ΟΚόσυνθος είναι ένα ποτάμι

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΚόσυνθος είναι ένα ποτάμι"

Transcript

1

2

3 ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ 1 1. Οι εκβολές του Κόσυνθου 2. Διασχίζοντας την Ξάνθη 3. Η κορυφή Γυφτόκαστρο στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα 2 ΟΚόσυνθος είναι ένα ποτάμι που έχει συνδεθεί τόσο με το νομό, όσο και με την πόλη της Ξάνθης. Πηγάζει από την οροσειρά της Ροδόπης και συγκεκριμένα από το τμήμα της που βρίσκεται στα ΒΔ του νομού, με τις πιο μακρινές από τις πηγές του λίγες εκατοντάδες μέτρα από τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Εκβάλλει στο βόρειο τμήμα της λίμνης Βιστωνίδας και είναι ένα από τα τρία ποτάμια που τροφοδοτούν με νερό τη λίμνη. Το μήκος του από τη μακρινότερη πηγή μέχρι τις εκβολές του είναι 55 χλμ. περίπου, ενώ η λεκάνη απορροής του έχει έκταση 530 τ.χλμ. Το μεγαλύτερο μέρος της βρίσκεται στην ορεινή περιοχή και φιλοξενεί οικοσυστήματα και ζώνες βλάστησης από τις καθαρά μεσογειακές μέχρι τις ζώνες ψυχρόβιων κωνοφόρων. Ο κύριος κλάδος του ποταμού (Τσάι) ξεκινά από τις νότιες πλαγιές του Γυφτόκαστρου (1827μ.) με πορεία νότια νοτιοανατολική, περνά από τον οικισμό του Ρεύματος (Τσάι Μαχαλά) και αφού ενισχυθεί με το νερό πολλών ρεμάτων, τα κυριότερα από τα οποία κατηφορίζουν από τις νοτιοδυτικές πλαγιές της Κούλας (1606μ.), μετά από πορεία 21 χλμ. φτάνει στη Σμίνθη. Εκεί συναντά έναν άλλο κλάδο (Ρέμα Κούλας), ο οποίος ξεκινά από τις ανατολικές πλαγιές της Κούλας, στην περιοχή της Πάχνης, έχει μήκος 17 χλμ. και στην πορεία του ενισχύεται με το νερό του ρέματος της Μύκης. Η περιοχή ανάμεσα στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα και τα χωριά Ρεύμα, Ωραίο και Πάχνη, όπου βρίσκονται οι πηγές των δύο αυτών κλάδων, είναι από τις πιο απομονωμένες αλλά και τις πιο όμορφες του νομού. Εδώ βρίσκονται οι ψηλότερες κορφές της Ροδόπης στη Θράκη και πυκνά δάση καλύπτουν τη μεγαλύτερη έκταση. Οι περιοχές με υψόμετρο πάνω από 1000μ. συνήθως καλύπτονται με χιόνι από τα μέσα 3 του Δεκέμβρη έως τα μέσα του Μάρτη, ενώ οι βροχοπτώσεις είναι συχνές όλο το χρόνο. Το μέσο ετή- ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ 1

4 4 σιο ύψος βροχής στην περιοχή είναι 714 mm από τα οποία 30% αντιστοιχούν στο χειμώνα, 24% στην άνοιξη, 25% στο καλοκαίρι και 21% στο φθινόπωρο. Τα χιόνια και οι βροχές τροφοδοτούν τις πηγές της περιοχής κι έτσι ένα μεγάλο μέρος του νερού του Κόσυνθου προέρχεται από αυτήν ακριβώς την περιοχή. Τα ρυάκια που ξεκινούν από τις πλαγιές των βουνών, κατεβαίνοντας χαμηλότερα, ενώνονται με άλλα και σχηματίζουν ρέματα. Το νερό κυλά με ορμή διασχίζοντας άλλοτε μικρές κοιλάδες και άλλοτε βαθιές ρεματιές με δασωμένες πλαγιές και εντυπωσιακούς σχηματισμούς ψηλών, απόκρημνων βράχων που ξεπετάγονται ανάμεσα από τα δέντρα, ενώ σε πολλά σημεία της κοίτης σχηματί ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ

5 4. Μικρός καταρράκτης κοντά στον Κύκνο 5. Το ποτάμι λίγο πριν από τη Σμίνθη 6. Η λεκάνη απορροής όπως φαίνεται από την κορυφή της Κούλας 7. Το πεδίο πλημμυρών μετά την Ξάνθη 8. Ρυάκι κοντά στις πηγές της Κούλας 7 8 ζονται μικροί καταρράκτες και λιμνούλες. Από τη Σμίνθη το ποτάμι συνεχίζει την πορεία του, με κατεύθυση προς το νότο, μέχρι το 8 ο χλμ. της επαρχιακής οδού Ξάνθης Σταυρούπολης (περιοχή Τριγώνου). Εκεί συναντά τον τρίτο από τους βασικούς κλάδους του (Ποταμιά) ο οποίος ξεκινά από την περιοχή που βρίσκεται ανατολικά του Λυκοδρομίου και δέχεται το νερό των ρεμάτων της βόρειας πλευράς του Αχλαδόβουνου ή Τσαλ (1400μ.). Με νοτιοανατολική πλέον κατεύθυνση, αφού διασχίσει την πόλη της Ξάνθης στο πιο όμορφο σημείο της, ανάμεσα στις γειτονιές της παλιάς πόλης και του Σαμακώβ, βγαίνει στην πεδιάδα όπου η κοίτη του φαρδαίνει για περίπου τρία χιλιόμετρα. Γρήγορα περιορίζεται ανάμεσα σε αναχώματα και συνεχίζει την πορεία του προς τη λίμνη Βιστωνίδα ευθυγραμμισμένος και εγκιβωτισμένος. Στην πεδινή του διαδρομή συμβάλλει με αρκετούς χειμάρρους οι περισσότεροι από τους οποίους έρχονται από την περιοχή γύρω από την κορυφή Μαυροπαίδι ή Καράογλαν (1072μ.). Κυριότερος από αυτούς είναι ο χείμαρρος των Κιμμερίων, ο Κυδωνέας. Η διαδρομή του Κόσυνθου στην πεδιάδα έχει μήκος 21 χλμ. και τώρα πια το τοπίο γύρω του είναι πολύ διαφορετικό. Μετά από τους αναδασμούς και τις εκχερσώσεις που έγιναν στις περισσότερες περιοχές, η μόνη βλάστηση που βλέπει κανείς, εκτός από τις καλλιέργειες, είναι λίγες λεύκες και ιτιές σε αρκετά σημεία δίπλα στο ανάχωμα. Σε ελάχιστα σημεία, όπως στην περιοχή γύρω από τα Πηγάδια, υπάρχουν ακόμα δείγματα του παλιότερου αγροτικού τοπίου με τα δέντρα και τους φράχτες ανάμεσα στα χωράφια. Πριν τελειώσει το ταξίδι του στη λίμνη Βιστωνίδα, περνά δίπλα από τα ερείπια της βυζαντινής Αναστασιούπολης, χαμένα μέσα σε πυκνή βλάστηση, μια και η περιοχή είναι περιφραγμένη και προστατεύεται από τη λαθροϋλοτόμηση και τη βόσκηση. Στο τέλος της διαδρομής του η ταχύτητα του νερού μειώνεται και τα μεταφερόμενα ιζήματα κατακάθονται στο βυθό σχηματίζοντας μια «γλώσσα» από άμμο που κάθε χρόνο εισχωρεί βαθύτερα στη λίμνη. Στο σημείο αυτό, στη νότια όχθη του ποταμού, υπάρχει ακόμα ένα δείγμα από το πλούσιο και μεγάλο παραποτάμιο δάσος που υπήρχε παλιότερα στην περιοχή. Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 50 η πεδινή πορεία του Κόσυνθου ήταν διαφορετική από τη σημερινή. Μετά την έξοδό του από την ορεινή περιοχή, απλωνόταν στον κάμπο σχηματίζοντας ένα μεγάλο πεδίο πλημμυρών και αλλάζοντας κοίτη μετά από κάθε μεγάλη νεροποντή. Η κύρια κοίτη του κατευθυνόταν νοτιοανατολικά και κατέληγε στη θάλασσα μέσω της λιμνοθάλασσας Λάφρης. Όταν όμως ο όγκος του νερού ήταν μεγάλος, στο ύψος του χωριού Βαφέικα, σχηματίζονταν κι άλλες, δευτερεύουσες κοίτες οι οποίες κατευθύνονταν προς τη λίμνη Βιστωνίδα και κατέληγαν σ αυτή, στην περιοχή που βρίσκεται ανάμεσα στο Σέλινο και τη Νέα Κεσσάνη. Ένα μεγάλο μέρος του κάμπου κατακλυζόταν με το νερό του ποταμού. Ίσως γι αυτό ο ποιητής Νίκος Καβαδίας σε επιστολή που στέλνει από την Ξάνθη το 1939, αναφέρει τον Κόσυνθο σαν δρόμο, που πηγαίνοντας προς τη θάλασσα χάνεται μέσα στο θρακικό κάμπο τον γιομάτο καπνά. Όμοια οι χείμαρροι που κατέβαιναν από ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ 3

6 Χάρτης του αυστριακού στρατού (1905) 10. Χάρτης του βρετανικού ναυτικού (1833) το βουνό, ανατολικά του Κόσυνθου μέχρι το βορειότερο σημείο της Βιστωνίδας, μετά την έξοδό τους από την ορεινή μάζα δεν είχαν σε όλη τους τη διαδρομή κάποια διαμορφωμένη κοίτη με αποτέλεσμα να παρατηρείται μια ακατάστατη διασπορά των νερών τους. Ένα μεγάλο μέρος της περιοχής που πλημμύριζε περιοδικά τόσο από τον Κόσυνθο όσο και από τους χειμάρρους αυτούς ήταν καλυμμένο με μεγάλα υδροχαρή δάση ή με βάλτους και οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις ανάμεσά τους ήταν λίγες. Σε χάρτη του Βρετανικού Ναυτικού του 1833 η περιοχή περιγράφεται χαρακτηριστικά σαν πυκνή ζούγκλα ( thick jungle) και βάλτος (swamp). Τα μεγάλα έργα που ξεκίνησαν στις αρχές της δεκαετίας και τελείωσαν το 1958 άλλαξαν την πορεία του Κόσυνθου. Το ποτάμι ευθυγραμμισμένο και περιορισμένο ανάμεσα σε αναχώματα χύνεται πλέον στο βόρειο τμήμα της λίμνης Βιστωνίδας, ενώ οι χείμαρροι βόρεια από τη νέα κοίτη του έχουν διευθετηθεί και πέφτουν σ αυτή. Το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής όπου άλλοτε απλωνόταν το πεδίο πλημμυρών αποξηράνθηκε, εκχερσώθηκε και έγινε καλλιεργήσιμη έκταση. Στη μεγάλη πλημμύρα του 1996 ο όγκος του νερού ήταν τόσος που τα τεχνικά έργα δεν άντεξαν και το ποτάμι ξαναβρήκε για λίγο την παλιά του κοίτη πλημμυρίζοντας μεγάλες εκτάσεις κυρίως γύρω από τη Γενισέα, κοντά από την οποία περνούσε παλιότερα. Ο Κόσυνθος είναι ένα ποτάμι με σχετικά μικρό μήκος και μικρή λεκάνη απορροής, με αποτέλεσμα η παροχή του νερού να μην είναι σταθερή, αλλά να παρουσιάζει μεγάλες αυξομειώσεις οι οποίες εξαρτώνται άμεσα από την ένταση και τη διάρκεια των βροχοπτώσεων στην περιοχή. Έτσι υπάρχουν περίοδοι πολύ μεγάλης παροχής νερού, με πλημμυρικά φαινόμενα και καταστροφές κάποιες φορές, όπως τη δεκαετία του 90, αλλά και περίοδοι κατά τις οποίες η επιφανειακή ροή, κυρίως στην πεδινή περιοχή, είναι μηδενική. Για το λόγο αυτό, πολλές φορές στη βιβλιογραφία χαρακτηρίζεται ως χείμαρρος. Συνήθως η περίοδος με τη μεγαλύτερη παροχή νερού είναι από το Νοέμβριο έως το Μάρτιο ενώ ο Αύγουστος και ο Σεπτέμβριος είναι οι μήνες με τη μικρότερη παροχή. Μόνο κάποια μικρά τμήματα της περιοχής υπάγονται σε κάποιο καθεστώς προστασίας. Το βορειότερο τμήμα της λεκάνης απορροής είναι μέρος μιας ευρύτερης περιοχής της Ροδόπης ενταγμένης στο δίκτυο Φύση (Natura) 2000, ενώ ένα τμήμα των εκβολών του ποταμού ανήκει μαζί με τη Βιστωνίδα στο Εθνικό Πάρκο Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Τέλος το Δασαρχείο Ξάνθης έχει χαρακτηρίσει στρέμματα, που ανήκουν σε δύο περιοχές της λεκάνης, ως καταφύγια άγριας ζωής και εκεί απαγορεύεται το κυνήγι. 4 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ

7 ΙΣΤΟΡΙΑ-ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ Λεπτομέρεια από τα τείχη της Αναστασιούπολης 12. Ο Ηρακλής αιχμαλωτίζει τα άλογα του Διομήδη 13. Τα ερειπωμένα τείχη της Αναστασιούπολης Το ποτάμι που διασχίζει την Ξάνθη, ο δικός μας Κόσυνθος, είναι όπως φαίνεται πολυώνυμος, μια και του έχουν αποδοθεί μέσα στην ιστορία διάφορα ονόματα, όπως Κοσσινίτης, Κόσσινθος, Κόσινθος, Κόσυνθος, Κουρού Τσάι (Ξηροπόταμος στα Τουρκικά ) ή Εσκέτσε Τσάι (ποτάμι της Ξάνθης) ή απλώς Τσάι. Με τον ποταμό φαίνεται να συνδέεται ο όγδοος άθλος του Ηρακλή. Τότε που ο βασιλιάς Ευρυσθέας έδωσε εντολή στον Ηρακλή να του φέρει ζωντανά τα άλογα του Διομήδη. Ο Διομήδης ήταν γιος του Άρη και της Κυρήνης και βασιλιάς ενός άγριου και πολεμικού λαού της Θράκης, των Βιστώνων, που ζούσαν γύρω από τη λίμνη Βιστωνίδα. Είχε στην κατοχή του τέσσερα άγρια και ανθρωποφάγα άλογα που από τα ρουθούνια τους πετούσαν φωτιές και έτρωγαν σε χάλκινη πάχνη οποιονδήποτε ξένο έφτανε στην περιοχή των Βιστώνων. Υπήρχε η φήμη πως τα άλογα είχαν γίνει τόσο άγρια γιατί πίνανε νερό από τον Κοσσινίτη ποταμό (Κόσυνθο), ο οποίος χυνόταν στη λίμνη Βιστωνίδα. Ο Ηρακλής αρμάτωσε ένα καράβι και κάλεσε πολλούς φίλους του ήρωες να τον βοηθήσουν. Ανάμεσά τους και ένας από τους 13 καλύτερους φίλους του, ο Άβδηρος. Μόλις το καράβι έφτασε στη χώρα των Βιστώνων, οι ήρωες αποβιβάστηκαν και κατευθύνθηκαν προς το στάβλο του Διομήδη. Σε μια σύντομη συμπλοκή ο Ηρακλής εξουδετέρωσε τη φρουρά, πήρε τα άλογα, τα οδήγησε στην παραλία κοντά στο πλοίο και άφησε το φίλο του να τα φυλάει. Όταν ο Διομήδης πληροφορήθηκε την επί- ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ 5

8 Η κορυφή Μόμσκι Κάμεν κοντά στο Ωραίο 15. Η κοιλάδα του κύριου ρεύματος (Τσάι) θεση και την κλοπή των αλόγων του ακολούθησε φοβερή μάχη στην οποία ο Ηρακλής σκότωσε πολλούς Βίστωνες, καθώς και τον ίδιο τον Διομήδη, με το ρόπαλό του. Επιστρέφοντας, όμως, στην παραλία για να φύγουν βρήκαν καταφαγωμένο τον Άβδηρο από τα άγρια άλογα. Ο Ηρακλής τον έθαψε με τιμές και προς τιμή του ίδρυσε πόλη, τα Άβδηρα, στην οποία αργότερα γεννήθηκε ο μεγάλος φιλόσοφος Δημόκριτος. Ο Ηρακλής οδήγησε τα άλογα στις Μυκήνες, όπου ο Ευρυσθέας τα άφησε ελεύθερα. Η ευρύτερη περιοχή αποτελεί τμήμα της Θράκης, η οποία ήταν πάντα ο φυσικός προμαχώνας της πρωτεύουσας της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Δόθηκε έτσι ιδιαίτερη προσοχή στην στρατιωτική οργάνωσή της. Χτίστηκαν κάστρα για να περιφρουρήσουν τις πόλεις που δημιουργήθηκαν ή συνέχισαν να κατοικούνται κατά μήκος της Εγνατίας Οδού, αλλά και για να οχυρώσουν στρατηγικές θέσεις που έλεγχαν φυσικά περάσματα. Τέτοιες οχυρώσεις δημιουργήθηκαν και κατά μήκος του Κόσυνθου, για να εποπτεύουν ορεινές διαδρομές και κόμβους μονοπατιών, πιθανόν όμως να συσχετίζονται και με τις αρχαίες μορφές τηλεπικοινωνίας μέσα από τη χρήση οπτικών σημάτων, τις φρυκτωρίες. Συχνά τα ανεγειρόμενα τείχη δεν ήταν παρά συμπλήρωση της φυσικής οχύρωσης επίκαιρων θέσεων, κατασκευή δηλαδή επάλξεων και πύργων σε απόκρημνα υψώματα, προσέλαβαν όμως ζωτική σημασία τόσο για την επιβίωση των κατοίκων όσο και για την εξασφάλιση των στρατηγικών συμφερόντων. Τα κάστρα αυτά, στο πέρασμα του χρόνου και ανάλογα με τα γεγονότα, πολλές φορές μετέβαλαν ρόλο στην προστασία της αυτοκρατορίας, ανακατασκευάστηκαν ή επισκευάστηκαν, όταν χρειάστηκε και τέλος παρήκμασαν. Ακολουθώντας την πορεία του Κόσυνθου από τις πηγές μέχρι και τις εκβολές του, συναντούμε τις παρακάτω οχυρώσεις: Φρούριο Γκραντίστε Το κάστρο της τοποθεσίας Γκραντίστε βρίσκεται περίπου 1χλμ δυτικά του χωριού Ωραίο, στην περιοχή Gradiste. Τα τείχη του φρουρίου, που ανάγεται μάλλον στη ρωμαϊκή εποχή, έχουν μεγάλη περίμετρο και είναι κατεστραμμένα σε πολλά σημεία. Το Καλέ της Γλαύκης Στο ύψωμα Μεσεγκούνι, ανάμεσα στους ορεινούς οικισμούς της Μάνταινας και της Γλαύκης, στέκεται όρθιος ένας ψηλός πύργος στην κορυφή του οχυρού λόφου. Το φρούριο, που οι ντόπιοι ονομάζουν «Καλέ», έχει ορθογώνια κάτοψη και περίμετρο 225μ. Σήμερα σώζονται στις δύο γωνίες του ένας τετράπλευρος και ένας κυλινδρικός πύργος. Ο μεγαλύτερος βρίσκεται στο βόρειο μέρος και έχει ύψος περίπου 8μ. Από εκεί γίνεται ορατή και η τάφρος που υπάρχει γύρω από το φρούριο. Πιθανότατα το εσωτερικό αυτού του πύργου να χωριζόταν σε ορόφους με ξύλινα επίπεδα που τώρα έχουν καταστραφεί. Σήμερα στο εσωτερικό του φρουρίου συναντά κανείς ερείπια από οχυρώσεις και οικοδομήματα ενώ τα θραύσματα κεραμικών που βρέθηκαν χρονολογούνται από την υστεροβυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο. Το φρούριο της βυζαντινής Ξάνθειας. Σε μικρή απόσταση από τη σημερινή πόλη της Ξάνθης και λίγο πιο πάνω από την Μονή Τα- 6 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ

9 15 ξιαρχών, βρίσκονται τα απομεινάρια μιας βυζαντινής οχύρωσης, που ανήκουν στη μεσαιωνική πολιτεία την Ξάνθειας. Ενώ αρχικά ήταν μια μικρή κατοικημένη τοποθεσία, μάλλον ανοχύρωτη, φαίνεται να αποκτά μεγαλύτερη σημασία ύστερα από την καταστροφή του Περιθεωρίου από τον Ιωαννίτζη (1206). Έτσι εξελίχθηκε σε μία πόλη - φρούριο, που βρισκόταν στο κέντρο σημαντικού αριθμού χωριών και αποτελούσε το φυσικό σημείο άμυνας και προσανατολισμού τους. Παράλληλα έλεγχε το δρόμο που περνούσε από την κοιλάδα του ποταμού Κόσυνθου και κατευθύνονταν προς τα βόρεια, προς την οροσειρά της Ροδόπης. Οι εμφύλιες συγκρούσεις της δυναστείας των Παλαιολόγων οδήγησαν την πόλη σε περιπέτειες και αποτέλεσαν πλήγμα για τον πληθυσμό της πόλης. Ταυτόχρονα η παρουσία των Τούρκων επιδρομέων γίνεται πιο ισχυρή, μέχρι που τελικά την υποτάσσουν το έτος Σήμερα μέσα στην πυκνή βλάστηση διακρίνονται πύργοι, τείχη, μεταπύργια και θολωτές δεξαμενές νερού. Στη γειτονική κορυφή του Αυγού, πάνω από την Ξάνθη, υπάρχουν απομεινάρια μιας οχύρωσης, που αν και παλαιότερη πιστεύεται ότι συνδέεται με το Βυζαντινό οικισμό της Ξάνθειας. Το αρχαίο φρούριο των Κιμμερίων Το φρούριο, που οι ντόπιοι ονομάζουν «Καλέ», βρίσκεται στην κορυφή ενός λόφου που δεσπόζει πάνω από τον παραπόταμο του Κόσυνθου, Κυδωνέα, αλλά και την ευρύτερη περιοχή. Η συνολική περίμετρος του φρουρίου είναι γύρω στα 285μ. Τα τείχη του έχουν πλάτος 2μ. και ύψος που φθάνει σε κάποια σημεία τα 3μ. Τμήματα των τειχών ίσως είναι απομεινάρια της μυκηναϊκής εποχής ενώ άλλα της ρωμαϊκής. Ίχνη από κτίσματα συναντάμε σε διάφορα σημεία στο εσωτερικό του καθώς και πολλά θραύσματα αρχαίας κεραμικής, γεγονός που αποδεικνύει τη χρήση του σε διάφορες περιόδους μέσα στους αιώνες. Βρέθηκε στην ακρόπολη ακόμα και θολωτός τάφος της μυκηναϊκής εποχής. Το Καλέ των Κιμμερίων είναι ιδιαίτερα μεγάλο σε σχέση με άλλα οχυρά της περιοχής και φαίνεται πως είχε ιδιαίτερη αξία στην επιτήρηση της Εγνατίας αλλά και στην επικοινωνία με κοντινές βίγλες (παρατηρητήρια) όπως εκείνης που βρίσκεται στο κοντινό χωριό Λιβάδι. Αναστασιούπολη ή Περιθεώριο Δίπλα στον ποταμό Κόσυνθο και λίγο πριν τις εκβολές του στη λίμνη Βιστωνίδα, βρίσκονται τα απομεινάρια μιας ισχυρά οχειρωμένης τοποθεσίας, της Αναστασιούπολης ή Περιθεωρίου όπως ονομάστηκε αργότερα. Τη συναντά κανείς στη βόρεια όχθη της Βιστωνίδας, νότια του χωριού Αμαξάδες. Είχε τον έλεγχο της στενής διόδου ανάμεσα στη λιμνοθάλασσα και την οροσειρά της Ροδόπης. Υπήρξε κέντρο μιας εύφορης περιοχής, λιμάνι στη Βιστωνίδα και σταθμός της Εγνατίας οδού, που αντικατέστησε το σταθμό Stabulo Diomedis, γιατί κατά την παράδοση της Αρχαιότητας, εκεί ήταν τα βοσκοτόπια με τα άγρια άλογα του Διομήδη. Σύμφωνα με τον ιστορικό του Βυζαντίου Προκόπιο, ιδρύθηκε από τον αυτοκράτορα Αναστάσιο τον Α στις αρχές του 6 ου αι. Στη συνέχεια ανατειχίστηκε από τον Ιουστινιανό, ενώ πολύ αργότερα, το 1206, καταστράφηκε από επιδρομή του ηγεμόνα της Βουλγαρίας Ιωαννίτζη (Καλογιάν ή Σκυλοϊωάννη των βυζαντινών πηγών). Επίσης κατά τη διάρκεια των Σταυροφοριών, έγιναν στην τοποθεσία αιματηρές μάχες ανάμεσα σε εισβολείς και επίδοξους κατακτητές. Το 1341, όπως μας πληροφορεί ο αυτοκράτορας Ιωάννης Καντακουζηνός, τη βρήκε κατεστραμμένη ο Ανδρόνικος Γ Παλαιολόγος και την ξαναέχτισε, μετονομάζοντάς την σε Περιθεώριον, εξαιτίας προφανώς του πολυγωνικού σχήματος του οχυρωματικού της περιβόλου. Στους μετέπειτα αιώνες η πόλη εμφανίζεται αρκετά συχνά στις πηγές ενώ φαίνεται να είναι από τα τελευταία αστικά κέντρα της Θράκης που υπέκυψαν στους Οθωμανούς. Τα τείχη, που εντυπωσιάζουν με το μεγαλείο τους, σώζονται σχεδόν σε όλη τους την περίμετρο και σε σχετικά καλή κατάσταση παρά τις προσχώσεις της περιοχής. Στους πύργους και τα τείχη του κάστρου σώζονται τα μονογράμματα των Παλαιολόγων, όπως και η επικλητική επιγραφή ΙC-XC-NI-KA. ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ 7

10 ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ Το γεφύρι στο 5ο χλμ. Ξάνθης Σταυρούπολης 17. Το γεφύρι του Γέρακα χορταριασμένο 17 Στο πυκνό ανάγλυφο του ορεινού όγκου της Ξάνθης βρίσκονται διάσπαρτοι οικισμοί, σκαρφαλωμένοι σε σχεδόν απροσπέλαστα σημεία. Η ανάγκη των κατοίκων των ορεινών οικισμών για επικοινωνία επέβαλλε το κτίσιμο γεφυριών για τη συνέχιση του πυκνού δικτύου μονοπατιών και δρόμων πάνω από τις υδάτινες ροές. Τα πέτρινα γεφύρια, φτιαγμένα εξολοκλήρου από φυσικά υλικά (πέτρα, ποταμίσια άμμο, ασβέστη, ασπράδι αυγών, τρίχες και άχυρα) δένουν αρμονικά με το φυσικό περιβάλλον και προκαλούν το θαυμασμό με την αρχιτεκτονική τους, δείγμα της τέχνης των πρώτων τεχνιτών από την Ήπειρο. Κατά μήκος του ποταμού Κόσυνθου υπάρχουν έντεκα πέτρινα γεφύρια στην πλειοψηφία τους μονότοξα, τα οποία έχουν το καθένα τη δική του αρχιτεκτονική. Τα περισσότερα βρίσκονται σε κακή κατάσταση αφού δε συντηρούνται πλέον ενώ υπάρχουν στοιχεία για την ύπαρξη κι άλλων που έχουν καταστραφεί, όπως αυτό της Σμίνθης από το οποίο σώζεται μόνο το ένα βάθρο. Στον κεντρικό κλάδο του Κόσυνθου (Τσάι), 3χλμ. από τον οικισμό Ρεύμα βρίσκεται το μονότοξο γεφύρι του Ρεύματος. Το γεφύρι χτίστηκε περίπου το Το μήκος του γεφυριού είναι 15,30μ., το ύψος του τόξου του 5μ. και το άνοιγμα της καμάρας του 8,50μ. Κατεβαίνοντας το ποτάμι συναντάμε το πολύ καλά διατηρημένο μονότοξο γεφύρι του Παπά δίπλα σ ένα νερόμυλο. Το γεφύρι ήταν κομβικό σημείο για τους ορεινούς δρόμους και τα μονοπάτια της περιοχής και διευκόλυνε τους διαβάτες που πήγαιναν στο γειτονικό νερόμυλο. Η ονομασία του οφείλεται είτε στον παπά ιδιοκτήτη του νερόμυλου είτε στο σύμβολο του βυζαντινού σταυρού που βρίσκεται στην πέτρα «κλειδί». Το μήκος του γεφυριού είναι 26μ., το ύψος του τόξου 6,70μ. και το άνοιγμα της καμάρας 11,70μ. Το τρίτο γεφύρι αυτού του κλάδου είναι το γεφύρι του Σταμάτη και βρίσκεται δίπλα στον οικισμό Σταμάτιο. Έχει δύο καμάρες και δύο βοηθητικά παράθυρα. Το μήκος του καταστρώματος είναι 45μ. και το ύψος της μεγάλης καμάρας 8,80μ. και της μικρής 7μ. Στους κλάδους που βρίσκονται δεξιά και αριστερά του κεντρικού κλάδου απαντώνται τρία μονότοξα γεφύρια το γεφύρι κοντά στον οικισμό Μύκη που είναι πολύ καλά διατηρημένο, το γεφύρι του Γέρακα που έχει μισοκαταστραφεί και το πέτρινο γεφυράκι στην είσοδο του χω- 8 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ

11 Η γέφυρα του Παππά 19. Το γεφυράκι του 6ου χλμ. 20. Από το γεφύρι του Πιλήματος περνάει και σήμερα ο δρόμος για να φτάσεις στο χωριό 21. Το κατεστραμένο γεφύρι του 8ου χλμ. ριού Πίλημα που είναι σε αρκετά καλή κατάσταση. Από το σημείο που οι κλάδοι του Κόσυνθου ενώνονται, περίπου στο 8 ο χιλιόμετρο από την Ξάνθη και ως το 4 ο χλμ., συναντάμε σχεδόν ένα γεφύρι ανά χιλιόμετρο. Το μονότοξο γεφύρι που βρίσκεται στο 8 ο χλμ. κατέρρευσε στη μεγάλη πλημμύρα του 1996, το τρίτοξο γεφύρι του 7 ου χλμ., που βρίσκεται στη διασταύρωση για τον οικισμό του Πιλήματος, στέκεται στιβαρό και μεγαλοπρεπές ενώ το μικρό γεφυράκι του 6 ου χλμ. που κατέρρευσε στη μεγάλη πλημμύρα του 1996 ξαναχτίστηκε το Το γεφύρι που βρίσκεται στο 5 ο χλμ είναι ένα από τα παλαιότερα πέτρινα γεφύρια στο χώρο της Θράκης (16 ος αι.) και λέγεται πως αρχικά αποτελούνταν από 9 τόξα τα οποία κατέρρευσαν σταδιακά και απέμειναν μόνο 2 τόξα και 2 ανακουφιστικοί θόλοι. Τέλος, το γεφύρι του Αβδούλ Χαμήτ, που είναι το νεότερο, βρίσκεται στο 4 ο χλμ., είναι κατασκευασμένο εξ ολοκλήρου από λευκή λαξευμένη πέτρα και αποτελούνταν από τρία ή τέσσερα τόξα. Μετά από την ανατίναξή του τη δεκαετία του 40 έχουν απομείνει μόνο δύο

12 ΝΕΡΟΜΥΛΟΙ Ο νερόμυλος στο Ωραίο (ανάμεσα στα δέντρα διακρίνεται και η γέφυρα του Παππά) 23. Η μυλόπετρα 23 Σε όλη τη διαδρομή του Κόσυνθου και των παραποτάμων του η χρήση των νερόμυλων ήταν ευρύτατη κυρίως για το άλεσμα των δημητριακών. Η λειτουργία των νερόμυλων είναι σχετικά απλή και είναι από τις πιο επιτυχημένες προσπάθειες του ανθρώπου να εκμεταλλευτεί τη δύναμη του νερού για να διευκολύνει τη ζωή του. Το νερό του ποταμού, το οποίο κατευθύνεται μέσω ενός αυλακιού στο νερόμυλο, πέφτει με ορμή πάνω σε μια οριζόντια φτερωτή η οποία συνήθως βρίσκεται σε ημιυπόγειο χώρο. Η φτερωτή περιστρέφεται και μέσω ενός κατακόρυφου άξονα, ο οποίος φτάνει μέχρι το ισόγειο, μεταδίδει την κίνηση στην πάνω μυλόπετρα, ενώ η κάτω παραμένει σταθερή. Ο μυλωνάς ρίχνει τους καρπούς ανάμεσα στις μυλόπετρες και στη συνέχεια συλλέγει το αλεύρι που βγαίνει περιφερειακά γύρω από αυτές. Στη λεκάνη απορροής του Κόσυνθου η μορφολογία και η απομόνωση της περιοχής όπως και η ύπαρξη πολλών ορμητικών χειμάρρων συντέλεσαν στην κατασκευή νερόμυλων σχεδόν σε κάθε ορεινό οικισμό με στόχο την κάλυψη των καθημερινών αναγκών των κατοίκων της περιοχής. Κάποιοι ήταν εποχιακοί, αφού οι χείμαρροι που τους κινούσαν στέρευαν το καλοκαίρι και άλλοι λειτουργούσαν όλο το χρόνο. Συνήθως οι νερόμυλοι διέθεταν και νεροτριβή για το πλύσιμο χαλιών και ρούχων αξιοποιώντας την πίεση του νερού που έπεφτε με ορμή σε ένα μεγάλο ξύλινο κάδο, χωμένο στο έδαφος δίπλα στο μύλο. Σε αρκετούς υπήρχε επίσης και το μαντάνι ή ντουλάπ. Ήταν ένας μηχανισμός με μεγάλα ξύλινα σφυριά, κινούμενα από τη δύναμη του νερού μέσω μιας άλλης φτερωτής. Χρησίμευε στην κατεργασία των νεοΰφαντων μάλλινων χαλιών και υφασμάτων με χτυπήματα, ώστε να πήξουν και να γίνουν πιο συνεκτικά. Στην περιοχή υπήρχαν τουλάχιστον 25 νερόμυλοι, από τους οποίους λειτουργούν σήμερα μόνο δύο. Ο ένας στο Ωραίο, κοντά στη γέφυρα του Παπά και ο άλλος στην Πάχνη. Από τους υπόλοιπους, άλλοι έχουν μπαζωθεί ή παρασυρθεί από τον Κόσυνθο και άλλοι έχουν καταρρεύσει και τα εξαρτήματά τους καταστράφηκαν ή κλάπηκαν. Έχουν καταγραφεί νερόμυλοι στους παρακάτω οικισμούς: δύο στην Πάχνη (από τους οποίους ο ένας λειτουργεί περιστασιακά), ένας στη Μάνταινα και ένας στη Μύκη, δύο στο 10 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ

13 Νεροτριβή 25. Ένα από τα ρέματα που κατηφορίζουν από τις πλαγιές του Γυφτόκαστρου 26. Ο νερόμυλος που λειτουργεί ακόμα στο Ωραίο 27. Η ξύλινη φτερωτή ενός από τους νερόμυλους στο Ωραίο Ρεύμα (ο ένας παρασύρθηκε στις πλημμύρες του 1996), δύο στο Ωραίο (ο ένας λειτουργεί ακόμα και είναι ένας από τους λίγους διόφθαλμους με δύο συστήματα αλέσεως στον ίδιο χώρο - που υπήρχαν στην περιοχή, ενώ ο δεύτερος ήταν από τους πιο μεγάλους αλλά καταστράφηκε πρόσφατα), ένας στον Κύκνο και ένας στο Σταμάτιο, έξι στη Σμίνθη, η οποία ονομαζόταν και Ντουλάπ Χαν (τα ερείπια των τριών υπάρχουν ακόμα), δύο στο Μέγα Εύμοιρο, ένας στο 8 ο χμ. Ξάνθης - Σταυρούπολης, ένας στα Κιμμέρια (ο μεγαλύτερος της περιοχής - σήμερα εγκαταλειμμένος), δύο στα Σήμαντρα και τρεις στα Φίλια. Από τους τουλάχιστον τρεις νερόμυλους που υπήρχαν στην πόλη της Ξάνθης σώζεται μόνο ένας ενώ σε χάρτη του Αυστριακού στρατού του 1905 εμφανίζονται αρκετοί νερόμυλοι και στην πεδινή διαδρομή του Κόσυνθου ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ 11

14 ΟΙ ΟΡΕΙΝΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ Καπνοχώραφα σε αναβαθμίδες στον Κύκνο 29. Στη Σμίνθη ενώνονται τα δύο κύρια ρεύματα του Κόσυνθου 30. Στο Σταμάτιο κάποιοι από τους παλιούς κατοίκους μένουν πια μόνο περιστασιακά 29 Στους γραφικούς οικισμούς της ορεινής Ξάνθης και πολύ κοντά στους κλάδους του ποταμού Κόσυνθου κατοικούν οι Πομάκοι, οι σλαβόφωνοι μουσουλμάνοι της Θράκης. Οι παραπόταμοι, τα ρυάκια και τα ρέματα που σμίγουν και σχηματίζουν τον Κόσυνθο στην πορεία τους διασχίζουν αρκετούς από τους οικισμούς αυτούς. Η περιοχή είναι πυκνοκατοικημένη αν και οι πιο απομονωμένοι και μικροί οικισμοί είναι πια εγκαταλειμμένοι. Στη λεκάνη απορροής του Κόσυνθου, ξεκινώντας από βορειοανατολικά, βρίσκονται οι οικισμοί: Πάχνη, Γλαύκη, Μάνταινα και Μύκη, στα βορεοδυτικά βρίσκονται το Ρεύμα, το Ωραίο, η Θεοτόκος και ο Κύκνος. Στη συμβολή των δύο κύριων κλάδων του Κόσυνθου βρίσκεται η Σμίνθη με πολλούς μικρούς οικισμούς γύρω της όπως το 30 Χρυσό, το Προσήλιο, το Άλμα, το Κότινο και το Ζουμπούλι. Στα δυτικά βρίσκονται το Μέγα Εύμοιρο, ο Γέρακας και το Πίλημα. Πλησιάζοντας στην Ξάνθη θα συναντήσουμε τη Γοργόνα, το Στήριγμα και άλλους μικρότερους οικισμούς. Στα γραφικά Πομακοχώρια η μοναδική φυσική ομορφιά δένει αρμονικά με την ομορφιά των κατοίκων, τη γραφικότητα των οικισμών και την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική των κτισμάτων (σπίτια, μουσουλμανικά τεμένη, τεκέδες, νερόμυλοι, πετρόχτιστες βρύσες κ.ά.). Οι κύριες ασχολίες των κατοίκων στα πομακοχώρια είναι περισσότερο η καπνοκαλλιέργεια και λιγότερο η κτηνοτροφία και η εκμετάλλευση των δασών. Είναι εντυπωσιακός ο τρόπος που οι Πομάκοι εκμεταλλεύονται και την πιο μικρή σπιθαμή γης που μπορεί να καλλιεργηθεί. Λόγω της απότομης κλίσης του εδάφους το χώμα συγκρατείται στις πλαγιές με αναβαθμίδες και οι αγρότες χρησιμοποιούν μόνο παραδοσιακά γεωργικά μηχανήματα με αποτέλεσμα τη μειωμένη απόδοση και την ελαχιστοποίηση των εσόδων των αγροτών. 12 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ

15 ΚΟΣΥΝΘΟΣ ΚΑΙ ΞΑΝΘΗ Οι δύο ξύλινες γέφυρες που ένωναν την πόλη με τη νησίδα Καρανά στην περιοχή που βρίσκεται σήμερα το παζάρι 32. Σχεδιάγραμμα της πορείας του Κόσυνθου μέχρι το Η πρώτη γέφυρα του Κόσυνθου σε φωτογραφία του Οποταμός Κόσυνθος μετά την ορεινή του διαδρομή συναντά την πόλη της Ξάνθης και διασχίζει το ανατολικό τμήμα της περνώντας ανάμεσα στο Σαμακώβ και το χώρο του Πολυτεχνείου. Το ποτάμι έχοντας νοτιοανατολική πορεία περνά από τον παλιό σκουπιδότοπο της Ξάνθης και συνεχίζει διασχίζοντας την πεδιάδα. Η ροή του Κόσυνθου κατά μήκος της πόλης έχει αλλάξει μετά το Μέχρι τότε, ο Κόσυνθος δημιουργούσε και μια δεύτερη κοίτη που άρχιζε μετά τη γέφυρα του Σαμακώβ, περνούσε από το σημερινό ξενοδοχείο ΞΕΝΙΑ, τη ΔΕΗ, μέσα από το παζάρι και κατέληγε στο ύψος της σημερινής γέφυρας του Αγίου Κωνσταντίνου. Έτσι δημιουργούνταν η νησίδα Καρανάς όπου βρίσκονταν τα σφαγεία και τα βυρσοδεψεία της πόλης. Η δεύτερη κοίτη του ποταμού έχει πλέον επιχωματωθεί δημιουργώντας το χώρο του παζαριού και σήμερα στη θέση της νησίδας βρίσκονται το Πολυτεχνείο και το κολυμβητήριο. Η ανάγκη των Ξανθιωτών για να «γεφυρώσουν» το ποτάμι χρονολογείται από πολύ παλιά. Η πρώτη φωτογραφημένη γέφυρα του Κόσυνθου, που κατασκευάστηκε επί Τουρκοκρατίας και ένωνε το συνοικισμό Καβακίου με το Σαμακώβ καταστράφηκε στη μεγάλη πλημμύρα του Η δεύτερη γέφυρα κατασκευάστηκε στα 1913 νοτιότερα της πρώτης, διαλύθηκε το 1953, επειδή κατασκευάστηκε νέα και σώζεται μόνο το δεξιό της βάθρο. Πριν από την επιχωμάτωση της δεύτερης κοίτης του ποταμού υπήρχαν άλλες τρεις ξύλινες γέφυρες που ένωναν το νησάκι του Καρανά με την πόλη. Σήμερα, κατά μήκος του ποταμού είναι χτισμένες τέσσερις γέφυρες. Η πρώτη είναι η γέφυρα Σαμακώβ, η δεύτερη είναι η κρεμαστή ή μεταλλική πεζογέφυρα, η οποία κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1990, η τρίτη είναι η τσιμεντένια ή γέφυρα του Αγ. Κωνσταντίνου που χτίστηκε το 1936 και τέλος η γέφυρα του τρένου η οποία κατασκευάστηκε στα 1893 (επί τουρκοκρατίας) και πήρε τη σημερινή της μορφή το ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ 13

16 ΧΛΩΡΙΔΑ Τα σκλήθρα συντροφεύουν το ποτάμι σε όλη την ορεινή διαδρομή 35. Αγριοπανσές 36. Χάρτης δασοκάλυψης στη λεκάνη απορροής του Κόσυνθου 35 Στη διαδρομή του, ξεκινώντας από υψόμετρο 1800 μέτρων και φτάνοντας μέχρι τη Βιστωνίδα, ο Κόσυνθος διασχίζει διάφορες ζώνες βλάστησης με αποτέλεσμα την ύπαρξη ποικιλόμορφης χλωρίδας στη λεκάνη απορροής του. Στις πιο απομακρυσμένες περιοχές τα δάση διατηρούνται σε αρκετά καλή κατάσταση από άποψη φυσικότητας, δομής και σύνθεσης. Σε αυτά συναντάμε είδη που ανήκουν στη χλωρίδα της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης για τα οποία η περιοχή αυτή είναι το νοτιότερο σημείο εξάπλωσής τους. Τα δάση αυτά αποτελούν τμήμα των μεγάλων δασών της κεντρικής Ροδόπης, τα οποία είναι ένα από τα λιγότερο αλλοιωμένα οικοσυστήματα της Ευρώπης. Στα ψηλότερα σημεία υπάρχουν μόνο τα υπολείμματα των αλλοτινά μεγαλύτερων δασών κωνοφόρων. Αποτελούνται από δασική και μακεδονική (πενταβέλονο) πεύκη αλλά και μακεδονική (υβριδογενή) ελάτη, συνήθως σε άτομα ή μικροομάδες διάσπαρτες σε ξέφωτα, παρυφές ή διάκενα συστάδων οξιάς. Τα δάση ευρωπαϊκής και ανατολικής οξιάς επικρατούν στα μεγάλα υψόμετρα της λεκάνης, από 700μ έως 1700μ. περίπου. Πάνω από τα 1100μ. οι οξιές σχηματίζουν αμιγή δάση ενώ χαμηλότερα πολλές φορές αναμειγνύονται με άλλα ορεινά φυλλοβόλα, όπως η πλατύφυλλη δρυς και τα σφεντάμια, σχηματίζοντας μικτά δάση. Κατά μήκος των ρεμάτων και των κοιλάδων κάποιες φορές υπάρχουν σημύδες και αγριόλευκες. Φαίνεται ότι παλιότερα το δάσος της οξιάς ήταν περισσότερο εξαπλωμένο και σε χαμηλότερα υψόμετρα μ. ενώ τώρα, σε τέτοιο υψόμετρο, υπάρχουν μερικές συστάδες μόνο σε βορινές πλαγιές. Στην περιοχή αυτή και σε υψόμετρο πάνω από 1.000μ. υπάρχουν λίγες χορτολιβαδικές εκτάσεις, απομεινάρια θερινών βοσκοτόπων που χρησιμοποιήθηκαν για εκατοντάδες έτη από τους νομάδες κτηνοτρόφους. Σε αυτές τις εκτάσεις μετά το 1940, με τη μείωση της κτηνοτροφίας, παρατηρείται έντονη φυσική αναγέννηση, κυρίως της δασικής πεύκης. Τα δάση βελανιδιάς κυριαρχούν στα μεσαία και χαμηλά υψόμετρα και καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της λεκάνης του Κόσυνθου. Τα κυρίαρχα είδη είναι η πλατύφυλλη, η απόδισκη και η βαλκανική δρυς, ενώ ανάμεσά τους υπάρχουν γαύροι, οστριές, φράξοι, σφεντάμια, καστανιές, φλαμουριές, 14 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ

17 Ίριδα 38. Μανιτάρι του γένους lepiota 39. Φθινόπωρο σε μικτό δάσος κωνοφόρων - φυλλοβόλων σορβιές, αγριοκερασιές, φουντουκιές, κρανιές και άλλα φυλλοβόλα. Σε μεγάλο μέρος της ζώνης αυτής, εκεί όπου υπάρχουν ορεινοί οικισμοί, η εικόνα της βλάστησης έχει αλλοιωθεί σε μεγάλο βαθμό από ανθρώπινες ενέργειες (υλοτομία, κλαδονομή, υπερβόσκηση) και γύρω από τους οικισμούς υπάρχουν αρκετά καπνοχώραφα. Χαμηλότερα πολλά από τα είδη της προηγούμενης ζώνης αποκτούν θαμνώδη μορφή ενώ κάτω 39 από τα 200μ., στους πρόποδες της Ροδόπης, υπάρχουν δέντρα και θάμνοι της μεσογειακής μακίας όπως πουρνάρια, φιλλύκια, κουμαριές, ρείκια και η χνοώδης δρυς. Η βλάστηση στην περιοχή αυτή είναι επίσης υποβαθμισμένη κυρίως λόγω της υπερβόσκησης. Στα ρέματα της ορεινής περιοχής η παραποτάμια βλάστηση αποτελείται από σκλήθρα, λίγες ιτιές, ασπρόλευκες και φτελιές καθώς και από ελάχιστα πλατάνια. Σε αρκετές περιοχές έχουν γίνει αναδασώσεις με μαύρη πεύκη και ακακίες. Από αναδασώσεις που έγιναν τις δεκαετίες του 30 και του 40 προέρχεται και το περιαστικό δάσος της Ξάνθης αποτελούμενο κυρίως από τραχεία (θασίτικη) πεύκη, θαλάσσια πεύκη και λίγα κυπαρίσσια. Η πεδινή περιοχή της λεκάνης του ποταμού καλύπτεται πλέον από καλλιεργήσιμη έκταση, ενώ υπάρχουν και λίγα βοσκοτόπια. Από τη δεκαετία του 1950 μέχρι σήμερα στο μεγαλύτερο μέρος της έχουν γίνει αναδασμοί με αποτέλεσμα το σημαντικό περιορισμό της φυσικής βλάστησης. Οι φυσικοί φυτοφράχτες και τα δέντρα που υπήρχαν άλλοτε γύρω από τα χωράφια έχουν εκχερσωθεί. Υπάρχουν λίγες λευκοφυτείες αποτελούμενες από μαύρη λεύκη και διάφορα υβρίδια. Λεύκες υπάρχουν επίσης σε αρκετά σημεία του αναχώματος δίπλα στις όχθες του Κόσυνθου. Από τα μεγάλα και πυκνά υδροχαρή δάση που κάλυπταν παλιότερα περιοχές κοντά στη Βιστωνίδα, εκεί όπου απλωνόταν το ποτάμι όταν πλημμύριζε, έχει απομείνει ένα πολύ μικρής έκτασης υποβαθμισμένο δείγμα δίπλα ακριβώς στις εκβολές του Κόσυνθου. Αποτελείται κυρίως από ιτιές, ενώ διάσπαρτες υπάρχουν λίγες λεύκες, φράξοι, φτελιές, σκλήθρα και πλάτανοι. Στους κορμούς των δέντρων σκαρφαλώνουν αναρριχητικά φυτά όπως ο λυκίσκος, η κληματίδα και η αγράμπελη και ανάμεσά τους φυτρώνουν καλάμια, κουφοξυλιές και βατομουριές. Στην περιοχή κοντά στη λίμνη υπάρχουν εκτεταμένοι καλαμιώνες αποτελούμενοι από αγριοκάλαμα και ψαθιά (σάζια), όπως επίσης και θαμνώνες με αρμυρίκια, κυρίως στη βορειοανατολική πλευρά των εκβολών, στην έκταση που άλλοτε κάλυπτε η Βιστωνίδα αλλά επιχωματώθηκε τις τελευταίες δεκαετίες από τις προσχώσεις του ποταμού. Εκτός από τα δάση, μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η υπόλοιπη βλάστηση, κυρίως στην ορεινή περιοχή. Ο φυτικός πλούτος περιλαμβάνει θάμνους και αγριολούλουδα όπως κρόκους, κυκλάμινα, ορχιδέες, ίριδες, καμπανούλες, ανεμώνες, αγριοτριανταφυλλιές, αγριοπασχαλιές κ.ά. Ανάμεσά τους σπάνια και ενδημικά είδη της Ροδόπης όπως ο κίτρινος κρίνος και ο αγριοπανσές της Ροδόπης, το αγριογαρύφαλλο, η αβερλία, το γέο κ.ά. Μεγάλη είναι τέλος και η ποικιλία των μανιταριών που ξεφυτρώνουν στα δάση και τα ξέφωτα της περιοχής. ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ 15

18 ΠΑΝΙΔΑ Συγκέντρωση αργυροτσικνιάδων στις εκβολές του Κόσυνθου 41. Ποταμοσφυριχτής 42. Λευκοσουσουράδα Το μεγάλο υψομετρικό εύρος της λεκάνης του Κόσυνθου και η ποικιλία βλάστησης και βιοτόπων συντελούν στην ύπαρξη μιας πλούσιας πανίδας. Στα πυκνά και απομονωμένα δάση της πιο ψηλής ζώνης ζουν και αναπαράγονται σπάνια, απειλούμενα είδη θηλαστικών όπως η καφέ αρκούδα, ο λύκος, το ζαρκάδι, το αγριογούρουνο, η αγριόγατα αλλά και πιο συνηθισμένα είδη όπως η αλεπού, ο σκίουρος, το κουνάβι, κ.ά. Οι ίδιες περιοχές φιλοξενούν πολλά είδη πτηνών, ανάμεσα στα οποία πολλά σπάνια όπως το φασσοπερίστερο και η μαυροτσηκλιτάρα (μαζί με άλλα 7 είδη δρυοκολάπτη) αλλά και αρπακτικά όπως ο χρυσαετός, ο κραυγαετός, ο φιδαετός, ο πετρίτης, το διπλοσάινο και ο ασπροπάρης, ενώ είναι το νοτιότερο σημείο της Ευρώπης όπου ζει και φωλιάζει ο αγριόκουρκος. Σε ολόκληρη την ορεινή περιοχή βρίσκει καταφύγιο ένας μεγάλος αριθμός ειδών από στρουθιόμορφα (μικροπούλια). Έχουν καταγραφεί πολλά είδη ερπετών και στα ρέματα αναπαράγονται πολλά αμφίβια όπως διάφορα είδη βατράχων, φρύνοι, τρίτωνες και σαλαμάνδρες. Αρκετά διαφορετική είναι η πανίδα της πεδινής περιοχής, με τα περισσότερα είδη να συγκεντρώνονται γύρω από τις εκβολές του ποταμού, αφού στην υπόλοιπη πεδιάδα έχει χαθεί η φυσική βλάστηση και μαζί της οι χώροι που φώλιαζαν και τρέφονταν πολλά είδη της πανίδας. Από τα θηλαστικά πιο σπάνια είναι η βίδρα, ο πληθυσμός της οποίας τείνει να μειωθεί κυρίως από την αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων. Θα συναντήσουμε επίσης το τσακάλι, τον ασβό, την αλεπού, το λαγό, τη νυφίτσα, το σκαντζόχοιρο, το λαγόγυρο και αρκετά είδη τρωκτικών. Η ορνιθοπανίδα, όπως είναι φυσικό, περιλαμβάνει πολλά είδη υδρόβιων και παρυδάτιων πουλιών που ζουν στην ευρύτερη περιοχή της λίμνης Βιστωνίδας και επιλέγουν να φωλιάσουν ανάμεσα στην πυκνή βλάστηση του ποταμού ή έρχονται εδώ απλά για να αναζητήσουν τροφή. Ανάμεσά τους πολλά σπάνια και απειλούμενα είδη. Στα ρηχά νερά των εκβολών εμφανίζονται αρκετά είδη ερωδιών όπως αργυροτσικνιάδες, σταχτοτσικνιάδες, κρυπτοτσικνιάδες και νυχτοκόρακες, ενώ οι λευκοτσικνιάδες αρκετές φορές φτάνουν μέχρι την Ξάνθη ή και ακόμα ψηλότερα στην ορεινή περιοχή. Το καλοκαίρι είναι συχνή η παρουσία των πελαργών αλλά κάποιες φορές και του σπά- 16 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ

19 43. Μελισσοφάγοι 44. Κούκος 45. Λιμνοβάτραχος 46. Σαλαμάνδρα νιου μαυροπελαργού που φωλιάζει στην ορεινή περιοχή αλλά έρχεται εδώ για να βρει τροφή. Στο στόμιο του ποταμού συγκεντρώνονται φοινικόπτερα και κολυμπούν πάπιες, κορμοράνοι αλλά και αργυροπελεκάνοι. Στις όχθες τσιμπολογούν ποταμοσφυριχτές, κοκκινοσκέληδες και άλλα παρυδάτια, ενώ συχνά θα δούμε να κάθονται εκεί γλάροι και γλαρόνια. Στο παραποτάμιο δάσος φωλιάζουν ή βρίσκουν καταφύγιο τσαλαπετεινοί, κούκοι, μελισσοφάγοι, κεφαλάδες, αηδόνια και άλλα μικροπούλια. Την περιοχή, τέλος, επισκέπτονται πολλά αρπακτικά όπως ο καλαμόκιρκος, η γερακίνα, ο φιδαετός, ο κραυγαετός, ο σταυραετός, ο πετρίτης, ο δενδρογέρακας το βραχοκιρκίνεζο, το σαΐνι αλλά και πιο σπάνια ο στικταετός και ο θαλασσαετός. Μεγάλη είναι και η ποικιλία ερπετών και αμφίβιων με είδη όπως το νερόφιδο, ο λαφιάτης, το σπιτόφιδο, η σαΐτα, ο σαπίτης, το αγιόφιδο, η οχιά, ο τυφλίτης, η πρασινόσαυρα, δύο είδη νεροχελώνας (βαλτοχελώνα, ποταμοχελώνα) και δύο χερσοχελώνας (ελληνική χελώνα, μεσογειακή χελώνα), ο λιμνοβάτραχος, ο δεντροβάτραχος, ο σβελτοβάτραχος, ο πηλοβάτης, η μπομπίνα, ο πράσινος φρύνος και ο λοφιοφόρος τρίτωνας. Στο ποτάμι ζουν αρκετά είδη ψαριών όπως η μπριάνα, η θρακοβελονίτσα, η μουρμουρίτσα, το μικροσίρκο, το τυλινάρι, το τσιρώνι, ο σύρτης, η κοκκινοφτέρα, το γυφτόψαρο και το πετροχείλι, τα περισσότερα από τα οποία θα τα βρούμε στην περιοχή των εκβολών όπου το νερό ρέει αργά. ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ 17

20 47 ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 47. Το κυνήγι σε απαγορευμένες περιοχές είναι συχνό φαινόμενο 48. Το πλύσιμο των ραντιστικών 49. Η εικόνα του Κόσυνθου μετά από δυνατή βροχή Στις περιοχές γύρω από τους ορεινούς οικισμούς της λεκάνης του Κόσυνθου είναι εμφανή τα σημάδια μιας εξαντλητικής και μακροχρόνιας εκμετάλλευσης από τον άνθρωπο. Τα δάση βελανιδιάς είναι πολύ υποβαθμισμένα τόσο από την υλοτόμηση, όσο και από την κλαδονομή, δηλαδή το κόψιμο των κλαδιών για να εξασφαλιστεί φύλλωμα για την τροφή των ζώων το χειμώνα. Η περιοχή είναι μια από τις λίγες που έχουν απομείνει στην Ελλάδα, όπου εφαρμόζεται ακόμα αυτή η καταστρεπτική για τα δάση ενέργεια. Βέβαια, η κλαδονομή είναι προτιμότερη από τη λαθροϋλοτομία επειδή οι κορμοί των δέντρων παραμένουν ανέπαφοι, όμως κι αυτή καταστρέφει τα δάση επειδή γίνεται αλόγιστα. Η ανεξέλεγκτη βόσκηση, ιδιαίτερα των γιδιών, συντελεί στην παραπέρα υποβάθμιση του δάσους, αφού δεν επιτρέπει την αναγέννησή του. Οι λεκάνες των περισσότερων ρεμάτων στην περιοχή αυτή έχουν μεγάλες κλίσεις και ευδιάβρωτα εδάφη, γεγονός το οποίο σε συνδυασμό με την κακή κατάσταση των δασών, τις εκχερσώσεις, το άνοιγμα πολλών δρόμων και την καλλιέργεια των επικλινών αυτών εκτάσεων έχει σαν συνέπεια τη σοβαρή και επιταχυνόμενη διάβρωση του εδάφους. Τα υλικά που προέρχονται από τη διάβρωση μεταφέρονται από τους χειμάρρους και τον Κόσυνθο προς τα πεδινά προκαλώντας καταστροφές κατά τη διάρκεια μεγάλων νεροποντών. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση της Μύκης, όπου το 1996 το ύψος της λάσπης στο κέντρο του χωριού έφτασε τα δύο μέτρα. Παλιότερα, το μεγάλο πεδίο πλημμυρών που διέθετε ο Κόσυνθος στην πεδινή περιοχή και οι πολλές διαφορετικές κοίτες του είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση της ταχύτητας ροής του μεταφερόμενου ιζήματος και την εναπόθεση μεγάλου μέρους του στην περιοχή αυτή. Μετά όμως την ευθυγράμμιση και τον εγκιβωτισμό του ποταμού όλα τα φερτά υλικά καταλήγουν στη Βιστωνίδα. Οι προσχώσεις μειώνουν την έκταση και το βάθος της λίμνης με συνεχώς αυξανόμενο ρυθμό, αφού ο όγκος των υλικών από τη διάβρωση γίνεται όλο και πιο μεγάλος. Η προσπάθεια συγκράτησης των υλικών αυτών με την κατασκευή μικρών, τσιμεντένιων φραγμάτων (αναβαθμίδων) κατά μήκος της κοίτης του Κόσυνθου, στην ορεινή περιοχή, ήταν μάλλον ανεπιτυχής, αφού πολύ γρήγορα τα 18 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ

21 50. Στο παραποτάμιο δάσος οι κορμοί των κομμένων δέντρων είναι οι περισσότεροι 51. Το στόλισμα των δέντρων 52. Η διάβρωση ακολουθεί την καταστροφή του δάσους 50 φράγματα αυτά καταστράφηκαν ή γέμισαν και δεν καθαρίστηκαν ποτέ. Στα ρέματα που βρίσκονται γύρω από κάθε οικισμό της λεκάνης απορροής υπάρχουν ανεξέλεγκτες χωματερές. Μετά από κάθε νεροποντή τεράστιες ποσότητες σκουπιδιών, κυρίως πλαστικών - ανάμεσά τους και συσκευασίες φυτοφαρμάκων, λιπασμάτων και πετρελαιοειδών - μεταφέρονται από τον Κόσυνθο και καταλήγουν στη λίμνη Βιστωνίδα. Είναι χαρακτηριστικό το «στόλισμα» των δέντρων που βρίσκονται δίπλα στο ποτάμι με πλαστικές σακούλες και άλλα σκουπίδια μετά από κάθε «φούσκωμα» των νερών του ποταμού. Επίσης, είναι εντυπωσιακός ο όγκος των πλαστικών που βρίσκεται ανάμεσα στην πυκνή βλάστηση στις εκβολές του ποταμού και στο παραποτάμιο δάσος. Ευτυχώς, έχει πάψει να λειτουργεί η μεγάλη χωματερή της Ξάνθης που βρισκόταν στις όχθες του Κόσυνθου, στην οποία καθημερινά έπεφταν τόνοι στερεών απορριμμάτων και αστικών λυμάτων. Στο παρελθόν, το ποτάμι δεχόταν χωρίς καμιά επεξεργασία τα απόβλητα από τα βυρσοδεψεία και τα σφαγεία της Ξάνθης, από τα βαφεία που υπήρχαν στα Βαφέικα αλλά και τα αστικά λύματα της πόλης. Μετά το 1991 λειτουργεί βιολογικός καθαρισμός και μετά την επεξεργασία τα λύματα διοχετεύονται στη θάλασσα. Το ποτάμι, όμως, ρυπαίνεται από τα λύματα των μικρών οικισμών και των κτηνοτροφικών μονάδων που βρίσκονται κοντά του, αλλά και από τα λιπάσματα και τα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται ανεξέλεγκτα από τους αγρότες τόσο στην ορεινή, όσο και στην πεδινή περιοχή Μεγάλη είναι η υποβάθμιση στην περιοχή όπου υπάρχει το τελευταίο απομεινάρι από το παραποτάμιο δάσος του Κόσυνθου. Όλη η περιοχή χρησιμοποιείται από κατοίκους των γύρω οικισμών ως χώρος εναπόθεσης μπάζων και σκουπιδιών, ενώ πολλά είναι τα σκουπίδια που φτάνουν και στην πιο απόμερη γωνιά του δάσους, όταν το ποτάμι πλημμυρίζει. Πολύ συνηθισμένη είναι επίσης η λαθροϋλοτομία, με αποτέλεσμα κάθε χρόνο να χάνεται ένας μεγάλος αριθμός από τα δέντρα που έχουν απομείνει. Η υπερβόσκηση, και σε αυτή την περίπτωση, δεν αφήνει το δάσος να αναγεννηθεί, αφού τα νεαρά φυτά δεν γλιτώνουν από τα σαγόνια των ζώων που βόσκουν εκεί. Αν δεν παρθούν δραστικά μέτρα για τη σωτηρία έστω αυτού του μικρού δείγματος παραποτάμιου δάσους, οι επόμενες γενιές θα μαθαίνουν γι αυτό μόνο από τις διηγήσεις των γερόντων της περιοχής. Το παράνομο και ανεξέλεγκτο κυνήγι προκαλεί σοβαρές πιέσεις σε όλη την πανίδα τόσο της ορεινής, όσο και της πεδινής περιοχής. Γίνεται απερίσκεπτα, χωρίς έλεγχο και διάκριση, προκαλώντας όχληση στις περιοχές όπου φωλιάζουν ή βρίσκουν τροφή πολλά είδη πουλιών και θηλαστικών αλλά και τη θανάτωση σπάνιων και προστατευόμενων ειδών όπως είναι η αρκούδα, το ζαρκάδι και διάφορα αρπακτικά πουλιά ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ 19

22 20 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ

23

24

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ Γεωγραφικά στοιχεία Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου, γνωστός και ως Βάλια Κάλντα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου στα όρια μεταξύ των νομών Γρεβενών και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από τα μέσα της δεκαετίας του 50 μέχρι σήμερα, έχουν κατασκευαστεί από τη ΔΕΗ Α.Ε. και βρίσκονται σε λειτουργία, 15 μεγάλα και 9 μικρά Υδροηλεκτρικά

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ. Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ. Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Η περιοχή εφαρμογής του πιλοτικού προγράμματος αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5 Έργου: Page 2 of 21 Περιεχόµενα 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5 2.1 Πεδιάδα του Αξιού (Kp 0 65) 5 2.2 Όρος Βέρµιο (Kp 65 105) 8 2.3 Λεκάνη της Πτολεµαΐδας (Kp 105 125) 13 2.4 Όρος Άσκιο

Διαβάστε περισσότερα

Η βόρεια ράχη του Χατζή

Η βόρεια ράχη του Χατζή Η βόρεια ράχη του Χατζή Το Χατζή αποτελεί ένα μεγάλο ορεινό όγκο στο νοτιοδυτικό τμήμα του Νομού Τρικάλων με ψηλότερη κορυφή το Χατζή 2038μ και άλλες ψηλές κορυφές όπως το Κάστρο 1963μ, η Βρωμέρη 1955μ

Διαβάστε περισσότερα

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 29/10/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό 2010 2011 Παρόχθια ζώνη Σε κάθε ποταμό υπάρχει παρόχθια ζώνη Μια πολύπλοκη και ευαίσθητη περιοχή που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1 5. Δράκεια - Χάνια - Δράκεια Mάιος 2015 - Επειδή θα συναντήσετε μερικά προβλήματα κάνοντας αυτή την διαδρομή τώρα, σας συνιστούμε να μη την κάνετε μέχρι να την ελέγξουμε έμεις οι ίδιοι τον Σεπτέμβριο.

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 29/10/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ 2010 2011 1 Παρόχθια ζώνη Σε κάθε ποταμό υπάρχει παρόχθια ζώνη Μια πολύπλοκη και ευαίσθητη περιοχή που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ Απόσταση: 19 km Διάρκεια: 7 8 ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2014. All rights reserved. Version 1.1 ΠΡΟΣΟΧΗ: Μεγάλο τμήμα της διαδρομής

Διαβάστε περισσότερα

Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι)

Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι) Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι) ΗΛΙΚΙΑ: 7-12 ΕΠΟΧΗ: Φ, Χ, Α, Κ. ΙΑΡΚΕΙΑ: 1 ώρα προετοιμασία στην τάξη, 1 ώρα έρευνα στο σπίτι, 3-4 εβδομάδες έρευνας. ΥΛΙΚΑ: Ερωτηματολόγιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) ΛΙΜΝΟΔΕΞΑΜΕΝΗ ΜΙΞΕΣ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΑΓ. ΙΩΑΝΝΗΣ - ΑΓΙΑ ΡΟΔΟΤΟΥ ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια)

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) ΛΙΜΝΟΔΕΞΑΜΕΝΗ ΜΙΞΕΣ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΑΓ. ΙΩΑΝΝΗΣ - ΑΓΙΑ ΡΟΔΟΤΟΥ ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) ΛΙΜΝΟΔΕΞΑΜΕΝΗ ΜΙΞΕΣ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΑΓ. ΙΩΑΝΝΗΣ - ΑΓΙΑ ΡΟΔΟΤΟΥ ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αφετηρία διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι κυκλική με

Διαβάστε περισσότερα

Κ.Π.Ε. Μακρινίτσας Σεμινάριο : Τα Πετρογέφυρα της Ελλάδας

Κ.Π.Ε. Μακρινίτσας Σεμινάριο : Τα Πετρογέφυρα της Ελλάδας ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΟΝΙΤΣΑΣ ΠΡΑΜΑΝΤΩΝ Κ.Π.Ε. Μακρινίτσας Σεμινάριο : Τα Πετρογέφυρα της Ελλάδας Γεφύρι Η κατασκευή ενός γεφυριού είχε ανέκαθεν μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το ΔΙΑΔΡΟΜΗ 5 ΝΗΣΟΣ ΔΟΚΟΣ Προβλήτα στο ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΚΑΣΤΡΟ Κορυφή ΔΟΚΟΥ Μήκος διαδρομής Χρόνος χωρίς στάσεις Ομορφιά διαδρομής 5,8 χλμ. 2 ώρ. 05 3 * Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το λιμάνι της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 3 Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ (2 Ο κεφάλαιο) ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ.

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ; Είναι μία γεωγραφική περιοχή με εξαιρετική φυσική ομορφιά, που συγκεντρώνει σπάνια και υπό εξαφάνιση είδη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟ ΘΕΜΑ: Περιπατητικές διαδρομές στο Νέστο, τη Βιστωνίδα και την Ισμαρίδα

ΕΙΔΙΚΟ ΘΕΜΑ: Περιπατητικές διαδρομές στο Νέστο, τη Βιστωνίδα και την Ισμαρίδα 10005334, Λέξεις:958 Συντάκτης:Γιούλτση Π. Επείγον:5 Κατηγορία:Εσωτερικό Είδος:Ειδικό θέμα-ανάλυση Θέματα:Περιβάλλον, Ταξίδια και διαδρομές Θεσσαλονίκη (Ελλάδα), 31/05/2011 10:12 (ΑΠΕ-ΜΠΕ) ΕΙΔΙΚΟ ΘΕΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ)

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) 1. ΠΕΤΡΑ (ΟΤΕ). Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι διάσχισης

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα

AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα Περιγραφή Η εκβολή του όρμου Λεύκα βρίσκεται περίπου 5 χιλιόμετρα βόρεια του οικισμού Αρνάς (ή Άρνη) στην Άνδρο. Πρόκειται για εκβολή ρύακα σχεδόν μόνιμης ροής, που τροφοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική

Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων ΚοτυχίουΚοτυχίου Στροφυλιάς Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική Ορφανού,

Διαβάστε περισσότερα

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Η Κύπρος είναι νησί και η θάλασσα τη χωρίζει από Ασία Ευρώπη Αφρική Χάρη στην απομόνωση εξελίχτηκαν μοναδικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ NATURE TRAIL 2013

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ NATURE TRAIL 2013 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ NATURE TRAIL 2013 1. ΠΑΡΑΝΕΣΤΙ ΘΟΛΟΣ - PORCEL (5.539 μ, 240+, 135-) Εκκίνηση από την πλατεία του σιδηροδρομικού σταθμού Παρανεστίου στις 07:00πμ του Σαββάτου 26 Οκτωβρίου. Η αρχή της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ. 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ. 1. ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) Αρχή διαδρομής ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι κυκλική με μήκος 24.340 μέτρα, επομένως το σύνολο της

Διαβάστε περισσότερα

Ας αναζητήσουµε τις φωτογραφίες που λείπουν

Ας αναζητήσουµε τις φωτογραφίες που λείπουν ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ο ΥΣΣΕΑΣ 2 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΥΚΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΥΛΗΣ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 3 Ο : 27.4.2008 ΦΥΛΛΟ Δραστηριοτήτων Όνοµα:... Ας αναζητήσουµε τις φωτογραφίες που λείπουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΔΟΧΕΙΑΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΜΜ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΔΟΧΕΙΑΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΜΜ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΔΟΧΕΙΑΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΜΜ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ Απόσταση: 9.7 Km Διάρκεια: 3 ½ 4 ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2014. All rights reserved. Version 1.1.1 Μεγάλο μέρος αυτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΡΙΑ ΠΑΝΙΔΑ

ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΡΙΑ ΠΑΝΙΔΑ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΡΙΑ ΠΑΝΙΔΑ Η φωτιά στα μεσογειακά οικοσυστήματα Πολλές περιοχές της χώρας μας, ιδιαίτερα οι παράκτιες και νησιώτικες, χαρακτηρίζονται από μεσογειακού τύπου κλίμα κατά το οποίο οι βροχεροί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΣΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ

ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΣΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΣΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ Απόσταση: 19.5 km Διάρκεια: 7 8 ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2016. All rights reserved. Version 1.4 ΠΡΟΣΟΧΗ: Μεγάλο τμήμα της διαδρομής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ NATURA TRAIL RACE 2015

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ NATURA TRAIL RACE 2015 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ NATURA TRAIL RACE 2015 1. ΠΑΡΑΝΕΣΤΙ ΘΟΛΟΣ - PORCEL (5.539 μ, 240+, 135-) Εκκίνηση από την πλατεία του σιδηροδρομικού σταθμού Παρανεστίου στις 09:00 πμ το Σαββάτο 30 Μαίου. Η αρχή της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΜΕΓΙΣΤΗΣ ΛΑΥΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗ ΣΚΗΤΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΤΗ ΣΚΗΤΗ ΑΓΙΑΣ ΑΝΝΗΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΜΕΓΙΣΤΗΣ ΛΑΥΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗ ΣΚΗΤΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΤΗ ΣΚΗΤΗ ΑΓΙΑΣ ΑΝΝΗΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΜΕΓΙΣΤΗΣ ΛΑΥΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗ ΣΚΗΤΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΤΗ ΣΚΗΤΗ ΑΓΙΑΣ ΑΝΝΗΣ Απόσταση: Από Μεγίστη Λαύρα 12,7 km, από Τιμίου Προδρόμου 10,4 km Διάρκεια: 5-6 ώρες The Friends

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) Α Κεφ. αβιοτικό κάθε στοιχείο που δεν έχει ζωή 4 αιολική διάβρωση Η διάβρωση που οφείλεται στον άνεμο 5 ακρωτήριο ακτογραμμή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ 2014 (PARANESTI PATH 2014)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ 2014 (PARANESTI PATH 2014) ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ 2014 (PARANESTI PATH 2014) 1. ΠΑΡΑΝΕΣΤΙ ΘΟΛΟΣ - PORCEL (5.539 µ, 240+ 135-) Εκκίνηση από την πλατεία του σιδηροδροµικού σταθµού Παρανεστίου στις 07:00 πµ του Σαββάτου

Διαβάστε περισσότερα

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα

AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα Περιγραφή Η εκβολή του ρύακα Αννίτσα βρίσκεται περίπου 1,4 χιλιόμετρα ανατολικά - νοτιοανατολικά από τον οικισμό Άλωνες και υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Αίγινας. Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία

Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία Ταξιδεύουμε στην ηπειρωτική Ελλάδα, χρησιμοποιώντας διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ NATURA TRAIL RACE 2014

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ NATURA TRAIL RACE 2014 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ NATURA TRAIL RACE 2014 1. ΠΑΡΑΝΕΣΤΙ ΘΟΛΟΣ - PORCEL (5.539 µ, 240+, 135-) Εκκίνηση από την πλατεία του σιδηροδροµικού σταθµού Παρανεστίου στις 07:00 πµ του Σαββάτου 25 Οκτωβρίου. Η αρχή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΛΑΤΕΙΑ //ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΛΑΤΕΙΑ //ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΛΑΤΕΙΑ ΚΟΣΥΝΘΟΣ //ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ η περιοχή μελέτης γειτνιάζει με: _τα όρια της παλιάς (Σαμακώβ) με τη σύγχρονη πόλη _το χείμαρρο Κόσυνθο _με εκτάσεις πρασίνου (Λιμνίο, Δημοτικός Κήπος) _με

Διαβάστε περισσότερα

Η ΛΙΜΝΗ. τα 3,7 μ. Η στάθμη της, περιοδικά, ξεπερνά τη στάθμη της θάλασσας κι. 1. Άποψη της λίμνης 2. Η όχθη στη Ν. Κεσσάνη

Η ΛΙΜΝΗ. τα 3,7 μ. Η στάθμη της, περιοδικά, ξεπερνά τη στάθμη της θάλασσας κι. 1. Άποψη της λίμνης 2. Η όχθη στη Ν. Κεσσάνη Η ΛΙΜΝΗ 1 Στη μέση μιας μεγάλης, γόνιμης πεδιάδας, στα σύνορα των Νομών Ροδόπης και Ξάνθης βρίσκεται η λίμνη Βιστωνίδα. Αποτελεί τη φυσική προέκταση του Κόλπου του Πόρτο Λάγους (Βιστωνικού), ο οποίος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο έγγραφο παρουσιάζονται οι ορισμοί λέξεων που αντιπροσωπεύουν έννοιες που απαντώνται στις ενότητες των τάξεων Α και Β. Η ερμηνείες που δίνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΙΛΙΠΠΙΑ ΑΣ. Λούρος Ζηρός - Αμβρακικός

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΙΛΙΠΠΙΑ ΑΣ. Λούρος Ζηρός - Αμβρακικός ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΙΛΙΠΠΙΑ ΑΣ Λούρος Ζηρός - Αμβρακικός Λίμνη Ζηρού ΙΟΝΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Να γνωρίσουν καλύτερα τα τρία αυτά διαφορετικά οικοσυστήματα(τις δυνατότητές τους, τα προβλήματά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΕΤΕ: ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ -> ΚΟΚΚΙΝΟ ΧΡΥΣΑΝΘΕΜΟ

ΑΝ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΕΤΕ: ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ -> ΚΟΚΚΙΝΟ ΧΡΥΣΑΝΘΕΜΟ ΧΡΥΣΑΕΤΟΙ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Είμαστε μέλη της ερευνητικής ομάδας που ασχολείται με το περιβάλλον και με το τι μας κάνει να χαμογελάμε στη φύση. Επιλέξαμε αυτό το θέμα επειδή πιστεύουμε πως ακόμα υπάρχουν πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Ανθρωπογενείς επιδράσεις Κλιματική αλλαγή Μεταβολές πυρικών καθεστώτων Κώστας Δ. Καλαμποκίδης Καθηγητής Παν. Αιγαίου Περίγραμμα 1.0 Δασικά Οικοσυστήματα: επαναπροσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού)

AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού) AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού) Περιγραφή Η εκβολή Μαραθώνα (Βιρού ή «Λίμνη») βρίσκεται περίπου 1,6 χιλιόμετρα βόρεια βορειοδυτικά από τον οικισμό Αιγηνίτισσα και υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Αίγινας.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΛΥΒΟΣ ΕΦΤΑΛΟΥ - ΣΚΑΛΑ ΣΥΚΑΜΙΑΣ ΣΥΚΑΜΙΑ - ΛΕΠΕΤΥΜΝΟΣ ΑΡΓΕΝΟΣ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΚΑΤΣΙΛΕΜΟΝΑ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΜΟΛΥΒΟΣ

ΜΟΛΥΒΟΣ ΕΦΤΑΛΟΥ - ΣΚΑΛΑ ΣΥΚΑΜΙΑΣ ΣΥΚΑΜΙΑ - ΛΕΠΕΤΥΜΝΟΣ ΑΡΓΕΝΟΣ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΚΑΤΣΙΛΕΜΟΝΑ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΜΟΛΥΒΟΣ ΜΟΛΥΒΟΣ ΕΦΤΑΛΟΥ - ΣΚΑΛΑ ΣΥΚΑΜΙΑΣ ΣΥΚΑΜΙΑ - ΛΕΠΕΤΥΜΝΟΣ ΑΡΓΕΝΟΣ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΚΑΤΣΙΛΕΜΟΝΑ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΜΟΛΥΒΟΣ 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι κυκλική

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ VIRGIN FOREST ULTRA TRAIL (V.F.U.T) 2013

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ VIRGIN FOREST ULTRA TRAIL (V.F.U.T) 2013 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ VIRGIN FOREST ULTRA TRAIL (V.F.U.T) 2013 1. ΠΑΡΑΝΕΣΤΙ ΘΟΛΟΣ - PORCEL (5.539 μ, 240+, 135-) Εκκίνηση από την πλατεία του σιδηροδρομικού σταθμού Παρανεστίου σε πανηγυρική ατμόσφαιρα,

Διαβάστε περισσότερα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα 25-28 Δεκεμβρίου 2014 1 η Ημέρα: Πέμπτη 25/12/14: Αναχώρηση από το Πεδίον του Άρεως στις 07:00 με προορισμό τα Τζουμέρκα (432 χμ.) στην Νότια Πίνδο. Τα Τζουμέρκα αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους ορεινούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΘΕΜΑ: ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΒΙΚΟΥ-ΑΩΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΟΤΑΜΙΑ - ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου

ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΘΕΜΑ: ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΒΙΚΟΥ-ΑΩΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΟΤΑΜΙΑ - ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΘΕΜΑ: ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΒΙΚΟΥ-ΑΩΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΟΤΑΜΙΑ - ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου O Εθνικός

Διαβάστε περισσότερα

Kεφάλαιο 11 (σελ ) Ζώνες βλάστησης

Kεφάλαιο 11 (σελ ) Ζώνες βλάστησης Β Ενότητα «Το φυσικό περιβάλλον» 1 Kεφάλαιο 11 (σελ. 43 45) Ζώνες βλάστησης Στόχοι: -να γνωρίσουµε την έννοια της βλάστησης -να παρατηρήσουµε την κατανοµή της βλάστησης στην επιφάνεια της Γης -να συνδέουµε

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2013 ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2013 ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΙΝΔΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2013 ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΙΝΔΟΥ ΓΕΦΥΡΙ ΠΟΡΤΑΣ Αχ, Άνθρωπε Βρέθηκες σε απάτητα βουνά και απελπίστηκες. Μοιρολατρείς. Σμίλεψε την πέτρα, γεφύρωσε τα άγρια ποτάμια, δανείσου τους καρπούς

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Τίρυνθας

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Τίρυνθας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μεταβατικά ύδατα (transitional waters) σύµφωνα µε την Οδηγία Πλαίσιο για τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Η Λίμνη Παραλιμνίου είναι ένας εποχικός σημαντικός υδροβιότοπος της Κύπρου με σπάνια είδη πανίδας και χλωρίδας και έδωσε το όνομα και στην παρακείμενη πόλη, το Παραλίμνι.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΑΤΑΡΑΓΚΑΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΑΤΑΡΑΓΚΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΑΤΑΡΑΓΚΑΣ ΣΧΟΛ. Έτος 2011-2012 Πρόγραµµα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Η Λίµνη Τριχωνίδα Εργασία των µαθητών της Α τάξης Με την συνεργασία της Θεωρ. Κατεύ. Β τάξης Υπεύθυνος Προγράµµατος:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ Απόσταση: 19.5 km Διάρκεια: 7 8 ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2016. All rights reserved. Version 1.4 ΠΡΟΣΟΧΗ: Μεγάλο τμήμα της διαδρομής

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις.

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις. Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311 Πολυτεχνική Σχολή Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Φαρζανέ Κοχαρή ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Π ο λ υ ή μ ε ρ η ε κ δ ρ ο μ ή Γ Λ υ κ ε ί ο υ

Π ο λ υ ή μ ε ρ η ε κ δ ρ ο μ ή Γ Λ υ κ ε ί ο υ Π ο λ υ ή μ ε ρ η ε κ δ ρ ο μ ή Γ Λ υ κ ε ί ο υ Προορισμός: Θεσσαλονίκη Ημερομηνίες: 3/3/2015 7/3/2015 Ξενοδοχείο: Porto Palace Hotel 5* Deluxe Αριθμός συμμετεχόντων: 53 Αριθμός συνοδών: 5 Πρόγραμμα πολυήμερης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΩΣ ΗΛΘΑΤΕ ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ ΚΠΕ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ 2

ΚΑΛΩΣ ΗΛΘΑΤΕ ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ ΚΠΕ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ 2 ΚΠΕ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ 1 ΚΑΛΩΣ ΗΛΘΑΤΕ ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ ΚΠΕ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ 2 Ευ-ρυτανία - ο τόπος των καλοτρεχούμενων ρχ νερών Τριήμερο Πρόγραμμα για Ε,ΣΤ Δημοτικού, Γυμνάσιο, Λύκειο και ΕΠΑ.Λ. ΚΠΕ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ 4 ΚΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

1. Αιτίες: Πυρκαγιές δασών, λαθροϋλοτομία, υπερβόσκηση, υπερχείλιση φραγμάτων. α. Πυρκαγιές: από την αμέλεια στην καταστροφή

1. Αιτίες: Πυρκαγιές δασών, λαθροϋλοτομία, υπερβόσκηση, υπερχείλιση φραγμάτων. α. Πυρκαγιές: από την αμέλεια στην καταστροφή Μας απασχόλησε το θέμα των ανθρώπινων παρεμβάσεων στο περιβάλλον. Προσανατολιστήκαμε σε τρεις άξονες: ποιοι λόγοι μπορεί να προκαλούν τις πλημμύρες, τι καταστροφές μπορεί να προκληθούν στις υποδομές, με

Διαβάστε περισσότερα

ΟΌλυµπος υψώνεται στην Β.Α. Θεσσαλία και στην Ν.. Μακεδονία. Ο Μύτικας ή αλλιώς το Πάνθεον είναι η Ψηλότερη κορυφή του Ολύµπου.

ΟΌλυµπος υψώνεται στην Β.Α. Θεσσαλία και στην Ν.. Μακεδονία. Ο Μύτικας ή αλλιώς το Πάνθεον είναι η Ψηλότερη κορυφή του Ολύµπου. ΟΌλυµπος υψώνεται στην Β.Α. Θεσσαλία και στην Ν.. Μακεδονία. Ο Μύτικας ή αλλιώς το Πάνθεον είναι η Ψηλότερη κορυφή του Ολύµπου. Ο Όλυµπος Πιθανώς σχηµατίστηκε κατά την διάρκεια της Ηωκαίνου εποχής πριν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ VIRGIN FOREST ULTRA TRAIL (V.F.U.T) 2015

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ VIRGIN FOREST ULTRA TRAIL (V.F.U.T) 2015 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ VIRGIN FOREST ULTRA TRAIL (V.F.U.T) 2015 1. ΠΑΡΑΝΕΣΤΙ ΘΟΛΟΣ - PORCEL (5.539 μ, 240+, 135-) Εκκίνηση από την πλατεία του σιδηροδρομικού σταθμού Παρανεστίου σε πανηγυρική ατμόσφαιρα,

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

τον Τόμαρο και εκβάλλει στον Αμβρακικό και ο Άραχθος πηγάζει από τον Τόμαρο και εκβάλλει επίσης στον Αμβρακικό (Ήπειρος, Ζαγόρι).

τον Τόμαρο και εκβάλλει στον Αμβρακικό και ο Άραχθος πηγάζει από τον Τόμαρο και εκβάλλει επίσης στον Αμβρακικό (Ήπειρος, Ζαγόρι). Γεωγραφικά στοιχεία και κλίμα. Τα κυριότερα μορφολογικά χαρακτηριστικά του νομού Ιωαννίνων είναι οι ψηλές επιμήκεις οροσειρές και οι στενές κοιλάδες. Το συγκεκριμένο μορφολογικό ανάγλυφο οφείλεται αφενός

Διαβάστε περισσότερα

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη 1. Περιγραφή Ο ανεµόµυλος της καταγραφής βρίσκεται στο χωριό Απείρανθος, που υπάγεται διοικητικά στον ήµο ρυµαλίας της νήσου Νάξου. Η βασική λειτουργία του ήταν η παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟ ΟΠΗ: Ορεινό Σύµπλεγµα Κεντρικής Ροδόπης

ΡΟ ΟΠΗ: Ορεινό Σύµπλεγµα Κεντρικής Ροδόπης ΡΟ ΟΠΗ: Ορεινό Σύµπλεγµα Κεντρικής Ροδόπης Η Ροδόπη αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα, από οικολογική άποψη, ορεινά συµπλέγµατα της Ελλάδας. Η οροσειρά της Κεντρικής Ροδόπης είναι το σταυροδρόµι της

Διαβάστε περισσότερα

PAR011 - Αλυκές Λάγκερη (Πλατιά Άμμος)

PAR011 - Αλυκές Λάγκερη (Πλατιά Άμμος) PAR011 - Αλυκές Λάγκερη (Πλατιά Άμμος) Περιγραφή Ο υγρότοπος των Αλυκών Λάγγερη βρίσκεται περίπου 4 χιλιόμετρα βορειανατολικά της Νάουσας στην Πάρο. Πρόκειται για υγρότοπο που αποτελείται από δύο εποχιακά

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΡΕΜΑ ΤΟΥ ΚΗΦΙΣΟΥ. Περίληψη. Ε.Θ.ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑΣ 7 ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΥΠ.ΚΑΘ. :Τ. ΚΟΣΜΑΚΗ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΟΥ.

ΤΟ ΡΕΜΑ ΤΟΥ ΚΗΦΙΣΟΥ. Περίληψη. Ε.Θ.ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑΣ 7 ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΥΠ.ΚΑΘ. :Τ. ΚΟΣΜΑΚΗ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΟΥ. ΤΟ ΡΕΜΑ ΤΟΥ ΚΗΦΙΣΟΥ Περίληψη Ε.Θ.ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑΣ 7 ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΥΠ.ΚΑΘ. :Τ. ΚΟΣΜΑΚΗ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΟΥ. : ΖΙΟΥΝΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ 1 Το νερό, ως βασικό στοιχείο της ζωής, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria Η Στάρα Ζαγόρα είναι είναι η έκτη μεγαλύτερη πόλη της Βουλγαρίας και ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο της χώρας. Είναι γνωστή ως πόλη των ίσιων δρόμων, των φλαμουριών

Διαβάστε περισσότερα

AND001 - Έλος Βιτάλι. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία. Καθεστώτα προστασίας

AND001 - Έλος Βιτάλι. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία. Καθεστώτα προστασίας AND001 - Έλος Βιτάλι Περιγραφή Το έλος Βιτάλι βρίσκεται περίπου 2,5 χιλιόμετρα ανατολικά του ομώνυμου οικισμού στην Άνδρο. Έχει καταγραφεί ως υγρότοπος και από το ΕΚΒΥ με κωδικό GR422343000 και όνομα "Έλος

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο δρόμος του αλατιού

Ο δρόμος του αλατιού Ο δρόμος του αλατιού Το Μέγα γεφύρι, βρισκόταν πάνω από τον Μέγδοβα, στα όρια Ευρυτανίας και Καρδίτσας, στη περιοχή Κοκκινέϊκα.. Πάνω από την Μαυρομμάτα όπου υπήρχε το γεφύρι της Κότσιτας, ήταν το μοναδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΧΟΙΡΟΚΟΙΤΙΑΣ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΑΓΙΑΣ ΝΑΠΑΣ ΕΝΕΤΙΚΑ ΤΕΙΧΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Η Ευρώπη είναι ήπειρος κυρίως πεδινή, χωρίς έντονο ανάγλυφο. Τα 2/3 της ηπείρου είναι πεδινές εκτάσεις. Έχει το χαμηλότερο μέσο υψόμετρο από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο Ξέρεις ότι: Πανίδα ονομάζουμε όλα τα ζώα μιας περιοχής. Αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Presentation of Trikala

Presentation of Trikala Presentation of Trikala Τρίκαλα Τα Τρίκαλα είναι πόλη της Θεσσαλίας και πρωτεύουσα του Ν. Τρικάλων. Είναι κτισµένα στο δυτικό άκρο του θεσσαλικού κάµπου και έτσι συνδυάζουν κάµπο και βουνό. Όµορφη, ήσυχη

Διαβάστε περισσότερα

ηλεκτρικής ενέργειας στην

ηλεκτρικής ενέργειας στην Εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην άγρια φύση Δάσος Δαδιάς: προσέξτε την εικόνα και βρείτε γιατί φιλοξενεί τόσα πολλά αρπακτικά πουλιά Φ. Κατσιγιάννης «από το λεύκωμα Εικόνες από τη Δαδιά»

Διαβάστε περισσότερα

3. ΚΟΛΠΟΣ ΚΑΙ ΑΛΥΚΕΣ ΕΛΟΥΝΤΑΣ - ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΣΠΙΝΑΛΟΓΚΑΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Η Ελούντα βρίσκεται 10 χλµ βόρεια του Αγίου Νικολάου στη θέση της αρχαίας Ολούς.

3. ΚΟΛΠΟΣ ΚΑΙ ΑΛΥΚΕΣ ΕΛΟΥΝΤΑΣ - ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΣΠΙΝΑΛΟΓΚΑΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Η Ελούντα βρίσκεται 10 χλµ βόρεια του Αγίου Νικολάου στη θέση της αρχαίας Ολούς. 3. ΚΟΛΠΟΣ ΚΑΙ ΑΛΥΚΕΣ ΕΛΟΥΝΤΑΣ - ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΣΠΙΝΑΛΟΓΚΑΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Η Ελούντα βρίσκεται 10 χλµ βόρεια του Αγίου Νικολάου στη θέση της αρχαίας Ολούς. Πρόκειται για οικισµό στο µυχό ενός κλειστού κόλπου που

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου!

Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου! Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου! Ψάξαμε και βρήκαμε. Ομαδικές εργασίες στα πλαίσια της ενότητας «Οι ακροβάτες της θάλασσας». Οι μαθητές έφτιαξαν δελτία ταυτότητας για κάθε προστατευόμενο ζώο. Έψαξαν και

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΣ ΠΟΤΑΜΟΣ γενικά στοιχεία Το χωριό µας, η Ειδοµένη, είναι στενά συνδεδεµένο µε τον Αξιό ποταµό, ο οποίος εισέρχεται στην Ελλάδα σε απόσταση 1.500 µέτρων από τον οικισµό και δηµιουργεί µια εύφορη κοιλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός;

Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός; ΟΡΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός; Διαμελισμός Κατακόρυφος είναι: Τα βουνά, οι πεδιάδες, οι λόφοι, οι κοιλάδες, τα φαράγγια και γενικά το ανάγλυφο μιας περιοχής. Άλπεις Οι Άλπεις είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστημιακό άσος Ταξιάρχη

Πανεπιστημιακό άσος Ταξιάρχη Πανεπιστημιακό άσος Ταξιάρχη Η ιοίκηση Πανεπιστημιακού άσους Το Πανεπιστημιακό άσος Ταξιάρχη Βραστάμων καταλαμβάνει έκταση 58.000 στρεμμάτων στο κεντρικό τμήμα της Χαλκιδικής, στο όρος Χολομώντα σε υπερθαλάσσιο

Διαβάστε περισσότερα

Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016

Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016 Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016 Ανάβαση στις κορυφές Stok Kangri 6123μ, Mentok I 6282μ, Mentok II 6248μ και Mentok III 6153μ και προσέγγιση της ασκαρφάλωτης κορυφής Nya Kangri 6480μ μέχρι τα

Διαβάστε περισσότερα

THA002 - Βάλτα Ραχωνίου

THA002 - Βάλτα Ραχωνίου THA002 - Βάλτα Ραχωνίου Περιγραφή Η Βάλτα Ραχωνίου βρίσκεται περίπου 2,7 χιλιόμετρα βόρεια - βορειοανατολικά του οικισμού Πρίνος, στη Θάσο και περιλαμβάνεται στην απογραφή του WWF Ελλάς για τους υγρότοπους

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων

Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 10 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνητή λίμνη Πουρναρίου

Τεχνητή λίμνη Πουρναρίου Τεχνητή λίμνη Πουρναρίου Κείμενο-φωτό: Παναγιώτης Κρητικάκος Την Παρασκευή 11 Νοεμβρίου του 2011 οργανώθηκε εξερευνητική επίσκεψη στην τεχνητή λίμνη Πουρναρίου, ως μέρος του προγράμματος Άδηλα Ύδατα. Η

Διαβάστε περισσότερα

Δασικά εδάφη και υδρολογικός κύκλος

Δασικά εδάφη και υδρολογικός κύκλος Η μεταφορά του νερού από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια της γης, η κίνησή του πάνω σ αυτή και η επιστροφή του στην ατμόσφαιρα λέγεται υδρολογικός κύκλος. το νερό πέφτει στην επιφάνεια της γης με τα ατμοσφαιρικά

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014 Από τα Θρακικά τ. 25 (1956) σσ. 149-158 Άρθρο του Γεώργιου Μαμέλη για την ιδιαίτερη πατρίδα του, το Ξαμίλι ή Εξαμίλιον, ένα μικρό ελληνικό χωριό της Ανατολικής Θράκης / Ευρωπαϊκής Τουρκίας. Ψηφιοποίηση,

Διαβάστε περισσότερα