ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012"

Transcript

1 - Ἕνας Ποιητής - Τὰ νησιά, αὐτοὶ οἱ ἐφιάλτες - Ἑρμηνεία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἐν Χριστῷ καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν -Norman Russell Χρῆστος Γιανναρᾶς: Ἐρωταποκρίσεις 119 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

2 Ἡ ποιητικὴ συλλογὴ Ἐπουράνια σκηνώματα, Ποιήματα δοκιμασίας μὲ τὰ πράγματα καὶ τὰ ὀνόματα (ἐκδ. Παρρησία 2011), εἶναι τὸ δέκατο πέμπτο ποιητικὸ βιβλίο τοῦ ἀκαταπόνητου πνευματικοῦ ἐργάτη Παντελῆ Πάσχου. Καὶ λέω πνευματικοῦ ἐργάτη, διότι ὁ Πάσχος ἐμμένει στὴν καλλιέργεια τοῦ πνευματικοῦ χώρου ποὺ ὁρίζει ἡ σχέση του μὲ τὴν ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, καὶ ἀσφαλῶς μὲ τὴν γενέτειρά του Λευκοπηγὴ Κοζάνης, μὲ τρόπο ποὺ θυμίζει χειρώνακτα. Ἡ τελευταία του αὐτὴ ποιητικὴ συλλογὴ εἶναι ἕνα ἐκχύλισμα ἀγάπης, δοξαστικῆς τῆς πλάσης τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ ἀκέραιας προσφορᾶς πρὸς τὸν ἄλλον ἄνθρωπο. Ἀποτελεῖ ὡστόσο καὶ μιὰ κατάθεση μετανοίας, μιὰ δίψα γιὰ τὸν Χριστό, ποὺ φέρνει στὸν νοῦ τὸ χωρίο ἀπὸ τὸ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγέλιο (7, 37-39): «Ἐάν τις διψᾶ, ἐρχέσθω πρός με καὶ πινέτω. Ὁ πιστεύσας εἰς ἐμέ, καθὼς εἶπεν ἡ γραφή, ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ρεύσουσιν ὕδατος ζῶντος». Ἡ πνευματικὴ πορεία τοῦ Παντελῆ Πάσχου, μὲ τὴν ἀπόλυτη συνέπεια καὶ εἰλικρίνειά της, θὰ ἔλεγα πὼς ἀνταποκρίνεται στὴ ρήση τοῦ εὐαγγελιστῆ. ἐπίγνωση 2 Ἀλέξανδρος Κοσματόπουλος ΕΝΑΣ ΠΟΙΗΤΗΣ Τοῦτος ὁ ποιητής, μέσα στὴ φτώχεια του, αἰσθάνεται ὁ Ἄρχοντας κι ὁ πιὸ Πλούσιος στὸν κόσμο. Δίνει ἀπὸ τὰ πλούτη πάντα τῆς καρδιᾶς του, δίχως τὴν ἀπρεπῆ κ ἐξευτελιστικὴ διάκριση ἀνάμεσα στοὺς ἐνδεεῖς. Εὐτυχισμένος ὅταν σκάβει ἀσταμάτητα μέσα στὶς φράσεις καὶ τὶς λέξεις, νά βρει τὸ χρυσάφι τοῦ λόγου. Μὰ κι ἂν δὲν τὸ βρεῖ, τοῦ φτάνει ἡ εὐλογημένη εὐχαρίστηση καὶ ἡδονὴ ποὺ νιώθει ὅταν πηγαίνει στὰ βαθιά, σκάβοντας μὲ ἀγάπη, καὶ διώχνοντας τὶς ματαιοδοξίες, τὰ σκοτάδια, τὴ λύπη καὶ τὰ δάκρυα τῶν πληγῶν. Ἀνάβει συχνὰ μὲ τὰ ποιήματα μιὰ Λάμπα, νὰ φωτίσει ἐπικίνδυνους δρόμους, γεμάτους χίλιους πειρασμοὺς κι ἀόρατες παγίδες. Ἀντιστέκεται εἰρηνικὰ ὁ ποιητὴς καὶ δίχως ὀργὴ στὴν πολυκέφαλη λερναία ὕδρα τοῦ Κακοῦ. Ἀκόμη κι ἂν δὲν φαίνεται τὸ φῶς καὶ ἡ ἀλήθεια τῶν στίχων του, ἐκεῖνος ἐπιμένει: ἀδύνατο ὁ οὐρανὸς ν ἀφήσει νὰ πεθάνει ὁ λόγος τοῦ προφήτη δίχως νὰ δώσει ἄνθη καὶ καρποὺς στὴν ὥρα του! ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΠΑΣΧΟΣ

3 Τὰ νησιά, αὐτοὶ οἱ ἐφιάλτες ΘΑΝΑΣΗ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Λένε ὅτι οἱ πόλεμοι ποὺ ἔρχονται θὰ εἶναι διαφορετικοὶ ἀπ ὅσους γνωρίσαμε μέχρι τώρα. Ὄχι ἁπλῶς ἐπειδὴ ἡ πολεμικὴ τεχνολογία ἀλλάζει, ἀλλὰ ἐπειδή μὲ τὴν ἐπέκταση τῆς ἐρημοποίησης τὸ πιὸ πολύτιμο πάνω στὴ γῆ κάποια στιγμὴ θὰ εἶναι τὸ καλὸ νερό. Τὸ νερὸ δὲν «βρίσκεται» ἁπλῶς σὲ κάποια σημεῖα τῆς γῆς. Στὴν πραγματικότητα, αὐτὸ εἶναι ὁ οἰκοδεσπότης τῆς γῆς. Κάθε ξηρὰ βρίσκεται στὴν ἀγκαλιά του. Τὰ νησιὰ περιτριγυρίζονται ἀπὸ νερό, μὰ καὶ κάθε ἤπειρος εἶναι ἕνα πελώριο νησί. Τὰ πάντα εἶναι νησί. Καὶ κάθε ἄνθρωπος εἶναι νησί. Πελάγη ὁλόκληρα βρίσκονται ἀνάμεσα στὸν καθένα μας καὶ στοὺς ἄλλους. Τί εἶναι ἀληθινὰ τὸ νερὸ ὡς θάλασσα, ὡς λίμνη, ὡς ποτάμι; Εἶναι ἀπειλή. Εἶναι ἡ σκοτεινὴ δύναμη, ἡ ἄβυσσος ποὺ μπορεῖ νὰ καταπιεῖ τὸν ἄνθρωπο καὶ νὰ πνίξει τὰ ἔργα του. Ταυτόχρονα ὅμως εἶναι καὶ εὐκαιρία. Μιὰ ἀληθινὴ φυσικὴ λεωφόρος, ὥστε ὁ ἄνθρωπος νὰ ἀνοιχτεῖ σὲ κόσμους ποὺ δὲν τοὺς βάζει ὁ νοῦς του. Τί εἶναι ἀληθινὰ ἕνα νησί; Ἡ σιγουριά, ἡ ἀσφάλεια τοῦ μικροῦ, κλειστοῦ τόπου μου. Ὅμως μπορεῖ νὰ εἶναι καὶ κάτι ἄλλο: φτώχεια καὶ ὀρφάνια. Μπορεῖ δηλαδὴ νὰ μὲ κρατᾶ ἀκρωτηριασμένο ἀπὸ τὴν ἀληθινή μου φαμίλια: τοὺς ἀνθρώπους τῶν ἄλλων λαῶν, τῶν ἄλλων γλωσσῶν, τῆς ἄλλης σοφίας. Τὸ βασανιστικό, λοιπόν, γιὰ τὸν ἄνθρωπο εἶναι νὰ ἀποφασίσει πῶς θὰ σταθεῖ ἀπέναντι στὸ νησί του (ποὺ εἶναι καὶ σιγουριὰ καὶ ὀρφάνια), καὶ πῶς θὰ σταθεῖ ἀπέναντι στὰ πελάγη του (ποὺ εἶναι καὶ ἀπειλὴ καὶ εὐκαιρία). Ἡ παλιὰ ἱστορία λέει ὅτι ὑπῆρξε κάποτε ἕνας βασιλιάς, ὁ Ξέρξης, ποὺ θέλησε νὰ περάσει τὴ θάλασσα γιὰ νὰ ὑποτάξει τὸ ἀντίπερα. Θύμωσε μὲ τὴν τρικυμία τὴν ἀπειλή τῆς θάλασσας καὶ διέταξε νὰ τὴ μαστιγώσουν. Μά, τί βγαίνει μὲ τὴν ἐξουσία; Ὁ βασιλιὰς πέθανε ἐδῶ καὶ δυόμισυ χιλιάδες χρόνια. Ἡ θάλασσα ὅμως συνεχίζει καὶ ὑπάρχει: καὶ ὡς ἀπειλὴ καὶ ὡς εὐκαιρία. Μιὰ ἄλλη παλιὰ ἱστορία μιλᾶ γιὰ ἕναν ἄλλο βασιλιά, τὸν Ὀδυσσέα, ποὺ λάτρευε καὶ τὰ δυό: καὶ τὸ νησί του καὶ τὴ θάλασσα. Ταξίδεψε σὲ χίλιους τόπους. Σὲ κάποιον ἀπ αὐτοὺς συνάντησε ἐκεῖνο ποὺ ποθεῖ βαθιὰ ὁ ἄνθρωπος: 1 Τὸ κείμενο «Τα νησιά, αυτοί οι εφιάλτες» δημοσιεύτηκε στὸ βιβλίο τοῦ ΘΑΝΑΣΗ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, «Η Εκκλησία γίνεται όταν ανοίγεται», Ἐκδόσεις Ἐν πλῷ, Ἀθήνα ἐπίγνωση

4 τὴν εὐκαιρία νὰ γίνει ἀθάνατος καὶ νὰ κατακτήσει ἐπιτέλους ἕναν τρόπο ζωῆς καινούργιο, ποὺ νὰ μὴν ἔχει ἡμερομηνία λήξης. Μὰ γιὰ νὰ γίνει ἀθάνατος, θὰ ἔπρεπε νὰ μείνει ἐκεῖ. Ὁ Ὀδυσσέας δὲν τὸ ἄντεξε. Προτίμησε νὰ γυρίσει στὸ νησί του, καὶ ἔχασε τὴν ἀθανασία. Ὁ Ὀδυσσέας ἔχει καταγραφεῖ ὡς ὁ ταξιδευτής. Μά, ἂν τὸ ξαναδεῖ κανείς, μπορεῖ νὰ διακρίνει ὅτι στὴν πραγματικότητα ἦταν γιὰ πάντα ὁ αἰχμάλωτος τοῦ μικροῦ νησιοῦ του. Ἡ ἱστορία του δείχνει τὸ ἀνθρώπινο ἀδιέξοδο. Τὴν ἀδυναμία τοῦ ἀνθρώπου νὰ φτάσει ἀπὸ μόνος του σὲ μιὰ ἱκανοποιητικὴ σύνθεση ἀνάμεσα στὸ νησὶ καὶ στὸ πέρα ἀπὸ τὸ νησί. Μπορεῖ ἄραγε νὰ ὑπάρξει μιὰ ἄλλη στάση; Ἔχω τὴν ἐντύπωση πὼς μπορεῖ νὰ μᾶς βοηθήσει μιὰ ἄλλη ἱστορία, ἀπὸ τὰ εὐαγγέλια αὐτὴ τὴ φορά. Ὁ Χριστὸς καὶ οἱ μαθητές του βρίσκονταν στὴν ὄχθη μιᾶς λίμνης. Τοὺς ἔβαλε στὸ καράβι τους καὶ τοὺς ζήτησε νὰ πᾶνε ἀπέναντι. Ὁ ἴδιος δὲν μπῆκε, μὰ τοὺς ἔδωσε ραντεβοῦ στὴν ἀπέναντι ὄχθη. Οἱ μαθητὲς ὄντως ἄρχισαν τὸ ταξίδι. Μὰ ἐκεῖ ποὺ ἡ λίμνη ἦταν εὐκαιρία, ἔγινε ἀπειλή: ξέσπασε τρικυμία. Ὁ Χριστὸς τότε ἐμφανίστηκε ἔξω ἀπὸ τὸ καράβι, περπατώντας πάνω στὰ νερά. Ὁ Πέτρος ζήτησε νὰ πάει κοντά του, βγῆκε ἀπὸ τὸ καράβι κι ἄρχισε νὰ περπατᾶ κι αὐτὸς πάνω στὰ νερά. Ἀπέναντί του εἶχε τὸν Χριστό, ἀπὸ κάτω του εἶχε τὴν ἄβυσσο. Κάποια στιγμὴ ἡ ἄβυσσος τὸν τρόμαξε. Καὶ ἄρχισε νὰ βουλιάζει. Ὁ Χριστὸς ἅπλωσε τὸ χέρι του, τὸν κράτησε, καὶ ἀνέβηκαν μαζὶ στὸ καράβι. Ὁ περίεργος Χριστὸς μᾶς μπερδεύει. Μπερδεύει, μᾶλλον, τὶς σιγουριές μας. Ἐνῶ ἦταν μαζὶ μὲ τοὺς μαθητές, καὶ συνεπῶς οἱ μαθητὲς θὰ μποροῦσαν νὰ ποῦν «Ἔχουμε δικό μας τὸν Χριστό», αὐτὸς τοὺς δείχνει ὅτι στὴν πραγματικότητα δὲν τὸν ἔχουν συναντήσει ἀκόμα. Θὰ τὸν συναντήσουν ἂν ξεβολευτοῦν. Θυμηθεῖτε: ἦταν μαζί τους, μὰ δὲν τοὺς ἔδωσε ραντεβοῦ γιὰ τὸ σημεῖο ἀπ ὅπου χώρισαν. Τοὺς ἔδωσε ραντεβοῦ γιὰ τὸν ἀπέναντι τόπο. Καὶ ταυτόχρονα τοὺς καλεῖ νὰ τὸν δοῦν τὸν ἴδιο ὡς ἐρχόμενο. Ὄχι ὡς κατεχόμενο. Νὰ δοῦν δηλαδὴ ὅτι καλοῦνται σὲ μιὰ ὑπέροχη ἀβεβαιότητα: νὰ προσπαθήσουν νὰ συναντηθοῦν μὲ τὸν ἄλλον, ποὺ βρίσκεται ἀπέναντί τους. Τὸ νόημα πλέον δὲν βρίσκεται στὸν τόπο, ἀλλὰ στὸ ραντεβοῦ. Τὸ πλοῖο εἶναι ἡ ἀσφάλεια κάτι σὰν νησί. Ἔξω ἀπ αὐτὸ καραδοκεῖ τὸ χάος, ὁ πνιγμός. Ἐδῶ ὅμως καὶ πάλι ὁ Χριστὸς ἔρχεται νὰ μᾶς ξαφνιάσει. ἐπίγνωση

5 Καὶ πάλι ἔρχεται νὰ μᾶς δείξει ὅτι ἡ τρικυμία εἶναι ὄντως ἀπειλή, ἡ λύση ὅμως δὲν εἶναι τὸ κλείσιμο στὸ ἀμπάρι. Ὅσο κι ἂν μᾶς φαίνεται παράδοξο, ὁ Πέτρος συναντᾶ τὸν Χριστὸ ἐγκαταλείποντας τὸ πλοῖο. Κι ἂν βυθίζεται, δὲν βυθίζεται ἐπειδὴ ἡ θάλασσα εἶναι ὑγρὴ καὶ δὲν ἀντέχει τὸ βάρος τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ Πέτρος βυθίστηκε ὅταν ἔχασε τὴν ἐμπιστοσύνη του σ αὐτὸν τὸν ἀπέναντι. Πότε σταμάτησε ἡ τρικυμία; Ὅταν ὁ Χριστὸς μπῆκε μέσα στὸ καράβι. Ὅταν δηλαδὴ τὸ καράβι ἔπαψε νὰ εἶναι περίκλειστο καὶ ἄνοιξε γιὰ νὰ ὑποδεχτεῖ ἐκεῖνον τὸν ἀπέναντι, ὥστε οἱ μέσα στὸ καράβι νὰ μπορέσουν νὰ λάβουν ἀπὸ τὸν φιλοξενούμενό τους αὐτὸ ποὺ ἔχασε ὁ Ὀδυσσέας: μιὰ νέα ζωή, χωρὶς λήξη. Σὰν παφλασμὸς ἐκείνων τῶν κυμάτων ἀκούγεται στὶς μέρες μας τὸ βασανιστικὸ ἐρώτημα: «Παγκοσμιοποίηση ἢ ὄχι;». Δὲν μοιάζει ἀληθινὰ ἡ Παγκοσμιοποίηση μὲ ἀπειλητικὸ πέλαγος; Μήπως ἄραγε θὰ ἦταν προτιμότερο νὰ ἀποτραβηχτοῦμε ὡς λαὸς καὶ ὡς ἄτομα, καθένας στὸ νησί του; Συγχωρῆστε με. Φοβᾶμαι μήπως δὲν ἔχουμε πάρει μυρωδιὰ ἀπὸ τὴν παραξενιὰ καὶ τὶς ἐκπλήξεις τοῦ Θεοῦ μας, καὶ ἁπλῶς ἀναπαράγουμε μιὰ λογική, λογικὴ σίγουρα, ἀλλὰ ποὺ θὰ μπορούσαμε κάλλιστα νὰ τὴν ἔχουμε δίχως νὰ εἴμαστε Χριστιανοί. Νὰ τὸ ποῦμε ὠμά: Γιὰ τὸν Χριστιανισμὸ δὲν ὑπάρχει δίλημμα «πέλαγος ἢ νησί». Ἡ ἀπάντηση εἶναι μία: φυσικὰ πέλαγος! Αὐτὴ ἡ ἀπάντηση ὅμως δὲν χρειάζεται ἀφέλεια. Χρειάζεται τὴν ἐπίγνωση ὅτι τὸ ἄνοιγμα στὰ πελάγη δὲν εἶναι περίπατος, ἀλλὰ διακινδύνευση. Εἶναι τὸ ρίσκο νὰ ἁρπάξεις τὸ χέρι τοῦ ἀπέναντι ἢ νὰ βυθιστεῖς στὸ ἐνδιάμεσο. Τὸ νησὶ ὅμως, παρόλη τὴ γλύκα του, εἶναι ἐξ ὁρισμοῦ θάνατος! Εἶναι ἡ περίκλειστη ὕπαρξη. Ἂς σκεφτοῦμε: Μιὰ ἀνάσταση ποὺ θὰ περιοριζόταν στὸ νησάκι ἑνὸς λαοῦ, μιᾶς κουλτούρας, μιᾶς ἐποχῆς, θὰ ἦταν ἀνάσταση-μαϊμοὺ. Ψεύτικο δῶρο σὲ συσκευασία τάφου. Ἡ ἀνάσταση εἶναι ἀνάσταση, μόνο ἂν ἀφορᾶ τὴν οἰκουμένη ὁλόκληρη. Βρισκόμαστε σὲ πραγματικότητα πολυπολιτισμική. Ὅμως τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλῶς οἱ ἄνθρωποι νὰ ζοῦν σὲ κοινὸ τόπο. Σὲ κοινὸ τόπο ζοῦν καὶ οἱ κρατούμενοι ἑνὸς στρατοπέδου συγκέντρωσης. Ἐκεῖ τὸ ἐνδιάμεσο οὔτε παραμένει, οὔτε ὅμως γίνεται τόπος συνάντησης. Ἐξατμίζεται, ὅπως γίνεται στὶς ἀποθῆκες ἐπίγνωση

6 στοιβαγμένων ὑλικῶν. Ὅμως ἡ ἄρση τῆς ἀπόστασης εἶναι ζωηφόρος μόνο ἂν γίνεται ἀπὸ τὴν ἀγάπη! Ἀλλιῶς, μπορεῖ νὰ γίνεται ἀπὸ βιαστή. Ἡ μεγάλη πληγή, λοιπόν, σήμερα εἶναι ὅτι στὶς πόλεις μας ὑπάρχουν κοντινὰ νησιά. Τὸ ἐνδιάμεσό τους δὲν εἶναι ἀχανὲς σὰν τὸ πέλαγος, ἀλλὰ λεπτὸ ὅσο μιὰ μεσοτοιχία. Εἶναι ὅμως ἐξίσου ἀνθεκτικὸ στὸ νὰ κρατᾶ τὰ νησιὰ ἀνέπαφα τὸ ἕνα ἀπὸ τὸ ἄλλο. Ἡ μεγάλη πληγή, δηλαδή, εἶναι νὰ δημιουργοῦνται γκέτο. Γειτονικὰ μὲν τὸ ἕνα στὸ ἄλλο, ἀλλὰ τὸ καθένα περίκλειστο. Οὔτε ὅμως ἀρκεῖ κι ἐκεῖνο τὸ εἶδος τῆς γαλήνης, ποὺ ἔχει τὸ μοντέλο τοῦ σοῦπερ-μάρκετ. Κι ἐκεῖ μέσα κινεῖται πλῆθος διαφορετικῶν ἀνθρώπων. Ἀλλὰ καθένας εἶναι περίκλειστο νησί. Ἀκόμα κι ὅταν τὸ σοῦπερ-μάρκετ εἶναι γεμάτο, ἡ τροχιὰ τοῦ καθενὸς δὲν ἔχει ὅρο καὶ προϋπόθεση τὴν τροχιὰ τοῦ ἄλλου. Εἴτε ἕνας, εἴτε χίλιοι μέσα σὲ μιὰ κοινωνία τοῦ τύπου τοῦ σοῦπερ-μάρκετ, ἡ τροχιὰ τοῦ καθενὸς εἶναι ἴδια καὶ μοναχική: εἴσοδος - ράφι - ταμεῖο. Ἂν κριτήριο γίνει ἡ συνάντηση γιὰ τὴν ὁποία μιλᾶμε, τότε ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον κατανοεῖ καὶ ἑρμηνεύει καθένας τὸν κόσμο (ἤτοι ἡ πίστη, ὁ πολιτισμός, ἡ ἰδεολογία) ἔχει ἐξαιρετικὴ σημασία καί, συνεπῶς, δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι ἕνα ζήτημα στριμωγμένο σὲ μιὰ γωνιὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ χώρου. Χρειάζεται νὰ βγαίνει στὸ φῶς, στὸ δημόσιο χῶρο νὰ ἀποτολμᾶ συζήτηση καὶ νὰ ἀποδέχεται τὴν ἀναμέτρηση μὲ τὴν ὀπτικὴ τῶν ἄλλων. Κάτι τέτοιο λιπαίνει τὰ ἀνθρώπινα. Διότι αὐτὸ ποὺ κάνει τὸν ἄνθρωπο νὰ εἶναι ἄνθρωπος κι ὄχι πράγμα, εἶναι ἡ δυνατότητα νὰ ἀναζητεῖ τί κάνει τὴ ζωή του αὐθεντική, καὶ τί τὴν ψευτίζει. Τί φέρνει ζωὴ καὶ τί θάνατο. Τί ἀποτελεῖ χέρι συντροφικὸ ἤ, ἀντιθέτως, νύχια ἁρπακτικοῦ, καὶ τί ἀποτελεῖ ἀρμένισμα ἤ, ἀντιθέτως, βούλιαγμα στὴν ἄβυσσο. Καλὴ κωπηλασία, λοιπόν! ἐπίγνωση

7 Ἑρμηνεία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἐν Χριστῷ καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν Ἑρμηνευτικὴ προσέγγιση τοῦ Ἡσαΐας ια 1-9 ΜΙΛΤΙΑΔΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Στὸν χῶρο τῆς Ὀρθοδοξίας ἡ Γραφὴ δὲν κατανοήθηκε ποτὲ σὰν μιὰ δεύτερη, παράλληλη πρὸς τὴν παράδοση, πηγὴ τῆς πίστης, ὅπως συνέβη στὸν καθολικισμὸ μετὰ τὴ σχετικὴ ἀπόφαση τῆς Συνόδου τοῦ Τριδέντου κατὰ τὸν ις μ.χ. αἰώνα. Ἀντίθετα, καθ ὅλη τὴ διάρκεια τῆς πρώτης χριστιανικῆς χιλιετίας, ἡ Γραφὴ κατανοεῖται ὡς τμῆμα μιᾶς εὐρύτερης παράδοσης, ἡ ὁποία παραμένει ζωντανὴ καὶ ἀδιάσπαστη ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Ἀβραάμ. Κάθε φορὰ ποὺ οἱ ἀρχαῖοι ἐκκλησιαστικοὶ συγγραφεῖς ἐπικαλοῦνται τὴ μαρτυρία τῆς Γραφῆς, δὲν παραπέμπουν σὲ κάποια ἀντικειμενικὰ ἀξιόπιστη πηγή, ἀλλὰ στὴ ζωντανὴ παράδοση τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ, τῆς ὁποίας αἰσθάνονται ὅτι ἀποτελοῦν συνέχεια. Τὸ «κατὰ τὰς Γραφάς» κατανοεῖται ὡς μιὰ πληροφορία ποὺ παραλαμβάνεται καὶ παραδίδεται. Αὐτὴ ἡ πληροφορία «κατὰ τὰς Γραφάς» ὅμως δὲν θὰ μποροῦσε νὰ ἔχει κύρος ἔξω ἀπὸ τὸν χῶρο τῆς παραλαβῆς καὶ τῆς παράδοσης, δηλαδὴ τῆς Ἐκκλησίας. Εἶναι χαρακτηριστικὰ στὴν προκειμένη περίπτωση τὰ λόγια τοῦ ἀποστόλου Παύλου πρὸς τοὺς Κορινθίους: «Σᾶς παρέδωσα τὴ διδασκαλία ποὺ εἶχα κι ἐγὼ παραλάβει καὶ ποὺ ἔχει πρωταρχικὴ σημασία: ὅτι δηλαδὴ ὁ Χριστὸς πέθανε, σύμφωνα μὲ τὶς Γραφές, γιὰ τὶς ἁμαρτίες μας...» (Α Κορ. ιε 3εξ) 1. Ἡ Ἐκκλησία, λοιπόν, παρέλαβε σύνολη τὴν ἰουδαϊκὴ γραπτὴ παράδοση ὡς μιὰ αὐθεντικὴ μαρτυρία τῆς ἀποκάλυψης τοῦ Θεοῦ στὴν ἀνθρώπινη Ἱστορία καὶ τὴν ἀναγνώρισε ὡς δική της Ἁγία Γραφὴ ὑπὸ τὸν τίτλο «Παλαιὰ Διαθήκη». Τὸ ἀποφασιστικὸ κριτήριο γιὰ τὴν αὐθεντικότητα ἑνὸς βιβλικοῦ κειμένου ἀποτελεῖ ἡ μαρτυρία τῆς κοινότητας, ἡ ὁποία παρέδωσε τὸ συγκεκριμένο κείμενο, καθὼς πίσω ἀπὸ κάθε βιβλικὸ κείμενο οἱ ἐκκλησιαστικοὶ συγγραφεῖς βλέπουν μιὰ κοινότητα, ἡ ὁποία βίωσε τὴν ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ μέσα στὴν 1 Πρβλ. Α Κορ. ια 2, 23. Β Θεσ. β 15. γ 6. ἐπίγνωση

8 ἱστορία της καὶ διατήρησε τὴν ἐμπειρία της αὐτὴ ζωντανὴ μέσα στὴν προφορική της παράδοση πρὶν τὴν καταγράψει καὶ στὴ συνέχεια ἡ ἴδια αὐτὴ κοινότητα ἀναγνωρίσει αὐτὴν τὴν καταγραφὴ ὡς αὐθεντικὴ μαρτυρία τῆς ἐμπειρίας της. Μὲ βάση μιὰ τέτοια κατανόηση τῆς Γραφῆς, ὁ φόβος ποὺ συχνὰ ἐγείρεται μήπως κλονιστεῖ τὸ κύρος καὶ ἡ αὐθεντία τῆς Ἐκκλησίας ἀπὸ τὴν ἀποδοχὴ μιᾶς ὑποκειμενικῆς ἑρμηνείας τοῦ βιβλικοῦ κειμένου καθίσταται ἄνευ ἀντικειμένου, ἐφόσον ἡ ἑρμηνεία τῆς Γραφῆς μόνον στὸ πλαίσιο τῆς Ἐκκλησίας εἶναι δυνατή. Αὐτὸ ἀκριβῶς καθορίζει ἄλλωστε καὶ ὁ ιθ κανόνας τῆς Πενθέκτης Οἰκουμενικῆς Συνόδου (Κωνσταντινούπολη, 691 μ.χ.), ποὺ ἀποτελεῖ τὴ βάση τῆς ὀρθόδοξης Ἑρμηνευτικῆς τῆς Βίβλου: «εἰ γραφικὸς ἀνακινηθείῃ λόγος, μὴ ἄλλως τοῦτον ἑρμηνευέτωσαν ἢ ὡς ἂν οἱ τῆς Ἐκκλησίας φωστῆρες καὶ διδάσκαλοι, τῶν οἰκείων συγγραμμάτων παρέθεντο». Τὸν κανόνα αὐτὸν μπορεῖ κανεὶς νὰ τὸν κατανοήσει κατὰ δύο τρόπους. Εἴτε νὰ τὸν κατανοήσει κατὰ λέξη, νὰ αἰσθανθεῖ δηλαδὴ ὑποχρεωμένος νὰ χρησιμοποιήσει κατὰ τὴν ἑρμηνεία του μόνον παραθέματα ἀπὸ τοὺς Πατέρες, εἴτε νὰ τὸν κατανοήσει ὡς μιὰ προτροπή, ὥστε νὰ ἑρμηνεύσει τὴ Γραφὴ κατὰ τὸ πνεῦμα τῶν Πατέρων, πράγμα ποὺ σημαίνει ὅτι ἡ ἑρμηνεία του δὲν μπορεῖ νὰ στρέφεται ἐνάντια στὴν πίστη τῆς Ἐκκλησίας. Βασική, ἑπομένως, ἀρχὴ μιᾶς ὀρθόδοξης Ἑρμηνευτικῆς εἶναι τὸ ὅτι ἡ ἑρμηνεία εἶναι ἔργο τῆς κοινότητας, ἡ ὁποία ἀναγνώρισε τὸ συγκεκριμένο κείμενο ὡς Ἁγία Γραφή της, ἐπειδὴ θεώρησε ὅτι σ αὐτὸ ἀντικατοπτρίζεται ἡ πίστη της. Στὴν ἀντίθετη περίπτωση, ὅταν μιὰ ἑρμηνεία δὲν συμφωνεῖ μὲ τὴν πίστη τῆς Ἐκκλησίας, εἴτε ἡ ἑρμηνεία αὐτὴ εἶναι λανθασμένη εἴτε τὸ ἑρμηνευόμενο κείμενο δὲν μπορεῖ πλέον νὰ θεωρηθεῖ Ἁγία Γραφή. Ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ χαρακτηριστικὰ παραδείγματα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ποὺ καταδεικνύει τὸ πῶς ἡ κοινότητα ἑρμηνεύει μὲ ζωντανὸ κι ἑπομένως διαφορετικὸ τρόπο τὸ ἴδιο κάθε φορὰ κείμενο, ὥστε νὰ ἀνταποκριθεῖ στὶς ἑκάστοτε ἀνάγκες της, εἶναι ἡ περικοπὴ Ἡσαΐας ια 1-9: ια 1 Καὶ ἐξελεύσεται ῥάβδος ἐκ τῆς ῥίζης Ἰεσσαὶ καὶ ἄνθος ἐκ τῆς ῥίζης ἀναβήσεται. 2 καὶ ἀναπαύσεται ἐπ αὐτὸν πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, πνεῦμα σοφίας καὶ συνέσεως, ἐπίγνωση 8

9 πνεῦμα βουλῆς καὶ ἰσχύος, πνεῦμα γνώσεως καὶ εὐσεβείας 3 ἐμπλήσει αὐτὸν πνεῦμα φόβου Θεοῦ. οὐ κατὰ τὴν δόξαν κρινεῖ, οὐδὲ κατὰ τὴν λαλιὰν ἐλέγξει 4 ἀλλὰ κρινεῖ ταπεινῷ κρίσιν, καὶ ἐλέγξει τοὺς ταπεινοὺς τῆς γῆς καὶ πατάξει γῆν τῷ λόγῳ τοῦ στόματος αὐτοῦ, καὶ ἐν πνεύματι διὰ χειλέων ἀνελεῖ ἀσεβῆ. 5 καὶ ἔσται δικαιοσύνῃ ἐζωσμένος τὴν ὀσφὺν αὐτοῦ, καὶ ἀληθείᾳ εἰλημένος τὰς πλευράς. 6 Καὶ συμβοσκηθήσεται λύκος μετὰ ἀρνός, καὶ πάρδαλις συναναπαύσεται ἐρίφῳ καὶ μοσχάριον καὶ ταῦρος καὶ λέων ἅμα βοσκηθήσονται, καὶ παιδίον μικρὸν ἄξει αὐτούς. 7 καὶ βοῦς καὶ ἄρκτος ἅμα βοσκηθήσονται, καὶ ἅμα τὰ παιδία αὐτῶν ἔσονται, καὶ λέων καὶ βοῦς ἅμα φάγονται ἄχυρα 8 καὶ παιδίον νήπιον ἐπὶ τρώγλην ἀσπίδων καὶ ἐπὶ κοίτην ἐκγόνων ἀσπίδων τὴν χεῖρα ἐπιβαλεῖ. 9 καὶ οὐ μὴ κακοποιήσωσιν οὐδὲ μὴ δύνωνται ἀπολέσαι οὐδένα ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ ἅγιόν μου ὅτι ἐνεπλήσθη ἡ σύμπασα τοῦ γνῶναι τὸν κύριον ὡς ὕδωρ πολὺ κατακαλύψαι θαλάσσας. Ἂν θὰ ἐπιχειροῦσε νὰ προσεγγίσει κανεὶς τὸ παραπάνω κείμενο μὲ βάση τὴ σύγχρονη ἱστορικοκριτικὴ μέθοδο ἑρμηνείας τῆς Γραφῆς, θὰ κατέληγε μὲ βάση τὸ λεξιλόγιο, τὸ ὕφος καὶ τὴ θεματολογία του στὸ συμπέρασμα πὼς ἡ συγκεκριμένη περικοπὴ δὲν προέρχεται ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν προφήτη Ἡσαΐα, ὁ ὁποῖος ἔζησε τὸν η π.χ. αἰώνα, ἀλλὰ συνιστᾶ ἕνα τυπικὸ κείμενο τῆς μεταιχμαλωσιακῆς περιόδου, ποὺ ἀντικατοπτρίζει τὶς μεσσιανικὲς προσδοκίες τῆς ἰουδαϊκῆς κοινότητας τοῦ ς π.χ. αἰώνα, ἡ οποία, ἀπογοητευμένη ἀπὸ τὴν ἀποτυχία τῆς δαβιδικῆς δυναστείας, ἐλπίζει σὲ μιὰ νέα εὐκαιρία ποὺ ὁ Θεὸς θὰ δώσει στὸν λαό του, κάνοντας τὴν ἱστορία τῆς βασιλείας νὰ ἐπιστρέψει ἐπίγνωση

10 στὴν ἀφετηρία της, στὸν πατέρα τοῦ Δαβίδ στὸν Ἰεσσαί, καὶ νὰ ἀρχίσει ξανά, μὲ ἕναν νέο ἰδεώδη ἡγεμόνα, φορέα τοῦ πνεύματος τοῦ Κυρίου, ποὺ θὰ κυβερνᾶ γιὰ λογαριασμό του καὶ κατ ἐντολήν του μὲ ἀπόλυτη δικαιοσύνη, ἐνῶ ὁλόκληρη ἡ κτίση θὰ ἐπιστρέψει στὴν παραδείσια κατάσταση. Ὡστόσο, οἱ ἀρχαῖοι ἐκκλησιαστικοὶ συγγραφεῖς δὲν ἀσχολοῦνται μὲ θεωρητικὰ ζητήματα αὐθεντικότητας τοῦ κειμένου. Ἐφόσον ἡ Ἐκκλησία παρέλαβε ἀπὸ τὴ Συναγωγὴ τὰ ἱερά της κείμενα καὶ τὰ ἀναγνώρισε ὡς αὐθεντικὴ μαρτυρία τῆς ἀποκάλυψης τοῦ Θεοῦ στὸν κόσμο καὶ μαζὶ μὲ αὐτὰ παρέλαβε καὶ τὴ μεσσιανικὴ ἑρμηνεία τῶν προφητικῶν κειμένων, τὸ σημαντικότερο πρόβλημα γιὰ τὴν Ἐκκλησία τῶν πρώτων χριστιανικῶν αἰώνων δὲν ἦταν τὸ ἂν ὁ Ἡσαΐας ἔγραψε πράγματι ἕνα κείμενο ἢ ὄχι, ἀλλὰ τὸ ἂν αὐτὸς ποὺ ἐξαγγέλλεται στὸ συγκεκριμένο κείμενο ἦταν ὁ Ἰησοῦς ἢ ὄχι. Ἔτσι, οἱ προσπάθειες τῶν ἐκκλησιαστικῶν συγγραφέων ἐκείνης τῆς ἐποχῆς στρέφονταν, λόγω τῆς ἀντιπαράθεσής τους πρὸς τὸν ἰουδαϊσμό, στὸ νὰ συσχετίσουν ὅλα τὰ μεσσιανικὰ κείμενα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης μὲ τὸν Ἰησοῦ. Αὐτὸ τὸ διαπιστώνει κανεὶς τόσο στὸν Ὠριγένη ὅσο καὶ στὸν Εὐσέβιο Καισαρείας, οἱ ὁποῖοι γράφουν κατὰ τὸν γ μ.χ. αἰώνα τὰ ὑπομνήματά τους στὸν Ἡσαΐα. Κυρίαρχο στοιχεῖο στὴν ἑρμηνεία τους εἶναι τὸ ὅτι ὁ Ἡσαΐας στοὺς στχ. 1-5 κάνει λόγο γιὰ τὸν Ἰησοῦ καὶ στοὺς στχ γιὰ τὴν Ἐκκλησία, στὴν ὁποία συγκεντρώνονται κάθε εἴδους ἄνθρωποι, καλοὶ καὶ κακοί, πλούσιοι καὶ φτωχοί. Τὸ ἐνδιαφέρον τῶν ἐκκλησιαστικῶν συγγραφέων νὰ ταυτίσουν τὸν ἐξαγγελλόμενο στὰ μεσσιανικὰ κείμενα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης μὲ τὸν Ἰησοῦ βασίζεται στὴν ἀντιπαράθεση μεταξὺ Συναγωγῆς καὶ Ἐκκλησίας. Περὶ τὰ μέσα τοῦ δ μ.χ. αἰώνα ὅμως ὁ ἑρμηνευτικὸς ὁρίζοντας ἀλλάζει. Ἐνδιαφέρον στὸ σημεῖο αὐτὸ παρουσιάζει ἡ διαπίστωση ὅτι οἱ ἐκκλησιαστικοὶ συγγραφεῖς, οἱ ὁποῖοι γράφουν αὐτὴν τὴν περίοδο, Βασίλειος ὁ Μέγας, Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος καὶ Κύριλλος Ἀλεξανδρείας, ἂν καὶ ἀποδέχονται τὴν παραπάνω ἑρμηνεία ὡς αὐτονόητη, δὲν δείχνουν κανένα ἐνδιαφέρον πλέον νὰ ἀναφερθοῦν στὰ ὑπομνήματά τους ἀναλυτικὰ σ αὐτήν. Ἡ θεολογικὴ ἀντιπαράθεση πρὸς τὸν Ἰουδαϊσμὸ ἀνήκει πλέον στὸ παρελθὸν καὶ ἡ Ἐκκλησία δὲν νιώθει πιὰ ἀπειλημένη ἀπὸ τὴ Συναγωγή. Ἡ Παλαιὰ Διαθήκη δὲν κατανοεῖται πλέον ὡς ἕνα ἰουδαϊκὸ βιβλίο, στὸ ὁποῖο ἁπλῶς ἐξαγγέλλεται ὁ μεσσίας, ἀλλὰ ὡς ἕνα χριστιανικὸ βιβλίο, τὸ ὁποῖο μαρτυρεῖ γιὰ τὸν Λόγο τοῦ Θεοῦ ὁ ὁποῖος ἐνεργεῖ μέσα στὴν ἀνθρώπινη ἱστορία. Ὁ ἴδιος Λόγος τοῦ Θεοῦ, στὸν ὁποῖο ἐπίγνωση 10

11 ἀναφέρεται ἡ Καινὴ Διαθήκη, ἐνεργεῖ μέσα στὴν ἀνθρώπινη ἱστορία ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμὴ τῆς δημιουργίας καὶ γι αὐτὸν γίνεται λόγος καὶ στὴν Παλαιὰ Διαθήκη. Στόχος ἑπομένως, μιᾶς ὀρθόδοξης ἑρμηνείας τῆς Γραφῆς εἶναι τὸ νὰ ἀναγνωρίσει στὴν Παλαιὰ Διαθήκη Ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος χαρακτηρίζεται ὡς «ὁ ὢν καὶ ὁ ἦν καὶ ὁ ἐρχόμενος» (Ἀποκ. α 4). Τὸν ἴδιο στόχο διαπιστώνει κανεὶς καὶ στὴν εἰκονογραφία, ἡ ὁποία ἐπηρεάστηκε ἀπὸ τὴ συγκεκριμένη ἑρμηνεία. Μιὰ πολὺ γνωστὴ εἰκόνα εἶναι ἡ λεγόμενη «Ρίζα τοῦ Ἰεσσαί». Στὸ κάτω μέρος τῆς εἰκόνας παριστάνεται ξαπλωμένος ὁ πατέρας τοῦ Δαβίδ, ὁ Ἰεσσαί, καὶ ἀπὸ τὴν κοιλιά του βγαίνει ἕνα δένδρο. Στὰ κλαδιὰ τοῦ δένδρου παριστάνονται διάφορα πρόσωπα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καὶ στὴν κορυφὴ ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς μὲ τὴν ἐπιγραφή «Ο ΩΝ» στὸ φωτοστέφανό του. Ἡ ἐπιγραφὴ αὐτὴ ταυτίζει τὸν Ἰησοῦ μὲ τὸν Θεὸ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ἐφόσον ἡ ἔκφραση «Ο ΩΝ» προέρχεται ἀπὸ τοὺς Ο καὶ ἀποτελεῖ κατὰ λέξη μετάφραση τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ, ὅπως αὐτὸ παραδίδεται στὸ Ἔξοδος γ 15. Παράλληλα, τὰ περιγραφόμενα στὴν Παλαιὰ Διαθήκη γεγονότα δὲν κατανοοῦνται πλέον ἁπλῶς ὡς γεγονότα τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ ὡς προτυπώσεις γεγονότων τοῦ παρόντος καὶ τοῦ μέλλοντος καὶ ἑπομένως ξεχωριστῆς σημασίας γιὰ τὴ σωτηρία. Ἡ ὑμνολογία τῆς ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας εἶναι γεμάτη ἀπό τέτοιες τυπολογικὲς ἑρμηνεῖες: Ράβδος ἐκ τῆς ῥίζης Ἰεσσαί, καὶ ἄνθος ἐξ αὐτῆς, Χριστέ, ἐκ τῆς Παρθένου ἀνεβλάστησας ἐξ ὄρους ὁ αἰνετὸς κατασκίου δασέος ἦλθες σαρκωθεὶς ἐξ ἀπειράνδρου, ὁ ἄυλος καὶ Θεός δόξα τῇ δυνάμει σου, Κύριε. Στὸν ὕμνο αὐτὸ διαπιστώνεται καὶ ἕνα νέο στοιχεῖο ἡ σύνδεση μιᾶς μεσσιανικῆς προφητείας μὲ τὴν Παναγία. Μετὰ τὴν Γ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο στὴν Ἔφεσο τὸ 341 μ.χ., ἡ ὁποία ἀνακήρυξε τὴν Μαρία ὡς «Θεοτόκο» ἐνάντια στὴ διδασκαλία τοῦ Νεστορίου, ἀρχίζει ἕνας νέος κύκλος ἑρμηνείας τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης: Οἱ προφῆτες δὲν ἐξήγγειλαν μόνον τὴν ἔλευση τοῦ Μεσσία, ἀλλὰ μίλησαν μὲ τὴν ἴδια σαφήνεια καὶ γιὰ τὴ μητέρα του. ἐπίγνωση 11

12 Ἀπὸ τὴν παραπάνω ἐπισκόπηση τῆς ἱστορίας τῆς ἑρμηνείας τῆς περικοπῆς Ἡσαΐας ια 1-9 προκύπτει ὅτι ὁ ἐπιδιωκόμενος ἀπὸ τὴ σύγχρονη βιβλικὴ ἔρευνα στόχος τῆς ἑρμηνευτικῆς διαδικασίας, ἡ προσαρμογὴ τῆς ἑρμηνείας στὶς κάθε φορὰ ἀνάγκες μιᾶς συγκεκριμένης κοινότητας πιστῶν, συνιστοῦσε καθ ὅλην τὴ διάρκεια τῆς πρώτης χριστιανικῆς χιλιετίας τὴ συνήθη πρακτικὴ τῆς Ἐκκλησίας. Κατὰ συνέπεια, ἡ τυπολογικὴ ἑρμηνεία, μὲ τὸν συνειδητὰ ὑποκειμενικό της χαρακτήρα καὶ τὴν εὐελιξία της, θὰ μποροῦσε νὰ ἀποτελέσει ἕνα πολὺ χρήσιμο ἐργαλεῖο γιὰ τὴ μελέτη τῆς Βίβλου σήμερα, καθὼς ἀφήνει πολὺ περισσότερο ἐλεύθερο χῶρο γιὰ συνεχῶς νέες ἑρμηνεῖες καὶ προσεγγίσεις τῶν βιβλικῶν κειμένων ἀπὸ ὅ,τι οἱ «ἀντικειμενικές» μέθοδοι τῆς ἱστορικοκριτικῆς ἔρευνας. Προϋπόθεση ὅμως γιὰ νὰ χαρακτηριστεῖ μιὰ σύγχρονη ἑρμηνευτικὴ προσέγγιση ἑνὸς βιβλικοῦ κειμένου ὡς «ὀρθόδοξη» δὲν εἶναι τὸ νὰ μιμεῖται αὐτὴ μεθόδους ποὺ κατὰ καιροὺς ἐφαρμόστηκαν ἀπὸ τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλὰ τὸ νὰ ἀνταποκρίνεται σὲ πραγματικὲς ἀνάγκες τῆς κοινότητας ποὺ ἀναγνωρίζει τὸ συγκεκριμένο κείμενο ὡς Ἁγία Γραφή της. Αὐτό, βέβαια, προϋποθέτει τὴν ὕπαρξη μιᾶς ζωντανῆς κοινότητας, ἡ ὁποία βρίσκεται σὲ συνεχὴ διαλεκτικὴ σχέση μὲ τὴν παράδοση καὶ τὶς Γραφές της, καθὼς μόνο στὸ πλαίσιο μιᾶς τέτοιας κοινότητας εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται λόγος γιὰ ὀρθόδοξη ἑρμηνεία. ἐπίγνωση 12

13 Norman Russell Χρῆστος Γιανναρᾶς: Ἐρωταποκρίσεις (προδημοσίευση) Ἐρώτηση 12. Ὁ Andrew Louth ἔχει πρόσφατα ἑστιάσει στὸν ρεαλισμὸ τῆς ἀνάλυσής σου γιὰ τὴν ἀγάπη, σημειώνοντας ὅτι τὸ βιβλίο Σχόλιο στὸ Ἆσμα Ἀσμάτων ξεκινάει ἐντυπωσιακὰ μὲ τὴν ἐπισήμανση «Γνωρίζουμε τὸν ἔρωτα μόνο στὴν ἀπόσταση τῆς ἀποτυχίας». Ἀλλοῦ ἔχεις ἀναφέρει τὸν γάμο ὡς μία «βίαιη ἀντιπαράθεση τῶν ἐγώ» ποὺ περιλαμβάνει συγκρούσεις, σκληρὲς λέξεις καὶ πληγωμένα αἰσθήματα. Ὅσο κι ἂν καταφέρουμε νὰ ἀσκηθοῦμε ὥστε νὰ μὴν ἐπιβάλουμε τὸ θέλημά μας στὸν σύντροφό μας «τὸ τίμημα πληρώνεται μὲ πόνο ποὺ ἐξαφανίζει κάθε αἴσθηση ἐπιτυχίας». Ὑπαινίσσεσαι πὼς σὲ κάθε περίπτωση εἶναι ἡ ἀνθρώπινη ἐμπειρία τοῦ μοιράσματος, τῆς ὑποχώρησης ἀπὸ τὴν αὐτονομία τοῦ ἐγώ, ποὺ μᾶς ἐπιτρέπει νὰ καθρεφτίσουμε τὴν κενωτικὴ αὐταπάρνηση τοῦ Χριστοῦ καὶ κάνει τὴ δυνατότητα τῆς μετάβασης πρὸς τὸν Θεῖο τρόπο ἐφικτή. Πῶς θὰ χαρακτήριζες τὴ μετάβαση σὲ ἕναν τέτοιον τρόπο ὕπαρξης μὲ ὅρους τόσο ρεαλιστικοὺς ὅπως αὐτοὺς ποὺ χρησιμοποίησες γιὰ τὸν γάμο; Ἀπάντηση: Θὰ ἤθελα νὰ σοῦ θυμίσω, Norman, τὴν ἐκπληκτικὴ φράση τοῦ ἁγίου Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ: Δίχα ἐπιθυμίας οὐ γίνεται πόθος, οὗ τέλος ἐστὶν ἡ ἀγάπη. Νομίζω πὼς ὁ Μάξιμος χρησιμοποιεῖ τὴ λέξη ἐπιθυμία μὲ τὴ σημασία ποὺ τῆς ἀποδίδουμε καὶ σήμερα, στὴ μετα-φροϋδικὴ ἐποχή: Εἶναι ἡ ἀπρόσωπη ἐνστικτώδης ὁρμή, ὁρμὴ ἰδιοποίησης, κυριαρχίας, κατοχῆς τοῦ ἔναντι «ἄλλου» προκειμένου νὰ ἐξασφαλίσουμε ἀτομικὴ ἠδονή. Εἶναι ἀναγκαιότητα τῆς φύσης. Ὁ πόθος εἶναι βίωμα ἐπιθυμίας, ἀλλὰ προσωποποιημένο: Ἐπιθυμοῦμε ἕναν συγκεκριμένο «ἄλλον», ἀναφέρεται ἡ ἐπιθυμία μας στὴν ἑτερότητα τοῦ «ἄλλου», ἐπίγνωση 13

14 μᾶς γοητεύει, μᾶς διεγείρει, μᾶς μεταρσιώνει ὄχι ἕνα ὁποιοδήποτε ἀντικείμενο ἐπιθυμητό, ἀλλὰ κάποια ἢ ὅλα τὰ μοναδικά, ἀνόμοια καὶ ἀνεπανάληπτα γνωρίσματα συγκεκριμένου «ἄλλου». Παρὰ τὴν ἀναφορά του στὴ λογικὴ (λόγου-φανέρωσης) πραγματικότητα τοῦ ἄλλου, ἴσως καὶ στὴν προσωπική του ἐνεργὸ ἑτερότητα, ὁ πόθος εἶναι μᾶλλον δεσμευμένος στὸν ἐνστικτώδη (φυσικῆς ἀναγκαιότητας) χαρακτήρα τῆς ἐπιθυμίας. Γι αὐτὸ καὶ τόσο συχνά, ἐνῶ εἴμαστε ἀπολύτως βέβαιοι ὅτι ἔχουμε «ὁλοκληρωτικά» καὶ «γιὰ πάντα» ἐρωτευθεῖ ἕνα συγκεκριμένο πρόσωπο, ἀρκεῖ κάποιο χρονικὸ διάστημα γιὰ νὰ «ἀνακαλύψουμε» ὅτι οἱ βεβαιότητές μας ἦταν μόνο ψευδαίσθηση. Ὁ ἅγιος Μάξιμος μᾶς λέει, ἂν τὸν ἑρμηνεύω σωστά, ὅτι σκοπός, στόχος («τέλος») τοῦ πόθου εἶναι ἡ ἀγάπη. Ἀγάπη θὰ πεῖ: νὰ βγῶ ἀπὸ τὸ ἐγώ μου, νὰ ἐλευθερωθῶ ἀπὸ τὴ φυσικὴ ἰδιοτέλεια τῆς ὁρμῆς, γιὰ νὰ ἀποδεχθῶ τὸν ἄλλον, ὡς μέτοχο τῆς ζωῆς καὶ τῆς ὕπαρξής μου, νὰ μοιραστῶ τὴ ζωὴ καὶ τὴν ὕπαρξη μὲ τὸν «ἄλλον»: τὸ θέλημά μου, τὶς προοπτικές μου, τὶς φυσικὲς ἐνορμήσεις μου καὶ ἐπιθυμίες. Νὰ γίνει ὁ «ἄλλος» γιὰ μένα προϋπόθεση καὶ δυνατότητα γιὰ τὴν παραίτηση ἀπὸ τὴν ὑπαρκτικὴ ἀτομικότητα καὶ ἰδιοτέλειά μου, νὰ γίνει ἡ ὕπαρξή μου ἀγάπη, «καθ ὁμοίωσιν» τῆς ὕπαρξης τοῦ Θεοῦ. Καὶ αὐτὸ τὸ θαῦμα νὰ συντελεσθεῖ «ἀνεπαισθήτως», χωρὶς τὴν παραμικρὴ ἐπίγνωση καὶ ἐπιδίωξη ἀξιομισθίας, νὰ συντελεσθεῖ ἡ ἐλευθερία ἀπὸ τὸν τρόπο τῆς κτιστότητας μέσω τῆς ταπεινῆς ἀποδοχῆς τῶν ἀναγκαιοτήτων τῆς κτιστότητας. Ἔτσι ἡ ἐπιθυμία καὶ ὁ πόθος φανερώνονται ὡς τὰ στοιχεῖα τῆς «κατ εἰκόνα Θεοῦ» δημιουργίας τοῦ ἀνθρώπου, στοιχεῖα μὲ τὰ ὁποῖα προικίστηκε ἡ φύση τοῦ ἀνθρώπου, κάθε ἄνθρωπος: Ἡ «ἀγαπητικὴ δύναμις» (δυνατότητα), τὸ κυρίως στοιχεῖο τοῦ «κατ εἰκόνα», εἶναι ἐγκατεσπαρμένη στὴ φύση τοῦ ἀνθρώπου «ὡς ἂν ἄνθρωπος βάλῃ τὸν σπόρον ἐπὶ τῆς γῆς καὶ καθεύδῃ καὶ ἐγείρηται νύκτᾳ καὶ ἡμέραν, καὶ ὁ σπόρος βλαστάνῃ καὶ μηκύνεται ὡς οὐκ οἶδεν αὐτός, αὐτομάτῃ γὰρ ἡ γῆ καρποφορεῖ» (Μάρκ. 4, 26-28). Βέβαια, δὲν παύει ἡ ἀγάπη νὰ εἶναι δυνατότητα ὄχι ἀναγκαιότητα ὅπως ἡ ἐπιθυμία καὶ ὁ πόθος. Ἀλλὰ δυνατότητα τὴν ὁποία (θὰ τολμοῦσα νὰ πῶ) «προσφέρει» ἡ φύση στὸ πρόσωπο, μέσω τῆς ἐπιθυμίας καὶ τοῦ πόθου. Ἀξιοποιεῖ τὴν ἐπιθυμία καὶ τὸν πόθο ἡ ἐλευθερία γιὰ νὰ κατορθώσει τὴν κενωτικὴ ἀγάπη, νὰ πραγματώσει μὲ τὸν ἔρωτα τῶν σωμάτων τὸν ἔρωτα τοῦ Χριστοῦ γιὰ τὴν Ἐκκλησία. ἐπίγνωση 14

15 Ἡ φράση τοῦ ἁγίου Μαξίμου ἀνατρέπει ριζικὰ τὴν ἐγγενὴ στὸν θρησκευτικὸ ἄνθρωπο (ἀνερμήνευτη ἀλλὰ βασανιστική) φοβία τῆς σεξουαλικότητας. Συμπληρώνει θὰ ἔλεγα ὁ Μάξιμος τὴ θέση τοῦ Παύλου γιὰ τὴν πραγμάτωση, μέσω τῆς σεξουαλικῆς σχέσης, τῆς ἀμοιβαίας αὐτοπαράδοσης καὶ αὐτοπροσφορᾶς ποὺ ἀναδείχνει τὸν γάμο «μυστήριο», δηλαδὴ φανέρωση τῆς Ἐκκλησίας, τοῦ τρόπου τῆς βασιλείας. Δυστυχῶς, ἡ θρησκειοποίηση τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ γεγονότος ἔχει καταστήσει τὴ σεξουαλικότητα ἐξ ὁρισμοῦ ἐνοχικὸ δεδομένο στὶς συνειδήσεις μεγάλου μέρους τῆς Χριστιανικῆς καὶ μὴ ἀνθρωπότητας. Τὸ ἀσυμβίβαστο τῆς ἱερωσύνης μὲ τὴ σεξουαλικότητα στὸν Ρωμαιοκαθολικισμὸ καὶ ἡ ἀπαγόρευση δεύτερου γάμου σὲ χηρεύσαντες κληρικοὺς στὸν Ὀρθοδοξισμό, εἶναι ἀπὸ τὶς πιὸ ἀπάνθρωπες ἐκφάνσεις θρησκευτικῆς ἐκδοχῆς τῆς σεξουαλικότητας σὰν «μολυσμοῦ» καὶ «ἀκαθαρσίας» τοῦ ἀνθρώπου. Ἐρώτηση 13. Ἔχεις γράψει σὲ διάφορα σημεῖα ἐπικριτικὰ γιὰ τοὺς μοναχούς ἢ μᾶλλον γιὰ τοὺς κινδύνους τοῦ μοναστικοῦ ἐλιτισμοῦ, ἑνὸς ἐλιτισμοῦ ποὺ βλέπεις νὰ συνδέεται μὲ τὸν φόβο τῆς σεξουαλικότητας ἢ σφοδρῶν αἰσθημάτων ἐνοχῆς γύρω ἀπὸ τὸ σέξ. (Σὲ κάποιες περιπτώσεις μοῦ θυμίζεις τὸν ἐξαιρετικὰ δύσφημο Jovinian ποὺ τὸν 4ο αιώνα διαμαρτυρήθηκε γιὰ τὴν ἐκθείαση τῆς ἀγαμίας πάνω ἀπὸ τὸν γάμο στὶς διδασκαλίες κάποιων ἀσκητῶν, ὅπως τοῦ Ἱερώνυμου, στὴ βάση ὅτι κάτι τέτοιο ὑποτιμοῦσε τὴν σπουδαιότητα τοῦ βαπτίσματος, καὶ καταδικάστηκε γι αὐτὸ ἀπὸ τὸν Ἀμβρόσιο τοῦ Μιλάνου καὶ τὸν πάπα Siricius!) Μοναχοὶ ὅπως ὁ ἅγ. Σιλουανὸς τοῦ ἁγ. Ὄρους, ποὺ ποτὲ δὲν εἶχε τὴ φιλοδοξία νὰ γίνει μεγάλος στάρετς ἀλλὰ ἔζησε σὲ μιὰ κατάσταση ἐξαιρετικῆς ταπείνωσης, προφανῶς δὲν ἐντάσσονται στὴν κριτική σου. Ἀλλὰ πραγματικὰ θεωρεῖς τὴν ἐπιλογὴ τῆς ἀγαμίας ἀπὸ τὸν μὴ μοναχικὸ κλῆρο τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας ὡς ἀπόλυτα ἀνεπιθύμητη, ἔτσι δὲν εἶναι; Ἀπάντηση: Στὰ πολυποίκιλα γραφτά μου δὲν ὑπάρχει, πιστεύω, οὔτε μία ἀρνητικὴ ἀναφορὰ στὸν ἐκκλησιαστικὸ ἀσκητισμὸ καὶ μοναχισμό, ἐπειδὴ σέβομαι καί, σὲ κάποιες περιπτώσεις, θαυμάζω τὸ ἄθλημα. Μὲ ἐκφράζει πάντα ἕνα κείμενο ἐπίγνωση 15

16 τῆς νεότητάς μου, ποιητικό, φανταστικὸ συναξάρι: «Νήφωνας ὁ Κελλιώτης», δημοσιευμένο στὸ βιβλίο «Πεῖνα καὶ Δίψα». Πέρυσι ἔγραψα ἕνα ἄλλο μικρὸ κείμενο, «Συζυγίας ἐγκώμιο» καὶ μᾶλλον σὲ αὐτὸ ἀναφέρεται τὸ ἐρώτημά σου. Ἐκεῖ γίνεται μιὰ σύγκριση τῆς συζυγίας μὲ τὸν μοναχισμό, ὄχι γιὰ νὰ ὑποτιμηθεῖ ὁ μοναχισμός, ἀλλὰ γιὰ νὰ κατατεθεῖ μιὰ ἐλάχιστη ἀντίσταση στὴ συνεχὴ, ἐπὶ αἰῶνες, κατάφωρη ὑποτίμηση τῆς συζυγίας. Ὁλόκληρος ὁ ἐκκλησιαστικὸς βίος διαστρέφεται καὶ ἀλλοτριώνεται ὅταν θρησκειοποιηθεῖ, ὅταν ἡ μαρτυρία τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἐμπειρίας, τὸ εὐαγγέλιο, ἐκλαμβάνεται σὰν ἰδεολογία, ἡ πίστη σὰν ἀτομικὴ πεποίθηση, ἡ ἠθικὴ σὰν ἀξιόμισθο ἀτομικὸ κατόρθωμα. Στὸν μοναχισμὸ αὐτὴ ἡ ἀλλοτρίωση γίνεται πολὺ πιὸ ἐμφατική, παράγει κραυγαλέα συμπτώματα ἀρρωστημένης θρησκοληψίας καὶ βασανιστικῆς τῶν θυμάτων τῆς πλάνης. Σήμερα ὁ μοναχισμός, στὶς ὀρθόδοξες ὅπως αὐτο-ονομάζονται ἐκκλησίες, ἐμφανίζει, κατὰ τὴν προσωπική μου, πιθανῶς ἐσφαλμένη, κρίση, δύο κακοήθη συμπτώματα: Τὸ πρῶτο, τὸ ἐπισημαίνεις στὴν ἐρώτησή σου: Εἶναι ἡ αὐτονομημένη ἀπὸ τὸν μοναστικὸ βίο καὶ ἀπὸ τὴν «ἀναχώρηση» ἀγαμία, ἡ ἀγαμία ποὺ βιώνεται χωρὶς ἔνταξη καὶ μετοχὴ σὲ κοινότητα-ἀδελφότηταοἰκογένεια πνευματική, ἢ χωρὶς «ἀναχώρηση» καὶ ἀσκητικὸ ἐρημητισμό. Ἐπιλέγεται ἡ ἀγαμία μόνο ὡς προϋπόθεση καριέρας, ἀφοῦ ἐθιμικὰ (ὄχι συνοδικά, ὄχι «κανονικά») ἔχει ἐπιβληθεῖ στὴν Ἐκκλησία ἡ ἀγαμία τῶν Ἐπισκόπων. Ἡ ἀγαμία ἀποκομμένη ἀπὸ τὸν μοναστικὸ βίο, ὡς προϋπόθεση ἐπισκοπικῆς καριέρας, ἀπαξιώνει αὐτομάτως τὴ σεξουαλικότητα, τὴ στιγματίζει καὶ τὴν ἐνοχοποιεῖ, ἀφοῦ αὐτὸ ἀξιωματικὰ ἀποκλείει καὶ τὸν ἁγιώτερο τῶν ἐγγάμων πρεσβυτέρων ἀπὸ τὴν ἐπισκοπικὴ εὐθύνη. Ἀποδείχνει ἡ ἐξαναγκαστικὴ ἀγαμία τῶν ἐπισκόπων ὅτι εἶναι ὑποκριτικὲς φλυαρίες ὅλα ὅσα παραλλήλως κηρύσσουν οἱ ἐπίσκοποι περὶ τοῦ γάμου ὡς μυστηρίου «εἰς Χριστὸν καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν»: Ἂν «μυστήριο» πραγματικὰ σημαίνει τὴν πραγμάτωση καὶ φανέρωση τῆς Ἐκκλησίας, δηλαδὴ τοῦ ὑπαρκτικοῦ τρόπου εἰκονισμοῦ τῆς Τριάδος καὶ τῆς κένωσης τοῦ Υἱοῦ, πῶς εἶναι δυνατὸ τὸ μυστήριο τοῦ γάμου νὰ μὴν ἀποκλείει ἀπὸ τὸν πρῶτο καὶ δεύτερο βαθμὸ τῆς ἱερωσύνης, ἀλλὰ νὰ ἀποκλείει ἀπὸ τὸν τρίτο βαθμό (!), ὅπως νὰ ἀποκλείει καὶ τὸ «ἀνεξάληπτο» ἐπίγνωση 16

17 χάρισμα τῆς ἱερωσύνης τὸ μυστήριο (δεύτερου) γάμου πρεσβυτέρων ποὺ χήρεψαν! Ἡ ἀγαμία, ὡς θεσμοποιημένη προϋπόθεση ἐπισκοπικῆς καριέρας, στὶς σημερινὲς συνθῆκες τῆς «νεωτερικῆς» κοινωνίας, εἶναι ἄκρα διακινδύνευση τῆς ψυχικῆς ὑγείας καὶ τῆς ἠθικῆς ἀκεραιότητας τοῦ τολμητία. Ἡ μοναξιὰ μέσα στὶς σύγχρονες μεγαλουπόλεις ρημάζει, κυριολεκτικά, τὸν δίχως μοναστικὴ ἔνταξη ἄγαμο, καὶ ἡ ἀναπόφευκτη ἔνταξή του στὶς συνθῆκες ἐκσυγχρονισμοῦ (συναναστροφές, τηλεόραση, βίντεο, διαδίκτυο, μὲ τὸν καταιγισμὸ προκλήσεων αἰσθησιακοῦ ἡδονισμοῦ ποὺ συνεπάγονται) ὁδηγοῦν μὲ ἀδήριτη νομοτέλεια σὲ μεγιστοποίηση τῶν ἐνδεχομένων ψυχοπάθειας, σεξουαλικῶν διαστροφῶν, νευρωτικῶν ἢ καὶ ψυχωτικῶν διαταραχῶν. Ἢ εὐνοοῦν οἱ συνθῆκες τῆς κοσμικῆς ζωῆς τοῦ ἀγάμου τὴν καταφυγὴ στὴ διπλοπροσωπία, τὴ μεθοδικὴ ὑποκρισία, τὶς σχιζοειδεῖς συμπεριφορικὲς ἀντιφάσεις. Τὰ φρικώδη σκάνδαλα παιδεραστίας ποὺ συγκλονίζουν, δεκαετίες τώρα, τὸν ρωμαιοκαθολικὸ κλῆρο ἤ, στὸν ἴδιο κλῆρο, οἱ σιωπηρὰ καθιερωμένες παράνομες συζυγίες κυρίως στὴ Λατινικὴ Ἀμερικὴ καὶ στὴν Ἀφρική μὲ τὶς γυναῖκες σὰν πορνικὰ ἀνδράποδα δίχως κοινωνικὴ ἔνταξη, συνιστοῦν χαρακτηριστικὲς πτυχὲς τῆς τραγωδίας ποὺ διαιωνίζει τὸν πρωτογονισμὸ τοῦ ἐνοχικοῦ φόβου καὶ τὴν ψυχοπαθολογικὴ ἀπέχθεια γιὰ τὴν σεξουαλικότητα ὡς δῆθεν «χριστιανική» στάση. Ἀλλὰ καὶ στὶς «ἐθνικές» ἐκκλησίες τοῦ ὁμολογιακοῦ «Ὀρθοδοξισμοῦ» εἶναι ἐξόφθαλμα τὰ μεγιστοποιημένα ποσοστὰ ψυχοπαθολογίας, κραυγαλέας ἀνθρώπινης ἀνωριμότητας, νοσογόνου ἀποκοπῆς ἀπὸ τὴν πραγματικότητα τόσο τῆς Ἐκκλησίας ὅσο καὶ τοῦ κόσμου, στὰ ἐπισκοπικὰ σώματα καὶ στὶς «αὐλές» ποὺ τὰ περιβάλουν. Βέβαια, καὶ ἡ ἀγαμία ποὺ ἀσκεῖται σὲ μοναστικὴ κοινότητα, εὔκολα γίνεται προϋπόθεση καριέρας «θρησκευτικοῦ εἰσαγγελέα», ὅταν θρησκειοποιεῖται τὸ ἐκκλησιαστικὸ γεγονός. Ἡ ἑλλαδικὴ τουλάχιστον ἐκκλησία ζεῖ, πολλὲς δεκαετίες τώρα, αὐτὴ τὴ δοκιμασία: Ἁπλοὶ μοναχοί, μὲ τὸ «κύρος» ποὺ νομίζουν ὅτι τοὺς ἐξασφαλίζει τὸ μοναχικό τους ἔνδυμα καὶ ἡ ἐγκαταβίωση σὲ μοναστήρι, ἐμφανίζονται συνεχῶς καὶ προκλητικὰ στὸν δημόσιο βίο ὡς ἀλάθητοι ἐκφραστὲς τῆς «γνήσιας» χριστιανικῆς διδασκαλίας. ἐπίγνωση 17

18 Κρίνουν καὶ κατακρίνουν, γιὰ «ἐνδοτισμό» στὴν πίστη καὶ παραχάραξη τῶν δογμάτων, πατριάρχες, ἀρχιεπισκόπους, συνόδους πιστεύουν τὸν ἑαυτό τους συνεχιστὴ τῆς παράδοσης τοῦ Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου καὶ τοῦ Μάρκου Εὐγενικοῦ. Φτάνουν στὸ σημεῖο νὰ τελοῦν τὴν Εὐχαριστία χωρὶς νὰ μνημονεύουν ἐπίσκοπο, ἔχουν τὴν ἀπόλυτη βεβαιότητα ὅτι κατέχουν τὴν «ἀλήθεια», τὴν ἀκέραιη ὀρθοφροσύνη. Πολλὲς ὀρθόδοξες ἐκκλησίες ζοῦν κάτω ἀπὸ αὐτὴ τὴν τρομοκρατία ὑπερφίαλων «ζηλωτῶν», μοναχῶν ποὺ λειτουργοῦν ὡς κήνσορες καὶ εἰσαγγελεῖς βασανίζοντας τὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας. Ὄχι αὐθαίρετα θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ ἰσχυριστεῖ ὅτι ἀναπληρώνουν τὴ σεξουαλικὴ στέρηση μὲ τὴν πολὺ πιὸ μεθυστικὴ γιὰ τὸ ἐγὼ ἡδονὴ τῆς «μεταφυσικῆς» ἐξουσίας ποὺ τοὺς δίνει τὸ μοναχικὸ σχῆμα. Ἐρώτηση 21.1 Ὅπως τὸ κατανοῶ, ὁ Ντοστογιέφσκυ θεωροῦσε τὴ Ρωμαιοκαθολικὴ Ἐκκλησία ὡς τὴν ἐκκλησία ποὺ μετατράπηκε σὲ κράτος, καὶ τὴν σύγχρονη Ρωσικὴ ἐκδοχὴ τῆς Ὀρθοδοξίας ὡς τὴν κρατικὴ ὑπόσταση ποὺ μετατράπηκε σὲ ἐκκλησία καὶ οἱ δύο ἐκδοχὲς τῆς Χριστιανοσύνης θεωρημένες ὑπὸ τὴν προοπτικὴ τῆς ἐξουσίας. Ἡ ἀνάλυση αὐτὴ μοῦ φαίνεται σχετικὴ μὲ τὸ πῶς κι ἐμεῖς σκεφτόμαστε τὴν Ἐκκλησία. Ἀπὸ τὴ μιὰ μεριὰ ἔχουμε τὴ Ρωμαιοκαθολικὴ Ἐκκλησία, ποὺ ἀκόμα καὶ μετὰ τὴ Β Βατικανὴ Σύνοδο μοιάζει νὰ συνεχίζει νὰ σκέφτεται τὸν ἑαυτό της μὲ ὅρους μιᾶς societas perfecta. Ἀπὸ τὴν ἄλλη, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι πολλοὶ σύγχρονοι Ὀρθόδοξοι ἀρέσκονται νὰ μιλοῦν γιὰ τὴ συμβίωση κράτους ἐκκλησίας, ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία στὶς παραδοσιακὰ Ὀρθόδοξες χῶρες ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ὑποστήριξη τοῦ κράτους. Ποιός εἶναι ἀπὸ δῶ καὶ μπρὸς ὁ δρόμος τῆς Ὀρθοδοξίας; Στὰ βιβλία σου κάνεις λόγο γιὰ τὴν Ἐκκλησία ὡς εὐχαριστιακὴ κοινότητα ἑνὸς συγκεκριμένου χρόνου καὶ τόπου, καὶ στὶς κουβέντες μας ἔχεις ἑστιάσει στὴν σπουδαιότητα ἑνὸς συνοδικοῦ συστήματος ποὺ λειτουργεῖ κανονικά. Ἀλλὰ δὲν ἀπαιτεῖται ἐπίσης καὶ κάποια κυρίαρχη ἐξουσία; Στὸ παρελθὸν ὁ αὐτοκράτορας ἐνεργοῦσε ὡς ἐπιστημονάρχης, ποὺ συγκαλοῦσε συνέδρια καὶ ἐπόπτευε τὴν πειθαρχία τῆς Ἐκκλησίας. Χωρὶς αὐτὸν ἡ σύγχρονη Ὀρθοδοξία φαίνεται κατὰ κάποιον τρόπο νὰ δυσλειτουργεῖ. Ποιός ἢ τί θὰ μποροῦσε νὰ ἀναπληρώσει τὸν ρόλο του σήμερα; ἐπίγνωση 18

19 Ἀπάντηση: Ἡ προσωπική μου ἄποψη, ποὺ δὲν μπορῶ νὰ ἐγγυηθῶ ὅτι εἶναι σωστή, δὲν θὰ συμφωνοῦσε μὲ τὴν ἀναγωγὴ τῆς ἀλλοτρίωσης τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ γεγονότος στὴ σχέση Ἐκκλησίας καὶ κράτους. Ὑπάρχει, πιστεύω, μία καὶ μόνη μορφὴ ἀλλοτρίωσης τῆς Ἐκκλησίας, ἕνα καὶ μοναδικὸ ἐνδεχόμενο ἀλλοτρίωσης: Ἡ μεταποίησή της σὲ ἀτομοκεντρικὴ θρησκευτικότητα, ἡ θρησκειοποίησή της. Προτοῦ νὰ γίνει κράτος ἡ Ρωμαιοκαθολικὴ ἐκκλησία, ἔγινε ἰδεολογία, δηλαδὴ σύνολο ἀτομικῶν πεποιθήσεων, ἀτομικῆς κατοχῆς ἀλάθητων βεβαιοτήτων, ἀτομικὴ θωράκιση μὲ ἀντικειμενικὰ βεβαιωμένες ἀρετές, μὲ μετρητὴ πιστότητα τοῦ ἀτόμου σὲ ἠθικὲς νομικὲς διατάξεις. Ἡ Ρώμη ἔπαψε, στὴν ἐπίσημη διδαχή της, νὰ εἶναι Ἐκκλησία, ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ ἀλλοτρίωσε τὸ εὐαγγέλιο σὲ συνταγὴ γιὰ τὴν ἐξασφάλιση ἀτομικῆς σωτηρίας. Κάτι ἀνάλογο συμβαίνει καὶ μὲ τὴ Μόσχα σήμερα. Τολμῶ νὰ ἔχω τὴ γνώμη, πιθανὸν λαθεμένη, πὼς ἂν ὑπάρξει ποτὲ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος (ἡ πρώτη μετὰ τὸ Σχίσμα τοῦ 1054 καὶ τὴ Διαμαρτύρηση τοῦ 1517) προκειμένου νὰ φωτίσει ποιά εἶναι ἡ Ἐκκλησία καὶ ποῦ δὲν εἶναι ἡ Ἐκκλησία, θὰ ἀρκοῦσε νὰ ἀσχοληθεῖ μὲ ἕνα καὶ μόνο ἐρώτημα: Ἡ σωτηρία εἶναι ἀτομικὸ κατόρθωμα ἢ ἐκκλησιαστικὸ γεγονός; Φτάνουμε στὴ σωτηρία χάρη στὶς ἀτομικές μας ἀξιομισθίες ἐνισχυόμενες καὶ ἀπὸ τὴ βοήθεια ποὺ ἀτομικὰ μᾶς παρέχει ὁ Θεός, ἢ σωτηρία εἶναι ἡ μετοχή μας στὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, στὸν τρόπο ἀγάπης τῆς Τριαδικῆς Αἰτίας τοῦ ὑπαρκτοῦ; Μᾶς σώζει ἡ ἀτομική μας ἀξιοσύνη ἢ ἡ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, τῆς Θεοτόκου καὶ τῶν Ἁγίων ποὺ μᾶς ἀγκαλιάζει καὶ μᾶς ἐντάσσει στὴν ὑπαρκτικὴ πληρότητα, στὴν ἐλευθερία ἀπὸ τὸν θάνατο; Στὴ δεύτερη αὐτὴ ὀπτική, τὴν ἐκκλησιαστική, ὁ αὐτοκράτορας ἢ τὸ κράτος μπορεῖ νὰ ὑπηρετοῦν τὸ κοινωνικὸ γεγονός, χωρὶς νὰ τὸ ἀποκαθιστοῦν ἢ νὰ τὸ καπηλεύονται πρὸς ὄφελος ἀτομικῶν ἰδιοτελειῶν. Στὴν πρώτη ὀπτική, ὅμως, τὴν ἀτομοκεντρική, ἡ θρησκευτικότητα εὔκολα μεταποιεῖται σὲ «συνεκτικὴ τοῦ ἔθνους» ἰδεολογικὴ ἰδιαιτερότητα, σὲ ἐγγυητὴ τῆς ἀπαραίτητης γιὰ τὴν κοινωνικὴ συνοχὴ Ἠθικῆς. Ἡ Ἐκκλησία δὲν μπορεῖ ποτὲ νὰ συμβιβαστεῖ μὲ τὸν Καίσαρα, νὰ χρησιμοποιήσει τὴν ἐξουσία τοῦ Καίσαρα γιὰ νὰ ἐπιβάλλει τὸ εὐαγγέλιο ἂν τὸ κάνει, παύει νὰ εἶναι Ἐκκλησία. Ὡς συλλογικὸ σχῆμα ἐπίγνωση 19

20 ὑποτάσσεται στοὺς νόμους τοῦ Καίσαρα, ποὺ ἐξασφαλίζουν «ἤρεμον καὶ ἡσύχιον βίον» στὴν ὁλότητα. Μπορεῖ ἐπίσης νὰ διακονηθεῖ ἀπὸ τὸν Καίσαρα, ἂν ὁ Καίσαρας τὴν σεβαστεῖ ὡς γεγονὸς συλλογικότητας ριζικὰ διαφορετικὸ (σὲ προϋποθέσεις καὶ στόχους) ἀπὸ τὰ κοσμικὰ πολιτειακὰ σχήματα. Αὐτὲς οἱ πολὺ ἁπλὲς ἀλήθειες παρανοήθηκαν, ἀλλοιώθηκαν, στρεβλώθηκαν, ὄχι ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῆς χριστιανικῆς αὐτοκρατορίας τοῦ ἑλληνορωμαϊκοῦ κόσμου, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἐποχὴ ποὺ στὴ μετα-ρωμαϊκή, βαρβαρικὴ Δύση ἡ Ἐκκλησία ἔγινε μιὰ ἐπιπλέον φυσικὴ θρησκεία. ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΕΥΧΟΥΣ Ἱερομονάχου Ἀναστασίου, ἀπὸ τὸ λεύκωμα: Κωνσταντινούπολις, παράκληση στὴν παυσολύπη Ἐκδ. Ἑρμηνεία, Ἅγ. Ὅρος 2011, καὶ ἀπὸ τὸ λεύκωμα: Ἀθωνικὰ δίπτυχα, Ἱερὸ Κουτλουμουσιανὸ κελλί Τιμίου Προδρόμου Διονυσίου τοῦ ἐκ. Φουρνά, Μὲ τὴν εὐγενικὴ παραχώρηση τοῦ ζωγράφου. Τὸ περιοδικὸ «Ἐπίγνωση» ἐκδίδεται κάθε τρίμηνο. Ἐκδότης: Παῦλος Πολιτίδης. Συντακτικὴ Ἐπιτροπή: Ἰ. Καλόμοιρος, Ἀ. Μπύρου, Π. Πολιτίδης. Καλλιτεχνικὴ ἐπιμέλεια: Γρ. Καλόμοιρος. Ταχυδρομική διεύθυνση ἐπικοινωνίας: Περιοδικὸ «Ἐπίγνωση» Τ.Θ , Πυλαία, Θεσσαλονίκη. Τηλ.: Ἠλεκτρονικὴ συνδρομὴ καὶ παλαιὰ τεύχη: Ἀριθμός λογαριασμοῦ Τραπέζης Πειραιῶς: , IBAN: GR ΤΙΜΗ ΤΕΥΧΟΥΣ: 2 ΕΥΡΩ - ΚΩΔΙΚΟΣ ΕΛΤΑ: ISSN

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Αὒγουστος 2011 12 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Χριαστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα Τεῦχος 12 - Αὒγουστος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος».

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 18 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Ἐξ αἰτίας τοῦ ὅτι παρατηρεῖται

Διαβάστε περισσότερα

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν Χριστούγεννα 2013 Ἀρ. Πρωτ. 1157 Πρός τό Χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε. Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Εὐκλείδεια Γεωµετρία

Εὐκλείδεια Γεωµετρία Εὐκλείδεια Γεωµετρία Φθινοπωρινὸ Εξάµηνο 010 Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Μάθηµα 9 ευτέρα 18-10-010 Συνοπτικὴ περιγραφή Υπενθύµιση τοῦ Θεωρήµατος τοῦ Θαλῆ. εῖτε καὶ ἐδάφιο 7.7 τοῦ σχολικοῦ ϐιβλίου. Τονίσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989 Ἡ Θεία Κοινωνία κατ οἶκον Θεσσαλονίκη 2008 Κάποιοι συσχετίζουν κάκιστα τὴν παρουσία τοῦ ἱερέως στό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2015 ἀριθμ. πρωτ.: 181.- ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τὸν ἱερὸ Κλῆρο καὶ τὸν εὐσεβῆ Λαὸ τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως

Διαβάστε περισσότερα

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο (Μιὰ πρώτη προσέγγιση στὸ θέμα) Εἰπώθηκε, πὼς ὁλόκληρο τὸ Ἅγιον Ὄρος μοιάζει μὲ τὸ Καθολικὸ ἑνὸς ἰεροῦ Ναοῦ καὶ ὅτι ἡ περιοχὴ ἀπὸ τὴν Ἁγία Ἄννα καὶ πέρα εἶναι τὸ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Θέμα: «Περὶ τῆς νομιμότητας τελέσεως τοῦ Μυστηρίου τοῦ Βαπτίσματος ἀνηλίκων». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Σχετικὰ μὲ τὶς προϋποθέσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ 1 ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ χαλ νωτη γλ σσα Ἡ γλῶσσα εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικότερα μέλη τοῦ ἀνθρώπινου ὀργανισμοῦ. Σὲ σύγκριση μὲ ἄλλα ἀνθρώπινα μέλη, ὅπως γιὰ παράδειγμα τὰ χέρια

Διαβάστε περισσότερα

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας.

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀναγνωσθήτω ἐπ Ἐκκλησία Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ Ἀδελφοί. «Ὁ Χριστός μεθ ἡμῶν καί οὐδείς καθ ἡμῶν» Μέ αἴσθημα εὐθύνης καί πικρίας ἀναλογιζόμενος

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι.

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Σὰ τελευταῖα χρόνια καὶ ἰδιαίτερα μετὰ τὸ ἄνοιγμα τῶν συνόρων τῶν χωρῶν τῆς ἀνατολικῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ καὶ γειτόνων χωρῶν

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ (1879-1932), Είδα Εἶδα μία χώρα ξωτικιὰ στ ἀνήσυχο ὄνειρό μου: πόσ ὄμορφη δὲ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου)

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου) Οἱ πιστοὶ ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων δεηθῶμεν. Ἵνα ὁ Κύριος αὐτοὺς ἐλεήσῃ. Κατηχήσῃ αὐτοὺς τὸν λόγον τῆς ἀληθείας. Ἀποκαλύψῃ αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον τῆς δικαιοσύνης. Ἑνώσῃ αὐτοὺς τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Στὴν Ἱερὰ Μονή μας, τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Κυπριανοῦ καὶ Ἰουστίνης, στὴν Φυλὴ Ἀττικῆς, μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου Πνευματικοῦ Πατρός μας,

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Ἀλήθεια, πόσο σημαντικὸ εἶναι τὸ θέμα τῆς διατροφῆς. Εἴμαστε αὐτὸ ποὺ τρῶμε, λένε μερικοὶ ὑλιστὲς φιλόσοφοι. Καὶ ἐννοοῦν τίποτα παραπάνω. Ἡ λογικὴ αὐτὴ εἶναι λίγο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Τὰ Ἕξι μεγάλα ἐρωτήματα τῆς δυτικῆς μεταφυσικῆς καταλαμβάνουν μιὰ ξεχωριστὴ θέση στὴν ἱστορία τῆς φιλοσοφικῆς ἱστοριογραφίας. Ὁ συγγραφέας του βιβλίου, Χάιντς Χάιμζετ (1886-1975),

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ.

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. Ι. (151) Όλα τα πράγµατα είναι αντίλαλοι της Φωνής του Θεού. 2 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο

Διαβάστε περισσότερα

Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης

Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης Θανάσης Ν. Παπαθανασίου Eνας HςυχαςτHς του AγIου Oρους ςτhν καρδιa τῆς πoλῆς Ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης ἐπιμέλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό.

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό. Ο Μ Ι Λ Ι Α ΤΗΣ Α.Θ.ΠΑΝΑΓΙΟΤΗΤΟΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ κ.κ. Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Υ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΝ ΑΥΤΟΥ ΕΙΣ ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΜΑΝΤΟΥΛΙΔΟΥ (25 Ὀκτωβρίου 2013) Ἱερώτατε καὶ φίλτατε ἐν Χριστῷ ἀδελφὲ

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux.

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Μακρῆς Δημήτριος, Φυσικός. mailto: jd70473@yahoo.gr 1. Εἰσαγωγή. Τὸ πολυτονικὸ σύστημα καταργήθηκε τὸ 1982. Δὲν θὰ ἀσχοληθοῦμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ 127 ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΡΓΑΜΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ (ΖΗΖΙΟΥΛΑΣ) Εἰσαγωγὴ Ἡ δημιουργία τῆς ἑνωμένης Εὐρώπης εἶναι πάνω ἀπ ὅλα γεγονὸς πνευματικῆς σημασίας. Ἡ πολιτικὴ ἡγεσία

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι,

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, Ὁ Γάμος Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, ὲ λίγες ἡμέρες πρόκειται νὰ ἑνωθεῖτε μὲ τὰ δεσμὰ τοῦ Γάμου διὰ τῶν εὐλογιῶν τῆς Ἁγίας Ἐκκλησίας τοῦ Κυρίου μας. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς χρειάζεται ὡς καταλύτη τὸν τελειωτῆ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ. Ποιήματα

Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ. Ποιήματα Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Νοέμβριος 2011 15 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ Ποιήματα Τεῦχος 15 - Νοέμβριος 2011 ISSN:

Διαβάστε περισσότερα

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς ΑΠOΠΑΜΑ ΑΠO ΣΗΝ ΟΜΙΛΙΑ του Π. ΠEΣΡΟΤ ΧΙΡ στο 20ο ΙΕΡΑΠΟΣΟΛΙΚO ΤΝΕΔΡΙΟ ΤΝΕΡΓΑΣΩΝ ΣΟΤ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΤ ΧΡΙΣ. ΟΜΙΛΟΤ ΕΙ ΣΗΝ ΚΑΣΑΚΗΝΩΙΝ ΑΓΙΑ ΣΑΒΙΘΑ Αράχωβης Παρανάσσου Βοιωτίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων 1 Ἰωάννης Ν. Λίλης Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων Ἀναμφισβήτητα τό πιό λαμπρό κομμάτι τῆς Ἐκκλησίας μᾶς εἶναι ὁ λειτουργικός της πλοῦτος. Κάθε μήνα, κάθε ἑβδομάδα, κάθε ἡμέρα ὁ λειτουργικός ἐκκλησιαστικός

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας.

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας. ΕΚΚΛΗΣΙΑ & ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΕΝΟΡΙΑ & ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΑΣΘΕΝΩΝ Σεβασμιώτατε, Αἰδεσιμολογιώτατοι, Πρωτοπρεσβύτερος π. Βασίλειος Κοντογιάννης Ἐφημ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΥ Γ.Ν.Α. Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Ξεθεμέλιωμα τοῦ γάμου. 'Αρχιμ. Δανιήλ 'Αεράκη, ἱεροκήρυκος

Ξεθεμέλιωμα τοῦ γάμου. 'Αρχιμ. Δανιήλ 'Αεράκη, ἱεροκήρυκος Ξεθεμέλιωμα τοῦ γάμου 'Αρχιμ. Δανιήλ 'Αεράκη, ἱεροκήρυκος Γιά τούς χριστιανούς ἕνας εἶναι ὁ θεσμός, πού θεμελιώνει τήν οἰκογένεια: Ὁ ἐκκλησιαστικός γάμος. Δύο νέοι ἑνώνουν τήν ἀγάπη τούς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ. Γιατὶ τὸ Βυζάντιο. Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292.

Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ. Γιατὶ τὸ Βυζάντιο. Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292. Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ Γιατὶ τὸ Βυζάντιο Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292. Κατ ἐπανάληψιν ἔχει ἐπισημανθῆ ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀναθεωρήσουμε ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες τὴν ὀπτικὴ εἰκόνα ποὺ ἔχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ Ο συγγραφέας και εδώ δε γράφει το όνομά του, αλλά η αρχαία εκκλησιαστική παράδοση ομόφωνα αποδίδει το ευαγγέλιο αυτό στον Μάρκο και το συνέδεσε κατά ένα ιδιαίτερο τρόπο με το όνομα του απ. Πέτρου. 1. ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΕΤΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ(Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΑ- ΤΑΣΚΟΠΟΥ)

ΠΩΣ ΝΑ ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΕΤΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ(Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΑ- ΤΑΣΚΟΠΟΥ) Η ΝΕΑ ΤΑΞΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΧΡΙΣΤΟΥ. ΠΩΣ ΝΑ ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΕΤΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ(Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΑ- ΤΑΣΚΟΠΟΥ) Ἀποσπάσματα ἀπὸ ἄρθρο στὰ «ΕΠΙΚΑΙΡΑ» (28-2-13) ΠΕΡΙΛΗΨΗ. ΑΥΤΗ Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΜΑΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΠΟΙΟΙ ΒΡΙΣΚΟΝ- ΤΑΙ ΑΠΟ ΠΙΣΩ,

Διαβάστε περισσότερα

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις,

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις, ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τὸ βιβλίο αὐτὸ εἶναι προϊὸν μακρόχρονης ἐξέλιξης. Γιὰ εἴκοσι περίπου χρόνια, τὸ ἐνδιαφέρον μου γιὰ τὸν Φρέγκε ἀποτέλεσε μέρος ἑνὸς ὁδοιπορικοῦ ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὸ Μόναχο καί, μέσω τῆς Ὀξφόρδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ (5-6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2004, Διορθόδοξον Κέντρον τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Συνόλων - Set Theory

Θεωρία Συνόλων - Set Theory Θεωρία Συνόλων - Set Theory Ἐπισκόπηση γιὰ τὶς ἀνάγκες τῶν Πρωτοετῶν Φοιτητῶν τοῦ Τµήµατος Διοίκησης, στὸ µάθηµα Γενικὰ Μαθηµατικά. Ὑπὸ Γεωργίου Σπ. Κακαρελίδη, Στὸ Τµῆµα Διοίκησης ΤΕΙ Δυτικῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-B A1-2: Περίοδος Δογματικής Ανασυγκρότησης (313-451) Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ»

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» Αν είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός και γίνεται μοχθηρός μόνο μέσα από την κακή επιρροή της κοινωνίας στην οποία ζει, η μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου μας

Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου μας Ἱερὸ Τελετὴ Λήξεως Μαθημάτων Ἁγιογραφίας τῆς Μητροπόλεώς μας Περίοδος ΣΤ, 2013-2014 Ζωὴ καὶ Δημιουργικὴ Συνέχεια στὴν Ὀρθόδοξη Ἁγιογραφία + Κυριακὴ Ἁγιορειτῶν Πατέρων, 9/22.6.2014 Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

-Μιὰ ἀπολογία γιὰ τὴν Πίστη -Εὐδοκία -Ἀναποδογυρισμένος Παράδεισος καὶ ἀντεστραμμένη Κόλαση -Ἡ παραβολὴ τῶν ταλάντων

-Μιὰ ἀπολογία γιὰ τὴν Πίστη -Εὐδοκία -Ἀναποδογυρισμένος Παράδεισος καὶ ἀντεστραμμένη Κόλαση -Ἡ παραβολὴ τῶν ταλάντων -Μιὰ ἀπολογία γιὰ τὴν Πίστη -Εὐδοκία -Ἀναποδογυρισμένος Παράδεισος καὶ ἀντεστραμμένη Κόλαση -Ἡ παραβολὴ τῶν ταλάντων 123 2014 Μιὰ ἀπολογία γιὰ τὴν Πίστη Ἢ ἀλλιῶς, τί θὰ μποροῦσε νὰ πιστεύει κάποιος ποὺ

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη, 26η Μαρτίου 2015 Ἀρ. Πρωτ. 314/Φ. 1. Σεβασμιώτατον Τοποτηρητήν Ἱερᾶς Μητροπόλεως Κεφαλληνίας Εἰς Ἀργοστόλιον

Θεσσαλονίκη, 26η Μαρτίου 2015 Ἀρ. Πρωτ. 314/Φ. 1. Σεβασμιώτατον Τοποτηρητήν Ἱερᾶς Μητροπόλεως Κεφαλληνίας Εἰς Ἀργοστόλιον ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΟ ΟΡΓΑΝΟ ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Θεσσαλονίκη, 26η Μαρτίου 2015 Ἀρ. Πρωτ. 314/Φ. 1. Σεβασμιώτατον Τοποτηρητήν Ἱερᾶς Μητροπόλεως Κεφαλληνίας Εἰς Ἀργοστόλιον

Διαβάστε περισσότερα

LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò

LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò Μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς μνήμης τοῦ Ἁγίου ἐνδόξου Ἀποστόλου καὶ πρώτου Ἁγιογράφου, Εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ (18η Ὀκτωβρίου) καὶ πρὸς τιμήν Του, πραγματοποιήθηκε, μὲ τὴν

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι.

Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι. Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι. Ἡ Χἀρις τῆς Τρισηλίου Θεότητος, τοῦ ἀνάρχου Πατρός, τοῦ συνανάρχου Υἱοῦ καί τοῦ συναϊδίου Ἁγίου

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη)

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Α Ο ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ MURATORI Ο κατάλογος έχει ιδιαίτερη αξία για τον κανόνα της Κ. Διαθήκης. Είναι ο αρχαιότερος

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχανάλυση, Πολιτισμὸς καὶ κοινωνικὲς ἐπιστῆμες 13. Πρὸς μία ψυχαναλυτικὴ ἐπιστημολογία τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν

Ψυχανάλυση, Πολιτισμὸς καὶ κοινωνικὲς ἐπιστῆμες 13. Πρὸς μία ψυχαναλυτικὴ ἐπιστημολογία τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ψυχανάλυση, Πολιτισμὸς καὶ κοινωνικὲς ἐπιστῆμες 13 ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ Πρὸς μία ψυχαναλυτικὴ ἐπιστημολογία τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν I. Ψυχανάλυση καὶ ἐπιστῆμες τοῦ πολιτισμοῦ Ἡ ψυχανάλυση,

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας Ύµνος των Αγίων Ανδρόνικου και Αθανασίας Έχει του «αύριο» κρυµµένη την ελπίδα και τη φυλάει σαν τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13 Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές Το πλήρωμα του χρόνου Συνάντηση Ιουδαϊκού κόσμου με ελληνισμό. Μετάφραση των εβδομήκοντα, Φίλωνας μέσω της αλληγορίας. Η ελληνική φιλοσοφία έδωσε την έννοια της θεωρίας,

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Ἰανουάριος 2011 5 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Τεῦχος 5 - Ἰανουάριος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία ψηφιακὴ ἔκδοση τοῦ ἠλεκτρονικοῦ περιοδικοῦ

Διαβάστε περισσότερα

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: «Θανάτου εορτάζουμε νέκρωσιν...» (κεφ.12) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Λίγο καιρό πρίν ἀπό τό πάθος Του, ὁ Κύριος, ἀφοῦ παρέλαβε τούς τρεῖς προκρίτους μαθητές, τόν Πέτρο, τόν Ἰάκωβο καί τόν Ἰωάννη, ἀνέβηκε στό ὄρος Θαβώρ καί ἐκεῖ, ἐνώπιον αὐτῶν μεταμορφώθηκε.

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Ἀνδρεαδέλλη ΣΗΜΕΙΑ ΜΝΗΜΗΣ. Ποιήματα

Μαρία Ἀνδρεαδέλλη ΣΗΜΕΙΑ ΜΝΗΜΗΣ. Ποιήματα Μαρία Ἀνδρεαδέλλη ΣΗΜΕΙΑ ΜΝΗΜΗΣ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Μάρτιος 2011 7 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Μαρία Ἀνδρεαδέλλη ΣΗΜΕΙΑ ΜΝΗΜΗΣ Ποιήματα Τεῦχος 7 - Μάρτιος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία ψηφιακὴ ἔκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Κολοτούρου ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Σοφία Κολοτούρου ΠΟΙΗΜΑΤΑ Σοφία Κολοτούρου ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Ὀκτώβριος 2011 14 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Σοφία Κολοτούρου ΠΟΙΗΜΑΤΑ Τεῦχος 14 - Ὀκτώβριος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία ψηφιακὴ ἔκδοση τοῦ ἠλεκτρονικοῦ περιοδικοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΓΛΥΠΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΟΤΑΓΑ*

H ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΓΛΥΠΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΟΤΑΓΑ* H ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΓΛΥΠΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΟΤΑΓΑ* Κ ΑΠΟΤΕ ΥΠΗΡΧΕ ΜΙΑ ΜΟΝΟ ΤΕΧΝΗ, αὐτὴ ποὺ θὰ ὑπάρχει στοὺς αἰῶνες, ὅσο βέβαια θὰ ὑπάρχουν ἄνθρωποι ἐπὶ τῆς γῆς ἐννοοῦμε τὴν ἱερὴ καὶ τελετουργικὴ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α

Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α Ἐσωτερικὸ Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγίων Ἀποστόλων Κυμίνων Θεσσαλονίκης Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου πνευματικοῦ Πατρός μας, Μητροπολίτου Ὠρωποῦ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

Θά γίνεις νονός / νονά;

Θά γίνεις νονός / νονά; ΟIΚΟΥΜΕΝΙΚOΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕIΟΝ IΕΡA ΜΗΤΡOΠΟΛΙΣ ΡΕΘYΜΝΗΣ ΚΑI ΑYΛΟΠΟΤAΜΟΥ Θά γίνεις νονός / νονά; Συγχαρητήρια! Πῆρες μιά πολύ ὄμορφη ἀπόφαση! Καί εἶναι τόσο ὄμορφη, γιατί ἔχεις νά προσφέρεις κάτι πολύτιμο στή

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Εἰσαγωγὴ Μιὰ ἀπὸ τὶς βασικὲς πρόσθετες δυνατότητες τῆς ἔκδοσης 3 τῶν ἰατρικῶν ἐφαρμογῶν μας, εἶναι ἡ δυνατότητα συσχετισμοῦ ὅσων ψηφιακῶν ἀρχείων ἀπαιτεῖται στὴν

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ»

«ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ΔΕΛΦΩΝ -ΜΙΟΥΛΗ ΤΗΛ.: 2310 828 989 «ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» ΕΤΟΣ ΣΤ ΠΑΣΧΑ 2013 www.inmetamorfoseos.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Σεπτέμβριος 2015 Α ΤΑΞΗ (Δίωρο πρώτο τετράμηνο) 1.(ΔΕ 2) Το νόημα και η εξέλιξη της χριστιανικής λατρείας. (ΔΕ 3) Ο Χριστός εγκαινιάζει την αληθινή λατρεία. (ΔΕ 4) Με τη λατρεία εκφράζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 23 (2013) 279-283

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 23 (2013) 279-283 Paul Canart, Études de paléographie et de codicologie reproduites avec la collaboration de Maria Luisa Agati et Marco D Agostino, τόμ. I-II [Studi e Testi 450-451], Città del Vaticano 2008, σσ. XXVIII+748+VI+749-1420.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς 1) Πού έγινε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος; Α. Κωνσταντινούπολη Β. Έφεσο Γ. Νίκαια Δ. Χαλκηδόνα 2) Ποιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας : Ἡ θεραπεία τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς. (Ἱερομον. Σάββας)

Ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας : Ἡ θεραπεία τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς. (Ἱερομον. Σάββας) Ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας : Ἡ θεραπεία τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς. (Ἱερομον. Σάββας) Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰώνας τῶν αἰώνων. Ἀμὴν. Χριστός ἀνέστη ἐκ νεκρῶν, θανάτῳ θάνατον πατήσας

Διαβάστε περισσότερα