρα και τά άπωύπεριώδη χαρακτηριστικά του πλανήτη καθώς και τις αντιδράσεις του στον ηλιακό άνεμο δηλαδή το πλάσμα πού σέ μορφή ριπών φορτισμένων σωματίων πού εκπέμπονται συνεχώς από τόν Ηλιο μέ ταχύτητα

9 μερικών εκατοντάδων χιλιομέτρων ανά δευτερόλεπτο. Αυτές οι μελέτες αποκάλυψαν ότι ο Ερμής έχει αραιή ατμόσφαιρα αποτελούμενη από τα βαρύτερα ευγενή αέρια, το αργό, το νέον και ίσως το ξένον. Υπάρχει επίσης οξυγόνο, πού ίσως νά προέρχεται από τά πρωτόνια του ηλιακού ανέμου, και ήλιον πού σχηματίζεται προφανώς από σωμάτια άλφα πού προκύπτουν από τη διάσπαση του ραδίου ή του ουρανίου και θορίου στο φλοιό του Ερμή. Οι μετρήσεις της επιφανείας του μέ υπέρυθρες ακτίνες, απέδωσαν θερμοκρασία επιφανείας πού κυμαίνεται από -175 C στή σκοτεινή πλευρά έως 275 C στή φωτεινή και επιπλέον έδειξαν ότι ή επιφάνεια του είναι καλυμμένη μέ ένα λεπτό, πορώδες στρώμα μονωτικού υλικού πού μοιάζει μέ το σεληνιακό «ρεγόλιθο». Τά όργανα του Μάρινερ 10 ανακάλυψαν ένα έντονο φαινόμενο «κυμάτων αντίδρασης» πού προκαλείται από τόν Ερμή κατά τη ροή του ηλιακού ανέμου όταν περνά κοντά στον πλανήτη. Αυτό χαρακτηρίζεται από ισχυρούς, δριμείς παλμούς στην ένταση του μαγνητικου πεδίου και στην πυκνότητα των σωματίων πράγμα το όποιο σημαίνει ότι το παλλόμενο μέτωπο δόνησης επιταχύνει τις εκρήξεις φορτισμένων σωματίων προς υψηλές ενέργειες Ενώ δέν ανακαλύφθηκε καμιά ιονόσφαιρα, τουλάχιστον μέχρι τά 70 χιλιόμετρα εκ των κάτω, κατά τή διάζευξη των ραδιοφωνικών σημάτων του διαστημοπλοίου, καθώς περνούσε πίσω από τόν Ερμη, εν τούτοις υπάρχουν ενδιαφέρουσες ενδείξεις ότι ο πλανήτης ίσως νά έχει εσωτερικό μαγνητικό πεδίο, υποδηλώνοντας έτσι την πιθανότητα νά έχει ρευστό πυρήνα και ότι το πεδίο μπορεί νά είναι αρκετά ισχυρό ώστε νά αντιδρά στην πίεση του ήλιακου συστήματος. Ο Ερμής μπορεί νά φαίνεται όμοιος μέ τή Σελήνη, αλλά έχει εντελώς δικό του ύφος συμπέρανε ένας επιστήμονας, ένώ προσπαθουσε νά εξηγήσει τις νέες ανακαλύψεις. Εφόσον ο Μάρινερ 10 είναι συγχρονισμένος μέ τόν Ερμή και θά κάνει μιά προσέγγιση σ' αυτόν κάθε 176 ήμερες (δύο «έτη» του Ερμή) οι επιστήμονες έλπιζαν ότι τά συστήματα του θά έπιζούσαν τουλάχιστον ώς τόν Σεπτέμβριο του 1974, όταν το σκάφος θά περνουσε ίσως πάνω από τόν Νότιο Πόλο του Ερμή καί ότι νέα στοιχεία θά επιτρέψουν νά δώσουμε οριστικές απαντήσεις στά ερωτήματα πού θέτει ο πλανήτης αυτός. Μιά περίεργη άποψη της εξερεύνησης των πλανητών είναι ή συσσώρευση διαρκώς νέων και συχνά εκπληκτικών πληροφοριών μέ κάθε νέα πτήση προς τους πλανήτες. Σάν τους τυφλούς πού προσπαθουν νά περιγράψουν έναν ελέφαντα, έτσι και οι επιστήμονες ανακαλύπτουν ότι οι απόψεις τους αλλάζουν σύμφωνα μέ τήν προοπτική πού προσφέρει κάβε νέο αισθητήριο όργανο πού επηρεάζει το θέμα τους. Αυτό συνέβη καί μέ τήν Αφροδίτη. Οταν ο Μάρινερ 10 ανέπτυξε τή μεγαλύτερη ταχύτητα του μέσα στό πεδίο βαρύτητας της Άφροδίτης, κοίταξε πίσω «πάνω από τόν ώμο του» καθώς έτρεχε κοντά της καί έστρεψε τις δύο τηλεοπτικές συσκευές του προς τή φωτεινή πλευρά του πλανήτη αυτού. Χρησιμοποιώντας τά κατάλληλα φίλτρα, οι μηχανές λήψης πήραν εκατοντάδες φωτογραφίες της ανωτέρας ατμοσφαίρας στά άπω-ύπεριώδη μήκη κύματος. Μελέτες πού έγιναν σ' αυτή τήν περιοχή του φάσματος μέ όργανα από τή Γη, είχαν υποδείξει ότι ή ανωτέρα ατμόσφαιρα της Αφροδίτης, μέ ύψος 65 έως 75 χιλιομέτρων, ίσως νά παρουσιάζει ροή προς τά δυτικά μέ ταχύτητα 10 μέτρων ανά δευτερόλεπτο στον ισημερινό, συμπληρώνοντας κύκλο γύρω από τόν πλανήτη κάθε τέσσερεις ώρες. Οι φωτογραφίες του Μάρινερ 10 όχι μόνον επιβεβαίωσαν τις παρατηρήσεις εκείνες, αλλά πρόσθεσαν καί πολλές νέες λεπτομέρειες στό πιο παράξενο απ' όλα τά προβλήματα πού παρουσιάζει ή Αφροδίτη, δηλαδή τις μοναδικές διεργασίες της ατμόσφαιρας, πού είναι περίπου 90 φορές πυκνότερη από τήν ατμόσφαιρα της Γής καί αποτελείται κυρίως από διοξείδιο του άνθρακας, μέ μικρές ποσότητες μονοξειδίου του άνθρακα, υδρατμούς, θειικό οξύ καί άλλα μόρια. Είχε πιστευτεί ότι οι αφόρητες θερμοκρασίες του πλανήτου, δηλαδή 450 C, όπως μεταφέρθηκαν από τά Σοβιετικά διαστημόπλοια «Βένερα» πού μπήκαν στην ατμόσφαιρα της Αφροδίτης καί προσεδαφίστηκαν στην επιφάνεια της, ήταν αποτέλεσμα ενός φαινομένου «Θερμοκηπίου» πού προκα- Σχέδιο των τροχιών των Πρωτοπόρων 10 και 11. 'Οταν ο Πρωτοπόρος 10 φθάσει στον Δία εκείνος θά μεταβάλλη τήν τροχιά του και θά τόν εκτρέψη προς τόν Ουρανό και, έν συνεχεία προς τόν Ποσειδώνα, ενώ τόν Πρωτοπόρο 11 θα εκτρέψει προς τόν Πλούτωνα και μετά στό μεσοαστρικό χώρο.

10 λείται από τή βεβαρυμένη ατμόσφαιρα διοξειδίου του άνθρακα. Σύμφωνα μέ τήν ιδέα αυτή το διοξείδιο του άνθρακα επιτρέπει στό φως του Ηλίου να φθάσει στην επιφάνεια του πλανήτη, αλλά εμποδίζει τήν έπανεκομπή της υπέρυθρης (θερμικής) ακτινοβολίας, μέ αποτέλεσμα ή θερμική ισορροπία του πλανήτη να είναι σαφώς διαφορετική από εκείνη της Γης, πού μπορεί να ανακλά τήν πλεονάζουσα θερμότητα προς το διάστημα. Φαίνεται τώρα, ότι αυτή ή θεωρία ίσως χρειαστεί νά αναθεωρηθεί ριζικά. Υπήρχε ή υποψία γιά κάμποσο καιρό, ότι ή αδράνεια της κατωτέρας ατμοσφαίρας της Αφροδίτης ίσως νά είναι πολύ μεγάλη γιά νά επιτρέπει σε σημαντικές ποσότητες ήλιακού φωτός νά φθάσουν στην επιφάνεια της, και νά αναπτύξουν τις υψηλές θερμοκρασίες πού παρατηρούνται. Οί φωτογραφίες του Μάρινερ 10 παρμένες εντός οκτώ ήμερών ή κατά δύο πλήρεις περιστροφές της ανωτέρας ατμοσφαίρας της, αποκάλυψαν ένα τεράστιο «μάτι» της Αφροδίτης «το ύποηλιακό σημείο», σημείο της ανωτέρας ατμοσφαίρας πού φαίνεται νά συνίσταται από στροβιλώδη στοιχεία μεταφοράς της θερμότητας σαν εκείνα πού υπάρχουν στις καταιγίδες. Σαφή «κύματα αντίδρασης» σχηματίζονται όπου ή ομάδα νεφών του ίσημερινου, πού ρέει προς τα δυτικά, συγκρούεται μέ το σχετικά στατικό «μάτι» περίπου όπως το ορμητικό νερό μπροστά σ' ένα εμπόδιο. Οί υπεριώδεις φωτογραφίες των οποίων ή αντίθεση μεγενθύνεται πολύ μέ τήν εμφάνιση μέ τον ηλεκτρονικό υπολογιστή, αποκαλύπτουν επίσης ομάδες νεφών πού μαζεύονται έλικοειδώς προς τα βορειδυτικά και νοτιοδυτικά από τή ζώνη του ίσημερινού. γιά νά ενωθούν μέ προεξέχοντες δακτυλίους νεφών σέ πλάτος 50 βορείως καί νοτίως. Οί δακτύλιοι νεφών κι ένα σταθερό «κάλυμμα» πού παραμένει μόνιμα πάνω από τήν περιοχή του νοτίου πόλου, προφανώς αποτελούν μιά δίνη στην οποία τά θερμά αέρια πού συγκεντρώνονται, σπειροειδώς από τήν περιοχή του ισημερινού-ψύχονται, συμπυκνώνονται καί βυθίζονται στην κατωτέρα ατμόσφαιρα γιά νά μεταφερθούν καί πάλι στις περιοχές του ισημερινού. Τά νέα στοιχεία γιά τήν ανωτέρα ατμόσφαιρα της Αφροδίτης μας προκαλούν νά σκεφτούμε ότι ο κυριότερος συντελεστής πού ευθύνεται γιά τήν υψηλή θερμοκρασία της, ίσως νά μήν είναι μιά παθητική ενέργεια «θερμοκηπίου» πού απλώς παγιδεύει τήν ηλιακή ακτινοβολία, αλλά μιά δυναμική διεργασία κατά τήν οποία ο Ηλιος στέλνει τήν ενέργεια του σέ μιά περιοχή μόνιμης υψηλής πίεσης δηλαδή στό ύποηλιακό «μάτι» πού καλύπτει ίσως το ένα τέταρτο της φωτιζόμενης πλευράς του πλανήτη καί μέ σαφή μεσημβρινά ατμοσφαιρικά πρότυπα κυκλοφορίας κατανέμει τή θερμότητα σ' ολόκληρο τον πλανήτη. Οπως ακριβώς καί τά προηγούμενα διαστημόπλοια τύπου Μάρινερ καί Βενέρα, το Μάρινερ 10 δέν ανακάλυψε ίχνος έστω εσωτερικού μαγνητικου πεδίου στην Αφροδίτη, ή οποία επομένως δέν μπορεί νά έχει μαγνητόσφαιρα όπως ή Γη, πού απωθεί το πλάσμα πού προέρχεται από τον Ηλιο. Παρά ταύτα τά όργανα του διαστημοπλοίου κατέγραψαν σαφείς καί ταχείες διακυμάνσεις της έντασης καί διεύθυνσης του μαγνητικου πεδίου από φορτισμένα σωματίδια ενεργειών, άμέσως μετά τήν πλησιέστερη προσέγγιση. Τά ραδιοσήματα έδειχναν ότι ο Μάρινερ 10 περνούσε ένα αποσπασμένο κύμα, το οποίο δημιουργουσε ή Αφροδίτη στον ηλιακό άνεμο. Πώς ακριβώς μπορούσε νά σταθεί τόσο μακριά από τόν πλανήτη, δέν είναι εντελώς γνωστό, αλλά ένας μηχανισμός τόν όποίο αποδέχονται ευνοϊκά οι επιστήμονες, είναι ότι ο ηλιακός άνεμος προκαλεί ένα μαγνητικό πεδίο καί, βαθιά μέσα στην ιονόσφαιρα του πλανήτη, ένα στρώμα φορτισμένων σωματίων μέ σημείο μεγαλύτερης πυκνότητας σέ ύψος 150 χιλιομέτρων περίπου. Αυτό το πεδίο, πιστεύεται ότι δημιουργεί μια «μαγνητόσφαιρα» στη φωτεινή πλευρά του πλανήτη, πού προκαλεί το σταθερό δονητικό κύμα στον ήλιακό άνεμο πού παρατήρησε ο Μάρινερ 10. «Στήν Αφροδίτη έχουμε τήν ευκαιρία νά κοιτάξουμε τήν ενδιαφέρουσα κατάσταση ενός μαγνητικού πλανήτη πού τροποποιείται συνεχώς από τήν επίδραση του ήλιακού ανέμου», παρατήρησε ο Δρ Μάικλ Μάκ Ελρόυ του Πανεπιστημίου του Χάβαρντ, σέ μιά ενημέρωση τύπου της ΝΑΣ. «Ο ηλιακός άνεμος στέλνει τήν επιρροή του βαθιά μέσα στήν ατμόσφαιρα». Σύμφωνα μέ τόν Μάκ Ελρόυ, ο ηλιακός άνεμος φαίνεται νά προμηθεύει τήν Αφροδίτη μέ υδρογόνο γιά τις μικρές ποσότητες υδρατμών καί άλλων σωματιδίων μέ βάση το υδρογόνο πού παρατηρείται στήν ατμόσφαιρα της, αλλά συγχρόνως σαρώνει τήν ατμόσφαιρα από άλλα ελαφρά αέρια όπως το ήλιον, τόν άνθρακα καί το οξυγόνο. Είναι σπουδαίο νά κατανοήσουμε αυτή τή διεργασία, γιατί μιά παρόμοια ενέργεια πρέπει νά συμβαίνει καί στήν ατμόσφαιρα της Γης κατά τις περιοδικές αναστροφές του μαγνητικου πεδίου. Η κατωτέρα ατμόσφαιρα της Αφροδίτης είναι πέρα από τήν ακτίνα δράσης των φωτογραφικών οργάνων, αλλά ή ανάλυση των ραδιοσωμάτων του Μάρινερ 10 στήν περιοχή διάλειψης όταν πέρασε στήν πλευρά Φωτογραφία τής Αφροδίτης από τόν Πρωτοπόρο 10

11 Ο πλανήτης Δίας σέ τηλεσκοπική φωτογραφία και το αντίστοιχο σχέδιο μέ τις ζώνες και τήν "ερυθρά κηλίδα". της Αφροδίτης, ανακάλυψαν ότι υπάρχουν τέσσαρα διαφορετικά στρώματα αναστροφής της θερμοκρασίας σε ύψη μεταξύ 56 και 63 χιλιομέτρων. Αυτά διαφέρουν ώς προς τη θερμοκρασία από 3 C γιά το άνώτερο στρώμα μέχρι 22 C γιά το χαμηλότερο στρώμα. Αυτά τά στρώματα, πιστεύεται ότι σχετίζονται με τη δομή των νεφών της Αφροδίτης πού είναι ορατά στα οπτικά κύματα και πιστεύεται ότι παίζουν σπουδαίο ρόλο στη δυναμική της ατμοσφαίρας Είναι δυνατό το ανώτερο από τά τέσσαρα στρώματα αναστροφής, στά 66 χιλιόμετρα, νά σημειώνει μιαν αλλαγή μεταξύ της σταθερής ανωτέρας ατμοσφαίρας και της περιοχής μεταφοράς πού βρίσκεται πάρα κάτω. Αν μιά δυναμική μετεωρολογία ευθύνεται περισσότερο γιά τις θερμοκρασίες της Αφροδίτης παρά μια παθητική ενέργεια θερμοκηπίου, τίθεται ένα σπουδαίο ερώτημα : πώς μπορεί νά παρουσιάζονται έντονοι χρωματισμοί κρατήρων στή βραχώδη επιφάνεια του πλανήτη ; Αυτοί οι σχηματισμοί κρατήρων παρατηρήθηκαν σε χαρτογραφήσεις του πλανήτη πού έγιναν μέ ραντάρ, αλλά είναι δύσκολο νά κατανοήσουμε πώς διατηρούνται έκεί, αν ή χαμηλότερη ατμόσφαιρα έχει ο- ποιαδήποτε σημαντική κίνηση. Μετρήσεις της Αφροδίτης έδειξαν ότι ή κατωτέρα ατμόσφαιρα κοντά στην επιφάνεια είναι εξαιρετικά αργοκίνητη, μέ ταχύτητα της τάξης ενός εκατοστού ανά δευτερόλεπτο. Ετσι ή διαβρωτική τους δραστηριότητα είναι, ίσως πολύ περιορισμένη. Οί «γειωειδείς» πλανήτες του εσωτερικού πλανητικού συστήματος πού έχουν πυρήνα σιδήρου και βραχώδεις επιφάνειες, αποτελούν ένα μικρό μόνο μέρος του όλου πλανητικού συστήματος. Πέρα από τήν τροχιά του Αρη βρίσκονται οι τέσσερεις «άεριώδεις γίγαντες» δηλαδή οι πλανήτες Δίας, Κρόνος, Ουρανός και Ποσειδώνας. Ολοι μαζί κατέχουν τά 97% της συνολικής μάζας των πλανητών του συστήματος και τά 99% της στροφορμής του. Ο περισσότερο επιβλητικός από τους γιγαντιαίους πλανήτες είναι ο Δίας. Η μάζα του είναι 318 φορές μεγαλύτερη της Γης και περίπου 2,5 φορές μεγαλύτερη άπ' όλους τους άλλους πλανήτες μαζί. Εχει τή μικρότερη μέρα απ' όλους τους πλανήτες, δηλαδή 9 ώρες και 55 λεπτά και τή μεγαλύτερη ομάδα φεγγαριών (12) και το μεγαλύτερο φυσικό μέγεθος μέ διάμετρο χιλιόμετρα στον εξογκωμένο ισημερινό του και τέλος μέ όγκο φορές μεγαλύτερο από τον όγκο της Γής. Και όμως ή πυκνότητα του είναι μόνον 1,3 μεγαλύτερη από εκείνη του νερού δηλαδή μικρότερη του ενός τετάρτου της πυκνότητας της Γής. Αυτό σημαίνει ότι αποτελείται κυρίως από υδρογόνο και ήλιο, δηλαδή από τά ελαφρότερα στοιχεία και ότι ίσως είναι «κατάλοιπο της αρχέγονης χημικής σύστασης του ηλιακού συστήματος» όπως παρατήρησε ο καθηγητής Κάρλ Σαζγκάν του πανεπιστημίου του Κόρνελ. Η πρώτη εξερεύνηση αυτού του γοητευτικου πλανήτη έγινε τον Δεκέμβριο του 1973 όταν ο Πρωτοπόρος 10, βάρους 258 κιλών συμπλήρωσε ένα ταξίδι 21 μηνών, δηλαδή χιλιόμετρα μέσα στό διάστημα και πέρασε χιλιόμετρα από τις κορυφές των νεφών του. Η συλλογή αποτελεσμάτων ά- πό τήν αποστολή στό Δία αποδείχτηκε τεραστία. Ε- φόσον αυτός ο πλανήτης διατρέχει μιά τροχιά μέ μέση απόσταση 778 χιλιόμετρα από τον Ηλιο, απαιτείται πολύ μεγαλύτερη έπιτάγχυνση γιά νά τεθεί ενα διαστημόπλοιο στην κατάλληλη τροχιά πού θα το οδηγήσει στον Δία, παρά γιά αποστολές στην Αφροδίτη και στον Αρη πού βρίσκονται κοντά μας. Γιά τήν αποστολή στον Δία χρειάστηκε ταχύτητα εκτόξευσης χιλιομέτρων άνά ώρα, πράγμα πού σημαίνει ότι το βάρος του οχήματος έπρεπε νά περιοριστεί στό ελάχιστο γιά νά μπορέσει νά πραγματοποιήσει τήν αποστολή του μέ πύραυλο λογικού μεγέθους. Ετσι ο Πρωτοπόρος-10 δεν μπορεί νά διαθέτει τήν πολυτέλεια σταθεροποίησης μέ τρεις άξονες πού διαθέτουν τά μεγαλύτερα οχήματα όπως τά Βένετα, τά Μάρινερ και οι εξέδρες του διαστήματος. Αντί γι' αυτά στον Πρωτοπόρο έπρεπε νά χρησιμοποιηθεί μιά παλαιότερη τεχνική της διαστημικής εποχής και συγκεκριμένα σταθεροποίηση της περιστροφής μέ 4,8 περιστροφές ανά λεπτό σ' ολόκληρη τήν διαδρομή του, πράγμα πού εν συνεχεία άπαιτουσε άλλες πολυτέλειες όπως οι τηλεοπτικές συσκευές πού χρησιμοποιούνται στις εξέδρες διαστήματος. Το τέλος στό επόμενο. 9

12 ΠΟΙΟΙ ΗΤΑΝ ΟΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΕΣ ΤΩΝ ΛΟΦΩΝ GEORGE E. STUART Ενα τρομερά συναρπαστικό κείμενο γιά τους αινιγματικούς λοφίσκους πού βρίσκονται διάσπαρτοι σ' όλη τήν Αμερική. Οι έρευνες πού έγιναν σέ μεγάλη έκταση έφεραν στο φώς σημαντικά στοιχεία. Ολο το μεγαλείο των πρωτόγονων αμερινδών αποκαλύπτεται σ' όλη του τήν έκταση. Το κείμενο μεταφράστηκε από τήν συνεργάτιδα μας Αρχαιολόγο δίδα Εφη Καρποδίνη και θά καταλάβει δύο συνέχειες. Το αίνιγμα των λόφων μπορούμε νά πούμε ότι λύθηκε. Επιζώντας από ένα εξαφανισμένο παρελθόν αυτή ή μαρμάρινη μορφή ύψους 2 πόδια βρέθηκε σ' ένα από τους λόφους του ETOWAL στην GEORGFA. Μπορεί νά παριστάνει μιά γυναίκα, πού ενταφιάστηκε εκεί πριν 500 χρόνια. Μιά παρόμοια εικόνα φυλάει τά ξηρά σώματα των Ινδιάνων αρχηγών τού 16ου αιώνα της Βιρτζίνια σέ μιά υδατογραφία ενός άγγλου καλλιτέχνη τού UHON WHITE. (Απέναντι σελίδα πάνω). Οι Ευρωπαίοι οικιστές αρνήθηκαν νά πιστέψουν ότι τά προχώματα πού βρήκαν στή Β. Αμερική θά μπορούσε νά έχουν ανεγερθή από τους Ινδιάνους πού γνώρισαν. Οι σημερινοί αρχαιολόγοι, υπομονετικά συνδυάζοντας ίχνη πού προήρχοντο από θεαματικά ευρήματα όπως μικρά κομμάτια απανθρακωμένης τροφής και στήγματα από γύρη, τώρα αποκαλύπτουν τήν εκπληκτική αλήθεια: Οι πρώτοι Βόρειοι Αμερικανοί έκτισαν ευημερούσες πόλεις στά ανατολικά, ανήγειραν λόφους πού συναγωνίστηκαν τις πυραμίδες τού Μεξικό και δημιούργησαν ένα εμπορικό δίκτυο πού εκτείνετο από τις Μεγάλες Λίμνες ώς το GULF COAST (Ν. G. S.) Γ ιά 6 αιώνες το κωνικό ύψωμα κοντά στο Σπάιρο (Spiro) της Οκλαχόμα (Oklahoma), στεκόταν σκεπασμένο με χόρτα και εντελώς αδιατάρακτο. Αλλά κατά τήν κρίση του 1933, έξι κυνηγοί θησαυρών νοίκιασαν τη γη και άρχισαν νά σκάβουν. Στά 1935 δέν απέμεινε έκεί παρά ένα σεληνιακό τοπίο, με κρατήρες ηφαιστείων φτιαγμένους από ανθρώπους, σωρούς από σκόνη και τά διασκορπισμένα κομμάτια αυτού, πού oi αρχαιολόγοι είχαν ονομάσει «έναν από τους πιό καταπληκτικούς κρυψώνες τελετουργικών υλικών, πού βρέθηκαν ποτέ στην περιοχή του λόφου». Κανείς ποτέ δέ θά μάθει τί αντιμετώπισαν ακριβώς αυτοί πού έσκαβαν στό κέντρο του λόφου γιατί έχουμε μόνο σκοτεινές αντιφατικές εκθέσεις ανθρώπων, πού ενδιαφέρονταν περισσότερο στό νά ύποβλέπουν ο ένας τόν άλλο παρά νά περιγράφουν λεπτομερώς τις ανακαλύψεις τους. Σέ συνέντευξη πού έδωσαν πολύ αργότερα, οι κυνηγοί θησαυρών δήλωσαν ότι ή σήραγγα τους κτύπησε σέ ένα μεγάλο κυ- 10

13 κλικό ταφικό θάλαμο. Κύλησαν πολύτιμα αντικείμενα πάνω σέ χειράμαξες. Αφού πούλησαν ό,τι μπορούσαν στή στιγμή, απέρριψαν τα υπόλοιπα στη γη. Ο- ταν τέλειωσε ή επίθεσή τους, κατάστρεψαν τόν λόφο μέ μεγάλη βιασύνη, ματαιώνοντας τα σχέδια αντιπάλων τους, αναζητητών θησαυρών. Κρίνοντας από τα αντικείμενα, πού επέζησαν διασκορπισμένα σέ μουσεία και συλλογές σέ όλη την ή- πειρο, συμπεραίνουμε ότι αντιπροσωπεύουν μια από τις ωραιότερες τέχνες της προϊστορικής Νότιας Λατρείας. Υπήρχαν υφαντά, όστράκινες χάνδρες, χάλκινοι πελέκεις, ένα καλάθι πού περιείχε 30 μάσκες καλυμμένες μέ χαλκό, πέτρινες ράβδοι, ομοιώματα πίπας και εγχάρακτα όστρακα από κοχύλια μέ σκηνές ανθρώπων, ίσως καί θεών. Αν είχαν ανασκαφεί κανονικά, τά ευρήματα αυτά θα μπορούσαν νά διαφωτίσουν ένα κρίσιμο κεφάλαιο του αμερικανικού παρελθόντος. Αντιπαραβάλλω τή σύληση του λόφου του Σπάιρο μέ τήν λεπτομερή ανασκαφή, ενός άλλου κέντρου της Νότιας Λατρείας, του Ετόουαχ (Etowah) στή Γεωργία (Georgia). Ηταν ή πρώτη σέ ευρεία κλίμακα επιστημονική ανασκαφή στην οποία εργάστηκα, και πρίν οποιοδήποτε φτυάρι αγγίξει το έδαφος, ο Δρ Λιούις Χ. Λάρσον (Dr Lewis Η. Larson), ο διευθύνων τήν ανασκαφή στον Λόφο C, επέβλεψε στην τοποθέτηση ενός κιγκλιδώματος από αριθμημένους πασσάλους πάνω από τή χαμηλή εξοχή του εδάφους. Οί τάφροι μας ακολουθούσαν αυτό το κιγκλίδωμα έτσι ώστε το περιεχόμενο του λόφου μπορούσε νά καταγραφεί επακριβώς. Μια ανακάλυψη στο Ετοσυάχ ξεχωρίζει ανάμεσα στις πιό αξιομνημόνευτες εμπειρίες μου. Ενα βροχερό απόγευμα Παρασκευής, τόν Ιούνιο του 1954, μαζεύαμε τά εργαλεία μετά από εργασία μιας ημέρας. Ξαφνικά ένας εργάτης, ο Elishe Mulkey, έδειξε ένα ξηροπόταμο, πού σχεδόν έκοβε έναν τοίχο της κυρίας τάφρου. Κάτι κόκκινο εξείχε απ' τή λάσπη. Φαινόταν σάν ένα πέτρινο αυτί. Απομακρύναμε τά άπορρίμααα και τή λάσπη, γιά νά αποκαλύψουμε μιά γυαλιστερή και έν μέρει ζωγραφισμένη μορφή από Γεωργιανό μάρμαρο 2 πόδια ψηλή, κατά τά φαινόμενα μιας γυναίκας. Οσο περισσότερη σκόνη απομακρυνόταν πάντοτε προσεκτικά, γιά νά προστατευτεί ή αρχαία ζωγραφική τμήματα από ένα δεύτερο άγαλμα αναδύονταν. Αυτό, μιά γυναικεία μορφή ήταν θραυσμένο, αλλά ένα προσεκτικό κοσκίνισμα αποκάλυψε τά χαμένα τμήματα. Κάποτε αυτή ή τοποθεσία είχε κρατήσει ένα ευρύ ορθογώνιο ξύλινο τάφο και τ' αγάλματα της ήταν τοποθετημένα μαζί μέ τους νεκρούς. Ποτέ άλλοι ανασκαφείς της Νότιας Λατρείας δέν απεκάλυψαν τέτοια ζωγραφισμένα αγάλματα στην αρχική τους θέση. Ετσι αποκτήσαμε μιά νέα όψη της αρχαίας τεχνικής στην καλύτερη μορφή της. Στιγμές σάν αυτή είναι από τις πιό έξοχες στή ζωή ενός αρχαιολόγου. Υπήρχε μιά άλλη στιγμή και ένας άλλος Ινδιάνικος λόφος πολλά χρόνια πρίν, πού μέ βοήθησαν νά αποφασίσω νά γίνω αρχαιολόγος. Ημουν ένας νεαρός 12 χρονών. Ενα ανοιξιάτικο πρωινό περπατούσα κατά μήκος των σιδηροδρομικών γραμμών στή γενέτειρα μου Κάμντεν (Camden) στή Νότια Καρολίνα, και χάθηκα σ' ένα δαιδαλοειδές μονοπάτι μέσα στό σκοτεινό δάσος. Ξαφνικά ένας λόφος φάνηκε μπροστά, πού έμοιαζε σάν ένας ατέλειωτος τοίχος από πεσμένα φύλλα, πού βυθίζονταν στό έδαφος. Προχώρησα γύρω άπ' τήν περιφέρεια του και αναρριχήθηκα στην απότομη πλαγιά ως τήν επίπεδη κορυφή, σέ ύψος 32 πόδια. Ποτέ δέν θά ξεχάσω τήν αίσθηση του δέους μπροστά στον απότομο όγκο του λόφου ή τήν έντονη περιέργεια μου γιά τήν αρχή του και τόν προορισμό του. Μύθος γιά μιά υπερ-φυλή δημιουργείται Οί γενιές έχουν δει και έχουν απορήσει γιά τους χωμάτινους όγκους, τους φτιαγμένους από τους ανθρώπους πάνω στην ήπειρο. Οι πρώτες εγκαταστάσεις ανατολικά της κοιλάδας του Μισσισιπη ανέρχονταν σέ χίλιες, πολλές περιβάλλονταν από γεωμετρικά πήλινα κατασκευάσματα εκπληκτικής ακριβολογίας. Μερικά είχαν το σχήμα ανθρώπων ή ζώων, άλλα ήταν πεπλατυσμένα στην κορυφή (προηγούμενες σελίδες). Και ή ανακάλυψη τους οδήγησε σέ εντατική μελέτη. Κατά τόν 18ο και 19ο αιώνα αντανακλώντας τις ιδέες της εποχής, δέν μπορουσαν απλά ν' άποδοθουν οι λόφοι σ' αυτούς τους «πρωτόγονους των δασών», τους ανατολικούς Ινδιάνους. Βαθμιαία ή εικασία αποκρυσταλλώνεται σ' ένα μύθο γιά «κατασκευαστές λόφων», μιά υψηλά πολιτισμένη φυλή, πού υποτίθεται ότι άκμασε πρίν φτάσουν οι Ινδιάνοι. Ποιοί ήταν οι κατασκευαστές των λόφων; Επιζήσαντες της βυθισμένης Ατλαντίδας, λένε μερικοί. Αιγύπτιοι και Φοίνικες περιπλανώμενοι μακριά άπ' τήν πατρίδα, τολμούν άλλοι. Η πραγματική ιστορία είναι ακριβώς σάν ραδιουργία και αφορά πράγματα, όχι απλούς ανθρώπους. Οχι μιά μυθική υπερ-φυλή, αλλά τους Αμερικανούς Ινδιάνους τους προγόνους των Κρήκης (Creeks), Τσερόκης (Cherokees), Νάτσηης (Natches). και άλλους που πρώτοι χαιρέτησαν τους λευκούς. Τά τελευταία 20 χρόνια αρχαιολογικής αναζήτησης έγιναν πολλά γιά 11

14 νά λυθεί το μυστήριο των λόφων. Πολύ περισσότερα, πραγματικά, απ' όσα έκαναν όλες οι έρευνες των προηγουμένων 170 χρόνων, άφ' ότου ο Θωμάς Τζέφερσον (Thomas Jefferson) του οποίου ή περιέργεια διεγέρθηκε από ένα λόφο κοντά στο Σάρλοτσβιλ (Charlotksvilles) στη Βιρτζίνια (Virginia), έγινε ο ιδρυτής της Αμερικανικής αρχαιολογίας. Ο Τζέφερσον ήταν ένας επιστήμονας και οι ανασκαφικές μέθοδοι πού εφάρμοσε έχουν γίνει σήμερα κανόνας πρακτικός. «Εκανα μιά κάθετη τομή στό σώμα της χειράμαξας» έγραψε, «για νά μπορέσω νά εξετάσω τήν εσωτερική κατασκευή της». Σύγχρονοι αρχαιολόγοι συμπέραναν ότι εντελώς διαφορετικοί πολιτισμοί έκτισαν τους λόφους, σέ διαφορετικούς χρόνους ακριβής ημερομηνία, περί τά χρόνια πριν άπ' τον Κολόμβο. Αλλά το έπος των λόφων έχει τήν αρχή του πολύ πιό βαθιά στό παρελθόν και πολλές εικασίες άσχετες μέ τους λόφους έχουν ανακατευτεί. Το αγρόκτημα Θεόδωρου Κόστερ (Theodore Koster) στό Ίλλινόις (Illinois), 45 μίλια βόρια του Σαίν Λούις (St. Louis), στό Μισούρι, είναι μιά από αυτές. Τά 420 στρέμματα του από ασβεστόλιθο εκτείνονται δύο μίλια από τον ποταμό Illinois. Μέχρι πρόσφατα, ο «βόριος αγρός» μεταξύ του σπιτιού του Κόστερ και του δάσους έκρυβε ενα τμήμα της ανθρώπινης ιστορίας, σέ βάθος περισσότερο από 35 πόδια και σέ χρονικό διάστημα σχεδόν χρόνων. Κατά τή διάρκεια τεσσάρων καλοκαιριών, ο αρχαιολόγος Δρ Στούαρτ Στρέβερ (Dr. Stuart Strever) του Πανεπιστημίου North Western, το επιτελείο του και ένα πλήθος φοιτητών άνέσκαψαν τον βόριο αγρό. Ετσι ο βαθύτατος λάκκος οδηγεί ανάμεσα από 15 σαφείς ορίζοντες (τομείς) ή επίπεδα αρχαίας κατοχής, πίσω στό π.χ. Εκατομμύρια κομμάτια μεγάλης αρχαιολογικής αξίας μεταφέρθηκαν στό Κάμπσβιλλ (Kampsville) του Ίλλινόις, 9 μίλια από τήν περιοχή γιά εξέταση. Πληροφορίες δόθηκαν μέ προγράμματα γιά ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Τά στατιστικά τους αποτελέσματα απεκάλυψαν λεπτές αλλαγές στον τρόπο κατασκευής των προϊόντων διά μέσου των εποχών. Μιά ανασκαφή Κόστερ στην οποία παρευρέθηκα το περασμένο καλοκαίρι θά μπορούσε εύκολα νά γεμίσει ένα διώροφο σπίτι. Το σκληρό πάτωμα από κιτρινωπά χρωματισμένη άμμο, απέδειξε τήν ύπαρξη 12 Στρεφόμενος κατά μήκος της εξοχής ο μεγάλος οφιοειδής λόφος προκαλεί πολλά ερωτήματα γιά τους μυστηριώδεις δημιουργούς του. Οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι προωρίζετο μόνον γιά τελετουργικές λατρείες από ανθρώπους τού πολιτισμού ADENA πού άρχισαν νά κτίζουν λόφους γύρω στά 1000 π.χ. Συγκεντρωμένοι στην κοιλάδα τού ποταμού Οχάιο, οι κάτοικοι των δασών άσκησαν μιά λατρεία γιά τόν θάνατο και κατασκεύασαν εκατοντάδες από λόφους, ώς επί το πλείστον ταφικούς. Γύρω στά 500 μ.χ. οι Ινδιάνοι στη Γεωργία έκτισαν μορφές από σωρούς πέτρες σάν αυτό το πουλί κοντά στά ΕΑΤΟΝΤΟΝ (αριστερά) πού τά φτερά του έχουν άνοιγμα 120 πόδια. Οι σημερινοί επισκέπτες το ξέρουν σάν ROCK EFFIGY MOUND (πέτρινο αετό ομοίωμα λόφου). (Ν. G. S.)

15 εδαφικού εργαλείου (ήταν ο βυθός του ορίζοντα (ή τομέα) 8, κατά συνέπεια), Ενας τοίχος υψωνόταν σε 18 πόδια στον ορίζοντα 1 (τομέα 1), μεταγενέστερη χρήση της περιοχής, περιλαμβάνοντας, φυσικά, το αγρόκτημα του Θεόδωρου Κόστερ. Το χρονικό διάστημα, πού περικλειόταν από τους δύο ορίζοντες (τομείς) συνοψίζει την ιστορία των λόφων των Αμερικανών Ινδιάνων και τα πρότυπα τους. Οταν ο ορίζοντας 8 γνώρισε τα βήματα των ανθρώπων, γύρω στο π.χ., ή εποχή των παγετώνων είχε πέρασει. μόνον πριν χρόνια, οι ελέφαντες και άλλα μεγάλα μαστοφόρα είχαν εξαφανιστεί. Ο άνθρωπος, κυρίως ο κυνηγός, βαθμιαία προσαρμοζόταν σέ μια νέα ζωή βασισμένη στο μικρό κυνήγι, σέ τροφές από άγριόχορτα και ψάρια. Είχε φτάσει, κατά προσέγγιση, στα μέσα της αρχαϊκής περιόδου, μιας αρχής ανάπτυξης των πληθυσμών, λόγω αφθονίας του φυσικού πλούτου κατά το διάστημα από το ώς το π.χ. Αρχή μιας πλουσιότερης, πιο τακτοποιημένης ζωής. Οί δρόμοι περιπλάνησης του ανθρώπου βράδυναν, έπειτα στην πραγματικότητα σταμάτησαν δημιουργώντας αναρίθμητες βάσεις από ομάδες κυνηγών, ψαράδων και συναθροιζομένων. Σαφώς διακρινόμενοι περιφερειακοί πολιτισμοί αναδείχτηκαν άπ' αυτές τις αποικίσεις. Ακόμα και του Κόστερ το αξιοσημείωτο στρώμα της προϊστορίας διηγείται μόνον τμήμα αυτής της ιστορίας, και οι αρχαιολόγοι πρέπει νά στραφούν και κάπου αλλού για άλλες λεπτομέρειες. Μεταξύ του και π.χ., όταν οι κάτοικοι του ορίζοντα 6 του Κόστερ έφτιαχναν μαχαίρια και τροχούς από κόκκαλα, οι Ινδιάνοι στή λίμνη Λαμόκα (Lamoka) στα νότια της Πολιτείας της Ν. Υόρκης έφτιαχναν πέτρινες ξύστρες και λαξευμένα σκαρπέλα. Αυτά τά εργαλεία μας δίνουν μιά πρώιμη απόδειξη ικανότητας ξυλογλυπτικής. Σύγχρονοι Ινδιάνοι στό ανατολικό Ούινσκόνσιν προσθέτουν ένα ακόμα στοιχείο στην προϊστορία σφυρηλατώντας όγκους από φυσικό. χαλκό σέ μαχαίρια και ακόντια. Στά νότια, οι ταφικές περιοχές της αρχαϊκής περιόδου, στό Ιντιαν Κνόλλ (Indian Knoll), στό Κεντάκυ (Kentucky) διευρύνονταν αργά. Γνωρίζουμε από μιά αφθονία από λειασμένα πέτρινα εργαλεία και στολίδια, πού βρέθηκαν σ' αυτούς τους τάφους, ότι μιά άλλη όψη του αρχαϊκού πολιτισμού αναπτύχτηκε: απόδοση τιμών στό νεκρό μέ υλικά αγαθά. Γύρω στά π.χ. οι τελευταίοι κάτοχοι της περιοχής του Κόστερ στην αρχαϊκή περίοδο έφυγαν, εγκαταλείποντας λεπτές επίπεδες ζώνες στους ορίζοντες 4 και 3 μέσα στην βρώμα. Πέτρες και κοκκάλινα κατασκευάσματα βρέθηκαν έκεί, άλλα κανένα κεραμεικό δέν βρισκόταν ανάμεσα στά χαλάσματα αυτών των επιπέδων. Η γνώση της κεραμικής δέν είχε ακόμα φτάσει στην κοιλάδα του Ιλλινόις. Καμπτόμενη μορφή δημίου, πού σκύβει πάνω αττ' το σώμα του θύματος του σ' αυτή τήν 650 χρόνων πέτρινη πίπα (επάνω) από το Σπάϊρο της Οκλαχόμα. Τέτοιες πίπες πρέπει νά βρίσκονταν στις τελετουργείες της Νότιας Λατρείας των κατασκευαστών λόφων-ναών. Τρία κεφάλια συνθέτουν ένα 800 χρόνων αγγείο πού βρέθηκε στο Τενεσσυ (κάτω). Ή πέτρινη πίπα είναι 9 3/4 ίντσες ψηλή, το κεραμικό αγγείο 7 ίντσες ψηλοί και τά δυό από το AMERICAN INDIAN MUSEUM της Νέας Υόρκης. CARMELLO GUADAGNO. (Ν. G. S.) Οστρακα σχημάτισαν τους πρώτους λόφους. Αλλά πρώιμη γύρω στά π.χ. κεραμική είχε εμφανιστεί στό νησί Στάλλινγκ, στην Γεωργία και σ' άλλα ποτάμια και παράλιες περιοχές, από το Πόρτ Γοαγιάλ στην Νότια Καρολίνα, ως το Σαίντ Τζόνς Ρίβερ στην Φλώριντα. Τά πρώτα αγγεία της Βορείου Αμερικής ήταν κατασκευασμένα από άργιλλο ενισχυμένη μέ φυτικά νήματα καί μερικά άπο τά τεμάχια ήταν διακοσμημένα μέ ανάμεικτα γεωμετρικά σχέδια γύρω από τά τείχη. Οί αρχαιολόγοι συχνά βρίσκουν τά κεραμικά μέσα σέ ευρύχωρα κυκλικά 13

16 Ινδιάνος αθλητής σέ πίπα από το MUSKOGEE, της Οκλαχόμα, αγκαλιάζει μια πέτρα CHUNGKE (κάτω). Αφού έρριχνε τήν πέτρα, ο παίκτης και ο αντίπαλος του εκσφενδόνιζαν κοντάρια στα σημείο πού πίστευαν ότι θά σταματήσει ή πέτρα. Ενας άλλος παρατηρητής στα 1775 ανέφερε ότι οι ανατολικοί Ινδιάνοι έπαιζαν CHUNGKE. Κεραμική μποτίλια σέ σχήμα τροφού (πάνω) ήρθε από το Ιλλινόϊς. Η πέτρινη πίπα 8 1/2 ίντσες ψηλή, το κεραμικό αγγείο 5 3/4 ίντσες και τά δύο από το Μουσείο επιστήμης και Εθνικής ιστορίας τού CLAYTON στό Μισσούρι. (Ν. G. S.) περιφράγματα φτιαγμένα από σωρούς από όστρακα οι πρώτοι Ινδιάνικοι λόφοι της Αμερικής. Τουλάχιστον 20 αστράκινοι δακτύλιοι σημειώθηκαν στις ακτές των νησιών στην Γεωργία και στην Νότια Καρολίνα. Ο ευρύτερος, πού τοποθετείται στό νησί Σαπέλο, στην Γεωργία, έχει έκταση μεγαλύτερη από 300 πόδια και σχηματίζει μια επιχωμάτωση 7 πόδια, άπο θαλασσινά όστρακα. Ποιος ήταν ο σκοπός του; Οί αρχαιολόγοι δέν ξέρουν. Άλλα ή μονιμότητα της κατασκευής προύποθέτει ένα σχέδιο. Και ίσως ένα βαθμό εορταστικής δραστηριότητας απαράμιλλο στην αρχαϊκή ανατολή της Βορείου Αμερικής στο π.χ. Σέ μια ευτυχισμένη εποχή» έγραψε ο Δρ Άντόνιο Ούώρινγκ «ή ακτή ανάμεσα στο Πόρτ Ροαγιάλ και Αλταμάχα (ποταμός) ήταν κατά πάσα πιθανότητα το πιό πολιτισμένο σημείο στις Ανατολικές Ηνωμένες Πολιτείες...». Κατά μερικούς αρχαιολόγους, τά αγγεία μέ τή φυτική βαφή και oι Νοτιοανατολικοί οστράκινοι δακτύλιοι είσηγούνται μιά δελεαστική πιθανότητα: αξιοσημείωτα μακρινά παράλια ταξίδια από τήν Νότια Α- μερική στην Γεωργία καί τήν Βόρεια Καρολίνα, γύρω στό π.χ. Γιατί ο συνδυασμός των όστράκινων δακτυλίων και άλλα όμοια άγγεία είναι γνωστά μόνο ά- πό μιά άλλη περιοχή του δυτικού ημισφαιρίου,στην ακτή Καριμπώ της Κολομβίας. Είναι μιά εκπληκτική σύμπτωση, αλλά οι αρχαιολόγοι δέν μπόρεσαν νά επιβεβαιώσουν τή θεωρία. Γύρω στό ώς το π.χ., όταν άναγειρόταν ο ορίζων 3 του Κόστερ, ένα. από τά πιό πρώιμα συστήματα λόφων χωρίς όστρακα έκανε τήν εμφάνιση του. Πρόσφατα ή περιοχή, κοντά στό Μακόν Μπαγιού της Λουιζιάνα, αγοράστηκε από τήν επιτροπή κρατικών πάρκων, γιά να εξασφαλιστεί ή διατήρηση του. Ονομάζεται σήμερα Πόβερτυ Πόϊντ καί σχηματίζει μέ τις 6 χαμηλές κορυφές του ένα μισό οκτάγωνο σέ έκταση 3/4 μιλίου. Στό κέντρο, στην ψηλότερη κορυφή, είναι ένας λόφος 70 πόδια, καί άλλοι φαίνονται στα βόρεια (χάρτης, σελίς ). Γιά μένα το Πόβερτυ Πόϊντ κατέχει μιά μεγάλη θέση στην ιστορία της αρχαίας Βορείου Αμερικής μ' ένα τρόπο πού διαψεύδει τόν πολιτισμό του αναφορικά μέ τή σειρά των γεωγραφικών ορίων τή χαμηλότερη κοιλάδα του Μισσισιπη. Γιατί φαίνεται πώς ή περιοχή χρησίμευσε σαν αποθήκη ιδεών πού συνέδεαν τήν Κεντρική μέ τήν Βορειανατολική Αμερική. Ανασκαφές στην περιοχή της Λουιζιάνα απεκάλυψαν ότι oι τεχνίτες υπερείχαν στά δημιουργήματα τους. Εφτιαχναν κοσμήματα από κόκκινο ίασπη, αιματίτη καί άλλες σκληρές πέτρες, πού έφερναν από εκατοντάδες μίλια μακριά. Αλλά, περισσότερο ενδιαφέρουσες, είναι μερικές από τις πήλινες μορφές, πού βρέθηκαν στο Πόβερτυ Πόϊντ. Είχαν κεφάλια μέ σχισμές, όμοια μ' εκείνα στις μορφές από νεφρίτη λίθο, πού φτιάχτηκαν τήν ίδια εποχή κατά μήκος του κόλπου του Μεξικό από τους Ολμεκ, πού σχεδίασαν τά πρώτα εκτεταμένα λατρευτικά κέντρα της Κεντρικής Αμερικής. Το δεύτερο μέρος στό επόμενο. 14

17 Διεθνής Βιβλιοπαρουσίαση Εκδοτικός Οίκος: SOUVENIR PRESS, LONDON Αγγλικά: Καθ. Τζών Τέηλορ-BLACK HOLES (Μαύρες Οπές) Το τέλος του Σύμπαντος; Η ύπαρξη «μαύρων οπών» στό διάστημα (πυρακτωμένα άστρα πού χάνουν τελικά τή βαρύτητα τους) παρουσιάζει μία πιθανότητα ότι ολόκληρο το Σύμπαν θα μπορουσε νά έχει τήν ίδια τύχη και νά καταλήξει σέ μία μεγάλη μαύρη οπή. Ο Καθ. Τέηλορ εξηγεί σαφέστατα μέ τί μοιάζει μιά μαύρη όπή και γιατί είναι τόσο επικίνδυνη γιά τήν ανθρωπότητα (2,50 στερλίνες). Εκδοτικός Οίκος: ROBERT HALE, LONDON Αγγλικά: Νέβιλλ Ράνταλλ - LIFE AFTER DEATH (Ζωή μετά θάνατο). Οταν ένα διάσημο αγγλικό σύνταγμα σφάχτηκε στά 1914 κι από τους 1000 άνδρες του επέζησαν μόνο 31, ο επικεφαλής αξιωματικός αποφάσισε νά ανακαλύψει «τί συμβαίνει μετά». Εθεσε πολλές ερωτήσεις, τόσο γιά τους ζωντανούς όσο και γιά τους νεκρούς καί τέλος, ο κύριος Ράνταλι καταχώρησε καί εκτίμησε τις απαντήσεις από 500 διαφορετικές πηγές τις οποίες κατέταξε σ' ένα σαφές χρονικό γιά τήν εμπειρία του θανάτου καθώς καί μιά περιγραφή της ζωής πέρα από τόν τάφο. (3 στερλίνες). Βέρα Στάνλεϋ Αλντερ THE FIFTH DIMENSION (Η Πέμπτη Διάσταση) Αυτό το βιβλίο προβλέπει ριζικές κοινωνικές, πολιτικές, εκπαιδευτικές καί επιστημονικές αλλαγές. Περιγράφει τή σχέση της σημερινής επιστήμης μέ τήν Τέταρτη Διάσταση, τήν πιθανή φύση μιας πέμπτης διάστασης καθώς καί τά πιθανά αποτελέσματα πού θά έχουν οι διάφορες δραστηριότητες καί τά πειράματα πού θά γίνονται όταν θά άνακαλυφτεί αυτή ή πέμπτη διάσταση (1,65 στερλίνες). Τζών Μπλόφελν WHEEL OF LIFE (Ό Τροχός της Ζωής: Αυτοβιογραφία ενός βουδιστή άπ' τή Δύση). Ό Τζών Μπλόφελντ γεννήθηκε στην Αγγλία αλλά έζησε πάνω από 40 χρόνια στην Ανατολή καί έγραψε ένα συγκινητικό κι ολοζώντανο χρονικό της μακροχρόνιας παραμονής του έκεί καί των σχέσεων πού είχε μέ σοφούς καί λάμας. Μας λέει πώς ήταν το Πεκίνο τήν εποχή της δόξας του, γιά τά ταξίδια του σέ περιοχές απάτητες γιά τους δυτικούς καί, τέλος, γιά το σημαντικότερο γεγονός της ζωής του : τή μύηση του στην Ταντρική μορφή του Βουδισμού. (2,25 στερλίνες). Μετάφραση : J. Κ: THE PROPHECIES OF PARA- CELSUS (Οί προφητείες του Παράκελσου). Οί προφητείες περιλαμβάνουν 32 αλληγορικές είκόνες καί καθεμιά τους συνοδεύεται από ένα προγνωστικό, έναν πρόλογο καί μιά διασάφηση. Οί εικόνες του Παράκελσου είναι συνήθως ασαφείς. Εβλεπε το μέλλον σάν μιά σειρά από εικόνες πού μπορούσε νά περιγράφει μόνο μέ μιά χρονολογική σειρά. Ο αναγνώστης είναι υποχρεωμένος νά χρησιμοποιήσει διορατικότητα καί φαντασία γιά νά βγάλει δικά του συμπεράσματα απ' τους υπαινιγμούς του Παράκελσου. (Εικονογραφημένο, 2,00 στερλίνες) Παραμχάνσα Γιογκανάντα AUTOBIOGRAPHY OF A YOGI (Αυτοβιογραφία ενός Γιόγκι). Ο Γιόγκανάντα υπήρξε ο πρώτος μεγάλος Ινδός Διδάσκαλος πού έζησε πολύν καιρό στή Δύση. Αυτή είναι ή ίστορία της ζωής του γραμμένη γιά δυτικούς αναγνώστες. Περιγράφει μέ ολοζώντανες λεπτομέρειες τή μακρόχρονη πνευματική εξάσκηση του κάτω άπ' τήν καθοδήγηση του Σρί Γιουκτεσβάρ, ενός δασκάλου πού θυμίζει το Χριστό καί δίνει μιά περιγραφή των καταπληκτικών Ικανοτήτων των συγχρόνων Ινδών αγίων πού παρακολούθησε σάν αυτόπτης μάρτυρας. (Εικονογραφημένο, 2,45 στερλίνες). Εκδοτικός Οίκος KINDLER VERLAG, Μόναχο, Γερμανικά Γκεόργκ Ρύππελ VOGELFLUG (Το πέταγμα των πουλιών). Τά μυστηριώδη βιολογικά φαινόμενα των αποδημητικών πουλιών περιγράφονται μέ πολλές λεπτομέρειες καί πλαισιώνονται από εξαιρετικές φωτογραφίες πού πήρε ο ίδιος ο συγγραφέας στό ταξίδι του στό Σπίτζγκερν, τήν Αφρική καί τά νησιά Γκαλάπαγκος (Εικονογραφημένο, έγχρωμο και ασπρόμαυρο, 192 σελίδες, 48 γερμ. μάρκα). Εκδοτικός Οίκος G. BELL AND SONS, Λονδίνο, Αγγλικά Ντέσμοντ Βάρλεϋ SEVEN, THE NUMBER OF CREATION (Επτά, ο αριθμός της δημιουργίας) Μιά παράξενη εξερεύνηση στό είδικό νόημα πού κρύβουν οι αριθμοί καί ειδικότερα το επτά από θρησκευτικής, δεισιδαιμονικής καί πολιτιστικής πλευράς. Ο συγγραφέας ξεκινάει άπ' τή μεσαιωνική αλχημεία μέχρι τή σύγχρονη ψυχιατρική, από τά σχέδια πού έχουν τά σημερινά τραπουλόχαρτα μέχρι τις κοσμογονικές παραδόσεις όλων των λαών. (Κυκλοφορεί τόν Απρίλιο, 192 σελίδες, 67 σχεδιαγράμματα, 5 στερλίνες). Βάν ντέρ Βέερ Μόερμαν HIDDEN WORLDS (Κρυμμένοι Κόσμοι) Γιατί οι αρχαίοι πολιτισμοί της Αιγύπτου, της Κίνας, της Ινδίας καί της Αμερικής εμφανίζονται τόσο ξαφνικά, σχεδόν ταυτόχρονα, μετά από χιλιάδες χρόνια λίθινης εποχής; Μήπως εξωγήινοι έφεραν τήν τέχνη του πολιτισμού στή γή, ή μήπως ήταν αποτελέσματα μιας παγκόσμιας καταστροφής πού εξαφάνισε ξεχασμένους σήμερα πολιτισμούς; Ντάνκαν Λούναν MAN AND THE STARS (Ο άνθρωπος καί τά άστρα Επαφές καί επικοινωνίες μέ εξωγήινες ευφυίες). Σάν Πρόεδρος της Σκωτικής Εταιρίας γιά τήν Αστροναυτική Τεχνολογία καί Ερευνα, ο συγγραφέας κατάφερε πρόσφατα νά αποκρυπτογραφήσει ραδιοφωνικά μηνύματα πού ελήφθησαν μυστηριωδώς στή δεκαετία του 1920 καί πού δέν είναι παρά μιά σειρά από αστρονομικούς χάρτες. Τά μηνύματα αυτά τά εξέπεμπε ένα διαστημόπλοιο σέ τροχιά γύρω άπ' τή γή. Η προέλευση του τοποθετείται στό γαλαξία του Βοώτη εδώ καί χρόνια. Μήπως ήταν ένα SOS πού έστελναν πρόσφυγες από κάποιον πλανήτη πού έπαψε νά είναι κατοικήσιμος ; Πού νά βρίσκονται τώρα; Τί νά ξέρουν γιά μας; (Εικονογραφημένο, 3 στερλίνες). 15

18 Βουσμάνικες βραχογραφίες (δεξια-κάτω) ατό σπήλαιο Ουώλκ-υ-α ατή Ροδεσία. Εκτός από τις πασίγνωστες βραχογραφίες των σπηλαίων Λασκώ και Αλταμίρα ο άνθρωπος παρουσίασε μια παγκόσμια τάση γιά απεικόνιση. Εδώ αναπαριστάνεται ίσως σκηνή κυνηγιού χαρακτηριστικών ζώων της αφρικανικής πανίδας (Φωτογραφία GLYN EDWARDS, COPYRI- GHT Ρ. Ε. CLEATOR). τοτε... που δεν υπηρχε το χαρτι ΧΡΗΣΤΟΣ ΛΑΖΟΣ Μιά ενδιαφέρουσα αναδρομή στους χρόνους εκείνους όταν οι άνθρωποι προσπαθούσαν νά διαιωνίσουν τήν σκέψη τους πάνω σέ διάφορα υλικά. Η ιστορία της γραφής είναι ή ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού. Μιά ε- νατένιση στις πηγές απ' όπου οι πρόγονοι μας άντλησαν τήν δύναμη γιά νά φτάσουν στα ανώτερα στάδια της εξέλιξης. Σήμερα πού έχουμε συνηθίσει κάθε μορφή χαρτιού πού κυκλοφορεί, πού τά βιβλία έ- χουν κατακλύσει τον κόσμο και το κάθε είδος εντύπου έχει εισβάλει στή ζωή μας, είναι αλήθεια ότι λίγες φορές άναρωτιόμαστε τί χρησιμοποιούσαν τήν εποχή ή κατά τήν διάρκεια των εποχών πού δέν υπήρχε το χαρτί. Θά είναι συναρπαστικό νά προσπαθήσουμε ν' απαντήσουμε στην ερώτηση αυτή καί τούτο γιατί υπάρχει μιά ατέλειωτη ποικιλία υ- λικών πάνω στά οποία προσπάθησαν οι άνθρωποι νά χαράξουν τίς σκέψεις τους. Μιά ποικιλία πού πολλές φορές μοιάζει νά είναι υπερβολική σχετικά μέ τά μέσα πού διέθεταν οι άνθρωποι της κάθε εποχής. Σέ προηγούμενο σημείωμα μας είχαμε μιλήσει διά τήν αινιγματική «γραφή» των Ινκας, το περίφημο σύστημα quipu πού αποτελιόταν ά- πό έγχρωμους κόμπους καί σχοινιά. Ας μού επιτραπεί ή έκφραση, ότι το quipu είναι ένας προοδευμένος τρόπος γραφής σέ σχέση βέβαια μέ πολλούς άλλους, πού χρονικά είναι προγενέστεροι. Το θέμα είναι πολύ συναρπαστικό καί αρκετά εκτεταμένο. Γιά το λόγο αυτό θά το παρουσιάσουμε μέ μιά σειρά από σημειώματα πλαισιωμένα μέ αυθεντικές όσο καί ενδιαφέρουσες φωτογραφίες.

19 ' Ο Δρ. Πήκραφτ το 1919 έγραψε ένα άρθρο γιά τά εξυμνούμενα Μενχίρ ή όρθιες πέτρες της κοιλάδας τού Μάρνη ποταμού (Γαλλία). Χρονολογούνται πολύ μεγάλης ηλικίας, περίπου π.χ. και είναι αξιοσημείωτα γιά το γεγονός ότι εμφανίζουν περίεργα ανάγλυφα σημεία από τά οποία αυτό πού κεντρίζει είναι ή εθυμοτυπική αναπαράσταση ενός ανθρώπινου προσώπου. Αυτό και ο γενικός χαρακτήρας της διακόσμησης φαίνεται νά τονίζουν μιά στενή ομοιότητα μεταξύ των βράχων αυτών και προϊστορικών αντικειμένων, από το Χισσαρλίκ και τά Ελληνικά νησιά. Τά σημεία επίσης μοιάζουν έντονα μέ τις συμβολικές αναπαραστάσεις πικτικών βράχων της Σκωτίας (φωτογραφ. COLIN BORD). Στή διάρκεια των χιλιετιών πού ή φυσική ομιλία του ανθρώπου χρειάστηκε γιά νά ολοκληρωθεί στό σημερινό φωνητικό μας πολύγλωσσο, ποικίλο σύστημα επικοινωνίας, παρουσιάστηκε έντονη ή ανάγκη της γραπτής απεικόνισης των λόγων και των σκέψεων των ανθρώπων. Ηταν μία βαθύτερη ανάγκη του άνθρωπου ή επιθυμία του αύτη, πού σιγά-σιγά εξελίχτηκε γιά νά φτάσει στά σημερινά συστήματα. Από το πχ. και έδώ αρχίζει ή εξέλιξη αύτη της γραφής στό πρό των ετών διάστημα απόκτησε ο άνθρωπος τη φυσική του ικανότητα της ομιλίας. Υπολογίζεται ότι από το π.χ. ως τά π.χ. ήταν ή χρονική περίοδος πού ή ανθρώπινη κοινότητα διαμόρφωσε και διάπλασε τους διάφορους ήχους και φθόγγους και παρουσίασε τις στοιχειώδεις εκφράσεις της ομιλίας. Από εκεί και μετά ή εξέλιξη πήρε το δρόμο πού της α- νήκε. Σάν πρώτα δείγματα γραφής μπορούμε νά θεωρήσουμε τις αναπαραστάσεις καί έγχαράξεις ζώων και λοιπών συμβόλων μέσα στά σπήλαια της παλαιολιθικής εποχής. Παλαιότεροι ιστορικοί καί μελετητές δέν περιλάμβαναν τά σχέδια αυτά στά συστήματα γραφής, όπως καί πολλά άλλα πού αναφέρονται σέ συστήματα λαών της Αμερικανικής η- πείρου, π.χ.-το quipu. Ή διάσταση αυτή συνεχίζεται. Είναι όμως γεγονός ότι τά σπηλαιογραφικά αυτά σχεδιάσματα δέν μπορούν νά χαρακτηριστούν σάν έργα τέχνης μόνο. Ισως θά 'ταν υπερβολή νά τά χαρακτηρίσουμε σάν καλλιτεχνική δεξιοτεχνία των ανθρώπων της εποχής εκείνης. Τέχνη είναι από την άποψη της απεικόνισης, της ομορφιάς, της νατουραλιστικής τους διάθεσης, αλλά δέν έγιναν γιά νά ικανοποιήσουν τις αισθητικές ανάγκες των τότε ανθρώπων. Τά σχέδια αυτά ήταν ένα σύστημα επικοινωνίας των πρωτογόνων, όπως συμβαίνει καί σήμερα α- κριβώς μέ τις πρωτόγονες φυλές. «Ο κυνηγός πού θά έβλεπε κάπου ζωγραφισμένη σέ μιά πέτρα τήν εικόνα ενός θηρίου νά τρώει έναν άνθρωπο, ασφαλώς, θά καταλάβαινε πώς στό σημείο εκείνο υπήρχε κίνδυνος από ανθρωπόφαγα θηρία. Μέ τήν ίδια λογική ο αρχηγός μιας φυλής, πού θά 'παίρνε από ένα γείτονα αρχηγό χαραγμένη σ' ένα κομμάτι ξύλο μιά εικόνα πού θά έδειχνε πέντε σκοτωμένους βούβαλους, ένα καζάνι νά βράζει, ένα μισοφέγγαρο καί πολλούς ανθρώπους νά κάθονται καί νά τρώνε, θά καταλάβαινε πώς το μήνυμα αυτό ισοδυναμούσε μέ πρόσκληση γιά γλέντι (όταν το φεγγάρι ήταν μισό) επειδή οι γείτονες κυνηγοί σκότωσαν πέντε βουβάλια» (Αλ. Ν. Οίκονομίδης, «Γραφή», στό «Λεξικό Κοινωνικών Επιστημών», σελ. 1655). Επιμείναμε στό σημείο αυτό γιά νά τονίσουμε ότι οι ιχνογραφικές αυτές αναπαραστάσεις αποτελούν τους προδρόμους των μετέπειτα συστημάτων γραφής. Στήν πρώτη αυτή φάση βλέπουμε ότι τά τοιχώματα των σπηλαίων, καί οι διάφοροι βράχοι., χρησιμοποιήθηκαν γιά νά μεταφέρουν ένα μήνυμα. Τά υλικά γραφής πού χρησιμοποίησε ο άνθρωπος δέν περιορίστηκαν εκεί. Σέ μιά περίοδο, πού κατά τον Robert Claiborne κράτησε από το π.χ., ένα από τά υλικά πού χρησιμοποιήθηκαν γιά α- πεικόνιση σημείων καί συμβόλων ή- ταν τά κ ό κ κ α λ α τώνζώω ν, γεγονός πού κατά τον συγγραφέα, έλαβε χώρα κυρίως στην Αφρικανική ήπειρο. Οι έγχαράξεις αυτές πάνω σέ οστά αποτελούν τους προδρόμους της γραφής, καί φανερώνουν τήν τάση γιά τη διαφύλαξη καί διάσωση γραπτών αναφορών (Robert Claiborne, «The Birth of Wilting», σελ. 20). Εντελώς πρόσφατες όμως έρευνες απέδειξαν, μετά από μικροσκοπικές εξετάσεις, ό- τι καί στην Ευρώπη, στις περιοχές όπου αναπτύχθηκε ο άνθρωπος του Κρό-Μανιόν, Γαλλία κυρίως, ανάμεσα στά άλλα μέσα απεικόνισης πού χρησιμοποιήθηκαν, περιλαμβάνονται καί οστά ζώων. Ο αρχαιολόγος Alexander Marshack πού έκανε τήν α- νακάλυψη αύτη, υποστηρίζει ότι ή χρονική αυτή περίοδος περιορίζεται στις χρονολογίες από π.χ. Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι είναι ένα γενικό φαινόμενο ή χρήση των οστών γιά τήν έγχάραξη μηνυμάτων ή σημειώσεων, χρήση πού παρουσιάζεται καί συνυπάρχει μέ τις Επιγραφές σέ μαντικά οστά χρονολογούμενα από το 1300 π.χ. Ανήκουν μεταξύ των νωρίτερα γνωστών παραδειγμάτων της Κινεζικής γραφής. Οί επιγραφές είναι γραμμένες πάνω σέ κόκκαλα βοδιού καί χρησιμοποιούνταν γιά μαντικούς σκοπούς (Φωτ. από το βιβλίο τού συγγραφέα "Ιστορία καί εξέλιξη της γραφής") 17

20 Μαντικά οστά μέ επιγραφές χρονολογούμενα από το 1300 π.χ. Οι επιγραφές είναι γραμμένες πάνω σέ καβούκια χελώνας και χρησιμοποιούνταν για μαντεία. (Φωτ. από το βιβλίο του συγγραφέα). εγχαράξεις σέ τοιχώματα σπηλαίων ή βράχων κ.λπ. (Alexander Marshack : Exploring the mind of Ice Age, Man, Περ. National Geografic, τομ. 147, Ι. σελ. 64). Το ίδιο φαινόμενο θά επαναληφθεί αργότερα από τους Κινέζους, πού θα χρησιμοποιήσουν τα περίφημα «μαντικά οστά». Οι Κινέζοι θά 18 χρησιμοποιήσουν κυρίως οστά β ω δ ι ο ύ, και κελύφη (καβούκια) χελώνας. Το γεγονός αυτό πρέπει να συνέβη πολύ παλιά, δεδομένου ότι τα παλαιότερα κινέζικα «χρονικά» ανάγουν τήν ευρεση της γραφής στή βασιλεία του Fu-Hi ( ) και των διαδόχων του Huang-Ti και Ta-Yu. Τα «μαντικά» αυτά οστά, ανακαλύφθηκαν τελείως συμπτωματικά : «Τή μέρα π.χ. πού ένας χωρικός οργώνοντας το χωράφι του βρήκε κομμάτια από κόκκαλα και πήγε νά τά προσφέρει στους φαρμακοτρίφτες γιά τρίμματα από «κόκκαλα δρακόντων» πού εκείνοι τά πουλούσαν πανάκριβα έξ αιτίας των θεραπευτικών (υποτίθεται) ιδιοτήτων τους, ο αγαθός άνθρωπος δεν ήξερε πώς άνοιγε ένα από τά πιο συναρπαστικά και τά πιο γόνιμα κεφάλαια της κινεζικής αρχαιολογίας. Πόσα όμως από αυτά τά «κόκκαλα δρακόντων» δεν κοπανίστηκαν κι έγιναν σκόνη, ώς τή στιγμή πού διαπιστώθηκε πώς αυτά τά λείψανα, σκεπασμένα μ' αινιγματικά σύμβολα, αντιπροσώπευαν τόν πιο πολύτιμο θησαυρό μαντικών οστών των πιο παλιών δυναστειών και διηγούνται τήν ιστορία του πιο πανάρχαιου πολιτισμού» (Marcel Brion : Η Ανάσταση των Νεκρών Πολιτειών, σελ. 82). Τά οστά πού ανακαλύφθηκαν μέ Κατά τήν διάρκεια ανασκαφών στην ε- παρχία Χονάν, Κινέζοι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν μιά σειρά τάφων όπου είχαν ταφεί διάφοροι Χάν. Σπάνιας αξίας αντικείμενα διασώθηκαν έτσι μεταξύ των ο- ποίων κείμενα και εικόνες σέ μετάξι, εγχάρακτες λουρίδες από μπαμπού, χάρτες κλπ. Στήν εικόνα απεικονίζεται τμήμα της διδασκαλίας τού LAO-TZU γραμμένο σέ μετάξι. Γράφτηκε κατά τήν διάρκεια της βασιλείας τού Αυτοκράτορα HUI π.χ. (Φωτ. CHINA PICTORIAL) τόν τρόπο αυτό αφορούσαν ερωτήσεις διαφόρων ατόμων προς τους μάντεις και είχαν σάν κύριο σκοπό νά μάθουν τήν τελική έκβαση ενός γεγονότος πού τους αφορούσε. Διάφορες ερωτήσεις πού ο μάντης είχε χαράξει πάνω σ' ένα κομμάτι κόκκαλο από τήν ωμοπλάτη ενός βοδιού ή πάνω σέ όστρακο (καβούκι) χελώνας. Το αντικείμενο κατόπιν ριχνόταν στή φωτιά και ανάλογα μα τά σκασίματα πού είχε υποστεί έβγαινε και ή απάντηση. Ο κινεζικός συντηρητισμός είχε διαφυλάξει τις χιλιάδες των οστών αυτών και καβουκιών σέ αρχεία, πού άφού ανακαλύφθηκαν μας εξιστόρησαν ανάγλυφη τήν καθημερινή ζωή ενός λαού, κάνοντας έτσι τόν πολιτισμό των Τσάνγκ ν' αναστηθεί. Γνωρίζουμε ότι στο τέλος του 4ου π.χ. αι. ο Κινέζος μοναχός Φά- Χιέν πού ξεκίνησε νά γνωρίσει τις χώρες των Βουδιστών, μετά από δεκαπεντάχρονο ταξίδι έγραψε τις εντυπώσεις του πάνω σέ τ α φ τ ά από μπαμπού. Το μπαμπού όμως είχε χρησιμοποιηθεί και διαφορετικά. Ενα από τά πιο διαδεδομένα υλικά γραφής στήν Κίνα ήταν οι πινακίδες από ξύλοή από μπαμπού. Ρόλο σημαντικό σάν υλικό γραφής στήν Κίνα, έπαιξε και το μ ε τ ά ξ ι μέχρις ότου, ανακαλύπτοντας οι Κινέζοι το χαρτί, παραμερίστηκε, αν και στον 6ο μ.χ. αίώνα γνωρίζουμε ότι Κινέζοι καλλιγράφοι έγραψαν Βουδιστικά κείμενα σέ μετάξι (γιά το χαρτί και τήν εποποιία του, θά αναφέρουμε σέ μελλοντικό σημείωμα). Κινέζικα αγγεία από μπρούντζο χρησιμοποιήθηκαν επίσης γιά νά έγχαράξουν θρησκευτικές παραστάσεις. Τά αγγεία αυτά τά χρησιμοποιούσαν στις θρησκευτικές τελετές κυρίως. Τήν ίδια περίπου χρονική περίοδο στις Ινδίες ή γραφή και τά μέσα γραφής παίρνουν οριστικές μορφές. Δέν μας ενδιαφέρει εδώ ή ποικιλία των γραφών αλλά αυτή των γραφικών μέσων. Οί χαλκογραφικές πλάκες (ταμραπάττρα) και οι π έ τ ρ ε ς ήσαν το υλικό των επιγραφών. Τά χειρόγραφα στήν σανσκριτική(=διακοσμημένη) γλώσσα λέγονται «ποστάκα» από το ι- ρανικό «πόστ» πού σημαίνει δέρμα, αλλ' άπ' ότι γνωρίζουμε ή περγαμηνή δέν χρησιμοποιήθηκε ποτέ στήν Ινδία. Σάν γραφικές ύλες πιό γνωστά ήταν τά υφάσματα, και οι φυτικές ίνες δίχως όμως νά 'χουμε πειστικές αποδείξεις γιά τήν ύπαρξή τους. Απλά και μόνο περιοριζόμα-

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή πετρώδεις: Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης, και 4 εξωτερικούς: Δίας,

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ 1. Η Σελήνη μας είναι ο πέμπτος σε μέγεθος δορυφόρος του Ηλιακού μας συστήματος (εικόνα 1) μετά από τον Γανυμήδη (Δίας), τον Τιτάνα (Κρόνος), την Καλλιστώ (Δίας) και

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 Φ230: Αστροφυσική Ι Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 1. Ο Σείριος Α, έχει φαινόμενο οπτικό μέγεθος mv - 1.47 και ακτίνα R1.7𝑅 και αποτελεί το κύριο αστέρι ενός διπλού συστήματος σε απόσταση 8.6

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ευέλικτης Ζώνης Θέμα: Το ηλιακό μας σύστημα

Πρόγραμμα Ευέλικτης Ζώνης Θέμα: Το ηλιακό μας σύστημα Πρόγραμμα Ευέλικτης Ζώνης Θέμα: Το ηλιακό μας σύστημα Αφορμή για την επιλογή του θέματος υπήρξε η ενότητα «Το ηλιακό μας σύστημα» του κεφαλαίου «Μαθαίνουμε για τη Γη» από το μάθημα της Γεωγραφίας. Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Εισαγωγή Η πιο κάτω παρουσίαση είναι η αρχή του δρόµου στη µακριά λεωφόρο της γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Διαστημικός καιρός. Αποτελεί το σύνολο της ηλιακής δραστηριότητας (ηλιακός άνεμος, κηλίδες, καταιγίδες, εκλάμψεις, προεξοχές, στεμματικές εκτινάξεις ηλιακής μάζας) που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH TZΕΜΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Α.Μ. 3507 ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH Όλοι γνωρίζουμε ότι η εναλλαγή των 4 εποχών οφείλεται στην κλίση που παρουσιάζει ο άξονας περιστροφής

Διαβάστε περισσότερα

15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο

15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο 15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο 1.- Από τα πρώτα σχολικά µας χρόνια µαθαίνουµε για το πλανητικό µας σύστηµα. Α) Ποιος είναι ο πρώτος και

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο. Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος

Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο. Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος Γενικός τίτλος «Ένας μαγικός αλλά άγνωστος κόσμος» Ένας μαγικός αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική φαντασία

Επιστημονική φαντασία Ενότητα 10 Περιγράφουμε ταξίδια στο μέλλον Αφηγούμαστε φανταστικές ιστορίες Περιγράφουμε ανεξήγητα φαινόμενα Περιγράφουμε μυστηριώδη αντικείμενα Χρησιμοποιούμε μελλοντικούς χρόνους Αναγνωρίζουμε και χρησιμοποιούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΕΚΛΕΙΨΗ ΗΛΙΟΥ - 20 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015

ΟΛΙΚΗ ΕΚΛΕΙΨΗ ΗΛΙΟΥ - 20 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΟΛΙΚΗ ΕΚΛΕΙΨΗ ΗΛΙΟΥ - 20 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ Β' Τάξη Γενικού Λυκείου Ομάδα συγγραφής: Κων/νος Γαβρίλης, καθηγητής Μαθηματικών Β/θμιας Εκπαίδευσης. Μαργαρίτα Μεταξά, Δρ. Αστροφυσικής, καθηγήτρια Φυσικής του Τοσιτσείου-Αρσακείου

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

1 http://didefth.gr/mathimata

1 http://didefth.gr/mathimata Πυρηνική Ενέργεια Οι ακτινοβολίες που προέρχονται από τα ραδιενεργά στοιχεία, όπως είναι το ουράνιο, έχουν µεγάλο ενεργειακό περιεχόµενο, µ' άλλα λόγια είναι ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας. Για παράδειγµα,

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Γίνε επιστήµονας του Κασίνι για µια µέρα (Cassini Scientist for a Day Essay)

Γίνε επιστήµονας του Κασίνι για µια µέρα (Cassini Scientist for a Day Essay) ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2012 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ: Γίνε επιστήµονας του Κασίνι για µια µέρα (Cassini Scientist for a Day Essay) Για µαθητές από 10-18 ετών Καλωσορίσατε στην 3 η Ελληνική έκδοση και 11 η διεθνή του µαθητικού διαγωνισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ 1. Ο Ήλιος μας είναι ένας από τους μεγαλύτερους αστέρες της περιοχής μας, του Γαλαξία μας αλλά και του σύμπαντος (NASA Science, εικόνα 1), όντας ο μοναδικός στο ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες;

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες; Ονόματα Η μητέρα της Άννας έχει άλλους τρεις μεγαλύτερους γιους. Επειδή έχει πάθος με τα χρήματα, τους έχει βαφτίσει ως εξής: Τον μεγάλο της γιο "Πενηνταράκη", τον μεσαίο "Εικοσαράκη" και τον μικρότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ Το ηλιακό ή πλανητικό μας σύστημα αποτελείται από: τον Ήλιο, που συγκεντρώνει το 99,87% της συνολικής μάζας του, τους 9 μεγάλους πλανήτες, που συγκεντρώνουν το υπόλοιπο 0,1299

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015

Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015 Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015 Πληροφοριακό υλικό Κέντρο Επισκεπτών Ινστιτούτο Αστρονομίας Αστροφυσικής Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης (ΙΑΑΔΕΤ) Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών Την Παρασκευή 20 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΥΤΗΤΑ. Το μέτρο της βαρυτικής αυτής δύναμης είναι: F G όπου M,

ΒΑΡΥΤΗΤΑ. Το μέτρο της βαρυτικής αυτής δύναμης είναι: F G όπου M, ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΛΞΗΣ Ο Νεύτωνας ανακάλυψε τον νόμο της βαρύτητας μελετώντας τις κινήσεις των πλανητών γύρω από τον Ήλιο και τον δημοσίευσε το 1686. Από την ανάλυση των δεδομένων αυτών ο

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β1 pc25

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του

Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του Φύλλο Εργασίας Τίτλος: Παρεμβάσεις του Ανθρώπου στο Περιβάλλον Γνωστικό Αντικείμενο: Βιολογία Διδακτική Ενότητα: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο.

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο. ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ Η ιστιοπλοΐα ανοιχτής θαλάσσης δεν διαφέρει στα βασικά από την ιστιοπλοΐα τριγώνου η οποία γίνεται με μικρά σκάφη καi σε προκαθορισμένο στίβο. Όταν όμως αφήνουμε την ακτή και ανοιγόμαστε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Λυκείου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016

Ερωτήσεις Λυκείου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016 ΠΡΟΣΟΧΗ: Αυτό το έγγραφο ΔΕΝ θα το αποστείλετε ηλεκτρονικά (μέσω e-mail). Απλά το αναρτήσαμε για την δική σας διευκόλυνση. Μόλις βρείτε τις απαντήσεις που γνωρίζετε και τις σημειώσετε σ αυτό το έντυπο,

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004

Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004 Αστρονομία στο Υπέρυθρο - Ένας Αθέατος Κόσμος Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝA 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΥΠΕΡΥΘΡΟ 2. ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗΣ 3. ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής. «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα»

Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής. «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα» Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα» Εκπαιδευτικός: Μπλούχου Στεφανία Τάξη: Β Σχολικό έτος: 2012-13 ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος»

ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος» ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος» Για να θεωρηθεί έγκυρη η συμμετοχή σας στην 1 η φάση, θα πρέπει απαραίτητα να έχετε συμπληρώσει τον πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Αστρονομία Μπιρσιάνης Γιώργος Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Λαμπρότητα : 100 φορές τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΜΑ : ΒΟΡΕΙΟ ΣΕΛΑΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΜΑ : ΒΟΡΕΙΟ ΣΕΛΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΜΑ : ΒΟΡΕΙΟ ΣΕΛΑΣ ΟΝΟΜΑ : ΜΗΛΙΑΡΑΚΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ.... : Γ3 ΥΠΕΥΘ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ.. : BΡΟΝΤΗ ΚΡΗΝΗ ΓΕΝΙΚΑ Το φαινόμενο αυτό είναι από τα ωραιότερα που πρόσφερε η Φύση σε ποικιλία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα Oι πυραμίδες που έχουν εντοπιστεί στην Ελλάδα, αποτελούν μοναδικά δείγματα πυραμιδικής αρχιτεκτονικής στον ευρωπαϊκό χώρο. Η μορφή τους, η αρχιτεκτονική τους, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ηλεκτρομαγνητικά κύματα 7. Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα; 7.2 Ποιες εξισώσεις περιγράφουν την ένταση του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Στο σχολείο, στο μάθημα των φυσικών, οι μαθητές παρατηρούν, ενδιαφέρονται, ερευνούν και, με πειράματα, ανακαλύπτουν.

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ Γεωγραφικά στοιχεία Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου, γνωστός και ως Βάλια Κάλντα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου στα όρια μεταξύ των νομών Γρεβενών και

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Το διαφανές στρώµα αέρος που περιβάλλει τη Γη σαν µια τεράστια προστατευτική ασπίδα, δίχως την οποία η ζωή στον πλανήτη µας θα ήταν αδιανόητη, ονοµάζεται ατµόσφαιρα. Η ατµόσφαιρα λοιπόν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής Αστρικό σμήνος είναι 1 ομάδα από άστρα που Καταλαμβάνουν σχετικά μικρό χώρο στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΠΕΜΠΤΗ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής *Βασικές μορφές προσανατολισμού *Προσανατολισμός με τα ορατά σημεία προορισμού στη φύση *Προσανατολισμός με τον ήλιο *Προσανατολισμός από τη σελήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη πόλης. Εισαγωγή

Διάταξη πόλης. Εισαγωγή Για οποιαδήποτε H μετάφραση παράλειψη, έγινε από το ridergr για το http:// ://www www.age age4greeks greeks.gr Επικοινωνήστε λάθος μαζί μετάφραση μας στο info@age ή ορθογραφικό age4greeks greeks.gr λάθος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ).

ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ). ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ). Οι ομάδες των πλανητών (Sects) και η σπουδαιότητά τους σε ένα χάρτη Η πρωταρχική ενέργεια που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά του Θαμνώνα και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Αυτό το σεμινάριο έχει απλώς ως στόχο να δώσει μερικά από τα βασικά της Θερμοδυναμικής, και πως σχετίζεται με τη μόνωση και με τη μόνωση με κεραμικά επιχρίσματα. Η θερμότητα μεταφέρεται με τους παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο Διακοπές στο φεγγάρι: μία εκπαιδευτική μερική γνωστική προσέγγιση της Σελήνης Σταύρος Αυγολούπης Από τη στιγμή που το ταξίδι στη Σελήνη (Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Έντονή η Ελληνική παρουσία στην Αμερική, χιλιάδες χρόνια πριν τον Κολόμβο

Έντονή η Ελληνική παρουσία στην Αμερική, χιλιάδες χρόνια πριν τον Κολόμβο Έντονή η Ελληνική παρουσία στην Αμερική, χιλιάδες χρόνια πριν τον Κολόμβο 10 Μαΐου, 2010 VatopaidiFriend H Aμερική σύμφωνα πάντα με την επίσημη άποψη ανακαλύφθηκε το 1492 από τον Χ. Κολόμβο, φαίνεται όμως

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 130 Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. Απαντήσεις στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. α, β 2. γ 3. ε 4. β, δ 5. γ 6. α, β, γ, ε Β. Απαντήσεις στις ερωτήσεις συµπλήρωσης κενού 1. η αρχαιότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Δεύτερη Φάση) Κυριακή, 13 Απριλίου 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Οδηγίες: Το δοκίμιο αποτελείται από έξι (6) σελίδες και έξι (6) θέματα. Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων. ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ)!"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.!"σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Στη διερεύνησή μας μετρήθηκε ο χρόνος που χρειάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο : ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ DOPPLER ENOTHT 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Κρούση: Κρούση ονομάζουμε το φαινόμενο κατά το οποίο δύο ή περισσότερα σώματα έρχονται σε επαφή για πολύ μικρό χρονικό διάστημα κατά

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα;

Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα; Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα; Στη διερεύνηση που κάναμε με τα παιδιά, όπως φαίνεται και από τον τίτλο ασχοληθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο)

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Άσκηση Η15 Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Το γήινο μαγνητικό πεδίο αποτελείται, ως προς την προέλευσή του, από δύο συνιστώσες, το μόνιμο μαγνητικό

Διαβάστε περισσότερα

Πέννυ Εμμανουήλ Κυβερνήτης Θ117Α

Πέννυ Εμμανουήλ Κυβερνήτης Θ117Α Αθήνα 31-7-2012 Αρ. πρωτ. 12 Προς την Επιτροπή Ανταλλαγών Νέων Αγαπητέ Πρόεδρε Τάσο Γρηγορίου, Με την Παρούσα επιστολή θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την εγκάρδια φιλοξενία των 4 παιδιών του Θέματός μας

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ Αν υποθέσουμε ότι ο Ήλιος αναπαριστάται με σφαίρα (μεγέθους) διαμέτρου 10 cm, τότε η Γη τοποθετείται περίπου 11 μέτρα μακριά και έχει μέγεθος μόλις 1 mm (χιλιοστό). Ο Ερμής και η Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2005 Μετά από πρόσκληση του Δημάρχου κ. Τοτονίδη Νίκο προς το Τοπικό Τμήμα Βόρειας Ελλάδας (ΤΟ.Τ.Β.Ε.) της Ελληνικής Σπηλαιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9 ΜΑΪΟΥ 015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ ΦΥΣΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ Τ Ι Ε Ι Ν Α Ι Τ Ο Σ Ε Λ Α Σ ;

Διαβάστε περισσότερα

Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων

Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ 28 Νοεµβρίου 2009 Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

Η ηλιόσφαιρα. Κεφάλαιο 6

Η ηλιόσφαιρα. Κεφάλαιο 6 Κεφάλαιο 6 Η ηλιόσφαιρα 285 Η ΗΛΙΟΣΦΑΙΡΑ Ο Ήλιος κατέχει το 99,87% της συνολικής µάζας του ηλιακού συστήµατος. Ως σώµα κυριαρχεί βαρυτικά στον χώρο του και το µαγνητικό του πεδίο απλώνεται πολύ µακριά.

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για τον Ήλιο:

Πληροφορίες για τον Ήλιο: Πληροφορίες για τον Ήλιο: 1) Ηλιακή σταθερά: F ʘ =1.37 kw m -2 =1.37 10 6 erg sec -1 cm -2 2) Απόσταση Γης Ήλιου: 1AU (~150 10 6 km) 3) L ʘ = 3.839 10 26 W = 3.839 10 33 erg sec -1 4) Διαστάσεις: Η διάμετρος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ 3.1 Η έννοια της δύναμης ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ Στο κεφάλαιο των κινήσεων ασχοληθήκαμε με τη μελέτη της κίνησης χωρίς να μας απασχολούν τα αίτια που προκαλούν την κίνηση

Διαβάστε περισσότερα