Zusammenfassung

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "alen@nured.auth.gr Zusammenfassung"

Transcript

1 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 1 Η Θεατροπαιδαγωγική στην εκπαίδευση: Τάσεις και στάσεις. Μια έρευνα µε αφορµή τα σενάρια για τη συνέντευξη των υποψήφιων σχολικών συµβούλων πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης Αντώνης Λενακάκης 1 * Περίληψη Το παρόν µελέτηµα διερευνά τις θεατροπαιδαγωγικές στάσεις και τάσεις στην εκπαίδευση µε αφορµή τα σενάρια που αναρτήθηκαν στο διαδικτυακό τόπο του Υπουργείου Παιδείας, στα οποία οι υποψήφιοι σχολικοί σύµβουλοι πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης επρόκειτο να εξεταστούν κατά τη διαδικασία της συνέντευξης. Αναγνωρίζοντας το θεσµικό και ουσιαστικό ρόλο του σχολικού συµβούλου στην ευδοκίµηση της εκπαιδευτικής πράξης και καινοτοµίας, µελετούµε µέρος των κριτηρίων επιλογής του, και συγκεκριµένα αυτά που αφορούν στα περιεχόµενα των εν λόγω σεναρίων, ενώ εστιάζουµε στις έννοιες και τους όρους που σχετίζονται µε το παιχνίδι και το θέατρο στην εκπαίδευση. Με τα πορίσµατα της έρευνας αλλά και µε τις θεωρητικές αναλύσεις και τοποθετήσεις που τα συνοδεύουν επιδιώκουµε κυρίως την ευαισθητοποίηση της θεατροπαιδαγωγικής αλλά και της εκπαιδευτικής κοινότητας εν γένει στα ζητήµατα της διδακτικής και της επίδρασης των θεατροπαιδαγωγικών πρακτικών στο σχολείο. Zusammenfassung Im Rahmen des vorliegenden Aufsatzes werden die spiel- und theaterpädagogischen Haltungen und Trends in der Erziehung anlässlich der Veröffentlichung von didaktischen Szenarien des griechischen Bildungsministeriums untersucht. Die Szenarien wurden der Website des Ministeriums angehängt und beinhalteten Unterrichtssituationen und Fragestellungen, auf deren Basis dann die Schulräte Kandidaten vor einer Expertenkommission interviewt bzw. überprüft wurden. Da wir die offizielle und die wesentliche Rolle des Schulrates für die Unterstützung der Schulpraxis und die Innovation in der Schule anerkennen, setzen wir uns im Rahmen der vorliegenden Studie mit den Inhalten der o.g. Szenarien auseinander und konzentrieren uns insbesondere auf die Konzepte und die Begriffe, die darin zu finden sind und die zu spiel- und theaterpädagogischen Konzepten und Praktiken Bezug haben. Die Ergebnisse der Untersuchung und die damit einhergehenden theoretischen Analysen und Stellungnahmen sollen einer Sensibilisierung von Theaterpädagog(inn)en und von Pädagog(inn)en im Allgemeinen gegenüber Didaktik und Wirkung von Spiel- und Theaterpädagogik in der Schule dienen. Λέξεις κλειδιά: Θεατροπαιδαγωγική, θεατροπαιδαγωγικές πρακτικές, εκπαιδευτικός, σχολικός σύµβουλος, σενάρια διδασκαλίας, αισθητική αγωγή, πολυαισθητηριακή διδασκαλία, τέχνες 1. Εισαγωγή: Η αισθητική αγωγή ως αναπόσπαστο µέρος της γενικής παιδείας 1*Λέκτορας Θεατρικής Τέχνης και Αγωγής στο ΤΕΠΑΕ του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης 1

2 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 2 Στο πλαίσιο του Μείζονος Προγράµµατος Επιµόρφωσης των Εκπαιδευτικών που υλοποιήθηκε από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο αναπτύξαµε τις θέσεις µας για τις βασικές αρχές µιας ιδακτικής των Τεχνών, διερευνήσαµε το ρόλο που διαδραµατίζουν τα καλλιτεχνικά µαθήµατα και η αισθητική αγωγή ως πεδία πολύτεχνων δράσεων στην εκπαίδευση και αναδείξαµε τη συµβολή της Τέχνης στην επιµόρφωση των εκπαιδευτικών 2. Θεωρούµε πως ο βασικός σκοπός του Σχολείου είναι να επιτρέπει στο µαθητή και τη µαθήτρια να ολοκληρωθεί ως άνθρωπος, να αποκτήσει ανθρωπιστική παιδεία και να συµµετάσχει στη συνεχώς ανανεούµενη δηµιουργία του ανθρώπινου σύµπαντος 3. Η έννοια της συµµετοχής/µέθεξης του µαθητή και της µαθήτριας στο δηµιουργικό προτσές συνιστά βασική στρατηγική κάθε δράσης που διεκδικεί να χαρακτηρίζεται αισθητική και εν γένει παιδαγωγική. Επειδή όµως τόσο η επιστήµη όσο και η τέχνη δεν έχουν καθ εαυτές παιδαγωγικό περιεχόµενο 4, χρέος του κάθε παιδαγωγού είναι να δηµιουργεί σχέσεις µε τα αντικείµενα και εκφραστικά διάκενα, προκειµένου να επιτυγχάνει την ενεργό/βιωµατική µέθεξη των µαθητών του. Μέσα από τις εµπλουτισµένες µε τέχνη εκπαιδευτικές µεθόδους και τεχνικές, η πρόταση «διά των τεχνών» αφορά στις πτυχές που κατά κανόνα 5 παραµελούνται στην τυπική εκπαιδευτική δοµή (ψυχή και σώµα, έναντι της νόησης µόνο). Ο ευ-αίσθητος παιδαγωγός ενεργοποιεί αισθητηριακές παρορµήσεις (µέσω εικόνων, ήχων, λέξεων, αντικειµένων κ.τ.ό.), για να προκαλέσει στη συνέχεια πολυαισθητηριακές εκφράσεις/αναπαραστάσεις. Έτσι, η έννοια της αισθητικής αγωγής, αλλά και της αγωγής εν γένει, δοκιµάζεται στην ικανότητά µας ως παιδαγωγών να δροµολογούµε αποκαλύψεις του ανθρώπινου στοιχείου ενώπιον των µαθητών µας, να δηµιουργούµε το ασφαλές εκείνο διάκενο που θα τους επιτρέψει την έξοδο από το κλειστό κέλυφος της υποκειµενικότητάς τους, για να κατανοήσουν τον εαυτό τους και τους άλλους ανθρώπους. Επιπλέον, η πολυαισθητηριακή και διαφοροποιηµένη 6 διδασκαλία είναι αναγκαιότητες, που υπαγορεύονται άλλωστε και από τη διαφορετικότητα κάθε ατόµου, την οποία η εκπαίδευση οφείλει όχι µόνο να διερευνήσει και να σεβαστεί αλλά και να αναδείξει ως δικαίωµα του καθενός 7. ηµιουργώντας µια µορφή, ένα σκίτσο, µια µελωδία, µια τρισδιάστατη κατασκευή, έναν ρόλο, το άτοµο αφενός αποστασιοποιείται από τον εαυτό του και δηµιουργεί ένα µεταβατικό χώρο 8 για να αναπτυχθεί, αφετέρου αποτυπώνει την παρουσία του στο περιβάλλον, καθίσταται παρών. Η γνώση που αποκτά κανείς από τη συνάντηση µε τις Τέχνες µεταφράζεται σύµφωνα µε την Ardouin (2000: 92) ως «γνώση του εαυτού µέσα από την πράξη της κατασκευής και της λεκτικής έκφρασης του ορατού, (ως) γνώση των άλλων µέσα από την ερµηνεία που δίνουν (οι ίδιοι, Α.Λ.) στην κατασκευή και στο ορατό». Ο στόχος για ένα πολιτισµικά εγγράµµατο µαθητή -αλλά και εκπαιδευτικό- αποδυναµώνει τα επιχειρήµατα που θεωρούν την Τέχνη στην εκπαίδευση ως έναν κατεξοχήν φορµαλιστικό ή συµπεριφορικό ακαδηµαϊσµό, ενώ ενισχύει εκείνες τις φωνές που προσεγγίζουν την Τέχνη «ως την έκφραση µίας επιθυµίας, ως µία αξία, που ορίζεται από τη συνάντηση ανάµεσα σ εκείνο που αναπαρίσταται (το έργο) και σ εκείνο που προσλαµβάνουµε από αυτό» (ό.π.: 112). Χωρίς να υποτιµάται η ανάγκη κατάκτησης από τις µαθήτριες και τους µαθητές του βασικού λεξιλογίου της κάθε Τέχνης, µέσα από τα αντίστοιχα ξεχωριστά µαθήµατα, θα πρέπει να τονιστεί ότι ο στόχος της αισθητικής αγωγής δεν µπορεί να επιτευχθεί µέσω του αναλυτικού προγράµµατος και µόνο, πολύ δε περισσότερο µέσω ενός µαθήµατος ερµητικά κλειστού. Η επικοινωνία ως θεµέλιος λίθος και προϋπόθεση του πολιτισµού κάθε κοινωνίας, η σύνδεση µε την πολιτιστική κληρονοµιά και ο δηµιουργικός διάλογος µε το παρελθόν, η 2 Βλ. Λενακάκης Πρβλ. Ardouin Ό.π. 5 Πρβλ. π.χ. Robinson Πρβλ. π.χ. Παντελιάδου Πρβλ. Άλκηστις Βλ. Winnicott

3 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 3 χωρίς φόβο προσέγγιση του άλλου ως απλά διαφορετικού και σηµαντικού στη σηµερινή πολυπολιτισµική κοινωνία, απαιτούν νέες διδακτικές µεθοδολογίες, οι οποίες µπορούν να εµπλουτιστούν µε υλικά από τις ποικίλες µορφές καλλιτεχνικής έκφρασης. Όπως η γνώση, το συναίσθηµα, η επιστήµη και η ψυχική καλλιέργεια βρίσκονται σε αλληλεπιδραστική, δυναµική και συµπληρωµατική σχέση, έτσι και η συνάντηση µε τις Τέχνες οφείλει να δροµολογείται και µέσω πολύτεχνων δράσεων 9 και εκδηλώσεων πολιτισµού 10 στη σχολική πράξη και ζωή, µέσα και έξω από τη σχολική κοινότητα. Με την έννοια αυτή, η µουσική, το θέατρο, τα εικαστικά, αλλά και ο χορός, η οπτικοακουστική έκφραση, η video art, οι εγκαταστάσεις κ.ά., διαπλέκονται και ενυπάρχουν σε µία «Πάµµουσο Παιδαγωγία» (Γραµµατάς 2011). 2. Η ερευνητική προσέγγιση και η σπουδαιότητα της έρευνας Αφορµή της έρευνάς µας αποτέλεσαν τα 450 σενάρια 11 που αναρτήθηκαν στο διαδικτυακό τόπο του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευµάτων, Αθλητισµού και Πολιτισµού (πρώην ΥΠ ΒΜΘ) στις , πάνω στα οποία οι υποψήφιοι σχολικοί σύµβουλοι πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης θα εξετάζονταν κατά τη διαδικασία της συνέντευξης που ακολούθησε 12. Πρόκειται ουσιαστικά για µια τράπεζα θεµάτων-περιπτώσεων µελέτης, η δοµή των οποίων είχε κατά βάση την εξής µορφή 13 : Στο πρώτο µέρος κάθε σεναρίου παρουσιάζονται µε µορφή προτάσεων τα ερευνητικά πορίσµατα του υπό διερεύνηση ζητήµατος. Στο δεύτερο µέρος περιγράφονται µε µορφή θέσεως η προβληµατική κατάσταση και το πλαίσιο αναφοράς της, ενώ στο τρίτο µέρος διατυπώνονται δύο ερωτήµατα: το πρώτο καλεί τον υποψήφιο να συσχετίσει τη θεωρία µε τη δεδοµένη προβληµατική κατάσταση και το δεύτερο να προτείνει τρόπους δραστηριοποίησης του εκπαιδευτικού για την αντιµετώπιση του προβλήµατος. Η απόφασή µας να διερευνήσουµε τα περιεχόµενα της αξιολόγησης των σχολικών συµβούλων εδράζεται στο θεσµικά κατοχυρωµένο αλλά και ουσιαστικό ρόλο του σχολικού συµβούλου για την ευόδωση της παιδαγωγικής πράξης και καινοτοµίας στην εκπαίδευση. Ειδικότερα, σύµφωνα µε το Καθηκοντολόγιο των Σχολικών Συµβούλων 14, οι Σχολικοί Σύµβουλοι έχουν «την ευθύνη της επιστηµονικής και παιδαγωγικής καθοδήγησης και υποστήριξης των εκπαιδευτικών» (άρθρο 7, 1), «υποστηρίζουν την εφαρµογή των εκπαιδευτικών καινοτοµιών» (άρθρο 8, 1) και είναι οι καθ ύλην αρµόδιοι ώστε «να γίνεται κατανοητό το περιεχόµενο και η φιλοσοφία των καινοτοµιών για την αποτελεσµατικότερη εφαρµογή τους» (ό.π.). Οι ίδιοι ενθαρρύνουν «την εφαρµογή νέων πιο αποτελεσµατικών µεθόδων διδασκαλίας» (άρθρο 8, 7), «συνεργάζονται µε τους εκπαιδευτικούς της περιοχής ευθύνης τους, ατοµικά ή οµαδικά, µε σκοπό την οµαλή πορεία της παιδαγωγικής και διδακτικής πράξης, καθώς και την προώθηση νέων, σύγχρονων διδακτικών µεθόδων» (άρθρο 9) και «ενηµερώνουν τους εκπαιδευτικούς στα σύγχρονα επιστηµονικά, παιδαγωγικά και διδακτικά θέµατα» (άρθρο 9, 4). Τέλος, ως ειδικευµένοι επιστήµονες-παιδαγωγοί, οι 9 Βλ. Elliot Πρβλ. Γραµµατάς & Τζαµαριάς Βλ. 12 Οι συνεντεύξεις, οι οποίες ξεκίνησαν στις και ολοκληρώθηκαν τέλη του έτους, αποτέλεσαν το δεύτερο µέρος της αξιολόγησης. Πριν τη συνέντευξη είχε προηγηθεί αποτίµηση της επιστηµονικής συγκρότησης, της υπηρεσιακής κατάστασης, του συγγραφικού και ερευνητικού έργου των υποψηφίων από ειδική επιτροπή του Υπουργείου και είχε εκδοθεί µοριοδοτικός πίνακας. 13 Βλ. αναλυτικά και παρακάτω, ενότητα 4 στην παρούσα εργασία. 14 Πρβλ. ΦΕΚ 1340/ , τ. Β. 3

4 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 4 σχολικοί σύµβουλοι συνεργάζονται «µε τους ιευθυντές των σχολικών µονάδων και τους Συλλόγους των ιδασκόντων για όλα τα θέµατα που έχουν σχέση µε την επιστηµονική και παιδαγωγική καθοδήγηση των εκπαιδευτικών, την εφαρµογή των προγραµµάτων σπουδών, το συντονισµό, τον προγραµµατισµό και την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου» (άρθρο 10) αλλά και «µε τον ιευθυντή Εκπαίδευσης ή τον Προϊστάµενο του Γραφείου για κάθε θέµα που σχετίζεται µε τη βελτίωση της παρεχόµενης εκπαίδευσης, προκειµένου να υπάρξει παιδαγωγική επιστηµονική αλλά και διοικητική στήριξη της λειτουργίας του σχολείου» (άρθρο 11). Η διερεύνηση, εποµένως, εκείνων των περιεχοµένων αξιολόγησης που αφορούν στη Θεατροπαιδαγωγική για ένα τέτοιο σηµαντικό και καθοριστικό για την ποιότητα στην εκπαίδευση ρόλο, κρίθηκε απαραίτητη. Τα πορίσµατα µιας αντίστοιχης διερεύνησης θα µπορούσαν να αναδείξουν τις τάσεις και στάσεις στην εκπαίδευση και ειδικότερα, να φωτίσουν τη σχέση και τη θέση της Θεατροπαιδαγωγικής και των πολυαισθητηριακών / βιωµατικών / δηµιουργικών µορφών διδασκαλίας και µάθησης στις προτεινόµενες, θεωρούµενες ως τρέχουσες παιδαγωγικές πρακτικές. Η ίδια διερεύνηση θα µπορούσε, επιπλέον, να επισηµάνει µονοµερείς προσεγγίσεις και ενδεχόµενα κενά στις θεατροπαιδαγωγικές συζητήσεις, και παράλληλα να ενισχύσει το µεθοδολογικό προφίλ της Θεατροπαιδαγωγικής και την επιχειρηµατολογία της για τη συµβολή της στην ολόπλευρη ανάπτυξη του µαθητή και της µαθήτριας. 3. Αποτελέσµατα της έρευνας και συζήτηση Η έρευνα ξεκίνησε µε τη διεξοδική µελέτη καθενός από τα 450 σενάρια. Σε ένα επόµενο στάδιο ξεχωρίσαµε εκείνα τα σενάρια που περιείχαν λέξεις/φράσεις που σχετίζονταν άµεσα µε το θέµα µας. Στο τέλος, ταξινοµήσαµε τα σενάρια σε κατηγορίες (βλ. την πρώτη κάθετη στήλη), µε βάση τις εξής έννοιες: Παιχνίδι (ελεύθερο, διδακτικό και κοινωνικό), παιχνίδι ρόλων/συµβολικό παιχνίδι/δραµατοποίηση, ηλεκτρονικό παιχνίδι. Στην κατηγοριοποίησή µας συµπεριλάβαµε κι εκείνα τα σενάρια που αναφέρονταν σε όρους και περιεχόµενα κι από τις άλλες Τέχνες αλλά και σε βιωµατικές/δηµιουργικές µεθόδους και δράσεις. Ο παρακάτω πίνακας δίνει τη συχνότητα εµφάνισης των παραπάνω όρων στα υπό διερεύνηση σενάρια και το αντίστοιχο ποσοστό επί τοις εκατό. Η ταξινόµηση του συνόλου των σεναρίων σε τρεις κεντρικές κατηγορίες (προσχολική αγωγή και εκπαίδευση, δηµοτική εκπαίδευση και ειδική αγωγή και εκπαίδευση) (βλ. πρώτη οριζόντια στήλη) έγινε µε βάση το περιεχόµενο των σεναρίων που µελετήσαµε 15. Σε ό,τι αφορά τη συχνότητα εµφάνισης των όρων της αριστερής στήλης του πίνακα στα υπό διερεύνηση σενάρια οφείλουµε να επισηµάνουµε πως υπήρχαν σενάρια που αναφέρονταν σε περισσότερες από µια κατηγορίες εκείνων που δηµιουργήσαµε. Στον παρακάτω πίνακα, τα σενάρια αυτά εµφανίζονται µία φορά και µόνο σε εκείνη την κατηγορία όπου η αντίστοιχη έννοια δηλώνεται ρητά στη διατύπωση του σεναρίου. Π.χ., το σενάριο υπ αριθµό 172, το κατατάξαµε µόνο στη δεύτερη κατηγορία (παιχνίδι ρόλων / συµβολικό παιχνίδι / δραµατοποίηση) αν και θεµατοποιεί, εκτός από τη δραµατοποίηση και το εκπαιδευτικό δράµα, την ενεργητική, βιωµατική µάθηση και δηµιουργικότητα του παιδιού. Στην ίδια κατηγορία εντάξαµε και το σενάριο υπ αριθµό 375, αν και αναφέρεται εκτός από το παιχνίδι ρόλων και σε πολυαισθητηριακές δραστηριότητες ως µέσα ευαισθητοποίησης και πρόκλησης της προσοχής µαθητών µε διαταραχές ελλειµµατικής προσοχής και υπερκινητικότητας. 15 Στην οδηγία του υπουργείου για τη µελέτη των σεναρίων σηµειώνεται ότι «δύναται να γίνουν προσαρµογές κατά κατηγορία υποψηφίων» (βλ. υποσηµείωση 10). Από τη µελέτη των σεναρίων διαπιστώσαµε ότι τα πρώτα 300 σενάρια αφορούσαν στο ηµοτικό Σχολείο, τα σενάρια από στο Νηπιαγωγείο και τα σενάρια από στην Ειδική Αγωγή. 4

5 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 5 Μία δεύτερη επισήµανση που οφείλουµε να κάνουµε αφορά στα κριτήρια που επιλέξαµε για να «διαβάσουµε» και να ταξινοµήσουµε τα 450 σενάρια. Είναι προφανές ότι ο τρόπος που συλλαµβάνει κανείς τις διαστάσεις ενός ζητήµατος, φυσικά έχει να κάνει µε την ατοµική βιογραφία και το ρεπερτόριο γνώσεων και µεθόδων που έχει οικειοποιηθεί. Με την έννοια αυτή, θεωρούµε πως κάλλιστα θα µπορούσε κάποιος υποψήφιος σχολικός σύµβουλος να αξιοποιήσει θεατροπαιδαγωγικά περιεχόµενα και βιώµατα, προκειµένου να στοιχειοθετήσει µια απάντησή του -που µπορεί να αφορά π.χ. στις δυσκολίες παραγωγής γραπτού λόγουακόµη κι αν στις θεωρητικές παραδοχές του αντίστοιχου σεναρίου αλλά και στην προβληµατική κατάσταση που καλούνταν να διαχειριστεί δεν γινόταν λόγος ρητά για θεατροπαιδαγωγικές πρακτικές. Στην έρευνά µας διερευνούµε εκείνες µόνο τις ρητές αναφορές στην εκφώνηση των σεναρίων που χρησιµοποιούν λέξεις και όρους αφενός από την καλλιτεχνική επιστήµη, τη Θεατροπαιδαγωγική, αφετέρου από το ρεπερτόριο των πολύτεχνων, δηµιουργικών δράσεων. ΣΕΝΑΡΙΑ ΕΝΝΟΙΕΣ/ΟΡΟΙ Παιχνίδι (ελεύθερο, διδακτικό, κοινωνικό) Παιχνίδι ρόλων / Συµβολικό παιχνίδι / ραµατοποίηση Ηλεκτρονικό παιχνίδι Προσχολική Αγωγή & Εκπ/ση (σε σύνολο 70 σεναρίων) ηµοτική Εκπ/ση (σε σύνολο 300 σεναρίων) Ειδική Αγωγή & Εκπ/ση (σε σύνολο 80 σεναρίων) Συχνότητα Ποσοστό Συχνότητα Ποσοστό Συχνότητα Ποσοστό 6 8,57% 1 0,33% 2 2,5% 3 4,28% 1 0,33% 2 2,5% 1 1,42% 1 0,33% 0 0% Μουσική 2 2,86% 0 0% 0 0% Εικαστικά 2 2,86% 0 0% 0 0% Βιωµατικές / δηµιουργικές µέθοδοι και δράσεις 3 4,28% 7 2,33% 1 1,25% ΣΥΝΟΛΙΚΑ 17 24,27% 10 3,32% 5 6,25% Πίνακας 1: Συχνότητες και ποσοστά εµφανίσεων Από µια πρώτη ανάγνωση του παραπάνω πίνακα διαπιστώνουµε τα εξής: Το παιχνίδι και το θέατρο µε τις διάφορες µορφές τους, ως βασική αρχή διδασκαλίας και µάθησης, καταλαµβάνουν µια µικρή θέση στην προσχολική εκπαίδευση και αγωγή, ενώ στη δηµοτική εκπαίδευση και την ειδική αγωγή οι αντίστοιχες εµφανίσεις είναι σχεδόν ανύπαρκτες! Το ίδιο µπορεί κανείς να διαβάσει και για τη θέση των καλλιτεχνικών και εν γένει δηµιουργικών δράσεων στην πρωτοβάθµια εκπαίδευση. Βέβαια, την παρουσία τα 5

6 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 6 τελευταία χρόνια ειδικών της µουσικής, της θεατρικής αγωγής, των εικαστικών και του χορού στο δηµοτικό σχολείο, µόνο αισιόδοξα µπορεί κανείς να την ερµηνεύσει για το µέλλον των Τεχνών και του Πολιτισµού στην εκπαίδευση. Το ίδιο, ωστόσο, γεγονός δεν µπορεί να αποτελέσει επιχείρηµα για τη µη ενασχόληση των νηπιαγωγών, των δασκάλων και των σχολικών συµβούλων τους αντίστοιχα µε θεατροπαιδαγωγικές και καλλιτεχνικές εν γένει πρακτικές. Τα δεδοµένα του παραπάνω πίνακα είναι ενδεικτικά ειδικά για τη θέση των θεατροπαιδαγωγικών περιεχοµένων και µεθόδων στην πρωτοβάθµια εκπαίδευση και των συναφών επιδράσεων και στοχεύσεών τους στη διδακτική και µαθησιακή διαδικασία. Η έλλειψη είναι προφανής και δηµιουργεί νέα δεδοµένα και νέα ερευνητικά πεδία για τη διασύνδεση και τη συνέργεια όχι µόνο µεταξύ διαφορετικών γνωστικών και καλλιτεχνικών αντικειµένων αλλά και της συνέργειας των ίδιων των γνωστικών ή καλλιτεχνικών µαθηµάτων µεταξύ τους. Προχωρώντας την ανάλυσή µας σ αυτή την ενότητα δεν θα σχολιάσουµε περαιτέρω τα δεδοµένα του πίνακα και δεν θα προβούµε στη διερεύνηση των θεατροπαιδαγωγικών όρων που εµφανίζονται στα σενάρια 16. Όπως δηλώσαµε εξαρχής και µε τον τίτλο του µελετήµατός µας, τα εν λόγω σενάρια αποτέλεσαν αφορµή να διερευνήσουµε τις (σ)τάσεις της θεατροπαιδαγωγικής και της εν γένει παιδαγωγικής κοινότητας. Τους προβολείς του κειµένου µας θα τους εστιάσουµε λοιπόν στο εξής στην ίδια τη Θεατροπαιδαγωγική και συγκεκριµένα στους όρους, τη διδακτική και την επίδραση της νέας καλλιτεχνικής επιστήµης αλλά και στη σχέση της µε τις Επιστήµες της Αγωγής. Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται µια µεγάλη ερευνητική και βιβλιογραφική κινητικότητα και στην Ελλάδα, καθώς και ένα συστηµατικό ενδιαφέρον της εκπαιδευτικής κοινότητας για δηµιουργικές, πολυαισθητηριακές, πολύτεχνες και καινοτόµες δράσεις. ίκτυα, ενώσεις, οµάδες, συνδιασκέψεις αλλά και επιµορφωτικά σεµινάρια πληθαίνουν και εµπλουτίζουν την εκπαίδευση, τους εκπαιδευτικούς και τους µαθητές µε φρέσκιες και δηµιουργικές µεθόδους και ιδέες, ανοίγουν νέες οπτικές και δρόµους. Σε ό,τι αφορά στη Θεατροπαιδαγωγική, στην ελληνική βιβλιογραφία συναντά κανείς πολλούς και διαφορετικούς όρους που επιχειρούν να περιγράψουν το πεδίο. Έτσι έχουµε όρους όπως π.χ. Θέατρο στην Εκπαίδευση, ραµατική Τέχνη στην Εκπαίδευση, Θεατρική Αγωγή, Θεατρική Παιδεία, Εκπαιδευτικό ράµα. Στις µελέτες µας 17 χρησιµοποιούµε τον όρο Θεατροπαιδαγωγική, γιατί θεωρούµε πως εννοιολογικά και µεθοδολογικά αποδίδει µε µεγαλύτερη σαφήνεια τον υπό διερεύνηση τοµέα. Ως Θεατροπαιδαγωγική ορίζεται η καλλιτεχνική επιστήµη που συνδυάζει «το παιχνίδι και το Θέατρο ως πρακτική τέχνη και την Παιδαγωγική ως επιστήµη. Κατεξοχήν πεδίο εφαρµογής της είναι η εκπαίδευση σε όλες τις βαθµίδες και τύπους. Στη νέα αυτή διαλεκτική σύνθεση οι δύο κεντρικοί όροι, Θέατρο και Παιδαγωγική, χωρίς να χάνουν την αυτοτέλειά τους εµπλουτίζονται µε νέα πεδία αναζήτησης. Η νέα ενότητα εµπεριέχει µεν στοιχεία της µιας και της άλλης, χωρίς όµως να εξαντλείται σ αυτά. Αποτελεί όχι το άθροισµά τους, αλλά ένα δυναµικό σύνολο που υπερβαίνει και τις δύο παραµέτρους» (Λενακάκης 2008: 460). Το θέατρο δεν προσεγγίζεται τώρα µόνο στο στενό πλαίσιο της σηµειολογικής ανάλυσης µιας παράστασης, στη θεατρολογική ή λογοτεχνική προσέγγιση ενός κειµένου και στην αισθητική εντύπωση που προκαλεί η δραµατική έκφραση στο θεατή 18. Εξίσου σηµαντικό ρόλο, αν όχι τον καταλυτικότερο, διαδραµατίζει και το υποκείµενο της δράσης, το πρόσωπο που ενσαρκώνει το ρόλο, οι διεργασίες που συντελούνται σ αυτό, οι µηχανισµοί που δραστηριοποιούνται, η αναπτυσσόµενη σχέση µεταξύ του υποκειµένου µε το Εγώ και το 16 Βλ. παρακάτω, στην ενότητα 4, την αναλυτική παρουσίαση ενός σεναρίου. 17 Πρβλ.π.χ. Lenakakis 2004, Λενακάκης 2004, 2008, 2012α. 18 Ήδη από τη δεκαετία του 60 παρατηρείται µια διεύρυνση της θεατρολογικής έρευνας από τον κειµενοκεντρικό χαρακτήρα του θεάτρου στο µεταδραµατικό, από τη σηµειωτική στην παραστασιακή του λειτουργία και από το θεατρικό συγγραφέα στο σκηνοθέτη, τον ηθοποιό και το θεατή. Για τις σύγχρονες τάσεις στο θέατρο πρβλ. π.χ. Λενακάκης 2012α: 118κ.επ. 6

7 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 7 Άλλον 19. Η επισήµανση αυτή δεν µειώνει την αξία του Θεάτρου ως Τέχνης, αφού το θέατρο στο νέο µας οικοδόµηµα δεν ενδιαφέρεται µόνο να προσφέρει συγκίνηση στο θεατή, αλλά και να δηµιουργήσει αισθητικές εµπειρίες και συγκινήσεις σ όλα τα εµπλεκόµενα σ αυτό υποκείµενα κατά την έκφραση και απόδοση του δηµιουργικού συµβάντος. Παιδαγωγική και παιδαγωγός, από την άλλη πλευρά, εµπλουτίζονται µε νέες δυναµικές συνοδείας και εµψύχωσης της µαθησιακής διαδικασίας µέσα σε ένα περιβάλλον χαράς, συγκίνησης και δηµιουργίας. Γιατί µόνο µέσα σ αυτό το πλαίσιο µπορούν εν τέλει να ενισχυθούν εκείνες οι διαστάσεις και οι προσανατολισµοί που ανταποκρίνονται καλύτερα στις ουσιαστικές ανάγκες των παιδιών και των νέων (ό.π.). Η Θεατροπαιδαγωγική, ωστόσο, δεν µπορεί να θεωρείται πανάκεια όλων των ζητηµάτων που συνδέονται µε παιδαγωγικά και κοινωνικά ζητήµατα. Η ίδια δηλ. αποκτά επικοινωνιακή και διαφοροποιητική ισχύ, εφόσον δεν αντιµετωπίζεται ως ένα διαχειριστικό εργαλείο και µία µέθοδος για την επίλυση οποιουδήποτε παιδαγωγικού και κοινωνικού ελλείµµατος. Μια τέτοια αντίληψη που προσδίδει στη Θεατροπαιδαγωγική εργαλειακό χαρακτήρα για την επίτευξη µονοµερώς ενός παιδαγωγικού ή κοινωνικού στόχου, αντιστρατεύεται την ίδια της τη φύση. Η ίδια «επιβιώνει και έχει µια επίδραση στους αποδέκτες της, εφόσον διατηρεί τον παιχνιώδη, πειραµατικό και διαδικαστικό χαρακτήρα της εκεί όπου το παιχνίδι µε τις αισθητικές φόρµες, η εστίαση, η υπερβολή, το αναπάντεχο, το τυχαίο βρίσκουν τον τόπο και το χρόνο τους για να ευδοκιµήσουν» (Λενακάκης 2012α: 121). 4. Το σενάριο υπ αριθµό 172 Ολοκληρώνοντας τη µελέτη µας, επιχειρούµε να πραγµατευτούµε διεξοδικότερα ένα από τα 450 σενάρια, το υπ αριθµό 172, γιατί είναι το µοναδικό που επισηµαίνει ρητά τις θεατροπαιδαγωγικές πρακτικές στην εκπαίδευση. Με την ανάπτυξη του εν λόγω σεναρίου επιδιώκουµε να αναδείξουµε στην πράξη τις προτεραιότητες και το χαρακτήρα της Θεατροπαιδαγωγικής, την οποία τοποθετούµε στο επίκεντρο κάθε παιδαγωγικής παρέµβασης. Το σενάριο «Α. Θεωρητικές παραδοχές Θεωρητικά και ερευνητικά δεδοµένα τονίζουν ότι κάθε µορφής δραµατοποιήσεις αποτελούν εργαλεία µάθησης για όλες τις ηλικίες και όλα τα αντικείµενα. Προωθούν την ενεργητική, βιωµατική µάθηση και την ελεύθερη έκφραση και δηµιουργικότητα του παιδιού, ενώ µπορούν να επιτύχουν την ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. Θέτουν το µαθητή στο κέντρο της εκπαίδευσης, αναγνωρίζοντας παράλληλα τη σηµασία του κοινωνικού πλαισίου καθώς επίσης και το διαµεσολαβητικό ρόλο του εκπαιδευτικού. Β. Περιγραφή σεναρίου 1. εδοµένα: Τάξη: Όλες οι τάξεις. 2. Υπάρχουσα Κατάσταση Πρόβληµα: Ένας εκπαιδευτικός εργάζεται σε σχολείο αστικού κέντρου. Έχει 29 χρόνια εµπειρίας και ακολουθεί την ύλη όπως παρατίθεται στο σχολικό εγχειρίδιο, προσπαθώντας ταυτόχρονα να εντάξει καινοτοµίες, όπως χρήση power point κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας. Οι µαθητές όµως δεν ενθουσιάζονται και δεν παρακολουθούν µε ενδιαφέρον. Ο ίδιος, παρ όλο που έχει παρακολουθήσει σχετική επιµόρφωση, θεωρεί ότι οι τεχνικές του Θεάτρου στην Εκπαίδευση και του Εκπαιδευτικού ράµατος, όπως η δραµατοποίηση, το παίξιµο ρόλων, κάρτες ρόλων, παγωµένες εικόνες κ.ά. κατεβάζουν το επίπεδο του µαθήµατος και µειώνουν τη σοβαρότητα της θέσης του στην τάξη. Γ. Ενδεικτικές Ερωτήσεις 19 Για τις διαδικασίες που δροµολογούνται σε ένα θεατροπαιδαγωγικό εργαστήρι στα υποκείµενα βλ. Λενακάκης 2012α: 122κ.εξ. 7

8 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 8 1. Με ποιον τρόπο πιστεύετε ότι συσχετίζεται η θεωρητική παραδοχή µε τα προβλήµατα που περιγράφει το σενάριο; 2. Τι θα λέγατε και τι συγκεκριµένα θα προτείνατε στον εκπαιδευτικό για να τον πείσετε να αξιοποιήσει στη διδασκαλία τεχνικές του Θεάτρου στην Εκπαίδευση και του Εκπαιδευτικού ράµατος;». Με βάση τις θεωρητικές παραδοχές στο παραπάνω σενάριο, υποστηρίζονται µέσω των θεατροπαιδαγωγικών πρακτικών: Η ενεργητική, βιωµατική µάθηση και η ελεύθερη έκφραση και δηµιουργικότητα του µαθητή Η ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας του µαθητή Η σηµασία του κοινωνικού πλαισίου στη µάθηση Ο διαµεσολαβητικός/εµψυχωτικός ρόλος του εκπαιδευτικού. Τα προβλήµατα που καταγράφονται στην υπάρχουσα κατάσταση αφορούν στο εκπαιδευτικό και προσωπικό προφίλ του δασκάλου, και βρίσκονται σε αναντιστοιχία µε τις θεωρητικές παραδοχές, ως εξής: Στην προσήλωσή του στη διαδοχή της ύλης όπως προτείνεται από το σχολικό εγχειρίδιο, χωρίς να λαµβάνει υπόψη του το κοινωνικό πλαίσιο µάθησης 20 (βιογραφίες µαθητών του, ρεπερτόριο εµπειριών και γνώσεων, ενδιαφέροντα, χαρακτηριστικά τόπου και χρόνου, ατοµικούς ρυθµούς µάθησης κ.ά.). Στη µονοµερή δραστηριοποίηση του λανθάνοντος δυναµικού των µαθητών του, µε την υιοθέτηση δασκαλοκεντρικών αφενός, γνωσιοκεντρικών αφετέρου προσεγγίσεων, στερώντας από τους µαθητές του τις δυνατότητες για ανακαλυπτικήενεργητική µάθηση και για συνδιαµόρφωση της διδασκαλίας 21. Στην ελλιπή γνώση του για το µορφοπλαστικό χαρακτήρα των θεατροπαιδαγωγικών πρακτικών, η οποία οφείλεται ενδεχοµένως και στην απουσία µιας προσωπικής/βιωµατικής σχέσης του ίδιου µε το παιχνίδι και γενικότερα µε τις βιωµατικές δράσεις 22. Στη λανθασµένη αντίληψη πως οι θεατρικοπαιδαγωγικές πρακτικές δεν µπορούν να ανταποκριθούν στους γνωσιοκεντρικούς στόχους του µαθήµατος, αγνοώντας πως η γνώση οφείλει να διαµεσολαβείται πολυαισθητηριακά και σε πολλαπλά επίπεδα 23 και ότι δεν τίθεται θέµα σοβαρότητας ή µη σοβαρότητας στη διαπραγµάτευση της γνώσης. Η δραστηριοποίηση των αισθήσεων και του σώµατος που δροµολογείται στο παιχνίδι αυξάνει τη συµµετοχή του µαθητή στη µαθησιακή διαδικασία, ενδυναµώνει τα εσωτερικά του κίνητρα για µάθηση (παιχνίδι και παιδί ανήκουν στην ίδια οικογένεια!), ενώ καλλιεργεί την αποκλίνουσα/δηµιουργική σκέψη του 24. Η αναντιστοιχία µεταξύ θεωρητικών παραδοχών και της υπό διερεύνηση κατάστασης συνίσταται στη διαµόρφωση και παγίωση ενός άκαµπτου προσωπικού και εκπαιδευτικού προφίλ του δασκάλου, ο οποίος έχει περιχαρακωθεί στο δασκαλοκεντρικό του ρόλο, γεγονός που τον εµποδίζει να αναδείξει τον εµψυχωτικό, συνοδευτικό, εν τέλει παιδαγωγικό του ρόλο, για να µπορέσει, έτσι, να δει τα ενδιαφέροντα, τις ανάγκες και τις ικανότητες του παιδιού που κρύβεται πίσω από το µαθητή. Το πρόβληµα που αναδύεται, εποµένως, από τη δεδοµένη κατάσταση αφορά στη γενικότερη στάση του εκπαιδευτικού µας απέναντι στη βιωµατική/πολυαισθητηριακή 20 Βλ. τις κoινωνικοπολιτισµικές θεωρίες (L. Vygotsky, Leontiev κ.ά.) π.χ. στο αφέρµος 2002, Πουρκός Βλ. επίσης Vygotsky 1993, Πρβλ. τη θεωρία ανακαλυπτικής µάθησης του J. Bruner (2007). Βλ. επίσης De Vecchi 2000, Freire 2009, Freire & Shor Βλ. Lenakakis Βλ. τους τέσσερις πυλώνες της UNESCO Πρβλ. Άλκηστις

9 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 9 προσέγγιση και διαπραγµάτευση της γνώσης. Ο µύθος περί µονόδροµης και µονοδιάστατης κατάκτησης ενός γνωστικού ρεπερτορίου από το µαθητή έχει πλέον καταρριφθεί στις Επιστήµες της Αγωγής µε βάση τα ερευνητικά πορίσµατα περί πολλαπλών τύπων νοηµοσύνης, κριτικού εγγραµµατισµού και µεταγνωστικών δεξιοτήτων 25. Οι σύγχρονες έρευνες επισηµαίνουν την ανάγκη για ποικιλία και διαφοροποίηση των διδακτικών χειρισµών του εκπαιδευτικού, ενώ οι εναλλακτικές 26, επικοινωνιακές 27, βιωµατικές 28 και αναπτυξιακά κατάλληλες 29 διδακτικές προσεγγίσεις καταλαµβάνουν σηµαίνοντα ρόλο στα διδακτικά εγχειρίδια και στους οδηγούς του εκπαιδευτικού. Σε σχέση µε το ειδικό θέµα µας, θα πρέπει να ξεκαθαρίσουµε στον εκπαιδευτικό µας πως το θέατρο στην εκπαίδευση δεν είναι µόνο η θεατρική παράσταση στο πλαίσιο µιας γιορτής στο σχολείο. Η Θεατροπαιδαγωγική ως νέα καλλιτεχνική επιστήµη εµπλουτίζει τα γνωστά δεδοµένα και τις εφαρµογές του θεάτρου στην εκπαίδευση και αποκτά επιπλέον χαρακτήρα µεθοδολογικού εργαλείου και βασικής αρχής της διδασκαλίας. Ο µορφοπλαστικός χαρακτήρας του θεάτρου στην εκπαίδευση αφορά τώρα σε µια αλλαγή των διαπροσωπικών σχέσεων, σε µια ανανέωση του συστήµατος παροχής γνώσης και τελικά στην ανάπτυξη µιας νέας µορφής διδασκαλίας, µε την οποία πραγµατοποιείται κατεξοχήν η παιδεία των παιδιών και νέων 30. Ειδικότερα, το πρόβληµα που δηµιουργεί στον εκπαιδευτικό της περίπτωσής µας η οικειοποίηση ενός θεατροπαιδαγωγικού ρεπερτορίου συνίσταται στην ίδια τη φύση της Θεατροπαιδαγωγικής, δηλ. στον πρακτικό-βιωµατικό της χαρακτήρα. Σ αυτό εδράζεται πιθανότατα η τροχοπέδη για την επιτυχή αξιοποίηση της µεθόδου (π.χ. θεατρικό παιχνίδι, δραµατοποίηση), αν η ίδια µέθοδος οικειοποιηθεί καθ έδρας. Και εκεί ίσως οφείλεται και η ένσταση του συναδέλφου, πως «το επίπεδο του µαθήµατος κατεβαίνει», παρ όλο που ο ίδιος ισχυρίζεται πως έχει επιµορφωθεί στις εν λόγω µεθόδους. Μια άσκηση, ένα παιχνίδι, µια τεχνική από το ρεπερτόριο της Θεατροπαιδαγωγικής στα χέρια ενός α-διά-φορου εκπαιδευτικού µπορεί να παραµείνουν χωρίς πνοή, να χάσουν την αυτοποιητική τους λειτουργία (που είναι η ψυχαγωγία ως αγωγή ψυχής), και να γίνουν θόρυβος, µουτζούρα, χάσιµο «πολύτιµου» µαθησιακού χρόνου και, αναµενόµενα, να καταστούν πεδίο εκτόνωσης και αχαλιναγώγητης έκφρασης των µαθητών. Η επιµόρφωση στη Θεατροπαιδαγωγική οφείλει να είναι υπό µορφή εργαστηρίου, ώστε να διατηρεί τον βιωµατικό της χαρακτήρα. Για να εµψυχώσει το παιχνίδι ο εκπαιδευτικός, θα πρέπει πρώτα ο ίδιος να αναβιώσει το παιχνίδι, εκείνη τη µορφή δράσης που µε πολύ κόπο εγκατέλειψε (;) προς τα τέλη της παιδικής του ηλικίας για να ενηλικιωθεί! Αυτό λοιπόν που θα προτείναµε στον εκπαιδευτικό της περίπτωσής µας είναι να συµµετάσχει ο ίδιος σε ένα βιωµατικό/θεατροπαιδαγωγικό εργαστήριο. Η άµεση και βιωµατική εµπλοκή του εκπαιδευτικού στα δρώµενα, θα του εξασφαλίσει από πρώτο χέρι το υπόβαθρο της µεθόδου, τη µορφοπλαστική της δύναµη και τις δυνατότητές της, έτσι ώστε να µπορεί στη συνέχεια ο ίδιος να την αξιοποιήσει µε ενθουσιασµό και πειστικότητα προκειµένου να εµψυχώσει, να εγκαρδιώσει, να αφυπνίσει, να γοητεύσει τους µαθητές του. Τέλος, θα προτρέπαµε τον εκπαιδευτικό να συµµετάσχει σε µια ενδοσχολική επιµόρφωση που θα διοργανώναµε στο Σύλλογο ιδασκόντων του Σχολείου του, στο πλαίσιο της οποίας θα γινόταν ανταλλαγή εµπειριών µε θέµα τη βιωµατική και πολυαισθητηριακή διαπραγµάτευση της γνώσης. Σκοπός αυτής της πρωτοβουλίας θα ήταν να καλλιεργηθεί, στη 25 Βλ. για τη συναισθηµατική νοηµοσύνη στο Goleman 1998 για τους πολλαπλούς τύπους νοηµοσύνης στο Gardner 2010 για τις πρακτικές γραµµατισµού στο Baynham 2002, Χατζησαββίδης 2005, Κωστούλη 2009, Σπαντιδάκης 2010 για τις µεταγνωστικές δεξιότητες στο Κωσταρίδου-Ευκλείδη Βλ. π.χ. Κοσσυβάκη 2003, Ματσαγγούρας Βλ. Μπακιρτζής Βλ. π.χ. Χρυσαφίδης Βλ. Ντολιοπούλου Πρβλ. Hetnschel

10 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 10 µικρή πρώτα σχολική κοινότητα, ένας συναδελφικός πολιτισµός, όπου η βιωµατικότητα, η φαντασία και η δηµιουργικότητα στη διαπραγµάτευση της γνώσης διαδραµατίζει σηµαίνοντα ρόλο. Γιατί ίσως µόνο σ εκείνες τις φανταστικές εξορµήσεις µας από την πραγµατικότητα - όπου δεν τίθεται ζήτηµα σοβαρότητας ή µη- µπορούµε να αντιληφθούµε την ίδια την πραγµατικότητα αλλά κι εµάς τους ίδιους όντως σοβαρά. 5. Αντί Επιλόγου: Η επιµόρφωση των εκπαιδευτικών στις Τέχνες και τη Θεατροπαιδαγωγική Ο µοναδικός και πολυσήµαντος τρόπος έκφρασης κάθε µορφής τέχνης κινητοποιεί τα αντιληπτικά κανάλια, θολώνει τις αισθήσεις, ξεβολεύει από τη συνήθεια -το δηλητήριο κάθε καινοτοµίας και δηµιουργίας. Σε άλλη έρευνά µας 31 αναδείξαµε τη σηµαίνουσα θέση του επιµορφωµένου στις Τέχνες και τη Θεατροπαιδαγωγική εκπαιδευτικού. Θεατροπαιδαγωγικά περιεχόµενα στο πρόγραµµα των βασικών σπουδών και αργότερα στην επιµόρφωση των εκπαιδευτικών δροµολογούν εναλλαγές, τροποποιήσεις, µεταµορφώσεις των µεθοδολογικών και διδακτικών προτύπων. Επίσης, γεφυρώνουν το χάσµα ανάµεσα στην τυποποίηση και στον αυτοσχεδιασµό της διδακτικής διαδικασίας, ενεργοποιούνται τα κίνητρα και τη διαισθητική σκέψη των συµµετεχόντων, ενώ αξιοποιούν έναν πλούτο εµπειριών στην αισθητική-διδακτική-µαθησιακή εµπειρία 32. ιδάσκω σηµαίνει ουσιαστικά εµψυχώνω. Και εµψυχώνω σηµαίνει εγκαρδιώνω, ενθουσιάζω, γοητεύω, ξυπνάω συνειδήσεις. Μόνο σε τέτοιες συνθήκες, άλλωστε, είναι εφικτή η ουσιαστική µάθηση. Για την εµψύχωση, όµως, απαιτείται ευλυγισία σκέψης και δράσης, δηµιουργικότητα, ευαισθησία, αυτογνωσία και αυτοκυριαρχία. Η εµπλοκή του εκπαιδευτικού σε θεατροπαιδαγωγικά και πολύτεχνα εργαστήρια του εξασφαλίζει, µεταξύ άλλων, την ευκαιρία να συνειδητοποιήσει ενδεχόµενες µονοµερείς εκ µέρους του προσλήψεις της αντικειµενικής πραγµατικότητας, ώστε να µπορέσει στη συνέχεια να τις ανασκευάσει και να τις επαναπροσδιορίσει, ενώ παράλληλα διευρύνει τους αντιληπτικούς του ορίζοντες, εµπλουτίζει τα εκφραστικά του µέσα, καθιστά την επικοινωνία µε τους άλλους πιο ελκυστική και πολυαισθητηριακή, και, τέλος, ισχυροποιεί το προσωπικό και µαζί το διδακτικό του ρεπερτόριο. Γιατί, εκτός από σύγχρονα Προγράµµατα Σπουδών και κατάλληλα Εγχειρίδια Μαθητών-Εκπαιδευτικών, χρειαζόµαστε ικανούς, εµπνευσµένους και ευ-αίσθητους εκπαιδευτικούς να επεµβαίνουν σ αυτά δηµιουργικά, να τα κρίνουν, να τα αποδοµούν, να τα αναδοµούν και να τα µετασχηµατίζουν βάσει των αναγκών της ξεχωριστής κάθε φορά οµάδας που συνοδεύουν. 31 Βλ. Lenakakis 2004 και Λενακάκης Πρβλ. επίσης Swartz & Perkins 1990, Rogers 1999, Perkins 2004, Mezirow et al 2006, Illeris

11 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 11 Βιβλιογραφία Ardouin, I. (2000). Η καλλιτεχνική αγωγή στο σχολείο (µτφρ. Μ. Καρρά). Αθήνα: Νεφέλη Baynham, M. (2002). Πρακτικές γραµµατισµού (µτφρ. Μ. Αραποπούλου). Αθήνα: Μεταίχµιο Bruner, J. (1997). Πράξεις νοήµατος (µτφρ. Η. Ρόκου & Γ. Καλοµοίρης). Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα Elliott, D. J. (1995). Music Matters: A New Philosophy of Music Education. New York: Oxford University Press Freire, P. (2009). έκα επιστολές προς εκείνους που τολµούν να διδάσκουν. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο Freire, P. & Shor, I. (2011). Απελευθερωτική Παιδαγωγική. ιάλογοι για τη µετασχηµατιστική εκπαίδευση. Αθήνα: Μεταίχµιο Gardner, H. (2010). Frames of Mind. Η θεωρία των πολλαπλών τύπων νοηµοσύνης (µτφρ. Π. Γεωργίου). Αθήνα: Μαραθιά Goleman, D. (1998). Η συναισθηµατική νοηµοσύνη. Γιατί το EQ είναι πιο σηµαντικό από το IQ (µτφρ. Α. Παπασταύρου). Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα Hentschel, U. (2010). Theaterspielen als ästhetische Bildung. Über einen Beitrag produktiven künstlerischen Gestaltens zur Selbstbildung. Berlin u.a.: Schibri Illeris, K. (επιµ.) (2009). Σύγχρονες Θεωρίες Μάθησης (µτφρ. Γ. Κουλαουζίδης). Αθήνα: Μεταίχµιο Lenakakis, A. (2004). Paedagogus ludens. Erweiterte Handlungskompetenz von Lehrer(inne)n durch Spiel- und Theaterpädagogik. Berlin u.a.: Schibri Mezirow, J. et al (2006). Η Μετασχηµατίζουσα Μάθηση (µτφρ. Γ. Κουλαουζίδης). Αθήνα: Μεταίχµιο Perkins, D. (2004). Το φαινόµενο «Εύρηκα!». Οδηγός για τους κρυφούς µηχανισµούς της σκέψης (µτφρ. Σ. Νικολάου). Αθήνα: Λιβάνης-Νέα Σύνορα Robinson, K. (1999). Οι τέχνες στα σχολεία. Αρχές, πρακτικές, προβλέψεις (µτφρ. Α. Ζαφειρίου). Αθήνα: Καστανιώτης Rogers, A. (1999). Η εκπαίδευση ενηλίκων (µτφρ. Μ. Παπαδοπούλου & Μ. Τόµπρου). Αθήνα: Μεταίχµιο Swartz, P. J. & Perkins D. N. (1990). Teaching Thinking: issues and approaches. Midwest Publications UNESCO (2002). Εκπαίδευση. Ο Θησαυρός που Κρύβει Μέσα της. Έκθεση της διεθνούς επιτροπής για την εκπαίδευση στον 21ο αιώνα. Υπό την προεδρία του Jacques Delors. Αθήνα: Gutenberg Vecchi De, G. (2000). ιδάσκοντας µαζί, µαθαίνοντας µαζί (µτφρ. Ι. Καλογνώµης). Αθήνα: Σαββάλας Vygotsky, L. S. (1997). Νους στην κοινωνία: Η ανάπτυξη των Ανώτερων Ψυχολογικών ιαδικασιών (µτφρ. Α. Μπίµπου & Σ. Βοσνιάδου). Αθήνα: Gutenberg Vygotsky, L. S. (1993). Σκέψη και Γλώσσα (µτφρ. Α. Ροδή). Αθήνα: Γνώση Winnicott, D. W (2004). Το παιδί, το παιχνίδι και η πραγµατικότητα (µτφρ. Γ. Κωστόπουλος). Αθήνα: Καστανιώτης Άλκηστις (Κοντογιάννη) (2012). Η δραµατική τέχνη στην εκπαίδευση. Αθήνα: Πεδίο Άλκηστις (Κοντογιάννη) (2008). Μαύρη Αγελάδα. Άσπρη Αγελάδα. ραµατική Τέχνη στην Εκπαίδευση και ιαπολιτισµικότητα. Αθήνα: Τόπος Γραµµατάς, Θ. (2011). Το Θέατρο ως Πάµµουσος Παιδαγωγία - Προκλήσεις και ζητούµενα της Εκπαίδευσης στην εποχή της ύστερης νεοτερικότητας, στο: Αργυρίου, Μ. & Καµπύλης, Π. (επιµ.). Τέχνες και Εκπαίδευση: ηµιουργικοί τρόποι εκµάθησης των γλωσσών. Πρακτικά ιεθνούς Συνεδρίου (σε cd), τ. Α, σσ Γραµµατάς, Θ. & Τζαµαριάς, Τ. (2004). Πολιτιστικές εκδηλώσεις στο σχολείο. Πρωτοβάθµια και δευτεροβάθµια εκπαίδευση. Αθήνα: Ατραπός αφέρµος, Μ. (2002). Η πολιτισµική-ιστορική θεωρία του Vygotsky. Φιλοσοφικές, ψυχολογικές, παιδαγωγικές διαστάσεις. Αθήνα: Ατραπός 11

12 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 12 Κοσσυβάκη, Φ. (2003). Εναλλακτική ιδακτική. Αθήνα: Gutenberg Κωσταρίδου-Ευκλείδη, Α. (2011). Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτορρύθµιση. Αθήνα: Πεδίο Κωστούλη, Τ. (επιµ.) (2009). Ο γραπτός λόγος σε κοινωνικοπολιτισµικά πλαίσια. Κειµενικές πρακτικές και διαδικασίες µάθησης. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο Λενακάκης, Α. (2012). Η ιδακτική των Τεχνών στο ηµοτικό Σχολείο, στο: Καλογρίδη, Σ./Αναστόπουλος, Χ./ ακοπούλου, Α./Κουτροµάνος, Γ./Λενακάκης, Α./Μανούσου, Ε./Παρασκευόπουλος, Μ./Πήλιουρας, Π./Σοφός, Α./Τερεζάκη, Χ. Εκπαίδευση και ιά βίου µάθηση: Συµπληρωµατικό Επιµορφωτικό Υλικό του Μείζονος Προγράµµατος Επιµόρφωσης Εκπαιδευτικών ΠΕ 70 Τόµος Β. Αθήνα: Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (υπό ηλεκτρονική έκδοση στο: Λενακάκης, Α. (2012α). Οι αντιστάσεις µας στο ανοίκειο ως πρόκληση: Ευκαιρίες διαπολιτισµικής συνάντησης και επικοινωνίας µέσω Θεατροπαιδαγωγικής, στο: Ανδρουλάκης, Γ., Μητακίδου, Σ. & Τσοκαλίδου, Ρ. (επιµ.). Σταυροδρόµι Γλωσσών & Πολιτισµών: Μαθαίνοντας εκτός σχολείου. Πρακτικά 1ου ιεθνούς Συνεδρίου (σε ψηφιακή µορφή). Θεσσαλονίκη: Πολύδροµο, Παιδαγωγική Σχολή Α.Π.Θ., σσ Λενακάκης, Α. (2008). Η Θεατροπαιδαγωγική ως νέο µοντέλο παρέµβασης στην Αγωγή ατόµων µε εµπόδια στην ζωή και στη µάθηση, στο: Κουρκούτας Η. & Chaertier J. P. (επιµ.). Παιδιά και έφηβοι µε ψυχοκοινωνικές και µαθησιακές διαταραχές. Αθήνα: Τοπίο, σσ Λενακάκης, Α. (2004). Θεατροπαιδαγωγική επιµόρφωση και µεταµόρφωση του εκπαιδευτικού. Μια πρόκληση δηµιουργικότητας στην εκπαίδευση, στο: Γκόβας, Ν. (επιµ.). ηµιουργικότητα και Μεταµορφώσεις. Πρακτικά της 4ης ιεθνούς Συνδιάσκεψης για το Θέατρο και τις Παραστατικές Τέχνες στην Εκπαίδευση. Αθήνα: ίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση, σσ Ματσαγγούρας, Η. (επιµ.) (1999). Η εξέλιξη της διδακτικής. Επιστηµολογική θεώρηση. Αθήνα: Gutenberg Μπακιρτζής, Κ. (2002). Επικοινωνία και Αγωγή. Αθήνα: Gutenberg Ντολιοπούλου, Ε. (επιµ.) (2011). Αναπτυξιακά κατάλληλες πρακτικές για παιδιά προσχολικής ηλικίας των C. Copple & S. Bredekamp (µτφρ. Μ. Μαλαθράκη). Αθήνα: Πεδίο Παντελιάδου, Σ. (2008). ιαφοροποιηµένη διδασκαλία, στο: Παντελιάδου, Σ. & Αντωνίου, Φ. (επιµ.). ιδακτικές προσεγγίσεις και πρακτικές για µαθητές µε µαθησιακές δυσκολίες. Θεσσαλονίκη: Γράφηµα, σσ Πουρκός, Μ. (επιµ.) (2006). Κοινωνικο-Ιστορικές και Πολιτισµικές Προσεγγίσεις στην Ψυχολογία και την Εκπαίδευση. Αθήνα: Ατραπός Σπαντιδάκης, Ι. (2010). Κοινωνιο-γνωσιακά πολυµεσικά περιβάλλοντα µάθησης παραγωγής γραπτού λόγου. Αθήνα: Gutenberg Χατζησαββίδης, Σ. (2005). Από την παιδαγωγική του γραµµατισµού στους πολυγραµµατισµούς: νέες τάσεις, διαστάσεις και προοπτικές στη διδασκαλία της γλώσσας, στο: Μπαλάσκας, Κ. & Αγγελάκος, Κ. (επιµ.). Γλώσσα και λογοτεχνία στην πρωτοβάθµια και τη δευτεροβάθµια εκπαίδευση. Αθήνα: Μεταίχµιο, σσ Χρυσαφίδης, Κ. (1994). Βιωµατική-Επικοινωνιακή ιδασκαλία. Η Εισαγωγή της Μεθόδου Project στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg 12

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης Η σύγχρονη εκπαίδευση στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη του µαθητή τόσο σε ατοµικό όσο και σε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός»

Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός» Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός» εισήγηση του Μένη Θεοδωρίδη που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του Πανελληνίου Συνεδρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α.

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού στα δηµοτικά σχολεία µε Ε.Α.Ε.Π. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Η θεµατική ενότητα «ρυθµός-κίνηση-χορός» στη σχολική Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes).

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes). ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Θεματικές ενότητες για τις εισαγωγικές εξετάσεις του Μεταπτυχιακού Προγράμματος του Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη»

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» Οι Κύκλοι της Επιμόρφωσης κατά την πιλοτική εφαρμογή των νέων ΠΣ και ο ρόλος του Εκπαιδευτικού Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο και ιδιότητα επιμορφωτή: Χρηστίδου Χριστίνα Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Δ.Δ.Ε.Δ.Θ.

Ονοματεπώνυμο και ιδιότητα επιμορφωτή: Χρηστίδου Χριστίνα Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Δ.Δ.Ε.Δ.Θ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 1 ο και 2 ο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Εισαγωγικά Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. Προβληματιζόμαστε... Τι εννοούμε με τον όρο Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) και τι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ. διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ»

Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ. διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» Σάββατο, 29 Νοεμβρίου 2014 Χώρος Διεξαγωγής OTΕAcademy* Δ/νση Πέλικα

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) 1. 9 Εκπαιδευτική χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής, πολυµεσικών εργαλείων και του διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση 2011 2012 Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση Επιστημονικό Πεδίο: Σχολική & Κοινωνική Ζωή Ανδρέας Γ. Αυγερινός Συντονιστής για τη Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Seminar s outline ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Διαχρονική και σταθερή αξία στην εκπαιδευτική πραγματικότητα φέρει ο εκπαιδευτικός. Αδιαμφισβήτητα διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία σε ανομοιογενείς τάξεις: ζητήματα μεθόδευσης, καλές διδακτικές πρακτικές και διδακτική αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών

Διδασκαλία σε ανομοιογενείς τάξεις: ζητήματα μεθόδευσης, καλές διδακτικές πρακτικές και διδακτική αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Πράξη "Εκπαίδευση Αλλοδαπών & Παλιννοστούντων Μαθητών" υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση" και

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Να διατηρηθεί µέχρι Βαθµός ασφαλείας. Μαρούσι 20-7 - 2010 Αριθ. Πρωτ. Βαθµός Προτερ. Φ. 12 / 879 / 88413 /Γ1 Α Π Ο Φ Α Σ Η

Να διατηρηθεί µέχρι Βαθµός ασφαλείας. Μαρούσι 20-7 - 2010 Αριθ. Πρωτ. Βαθµός Προτερ. Φ. 12 / 879 / 88413 /Γ1 Α Π Ο Φ Α Σ Η Να διατηρηθεί µέχρι Βαθµός ασφαλείας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠPΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Διαθεματικότητα -Ιδανικό της ολιστικής γνώσης -Διασυνδέσεις με νόημα μεταξύ γνωστικών περιοχών -Μελέτη σύνθετων ερωτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας. Α/Α ΣΤΟΧΟΙ (επιθυμητές γνώσεις-δεξιότητες-ικανότ ητες) ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ (Τίτλοι) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ (ενδεικτικά σε ώρες) Το Πρόγραμμα πιστοποιήθηκε από την

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη θεματική:

Εισαγωγή στη θεματική: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έργο «Εκπαίδευση αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών» Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Υποδράση: Ενδοσχολική Επιμόρφωση, Επιστ.υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 1) Τίτλος διδακτικού σεναρίου: «Παιχνίδι με τα γράμματα και τα ζώα» 2) Θέμα : Διαθεματική δραστηριότητα για επανάληψη και τον διαχωρισμό των γραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ος κύκλος (Μαθήματα 1-3): Περιεχόμενο και βασικός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ «Διαχρονικές αξίες στην εκπαίδευση σε ένα περιβάλλον που αλλάζει μέσα από τον ανατρεπτικό οραματιστή καλλιτέχνη Γιάννη Γαΐτη» (Βιωματικό εργαστήριο με την αξιοποίηση του μοντέλου PERKINS) ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

"Ερευνώ και Ανακαλύπτω" την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό

Ερευνώ και Ανακαλύπτω την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Α ΣΥΜΠΟΣΙΟ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: Πρωτοβάθμια Εκπ-Παίδευση στις-με τις Φυσικές επιστήμες - H Βέλτιστη

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ. Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας

ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ. Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ «ΚΑΛΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας απόψεις, προτάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Πορίσματα Βιωματικών Εργαστηρίων του Συνεδρίου με θέμα: «Η Αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του δημοκρατικού και

Πορίσματα Βιωματικών Εργαστηρίων του Συνεδρίου με θέμα: «Η Αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του δημοκρατικού και Πορίσματα Βιωματικών Εργαστηρίων του Συνεδρίου με θέμα: «Η Αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του δημοκρατικού και ανθρώπινου σχολείου», Λεμεσός, 18 Μαρτίου 2010 Τρόποι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η τάξη µου» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α)

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Ποιους καλούμαι να διδάξω και ποιες παραδοχές θα πρέπει να λάβω υπόψη σε σχέση με αυτό; ποιες οι ομάδες-στόχοι ως προς την προέλευση και τα επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

«Η µετάβαση των νηπίων στο ηµοτικό Σχολείο. ράσεις εκπαιδευτικής παρέµβασης και ψυχοπαιδαγωγικής υποστήριξης».

«Η µετάβαση των νηπίων στο ηµοτικό Σχολείο. ράσεις εκπαιδευτικής παρέµβασης και ψυχοπαιδαγωγικής υποστήριξης». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡ/ΚΗ /ΝΣΗ Π.Ε. &.Ε. ΑΤΤΙΚΗΣ 49 η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ρ. ΑΝ ΡΕΑΣ Ν. ΖΕΡΓΙΩΤΗΣ Ταχ. /νση : Εθν.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Δρ. Χαράλαμπος Μουζάκης Διδάσκων Π.Δ.407/80 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στόχοι ενότητας Το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Οι κλασματικές μονάδες και οι απλοί κλασματικοί αριθμοί ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέμα Διαλόγου «ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΣΤΑ ΣΔΕ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ» Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας

Διαβάστε περισσότερα

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας 154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: ιστορικό πλαίσιο και βασικές αρχές. Ελένη Παπαϊωάννου, Φιλόλογος, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων

Εκπαίδευση Ενηλίκων: ιστορικό πλαίσιο και βασικές αρχές. Ελένη Παπαϊωάννου, Φιλόλογος, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων Εκπαίδευση Ενηλίκων: ιστορικό πλαίσιο και βασικές αρχές Ελένη Παπαϊωάννου, Φιλόλογος, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων Ατζέντα Ιστορικό πλαίσιο Εκπαίδευσης Ενηλίκων Η Εκπαίδευση Ενηλίκων στο κυπριακό συγκείμενο Ποιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ Α ΚΑΙ Β ΦΑΣΗΣ (ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΠΙΜΟΡΦΟΥΜΕΝΟΥΣ)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ Α ΚΑΙ Β ΦΑΣΗΣ (ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΠΙΜΟΡΦΟΥΜΕΝΟΥΣ) ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ Α ΚΑΙ Β ΦΑΣΗΣ (ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΠΙΜΟΡΦΟΥΜΕΝΟΥΣ) Το παρόν ερωτηματολόγιο έχει ως σκοπό τη διερεύνηση των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στην Α και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Απευθύνεται σε: Μέθοδος Διεξαγωγής

Απευθύνεται σε: Μέθοδος Διεξαγωγής Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ διοργανώνει ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ Αθήνα, Λάρισα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Ιωάννινα Η Επιστημονική Ένωση Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ (Σχέδια Μαθήµατος, Εκπαιδευτικά Σενάρια)

ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ (Σχέδια Μαθήµατος, Εκπαιδευτικά Σενάρια) ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών στις 8 Π.Σ., 3 Π.Σ.Εξ., 2 Π.Σ.Εισ.» Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η έννοια της ανακύκλωσης» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο 1: Εισαγωγικά στο μάθημα Αρβανίτη Ευγενία ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Άδειες Χρήσης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Καθηγητής Αθανάσιος Τζιμογιάννης Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου ΙΤΥΕ «Διόφαντος» ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα