ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΩΝ ΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΡΕΥΜΑΤΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΩΝ ΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΡΕΥΜΑΤΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΩΝ ΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΡΕΥΜΑΤΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του Εµµανουήλ Κυπραίου Επιβλέπων : Τιµολέων Σελλής Καθηγητής Ε.Μ.Π. Αθήνα, Ιούλιος 2006

2

3 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΩΝ ΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΡΕΥΜΑΤΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του Εµµανουήλ Κυπραίου Επιβλέπων : Τιµολέων Σελλής Καθηγητής Ε.Μ.Π. Εγκρίθηκε από την τριµελή εξεταστική επιτροπή την 12 η Ιουλίου Τιµολέων Σελλής Ιωάννης Βασιλείου Νεκτάριος Κοζύρης Καθηγητής Ε.Μ.Π. Καθηγητής Ε.Μ.Π Επίκ. Καθηγητής Ε.Μ.Π Αθήνα, Ιούλιος 2006

4

5 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Φ. ΚΥΠΡΑΙΟΣ ιπλωµατούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών ΕΜΠ 2006-All rights reserved

6

7 Πρόλογος Πρόλογος Οι πρόσφατες ραγδαίες εξελίξεις στις τεχνολογίες εντοπισµού της γεωγραφικής θέσης αύξησαν το ενδιαφέρον για την ανάπτυξη εφαρµογών παρακολούθησης κινούµενων αντικειµένων. Οι χρήστες των εφαρµογών αποστέλλουν τη θέση τους περιοδικά και είναι σε θέση να υποβάλλουν πολλαπλά ερωτήµατα περιοχής και εγγύτερων γειτόνων. Τα ερωτήµατα περιοχής εντοπίζουν τους χρήστες που βρίσκονται εντός µιας συγκεκριµένης γεωγραφικής περιοχής, ενώ τα ερωτήµατα εγγύτερων γειτόνων εντοπίζουν τους χρήστες που βρίσκονται πλησίον ενός συγκεκριµένου χρήστη. Τα ερωτήµατα των δύο τύπων είναι δυνατόν να είναι κινούµενα: η έκταση ή/και το κέντρο των περιοχών µπορεί να µεταβάλλεται, ενώ ο χρήστης του οποίου αναζητούνται οι γείτονες µπορεί επίσης να κινείται. Οι δύο τύποι ερωτηµάτων είναι αρκετά κοινοί στη συντριπτική πλειοψηφία των αναγκών των εφαρµογών παρακολούθησης. Για παράδειγµα, ένα ερώτηµα περιοχής θα ήταν «Στείλε γραπτό µήνυµα στις συσκευές κινητής τηλεφωνίας των χρηστών υποψήφιων πελατών µου οι οποίοι βρίσκονται γύρω από την επιχείρησή µου ενηµερώνοντάς τους για τις νέες προσφορές προϊόντων». Ένα ερώτηµα εγγύτερων γειτόνων θα ήταν «στείλε µήνυµα άµεσης βοήθειας στο πλησιέστερό µου ασθενοφόρο». Αφετηρία της παρούσας εργασίας είναι η παραδοχή ότι η ταυτόχρονη εξυπηρέτηση µεγάλου πλήθους χρηστών και ερωτηµάτων προκύπτει υπερβολικά χρονοβόρα για τα διαθέσιµα τεχνολογικά µέσα και τις παραδοσιακές µεθόδους. Έτσι, για την ανάπτυξη των εφαρµογών λαµβάνονται υπόψη οι αρχές των ρευµάτων δεδοµένων, τα οποία υποθέτουν την εισροή πληροφοριών µε υψηλό ρυθµό και επιβάλλουν την ειδική µεταχείρισή τους. Επιπλέον, τα ερωτήµατα έχει νόηµα να αποτιµώνται διαρκώς για µεγάλο χρονικό διάστηµα παρακολουθώντας την κίνηση των χρηστών. Έτσι, εισάγεται η έννοια των ερωτηµάτων διαρκείας. Σκοπός της εργασίας είναι η µελέτη και υλοποίηση µεθόδων που θα επιτρέπουν σε πραγµατικό χρόνο απαντήσεις σε ερωτήµατα διαρκείας σχετικά µε τη θέση µεγάλου αριθµού κινούµενων αντικειµένων. ιάρθρωση της εργασίας Ο τόµος διαρθρώνεται σε έξι κεφάλαια. Τα κεφάλαια 1 έως 3 θέτουν το θεωρητικό υπόβαθρο της µελέτης. Τα κεφάλαια 4 και 5 περιγράφουν τις τεχνικές επεξεργασίας των ερωτηµάτων περιοχής και εγγύτερων γειτόνων. Στο κεφάλαιο 6 συνοψίζονται τα συµπεράσµατα της εργασίας. Το κεφάλαιο 1 αποτελεί µια εισαγωγή στα συστήµατα ρευµάτων δεδοµένων. Αρχικά επιχειρείται η ανάλυση των ειδικών χαρακτηριστικών των ρευµάτων και των ερωτηµάτων διαρκείας, καθώς και των ζητηµάτων που προκύπτουν για την υλοποίησή τους. Ακολούθως, περιγράφονται διάφορα αλγοριθµικά ζητήµατα καίριας σηµασίας για την ανάπτυξη συστηµάτων διαχείρισης βάσεων δεδοµένων. Στο κεφάλαιο 2 γίνεται εισαγωγή στις έννοιες των χωρικών και χωροχρονικών δεδοµένων. Αναφέρονται οι τρόποι αναπαράστασης των διαφόρων χωρικών αντικειµένων στον υπολογιστή και αναλύεται η ανάγκη δεικτοδότησής τους για την αποδοτική προσπέλασή τους. Στο τέλος του κεφαλαίου γίνεται επισκόπηση των κυριότερων µεθόδων χωρικής προσπέλασης σηµείων και χωρικών αντικειµένων µε έκταση στο χώρο. Στο κεφάλαιο 3 δίνεται έµφαση στα ζητήµατα παρακολούθησης κινούµενων σηµειακών αντικειµένων. Εξετάζονται µε λεπτοµέρεια τόσο η κίνησή τους όσο και οι κυριότεροι τύποι ερωτηµάτων σε κινούµενα αντικείµενα. Στο τέλος του κεφαλαίου γίνεται i

8 Πρόλογος η σύνδεση της παρακολούθησης των αντικειµένων µε το µοντέλο των ρευµάτων δεδοµένων και προτείνεται η καταλληλότερη µέθοδος χωρικής προσπέλασης καθώς και η υλοποίησή της. Στο κεφάλαιο 4 αναλύονται τα ερωτήµατα περιοχής ως ερωτήµατα διαρκείας επί της τρέχουσας θέσης των αντικειµένων. Παρουσιάζονται οι προτεινόµενες τεχνικές επεξεργασίας και αποτίµησής τους. Υλοποιείται και αξιολογείται πειραµατικά η τεχνική της από κοινού επεξεργασίας βασισµένη στην τεχνική του κατακερµατισµού για τη δεικτοδότηση των αντικειµένων. Στο κεφάλαιο 5 αναλύονται τα ερωτήµατα k-εγγύτερων γειτόνων ως ερωτήµατα διαρκείας επί της τρέχουσας θέσης των αντικειµένων. Παρουσιάζονται επίσης οι προτεινόµενες τεχνικές επεξεργασίας τους. Υλοποιείται και αξιολογείται πειραµατικά η µέθοδος Conceptual Partitioning Monitoring των Παπαδιά, Μουρατίδη και Χατζηελευθερίου. Στο κεφάλαιο 6 εκτίθενται ορισµένα συµπεράσµατα, καθώς και πιθανές µελλοντικές προοπτικές της εργασίας. ii

9 Ευχαριστίες Ευχαριστίες Στο τέλος αυτής της πολύµηνης και ιδιαίτερα επίπονης διαδικασίας, που είχε ως αποτέλεσµα την ολοκλήρωση της διπλωµατικής µου εργασίας, αισθάνοµαι έντονη την ανάγκη να ευχαριστήσω όλους όσους µε βοήθησαν και µου συµπαραστάθηκαν στην προσπάθειά µου. Καταρχήν, θερµά ευχαριστώ τον υποψήφιο διδάκτορα κ. Κώστα Πατρούµπα για τη σπουδαία του καθοδήγηση και την εξαιρετικά καθοριστική συµβολή του τόσο στο παρόν σύγγραµµα όσο και στην ανάπτυξη του αντίστοιχου λογισµικού. Επίσης, ιδιαίτερη υποχρέωση και ευχαριστίες οφείλω στον καθηγητή µου κ. Τίµο Σελλή τόσο για την υπεύθυνη επίβλεψή του όσο και για την άρτια και µεθοδική συνεργασία µου µε όλη την οµάδα του Εργαστηρίου Συστηµάτων Βάσεων Γνώσεων και εδοµένων του τµήµατος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΕΜΠ. Ευγνωµονώ τους γονείς µου Φιλία και Φραγκίσκο για την αστείρευτη φροντίδα και ανοχή τους σε αυτή την αγχώδη πορεία µου. ε θα µπορούσα βεβαίως να ξεχάσω τις ευχαριστίες µου στους φίλους µου και ειδικά την Ευφροσύνη για την κατανόηση που µου έδειξαν. Παρά τον κόπο, το άγχος και την αγωνία µου για την εκπόνηση αυτής της εργασίας, θα ήθελα να πω ότι µάλλον νοιώθω λύπη γιατί τελείωσε το πιο συναρπαστικό κοµµάτι της ακαδηµαϊκής µου πορείας. Εµµανουήλ Κυπραίος Αθήνα Ιούλιος 2006 iii

10 Περίληψη iv

11 Περίληψη Περίληψη Πυρήνας της εργασίας είναι η µελέτη και υλοποίηση αλγορίθµων που επιτρέπουν απαντήσεις σε πραγµατικό χρόνο για πολλαπλά ερωτήµατα διαρκείας σχετικά µε την τρέχουσα θέση µεγάλου αριθµού κινούµενων αντικειµένων. Ως βασική υπόθεση εργασίας θεωρείται ότι ένα ρεύµα δεδοµένων δηµιουργείται παρακολουθώντας την κίνηση πολλών σηµειακών αντικειµένων, τα οποία ανανεώνουν συχνά το στίγµα τους και το αποστέλλουν τακτικά σε έναν κεντρικό επεξεργαστή. Για την επίτευξη γρήγορων ενηµερώσεων, οι θέσεις των αντικειµένων δεικτοδοτούνται σε πλέγµα µε βάση την τεχνική του κατακερµατισµού. Σε ό,τι αφορά την επεξεργασία, αναπτύχθηκαν αλγόριθµοι µε τη µορφή τελεστών στο ρεύµα, οι οποίοι αποτιµούν πολλαπλά κινούµενα ερωτήµατα περιοχής και ερωτήµατα k- εγγύτερων γειτόνων. Ένα ερώτηµα περιοχής εντοπίζει διαρκώς τα αντικείµενα που κινούνται σε µια δοσµένη περιοχή, που για λόγους απλοποίησης θεωρείται ορθογώνια. Η αποτίµησή τους γίνεται µε την τεχνική της από κοινού επεξεργασίας, βάσει της οποίας τα ερωτήµατα που τέµνουν ένα κελί του πλέγµατος συνδέονται χωρικά µε τα αντικείµενα που βρίσκονται σε αυτό. Ένα ερώτηµα εγγύτερων γειτόνων εντοπίζει τα k αντικείµενα πλησίον ενός δοσµένου σηµειακού αντικειµένου. Η αποτίµηση τέτοιων ερωτηµάτων έγινε µε την µέθοδο της σπειροειδούς διαµέρισης (Conceptual Partitioning Monitoring), διαµερίζοντας τον χώρο γύρω από το ερώτηµα σε επάλληλες λωρίδες κελιών σε σπειροειδή σχηµατισµό. Η τεχνική αυτή εκµεταλλεύεται την ιδιότητα της ελάχιστης απόστασης µεταξύ ενός σηµείου και ενός πολυγώνου: αν η ελάχιστη απόσταση του ερωτήµατος από ένα κελί ή µια λωρίδα είναι µεγαλύτερη από την απόσταση του k-στού εγγύτερου γείτονα, τότε εντός του κελιού ή της λωρίδας αποκλείεται να υπάρχει άλλο σηµείο πλησιέστερα από τον ήδη υπολογισµένο k-στό γείτονα. Η µέθοδος εξετάζει το βέλτιστο σύνολο κελιών και µε τη διαµέριση επιταχύνει την αναζήτησή τους. Οι δύο αλγόριθµοι αποτιµούν αποδοτικά κυµαινόµενο πλήθος ενεργών ερωτηµάτων σε κλιµακούµενο πλήθος αντικειµένων. Οι επιδόσεις τους µετρήθηκαν πειραµατικά και ανέδειξαν την επάρκειά τους ως προς τον χειρισµό πολλαπλών ερωτηµάτων διαρκείας. Οι δύο χωροχρονικοί τελεστές είναι δυνατόν να ολοκληρωθούν σε ένα ευρύτερο ενιαίο µηχανισµό επεξεργασίας, αφού χρησιµοποιούν αποτελεσµατικά το ίδιο πλέγµα κατάτµησης του χώρου. Λέξεις κλειδιά: ερωτήµατα διαρκείας, κινούµενα αντικείµενα, ρεύµα δεδοµένων, κατακερµατισµός, ερώτηµα περιοχής, ερώτηµα εγγύτερων γειτόνων. v

12 Περίληψη vi

13 Abstract Processing Continuous Queries over Streaming Moving Objects Abstract The focus of this thesis is on studying and implementing algorithms for online evaluation of multiple continuous queries over the position of large sets of moving objects. We assume that a data stream is actually created by monitoring numerous moving point objects, which frequently relay their location updates to a central processor. Due to their fast updating rate, all current object locations are hashed into a regular grid. With respect to processing, we deal with multiple moving range and k-nearest neighbour continuous queries, both developed as stream operators. A range query continuously locates objects lying within a specified area, which in our case is considered a rectangular one. Evaluation of those queries is performed by using a shared execution model, such that all queries intersecting a grid cell are spatially joined with the point objects lying in it. A nearest neighbor query locates the k objects that are currently closest to a specific point object. A method known as Conceptual Partitioning Monitoring (CPM) is used for their effective evaluation, organising the space around the query point into spiral-shaped cell stripes. This method utilizes the property of minimal distance between a point and a stripe: if the minimal distance of the query point from a stripe or cell is greater than its distance from the current k th nearest neighbor, then no other point closer than this k th neighbor is possible to exist. This technique examines the optimum set of cells and accelerates searching by means of the spiral-shaped spatial decomposition. In terms of scalability, both algorithms manage to efficiently evaluate fluctuating number of active moving queries over increasing numbers of moving objects. Their performance was experimentally evaluated and appears to be sufficient for handling multiple continuous queries. Both spatiotemporal operators can be integrated into a unified stream processing engine, since they can efficiently utilize the same hash-based grid. Keywords: continuous queries, moving objects, data stream, hashing, range query, nearest neighbor query. vii

14 Περιεχόµενα viii

15 Περιεχόµενα Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1 ιαχείριση ρευµάτων δεδοµένων Εισαγωγή Το µοντέλο των ρευµάτων δεδοµένων Ερωτήµατα σε ρεύµατα δεδοµένων Η ανεπάρκεια των συµβατικών Σ Β Ερωτήµατα διαρκείας Συνάφεια ερωτηµάτων διαρκείας µε µηχανισµούς των Σ Β Κατηγορίες και παράµετροι ερωτηµάτων διαρκείας Η χρήση παραθύρων στα ερωτήµατα διαρκείας Γλώσσα υποβολής ερωτηµάτων Αλγόριθµοι για ρεύµατα δεδοµένων Μαζική επεξεργασία ειγµατοληψία ρεύµατος Περιλήψεις δεδοµένων Επισκόπηση κυριότερων συστηµάτων διαχείρισης ρευµάτων δεδοµένων AURORA STREAM (STanford stream data Management) TelegraphCQ.12 Κεφάλαιο 2 ιαχείριση χωρικών δεδοµένων Εισαγωγή Αναπαράσταση χωρικών αντικειµένων Το αφηρηµένο µοντέλο χωρικών δεδοµένων Αναπαράσταση τιµών και δοµές δεδοµένων Αναπαράσταση χωροχρονικών αντικειµένων Το αφηρηµένο µοντέλο κίνησης Το διακριτό µοντέλο κίνησης Χωρικά και χωροχρονικά ερωτήµατα Χωρικές µέθοδοι προσπέλασης Απαιτήσεις στη σχεδίαση χωρικών µεθόδων προσπέλασης Χειρισµός αντικειµένων µε έκταση στο χώρο Επισκόπηση χωρικών µεθόδων προσπέλασης για σηµειακά αντικείµενα Τεχνικές βασισµένες σε κατακερµατισµό Ιεραρχικές τεχνικές Επισκόπηση χωρικών µεθόδων προσπέλασης για ορθογωνικά αντικείµενα Μέθοδοι µετασχηµατισµού Μέθοδοι επικαλυπτόµενων περιοχών Μέθοδοι ανεξάρτητων περιοχών Μέθοδοι πολλαπλών στρωµάτων..31 Κεφάλαιο 3 Παρακολούθηση κινούµενων σηµειακών αντικειµένων Εισαγωγή..33 ix

16 Περιεχόµενα 3.2 Καταγραφή και αναπαράσταση της κίνησης των αντικειµένων Η τροχιά των κινούµενων αντικειµένων Κατηγορίες κίνησης Αβεβαιότητα στη θέση των κινούµενων αντικειµένων Μέθοδοι ενηµέρωσης της θέσης και της τροχιάς Ερωτήµατα σε κινούµενα σηµειακά αντικείµενα Ερωτήµατα θέσης Τοπολογικά ερωτήµατα Ερωτήµατα πλοήγησης Το σύστηµα παρακολούθησης ρεύµατος κινούµενων αντικειµένων ιαχείριση ρεύµατος κινούµενων αντικειµένων Τα δυναµικά ερωτήµατα θέσης και τροχιάς ως ερωτήµατα διαρκείας ιαχείριση κινούµενων ερωτηµάτων Αποτίµηση ερωτηµάτων και ζητήµατα σχεδίασης του συστήµατος οµές δεικτοδότησης υπό τις απαιτήσεις του µοντέλου ρευµάτων δεδοµένων Σύστηµα ερωτηµάτων θέσης ως στιγµιαία ερωτήµατα διαρκείας Σχεδίαση µεθόδου προσπέλασης Υλοποίηση µεθόδου προσπέλασης Σχολιασµός υλοποίησης της µεθόδου προσπέλασης 49 Κεφάλαιο 4 Ερωτήµατα περιοχής Εισαγωγή Τεχνικές επεξεργασίας ερωτηµάτων περιοχής Από κοινού επεξεργασία Σταδιακή αποτίµηση Προτεινόµενες προσεγγίσεις επεξεργασίας ερωτηµάτων περιοχής Scalable Incremental hash-based algorithm (SINA) MobiEyes «Από κοινού» επεξεργασία ερωτηµάτων περιοχής Σχεδίαση Υλοποίηση Πειραµατικά αποτελέσµατα Πειραµατικές συνθήκες Προς αναζήτηση βέλτιστου βαθµού κατάτµησης Αξιολόγηση παραµέτρων...62 Κεφάλαιο 5 Ερωτήµατα εγγύτερων γειτόνων Εισαγωγή Τεχνικές και µέθοδοι επεξεργασίας ερωτηµάτων εγγύτερων γειτόνων Προσεγγίσεις για στατικά αντικείµενα Προσεγγίσεις για κινούµενα αντικείµενα και ερωτήµατα Η µέθοδος Conceptual Partitioning Monitoring οµές τήρησης εγγύτερων γειτόνων Υπολογισµός χρήσιµων µεγεθών Σπειροειδής διαµέριση του χώρου Υλοποίηση σπειροειδούς διαµέρισης Ο κύριος αλγόριθµος της µεθόδου CPM Επεξεργασία στατικών ερωτηµάτων.79 x

17 Περιεχόµενα ιαχείριση ενηµερώσεων για στατικά ερωτήµατα Πειραµατικά αποτελέσµατα Πειραµατικές συνθήκες Προς αναζήτηση βέλτιστου βαθµού κατάτµησης Αξιολόγηση παραµέτρων..86 Κεφάλαιο 6 Συµπεράσµατα 89 Βιβλιογραφία...92 Γλωσσάρι.. 95 Εκτενής περίληψη.. 97 xi

18 ιαχείριση ρευµάτων δεδοµένων Κεφάλαιο 1 ιαχείριση ρευµάτων δεδοµένων 1.1 Εισαγωγή Τα συµβατικά συστήµατα διαχείρισης βάσεων δεδοµένων είναι σχεδιασµένα για την αποτελεσµατική αποθήκευση µεγάλου όγκου δεδοµένων. Οι χρήστες του συστήµατος είναι σε θέση να υποβάλουν ερωτήµατα (queries) διαφόρων τύπων καθώς και να ζητούν την εκτέλεση διαφόρων δοσοληψιών (λ.χ. εισαγωγή, διαγραφή ή τροποποίηση δεδοµένων ). Ένα τυπικό Σύστηµα ιαχείρισης Βάσεων εδοµένων (Σ Β ) παρέχει ακριβείς απαντήσεις στα ερωτήµατα που υποβάλλουν οι χρήστες, θεωρώντας ότι όλα τα στοιχεία που χρειάζονται στους υπολογισµούς είναι άµεσα διαθέσιµα. Τέτοιες απαντήσεις είναι πολύ πιθανό να χρειάζονται αρκετό χρόνο µέχρι να προκύψουν, όµως ενδεχόµενες απαιτήσεις εφαρµογών στις οποίες δηµιουργείται η ανάγκη για απόκριση σε πραγµατικό χρόνο (real-time response), δεν µπορούν να καλυφθούν πάντοτε από τα συµβατικά Σ Β. Έτσι, τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να εµφανίζεται µια νέα κατηγορία εφαρµογών, η οποία έχει σηµάνει µια νέα εποχή στο πεδίο των βάσεων δεδοµένων. Οι εφαρµογές παρακολούθησης (monitoring applications) απαιτούν µια εντελώς διαφορετική προσέγγιση του χειρισµού και επεξεργασίας των δεδοµένων, όπου οι προδιαγραφές ενός τυπικού Σ Β είναι άκρως περιοριστικές. Πρόκειται για εφαρµογές όπου τα στοιχεία παρουσιάζονται όχι πλέον µε τη µορφή στατικών σχέσεων (relations), άλλα ως δεδοµένα συνεχούς ροής, δηλαδή ως ρεύµα δεδοµένων (data stream). Έτσι, τα δεδοµένα δεν αντιµετωπίζονται πια ως περιεχόµενα κάποιων γνωστών αποθηκευµένων αρχείων, αλλά ως στοιχεία τα οποία δεν είναι γνωστά από την αρχή, αλλά καταφθάνουν στο σύστηµα σε πραγµατικό χρόνο (λ.χ. ένα τηλεφωνικό δίκτυο ή το Internet). Ένα τέτοιο µοντέλο δεδοµένων, επιβάλει την ριζοσπαστική αναθεώρηση τόσο του κλασικού τρόπου υποβολής των ερωτηµάτων, όσο και της επεξεργασίας που οδηγεί στον υπολογισµό των αντίστοιχων απαντήσεων. Χαρακτηριστικά παραδείγµατα τέτοιων εφαρµογών θα µπορούσαν να 1

19 ιαχείριση ρευµάτων δεδοµένων περιλάβουν συστήµατα εποπτείας δικτύων υπολογιστών, διαχείρισης τηλεπικοινωνιακών συνδιαλέξεων, παρακολούθησης της διακύµανσης οικονοµικών µεγεθών (λ.χ. χρηµατιστηριακοί δείκτες), διαχείρισης δικτύων αισθητήρων, παρακολούθησης της κίνησης πιστωτικών καρτών, στρατιωτικών εφαρµογών κ.α. Στα πλαίσια της εργασίας αυτής, θα µελετηθεί διεξοδικότερα η περίπτωση των συστηµάτων παρακολούθησης µεγάλου αριθµού κινούµενων αντικειµένων (moving objects) λ.χ. ενός στόλου οχηµάτων που κινείται στο οδικό δίκτυο µίας περιοχής. 1.2 Το µοντέλο ρευµάτων δεδοµένων Το ρεύµα δεδοµένων µπορεί να θεωρηθεί ως µια ακολουθία στοιχείων που παράγονται διαρκώς από κάποια πηγή και καταφτάνουν στον κεντρικό επεξεργαστή σε πραγµατικό χρόνο (online). Για παράδειγµα, πηγές δεδοµένων µπορεί να είναι αισθητήρες µέτρησης κάποιου φυσικού µεγέθους, µια αυτόµατη ταµειακή µηχανή, µια µετοχή που η διακύµανση της τιµής της παρακολουθείται στο χρηµατιστήριο ή ένα κινούµενο αντικείµενο που αποστέλλει περιοδικά τη θέση του κ.α. Τα στοιχεία του ρεύµατος είναι δυνατόν να έχουν τη µορφή σχεσιακών πλειάδων, δηλαδή καθορισµένη δοµή (λ.χ. τα πεδία µιας τηλεφωνικής συνδιάλεξης, όπως διάρκεια, ταυτότητα καλούντος κτλ). Όµως, αυτές οι πλειάδες δεν καταχωρούνται πλέον σε στατικούς πίνακες όπως στα τυπικά Σ Β, αλλά καταφθάνουν διαρκώς µε κυµαινόµενο και ενδεχοµένως καταιγιστικό ρυθµό, χωρίς περιορισµούς ως προς το µέγεθος ή τις ιδιότητές τους. Έτσι, τα στοιχεία δεν είναι άµεσα διαθέσιµα για επεξεργασία, όπως θα ήταν σε ένα συµβατικό Σ Β, αλλά καταφτάνουν µε τη µορφή ενός ή περισσοτέρων ρευµάτων δεδοµένων. Συνήθως, στις πλειάδες υπάρχει καταγεγραµµένη η ταυτότητα της πηγής από την οποία προέρχονται, καθώς κι ένα χρονόσηµο (timestamp), ώστε να υπάρχει ένδειξη της χρονικής στιγµής άφιξης ή παραγωγής της πληροφορίας. Τέτοιες χρονικές ενδείξεις ή η διάταξη των πλειάδων είναι εξαιρετικά πολύτιµες παράµετροι σε διάφορα ερωτήµατα που µπορεί να τεθούν στα δεδοµένα. Το σύστηµα δεν έχει καµία δυνατότητα ελέγχου επί της σειράς µε την οποία τα δεδοµένα καταφθάνουν για επεξεργασία. Από τη στιγµή που η επεξεργασία κάποιας πλειάδας ενός ρεύµατος δεδοµένων ολοκληρωθεί, αυτή θα απορριφθεί ή θα αποθηκευθεί. Ωστόσο, η αποθήκευση πλειάδων συνήθως γίνεται µε τη µορφή περιλήψεων (data synopses, summaries), οι οποίες µετασχηµατίζουν τα δεδοµένα ώστε να καταλαµβάνουν λιγότερο χώρο στη µνήµη και έτσι οι πλειάδες είναι δύσκολο έως αδύνατο να ανακτηθούν αυτούσιες. Το διαθέσιµο µέγεθος της κύριας µνήµης στις περισσότερες περιπτώσεις κρίνεται αρκετά µικρό για να καταφέρει να διατηρήσει πλήρως όλο τον όγκο ενός ρεύµατος δεδοµένων. Έτσι, µπορεί να κρατηθεί αυτούσιο µόνο κάποιο µικρό τµήµα των πιο πρόσφατων περιεχοµένων, ενώ τα παλαιότερα δεδοµένα µετασχηµατίζονται σε περιλήψεις µειώνοντας σηµαντικά το µέγεθός τους µε αντίστοιχη επίπτωση στην ακρίβειά τους. Παράλληλα, είναι πιθανό τα δεδοµένα να εισέρχονται στο σύστηµα έχοντας ήδη ανακατευτεί µε παρόµοια στοιχεία από άλλες πηγές, λ.χ. να καταφθάνουν στοιχεία από τους πολλαπλούς αισθητήρες για διαφορετικές χρονικές περιόδους. Επίσης, υπάρχει το ενδεχόµενο πολυδιάστατων ρευµάτων δεδοµένων (multidimensional data streams), όπου τα στοιχεία αναφέρονται σε περισσότερες από µια πηγές δεδοµένων. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι ένα ρεύµα τηλεφωνικών κλήσεων αποτελούµενο από πλειάδες, που στην καθεµιά καταγράφεται τόσο ο συνδροµητής που καλεί όσο κι εκείνος που καλείται. Τέλος, η ύπαρξη ρευµάτων δεδοµένων µπορεί να συνδυαστεί µε την παρουσία στο σύστηµα και άλλων δεδοµένων µε τη µορφή αποθηκευµένων σχέσεων, όπου ενδεχοµένως να είναι απαραίτητη η σύνδεση τους µε ρεύµατα δεδοµένων. Ειδικά σε ό,τι αφορά τα σχεσιακά 2

20 ιαχείριση ρευµάτων δεδοµένων δεδοµένα, συνήθως θεωρείται ότι παραµένουν αµετάβλητα σε σχέση µε τα πλήρως δυναµικά δεδοµένα των ρευµάτων Ερωτήµατα σε ρεύµατα δεδοµένων Τα ερωτήµατα που µπορούν τα τεθούν σε ένα ρεύµα δεδοµένων διαφοροποιούνται από τα συνήθη ερωτήµατα στιγµιοτύπου (one-time ή snapshot queries) που υποβάλλονται σποραδικά σε παραδοσιακά Σ Β. Απεναντίας, διατυπώνονται ερωτήµατα διαρκείας (continuous queries), τα οποία υπολογίζονται διαρκώς (συνήθως περιοδικά, ανάλογα µε το ρυθµό άφιξης των πλειάδων) και εκτελούνται µονίµως επί µεγάλο χρονικό διάστηµα µέχρις ότου ο χρήστης τα αποσύρει ή αναστείλει τον υπολογισµό τους. Ο λόγος της διαρκούς αποτίµησής τους έγκειται στη µικρή διάρκεια εγκυρότητας των απαντήσεών τους λόγω του πλήρως δυναµικού περιβάλλοντος. Το ίδιο το σύστηµα αναλαµβάνει να προωθήσει τα νέα αποτελέσµατα προς το χρήστη (push model), όποτε αυτά καταστούν διαθέσιµα, χωρίς εκείνος να είναι υποχρεωµένος να υποβάλλει αλλεπάλληλα το ίδιο ερώτηµα. Οι απαντήσεις που δίνονται µπορούν να αποθηκεύονται είτε να λαµβάνουν οι ίδιες τη µορφή ρευµάτων δεδοµένων. Τα αποτελέσµατά τους δεν µπορούν παρά να υπολογίζονται σταδιακά (incrementally), συµβαδίζοντας µε το ρυθµό άφιξης των στοιχείων, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχει το ενδεχόµενο να επιστρέφονται µε τη µορφή προσεγγιστικών απαντήσεων. Έτσι λοιπόν, οι απαντήσεις σε ερωτήµατα συνάθροισης (aggregate queries) συνήθως κρίνεται σκόπιµο να αποθηκεύονται, αφού οι πλειάδες του αποτελέσµατος είναι λίγες και τυχόν συχνές αλλαγές δεν έχουν ισχυρό αντίκτυπο στη λειτουργία του συστήµατος. Αντίθετα, σε ερωτήµατα σύνδεσης (join queries) είναι προτιµότερο οι ταχύτατα παραγόµενες και ποσοτικά απεριόριστες απαντήσεις να εξάγονται ως ρεύµατα δεδοµένων. Για παράδειγµα, σε συστήµατα διαχείρισης δικτύων υπολογιστών, χρειάζονται ερωτήµατα διαρκείας για να ελέγχουν online την οµαλή λειτουργία τους και να ανιχνεύουν τυχόν ανωµαλίες (λ.χ. συµφόρηση συνδέσεων) ή τις αιτίες τους (λ.χ. βλάβη στο υλικό ή απειλή για την ασφάλεια του δικτύου από επιθέσεις τρίτων). Σε οικονοµικού περιεχοµένου εφαρµογές, ερωτήµατα διαρκείας µπορούν να τεθούν για να εντοπίζονται τάσεις της αγοράς ή χρηµατιστηριακές ευκαιρίες της στιγµής. Για παράδειγµα, ένα στιγµιαίο ερώτηµα θα ήταν : «Να δοθεί η χρονοσειρά των θερµοκρασιών που καταγράφηκαν στο µετρητικό σταθµό κατά τη διάρκεια του περασµένου µήνα». Το ερώτηµα ορίζεται πάνω στις χρονοσειρές που υπάρχουν διαθέσιµες µέχρι την χρονική στιγµή υποβολής του ερωτήµατος καλύπτοντας µόνο δεδοµένα του παρελθόντος και του παρόντος. Αντίστοιχα ένα ερώτηµα διαρκείας θα ήταν : «Να δίνεται η χρονοσειρά της θερµοκρασίας που θα καταγράφεται στο µετρητικό σταθµό καθηµερινά στις 10 το πρωί για τις επόµενες τρεις εβδοµάδες». Το ερώτηµα καλύπτει όχι µόνο τις χρονοσειρές που υπάρχουν όταν αυτό τίθεται, αλλά και όσες αλλαγές συµβούν µελλοντικά µέχρι τον τερµατισµό της εκτέλεσης, αφού τα ερωτήµατα διαρκείας καλύπτουν περασµένα, τωρινά και µελλοντικά δεδοµένα. Εξάλλου, τα ερωτήµατα σε ένα ρεύµα δεδοµένων διαφοροποιούνται από τα προκαθορισµένα ερωτήµατα (predefined queries) που έχουν υποβληθεί σε πριν την άφιξη οποιουδήποτε τµήµατος του ρεύµατος. Απεναντίας, τα µη προβλέψιµα ερωτήµατα (ad-hoc queries) υποβάλλονται online αφού τα στοιχεία αρχίσουν να καταφθάνουν. Πρόκειται κυρίως για ερωτήµατα διαρκείας που τίθενται δυναµικά στο σύστηµα σε κάποια επόµενη φάση και γι αυτό περιπλέκουν σε µεγάλο βαθµό το σχεδιασµό ενός συστήµατος διαχείρισης ρευµάτων δεδοµένων. Προφανώς, αφού τα ερωτήµατα δεν είναι εκ των προτέρων γνωστά, δεν µπορούν να ληφθούν υπόψη κατά το στάδιο της βελτιστοποίησης ερωτηµάτων (query optimization), της ταυτοποίησης κοινών υποεκφράσεων µεταξύ ερωτηµάτων κ.λ.π. 3

21 ιαχείριση ρευµάτων δεδοµένων Επιπλέον, ένα ad-hoc ερώτηµα είναι πιθανόν να απαιτεί αναφορά σε δεδοµένα που έχουν ήδη παρέλθει, δηλαδή ιστορικά στοιχεία που ίσως δεν έχουν τηρηθεί, όποτε δεν υπάρχει καµία δυνατότητα ανάκτησής τους στο µέλλον. Άρα, σε ένα συµβατικό Σ ΒΣ, η υποβολή των ερωτηµάτων είναι εκείνη που επιβάλει προσπέλαση στα αποθηκευµένα δεδοµένα, ενώ αντίθετα η άφιξη των ρευµάτων δεδοµένων είναι εκείνη που ενεργοποιεί ένα σύνολο υποβληθέντων ερωτηµάτων. Εκ των πραγµάτων λοιπόν, η επεξεργασία των ερωτηµάτων που υποβάλλονται σε ένα Σύστηµα ιαχείρισης Ρεύµατος εδοµένων (Σ Ρ ) αποτελεί ένα πολύπλοκο ζήτηµα Η ανεπάρκεια των συµβατικών Σ Β Η αρχιτεκτονική ενός τυπικού Σ Β ακολουθεί ένα συγκεκριµένο µοντέλο προσπέλασης των δεδοµένων σύµφωνα µε το οποίο ο χρήστης χρειάζεται την ανάκτηση δεδοµένων. και έτσι υποβάλει ένα ερώτηµα στο σύστηµα για να αντλήσει τις ανάλογες πληροφορίες (pull-based model). Αντίθετα, στις εφαρµογές ρευµάτων δεδοµένων, τα στοιχεία προωθούνται στο σύστηµα (push-based model) και εκείνο οφείλει να παράγει τα αποτελέσµατα των υποβαλλόµενων ερωτηµάτων από τους χρήστες. Το γεγονός ότι δεν είναι πλέον ο χρήστης εκείνος που δροµολογεί την ροή των δεδοµένων, άλλα οι ίδιες οι πηγές, αποτελεί την ειδοποιό διαφορά µε το πρότυπο των συµβατικών Σ Β. Επιπλέον, το ίδιο το σύστηµα αναλαµβάνει την ευθύνη να ειδοποιήσει τον χρήστη για τυχόν απρόβλεπτες καταστάσεις (λ.χ απροσδόκητα µεγάλες τιµές κάποιας ένδειξης, βλάβη κάποιας συσκευής). Έτσι, ο χρήστης περιορίζεται σε «παθητικό» ρόλο του παρατηρητή, αρκούµενος να ρυθµίζει τις παραµέτρους του συστήµατος και να υποβάλλει ερωτήµατα. Τα χαρακτηριστικά των δεδοµένων, ενδεχοµένως και η δοµή τους, δεν είναι εκ των προτέρων γνωστά, γεγονός που δυσκολεύει σηµαντικά οποιαδήποτε προσπάθεια βελτιστοποίησης ερωτηµάτων. Αντίθετα, τα παραδοσιακά Σ Β στοχεύουν στην παραγωγή λεπτοµερών απαντήσεων µε βάση κάποια στατικά προσχέδια εκτέλεσης ερωτηµάτων (query plans), τα οποία βοηθούνται και από το φυσικό σχεδιασµό της βάσης δεδοµένων (λ.χ. δεικτοδότηση κάποιων πινάκων). Συνεπώς, ο επεξεργαστής ερωτηµάτων (query processor) δεν έχει πλέον δυνατότητα συνδροµητικότητας στην διαχείριση δοσοληψιών, αλλά απλά πρέπει να καταστεί ικανός ν ανταποκριθεί στην συνεχή άφιξη των πληροφοριών. Τα δεδοµένα συλλέγονται διαρκώς από ένα ρεύµα δεδοµένων και έτσι διογκώνονται συνεχώς καθώς νέα στοιχεία συνεχίζουν να καταφθάνουν. Τα Σ Β αναµφισβήτητα προσφέρονται για διαχείριση µεγάλων ποσοτήτων δεδοµένων, όµως η προσπέλαση τόσου µεγάλου όγκου στοιχείων είναι πρακτικά πολύ δύσκολη έως αδύνατη. Άρα, για να µπορεί να γίνει αποτελεσµατική επεξεργασία των ρευµάτων δεδοµένων, καθώς τα στοιχεία καταφθάνουν online, θα πρέπει να παραµένουν στην κύρια µνήµη και οι σχετικοί αλγόριθµοί να πραγµατοποιούν µόνο ένα «πέρασµα» (single pass) από τα δεδοµένα κατά τη σειρά άφιξης στο σύστηµα. O ρυθµός παραγωγής των δεδοµένων από τις πηγές είναι δυνατόν να γίνει υπερβολικά υψηλός, τόσο που το σύστηµα να µην µπορεί να ανταποκριθεί έγκαιρα σε αντίστοιχο καταιγιστικό ρυθµό άφιξης των αντίστοιχων πλειάδων. Τέτοια σενάρια αντιµετωπίζονται µε την τακτική της επιλεκτικής απόρριψης δεδοµένων, ώστε να µειωθεί σε λογικά επίπεδα ο φόρτος του συστήµατος (load shedding). Ωστόσο, δεν είναι καθόλου απίθανο το φαινόµενο απώλειας δεδοµένων, όταν οποιαδήποτε άλλη τεχνική δεν µπορεί να ρυθµίσει τη ροή της εισερχόµενης πληροφορίας. Έτσι, καθίσταται ανώφελη οποιαδήποτε προσπάθεια να δοθούν ακριβείς απαντήσεις στα ερωτήµατα, µην αφήνοντας περιθώρια παρά µόνο για προσεγγίσεις (approximations) των πραγµατικών αποτελεσµάτων. 4

22 ιαχείριση ρευµάτων δεδοµένων Τέλος, οι περισσότερες εφαρµογές ρευµάτων δεδοµένων επιβάλλουν απαντήσεις σε πραγµατικό χρόνο, καθώς τα στοιχεία µπορούν να αφορούν παραµέτρους κρίσιµες από άποψη ασφάλειας (λ.χ. θερµοκρασία σ ένα πυρηνικό αντιδραστήρα) ή αποτελεσµατικότητας (λ.χ. δροµολόγηση πακέτων δεδοµένων µέσω δικτύου υπολογιστών). Η ιδιαιτερότητα αυτή επιβάλει στα συστήµατα ρευµάτων δεδοµένων µια περισσότερο αποδοτική διαχείριση πόρων και βελτιωµένη µεθοδολογία επεξεργασίας των ερωτηµάτων, χαρακτηριστικά που τα παραδοσιακά Σ Β δεν παρέχουν. Εξαιτίας των µειονεκτηµάτων των παραδοσιακών Σ Β σε πολλαπλά επίπεδα όσον αφορά τα ρεύµατα δεδοµένων, οι περισσότερες σχετικές εφαρµογές τείνουν είτε να χρησιµοποιούν τα Σ Β για βοηθητική αποθήκευση στοιχείων εκτός γραµµής παραγωγής (offline) είτε καθόλου. 1.3 Ερωτήµατα διαρκείας Τα ερωτήµατα διαρκείας εφαρµόζονται όταν είναι απαραίτητο να υπάρχει πάντοτε διαθέσιµη η τρέχουσα απάντηση σε ένα ερώτηµα, το οποίο αναφέρεται στα διαρκώς µεταβαλλόµενα δεδοµένα του ρεύµατος. Η απάντησή του είναι δυνατόν να αποθηκεύεται ή να λαµβάνει τη µορφή ρεύµατος δεδοµένων εξόδου. Ωστόσο, εάν υποτεθεί ότι το ρεύµα δεδοµένων εισόδου είναι ανεξάντλητο, τότε προφανώς δεν µπορούν να τεθούν περιορισµοί στο µέγεθος της απάντησης και κατά συνέπεια η αποθήκευση είναι αδύνατη. Οι περιορισµοί αποθήκευσης του ρεύµατος είναι καθοριστικοί ακόµα και στην περίπτωση που η απάντηση λαµβάνει τη µορφή ρεύµατος εξόδου, ιδίως όταν χρειάζεται να καταγραφεί η είσοδος νέων πλειάδων στο αποτέλεσµα. Χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι η αδυναµία υπολογισµού του αποτελέσµατος της σύνδεσης ενός ρεύµατος δεδοµένων µε τον εαυτό του. Τα πράγµατα περιπλέκονται περισσότερο εάν επιτραπούν διαγραφές (deletions) ή ενηµερώσεις (updates) στις πλειάδες του αποτελέσµατος. Για να συµβεί κάτι τέτοιο, δεν χρειάζεται απαραίτητα να υπάρχουν αντίστοιχης µορφής αλλαγές (διαγραφές ή ενηµερώσεις) στο πρωτογενές ρεύµα δεδοµένων. Για παράδειγµα, η ύπαρξη ενός τελεστή συνάθροισης (aggregate operator) σε ένα ερώτηµα επί των εισερχόµενων δεδοµένων αρκεί για να αλλοιώσει το µέγεθος και το περιεχόµενο του αποτελέσµατος, αφού η συνεχής έλευση νέων στοιχείων υποχρεώνει σε αναθεώρηση της απάντησης. Τέλος, εάν το ίδιο το ρεύµα δεδοµένων γενικά υφίσταται αλλαγές, είναι αναµενόµενο ότι και η απάντηση θα έχει ανάλογη συµπεριφορά, ιδίως εάν το ερώτηµα καλύπτει µεγάλο µέρος της ιστορικής εξέλιξης του ρεύµατος. Τότε η ανάγκη για αποθήκευση τουλάχιστον ενός τµήµατος του ρεύµατος γίνεται πολύ περισσότερο επιτακτική, ώστε να µπορούν να τηρηθούν µε κάποιο τρόπο οι ενηµερώσεις. Η αντιµετώπιση αυτών των ζητηµάτων επιτυγχάνεται µε δύο προσεγγίσεις: Η πρώτη τακτική συνηγορεί στην υιοθέτηση περιορισµών στο µέγεθος της απάντησης που θα µπορεί να ληφθεί. Η δεύτερη τακτική υιοθετεί την παροχή προσεγγιστικής απάντησης (approximate query answering) αντί της ακριβούς Συνάφεια ερωτηµάτων διαρκείας µε µηχανισµούς των Σ Β Ο µηχανισµός των υλοποιηµένων όψεων (materialized views) των συµβατικών Σ Β έχει αρκετές οµοιότητες µε τα ερωτήµατα διαρκείας. Οι υλοποιηµένες όψεις αναπαριστούν ένα στιγµιότυπο της κατάστασης της βάσης δεδοµένων σε κάποια συγκεκριµένη χρονική στιγµή. Κάθε φορά που συµβαίνουν αλλαγές στη βάση, αυτές θα πρέπει να µεταφέρονται και στις υλοποιηµένες όψεις. Μια απλοϊκή προσέγγιση µπορεί να είναι ο εξαρχής υπολογισµός από τα πρωτογενή δεδοµένα, ωστόσο είναι εφικτός και ο σταδιακός υπολογισµός τους (incremental view maintenance), όταν οι αλλαγές δεν είναι 5

ΗΥ562 Προχωρημένα Θέματα Βάσεων Δεδομένων Efficient Query Evaluation over Temporally Correlated Probabilistic Streams

ΗΥ562 Προχωρημένα Θέματα Βάσεων Δεδομένων Efficient Query Evaluation over Temporally Correlated Probabilistic Streams ΗΥ562 Προχωρημένα Θέματα Βάσεων Δεδομένων Efficient Query Evaluation over Temporally Correlated Probabilistic Streams Αλέκα Σεληνιωτάκη Ηράκλειο, 26/06/12 aseliniotaki@csd.uoc.gr ΑΜ: 703 1. Περίληψη Συνεισφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ανάπτυξη μιας προσαρμοστικής πολιτικής αντικατάστασης αρχείων, με χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Ευρετήριο όρων. Η ηµερολόγιο 3 δείκτης 114. Ι δεικτοδότηση , 191 ιστόγραµµα 53 δηλωτική γλώσσα 70 διάδοση δεδοµένων 199

Ευρετήριο όρων. Η ηµερολόγιο 3 δείκτης 114. Ι δεικτοδότηση , 191 ιστόγραµµα 53 δηλωτική γλώσσα 70 διάδοση δεδοµένων 199 Α διαµέριση 67 αβεβαιότητα 106-108 διαχείριση συναλλαγών 62 ακεραιότητα αναφοράς 57, 86 διεπαφές χρηστών και εφαρµογών 76 αλγόριθµος ενός περάσµατος 194 δίκτυα αισθητήρων 197 αλληλουχία τελεστών 77 δυϊσµός

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Θέµα: Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισµού Θέσης Όνοµα: Κατερίνα Σπόντου Επιβλέπων: Ιωάννης Βασιλείου Συν-επιβλέπων: Σπύρος Αθανασίου 1. Αντικείµενο της διπλωµατικής Ο εντοπισµός

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού. Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση

Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού. Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού Περιεχόμενα Παρουσίαση μοντέλων διεργασίας ανάπτυξης λογισμικού Περιγραφή τριών γενικών μοντέλων διεργασίας ανάπτυξης λογισμικού Γενική περιγραφή των διαδικασιών που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι Λειτουργικά Συστήματα 1 Λογισμικό του Υπολογιστή Για να λειτουργήσει ένας Η/Υ εκτός από το υλικό του, είναι απαραίτητο και το λογισμικό Το σύνολο των προγραμμάτων που συντονίζουν τις λειτουργίες του υλικού

Διαβάστε περισσότερα

... co 2015 All rights reserved

... co 2015 All rights reserved Εθνικο Μετσοβιο Πολυτεχνειο Σχολη Ηλεκτρολογων Μηχανικων και Μηχανικων Υπολογιστων Τομεας Τεχνολογιας Πληροφορικης και Υπολογιστων Αναζήτηση k-εγγύτερων γειτόνων μεταξύ περιοχών αβεβαιότητας με κανονική

Διαβάστε περισσότερα

αβεβαιότητα (uncertainty) Η έλλειψη ακριβούς γνώσης ή το σφάλµα που σχετίζεται µε την πραγµατική θέση ενός κινούµενου αντικειµένου.

αβεβαιότητα (uncertainty) Η έλλειψη ακριβούς γνώσης ή το σφάλµα που σχετίζεται µε την πραγµατική θέση ενός κινούµενου αντικειµένου. Γλωσσάριο εννοιών αβεβαιότητα (uncertainty) Η έλλειψη ακριβούς γνώσης ή το σφάλµα που σχετίζεται µε την πραγµατική θέση ενός κινούµενου αντικειµένου. ανασχετικός τελεστής (blocking operator) Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

Αλγόριθµοι δροµολόγησης µε µέσα µαζικής µεταφοράς στο µεταφορικό δίκτυο των Αθηνών

Αλγόριθµοι δροµολόγησης µε µέσα µαζικής µεταφοράς στο µεταφορικό δίκτυο των Αθηνών 1 Αλγόριθµοι δροµολόγησης µε µέσα µαζικής µεταφοράς στο µεταφορικό δίκτυο των Αθηνών ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Κωτσογιάννη Μαριάννας Περίληψη 1. Αντικείµενο- Σκοπός Αντικείµενο της διπλωµατικής αυτής εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός Οικολογικού ιαµεσολαβητή για την εποπτεία και διαχείριση δικτύου διανοµής ηλεκτρικής ενέργειας

Σχεδιασµός Οικολογικού ιαµεσολαβητή για την εποπτεία και διαχείριση δικτύου διανοµής ηλεκτρικής ενέργειας Σχεδιασµός Οικολογικού ιαµεσολαβητή για την εποπτεία και διαχείριση δικτύου διανοµής ηλεκτρικής ενέργειας Σωτηρία ριβάλου Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μονάδα Εργονοµίας Συστήµατα διανοµής ηλεκτρικής ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών 44 Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών Διδακτικοί στόχοι Σκοπός του κεφαλαίου είναι οι μαθητές να κατανοήσουν τα βήματα που ακολουθούνται κατά την ανάπτυξη μιας εφαρμογής.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές ταξινόµησης αποτελεσµάτων µηχανών αναζήτησης µε βάση την ιστορία του χρήστη

Τεχνικές ταξινόµησης αποτελεσµάτων µηχανών αναζήτησης µε βάση την ιστορία του χρήστη Τεχνικές ταξινόµησης αποτελεσµάτων µηχανών αναζήτησης µε βάση την ιστορία του χρήστη Όνοµα: Νικολαΐδης Αντώνιος Επιβλέπων: Τ. Σελλής Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Συνεπιβλέποντες: Θ. αλαµάγκας, Γ. Γιαννόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Μ.Π. -.Π.Μ.Σ. Γεωπληροφορική 13/06/2003 1

Ε.Μ.Π. -.Π.Μ.Σ. Γεωπληροφορική 13/06/2003 1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Τµήµα Αγρονόµων & Τοπογράφων Μηχανικών.Π.Μ.Σ. ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Το πρόβληµα Κ. Χ. Πατρούµπας Μεταπτυχιακή διπλωµατική εργασία Επιβλέπων: Καθ. Τίµος Σελλής Αθήνα, 13 Ιουνίου 2003

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 Ερωτήµατα σε ρεύµατα δεδοµένων

Κεφάλαιο 2 Ερωτήµατα σε ρεύµατα δεδοµένων Κεφάλαιο 2 Ερωτήµατα σε ρεύµατα δεδοµένων 2.1 Εισαγωγή ὶς ἐς τὸν αὐτὸν ποταµὸν οὐκ ἂν ἐµβαίης. Ἡράκλειτος (6 ος αιώνας π.χ.) Από τη φύση τους, οι εφαρµογές παρακολούθησης διατηρούν συνεχώς ένα ενεργό σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6: Προσομοίωση ενός συστήματος αναμονής

Κεφάλαιο 6: Προσομοίωση ενός συστήματος αναμονής Κεφάλαιο 6: Προσομοίωση ενός συστήματος αναμονής Τεχνικές Εκτίμησης Υπολογιστικών Συστημάτων Γιάννης Γαροφαλάκης Αν. Καθηγητής ιατύπωση του προβλήματος (1) Τα συστήματα αναμονής (queueing systems), βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Δεδομένων και Αλγόριθμοι. Λουκάς Γεωργιάδης

Δομές Δεδομένων και Αλγόριθμοι. Λουκάς Γεωργιάδης Δομές Δεδομένων και Αλγόριθμοι Λουκάς Γεωργιάδης loukas@cs.uoi.gr www.cs.uoi.gr/~loukas Στόχοι Μαθήματος Η σχεδίαση και ανάλυση αλγορίθμων και δομών δεδομένων αποτελεί σημαντικό τμήμα της πληροφορικής.

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση της συσχέτισης μεταξύ λέξεων για τη βελτίωση του προσεγγιστικού φιλτραρίσματος πληροφορίας

Αξιοποίηση της συσχέτισης μεταξύ λέξεων για τη βελτίωση του προσεγγιστικού φιλτραρίσματος πληροφορίας Αξιοποίηση της συσχέτισης μεταξύ λέξεων για τη βελτίωση του προσεγγιστικού φιλτραρίσματος πληροφορίας Σε ένα σύστημα φιλτραρίσματος πληροφορίας, ή αλλιώς σύστημα έκδοσης/συνδρομής, οι χρήστες εγγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

Οι διαθέσιμες μέθοδοι σε γενικές γραμμές είναι:

Οι διαθέσιμες μέθοδοι σε γενικές γραμμές είναι: Χωρική Ανάλυση Ο σκοπός χρήσης των ΣΓΠ δεν είναι μόνο η δημιουργία μίας Β.Δ. για ψηφιακές αναπαραστάσεις των φαινομένων του χώρου, αλλά κυρίως, η βοήθειά του προς την κατεύθυνση της υπόδειξης τρόπων διαχείρισής

Διαβάστε περισσότερα

Copyright 2007 Ramez Elmasri and Shamkant B. Navathe, Ελληνική Έκδοση Διαφάνεια 16-1

Copyright 2007 Ramez Elmasri and Shamkant B. Navathe, Ελληνική Έκδοση Διαφάνεια 16-1 Copyright 2007 Ramez Elmasri and Shamkant B. Navathe, Ελληνική Έκδοση Διαφάνεια 16-1 Κεφάλαιο 20 Φυσικός Σχεδιασμός Βάσεων Δεδομένων και Ρύθμιση Copyright 2007 Ramez Elmasri and Shamkant B. Navathe, Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική 2. Δομές δεδομένων και αρχείων

Πληροφορική 2. Δομές δεδομένων και αρχείων Πληροφορική 2 Δομές δεδομένων και αρχείων 1 2 Δομή Δεδομένων (data structure) Δομή δεδομένων είναι μια συλλογή δεδομένων που έχουν μεταξύ τους μια συγκεκριμένη σχέση Παραδείγματα δομών δεδομένων Πίνακες

Διαβάστε περισσότερα

3. Προσομοίωση ενός Συστήματος Αναμονής.

3. Προσομοίωση ενός Συστήματος Αναμονής. 3. Προσομοίωση ενός Συστήματος Αναμονής. 3.1. Διατύπωση του Προβλήματος. Τα συστήματα αναμονής (queueing systems), βρίσκονται πίσω από τα περισσότερα μοντέλα μελέτης της απόδοσης υπολογιστικών συστημάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΛΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΧΡΟΝΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΣΕ ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΜΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΤΙΜΩΝ ΙΣΧΥΟΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Orchid: Integrating Schema Mapping and ETL ICDE 2008

Orchid: Integrating Schema Mapping and ETL ICDE 2008 Orchid: Integrating Schema Mapping and ETL ICDE 2008 Δομουχτσίδης Παναγιώτης Γενικά Data warehouse (DW): Είναι μία αποθήκη πληροφοριών οργανωμένη από ένα ενοποιημένο μοντέλο. Τα δεδομένα συλλέγονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Κατεύθυνση: Δικτυοκεντρικά Συστήματα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Κατεύθυνση: Δικτυοκεντρικά Συστήματα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Κατεύθυνση: Δικτυοκεντρικά Συστήματα «Ρεύματα δεδομένων: τρέχουσα κατάσταση και προοπτικές»

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Θέµα: Πρότυπη Εφαρµογή ιαλειτουργικότητας για Φορητές Συσκευές Όνοµα: Κωνσταντίνος Χρηστίδης Επιβλέπων: Ιωάννης Βασιλείου Συν-επιβλέπων: Σπύρος Αθανασίου 1. Αντικείµενο Αντικείµενο

Διαβάστε περισσότερα

ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ

ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.1 ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟI ΣΤOΧΟΙ Στο τέλος της ενότητας αυτής πρέπει να μπορείτε: να επεξηγείτε τις έννοιες «βάση δεδομένων» και «σύστημα διαχείρισης βάσεων δεδομένων» να αναλύετε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 20. Ανακάλυψη Γνώσης σε Βάσεις δεδοµένων. Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Ι. Βλαχάβας, Π. Κεφαλάς, Ν. Βασιλειάδης, Φ. Κόκκορας, Η.

Κεφάλαιο 20. Ανακάλυψη Γνώσης σε Βάσεις δεδοµένων. Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Ι. Βλαχάβας, Π. Κεφαλάς, Ν. Βασιλειάδης, Φ. Κόκκορας, Η. Κεφάλαιο 20 Ανακάλυψη Γνώσης σε Βάσεις δεδοµένων Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Ι. Βλαχάβας, Π. Κεφαλάς, Ν. Βασιλειάδης, Φ. Κόκκορας, Η. Σακελλαρίου Τεχνητή Νοηµοσύνη, B' Έκδοση - 1 - Ανακάλυψη Γνώσης σε

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογίες Παραγωγής Λογισµικού

Μεθοδολογίες Παραγωγής Λογισµικού Μεθοδολογίες Παραγωγής Λογισµικού Βασικά Γενικά Μοντέλα Μοντέλο καταρράκτη (waterfall model) Ξεχωριστές φάσεις καθορισµού απαιτήσεων και ανάπτυξης, επικύρωσης, εξέλιξης Εξελικτική ανάπτυξη (evolutionary

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΟΜΕΑ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΟΜΕΑ ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΟΜΕΑ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ «Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών» ΑΝΑΘΕΤΟΥΣΑ ΑΡΧΗ: ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΘΥΡΩΝ ΣΕ ΡΕΥΜΑΤΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΘΥΡΩΝ ΣΕ ΡΕΥΜΑΤΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΘΥΡΩΝ ΣΕ ΡΕΥΜΑΤΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του Ηλία

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Πληροφοριακά Συστήµατα: Κατηγορίες και Κύκλος Ζωής. Π.Σ. ιαχείρισης Πράξεων. Π.Σ. ιοίκησης. Κατηγορίες Π.Σ. Ο κύκλος ζωής Π.Σ.

Περιεχόµενα. Πληροφοριακά Συστήµατα: Κατηγορίες και Κύκλος Ζωής. Π.Σ. ιαχείρισης Πράξεων. Π.Σ. ιοίκησης. Κατηγορίες Π.Σ. Ο κύκλος ζωής Π.Σ. Πληροφοριακά Συστήµατα: Κατηγορίες και Κύκλος Ζωής Περιεχόµενα Κατηγορίες Π.Σ. ιαχείρισης Πράξεων ιοίκησης Υποστήριξης Αποφάσεων Έµπειρα Συστήµατα Ατόµων και Οµάδων Ο κύκλος ζωής Π.Σ. Ορισµός Φάσεις Χρήστες

Διαβάστε περισσότερα

Αποθήκες εδοµένων και Εξόρυξη Γνώσης (Data Warehousing & Data Mining)

Αποθήκες εδοµένων και Εξόρυξη Γνώσης (Data Warehousing & Data Mining) Πανεπιστήµιο Πειραιώς Τµήµα Πληροφορικής Αποθήκες εδοµένων και Εξόρυξη Γνώσης (Data Warehousing & Data Mining) Εξόρυξη Γνώσης από Χωρικά εδοµένα (spatial data mining) Γιάννης Θεοδωρίδης, Νίκος Πελέκης

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Σχολή Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων ομές εδομένων

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Σχολή Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων ομές εδομένων Πανεπιστήμιο Πειραιώς Σχολή Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων 3. Στοίβες & Ουρές 2 ομές εδομένων 4 5 Χρήστος ουλκερίδης Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων 4/11/2016 Ανακεφαλαίωση:

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Πολιτισμικών Δεδομένων

Διαχείριση Πολιτισμικών Δεδομένων Διαχείριση Πολιτισμικών Δεδομένων Μάθημα 1 Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων Τζανέτος Πομόνης ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Συντήρησης Πολιτισμικής Κληρονομιάς Τι είναι οι Βάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διαφορές single-processor αρχιτεκτονικών και SoCs

Διαφορές single-processor αρχιτεκτονικών και SoCs 13.1 Τα συστήματα και η επικοινωνία μεταξύ τους γίνονται όλο και περισσότερο πολύπλοκα. Δεν μπορούν να περιγραφούνε επαρκώς στο επίπεδο RTL καθώς αυτή η διαδικασία γίνεται πλέον αρκετά χρονοβόρα. Για αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2 η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΟΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (WORKFLOW MANAGEMENT) 2.1 Εισαγωγή

ΕΝΟΤΗΤΑ 2 η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΟΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (WORKFLOW MANAGEMENT) 2.1 Εισαγωγή ΕΝΟΤΗΤΑ 2 η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΟΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (WORKFLOW MANAGEMENT) 2.1 Εισαγωγή Οι σηµερινές δραστηριότητες των επιχειρήσεων δηµιουργούν την ανάγκη για όσο το δυνατό µεγαλύτερη υποστήριξη από τα πληροφοριακά τους

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακά Συστήµατα

Πληροφοριακά Συστήµατα Nell Dale John Lewis Chapter 12 Πληροφοριακά Συστήµατα Στόχοι Ενότητας Η κατανόηση της έννοιας «Πληροφοριακό Σύστηµα» Επεξήγηση της οργάνωσης λογιστικών φύλλων (spreadsheets) Επεξήγηση της ανάλυσης δεδοµένων

Διαβάστε περισσότερα

Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών

Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τοµέας Υδατικών Πόρων, Υδραυλικών και Θαλάσσιων Έργων Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών. Κουτσογιάννης Α. Ευστρατιάδης Φεβρουάριος 2002 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Βελτιωμένη Εφαρμογή. Νέες δυνατότητες. Νέα Ιστοσελίδα

Βελτιωμένη Εφαρμογή. Νέες δυνατότητες. Νέα Ιστοσελίδα Βελτιωμένη Εφαρμογή Νέες δυνατότητες Νέα Ιστοσελίδα ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ WWW.ASEP.GR 1 ΦΟΡΕΙΣ Α.Σ.Ε.Π. ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ WWW.ASEP.GR 2 Φάση Α: Α: Μελέτη Εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

... c 2015 All rights reserved

... c 2015 All rights reserved Εθνικο Μετσοβιο Πολυτεχνειο Σχολη Ηλεκτρολογων Μηχανικων και Μηχανικων Υπολογιστων Τομεας Τεχνολογιας Πληροφορικης και Υπολογιστων Απόρριψη φόρτου από ρεύματα τροχιάς κινούμενων αντικειμένων Διπλωματικη

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Ανάπτυξη Βασικής Πλατφόρμας για Υπηρεσίες με Βάση το Προφίλ και τη Θέση (Profile & Location Based Services)

Θέμα: Ανάπτυξη Βασικής Πλατφόρμας για Υπηρεσίες με Βάση το Προφίλ και τη Θέση (Profile & Location Based Services) Θέμα: Ανάπτυξη Βασικής Πλατφόρμας για Υπηρεσίες με Βάση το Προφίλ και τη Θέση (Profile & Location Based Services) Επιβλέπων καθηγητής: Ι. Βασιλείου Συγγραφείς: Ιωάννης Κολτσίδας, Παναγιώτης Παπαδημητρίου

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ειδοποιήσεων με Κινητές Συσκευές

Διαχείριση Ειδοποιήσεων με Κινητές Συσκευές Διαχείριση Ειδοποιήσεων με Κινητές Συσκευές Λαμπαδαρίδης Αντώνιος el04148@mail.ntua.gr Διπλωματική εργασία στο Εργαστήριο Συστημάτων Βάσεων Γνώσεων και Δεδομένων Επιβλέπων: Καθηγητής Τ. Σελλής Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές παρακολούθησης. Διαχείριση ρευμάτων τροχιάς κινούμενων αντικειμένων. Επεξεργασία ερωτημάτων διαρκείας. Ρεύματα θέσεων αντικειμένων

Εφαρμογές παρακολούθησης. Διαχείριση ρευμάτων τροχιάς κινούμενων αντικειμένων. Επεξεργασία ερωτημάτων διαρκείας. Ρεύματα θέσεων αντικειμένων Ενδιάμεση κρίση διδακτορικής διατριβής Διαχείριση ρευμάτων τροχιάς κινούμενων αντικειμένων Εφαρμογές παρακολούθησης Διαχείριση θέσης κινούμενων αντικειμένων Κώστας Πατρούμπας kpatro@dblab.ece.ntua.gr 19

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία στην Ερευνα. Ετος

Δειγματοληψία στην Ερευνα. Ετος ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας & Ανάπτυξης Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής και Κοινωνιολογικής Ερευνας Δειγματοληψία στην Έρευνα (Μέθοδοι Δειγματοληψίας - Τρόποι Επιλογής Τυχαίου Δείγματος)

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Προβλέψεων. 3η Ενότητα

Τεχνικές Προβλέψεων. 3η Ενότητα ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Μονάδα Προβλέψεων & Στρατηγικής Forecasting & Strategy Unit Τεχνικές Προβλέψεων 3η Ενότητα http://www.fsu.gr - lesson@fsu.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ - ΕΝΟΤΗΤΑ 1 7/4/2013 ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Ορισμός

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ - ΕΝΟΤΗΤΑ 1 7/4/2013 ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Ορισμός ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 1 : ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάλεξη 1: Γενικά για το ΓΣΠ, Ιστορική αναδρομή, Διαχρονική εξέλιξη Διάλεξη 2 : Ανάλυση χώρου (8/4/2013) Διάλεξη 3: Βασικές έννοιες των Γ.Σ.Π.. (8/4/2013)

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 12 (κεφάλαιο 28) Αρχιτεκτονικές Εφαρμογών

Ενότητα 12 (κεφάλαιο 28) Αρχιτεκτονικές Εφαρμογών ΕΠΛ362: Τεχνολογία Λογισμικού ΙΙ (μετάφραση στα ελληνικά των διαφανειών του βιβλίου Software Engineering, 9/E, Ian Sommerville, 2011) Ενότητα 12 (κεφάλαιο 28) Αρχιτεκτονικές Εφαρμογών Οι διαφάνειες αυτές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ Ενότητα: Αναγνώριση Διεργασίας - Προσαρμοστικός Έλεγχος (Process Identification) Αλαφοδήμος Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα Κεφάλαιο 7. 7.1 ομές εδομένων για Γραφικά Υπολογιστών. Οι δομές δεδομένων αποτελούν αντικείμενο της επιστήμης υπολογιστών. Κατά συνέπεια πρέπει να γνωρίζουμε πώς οργανώνονται τα γεωμετρικά δεδομένα, προκειμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 18/ 10/ 2001

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 18/ 10/ 2001 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 18/ 10/ 2001 ΥΠ.ΕΣ...Α Αριθµ.Πρωτ. / ΙΑ Π/A1/22123 Γ.Γ. ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΓΕΝ. /ΝΣΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ /ΝΣΗ ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΕΘΟ ΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Σχολή Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων ομές εδομένων

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Σχολή Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων ομές εδομένων Πανεπιστήμιο Πειραιώς Σχολή Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων 2. Πίνακες 45 23 28 95 71 19 30 2 ομές εδομένων 4 5 Χρήστος ουλκερίδης Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων 21/10/2016

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Επεξεργασίας και Τηλεπεξεργασίας

Σχεδιασμός Επεξεργασίας και Τηλεπεξεργασίας Ενότητα 9 Σχεδιασμός Επεξεργασίας και Τηλεπεξεργασίας Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης ΙI Ι Διδάσκων: Νίκος Καρακαπιλίδης 9-1 Στόχοι & αντικείμενο ενότητας Σχεδιασμός επεξεργασίας Επεξεργασία κατά δεσμίδες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Εποπτεία Κυκλοφοριακού Φόρτου σε Πραγματικό Χρόνο Κυριάκος Γ. Γεωργούσης ΑΘΗΝΑ ΙΟΥΛΙΟΣ 2010 Εποπτεία

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία Ερωτήσεων

Επεξεργασία Ερωτήσεων Εισαγωγή στην Επεξεργασία Ερωτήσεων 1 Εισαγωγή ΣΔΒΔ Σύνολο από προγράµµατα για τη διαχείριση της ΒΔ Αρχεία ευρετηρίου Κατάλογος ΒΑΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Αρχεία δεδοµένων συστήµατος Σύστηµα Βάσεων Δεδοµένων (ΣΒΔ)

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού. I. Sommerville 2006 Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση Κεφ. 4

Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού. I. Sommerville 2006 Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση Κεφ. 4 Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού Στόχοι Παρουσίαση μοντέλων παραγωγής λογισμικού Περιγραφή τριών γενικών μοντέλων παραγωγής λογισμικού και πότε μπορούν να χρησιμοποιούνται Γενική περιγραφή των μοντέλων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕ075: Προηγμένη Σχεδίαση Αλγορίθμων και Δομών Δεδομένων. Λουκάς Γεωργιάδης

ΠΛΕ075: Προηγμένη Σχεδίαση Αλγορίθμων και Δομών Δεδομένων. Λουκάς Γεωργιάδης ΠΛΕ075: Προηγμένη Σχεδίαση Αλγορίθμων και Δομών Δεδομένων Λουκάς Γεωργιάδης loukas@cs.uoi.gr www.cs.uoi.gr/~loukas Βασικές έννοιες και εφαρμογές Αλγόριθμος: Μέθοδος για την επίλυση ενός προβλήματος Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ολικής Ποιότητας ΔΙΑΛΕΞΗ 2 η : Εργαλεία και Τεχνικές

Διοίκηση Ολικής Ποιότητας ΔΙΑΛΕΞΗ 2 η : Εργαλεία και Τεχνικές Διοίκηση Ολικής Ποιότητας ΔΙΑΛΕΞΗ 2 η : Εργαλεία και Τεχνικές ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Τµήµα Διοίκησης Επιχειρήσεων Τει Δυτικής Ελλάδας Μεσολόγγι Δρ. Α. Στεφανή Διοίκηση Ολικής Ποιότητας Τι είναι η Διοίκηση Ολικής

Διαβάστε περισσότερα

. Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων. Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων

. Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων. Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων .. Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - . Ύλη Εργαστηρίου ΒΔ Ύλη - 4 Ενότητες.1 - Σχεδιασμός Βάσης Δεδομένων.2 Δημιουργία Βάσης Δεδομένων Δημιουργία Πινάκων Εισαγωγή/Ανανέωση/Διαγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Όλγα Γκουντούνα

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Όλγα Γκουντούνα ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2011-12 ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ Ιωάννης Βασιλείου Καθηγητής Τιμολέων Σελλής Καθηγητής Άσκηση 1

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΤΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΤΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΤΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΣΕΙΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΚΑ. ΕΤΟΣ 2012-13 Ι ΑΣΚΟΝΤΕΣ Ιωάννης Βασιλείου Καθηγητής, Τοµέας Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 8.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 8.1 Εισαγωγή ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 8.1 Εισαγωγή Η διατριβή συµβάλλει στην ανάπτυξη µεθόδων παροχής ΠοιΥπ σε DiffServ IP δίκτυα και το επιτυγχάνει µε δύο διαφορετικούς τρόπους: µε την παρουσίαση µεθόδων παροχής ΠοιΥπ που παρέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Έργων. Ενότητα 7: Εκτέλεση, παρακολούθηση και έλεγχος έργου

Διαχείριση Έργων. Ενότητα 7: Εκτέλεση, παρακολούθηση και έλεγχος έργου Διαχείριση Έργων Ενότητα 7: Εκτέλεση, παρακολούθηση και έλεγχος έργου Μπεληγιάννης Γρηγόριος Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων & Τροφίμων (Δ.Ε.Α.Π.Τ.)

Διαβάστε περισσότερα

Μεγίστου Σφάλµατος. Παναγιώτης Καρράς. Αθήνα, 26 Αυγούστου 2005

Μεγίστου Σφάλµατος. Παναγιώτης Καρράς. Αθήνα, 26 Αυγούστου 2005 Μ ένα Σµπάρο υο Τρυγώνια: Εισάπαξ Κυµατιδιακές Συνόψεις για Μέτρα Μεγίστου Σφάλµατος Παναγιώτης Καρράς Αθήνα, 6 Αυγούστου 005 Έρευνα στο HKU µε τον Νίκο Μαµουλή Περίληψη Προκαταρκτικά & Κίνητρα Χρησιµότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Ερωτήσεις 1. Να αναφέρετε συνοπτικά τις κατηγορίες στις οποίες διακρίνεται το λογισμικό συστήματος. Σε ποια ευρύτερη κατηγορία εντάσσεται αυτό; Το λογισμικό συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

SNMP ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

SNMP ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Κεφάλαιο 4 SNMP ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1 4.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 4.2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ...3 4.2.1 Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ...3 4.2.1.1 ΣΤΑΘΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ...4 4.2.1.2 ΔΙΑΧΕΙΡΙΖΟΜΕΝΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων

Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων ..?????? Εργαστήριο ΒΑΣΕΙΣ????????? ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Βάσεων Δεδομένων?? ΙΙ Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - . Γενικά Τρόπος Διεξαγωγής Ορισμός: Βάση Δεδομένων (ΒΔ) είναι μια συλλογή από σχετιζόμενα αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Χρόνου, Πόρων & Κόστους

Ανάλυση Χρόνου, Πόρων & Κόστους ΠΜΣ: «Παραγωγή και ιαχείριση Ενέργειας» ιαχείριση Ενέργειας και ιοίκηση Έργων Ανάλυση Χρόνου, Πόρων & Κόστους Επ. Καθηγητής Χάρης ούκας, Καθηγητής Ιωάννης Ψαρράς Εργαστήριο Συστημάτων Αποφάσεων & ιοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

Αντισταθμιστική ανάλυση

Αντισταθμιστική ανάλυση Αντισταθμιστική ανάλυση Θεωρήστε έναν αλγόριθμο Α που χρησιμοποιεί μια δομή δεδομένων Δ : Κατά τη διάρκεια εκτέλεσης του Α η Δ πραγματοποιεί μία ακολουθία από πράξεις. Παράδειγμα: Θυμηθείτε το πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 157 73, ΑΘΗΝΑ ΕΒΓ - ΙΠΛ-2003-1 20 Ιανουαρίου 2003 Σύγκριση Αλγορίθµων

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή του εκπαιδευτικού/ μαθησιακού υλικού (Teaching plan)

Περιγραφή του εκπαιδευτικού/ μαθησιακού υλικού (Teaching plan) On-the-fly feedback, Upper Secondary Περιγραφή του εκπαιδευτικού/ μαθησιακού υλικού (Teaching plan) Τάξη: Β Λυκείου Διάρκεια ενότητας Μάθημα: Φυσική Θέμα: Ταλαντώσεις (αριθμός Χ διάρκεια μαθήματος): 6X90

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού. I. Sommerville 2006 Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση Κεφ. 4

Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού. I. Sommerville 2006 Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση Κεφ. 4 Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού Περιεχόμενα Παρουσίαση μοντέλων διεργασίας ανάπτυξης λογισμικού Περιγραφή τριών γενικών μοντέλων διεργασίας ανάπτυξης λογισμικού Γενική περιγραφή των διαδικασιών που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτικός Οδηγός Χρήσης του Moodle για τον Καθηγητή

Συνοπτικός Οδηγός Χρήσης του Moodle για τον Καθηγητή Συνοπτικός Οδηγός Χρήσης του Moodle για τον Καθηγητή 1 Πίνακας Περιεχομένων 1. Εισαγωγή... 4 1.1 Περιβάλλον Moodle...4 1.2 Χρήση ονόματος χρήστη και κωδικού...4 1.3 Δημιουργία νέου μαθήματος...4 1.3.1

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων.

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Στην προηγούμενη Εκπαιδευτική Μονάδα παρουσιάστηκαν ορισμένα χρήσιμα παραδείγματα διαδεδομένων εργαλείων για τον χρονοπρογραμματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας. Οργάνωση Υπολογιστών

Τμήμα Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας. Οργάνωση Υπολογιστών Οργάνωση Υπολογιστών Υπολογιστικό Σύστημα Λειτουργικό Σύστημα Αποτελεί τη διασύνδεση μεταξύ του υλικού ενός υπολογιστή και του χρήστη (προγραμμάτων ή ανθρώπων). Είναι ένα πρόγραμμα (ή ένα σύνολο προγραμμάτων)

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο TCP Διάλεξη ΙΙI

Πρωτόκολλο TCP Διάλεξη ΙΙI Πρωτόκολλο TCP Διάλεξη ΙΙI Χρόνος επαναμετάδοσης Στην προηγούμενη διάλεξη είδαμε ότι: Η πρόβλεψη του χρόνου επαναμετάδοσης ενός πακέτου βάσει του εκθετικού μέσου παρατηρημένου χρόνου παράδοσης παλιότερων

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Πληροφοριών Διοίκησης

Συστήματα Πληροφοριών Διοίκησης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Συστήματα Πληροφοριών Διοίκησης Ενότητα 2: Γενική θεώρηση και κατάταξη συστημάτων πληροφοριών διοίκησης Διονύσιος Γιαννακόπουλος, Καθηγητής Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

1 Συστήματα Αυτοματισμού Βιβλιοθηκών

1 Συστήματα Αυτοματισμού Βιβλιοθηκών 1 Συστήματα Αυτοματισμού Βιβλιοθηκών Τα Συστήματα Αυτοματισμού Βιβλιοθηκών χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση καταχωρήσεων βιβλιοθηκών. Τα περιεχόμενα των βιβλιοθηκών αυτών είναι έντυπα έγγραφα, όπως βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ. Δημιουργία Ευρετηρίων Συλλογής Κειμένων

ΑΣΚΗΣΗ. Δημιουργία Ευρετηρίων Συλλογής Κειμένων Γλωσσική Τεχνολογία Ακαδημαϊκό Έτος 2011-2012 Ημερομηνία Παράδοσης: Στην εξέταση του μαθήματος ΑΣΚΗΣΗ Δημιουργία Ευρετηρίων Συλλογής Κειμένων Σκοπός της άσκησης είναι η υλοποίηση ενός συστήματος επεξεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Λειτουργικών Συστημάτων - Αλγόριθμοι Χρονοπρογραμματισμού. Εργαστηριακή Άσκηση

Εργαστήριο Λειτουργικών Συστημάτων - Αλγόριθμοι Χρονοπρογραμματισμού. Εργαστηριακή Άσκηση Εργαστηριακή Άσκηση Οι Αλγόριθμοι Χρονοπρογραμματισμού First Come First Serve (FCFS), Shortest Job First (SJF), Round Robin (RR), Priority Weighted (PRI) Επιμέλεια: Βασίλης Τσακανίκας Περιεχόμενα Αλγόριθμοι

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κατανεµηµένα Συστήµατα 01-1

Εισαγωγή. Κατανεµηµένα Συστήµατα 01-1 Εισαγωγή Υλισµικό Λογισµικό Αρχές σχεδίασης ιαφάνεια Κλιµάκωση Παρεχόµενες υπηρεσίες Μοντέλο πελάτη εξυπηρετητή Μοντέλο πελάτη εξυπηρετητή τριών επιπέδων Κατανοµή επεξεργασίας Κατανεµηµένα Συστήµατα 01-1

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Η έννοια πρόβληµα Ανάλυση προβλήµατος Με τον όρο πρόβληµα εννοούµε µια κατάσταση η οποία χρήζει αντιµετώπισης, απαιτεί λύση, η δε λύση της δεν είναι γνωστή ούτε προφανής. Μερικά προβλήµατα είναι τα εξής:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 4: ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΝΕΦΟΣ: Ο ΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ

ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 4: ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΝΕΦΟΣ: Ο ΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 4: ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΝΕΦΟΣ: Ο ΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ Ο στόχος της συγκεκριµένης µαθησιακής ενότητας είναι να παρουσιάσει στους σπουδαστές το µεθοδολογικό πλαίσιο και τα εργαλεία για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Β ΣΕ Ε Σ Ι ΟΜΕΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Β ΣΕ Ε Σ Ι ΟΜΕΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΒΑΣΕΙΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ Βασικές Έννοιες - εδοµένα { Νίκος, Μιχάλης, Μαρία, Θάλασσα, Αυτοκίνητο }, αριθµοί, π.χ. {1, 2, 3, 5, 78}, συµβολοσειρές (strings) π.χ. { Κώστας, 5621, ΤΡ 882, 6&5 #1, +

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστικό Πρόβληµα

Υπολογιστικό Πρόβληµα Υπολογιστικό Πρόβληµα Μετασχηµατισµός δεδοµένων εισόδου σε δεδοµένα εξόδου. Δοµή δεδοµένων εισόδου (έγκυρο στιγµιότυπο). Δοµή και ιδιότητες δεδοµένων εξόδου (απάντηση ή λύση). Τυπικά: διµελής σχέση στις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ Τα τελευταία 25 χρόνια, τα προβλήµατα που σχετίζονται µε την διαχείριση της Γεωγραφικής Πληροφορίας αντιµετωπίζονται σε παγκόσµιο αλλά και εθνικό επίπεδο µε την βοήθεια των Γεωγραφικών

Διαβάστε περισσότερα

Ανάκτηση πληροφορίας

Ανάκτηση πληροφορίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ανάκτηση πληροφορίας Ενότητα 6: Ο Αντεστραμμένος Κατάλογος Απόστολος Παπαδόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 11. Απαντήσεις στο φυλλάδιο 57 Ερώτηση: 1 η : Οι ακροδέκτες αυτοί χρησιµοποιούνται για:

Σελίδα 1 από 11. Απαντήσεις στο φυλλάδιο 57 Ερώτηση: 1 η : Οι ακροδέκτες αυτοί χρησιµοποιούνται για: Σελίδα 1 από 11 Απαντήσεις στο φυλλάδιο 57 Ερώτηση: 1 η : Οι ακροδέκτες αυτοί χρησιµοποιούνται για: την επικοινωνία, µε τα υπόλοιπα ολοκληρωµένα κυκλώµατα του υπολογιστικού συστήµατος. την παροχή τροφοδοσίας

Διαβάστε περισσότερα

Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας

Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας Απαιτήσεις ποιότητας υπηρεσίας Μηχανισμοί κατηγοριοποίησης Χρονοπρογραμματισμός Μηχανισμοί αστυνόμευσης Ενοποιημένες υπηρεσίες Διαφοροποιημένες υπηρεσίες Τεχνολογία Πολυμέσων

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Πακέτου Certified Computer Expert-ACTA

Τίτλος Πακέτου Certified Computer Expert-ACTA Κωδικός Πακέτου ACTA - CCE - 002 Τίτλος Πακέτου Certified Computer Expert-ACTA Εκπαιδευτικές Ενότητες Επεξεργασία Κειμένου - Word Δημιουργία Εγγράφου Προχωρημένες τεχνικές επεξεργασίας κειμένου & αρχείων

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή εργασία

Μεταπτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μεταπτυχιακή εργασία ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΚΑΥΤΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΣΕ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΑ ΕΝΔΟ-ΣΥΝΔΕΟΜΕΝΑ ΔΙΚΤΥΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΣΑΦΟΥΣ ΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις δεδομένων και Microsoft Access

Βάσεις δεδομένων και Microsoft Access Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Βάσεις δεδομένων και Microsoft Access... 7 Κεφάλαιο 2 Microsoft Access 2010... 16 Κεφάλαιο 3 Σχεδιασμός βάσης δεδομένων και δημιουργία πίνακα... 27 Κεφάλαιο 4 Προβολές πινάκων και

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική του πληροφοριακού συστήµατος Cardisoft Γραµµατεία 2003 ιαχείριση Προσωπικού

Αρχιτεκτονική του πληροφοριακού συστήµατος Cardisoft Γραµµατεία 2003 ιαχείριση Προσωπικού Αρχιτεκτονική του πληροφοριακού συστήµατος Cardisoft Γραµµατεία 2003 ιαχείριση Προσωπικού Γενικά Η αρχιτεκτονική ανάπτυξης τους πληροφοριακού συστήµατος Γραµµατεία 2000 υποσύστηµα διαχείρισης προσωπικού

Διαβάστε περισσότερα

710 -Μάθηση - Απόδοση

710 -Μάθηση - Απόδοση 710 -Μάθηση - Απόδοση Διάλεξη 6η Ποιοτική αξιολόγηση της Κινητικής Παρατήρηση Αξιολόγηση & Διάγνωση Η διάλεξη αυτή περιλαμβάνει: Διαδικασία της παρατήρησης & της αξιολόγησης Στόχοι και περιεχόμενο παρατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ ΡΑΕ ΥΠ ΑΡΙΘΜ. 213/2006

ΑΠΟΦΑΣΗ ΡΑΕ ΥΠ ΑΡΙΘΜ. 213/2006 ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΡΑΕ ΥΠ ΑΡΙΘΜ. 213/2006 Καθορισµός τεχνικών και λοιπών στοιχείων που δηµοσιοποιούνται για κάθε Μη ιασυνδεδεµένο Νησί µε βάση τις διατάξεις της παραγράφου 3 του άρθρου 6 του νόµου

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα Διαχείρισης, Ελέγχου και Παρακολούθησης Ασθενοφόρων και Περιστατικών

Σύστημα Διαχείρισης, Ελέγχου και Παρακολούθησης Ασθενοφόρων και Περιστατικών Σύστημα Διαχείρισης, Ελέγχου και Παρακολούθησης Ασθενοφόρων και Περιστατικών Η LINK Technologies Α.Ε. ιδρύθηκε το 2002 με στόχο να καταστεί πυρήνας καινοτομικών λύσεων Τηλεματικής αναβαθμίζοντας καθημερινά

Διαβάστε περισσότερα

ιεργασίες και Επεξεργαστές στα Κατανεµηµένων Συστηµάτων

ιεργασίες και Επεξεργαστές στα Κατανεµηµένων Συστηµάτων ιεργασίες και Επεξεργαστές στα Κατανεµηµένων Συστηµάτων Μαρία Ι. Ανδρέου ΗΜΥ417, ΗΜΥ 663 Κατανεµηµένα Συστήµατα Χειµερινό Εξάµηνο 2006-2007 Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα