Καταχρηστική άσκηση δικαιώµατος άρθρο 114 Σχ. Ευρ. Σ. Abuse of a right article 114 of the European Constitution

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Καταχρηστική άσκηση δικαιώµατος άρθρο 114 Σχ. Ευρ. Σ. Abuse of a right article 114 of the European Constitution"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α.Γ. ηµητρόπουλος ΘΕΜΑ Καταχρηστική άσκηση δικαιώµατος άρθρο 114 Σχ. Ευρ. Σ. Abuse of a right article 114 of the European Constitution Καρυτσιώτη Όλγα Αρ. Μ Εξάµηνο Αθήνα 2006

2 2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 2 II. Βασικά λήµµατα (λέξεις κλειδιά)... 4 III. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η κατάχρηση δικαιώµατος γενικά Ιστορική πορεία Προσδιορισµός της έννοιας - Βασικά χαρακτηριστικά Συνέπειες Κυρώσεις Κριτική της διάταξης 25 3Σ Σχέση άρθρου 25 3Σ και άρθρου 281 ΑΚ Το άρθρο 17 της ΕΣ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ Το Σχέδιο του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος και το άρθρο Γενικά Ο Χάρτης των θεµελιωδών ικαιωµάτων της Ένωσης και το άρθρο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η κατάχρηση δικαιώµατος στην πράξη Το δικαίωµα της απεργίας Το άρθρο 106 2Σ Το δικαίωµα στην ιδιοκτησία IV. ΠΕΡΙΛΗΨΗ V. ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ VI. ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ VII. Βιβλιογραφία... 27

3 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το θέµα Θέµα της παρούσας εργασίας είναι η καταχρηστική άσκηση δικαιώµατος σύµφωνα µε το άρθρο 114 του Σχεδίου του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος. Σε ένα πρώτο στάδιο γίνεται προσέγγιση των βασικών εννοιών και επιχειρείται η ανάλυση των κύριων γνωρισµάτων της κατάχρησης δικαιώµατος, µε βάση τη γενική αρχή του άρθρου 25 3 του Συντάγµατος. Παρατίθενται, επίσης, τα άρθρα 281 του Αστικού Κώδικα και 17 της Ευρωπαϊκής Σύµβασης ικαιωµάτων του Ανθρώπου (ΕΣ Α) πάνω στο ίδιο θέµα. Στη συνέχεια αποτυπώνεται η διαδικασία πολιτικών ζυµώσεων που λαµβάνει χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, µέσω του Σχεδίου του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος και σκιαγραφούνται οι πιθανές µελλοντικές εξελίξεις. Έπειτα παρουσιάζεται ο Χάρτης των Θεµελιωδών ικαιωµάτων της Ένωσης και το άρθρο 114 που περιλαµβάνεται σε αυτόν (και ο τελευταίος µε τη σειρά του στο Σχ. Ευρ. Σ.). Η σύντοµη ανάλυση του άρθρου 114 Σχ. Ευρ. Σ. οφείλεται στην οµοιότητά του προς τα άρθρα 25 3Σ, 281ΑΚ και κυρίως 17 ΕΣ Α, τα οποία µας απασχόλησαν ανωτέρω. Ακολουθεί η αναφορά στην πρακτική εφαρµογή της κατάχρησης δικαιώµατος, µε συγκεκριµένα παραδείγµατα. Τέλος, σηµειώνονται τα βασικά συµπεράσµατα µε βάση το πόνηµα αυτό, ενώ δεν παραλείπονται και οι αποφάσεις των δικαστηρίων πάνω στο πραγµατευόµενο θέµα.

4 4 Βασικά λήµµατα (λέξεις κλειδιά) Ι. Κατάχρηση Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γ. Μπαµπινιώτη εκδόσεις Κέντρο Λεξικολογίας, Αθήνα «1. η υπερβολική χρήση, η χρήση που ξεπερνά το φυσιολογικό, ή νόµιµο όριο ΣΥΝ. σπατάλη, ξόδεµα, εκµετάλλευση ΑΝΤ. Οικονοµία, φειδώ ΦΡ.ΝΟΜ. (α) κατάχρηση εξουσίας (β) κατάχρηση δικαιώµατος: η άσκηση δικαιώµατος έτσι ώστε να παραβιάζονται τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός και οικονοµικός σκοπός του δικαιώµατος». ΙΙ. ικαίωµα «η ελευθερία που αναγνωρίζεται από το νόµο σε φυσικό ή νοµικό πρόσωπο να ενεργεί για την ικανοποίηση των συµφερόντων του». Ι. Abuse The improper, excessive use of something, for a wrong purpose or end, often in an illegal way. II. Right A just claim to power or privilege or something that belongs to a person by law. A moral or legal entitlement to have or to do something. An abstract idea of that which is due to a person by law.

5 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η κατάχρηση δικαιώµατος γενικά 1.1. Ιστορική πορεία Η καταχρηστική άσκηση δικαιώµατος, ως πράξη αποδοκιµαστέα από την έννοµη τάξη και για το λόγο αυτό ως επισύρουσα συνέπειες, κάνει για πρώτη φορά την εµφάνισή της στο άρθρο 18 του Θεµελιώδους Νόµου της Βόννης. Σύµφωνα µε το άρθρο αυτό, η άσκηση συνταγµατικού δικαιώµατος µε απώτερο σκοπό την υπόσκαψη των θεµελίων του δηµοκρατικού πολιτεύµατος ή και την ανατροπή του είναι απαγορευµένη. Συνέπεια µιας τέτοιας πρακτικής είναι, σύµφωνα µε το θεµελιώδη Νόµο, η αποδυνάµωση του συγκεκριµένου δικαιώµατος και η απογύµνωση του δικαιούχου από την εξουσία άσκησής του, κατόπιν απόφασης του Οµοσπονδιακού Συνταγµατικού ικαστηρίου. Η ρύθµιση αυτή του άρθρου 18 είναι φανερά επηρεασµένη από τη φορτισµένη αρνητικά προηγηθείσα περίοδο, κατά την οποία µέσα στα πλαίσια του σχετικά ουδέτερου Συντάγµατος της Βαϊµάρης, δόθηκε η ευκαιρία στον Χίτλερ να εδραιώσει µια «σηµαντικά ανεκτή επανάσταση». Προς αποφυγήν, λοιπόν, ανάλογης µελλοντικής εκτροπής από τη νοµιµότητα, ο Θεµελιώδης Νόµος υιοθέτησε µια πιο αυστηρή στάση απέναντι στην κατάχρηση δικαιώµατος, τιµωρώντας µε έκπτωση από το δικαίωµα εκείνου που θα την επιχειρούσε. 1 Σε διεθνές επίπεδο, η απαγόρευση της κατάχρησης δικαιώµατος καθιερώθηκε µε τις διεθνείς ιακηρύξεις των Ανθρωπίνων ικαιωµάτων. 1 Κατά το χρόνο της έκπτωσης ο καταχρώµενος ήταν δυνατό να στερηθεί το ενεργητικό και παθητικό εκλογικό δικαίωµα και το δικαίωµα καταλήψεως δηµοσίων αξιωµάτων, σε περίπτωση δε νοµικού προσώπου, διατάσσετο η διάλυσή του. βλ. Ράϊκος, Παραδόσεις Συνταγµατικού ικαίου τόµος Β σελ. 169, 1984.

6 6 Συγκεκριµένα, η απαγόρευση αυτή περιελήφθη στο άρθρο 30 της Παγκόσµιας ιακηρύξεως των Ανθρωπίνων ικαιωµάτων (1948) και στο άρθρο 5 1 του ιεθνούς Συµφώνου περί των «αστικών (ατοµικών) και πολιτικών δικαιωµάτων» (1966). Επιπλέον το άρθρο 17 της ΕΣ Α επαναδιατυπώνει το άρθρο 30 της Παγκόσµιας ιακηρύξεως. Όσον αφορά στην Ελλάδα, παρόµοια απαγόρευση της καταχρηστικής άσκησης δικαιώµατος δεν υπήρχε στα ελληνικά Συντάγµατα, µέχρι το 1963, όταν έγινε πρόταση αναθεώρησης του Συντάγµατος του Η επίδραση του Θεµελιώδους Νόµου της Βόννης οδήγησε στην πρόταση προσθήκης µιας διάταξης απαγορευτικής της κατάχρησης δικαιώµατος. Η εν λόγω απαγόρευση εµφανίζεται και στο άρθρο 24 2 του δικτατορικού Συντάγµατος του 1968, αλλά και στο Σύνταγµα του 1952 όπου µε το άρθρο 1 της Συντακτικής Πράξεως της 7 ης Αυγούστου 1974 προστέθηκε το άρθρο 20Α 3. Η διάταξη αυτή της Συντακτικής Πράξεως περιελήφθη στο άρθρο 22 2 του Κυβερνητικού Σχεδίου Συντάγµατος. Το άρθρο αυτό εισέπραξε την αποδοκιµασία της Αντιπολίτευσης, γεγονός που είχε ως αποτέλεσµα την επαναδιατύπωσή του και την ψήφισή του υπό τη νέα αυτή µορφή, αυτή που πέρασε τελικά και στο άρθρο 25 3 του σηµερινού Συντάγµατος Προσδιορισµός της έννοιας - Βασικά χαρακτηριστικά. Τα δικαιώµατα, ως εξουσίες που απονέµονται από το δίκαιο στα πρόσωπα για την ικανοποίηση των εννόµων συµφερόντων τους, αποβλέπουν στην προστασία του φορέα τους από δυνάµεις ισχυρότερες από αυτόν (όπως το Κράτος).

7 7 Κατά τις νεότερες όµως αντιλήψεις, οι εξουσίες τις οποίες εγγυάται ένα δικαίωµα δεν απειλούνται µόνο από εξωτερικές δυνάµεις, αλλά και από τον ίδιο το φορέα του δικαιώµατος. Ο τελευταίο, παρά την υποχρέωση που έχει όχι µόνο να παραλείπει να βλάπτει το κοινωνικό σύνολο αλλά και να αναλαµβάνει θετική δράση µεριµνώντας για το κοινωνικό συµφέρον, δύναται να αποδειχθεί πηγή κινδύνου µέσω της καταχρηστικής άσκησης δικαιώµατος. Το Σύνταγµα δεν ορίζει ρητά την έννοια της καταχρηστικής άσκησης δικαιώµατος. Παρ όλα αυτά, στο άρθρο 25 2Σ εντοπίζουµε έναν έµµεσο, θετικό προσδιορισµό της έννοιας αυτής, ως άσκησης ενός δικαιώµατος κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να είναι ασυµβίβαστος µε την πραγµάτωση της κοινωνικής προόδου µέσα σε ελευθερία και δικαιοσύνη. Η κατάχρηση δικαιώµατος δεν είναι µια στατική κατάσταση. Χαρακτηρίζεται κατ εξοχήν από κινητικότητα, καθώς είναι µια πορεία µετάβασης από το χώρο της νοµιµότητας σε αυτόν της µη-νοµιµότητας. Σε αυτό ακριβώς συνίσταται και η διαλεκτικότητα της έννοιας αυτής. Συγκεκριµένα, ο φορέας του δικαιώµατος ασκεί το δικαίωµά του καταρχήν νοµίµως και αυτό γιατί δεν παραβιάζει καµία ρητή διάταξη κανόνα δικαίου. Είναι φανερή η διάκριση µεταξύ κατάχρησης και παράβασης, ούτως ώστε σε περίπτωση κατάχρησης είναι αδύνατον να συντρέχει παράβαση, µολονότι αρκετές φορές η νοµολογία µας έχει χαρακτηρίσει απεργίες ως παράνοµες, ενώ στην πραγµατικότητα επρόκειτο για καταχρηστικές, ελλείψει παραβίασης συγκεκριµένου κανόνα δικαίου. Αυτή η καταρχήν νοµότυπη, εκ πρώτης όψεως σύµφωνη προς το δίκαιο άσκηση δικαιώµατος καταλήγει να είναι παράνοµη, λόγω του υπερβολικού της χαρακτήρα. Ο καταχρώµενος ασκεί το δικαίωµά του κατά τρόπο εξαντλητικό των ορίων του, έτσι ώστε µια συµπεριφορά καταρχήν νόµιµη (για το λόγο ότι κινούνταν εντός των πλαισίων του µέτρου) να

8 8 µετατρέπεται σε τελικά παράνοµη, µη ανεκτή από την έννοµη τάξη συµπεριφορά. Με τη συµπεριφορά του αυτή, ο καταχρώµενος στην ουσία εκµεταλλεύεται την εξουσία που του έχει απονεµηθεί από την έννοµη τάξη, την χρησιµοποιεί για να ικανοποιήσει σκοπούς κατάφωρα αντίθετους από εκείνους για τους οποίους του εδόθη αυτή και πάντως σκοπούς που καταστρατηγούν την έννοµη τάξη. Η υπερβολική αυτή συµπεριφορά πρέπει να είναι εµφανής, δηλαδή οφθαλµοφανής και πρόδηλη βάσει εξωτερικών γεγονότων. Κατά την καταχρηστική άσκηση δικαιώµατος ο σκοπός του νοµοθέτη διαφέρει από το σκοπό του φορέα και στο εξής καταχρώµενου. Όµως κανένα δικαίωµα δεν επιτρέπεται να ασκείται για σκοπό ξένο προς αυτόν για τον οποίο έχει τεθεί, αυτό δε ακριβώς συµβαίνει εδώ καθώς η καταχρηστική άσκηση δικαιώµατος αντιστρατεύεται τον τεθειµένο σκοπό του. Βέβαια, το Σύνταγµα δεν εξικνείται µέχρι του σηµείου να ορίσει για ποιους σκοπούς µπορεί να ασκείται ένα δικαίωµα αντιθέτως όµως ορίζει για ποιους σκοπούς δεν µπορεί να ασκείται, όπως για την κατάλυση του ιδίου του Συντάγµατος. Πάντως η κατάχρηση δικαιώµατος είναι απαγορευµένη, ανεξάρτητα από το αν στοχεύει στην ικανοποίηση ιδιωτικού συµφέροντος ή στην καταπολέµηση της έννοµης τάξεως. Η απαγόρευση της κατάχρησης δικαιώµατος είναι διατυπωµένη στο άρθρο 25 3 του Συντάγµατος, η κατάχρηση δικαιώµατος είναι δηλαδή αντισυνταγµατική. Η απαγόρευση αυτή όµως δε συνιστά περιορισµό του δικαιώµατος, αλλά οριοθέτησή του. Αυτό έχει ως συνέπεια το ότι όποιος ασκεί

9 9 καταχρηστικά ένα δικαίωµα κινείται αυτοµάτως εκτός του χώρου οριοθέτησής του. Επιπλέον, η απαγόρευση της κατάχρησης δικαιώµατος, ως τροχοπέδη της άσκησής του, είναι ανεξάρτητη από την ύπαρξη πταίσµατος στο πρόσωπο του καταχρώµενου, δηλαδή ο animus nocendi δεν ανήκει στην έννοια της κατάχρησης δικαιώµατος, η οποία είναι καθαρά αντικειµενική. 2 Τυποποιηµένες περιπτώσεις κατάχρησης δικαιώµατος Η άσκηση δικαιώµατος θεωρείται καταχρηστική από τα δικαστήρια στις εξής χαρακτηριστικές περιπτώσεις: - Όταν ο δικαιούχος απέχει από την άσκηση του δικαιώµατός του για µακρό χρονικό διάστηµα και έχοντας δηµιουργήσει την εύλογη πεποίθηση ότι έχει παραιτηθεί από αυτό, αρχίζει να το ασκεί και πάλι. - Ο δικαιούχος συµπεριφέρεται αντιφατικά κατά την άσκηση του δικαιώµατος. Η συµπεριφορά δηλαδή προσκρούει στην απαγόρευση venire contra factum proprium Χαρακτηριστική απόφαση η ΑΠ 190/1993 (ΝoΒ 1994 σελ. 654). - Ο δικαιούχος ασκεί το συγκεκριµένο δικαίωµα µε µόνο σκοπό την πρόκληση βλάβης σε άλλον, το ασκεί δηλαδή κακόβουλα Συνέπειες Κυρώσεις Αρµόδιο να κρίνει το πότε συντρέχει καταχρηστική άσκηση δικαιώµατος είναι το δικαστήριο. Αυτό σηµαίνει πως ακόµη και αν ο νόµος 2 Όπως τόνιζε ο Γ. Μπαλής. «ια της διατάξεως ταύτης (281ΑΚ) κατ αντίθεσιν προς το ρωµαϊκόν δίκαιον δεν αν ιχνεύει ο νόµος τα ελατήρια (animus alii nocendi) εξ ων ωρµήθη εν τη ασκήσει του δικαιώµατος ο δικαιούχος αλλά τάσσει αντικειµενικά κριτήρια τούτου, δηλ. την καλήν πίστην, τα χρηστά ήθη και τον εις το δικαίωµα εγκείµενον σκοπόν». Π.. αγτόγλου, Γνωµοδοτήσεις 1999.

10 10 χαρακτηρίζει εκ των προτέρων µια συµπεριφορά ως καταχρηστική, το δικαστήριο δεν υποχρεούται να την αναγνωρίσει ως τέτοια, αντιθέτως έχει τη δυνατότητα να ελέγξει τη συνταγµατικότητά του. Όσον αφορά στις συνέπειες της κατάχρησης δικαιώµατος, αυτές δεν αναφέρονται ρητά στο άρθρο 25 3Σ. Η διάταξη αποψιλώθηκε από τις κυρώσεις της λόγω αντιδράσεων που είχε προκαλέσει στην αντιπολίτευση το άρθρο 22 2 του Κυβερνητικού Σχεδίου Συντάγµατος, το οποίο προέβλεπε ότι η κατάχρηση δικαιώµατος «τιµωρείται όπως νόµος ορίζει». 3 Το γεγονός ότι η ανωτέρω φράση αφαιρέθηκε από το νέο άρθρο 25 3Σ λόγω πολιτικού συµβιβασµού έχει ως αποτέλεσµα το ότι ο νοµοθέτης δεν είναι υποχρεωµένος να προβλέψει µε νόµο την αντίστοιχη αξιόποινη πράξη και έως τώρα δεν έχει ψηφισθεί εκτελεστικός του Συντάγµατος νόµος µε ποινικές κυρώσεις. Εν τούτοις είναι δυνατόν να προβλεφθούν τέτοιες κυρώσεις από τον κοινό νοµοθέτη, δεδοµένου ότι το Σύνταγµα σπανίως καθορίζει το αξιόποινο πράξεων. 4 Συνεπώς, ο καταχρώµενος δε νοµιµοποιείται να επικαλεσθεί τη συνταγµατική προστασία του δικαιώµατος που άσκησε καταχρηστικά. Αν το δικαίωµα ασκήθηκε δικαιοπρακτικά, τότε η δικαιοπραξία είναι άκυρη ως αντίθετη σε απαγορευτική διάταξη νόµου (ΑΚ 174). Αν η άσκηση συνίσταται σε δικαστική ενέργεια τότε αυτή απορρίπτεται ως απαράδεκτη. Αν, τέλος, η άσκηση του δικαιώµατος έγινε µε υλικές πράξεις, τότε το πρόσωπο που εθίγη από την κατάχρηση δικαιούται να αξιώσει άρση των πράξεων αυτών και παράλειψή τους στο µέλλον. 3 Σχετικά µε τη διάταξη αυτή ο Α. Μάνεσης σηµειώνει ότι κατ αυτόν τον τρόπο στοιχειοθετείτο ένα είδος «ιδιώνυµου» αδικήµατος που θα µπορούσε να οδηγήσει σε καταχρηστική εφαρµογή της διάταξης αυτής από το κράτος. Βλ. Μάνεσης Αριστόβουλος, Συνταγµατικά ικαιώµατα Α τόµος 1982, σελ Κατ εξαίρεση π.χ. άρθρα 6 3Σ και 9 2Σ.

11 11 Αξίζει να σηµειωθεί ότι η κατάχρηση δικαιώµατος δεν οδηγεί στην έκπτωση του καταχρώµενου από το δικαίωµα. Ο φορέας του µπορεί να το ασκήσει εκ νέου, αρκεί η άσκηση αυτή να κινείται µέσα στα επιτρεπτά και νόµιµα όρια Κριτική της διάταξης 25 3Σ. Η διάταξη του άρθρου 25 3Σ έχει γίνει αντικείµενο σφοδρής και πολύπλευρης κριτικής, αποδεικνύοντας ότι οι υποστηρικτές της είναι ολιγάριθµοι. Η κριτική εντοπίζει στη διάταξη αυτή και στο «ιδιώνυµο» αδίκηµα που θεσπίζει, το «µέσο» για να ανατραπεί όλο το σύστηµα συνταγµατικής προστασίας των ατοµικών και κοινωνικών δικαιωµάτων, καθώς ελλοχεύει ο κίνδυνος ποινικοποίησης κάθε εκδήλωσης ανθρώπινης ελευθερίας αφ ης στιγµής ο νοµοθέτης αφήνεται ελεύθερος να ορίσει τί είναι κατάχρηση δικαιώµατος, µε µια δόση υποκειµενισµού. 5 Άλλοι επικριτές επισηµαίνουν πως η διάταξη αποτελεί contradictio in terminis (ορολογική αντίφαση) και, επιπλέον, είναι αναποτελεσµατική διότι αρκείται σε µια απαγόρευση ηθικο-πολιτικής φύσης χωρίς ουσιαστικό αντίκρισµα. Επίσης, έχει προβληθεί και µοµφή όσον αφορά στη συνταγµατικότητα 6 του άρθρου 25 3Σ καθώς έχει έλλειψη σαφούς πραγµατικού και ως εκ τούτου δηµιουργεί ανασφάλεια δικαίου. Ορµώµενη από το γεγονός ότι η διάταξη του άρθρου 25 3Σ στερείται κύρωσης και επειδή, ακολούθως, χαρακτηρίζεται από υπέρµετρη αοριστία που καθιστά την ερµηνευτική της προσέγγιση σχεδόν αδύνατη, 5 Βεγλερής Φ. Η Σύµβαση των ικαιωµάτων του Ανθρώπου και το Σύνταγµα τόµος Α 1977, σελ ιοικ Εφετ Λαρ 28/1977.

12 12 µέρος της θεωρίας υποστηρίζει ότι το άρθρο 25 3Σ είναι «ατελής» διάταξη, lex imperfecta. Ο αντίλογος 7 στην τοποθέτηση αυτή προβάλλει το επιχείρηµα ότι το Σύνταγµα δεν περιλαµβάνει «ατελείς» διατάξεις και ότι το άρθρο 25 3Σ διατήρησε τον επιτακτικό του χαρακτήρα και µετά την αφαίρεση της φράσης «τιµωρείται ως νόµος ορίζει». Επιπλέον, µε αφορµή τη χρήση του άρθρου 25 3Σ από τη νοµολογία µε τρόπο σχετικά ασαφή, παρατηρείται 8 ότι όταν το άρθρο αυτό υπάρχει στο δικανικό συλλογισµό, έχει ως αποτέλεσµα τον έλεγχο του συνταγµατικού δικαιώµατος υπό τα εξής τρία πρίσµατα: Πρώτον, µε βάση το σχετικό εκτελεστικό νόµο, δεύτερον µε βάση τη συνταγµατική διάταξη και τρίτον µε βάση τη µη παραβίαση του άρθρου 25 3Σ. Συνεπώς οι περιορισµοί πολλαπλασιάζονται δυσχεραίνοντας το έργο του δικαστή να διατηρήσει την ενότητα των ρυθµίσεων του Συντάγµατος και υπονοµεύει τον προστατευτικό τους ρόλο. Εποµένως η διάταξη του άρθρου 25 3Σ πρέπει να γίνεται αντικείµενο επίκλησης µε περίσκεψη και προσοχή, προς αποφυγή του κινδύνου να γίνει κατάχρηση του ίδιου του άρθρου της κατάχρησης δικαιώµατος, αλλά και ανατροπή του θεµελιώδους κανόνα πως, «ό,τι δεν απαγορεύεται ρητά, επιτρέπεται» Σχέση άρθρου 25 3Σ και άρθρου 281 ΑΚ Το άρθρο 281 του Αστικού Κώδικα µεταφέρει την απαγόρευση της καταχρηστικής άσκησης δικαιώµατος από το επίπεδο της ιεραρχικά υπέρτερης συνταγµατικής διάταξης στο επίπεδο του κοινού δικαίου. 7 Ράϊκος Α. Παραδόσεις Συνταγµατικού ικαίου τεύχος α και β τόµος Β, 1984 σελ Ε.Β. Βενιζέλος. Οι συνταγµατικές ελευθερίες στην πράξη, 1986.

13 13 Για την εφαρµογή του δεν απαιτείται πταίσµα, καθώς τα κριτήρια που έχουν τεθεί (καλή πίστη, χρηστά ήθη και οικονοµικός σκοπός του δικαιώµατος) είναι αντικειµενικά και ως αόριστες νοµικές έννοιες εξειδικεύονται από το δικαστή µε βάση τις εκάστοτε ισχύουσες κοινωνικές αντιλήψεις. Η νοµολογία των πολιτικών κυρίως δικαστηρίων χρησιµοποιεί συχνά την ταυτόχρονη εφαρµογή του άρθρου 25 3Σ και του άρθρου 281 ΑΚ εν όψει της ενότητας της έννοµης τάξης και της ενδυνάµωσης του δικανικού συλλογισµού. Όσοι αποδέχονται την κοινή αυτή εφαρµογή υποστηρίζουν ότι το άρθρο 25 3Σ αναφέρεται σε όλες τις νοµικές εξουσίες που παραβιάζουν τα όρια της έννοµης τάξης, τόσο στο ιδιωτικό όσο και δηµόσιο δίκαιο (σύγχρονη θεωρία) αλλά και ότι η 281ΑΚ είναι κανόνας δηµόσιας τάξης. Υπάρχουν όµως και οι διαφωνούντες, σύµφωνα µε τους οποίους το άρθρο 281ΑΚ εφαρµόζεται αυστηρά και µόνο στις ιδιωτικές σχέσεις, ενώ το άρθρο 25 3Σ αναφέρεται αποκλειστικά στις σχέσεις Κράτους-πολίτη και µάλιστα µόνο για τα άρθρα 4 έως 24 του Συντάγµατος. Αναφέρεται επιπλέον, ότι δεν είναι δυνατόν να κάνουµε λόγο για «τριτενέργεια» του άρθρου 25 3 από τη στιγµή που η απαγόρευση της κατάχρησης δικαιώµατος έχει τυποποιηθεί στο άρθρο 281 ΑΚ. Εξάλλου, κατά µια άλλη άποψη, τα δύο άρθρα έχουν διαφορετικά κριτήρια και διαφορετική οπτική Το άρθρο 17 της ΕΣ Α Η Ευρωπαϊκή Σύµβαση των ικαιωµάτων του Ανθρώπου (ΕΣ Α) είναι προϊόν της δράσης του Συµβουλίου της Ευρώπης κατά τη διάρκεια 9 Το Σ (Το Σύνταγµα) τεύχος 6/2000 «Η σχέση των διατάξεων των άρθρων 25 3 Συντ. και 281ΑΚ. Τα όρια του πεδίου εφαρµογής της γενικής ρήτρας του άρθρου 25 3Συντ. Με αφορµή την ΑΠ 73/1999» του Αποστ. Παπακωνσταντίνου.

14 14 των µεταπολεµικών χρόνων. Συγκεκριµένα, πρόκειται για την πρώτη και πιο διαχρονική διεθνή σύµβαση του Συµβουλίου της Ευρώπης. Ακριβώς λόγω του σηµαντικού χαρακτήρα της ΕΣ Α, ο εθνικός συνταγµατικός δικαστής ερµηνεύει το Σύνταγµα σύµφωνα µε την ΕΣ Α, όπως η τελευταία προσδιορίζεται από το Ε Α. Η ΕΣ Α στο άρθρο 17 απαγορεύει στα κράτη αλλά και στα άτοµα να προβαίνουν σε δραστηριότητες που αποσκοπούν στον περιορισµό ή στην καταστροφή δικαιωµάτων ή ελευθεριών που αναγνωρίζει η Σύµβαση. Ειδικά για τα κράτη, υφίσταται η παρεχόµενη σε αυτά δυνατότητα να επιβάλλουν περιορισµούς στην άσκηση ορισµένων δικαιωµάτων. Η δυνατότητα όµως αυτή ελέγχεται µε τη βοήθεια της αρχής της αναλογικότητας. Θα ελεγχθεί δηλαδή: i) εάν ο περιορισµός είναι κατάλληλος ii) εάν ο περιορισµός είναι αναγκαίος (εάν δηλαδή δεν υπάρχει άλλο ηπιότερο µέσο επίτευξης του σκοπού) iii) εάν τα προτερήµατα επικρατούν των µειονεκτηµάτων.

15 15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Το Σχέδιο του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος και το άρθρο Γενικά Το Σχέδιο του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος, καρπός συµφωνίας του Ιουνίου 2004, αποτελεί αδιαµφισβήτητα µια καινοτοµία στο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης µε πολύπλευρες συνέπειες. Έως τώρα, η Ευρωπαϊκή Ένωση συνιστά µια πολιτική ένωση κρατών-µελών, καθένα από τα οποία παραχωρεί µέρος των αρµοδιοτήτων και εξουσιών του, παραµένοντας όµως κυρίαρχο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει νοµική προσωπικότητα, την οποία απέκτησε µε τη συνθήκη του Άµστερνταµ. πρόκειται για µια διεθνή προσωπικότητα της Ένωσης απέναντι στα µέλη της, η οποία δεν απονέµεται ως ρητή. Η de facto αυτή νοµική προσωπικότητα εκδηλώνεται µέσω της δυνατότητας της Ένωσης να συνάπτει διεθνείς συνθήκες δια του Συµβουλίου. Η ευρωπαϊκή ενοποίηση στις µέρες µας βρίσκεται αντιµέτωπη µε το κρίσιµο ζήτηµα της νοµιµοποίησής της, καθώς πολλαπλασιάζονται οι ενδείξεις µιας γενικευµένης αρνητικής στάσης των πολιτών απέναντι στο µέλλον του θεσµού (όπως, για παράδειγµα, φαίνεται στα αρνητικά δηµοψηφίσµατα). Απέναντι στην πρόκληση αυτή το Σχέδιο του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος έρχεται να προτείνει την «αναδόµηση» 10 της Ευρωπαϊκής Ένωσης µέσω ενός αναµορφωµένου ευρωπαϊκού κοινωνικού µοντέλου. 10 Άρθρο 1 του Σχ. Ευρ. Σ. «Το παρόν Σύνταγµα ιδρύει την Ευρωπαϊκή Ένωση».

16 16 Με το Σχ. Ευρ. Σ. επιχειρείται να απλοποιηθεί το θεσµικό πλαίσιο της Ένωσης, να γίνει αποτελεσµατικότερο και, κυρίως, να προσεγγίσει τον ευρωπαίο πολίτη µε λιγότερο απρόσωπο και περισσότερο άµεσο τρόπο. Επιπλέον, µε το Σχέδιο του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος η Ευρωπαϊκή Ένωση αποκτά ενιαίο νοµικά σύνολο θεσµών και οι ιδρυτικές συνθήκες που ίσχυαν έως τώρα αντικαθίστανται, µε άλλα λόγια συνταγµατοποιούνται οι διεθνείς συνθήκες που είχαν ιδρύσει τις Κοινότητες και την Ένωση. Στόχος του Σχεδίου του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος είναι να προσδώσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση σταθερότητα και νοµιµοποίηση, το ίδιο όµως δεν έχει ακόµη δεσµευτική ισχύ. Για να γίνει αυτό, απαραίτητη είναι η επικύρωσή του από όλα τα εθνικά κοινοβούλια ή η αποδοχή του µε δηµοψήφισµα. Κάτι τέτοιο δεν έχει γίνει έως σήµερα από όλα τα κράτη- µέλη, ορισµένα µάλιστα το έχουν απορρίψει µε αρνητικό δηµοψήφισµα, όπως η Γαλλία και η Ολλανδία. Το γεγονός ότι η θεσµική αυτή ανασυγκρότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιλέχθηκε να γίνει µέσω ενός Ευρωπαϊκού Συντάγµατος δεν είναι τυχαίο. Αντίθετα, προαναγγέλλει την ίδρυση ενός µορφώµατος αποµακρυσµένου από την έννοια της πολιτικής ένωσης ή του διεθνούς οργανισµού, ενός µορφώµατος συγγενούς προς την έννοια του κράτους. Ως γνωστόν, σύνταγµα δεν διαθέτουν οι διεθνείς οργανισµοί, αλλά µόνο τα κράτη. Σηµατοδοτείται, µε τον τρόπο αυτό, µια αλλαγή κεφαλαιώδους σηµασίας για τον ευρωπαϊκό χώρο. Σχεδιάζεται η µελλοντική µετάλλαξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης από διακρατικό οργανισµό σε κρατικό. Υπό την προϋπόθεση ότι το Σχέδιο του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος θα αποκτήσει πλήρη νοµική δεσµευτική ισχύ, το ευρωπαϊκό τοπίο θα πρέπει να αντιµετωπίσει µία ιστορική ανατροπή: ανώτερος νόµος πλέον θα είναι

17 17 το Ευρωπαϊκό Σύνταγµα και τα εθνικά Συντάγµατα θα υπόκεινται ιεραρχικά σε αυτό, χάνοντας την έως τώρα ιδιότητά τους ως supremae leges. Θα συντελεστεί δηλαδή η λεγόµενη αναστροφή νοµικής υπεροχής και έτσι, κανόνα θα αποτελεί ό,τι ορίζει το Ευρωπαϊκό Σύνταγµα, χωρίς να µπορούν τα εθνικά Συντάγµατα να θέτουν προσκόµµατα στην εφαρµογή του σε περίπτωση µη συµφωνίας µε αυτό. Ωστόσο, µέχρι να αποκτήσει δεσµευτική ισχύ το Σχέδιο του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος και αναχθεί έτσι στον ανώτατο τυπικό νόµο, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αποτελεί ένα novum 11. Ούτε διεθνή οργανισµό, καθώς έχει υψηλότερο βαθµό ιδίας βούλησης από ό,τι εκείνος, αλλά ούτε και κράτος µε την κυριολεκτική έννοια του όρου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσεγγίζει περισσότερο τη µορφή µιας κοινωνίας-προτύπου που συνθέτει το υπερεθνικό-διακρατικό στοιχείο µε αυτό της κρατικής κυριαρχίας Ο Χάρτης των θεµελιωδών ικαιωµάτων της Ένωσης και το άρθρο 114. Το Σχέδιο του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος, εκτός από τις διατάξεις που αναφέρονται στη διάρθρωση των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στη λειτουργία τους, ενσωµατώνει ταυτόχρονα στο δεύτερο µέρος του τον Χάρτη των Θεµελιωδών ικαιωµάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε η ρύθµιση των θεµελιωδών δικαιωµάτων να είναι συστηµατική. Αρχικά, η Συνθήκη του Μάαστριχτ (1992) στο άρθρο 6 2 όρισε ότι η Ένωση «σέβεται τα θεµελιώδη δικαιώµατα όπως κατοχυρώνονται µε την ευρωπαϊκή Σύµβαση για την Προστασία των ικαιωµάτων του Ανθρώπου 11 Ν. Σκανδάµης Ευρωπαϊκό ίκαιο Ι Θεσµοί της Ευρ. Ένωσης 2003, σελ. 152.

18 18 και των Θεµελιωδών Ελευθεριών που υπογράφηκε στη Ρώµη 4 Νοεµβρίου 1950». Στη συνέχεια, τον Ιούνιο του 1999 το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο της Κολονίας συµφώνησε να καταρτίσει Χάρτη των Θεµελιωδών ικαιωµάτων της Ένωσης «προκειµένου να καταστεί η καθοριστική σηµασία τους και η βασιµότητά τους περισσότερο ορατή στους πολίτες της Ένωσης». Ο Χάρτης περιλαµβάνει όλα τα κλασικά ανθρώπινα δικαιώµατα όπως αυτά αναπτύχθηκαν στη νοµολογία του Ευρωπαϊκού ικαστηρίου Ανθρωπίνων ικαιωµάτων του Στρασβούργου, η εµβέλειά του όµως επεκτείνεται καθώς: Αναδεικνύει τα δικαιώµατα που απορρέουν από τις συνταγµατικές παραδόσεις και τις διεθνείς υποχρεώσεις από συνθήκες κοινές για τα κράτη-µέλη. Λαµβάνει υπόψιν τις εξελίξεις στο χώρο της επιστήµης και της τεχνολογίας. Αντικατοπτρίζει και σέβεται το ευρωπαϊκό κοινωνικό µοντέλο και τα νέα ευρωπαϊκά πρότυπα της καλής διακυβέρνησης, της κοινωνικής πολιτικής, της οικολογίας, της διοίκησης, της δικαιοσύνης και των πολιτικών δικαιωµάτων. Επιπροσθέτως, ο Χάρτης συµβάλλει δυναµικά στην ανάπτυξη κοινών αξιών στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, µε σεβασµό στην ποικιλοµορφία των εθνικών ταυτοτήτων. Ως κείµενο προστασίας δικαιωµάτων, περιορίζει την άσκηση εξουσίας από τα ευρωπαϊκά θεσµικά όργανα λόγω των υποχρεώσεών τους να σέβονται το Χάρτη. Ο Χάρτης αποτελεί µέρος του κοινοτικού κεκτηµένου, ωστόσο σε καµία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις ρυθµίσεις των επιµέρους κρατών-

19 19 µελών για τα θεµελιώδη δικαιώµατα, αλλά τα συµπληρώνει (άρθρο ΙΙ- 113). Αξίζει να σηµειωθεί πως ο Χάρτης (στο άρθρο 52 3) αναγνωρίζει την εξέχουσα θέση της ΕΣ Α, υπό το φως της οποίας οφείλει να ερµηνεύεται. Άρθρο ΙΙ-114 Απαγόρευση της κατάχρησης δικαιώµατος «Καµία από τις διατάξεις του παρόντος Χάρτη δεν πρέπει να ερµηνεύεται ως συνεπαγόµενη δικαίωµα επίδοσης σε δραστηριότητα ή εκτέλεσης πράξης που αποσκοπούν στην κατάλυση των δικαιωµάτων ή ελευθεριών που αναγνωρίζονται στον παρόντα Χάρτη ή σε περιορισµούς των δικαιωµάτων και ελευθεριών ευρύτερους από τους προβλεπόµενους σε αυτόν». Στο άρθρο ΙΙ-114 του Χάρτη, που ενσωµατώνεται στο Σχέδιο του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος, τυποποιείται η απαγόρευση της καταχρηστικής άσκησης δικαιώµατος. Η διάταξη του εν λόγω άρθρου περιέχει δύο απαγορεύσεις: απαγορεύεται η κατάλυση των αναγνωριζόµενων δικαιωµάτων και ελευθεριών καθώς και ο περαιτέρω περιορισµός σε βαθµό µεγαλύτερο από ό,τι ήδη περιορίζονται από το Χάρτη. Στην Τελική πράξη του Σχεδίου του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος περιέχονται δηλώσεις σχετικά µε διατάξεις του Συντάγµατος. Στο άρθρο 54 παρατίθεται η επεξήγηση ότι «Το άρθρο αυτό (δηλ. το άρθρο ΙΙ-114) αντιστοιχεί στο άρθρο 17 της ΕΣ Α».

20 20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Η κατάχρηση δικαιώµατος στην πράξη 3.1. Το δικαίωµα της απεργίας 12 Το δικαίωµα της απεργίας και ειδικότερα ο έλεγχος της καταχρηστικής άσκησής του απασχολεί συχνά τα δικαστήρια και αποτελεί προνοµιακό πεδίο εφαρµογής των άρθρων 25 3Σ και 281ΑΚ. Τα ελληνικά δικαστήρια κηρύσσουν έναν διόλου ευκαταφρόνητο αριθµό απεργιών ως καταχρηστικές (αρκετές δε φορές εσφαλµένα ως παράνοµες) αφαιρώντας τους το τεκµήριο νοµιµότητας το οποίο αρχικά απολάµβαναν. Η νοµολογία δέχεται ότι µια απεργία είναι καταχρηστική όταν η τελευταία δεν εξυπηρετεί «την προαγωγή των οικονοµικών και εργασιακών γενικά συµφερόντων των εργαζοµένων» όπως ορίζει το άρθρο 23 2 του Συντάγµατος, αλλά διαφορετικούς σκοπούς. Καταχρηστική κρίνεται από τη νοµολογία µια απεργία ιδίως αν τα αιτήµατα είναι εµφανώς παράνοµα ή παράλογα, ειδικά δε αν αντιτίθενται στη δηµόσια τάξη. Κατεξοχήν µορφή καταχρηστικής και, συνακόλουθα, απαγορευµένης απεργίας είναι η πολιτική απεργία, εκείνη δηλαδή που στρέφεται κατά της συντεταγµένης Πολιτείας (π.χ. στοχεύει στην ανατροπή της Κυβέρνησης) Το άρθρο 106 2Σ Το άρθρο 106 2Σ ορίζει ότι «Η ιδιωτική οικονοµική πρωτοβουλία δεν επιτρέπεται να αναπτύσσεται σε βάρος της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ή προς βλάβη της εθνικής οικονοµίας». 12 Χρυσόγονος Κ. Ατοµικά και Κοινωνικά ικαιώµατα 2002 σελ. 493 επ.

21 21 Πρόκειται για µια περίπτωση όπου απαγορεύεται η άσκηση δικαιώµατος όταν αυτή θίγει τα περιοριστικά απαριθµηµένα αγαθά της ελευθερίας, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της εθνικής οικονοµίας. Το άρθρο αυτό αποτελεί µια εφαρµογή του άρθρου 25 3Σ, σε περίπτωση δηλαδή που η άσκηση της ιδιωτικής οικονοµικής πρωτοβουλίας στραφεί εναντίον ενός από τα τρία προαναφερθέντα αγαθά, τότε η άσκηση αυτή είναι καταχρηστική. Εξ αντιδιαστολής προκύπτει ότι η ιδιωτική οικονοµική πρωτοβουλία δεν µπορεί να περιορισθεί χάριν άλλων αγαθών πέραν αυτών που αναφέρονται στη διάταξη του άρθρου 106 2Σ Το δικαίωµα στην ιδιοκτησία 13 Άλλη µια περίπτωση στην οποία εφαρµόζεται το άρθρο 25 3Σ είναι στο δικαίωµα της ιδιοκτησίας (αρ. 17Σ) όταν αυτό ασκείται καταχρηστικά. Η κύρωση που επιβάλλεται στον καταχρώµενο συνίσταται σε άρση της συνταγµατικής προστασίας της ατοµικής του ιδιοκτησίας. Σε άλλες περιπτώσεις ως κύρωση θα µπορούσε να επιβληθεί η απαλλοτρίωση για «δηµόσια ωφέλεια» στερώντας έτσι τον φορέα του δικαιώµατος της ιδιοκτησίας από τη δυνατότητα απόλαυσής του. 13 Α.Ι. Τάχος Ελληνικό ιοικητικό ίκαιο, 1996

22 22 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η καταχρηστική άσκηση δικαιώµατος, δηλαδή η ακατάλληλη σε σχέση µε το σκοπό του δικαιώµατος και υπερβολική χρήση, κατοχυρώνεται στο Σχέδιο του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος στο άρθρο ΙΙ Πρόκειται για την αντανάκλαση του άρθρου 17 της ΕΣ Α σε κοινοτικό επίπεδο. Παρόµοια απαγόρευση καταχρηστικής άσκησης δικαιώµατος περιλαµβάνεται στο άρθρο 25 3 του Ελληνικού Συντάγµατος. Τα άρθρα αυτά αλληλοσυµπληρώνονται. Στοχεύουν όλα στην προστασία των δικαιωµάτων από την κακή χρήση τους. Η στέρηση της συνταγµατικής προστασίας είναι η συνέπεια µια τέτοιας χρήσης. Ο δικαιούχος δε χάνει το δικαίωµά του αλλά µπορεί να το ασκήσει υπό έναν όρο: να το ασκήσει νόµιµα αυτή τη φορά.

23 23 SUMMARY The abuse of a right, that is to say the improper according to the right s purpose and excessive use, is consolidated in the article II-114 of the European Constitution. It is the reflection of the article 17 of the European Convention of Human Rights developed in European Union s level. The same prohibition of improper practice is included in the article 25 3 of the Hellenic Constitution. These articles are mutually covered. They all aim to protect the rights from being misused. In such case, the loss of constitutional protection is the consequence. The person that abused the right isn t deprivated from it, he can still use it under one condition; to act legitimately this time.

24 24 ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Το άρθρο 114 του Σχεδίου του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος αλληλοεπικαλύπτεται µε τα άρθρα 25 3Σ, 281ΑΚ και 17 ΕΣ Α. Τα άρθρα αυτά κατατείνουν στην προστασία των δικαιωµάτων όχι µόνο από το κράτος αλλά και από τους ίδιους τους φορείς τους, καθώς και οι τελευταίοι ενδέχεται να τα ασκήσουν µε τρόπο υπερβολικό και αντίθετο προς το σκοπό τους, δηλαδή καταχρηστικά. Συνέπεια της καταχρηστικής άσκησης δικαιώµατος είναι η στέρηση της συνταγµατικής προστασίας του δικαιώµατος αυτού, µέχρι ο δικαιούχος να το ασκήσει συµφώνως προς το Σύνταγµα. Όσον αφορά στο Σχέδιο του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος, αυτό ρυθµίζει την απαγόρευση κατάχρησης δικαιώµατος όπως και το εθνικό Σύνταγµα, έτσι ώστε τα δύο αυτά επίπεδα να λειτουργούν παράλληλα και συµπληρωµατικά. Μελλοντικά, και υπό την προϋπόθεση αποδοχής του από όλα τα κράτη-µέλη, το Σχέδιο του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος προορίζεται να καταστεί δεσµευτικό. Τότε, θα παρουσιαστεί το ζήτηµα ύπαρξης Συντάγµατος χωρίς κράτος, κάτι το πρωτοφανές, αντίθετα προς την ύπαρξη κράτους χωρίς Σύνταγµα που έχει παρατηρηθεί.

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6 η : Αρχή της αναλογικότητας Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Declaration on freedom of political debate in the media Greek version* ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ιακήρυξη για την Ελευθερία του Πολιτικού ιαλόγου στα Μέσα (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Καθορίζοντας το γενικό περιεχόµενο ενός δικαιώµατος, µε διατάξεις δικαίου στο πλαίσιο γενικής σχέσης, προσδιορίζονται τα ανώτατα όρια άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση ΠΗΓΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ & ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. Η ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΕ Η έννομη προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 11.3.2014 COM(2014) 158 final ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση

Διαβάστε περισσότερα

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7 η : Οικονομικήελευθερία Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους

Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους Θέμα 1 ο (κληρώθηκε) Ο ευρωπαϊκός και διεθνής νομικός πολιτισμός αναγνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Προλογικό σημείωμα...... VII Εισαγωγικές παρατηρήσεις............ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Οι υποχρεώσεις εχεμύθειας και μη ανταγωνισμού κατά τη διάρκεια της σύμβασης εργασίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΟΛΙΤΗΣ ΣΠΥΡΟΣ Ι ΑΣΚΩΝ: ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝ ΡΕΑΣ ΕΜΑΙL:s_polites@hotmail.com ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1) Έννοια της αρχής της νοµιµότητας 2) Καθιέρωση της αρχής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/ 2656/ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 2/2016

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/ 2656/ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 2/2016 1 Αθήνα, 25-04-2016 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/ 2656/25-04-2016 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 2/2016 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε πλήρη Ολοµέλεια στο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 Ευθύνη του Δημοσίου Έννοια ευθύνης του Δημοσίου υποχρέωση του Δημοσίου, των ΟΤΑ, των ΝΠΔΔ, να αποζημιώσουν τρίτα πρόσωπα για ζημίες που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών.

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών. ιεύθυνση Γραµµατείας Αθήνα, 17.05.2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3409 Προς Αρχή ιασφάλισης Απορρήτου των Επικοινωνιών (Α ΑΕ) Ιερού Λόχου 3, Μαρούσι 151 24, Αθήνα Email: kanonismos@adae.gr. ΘΕΜΑ: Παρατηρήσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8-A ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8-A ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8-A ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ Τα μέρη επιβεβαιώνουν πως αμφότερα αντιλαμβάνονται ότι: 1. Μια απαλλοτρίωση μπορεί να είναι άμεση ή έμμεση: α) περίπτωση άμεσης απαλλοτρίωσης συντρέχει όταν ορισμένη επένδυση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 Κεφάλαιο πρώτο: ΙΙ. Η διοίκηση, ΙΙΙ. Το διοικητικό δίκαιο (σελ. 16 25) Σκοπός των ως

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΠΙΣΤΟΛΗ Γ.Σ.Ε.Ε. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Σας κοινοποιούµε την επιστολή που έστειλε η Γ.Σ.Ε.Ε. στην Ένωση ικαστών και Εισαγγελέων και στον ικηγορικό Σύλλογο

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 24-12-2013 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/24-12-2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Μ ΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Μ ΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ Μ ΑΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Δεύτερη Γραπτή Εργασία. Διοικητικό Δίκαιο. Θέμα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Δεύτερη Γραπτή Εργασία. Διοικητικό Δίκαιο. Θέμα ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΕΟ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 10 - Βασικές Αρχές Δικαίου και Διοίκησης Ακαδημαϊκό Έτος: 2015/16 Γενικές οδηγίες για την εργασία Δεύτερη Γραπτή Εργασία Διοικητικό

Διαβάστε περισσότερα

Α. Η Ιταλία στην Ευρωπαϊκή Ένωση Β. Συνταγµατική θεµελίωση της Ιταλίας και της Ελλάδας στην Ε.Ε. Γ. Ο εκδηµοκρατισµός της Ένωσης και η θέση του πολίτη

Α. Η Ιταλία στην Ευρωπαϊκή Ένωση Β. Συνταγµατική θεµελίωση της Ιταλίας και της Ελλάδας στην Ε.Ε. Γ. Ο εκδηµοκρατισµός της Ένωσης και η θέση του πολίτη 05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Μεταπτυχιακά ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο» Α) Συνταγµατική Θεµελίωση Ιταλίας και Ελλάδας στην Ε.Ε. Β) Η Θέση του Πολίτη στην Ε.Ε. σύµφωνα µε το Ευρωπαϊκό Σύνταγµα Περιεχόµενα

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΝΟΜΟ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα Ε.Ε.: L 204 της 26/07/2006, σελ. 23. Για σκοπούς εναρμόνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2003 1 ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ 1. Το Σύνταγµα εκτός από την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η περιορισµένη εφαρµογή του δικαιώµατος της θρησκευτικής ελευθερίας στα πλαίσια της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης. (υπόθεση αλλόθρησκου δασκάλου). Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: s_polites@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 26-04-2004 ΑΠ: 877 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΘΕΜΑ: Όροι για την νόµιµη επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα για τους σκοπούς

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του Συντάγµατος.

Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του Συντάγµατος. Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τοµέα ηµοσίου ικαίου 2003 2004 Συνταγµατικό ίκαιο Επιβλέπων Καθηγητής: Κος Ανδρέας ηµητρόπουλος Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο δίκαιο ΕΕ

Εισαγωγή στο δίκαιο ΕΕ Μεταπτυχιακό ΔΕΟΣ (Οκτώβριος 2015) Γ. Καρύδης Εισαγωγή στο δίκαιο ΕΕ 1 η και 2 η Διάλεξη : Βασικά σημεία Ι. Ορισμοί Ιστορικά στοιχεία Ορισμός Δικαίου ΕΕ : Σύστημα κανόνων νομικά δεσμευτικών που διέπουν

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Εργασιακά Θέματα Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Ιούλιος 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. Προς τη Βουλή των Ελλήνων

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. Προς τη Βουλή των Ελλήνων ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Κύρωση της Συµφωνίας µεταξύ της Κυβέρνησης της Ελληνικής Δηµοκρατίας και της Κυβέρνησης της Δηµοκρατίας της Βουλγαρίας περί Διασυνοριακής Αστυνοµικής Συνεργασίας» Προς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του Το δικαίωμα δικαστικής προστασίας 20 παρ.1 Σ Εισαγωγή Η τήρηση του Συντάγματος από αυτούς που ασκούν την κρατική εξουσία, δηλαδή από τα όργανα του κράτους εξαρτάται κατά πολύ από το εάν υπάρχουν και λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ:

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: 2009-2010 ΘΕΜΑ: «Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΥΤΡΟΥ ΛΥΔΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόλογος 2. Ο Κανονισμός της βουλής 3. Η αρχή της αυτονομίας 4. Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

Συνθήκη της Λισαβόνας

Συνθήκη της Λισαβόνας Συνθήκη της Λισαβόνας Α. Εισαγωγή Στις 13 Δεκεμβρίου 2007, οι αρχηγοί των είκοσι επτά χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Με τη Συνθήκη τροποποιούνται οι δύο βασικές Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 21.12.2011 COM(2011) 915 τελικό 2011/0450 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά µε τη δήλωση αποδοχής από τα κράτη µέλη, προς το συµφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Σ Τ Α Σ Η ΚΑΤΑ Α ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ε Ν Σ Τ Α Σ Η ΚΑΤΑ Α ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ Α ΚΛΙΜΑΚΙΟΥ ΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΝΤΟΛΗΣ ΠΛΗΡΩΜΗΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΕΜΙΚΩΝ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. 1.1.Χαρακτηριστικά του Δικαίου Ετερόνομοι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ Στην Ειδική Επιτροπή για την επεξεργασία και εξέταση του Σχεδίου Νόµου "Κύρωση της Συνθήκης της Λισαβόνας που τροποποιεί τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα!

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα! Ιστορική αναδρομή Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδικάτων Δημόσιων Υπηρεσιών (EPSU) αποφάσισε να προβεί στην συλλογή ενός εκατομμυρίου υπογραφών υπέρ της καθιέρωσης της ύδρευσης ως ανθρώπινου δικαιώματος στο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν Παράδοση 3η : Παραγωγή (έκδοση) της Διοικητικής πράξης και η Διοικητική Διαδικασία. Ανάκληση των Διοικητικών πράξεων.

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Λίνα Παπαδοπούλου Επ Καθ Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή, ΑΠΘ [Σύνδεση με τα προηγούμενα] Η τυπική υπεροχή του Σ ως θεμέλιο του ελέγχου της συνταγματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 3ο Ερώτημα Γ) Πως, κατά τη γνώμη σας επιδρούν, η ενίσχυση των πολιτικών θεσμών της Ε.Ε. και η διαμόρφωση πολυεπίπεδων δομών διακυβέρνησης,

Διαβάστε περισσότερα

Προς: EETT. Λ. Κηφισίας 60 151 25 Μαρούσι

Προς: EETT. Λ. Κηφισίας 60 151 25 Μαρούσι Αθήνα, 21/01/2008 Σελ.: 8 Προς: EETT Λ. Κηφισίας 60 151 25 Μαρούσι Αττική Θέµα: Απάντηση της Net One A.E στην ηµόσια ιαβούλευση αναφορικά µε τον Κανονισµό Συνεγκατάστασης Κύριοι, Με το παρόν σας αποστέλλουµε

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173)

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών από τη Βουλή ο νέος νόμος 3886/2010 σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

11 Νοεµβρίου 2010 Αριθµ. Πρωτ.: 132327/48504/2010 Πληροφορίες: **************** (τηλ.:2107289***)

11 Νοεµβρίου 2010 Αριθµ. Πρωτ.: 132327/48504/2010 Πληροφορίες: **************** (τηλ.:2107289***) 11 Νοεµβρίου 2010 Αριθµ. Πρωτ.: 132327/48504/2010 Πληροφορίες: **************** (τηλ.:2107289***) 1. Περιφέρεια Αττικής Γενική ιεύθυνση Περιφέρειας ιεύθυνση Αλλοδαπών & Μετανάστευσης υτ. Αττικής & Πειραιά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Με το παρόν σχέδιο νόμου επιδιώκεται η ουσιαστική αλλαγή των διάσπαρτων κανόνων που ισχύουν μέχρι σήμερα για την άσκηση μιας οικονομικής δραστηριότητας και αποτελούν σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Επιµέλεια: Μαγγιώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΙΧ ΧΙ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Τα δικαιώματα του ανθρώπου (droits de l homme,

Διαβάστε περισσότερα

Εντολή της οµάδας εργασίας για το Χάρτη

Εντολή της οµάδας εργασίας για το Χάρτη ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Βρυξέλλες, 31 Μαΐου 2002 (03.06) (OR. fr) CONV 72/02 ΣΗΜΕΙΩΜΑ του : προς : Θέµα : κ. António Vitorino τα µέλη της Συνέλευσης Εντολή της οµάδας εργασίας για το Χάρτη Επισυνάπτεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές 21.4.93 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 95/29 ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ... 2 1. Συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου και αορίστου χρόνου... 2 1.1 Σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου... 3

Διαβάστε περισσότερα

1. Την παρουσίαση του ελληνικού προτύπου ΕΛΟΤ 1452 για τη διαχείριση της ποιότητας εμπορικών καταστημάτων,

1. Την παρουσίαση του ελληνικού προτύπου ΕΛΟΤ 1452 για τη διαχείριση της ποιότητας εμπορικών καταστημάτων, Εκδήλωση για Πρότυπο ποιότητας για εμπορικά καταστήματα Νέες εκδόσεις προτύπων συστημάτων διαχείρισης αίθουσα Εμπορικού και Εισαγωγικού Συλλόγου Πατρών πλ. Γεωργίου Α 25, ΠΑΤΡΑ Τετάρτη, 25 Νοεμβρίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Αθήνα, 3 Φεβρουαρίου 2005 Αριθ.Πρωτ.: 893 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 2α Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 38/2014

Α Π Ο Φ Α Σ Η 38/2014 Αθήνα, 21-03-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1860/21-03-2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 38/2014 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

31987L0344. EUR-Lex L EL. Avis juridique important

31987L0344. EUR-Lex L EL. Avis juridique important Avis juridique important 31987L0344 Οδηγία 87/344/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1987 για το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων σχετικά με την ασφάλιση νομικής προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ Τεχνολογική προστασία & ψηφιακή διαχείριση του βιβλίου. ββ Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2011, EKEBI Ευαγγελία Βαγενά, ΔΝ, DEA ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ vagena@dsa.gr Από τον Γουτεμβέργιο ως τον Bill

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΞΕΠΛΥΜΑ ΒΡΟΜΙΚΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΩΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 1. Εισαγωγή...5 2. Η επιρροή του αμερικανικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμός Λειτουργίας

Κανονισμός Λειτουργίας Κανονισμός Λειτουργίας Υπηρεσίας Παροχής Συνδρομής και Πληροφόρησης για θέματα Διαφθοράς «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΩΡΑ!» Α. ΠΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 1. Υπηρεσία Παροχής Συνδρομής και Πληροφόρησης για θέματα Διαφθοράς 1.1. Το Σωματείο

Διαβάστε περισσότερα

Το δικαίωµα της υγείας στις ιδιωτικές σχέσεις Ζήσης Κωνσταντίνου Χατζηµπύρρος, 9-2-2004. Ι. Εισαγωγή

Το δικαίωµα της υγείας στις ιδιωτικές σχέσεις Ζήσης Κωνσταντίνου Χατζηµπύρρος, 9-2-2004. Ι. Εισαγωγή Το δικαίωµα της υγείας στις ιδιωτικές σχέσεις Ζήσης Κωνσταντίνου Χατζηµπύρρος, 9-2-2004 Περιεχόµενα Ι. Εισαγωγή ΙΙ. Η απόφαση ΜονΠρΑθ 24377/1994 (Ασφ.) 1. Τα πραγµατικά περιστατικά 2. Η κρίση του ικαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. ΕΝΟΤΗΤΑ : «ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ-ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ» - 1 - Οι δημόσιοι υπάλληλοι περαιτέρω οφείλουν να

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 27-02-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/27-02-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος, στην

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσια ακρόαση στην υπόθεση F-35/08 (1 Δεκεμβρίου. Αγόρευση του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων

Δημόσια ακρόαση στην υπόθεση F-35/08 (1 Δεκεμβρίου. Αγόρευση του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων Δημόσια ακρόαση στην υπόθεση F-35/08 (1 Δεκεμβρίου 2009) Αγόρευση του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων Αξιότιμε κύριε πρόεδρε του Πρώτου τμήματος, αξιότιμοι δικαστές, Είναι η πρώτη φορά που ο Ευρωπαίος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΟΥΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ ΑΚΥΡΩΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΑΙΜΗΤΟΜΟ

ΔΡΟΥΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ ΑΚΥΡΩΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΑΙΜΗΤΟΜΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Προπυλαίων 7, 11742 Αθήνα Τηλ/fax: 210 9239913 - email:pesa@pesa.com.gr, - http:www.pesa.gr Αθήνα 3 7 2014 Αριθμ. Πρωτ.:2140 Προς: Όλα τα μέλη ΔΡΟΥΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ ΑΚΥΡΩΝΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Η νοµοθετική πρόβλεψη απαγόρευσης της καταχρηστικής άσκησης δικαιώµατος εκτός της ελληνικής έννοµου τάξεως.

4.2 Η νοµοθετική πρόβλεψη απαγόρευσης της καταχρηστικής άσκησης δικαιώµατος εκτός της ελληνικής έννοµου τάξεως. 4.1.Εισαγωγή Η καταχρηστική άσκηση δικαιώµατος αποτελεί ένα νοµικό ζήτηµα το οποίο εξακολουθεί ακόµα να απασχολεί έντονα την ελληνική θεωρία και νοµολογία. Αποτελεί εν ολίγοις ένα ανοικτό πεδίο γόνιµων

Διαβάστε περισσότερα

: ERA Romanian Institute of Magistracy. : Bucharest. : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar for Judges

: ERA Romanian Institute of Magistracy. : Bucharest. : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar for Judges Φορέας Υλοποίησης : ERA Romanian Institute of Magistracy Τόπος ιεξαγωγής : Bucharest Ηµεροµηνία : 22-23/4/2013 Τίτλος Σεµιναρίου : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar

Διαβάστε περισσότερα