1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ ΓΕΝΕΣΗ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΒΙΟΥ 2Α. ΑΡΧΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ ΓΕΝΕΣΗ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΒΙΟΥ 2Α. ΑΡΧΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ"

Transcript

1 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ Ο ακριβής προσδιορισµός της έννοιας της «ιδιωτικής ζωής» εµφανίζεται ιδιαίτερα δυσχερής. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ιδιωτική ζωή, εξεταζόµενη υπό ευρεία έννοια, περιλαµβάνει ένα ευρύτατο πεδίο αναφοράς µε πολλές διαφορετικές εκφάνσεις. Η ιδιωτική ζωή µε την ευρεία έννοια του όρου, νοούµενη ως ιδιωτική σφαίρα, αναφέρεται σε κάθε πτυχή της ιδιωτικής δραστηριότητας του ανθρώπου. Περιλαµβάνει την ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του ατόµου, το γάµο, την παιδική ηλικία, την οικογένεια, την κατοικία, την επικοινωνία. Στην ιδιωτική σφαίρα ανήκει καταρχήν και η επιλογή και άσκηση θρησκείας, αν και η θρησκευτική ελευθέρια κατοχυρώνεται από ειδικές διατάξεις του Συντάγµατος 1. Ακόµη, η ιδιωτική σφαίρα συνδέεται άµεσα µε την προσωπικότητα του ανθρώπου. Παράλληλα µε την προστασία της ιδιωτικής ζωής προστατεύεται και η ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας του ατόµου και δε θίγεται η ατοµικότητα και η αυθυπαρξία του. Ιδιαίτερα στη σύγχρονη εποχή, καθώς η ιδιωτική ζωή δεν απειλείται πλέον µόνο από την κρατική εξουσία και τον τύπο αλλά και από την ανάπτυξη της ηλεκτρονικής τεχνολογίας 2, είναι θεµελιώδης η σηµασία της προστασίας του δικαιώµατος της ιδιωτικής ζωής. Στο πλαίσιο αυτό και δεδοµένου του ευρέως φάσµατος στο οποίο εκτείνεται η ιδιωτική ζωή σκόπιµο είναι να εξεταστούν καταρχήν τα ιδιαίτερα σηµαντικά ζητήµατα του απαραβίαστου της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, του ασύλου της κατοικίας και του απορρήτου της επικοινωνίας, τα οποία χρίζουν συνταγµατικής προστασίας. Επίσης, ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξέταση ορισµένων επιµέρους θεµάτων, όπως είναι η προστασία της σεξουαλικής ζωής και σεξουαλικής ταυτότητας του ατόµου. 1 αγτόγλου Ατοµικά δικαιώµατα εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα-Κοµοτηνή 1991, σελ Μαυριάς, Το Συνταγµατικό ικαίωµα Ιδιωτικού Βίου, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα- Κοµοτηνή, 1982, σελ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ ΓΕΝΕΣΗ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΒΙΟΥ 2Α. ΑΡΧΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Από τα πορίσµατα των κοινωνικών ανθρωπολόγων συνάγεται ότι ο άνθρωπος ήδη από την αρχή της ύπαρξής του εµφάνιζε την ανάγκη να αποµονωθεί. Ορισµένες εκφάνσεις της ζωής του περιβάλλονταν από µια µορφή «ιδιωτικότητας». Ωστόσο µεσολάβησαν πολλά γεγονότα και χρειάστηκε πολύς χρόνος µέχρι να αναχθεί η

2 βιολογική αυτή ανάγκη, η απλή δηλαδή επιθυµία αποµόνωσης σε αυτοτελή άξια που πρέπει να προστατευτεί µέσω δικαιϊκών ρυθµίσεων 3. Στις πρωτόγονες κοινωνίες το άτοµο αναπτύσσεται ως µέρος του συνόλου και σηµασία δίνεται στην οµαδική δράση, προς όφελος της οποίας το άτοµο αξιοποιεί όλες του τις δυνάµεις. Κατά συνέπεια, παρά το γεγονός ότι υφίσταται κάποια µορφή επιθυµίας αποµόνωσης του ατόµου και αποµάκρυνσης του από τους υπολοίπους, οι άνθρωποι δεν έχουν ακόµη συναίσθηση της έννοιας του «ιδιωτικού». 2Β. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑ Α Στην αρχαία ελληνική κοινωνία η προβληµατική της ύπαρξης του ιδιωτικού βίου ως αναγνωρισµένου ανθρώπινου δικαιώµατος εντάσσεται στο ευρύτερο πρόβληµα της αντίληψης των αρχαίων Ελλήνων για την ατοµική ελευθερία 4. Ως προς το τελευταίο επικρατεί διχογνωµία, καθώς κατά την κρατούσα γνώµη υποστηρίζεται ότι οι Αρχαίοι δε γνώριζαν την ελευθερία του ιδιωτικού βίου, ενώ κατά άλλη άποψη στο πλαίσιο της ιδέας της δηµοκρατίας εµφανίζεται στην ελληνική αρχαιότητα και το πλέγµα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωµάτων. Είναι γεγονός ότι στην αρχαία πόλη ο πολίτης διέθετε δικαιώµατα. Είναι ωστόσο αµφίβολο κατά πόσον αυτά µπορούν να χαρακτηρισθούν ατοµικά δικαιώµατα, µιας και η έννοια του ατόµου διέφερε τότε από τη σύγχρονη. Στην αρχαία κοινωνία δεν υπήρχαν µόνο πολίτες αλλά και δούλοι, οι οποίοι στερούνταν κάθε δικαιώµατος, καθώς και ξένοι, οι οποίοι µπορούσαν να ασκήσουν ορισµένα µόνο δικαιώµατα. 3 Μαυριάς, Το Συνταγµατικό ικαίωµα Ιδιωτικού Βίου, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Κοµοτηνή, 1982,σελ.21 4 Μαυριάς, Το Συνταγµατικό ικαίωµα Ιδιωτικού Βίου, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Κοµοτηνή, 1982,σελ.26 Πάντως, σε κάθε περίπτωση το συλλογικό συµφέρον υπερείχε του ατοµικού. Ο αρχαίος Έλληνας αντιλαµβάνεται την πολιτική του υπόσταση όχι ως κατοχύρωση ενός συνόλου δικαιωµάτων απέναντι στην κρατική εξουσία αλλά ως συµµετοχή στην άσκηση της 5. Σηµασία γι αυτόν έχει η αυτονοµία και αυτάρκεια της πόληςκράτους. Η ευδαιµονία και πρόοδος της τελευταίας σηµαίνει και τη δική του ευτυχία. Το άτοµο δε νοείται κατ αρχήν έξω από την πόλη του και είναι σχεδόν αδύνατο να στοιχειοθετηθεί αντίθεση ανάµεσα στο κράτος και τον πολίτη. Εκείνο που επιδιώκεται είναι η αρµονική συµβίωση στα πλαίσια της πόλης-κράτους µέσω της ελεύθερης συµµετοχής στα κοινά και του σεβασµού στο νόµο. Κατά συνέπεια δε µπορεί να γίνει λόγος για προστασία των ατοµικών δικαιωµάτων στον αρχαίο ελληνικό κόσµο 6. Ο όρος «ιδιωτικός βίος» δε γίνεται αντιληπτός µε τη σύγχρονη έννοια, ούτε υφίσταται το απόρρητο ως συστατικό στοιχείο του. Το απόρρητο εµφανίζεται µόνο ως ηθική αξία, για παράδειγµα στην προσωπική σχέση µεταξύ γιατρού και ασθενούς όπως διαφαίνεται αυτή στον όρκο του Ιπποκράτη, ενώ η µοναδική διάκριση που πλησιάζει το σύγχρονο διαχωρισµό πολιτικής και ιδιωτικής κοινωνίας είναι εκείνη του οίκου από την οργάνωση και τη ζωή της πόλης 7.

3 2Γ. ΡΩΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ Κατά την περίοδο της ρωµαϊκής κυριαρχίας και κατάληψης της Ελλάδας από τους Ρωµαίους εξασθενεί η έννοια της ελευθερίας του δικαιώµατος συµµετοχής στη διαχείριση των κοινών. Υπάρχει βέβαια η έννοια του ιδιωτικού απορρήτου, αυτή όµως αφορά στην προστασία ηθικών αξιών σε σχέσεις ιδιωτικού δικαίου και δεν προσοµοιάζει στο σύγχρονο πεδίο προστασίας που στοιχειοθετείται από τα ατοµικά δικαιώµατα. Άλλωστε, ο άνθρωπος δεν έχει καµία εγγύηση των ατοµικών του δικαιωµάτων, αφού τα πάντα βρίσκονται υπό την εποπτεία του κράτους, ακόµα και η θρησκεία και ο ιδιωτικός βίος. Μεταβαίνοντας στο Μεσαίωνα, η εγκατάλειψη του ρωµαϊκού δικαίου και η παραγωγή ενός νέου συνόλου δικαιϊκων ρυθµίσεων, δεν επιφέρει πρόοδο ως προς την προστασία του ιδιωτικού βίου σε σχέση µε το παρελθόν. Οι συνθήκες διαβίωσης είναι άθλιες και η έννοια του ανθρώπου υποβιβάζεται καθώς οι άρχοντες δεν δίνουν καµία αξία στους υποτελείς. Παράλληλα, κατά τη δεσπόζουσα θεολογική αντίληψη του Μεσαίωνα, ο Θεός βλέπει τα πάντα και ενώπιον του είναι απόλυτη η διαφάνεια του ιδιωτικού βίου. Μάλιστα, υποστηρίζεται από ορισµένους συγγραφείς ότι η διάδοση της χριστιανικής διδασκαλίας αποτελεί θεµέλιο της αναγνώρισης της άξιας του ανθρώπου 8. 5 Μαυριάς, Ιστορία των Πολιτικών Ιδεών, τρίτη έκδοση, εκδ. Σάκκουλα, 2001,σελ.24 6 Μαυριάς, Ιστορία των Πολιτικών Ιδεών, τρίτη έκδοση, εκδ. Σάκκουλα, 2001,σελ.26 7 Μαυριάς, Το Συνταγµατικό ικαίωµα Ιδιωτικού Βίου, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα Κοµοτηνή, 1982, σελ Μαυριάς, Το Συνταγµατικό ικαίωµα Ιδιωτικού Βίου, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα Κοµοτηνή,1982,σελ38 2. ΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ Από τη µεσαιωνική κοινωνία εξακολουθεί ωστόσο να λείπει το στοιχείο της διάκρισης ανάµεσα στο κράτος και στο άτοµο, το οποίο εµφανίζεται στη θεωρία του κοινωνικού συµβολαίου και των φυσικών δικαιωµάτων που διατυπώνουν οι πολιτικοί φιλόσοφοι του 17ου και 18ου αιώνα. Παρά το γεγονός ότι η ανάγκη του ιδιωτικού βίου δε γίνεται ακόµα αντιληπτή, είναι ιδιαίτερα σηµαντική η συµβολή των φιλόσοφων του ιαφωτισµού προς την κατεύθυνση αυτή και ιδίως των John Locke και Mill 9. Ο Locke µιλά για δικαίωµα ιδιοκτησίας του ανθρώπου πάνω στον εαυτό του, συντελώντας στην προστασία του ιδιωτικού βίου µέσω της αρχής προστασίας της ιδιοκτησίας. Ο Mill αντιπαρατάσσει το άτοµο προς το κοινωνικό σύνολο, ανοίγοντας το δρόµο για την «τριτενέργεια» των θεµελιωδών δικαιωµάτων του ανθρώπου. ιακρίνει τις πράξεις του ατόµου που αφορούν αποκλειστικά το ίδιο από εκείνες που αφορούν τους τρίτους. Επιχειρεί να προσδιορίσει την ιδιωτική σφαίρα ως προς τα πρόσωπα που την απαρτίζουν και τις πράξεις που υπάγονται σε αυτήν. Βέβαια, ως θεωρητικός της πολιτικής οριοθετεί τη σφαίρα του ιδιωτικού βίου του ανθρώπου έξω από την απτή πραγµατικότητα. ωστόσο θέτει ιδιαίτερα σηµαντικά ζητήµατα, τα οποία θα απασχολήσουν µελλοντικά τη νοµική θεωρία και πρακτική.

4 2Ε. ΤΕΛΗ 19ου-ΑΡΧΕΣ 20ου ΑΙΩΝΑ Κατά το δεύτερο µισό του 19ου αιώνα παρουσιάζεται το φαινόµενο της έντονης ανάπτυξης της βιοµηχανίας και κατά συνέπεια της συγκέντρωσης µεγάλου µέρους του πληθυσµού στα αστικά κέντρα. Οι νέες αυτές συνθήκες δηµιουργούν την ανάγκη καθορισµού από το δίκαιο του περιεχοµένου των εννοιών «δηµόσιο» και «ιδιωτικό» και οδηγούν στην αναγωγή του απόρρητου και της ανωνυµίας σε αξίες. Καθώς τα πάντα καθορίζονται πλέον µε βάση την ατοµική ιδιοκτησία, η άρχουσα τάξη επιθυµεί να προφυλάξει τα στοιχεία του προσωπικού και δηµοσίου βίου των µελών της από τη δηµοσιότητα ώστε να µην προκληθούν αντιδράσεις από τους µη ευνοηµένους. Συνεπεία του ανταγωνισµού στην οικονοµία, όλοι οι άνθρωποι θέτουν πλέον το αίτηµα του ιδιωτικού απόρρητου, το οποίο µάλιστα αποκτά και οικονοµική αξία 10. Ενώπιον της νέας αυτής κατάστασης, που δεν προβλέπεται από το δίκαιο η θεωρία προχωρεί στην αναζήτηση νέων λύσεων, αναγνωρίζοντας πλέον το απόρρητο του ιδιωτικού βίου ως αγαθό προστατευτέο από το δίκαιο και διαχωρίζοντας το εννοιολογικά από την ιδιοκτησία. 9 Μαυριάς, Το Συνταγµατικό ικαίωµα Ιδιωτικού Βίου, εκδ.σάκκουλα, Αθήνα Κοµοτηνή, 1982,σελ Μαυριάς, Το Συνταγµατικό ικαίωµα Ιδιωτικού Βίου, εκδ.σάκκουλα, Αθήνα Κοµοτηνή, 1982,σελ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ 3Α. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ Όπως οι αφηρηµένες έννοιες των οποίων το περιεχόµενο διαµορφώνεται στο πλαίσιο της ιδιωτικής ζωής, ο ιδιωτικός βίος αποτελεί έννοια αυτονόητη και για το λόγο αυτό δύσκολα προσδιορίσιµη. Έγιναν πολλές προσπάθειες από τη νοµολογία και τη θεωρία προκείµενου να διατυπωθεί ένας πλήρης ορισµός και χρησιµοποιήθηκαν για το σκοπό αυτό πολλές διαφορετικές µέθοδοι. Στάθηκε ωστόσο αδύνατο να διατυπωθεί ένας ακριβής ορισµός µε επάρκεια και πληρότητα. Ο βασικός λόγος σύγχυσης πηγάζει από το γεγονός ότι δεν είναι ξεκάθαρες οι συνιστώσες και τα κριτήρια βάσει των οποίων στοιχειοθετείται η έννοια του ιδιωτικού βίου. Άλλωστε, αυτή εµφανίζει πλήθος διαφορετικών εκφάνσεων στη ζωή του ανθρώπου. Έτσι, οι όροι «ιδιωτικός βίος» και «δικαίωµα ιδιωτικού βίου» χρησιµοποιούνται αδιάκριτα, µε αποτέλεσµα να προκύπτει το ερώτηµα κατά πόσον η έννοια του ιδιωτικού βίου αποτελείται από ένα σκληρό πυρήνα που θα επιτρέψει τον ακριβή προσδιορισµό των χαρακτηριστικών της και τη διατύπωση ενός συγκεκριµένου ορισµού. Είναι πάντως προφανές ότι το δικαίωµα του ιδιωτικού βίου πρέπει να καθορίζεται σε συνάρτηση προς τις δραστηριότητες, τις καταστάσεις και τα συναισθήµατα του ανθρώπου, µέσω των οποίων αυτός εκδηλώνει την ατοµικότητα

5 του και τα οποία επιθυµεί να προστατεύσει από οποιαδήποτε ξένη παρέµβαση. 3Β. Ο ΟΡΟΣ Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ Με τον όρο ιδιωτική ζωή νοείται καταρχην ένα µέρος της ζωής του ανθρώπου, µια «µερικότερη περιοχή» της τελευταίας. Ενώ ο νοµοθέτης διακρίνει τη συνολική ζωή του ανθρώπου σε κοινωνική, πολιτική και οικονοµική, η ιδιωτική ζωή δεν ταυτίζεται ολοκληρωτικά µε κανέναν από αυτούς τους τοµείς. Ιδιωτική ζωή δεν είναι ούτε η πολιτική, ούτε η οικονοµική, ούτε το σύνολο της κοινωνικής ζωής του ανθρώπου, αλλά αποτελεί ένα τµήµα της ευρύτερης κοινωνικής ζωής, στοιχειοθετώντας παράλληλα «µητρικό» δικαίωµα άλλων µερικότερων δικαιωµάτων και διατάξεων 11. Τα τελευταία προστατεύουν ορισµένες ειδικότερες εκφάνσεις της. Πρόκειται για παράδειγµα για το άσυλο της κατοικίας, το γάµο, την οικογένεια, το απόρρητο των ανταποκρίσεων. 11 ηµητρόπουλος, Συνταγµατικά δικαιώµατα, τόµος Γ,Ι εκδ., Αθήνα 2004,σελ.207 Υπό ευρεία έννοια ο όρος «ιδιωτική ζωή» αναφέρεται στο σύνολο των δραστηριοτήτων που αφορούν στο ίδιο το άτοµο και στο στενό κύκλο που το περιβάλλει, δηλαδή σε πρόσωπα του στενού του περιβάλλοντος ή σε θέµατα της δικής του επιλογής. Άλλωστε η σηµασία της λέξης «ιδιωτικός» είναι «αυτός που αποτελεί αυστηρά προσωπική υπόθεση και δεν αφορά σε τρίτους»,«αυτός που αφορά ή απευθύνεται σε συγκεκριµένο άτοµο ή οµάδα ατόµων και όχι στο κοινό» 12. Ιδιωτική ζωή είναι εποµένως εκείνη που περιορίζεται στο ίδιο το άτοµο, την οικογένεια και το στενό κύκλο φίλων και γνωστών και αντιπαρατάσσεται στη «δηµόσια ζωή». Η τελευταία αναφέρεται στην κοινωνική ή επαγγελµατική ζωή στο βαθµό που περιλαµβάνει τις σχέσεις του ατόµου µε ανοικτό καταρχήν κύκλο προσώπων 13. Ακόµη, η δηµόσια ζωή σχετίζεται µε την ενασχόληση του ατόµου µε τα «κοινά» ή «δηµόσια» πράγµατα. Για παράδειγµα, η ανάµιξη του ατόµου στην πολιτική δραστηριότητα ή στον κόσµο των θεαµάτων ανάγονται στη σφαίρα της «δηµόσιας ζωής». Αντίθετα, η ανταλλαγή επισκέψεων, ο µοναχικός περίπατος, η διασκέδαση, κάθε άλλη «ιδιωτική» δραστηριότητα του ατόµου ανάγονται στην ευρύτερη έννοια της «ιδιωτικής ζωής». Η ιδιωτική ζωή περιλαµβάνει τις συνήθειες και πεποιθήσεις του ατόµου, τις προτιµήσεις και τις επιθυµίες του, τα βιώµατα του ίδιου και της οικογένειας του, την παιδική του ηλικία. τη σεξουαλική 14 και οικογενειακή σφαίρα, την κατάσταση της υγείας του. Σχετικά µάλιστα µε την κατάσταση της υγείας συνάγεται ότι το άτοµο έχει δικαίωµα να διαφυλάσσει το απόρρητο αυτής και να καθορίζει το ίδιο σε ποιόν θα παρέχει πληροφορίες που αφορούν σε αυτή. Κάθε ιατρική ενέργεια, για παράδειγµα εξέταση, που πραγµατοποιείται χωρίς προηγούµενη ενηµέρωση του ενδιαφεροµένου και χωρίς τη συναίνεση του αποτελεί παραβίαση του δικαιώµατος της ιδιωτικής ζωής 15. Κάτι τέτοιο, Άλλωστε, προβλέπεται και στο άρθρο 8 της Ευπωπαϊκής Σύµβασης για τα δικαιώµατα του ανθρώπου (ΕΣ Α). Επιπρόσθετα, η προστασία της ιδιωτικής ζωής συνδέεται άµεσα µε την προστασία

6 της προσωπικότητας και της ελεύθερης ανάπτυξης της τελευταίας, αφού προστατεύεται κάθε δραστηριότητα που ανάγεται στο άτοµο. Σύµφωνα µε το ηµητρόπουλο «η ευρύτερη αυτή ιδιωτική ζωή του ανθρώπου διακρίνεται σε φανερή και απόρρητη. Φανερή είναι η ιδιωτική ζωή που δεν αποκρύπτεται από τους άλλους. Αντίθετα, απόρρητη είναι η ιδιωτική ζωή που διεξάγεται σε χώρους και µε τρόπους που επιδιώκουν την απόκρυψη από τους άλλους. Στο σηµείο αυτό η ιδιωτική ζωή συνδέεται µε την κρυφή και η φανερή µε τη δηµόσια. Το Σύνταγµα προστατεύει όχι µόνο την απόρρητη αλλά και τη φανερή ιδιωτική ζωή».16 Η ιδιωτική ζωή διακρίνεται ακόµη σε ατοµική και οικογενειακή. Η πρώτη αναφέρεται στη ζωή του ατόµου καθεαυτό, ενώ η δεύτερη σχετίζεται µε τη ζωή του ατόµου ως µέλους της οικογένειας. κατά συνέπεια, η προστασία της ατοµικής ζωής αφορά στην προστασία του µονήρη ανθρώπου, ως ατόµου, ενώ παράλληλα προστατεύεται και η οικογενειακή ζωή, δηλαδή το άτοµο ως µέλος της οικογένειας. 12 Μπαµπινιώτης, Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Β έκδοση, Αθήνα 2002, σελ αγτόγλου, Ατοµικά δικαιώµατα Α,εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα-Κοµοτηνή 1991, σελ βλ. ΕΚ 0013/ βλ. ΕΚ 0404/ ηµητρόπουλος, Συνταγµατικά δικαιώµατα, τόµος Γ, Ι εκδ., Αθήνα 2004, σελ.207 Φυσικά, οι δραστηριότητες και γενικά τα στοιχεία της ζωής που το άτοµο αποκρύπτει από τους τρίτους, δηλαδή η κρυφή ζωή του, δεν αποτελούν απαραίτητα ιδιωτική ζωή. Προστατεύεται µόνο η νόµιµη ιδιωτική ζωή. Κατά συνέπεια, µια πράξη την οποία το άτοµο αποκρύπτει, για παράδειγµα η τέλεση ενός εγκλήµατος, δεν αποτελεί ιδιωτική ζωή απλώς επειδή τελείται στα κρυφά ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΖΩΗΣ 4Α. ΙΚΑΙΙΚΗ ΠΡΟΒΛΕΨΗ Το δικαίωµα της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής κατοχυρώνεται συνταγµατικά στο άρθρο 9παρ.1εδ.β,σύµφωνα µε το οποίο η ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του ατόµου είναι απαραβίαστη. Κατά το αγτόγλου «η συνταγµατική αυτή διάταξη καλύπτει όλες τις πλευρές της ιδιωτικής σφαίρας εκτός από τα άσυλο της κατοικίας και την ελευθερία της επικοινωνίας αφενός και την ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης αφετέρου, που κατοχυρώνονται από ειδικές διατάξεις».πράγµατι, σχετικά µε το άσυλο της κατοικίας γίνεται µνεία στο υπόλοιπο του άρθρου 9 του Συντάγµατος, το απόρρητο της επικοινωνίας κατοχυρώνεται στα άρθρα 9Α και 19,ενώ η ελευθέρια της θρησκευτικής συνείδησης κατοχυρώνεται στο άρθρο 13 του Συντάγµατος. Επιπρόσθετα, ρυθµίσεις σχετικές µε την προστασία του ιδιωτικού βίου συναντώνται στην Οικουµενική ιακήρυξη των δικαιωµάτων του ανθρώπου (Ο Α), στην Ευρωπαϊκή Σύµβαση των δικαιωµάτων του ανθρώπου (ΕΣ Α) 18,καθώς και στο ιεθνές Σύµφωνο των Αστικών και Πολιτικών δικαιωµάτων ( ΣΑΠ ).Ακόµη, σχετικές διατάξεις απαντώνται και στο κοινό δικαιο. Τέτοια είναι για παράδειγµα η διάταξη του άρθρου 57ΑΚ,η οποία σύµφωνα µε τη θεωρία και τη νοµολογία

7 επεκτείνει το πεδίο της προστασίας της και στη σφαιρα του απόρρητου της ζωής του ατόµου. ιατάξεις που παρέχουν προστασία στον ιδιωτικό βίο ανευρίσκονται επίσης στον Ποινικό Κώδικα 19 και στην Ποινική ικονοµία 20 (πχ. διατάξεις που επιβάλλουν περιορισµούς στην απόδειξη ή δίωξη των εγκληµάτων ώστε να προστατευθεί η ιδιωτική ζωή του ατόµου.) 17 ηµητρόπουλος, Συνταγµατικά δικαιώµατα, τόµος Γ, Ι εκδ., Αθήνα 2004,σελ άρθρο 8 «1. Πάν πρόσωπο δικαιούται εις τον σεβασµό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής του, της κατοικίας του και της αλληλογραφίας του. 2. εν επιτρέπεται να υπάρξει επέµβασις δηµόσιας αρχής εν τη ασκήσει του δικαιώµατος τούτου, εκτός εάν η επέµβασις αυτή προβλέπεται υπό του νόµου και αποτελεί µέτρον το οποίον εις µιαν δηµοκρατικήν κοινωνίαν, είναι αναγκαίον δια την εθνικήν ασφάλειαν, την οικονοµική ευηµερίαν της χώρας, την προάσπισιν της τάξεως και την πρόληψιν ποινικών παραβάσεων, την προστασίαν της υγείας ή της ηθικής ή την προστασίαν των δικαιωµάτων και ελευθεριών άλλων.» 19 Βλ.366παρ.1εδ.2,370,371 ΠΚ 20 Βλ.256,330 Κπολ Σκόπιµο είναι να παρατηρηθεί ότι ακόµα και αν δεν υφίσταντο σήµερα το άρθρο 9 του Συντάγµατος, το απαραβίαστο της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής και το άσυλο της κατοικίας θα µπορούσαν να συναχθούν από τα άρθρα 2παρ.1 και 5παρ.1 του Συντάγµατος, καθώς το άρθρο 9 συνδέεται άµεσα µε αυτά. Το πρώτο καθιερώνει το σεβασµό της αξιοπρέπειας του ανθρώπου, ενώ το δεύτερο κατοχυρώνει την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. Τέλος, σηµαντική είναι και η ρύθµιση του άρθρου 93 παρ. 2 του Συντάγµατος, η οποία προστατεύει την ιδιωτική ζωή, ορίζοντας ότι οι συνεδριάσεις κάθε δικαστηρίου είναι δηµόσιες, εκτός αν το δικαστήριο κρίνει ότι η δηµοσιότητα πρόκειται να είναι επιβλαβής στα χρηστά ήθη ή ότι συντρέχουν ειδικοί λόγοι προστασίας της ιδιωτικής ή οικγενειακής ζωής των διαδίκων. 4Β. ΤΟ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Η προστασία της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής σύµφωνα µε το άρθρο 9 του Συντάγµατος είναι ευρύτερη από την προστασία του ασύλου της κατοικίας. Η πρώτη µπορεί να παραβιαστεί απο πλήθος επεµβάσεων και δεν περιορίζεται στην είσοδο στην κατοικία, όπως συµβαίνει µε το άσυλο της κατοικίας 21. Η κατοχύρωση του απαραβίαστου της ιδιωτικής ζωής στοιχειοθετεί ένα σκληρό πυρήνα στον οποίο κυριαρχεί το ίδιο το άτοµο καθορίζοντας τα όρια και το περιεχόµενο του. Από τη θέσπιση του απαραβίαστου της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής απορρέουν δικαιώµατα µε αµυντικό και προστατευτικό χαρακτήρα. Το κράτος δε µπορεί να επεµβαίνει στον πυρήνα του δικαιώµατος και παράλληλα οφείλει να αποτρέπει την επέµβαση των τρίτων σε αυτό. Το απαραβίαστο σηµαίνει τελικά την απαγόρευση της δηµοσιοποίησης της ζωής του ανθρωπου, που έχει µάλιστα απόλυτη ενέργεια. Παράλληλα, κατοχυρώνοντας το Σύνταγµα στο άρθρο 9παρ.1β το απαραβίαστο της

8 οικογενειακής ζωής, προστατεύει το ατοµικό δικαίωµα κάθε ανθρώπου να δηµιουργεί οικογένεια και να διαµορφώνει ανενόχλητα τη ζωή του στο πεδίο αυτό, αποκλείοντας κάθε κρατική επέµβαση. 21 αγτόγλου, Ατοµικά δικαιώµατα Α, εκδ.σάκκουλα, Αθήνα-Κοµοτηνή 1991,σελ.324 4Γ. Η ΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Το άρθρο 25παρ.1 του Συντάγµατος καθιερώνει την αρχή της κοινωνικής αλληλεγγύης και προσδίδει σε όλα τα δικαιώµατα του ανθρώπου διαπροσωπική ενέργεια. Συγκεκριµένα ορίζει ότι «τα δικαιώµατα του ανθρώπου ως ατόµου και ως µέλους του κοινωνικού συνόλου και η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου τελούν υπό την εγγύηση του κράτους. Όλα τα κρατικά όργανα υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ανεµπόδιστη και αποτελεσµατική άσκηση τους. Τα δικαιώµατα αυτά ισχύουν και στις σχέσεις µεταξύ ιδιωτών στις οποίες προσιδιάζουν». Επίσης στην παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου ορίζεται ότι «το κράτος δικαιούται να αξιώνει από όλους τους πολίτες την εκπλήρωση του χρέους της κοινωνικής και εθνικής αλληλεγγύης». Η διαπροσωπική ενέργεια του δικαιώµατος είναι άµεση 22. Ο νοµοθέτης οφείλει να λάβει όλα τα απαραίτητα µέτρα για την προστασία της ιδιωτικής ζωής του ατόµου. παράλληλα οι δικαστικές αρχές οφείλουν να παρέχουν αστική προστασία σε κάθε περίπτωση παραβίασης του απόρρητου του ιδιωτικού βίου βάσει των διατάξεων 87παρ.2 και 93παρ.4 του Συντάγµατος. Έργο τους είναι η επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση παράνοµης προσβολής του δικαιώµατος του ιδιωτικού βίου, καθώς και ο έλεγχος της συνταγµατικότητας των σχετικών µε το δικαίωµα νόµων σε περίπτωση που τεθεί τέτοιο ζήτηµα ΦΟΡΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕ ΙΟ ΙΣΧΥΟΣ Φορείς του δικαιώµατος της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής είναι όλα τα φυσικά πρόσωπα και µάλιστα όχι µόνο οι Έλληνες πολίτες αλλά και οι αλλοδαποί και ανιθαγενείς. Τα νοµικά πρόσωπα δεν αποτελούν φορείς του συγκεκριµένου δικαιώµατος αφού δεν έχουν ιδιωτική και σε καµία περίπτωση οικογενειακή ζωή 24. Βάσει του άρθρου 9παρ.1β προστατεύεται ο πολίτης από οποιαδήποτε επέµβαση της κρατικής εξουσίας. Σχετικά µε το ζήτηµα της απαγόρευσης προσβολών από άλλους ιδιώτες, σύµφωνα µε τη σύγχρονη θεωρία, εφαρµόζεται κανονικά η σχετική συνταγµατική διάταξη, δεδοµένου ότι τα συνταγµατικά δικαιώµατα εφαρµόζονται

9 τόσο στις σχέσεις ιδιωτικού όσο και στις σχέσεις δηµόσιου δικαίου. Κατά την παραδοσιακή θεωρία, ωστόσο, η απαγόρευση τέτοιου είδους προσβολών προβλέπεται σε αστικές και ποινικές διατάξεις, οι οποίες πρέπει όµως να ερµηνεύονται µε γνώµονα τη συγκεκριµένη συνταγµατική αρχή. 22 βλ. ΜΠΡ ΑΘ 4701/ Ουζούν Καρίνα, Εργασία στο µάθηµα «Εφαρµογές δηµοσίου δικαίου» µε τίτλο «Προστασία Ιδιωτικής Ζωής 9Σ» 24 αγτόγλου, Ατοµικά δικαιώµατα Α, εκδ.σάκκουλα, Αθήνα-Κοµοτηνή 1991,σελ Η ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΖΩΗ 5Α. ΕΝΝΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΖΩΗΣ Η σεξουαλική ζωή αποτελεί µερικότερη µορφή της ιδιωτικής ζωής του ανθρώπου και ως τέτοια απολαµβάνει την προστασία του Συντάγµατος. Συγκεκριµένα, η σεξουαλική ελευθερία προστατεύεται µε το άρθρο 9παρ.1εδ.β του Συντάγµατος, το οποίο ορίζει ότι η ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του ατόµου είναι απαραβίαστη. Η σεξουαλική ελευθερία νοείται ως ελευθερία επιλογής ερωτικού συντρόφου. Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωµα να προχωρήσει ελευθέρα στην επιλογή που επιθυµεί. Οποιαδήποτε σχετική επιλογη πρέπει να γίνεται σεβαστή, ανεξάρτητα από το φύλο στο οποίο ανηκει το άτοµο, ακόµα κι αν οι σύντροφοι ανήκουν στο ίδιο φύλο. Η ερωτική πράξη µεταξύ δυο ατόµων προστατεύεται συνταγµατικά. Βέβαια η προστασία αυτή αφορά στην ερωτική πράξη µεταξύ ενηλίκων, όχι όµως και µεταξύ ενός ενηλίκου και ενός ανηλίκου. Το Σύνταγµα απαγορεύει την επιλογή ανηλίκου ως ερωτικού συντρόφου 25. Η ασέλγεια επί ανηλίκου 26 και η αποπλάνηση 27 του αποτελούν πράξεις ανήθικες και αντίθετες στο νόµο που ρυθµίζονται ειδικότερα στα άρθρα 337επ.ΠΚ. Ακόµη, πράξη που απαγορεύεται από το Σύνταγµα είναι ο βιασµός 28,η τιµώρηση του οποίου προβλέπεται ρητά και στο άρθρο 336ΠΚ. Η ικανοποίηση σεξουαλικών ορέξεων κατά φύση και παρά φύση και η σαρκική συνάφεια παρά τη θέληση του ατόµου αντίκειται στο άρθρο 9παρ.1 του Συντάγµατος. Συνιστά παραβίαση του δικαιώµατος της σεξουαλικής ελευθερίας και κατά συνέπεια του δικαιώµατος της ιδιωτικής ζωής και αποτελεί µείωση της προσωπικότητας του ατόµου. 5Β. Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΤΡΑΝΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΝ ΑΤΟΜΩΝ Στο πλαίσιο της προστασίας της σεξουαλικής ελευθερίας εντάσσεται και το ζήτηµα της προστασίας των δικαιωµάτων των τρανσεξουαλικών ατόµων. Το φαινόµενο του τρανσεξουαλισµού παρουσιάζεται όταν το βιολογικό φύλο δε συµπίπτει µε τη σεξουαλική ταυτότητα του ατόµου και το τελευταίο επιλέγει να υποβληθεί σε χειρουργική επέµβαση αλλαγής φύλου. Παρά το γεγονός ότι δεν αποτελεί σηµαντικό

10 φαινόµενο από στατιστική άποψη, το φαινόµενο του τρανσεξουαλισµού αποτελεί σήµερα µια πραγµατικότητα µε την οποία είναι πλέον αντιµέτωπο το δίκαιο. 25 ηµητρόπουλος, Συνταγµατικά ικαιώµατα, τόµος Γ, Ι εκδ., Αθήνα 2004, σελ βλ. ΑΠ 155/ βλ. ΠΛΗΜΜΠΕΙΡ 390/ βλ. ΑΠ (ΠΟΙΝ) 159/2003 Στις µέρες µας, καθώς η διαρκής αλλαγή των κοινωνικών συνθηκών επιτάσσει τη συνεχή διεύρυνση της προστασίας των ελευθεριών, ένα τέτοιο φαινόµενο δε µπορεί να καταδικάζεται και να θεωρείται ασυµβίβαστο προς το δίκαιο. Το δίκαιο οφείλει να ρυθµίζει τις καταστάσεις που συµβαδίζουν µε την πρόοδο της επιστήµης και να µην είναι αποκοµµένο από την κοινωνική πραγµατικότητα αλλά να προσαρµόζεται το δυνατόν ταχύτερα στις εξελίξεις. Η σύγχρονη κοινωνία τείνει προς την αποδοχή του φαινοµένου αλλαγής φύλου, καθώς οι σχετικές επεµβάσεις επιτρέπονται πλέον σε όλα σχεδόν τα κράτη. Παράλληλα σε ορισµένα κράτη µε τη θέσπιση ειδικών ρυθµίσεων επιτρέπεται η διόρθωση της καταχώρησης φύλου στα ληξιαρχικά βιβλία µε όλες τις απορρέουσες συνέπειες. Έτσι, τα τρανσεξουαλικά άτοµα έχουν δικαίωµα να συνάπτουν γάµο, να υιοθετούν παιδιά και να αποκτούν συνταξιοδοτικά δικαιώµατα σύµφωνα µε το νέο τους φύλο 29.Αλλωστε,µε το φαινόµενο του τρανσεξουαλισµού ασχολήθηκαν επίσης η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό ικαστήριο των δικαιωµάτων του Ανθρώπου, αναφορικά µε το σεβασµό της ιδιωτικής ζωής 30 και την προσβολή του δικαιώµατος συνάψεως έγκυρου γάµου 40.Μάλιστα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των δικαιωµάτων του ανθρώπου σε σχετική απόφαση(1979)αποφάνθηκε ότι η άρνηση καταχώρησης στα βιβλία του ληξιαρχείου των αλλαγών φύλου που είχαν πραγµατοποιηθεί νοµίµως αποτελούσε προσβολή του δικαιώµατος του ατόµου να προστατεύει την ιδιωτική ζωή του κατά το άρθρο 8παρ.1 της Συµβάσεως. Συµπεραίνοντας, η επιλογή φύλου αποτελεί δικαίωµα που προστατεύεται στα πλαίσια της προστασίας της ιδιωτικής ζωής του ανθρώπου. Είναι επιτακτική η προστασία οποιουδήποτε υφίσταται δυσµενή διάκριση για οποιοδήποτε λόγο ανάγεται στο φύλο, ακόµα και όταν ο ενδιαφερόµενος δεν εντάσσεται στο πλαίσιο της παραδοσιακής διάκρισης µεταξύ ανδρών και γυναικών 41.

11 29 βλ. ΕΚ 0117/ άρθρο 8 ΕΣ Α 40 άρθρο 12 ΕΣ Α 41 βλ. ΕΚ 0013/ Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ Η προστασία της ιδιωτικής ζωής συνδέεται άµεσα µε τη διαφύλαξη των προσωπικών δεδοµένων. Ιδιαίτερη σηµασία έχει η προστασία εκείνων που χαρακτηρίζονται ως «ευαίσθητα», για παράδειγµα εκείνων που σχετίζονται µε πολιτικές ή θρησκευτικές πεποιθήσεις, την υγεία ή τη σεξουαλική ζωή. 42 Με την αναθεώρηση του έτους 2001 κατοχυρώνεται πλέον ρητά στο άρθρο 9Α του Συντάγµατος η προστασία των προσωπικών δοµένων. Συγκεκριµένα ορίζεται ότι «καθένας έχει δικαίωµα προστασίας από τη συλλογή, επεξεργασία και χρήση, ιδίως µε ηλεκτρονικά µέσα, των προσωπικών του δεδοµένων, όπως νόµος ορίζει.» 43 Μάλιστα καθιερώνεται συνταγµατικά η ανεξάρτητη διοικητική αρχή µε αντικείµενο την προστασία των προσωπικών δεδοµένων, η οποία «συγκροτείται και λειτουργεί, «όπως νόµος ορίζει». Σχετικές ρυθµίσεις είχε θεσπίσει παλαιοτέρα και ο ν.2472/1997, µε τον οποίο θεσµοθετήθηκε και η ανεξάρτητη διοικητική αρχή µε την ονοµασία «Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα». Ο νοµοθέτης προβλέπει τη χορήγηση άδειας για συλλογή και επεξεργασία προσωπικών δεδοµένων µόνο εφόσον πληρούνται αυστηρές προϋποθέσεις. 44

12 42 Βλ. ΣΤΕ 3545/ Βλ. ΠΛΗΜΜ ΣΑΜ 34/ Βλ.ΠΠΡ ΑΘ 528/ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 21παρ.1 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ 7 Α. Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Εκτός από την προστασία της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής που κατοχυρώνεται στο άρθρο 9παρ.1εδ.β,το Σύνταγµα προστατεύει και ειδικότερα την οικογένεια «ως θεµέλιο της συντήρησης και προαγωγής του Έθνους» στο άρθρο 21παρ.1.Η προστασία αυτή αφορά τόσο στις σχέσεις µεταξύ των συζύγων όσο και στις σχέσεις µεταξύ γονέων και τεκνών. Στόχος της ρύθµισης είναι η επίτευξη της αρµονικής συµβίωσης στο πλαίσιο του οικογενειακού χώρου, βασισµένης στις αρχές της ελευθέριας και της ισότητας κατά τρόπο ώστε να µη θίγονται τα θεµελιώδη ανθρώπινα δικαιώµατα. Για παράδειγµα οι σχέσεις µεταξύ των συζύγων πρέπει να ρυθµίζονται µε βάση την αρχή της ισότητας, καθώς και να προστατεύεται ο ένας σύζυγος από τις ενδεχόµενες αυθαιρεσίες του άλλου. Οι αυθαιρεσίες αυτές συναντώνται κυρίως µε τη µορφή της παραβίασης των δικαιωµάτων του ασθενούς φύλου από το ισχυρό, καθώς παλαιότερα επικρατούσε το πρότυπο της πατριαρχικής οικογενειας, η δοµή της οποίας βασιζόταν στην υπεροχή του ανδρικού φύλου. 45 Ένα ακόµη παράδειγµα αφορά στην εφαρµογή της θρησκευτικής ελευθερίας, καθώς δεν επιτρέπεται ένα µέλος της οικογένειας να επιβάλλει στα υπόλοιπα συγκεκριµένο θρήσκευµα ή να απαγορεύει την αλλαγή του θρησκεύµατος. 7 Β. Ο ΓΑΜΟΣ Στο άρθρο 21 του Συντάγµατος ορίζεται ότι ο γάµος τελεί υπό την προστασία του κράτους. Στα πλαίσια του άρθρου αυτού ο γάµος προστατεύεται ως θεσµός. Η συνταγµατική προστασία αφορά τόσο στην ελευθερία σύναψης όσο και στην ελευθερία µη σύναψης γάµου. Αν και ο γάµος σχετίζεται άµεσα µε το θεσµό της οικογένειας, αποτελώντας το θεµέλιο αυτού, η προστασία του είναι αυτοτελής και ανεξάρτητη από την προστασία της οικογένειας. 46 Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωµα να επιλέξει ελεύθερα το σύζυγο που επιθυµεί και να προχωρήσει στη σύναψη γάµου ή να µη συνάψει γάµο. Η επιλογή αυτή πρέπει να αποτελεί προϊόν ελεύθερης βούλησης και να µην εξαρτάται από αίρεση ή προθεσµία ούτε από τυχόν προηγούµενη άδεια της δηµόσιας αρχής. 47 Απαγορεύεται οποιαδήποτε επέµβαση στις σχέσεις των συζύγων, οι οποίοι έχουν ευχέρεια να ρυθµίζουν οι ίδιοι τα ζητήµατα που τους αφορούν. Τέτοιου είδους επεµβάσεις συνιστούν παραβίαση του δικαιώµατος της ιδιωτικής ζωής που προστατεύεται συνταγµατικά. 45 ηµητρόπουλος, Συνταγµατικά ικαιώµατα, τόµος Γ, Ι εκδ.,αθήνα 2004,σελ ηµητρόπουλος, Συνταγµατικά ικαιώµατα, τόµος Γ, Ι εκδ., Αθήνα 2004,σελ βλ.στε(ολομ) 867/1988

13 Για παράδειγµα αίρεση διαζυγίου που περιέχεται σε διαθήκη αντίκειται στο Σύνταγµα, όπως επίσης είναι αντισυνταγµατικός ο όρος του διαθέτη σύµφωνα µε τον οποίο η περιουσία του θα περιέλθει στον κληρονόµο µόνο εφόσον ο τελευταίος παντρευτεί συγκεκριµένο και ορισµένο από το διαθέτη πρόσωπο. Οι περιπτώσεις αυτές συνιστούν επεµβάσεις στην ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του ατόµου που απαγορεύονται από το Σύνταγµα και δεν αποτελούν περιορισµούς της εξουσίας του διαθέτη. Άλλωστε, δεν υφίσταται αιτιώδης συνάφεια µεταξύ του δικαιώµατος της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής και του περιεχοµένου της κληρονοµικής σχέσης. 48 εν είναι επιτρεπτή από το Σύνταγµα η απαγόρευση σύναψης γάµου λόγω διαφορετικών θρησκευτικών πεποιθήσεων. Το θρήσκευµα δεν αποτελεί συστατικό στοιχείο της συζυγικής σχέσης. Και σύµφωνα µε τη θρησκευτική ελευθερία που κατοχυρώνεται στο άρθρο 13 του Συντάγµατος είναι επιτρεπτή η σύναψη γάµου µεταξύ αλλοθρήσκων. Επιπρόσθετα, η αλλαγή του δόγµατος ενός εκ των δυο συζύγων δεν αποτελεί στοιχείο που µπορεί να κλονίσει ανεπανόρθωτα τη συζυγική σχέση. Τη συνταγµατική διάταξη του άρθρου 21 εξειδικεύουν διατάξεις του κοινού δικαίου. 7Γ. Η ΠΑΙ ΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Σύµφωνα µε το άρθρο 21παρ.1 και η παιδική ηλικία τελεί υπό την προστασία του κράτους. Η εξουσία αυτών που ασκούν την επιµέλεια οριοθετείται από τα θεµελιώδη δικαιώµατα του παιδιού που κατοχυρώνονται στη ιεθνή Σύµβαση για τα δικαιώµατα του παιδιού. Οι γονείς και γενικά οι ασκούντες την επιµέλεια δεν επιτρέπεται να προβαίνουν σε οποιαδήποτε διάκριση απέναντι στα παιδιά µε κριτήριο το φύλο, το θρήσκευµα ή τις πεποιθήσεις τους. Οι σχέσεις µεταξύ γονέων και τέκνων ρυθµίζονται µε βάση την αρχή της ίσης µεταχειρίσεις των παιδιών, η οποία ως έκφραση της αρχής της ισότητας, απαγορεύει οποιαδήποτε διάκριση. Μάλιστα, επιβάλλει την ίση µεταχείριση και των εξώγαµων τέκνων. Επιπρόσθετα, απαγορεύεται οι γονείς να εξαναγκάζουν τα τέκνα να συµφωνούν µε τις πεποιθήσεις τους. ε δικαιούται, για παράδειγµα, ο πατέρας να επιβάλλει συγκεκριµένο θρήσκευµα στο παιδί του. Σχετικό είναι και το ζήτηµα του σεβασµού που οφείλουν να δείχνουν οι τηλεοπτικοί φορείς προς την παιδική ηλικία και τη νεότητα. Μέληµα τους είναι να µη µεταδίδουν προγράµµατα που ενδέχεται να βλάψουν τη σωµατική, πνευµατική ή ηθική ανάπτυξη των ανηλίκων,προσβάλλοντας µε τον τρόπο αυτό και το δικαίωµα του ατόµου στην ιδιωτική ζωή ηµητρόπουλος, Συνταγµατικά δικαιώµατα, τόµος Γ, Ι εκδ., Αθήνα 2004, σελ ΜΠΡ ΑΘ 4701/ Η ΚΑΤΟΙΚΙΑ

14 8Α. ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ Αν και δεν υπάρχει ενιαία νοµική έννοια της κατοικίας, κατά την έννοια του άρθρου 9 του Συντάγµατος κατοικία( domus ) είναι ο «ιδιωτικός φυσικός χώρος του ανθρώπου» 50 ή κατά άλλο ορισµό «κάθε χώρος που ο άνθρωπος ορίζει ως το µη γενικά προσιτό χώρο διαβίωσης και εργασίας του» 51 Πρόκειται για µια ευρύτατη έννοια, που ορίζει ως κατοικία κάθε φυσικό χώρο, οποιασδήποτε κατασκευής, ακόµη και αν πρόκειται για έναν απλά περιφραγµένο χώρο, δυσπρόσιτο σε τρίτους, χωρίς ειδική κατασκευή. Η κατοικία µπορεί να είναι κινητή, για παράδειγµα ένα τροχόσπιτο, ακίνητη ή πρόχειρη, για παράδειγµα µια σκηνή. 52 Στο άρθρο 21παρ.4 του Συντάγµατος ο νοµοθέτης χρησιµοποιεί την έννοια στενότερα, αναφερόµενος στο οικοδόµηµα. Η κατοικία είναι ιδιωτικός χώρος, µη προσιτός στο κοινό, ο οποίος χρησιµοποιείται µόνο από το δικαιούχο και από οποίους αυτός ορίζει. Ο δικαιούχος της κατοικίας αποφασίζει ποιος θα εισέρχεται ή όχι σε αυτήν. Κατά συνέπεια η κατοικία συνδέεται άµεσα µε την ιδιωτική ζωή του ατόµου. Κάθε άνθρωπος µπορεί να έχει µια η περισσότερες κατοικίες, ανεξάρτητα από περιορισµούς σχετικά µε τη χρήση, την ιδιοκτησία ή το χρονικό διάστηµα διαµονής. Έτσι, κατοικία θεωρείται και το δωµάτιο ενός ξενοδοχείου ή νοσοκοµείου, η καµπίνα του πλοίου, το γραφείο, το εξοχικό. Στην ευρεία έννοια της κατοικίας του άρθρου 9 του Συντάγµατος εντάσσονται και οι επαγγελµατικοί και επιχειρησιακοί χώροι ή οι χώροι οικονοµικής και κοινωνικής δράσης, όπως τα κέντρα διασκέδασης, τα θέατρα, τα εργοστάσια, τα καφενεία, µόνο όµως κατά τις ώρες που αυτά δε λειτουργούν. Αντίθετα κατά τις ώρες που οι χώροι αυτοί είναι ανοικτοί στο κοινό και η είσοδος σε αυτούς είναι προσιτή δεν αποτελούν κατοικίες 50 ηµητρόπουλος, Συνταγµατικά δικαιώµατα, τόµος Γ, Ι εκδ., Αθήνα 2004,σελ αγτόγλου, Ατοµικά δικαιώµατα Α, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα-Κοµοτηνή 1991, σελ Βλ.γνµδ ΕΙΣΠΡ 4/1990 8Β. ΑΣΥΛΟ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ Στο άρθρο 9εδ.1 του Συντάγµατος ο νοµοθέτης καθιερώνει το άσυλο της κατοικίας. Απαγορεύει δηλαδή οποιαδήποτε επέµβαση στον ιδιωτικό φυσικό χώρο της κατοικίας

15 χωρίς τη γνώση ή παρά τη θέληση του κατόχου της. Απαγορεύεται τόσο η είσοδος όσο και η παραµονή στην κατοικία. Το άσυλο της κατοικίας παραβιάζεται και µε τη µυστική τοποθέτηση στο χώρο µηχανηµάτων λήψης ή εικόνας, για παράδειγµα µε την εγκατάσταση µικροφώνου ή κάµερας. Προϋπόθεση της παραβίασης είναι η εγκατάσταση των µηχανηµάτων αυτών εντός του χώρου της κατοικίας. Η από απόσταση κινηµατογράφηση ή µαγνητοφώνηση δεν αποτελεί παραβίαση του ασύλου της κατοικίας. Επίσης, το άσυλο δεν παραβιάζεται µε την εκποµπή θορύβων ή οσµών. Ακόµη, απαραίτητο στοιχείο της επέµβασης, ώστε αυτή να συνιστά παραβίαση του οικιακού άσυλου, είναι να γίνεται χωρίς τη θέληση του φορέα του δικαιώµατος. Η συγκατάθεση του δικαιούχου αίρει την παραβίαση, εφόσον βέβαια είναι συγκεκριµένη και παρέχεται µε πλήρη συνείδησή του. Παραβίαση του οικιακού άσυλου συνιστά επίσης η παρεµπόδιση της εισόδου στην κατοικία του καθώς και η επιβολή της εξόδου από αυτή ακόµα κι αν προέρχεται από όργανα της δηµόσιας εξουσίας. 53 Η βίαιη αποµάκρυνση από την κατοικία προϋποθέτει συνήθως την είσοδο των οργάνων της δηµόσιας εξουσίας στην κατοικία. Η επέµβαση αυτή αποτελεί πράξη διοικητικού καταναγκασµού που θίγει το άσυλο της κατοικίας. 54 Συνιστά, µάλιστα παραβίαση της ιδιωτικής ζωής του ατόµου. Τέτοια επέµβαση της διοίκησης στα ατοµικά δικαιώµατα του πολίτη είναι επιτρεπτή µόνο στο µέτρο που υπάρχει ειδική και σύµφωνη µε το Σύνταγµα θεµελίωση, δηλαδή «όταν και όπως ορίζει νόµος». 55 Η βίαιη αποβολή προσώπου από την κατοικία δε συνιστά ωστόσο παραβίαση του άσυλου όταν γίνεται στο πλαίσιο µιας σύµφωνης µε το Σύνταγµα προσβολής της ιδιοκτησίας, για παράδειγµα όταν πρόκειται για αναγκαστική απαλλοτρίωση ή επίταξη. Φυσικά προστατεύεται Συνταγµατικά και η ελευθερία επιλογής κατοικίας. Κάθε άνθρωπος µπορεί να επιλέξει ελευθέρα το χώρο και τον τόπο εγκατάστασης του. Τα δικαιώµατα που απορρέουν από την αρχή αυτή στρέφονται τόσο κατά του κράτους όσο και κατά ιδιωτών. Εκτός από την προστασία που απολαµβάνει από το Σύνταγµα, το άσυλο της κατοικίας κατοχυρώνεται και από διεθνείς συµβάσεις, ειδικότερα από τα άρθρα 8 ΕΣ Α και 17 ΣΑΠ 53 Βλ. Ε Α 10-5/ Βλ. γνµδ ΕΙΣΠΡ 4/ Βλ. αγτόγλου, Γενικό ιοικητικό ίκαιο, τ.β,1978, σελ Γ. ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ

16 Φορείς του δικαιώµατος είναι όλα τα φυσικά πρόσωπα, τόσο ηµεδαποί όσο και αλλοδαποί και ανιθαγενείς. Φορέας είναι κάθε πρόσωπο ανεξάρτητα από τον τρόπο µε τον οποίο χρησιµοποιεί την κατοικία και τη νοµική του σχέση προς αυτή. Προστατεύεται κάθε ένοικος,ο ιδιοκτήτης, ο ενοικιαστής,τα µέλη της οικογένειας, οι συγκάτοικοι, οι φιλοξενούµενοι, καθώς και οι εργαζόµενοι εφόσον πρόκειται για επαγγελµατικό χώρο. 56 Ακόµη, φορείς του δικαιώµατος είναι όλα τα νοµικά πρόσωπα, ηµεδαπά και αλλοδαπά, ιδιωτικού και δηµοσίου δικαίου, καθώς και οι ενώσεις προσώπων χωρίς νοµική προσωπικότητα ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ-ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΕΙΣ Στα πλαίσια της προστασίας του άσυλου της κατοικίας δεν προστατεύεται και η παράνοµη δράση εντός της κατοικίας. Απαγορεύεται η τέλεση παράνοµων πράξεων. Για παράδειγµα δε µπορεί κανείς επικαλούµενος το άρθρο 9 του Συντάγµατος να τελέσει εντός της οικίας του ανενόχλητος ένα έγκληµα. Παρά το γεγονός, λοιπόν, ότι το Σύνταγµα στο άρθρο 9εδ. 1 απαγορεύει οποιαδήποτε έρευνα σε κατοικία, εισάγει το ίδιο εξαίρεση επιτρέποντας την έρευνα «όταν και όπως ορίζει ο νόµος και πάντα µε την παρουσία δικαστικής αρχής». Πρόκειται για περιπτώσεις οριοθέτησης του αµυντικού δικαιώµατος του άσυλου της κατοικίας και όχι για περιορισµούς. 58 Ο καθορισµός των λόγων για τους οποίους επιτρέπεται η έρευνα εναπόκειται στο νοµοθέτη, ο οποίος θα κρίνει εξετάζοντας το σκοπό της έρευνας και την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας µεταξύ του δικαιώµατος στο άσυλο και της έννοµης σχέσης µέσα στην οποία ασκείται. Έτσι, η αναγκαστική απαλλοτρίωση και η επίταξη δε συνιστούν προσβολή του οικιακού άσυλου. Άλλωστε, οι εξαιρέσεις στο άσυλο της κατοικίας είναι επιτρεπτές µόνο εφόσον είναι απόλυτα αναγκαίες. Επιπρόσθετα, είναι επιτρεπτές οι επεµβάσεις στο άσυλο της κατοικίας που γίνονται µε σκοπό την πρόληψη δηµοσίου κινδύνου. Κατά συνέπεια δεν απαγορεύεται η είσοδος σε κτίριο στο οποίο ξέσπασε πυρκαϊά ή άρχισε πληµµύρα και είναι επιτρεπτή η βίαιη αποβολή ένοικου από κτίριο ετοιµόρροπο, που κινδυνεύει από σεισµό ή στο οποίο έγινε έκρηξη. Βέβαια και στις περιπτώσεις αυτές που αφορούν την πρόληψη ή αποτροπή κινδύνου υγείας ή ζωής είναι απαραίτητη η ύπαρξη νοµοθετικής πρόβλεψης και αιτιώδους συνάφειας και η επέµβαση στο χώρο της κατοικίας να φέρεται ως η απολύτως αναγκαία 56 Μάνεσης, Ατοµικές ελευθερίες, τ. Α,1978,σελ ηµητρόπουλος, Συνταγµατικά δικαιώµατα, τόµος Γ, Ι εκδ., Αθήνα 2004, σελ ηµητρόπουλος,συνταγµατικά δικαιώµατα, τόµος Γ, Ι εκδ., Αθήνα 2004, σελ.216 8Ε. ΚΥΡΩΣΕΙΣ

17 Το Σύνταγµα προβλέπει το ίδιο τις κυρώσεις κατά των παραβατών του ασύλου της κατοικίας. Στο άρθρο 9παρ.2 ορίζει ότι οι παραβάτες τιµωρούνται για παραβίαση του οικιακού άσυλου και για κατάχρηση εξουσίας και υποχρεούνται σε πλήρη αποζηµίωση όπως νόµος ορίζει. Οι προβλεπόµενες από το Σύνταγµα κυρώσεις είναι αφενός ποινικές(άρθρο 214ΠΚ), αφετέρου πειθαρχικές και η υποχρέωση αποζηµίωσης βαρύνει προσωπικά τον παραβάτη. 59 Μια ακόµη συνέπεια της παραβίασης του οικιακού ασύλου που αφορά στη δικονοµία και προβλέπεται από το ίδιο το Σύνταγµα στο άρθρο 19παρ.3 είναι ότι απαγορεύεται η χρήση αποδεικτικών µέσων που αποκτήθηκαν κατά παράβαση του οικιακού άσυλου. 59 αγτόγλου, Ατοµικά δικαιώµατα Α, εκ. Σάκκουλα, Αθήνα-Κοµοτηνή 1991, σελ Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 9Α. ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ως επικοινωνία νοείται η δραστηριότητα του ανθρώπου µε την οποία αυτός έρχεται

18 σε επαφή µε άλλους ανθρώπους. πρόκειται για δραστηριότητα που προστατεύεται από το Σύνταγµα µε ειδικές διατάξεις. Προϋπόθεση της προστασίας είναι η επικοινωνία να αφορά στη συνεννόηση µεταξύ ανθρώπων και όχι στην επαφή µε ζώα ή άψυχα αντικείµενα. Η επικοινωνία διακρίνεται σε κρυφή και σε φανερή. Κριτήριο της διάκρισης αυτής είναι το κατά πόσον το περιεχόµενο της επικοινωνίας περιέρχεται στη γνώση τρίτων ή όχι. Μια περαιτέρω διάκριση της επικοινωνίας είναι η διάκριση της σε άµεση και έµµεση. Άµεση καλείται η επικοινωνία µεταξύ των σωµατικά παρόντων, κατά την οποία υπάρχει άµεση προσωπική επαφή των επικοινωνούντων, µεταξύ των οποίων δε µεσολαβεί κανένα άλλο µέσο. Αντίθετα στην έµµεση επικοινωνία υπάρχει απόσταση µεταξύ των επικοινωνούντων, ώστε η άµεση, διαπροσωπική επαφή µεταξύ τους να καθίσταται αδύνατη. Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητη η µεσολάβηση επικοινωνιακών µέσων, για παράδειγµα του τηλεφώνου, της αλληλογραφίας, του τηλεγραφήµατος. Επιπρόσθετα, η επικοινωνία διακρίνεται σε ανοικτή και σε απόρρητη. Ανοικτή είναι η επικοινωνία που γίνεται µε τέτοιο τρόπο ώστε το περιεχόµενο της να γνωστοποιείται στους τρίτους ή έστω µε τρόπο που δεν απαγορεύει και δεν αποκλείει τη γνωστοποίηση. Αντίθετα, απόρρητη είναι «η από το δίκαιο προστατευόµενη µυστική επικοινωνία, που πραγµατοποιείται µε µέσα που εξασφαλίζουν τη µυστικότητα και για οποιοδήποτε θέµα. εκτός από ζητήµατα, που αναφέρονται στην εθνική ασφάλεια ή σε ιδιαίτερα σοβαρά εγκλήµατα» 60 Το άρθρο 19 του Συντάγµατος αναφέρεται στην προστασία κάθε µορφής επικοινωνίας, θεµελιώνοντας ένα ευρύτατο δικαίωµα που εκτείνεται πέρα από το δικαίωµα του επικοινωνιακού απόρρητου. Κατοχυρώνεται κάθε µορφή της ελευθερίας της επικοινωνίας και δίνεται σε κάθε άνθρωπο το δικαίωµα να επιλέγει µε ποιόν θα επικοινωνεί, ορίζοντας ο ίδιος τον τρόπο, τα µέσα και τη µορφή της επικοινωνίας. 60 ηµητρόπουλος, Συνταγµατικά δικαιώµατα, τόµος Γ, Ι εκδ., Αθήνα 2004,σελ Β. ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η κατοχύρωση του απαραβίαστου της επικοινωνίας µε άλλα πρόσωπα προκύπτει ήδη από την κατοχύρωση του απαραβίαστου της ιδιωτικής ζωής του ατόµου. Προβλέπεται ωστόσο και ειδικότερα στο άρθρο 19 του Συντάγµατος, σύµφωνα µε το οποίο «το απόρρητο των επιστολών και της ελεύθερης ανταπόκρισης ή επικοινωνίας µε οποιονδήποτε άλλο τρόπο είναι απόλυτα απαραβίαστο».61

19 Απόρρητη είναι η µυστική επικοινωνία που προστατεύεται από το δίκαιο. Τα στοιχεία του απορρήτου της επικοινωνίας είναι τρία, η µυστικότητα, το περιεχόµενο της και η νοµική της µορφή. Η µυστικότητα αφορά στον τρόπο µε τον οποίο πραγµατοποιείται η επικοινωνία. Η µυστικότητα αναφέρεται στο περιεχόµενο της επικοινωνίας, περιορίζοντας τη γνώση του µεταξύ των επικοινωνούντων µερών. Η εξασφάλιση της εξαρτάται από την επιλογή του µέσου, το οποίο θα πρέπει να εξασφαλίζει το απόρρητο.62 Το δεύτερο στοιχείο της απόρρητης επικοινωνίας αναφέρεται στο περιεχόµενο, δηλαδή στο µήνυµα. Υποστηρίζεται συχνά ότι δεν προστατεύεται το µήνυµα καθεαυτό αλλά το απόρρητο του µηνύµατος. Τελικά όµως η προστασία καταλήγει και σε προστασία του µηνύµατος, το περιεχόµενο του οποίου µπορεί καταρχήν να αφορά σε οποιοδήποτε θέµα. Πρέπει όµως να πρόκειται για «νόµιµο» µήνυµα. Μηνύµατα τα οποία αποδοκιµάζονται από το δίκαιο δεν αποτελούν αντικείµενο του απορρήτου. Ένα πρόβληµα που δηµιουργείται σχετικά µε την απόρρητη επικοινωνία είναι ότι ενώ αυτή προστατεύεται για να διασφαλίζει την ιδιωτική ζωή, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες µπορεί να αυτή να καλύπτει παράνοµες καταστάσεις. 63 Πράγµατι, η κατοχύρωση του απορρήτου της επικοινωνίας αποσκοπεί στην αποτροπή των επεµβάσεων στην ιδιωτική ζωή του ατόµου. 64 Για το λόγο αυτό, το δικαίωµα του απορρήτου της επικοινωνίας οριοθετείται από το Σύνταγµα και τον κοινό νόµο. Σύµφωνα µε το άρθρο 19 παρ. 1 εδ. Β του Συντάγµατος το απόρρητο δεν προστατεύεται για λόγους εθνικής ασφάλειας ή για τη διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων. Ακόµη, ο συντακτικός νοµοθέτης εξουσιοδοτεί τον κοινό νοµοθέτη να ορίσει τα σχετικά µε την παρακολούθηση του µηνύµατος. Επιπρόσθετα ορίζεται στο άρθρο 19 παρ.3 ότι απαγορεύεται η χρήση αποδεικτικών µέσων που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση του άρθρου αυτού και των άρθρων 9 και 9Α. 65 Τελευταίο χαρακτηριστικό του απορρήτου είναι η νοµική προστασία του, το γεγονός δηλαδή ότι προστατεύεται από το δίκαιο και συγκεκριµένα προβλέπεται στο άρθρο 19 του Συντάγµατος. 61 αγτόγλου, Ατοµικά δικαιώµατα Α, εκ. Σάκκουλα, Αθήνα-Κοµοτηνή 1991, σελ ηµητρόπουλος, Συνταγµατικά δικαιώµατα, τόµος Γ, Ι εκδ., Αθήνα 2004,σελ ηµητρόπουλος, Συνταγµατικά δικαιώµατα, τόµος Γ, Ι εκ., Αθήνα 2004,σελ Βλ. ΑΠ 1709/ Βλ.ΑΠ 1317/2001 9Γ. ΦΟΡΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕ ΙΟ ΙΣΧΥΟΣ Φορείς του δικαιώµατος απόρρητης επικοινωνίας είναι όλα τα φυσικά πρόσωπα, τόσο οι έλληνες πολίτες, όσο και οι αλλοδαποί και ανιθαγενείς. φορείς είναι επίσης τα νοµικά πρόσωπα, ιδιωτικού και δηµοσίου δικαίου, δεδοµένου ότι και αυτά µπορούν να προβαίνουν σε επικοινωνία µε άλλους. Το άρθρο 19 καθιερώνει αντικειµενική αρχή, που ρυθµίζει τη νοµική ζωή στο σύνολο της, καθως είναι αναγκαία η προστασία όχι µόνο των ιδιωτών αλλά και των δηµοσίων φορέων. 66 Το Σύνταγµα διακηρύσσει το απαραβίαστο του απόρρητου της επικοινωνίας τόσο έναντι της κρατικής εξουσίας όσο και έναντι της ιδιωτικής. Πρόκειται δηλαδή για απόλυτη προστασία, καθώς το άρθρο 19 ορίζει ότι το απόρρητο της επικοινωνίας

20 είναι απόλυτα απαραβίαστο. Πρέπει να γίνεται σεβαστό όχι µόνο από τα κρατικά όργανα αλλά και από όλους τους πολίτες. επίσης από το απόρρητο δεσµεύονται όλα τα κρατικά νοµικά πρόσωπα, είτε πρόκειται για νοµικά πρόσωπα ιδιωτικού είτε για δηµόσιου δικαίου. Άλλωστε, η µεταβολή της νοµικής µορφής δεν έχει καµία επίδραση στην προερχόµενη από το Σύνταγµα προστασία ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ-ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΕΙΣ Περιορισµό του δικαιώµατος εισάγει το άρθρο 48 παρ. 1 του Συντάγµατος, το οποίο επιτρέπει την αναστολή του σε ειδικές περιπτώσεις που ορίζει το ίδιο ηµητρόπουλος, Συνταγµατικά δικαιώµατα, τόµος Γ, Ι εκδ., Αθήνα 2004,σελ.239- αντίθετη άποψη αγτόγλου, Ατοµικά δικαιώµατα Α, εκ.σάκκουλα, Αθήνα- Κοµοτηνή 1991, σελ ηµητρόπουλος, Συνταγµατικά δικαιώµατα, τόµος Γ, Ι εκδ., Αθήνα 2004, σελ ηµητρόπουλος, Συνταγµατικα δικαιώµατα, τόµος Γ, Ι εκδ., Αθήνα 2004, σελ.240 και αγτόγλου, Ατοµικά δικαιώµατα Α, εκ. Σάκκουλα, Αθήνα-Κοµοτηνή 1991, σελ Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 10Α. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ Ιδιαίτερη πρακτική και θεωρητική σηµασία παρουσιάζει το ζήτηµα της σχέσης µεταξύ των δικαιωµάτων της ελευθερίας του τύπου και του απαραβίαστου της ιδιωτικής ζωής του ατόµου. Η ιδιωτική ζωή προστατεύεται στα άρθρα 9 και 93 Συντάγµατος, καθώς και στις διεθνείς διακηρύξεις των δικαιωµάτων του ανθρώπου. 69 Επίσης προβλέπεται και σε διατάξεις του κοινού δικαίου, για παράδειγµα στα άρθρα 57 ΑΚ και 336 ΠΚ. Παράλληλα, η ελευθερία του τύπου κατοχυρώνεται στο άρθρο 14 του Συντάγµατος. Επίσης προβλέπεται στο άρθρο 10 της Σύµβασης της Ρώµης. Συγκεκριµένα στην τελευταία ορίζεται ότι «1. Παν πρόσωπο έχει δικαίωµα εις την ελευθερίαν εκφράσεως. Το δικαίωµα τούτου περιλαµβάνει την ελευθερίαν γνώµης ως και την

ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α.

ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α. ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Η Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΓΡΥΠΙΩΤΗ ΜΑΡΙΑ Α.Μ. 1340200300085

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2003 1 ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ 1. Το Σύνταγµα εκτός από την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα Θέμα: Θρησκευτική Ελευθερία Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα αναφορικά με το περιεχόμενο του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά δικαιώματα. Ο όρος «ατομικά δικαιώματα» επικράτησε ανάμεσα σε πολλούς άλλους, όπως «θεμελιώδη»

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 ΠΕ ΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ...4 ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΞΩ ΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ:...5 ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΚΑΙ ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΒΑΤΩΝ...5 ΦΟΡΕΙΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 Ευθύνη του Δημοσίου Έννοια ευθύνης του Δημοσίου υποχρέωση του Δημοσίου, των ΟΤΑ, των ΝΠΔΔ, να αποζημιώσουν τρίτα πρόσωπα για ζημίες που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΥΤΣΟΥΡΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ Α.Μ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε. ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ. Μάθηµα: Ατοµικά & Κοινωνικά Δικαιώµατα

ΚΟΥΤΣΟΥΡΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ Α.Μ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε. ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ. Μάθηµα: Ατοµικά & Κοινωνικά Δικαιώµατα ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε. ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Μάθηµα: Ατοµικά & Κοινωνικά Δικαιώµατα (Δ Εξαµήνου 2006) Υπεύθυνος Καθηγητής: κ. ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Θέµα εργασίας: Ι Ι Ω Τ Ι Κ Η Ζ Ω Η Subject:

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ.

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

1ο Κεφάλαιο Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι στα πλαίσια του άρθρου 12 του Συντάγµατος

1ο Κεφάλαιο Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι στα πλαίσια του άρθρου 12 του Συντάγµατος Πρόλογος Η κατοχύρωση και η προστασία του δικαιώµατος της συνένωσης ή του συνεταιρίζεσθαι στο άρθρο 12 του ελληνικού Συντάγµατος δίνει σάρκα και οστά στο εύστοχο αρχαίο απόφθεγµα «η ισχύς εν τη ενώσει».

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η περιορισµένη εφαρµογή του δικαιώµατος της θρησκευτικής ελευθερίας στα πλαίσια της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης. (υπόθεση αλλόθρησκου δασκάλου). Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: s_polites@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Καθορίζοντας το γενικό περιεχόµενο ενός δικαιώµατος, µε διατάξεις δικαίου στο πλαίσιο γενικής σχέσης, προσδιορίζονται τα ανώτατα όρια άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη 28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη Κύριο Μιχάλη Κοντογιάννη Ειδικό Γραµµατέα Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης Υπουργείο Παιδείας, ια Βίου Μάθησης και Θρησκευµάτων

Διαβάστε περισσότερα

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ 05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ Η αρχή της ισότητας είναι άρρηκτα συνυφασµένη µε την πολιτική και την ατοµική ελευθερία, στις οποίες θεµελιώνεται η έννοια της ηµοκρατίας. Σε όλα τα δηµοκρατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις»

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» Θέµα: Τροποποίηση άρθρου 200 Α Κώδικα Ποινικής ικονοµίας Α. Αιτιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

Δικαίωμα στην εκπαίδευση. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Δικαίωμα στην εκπαίδευση. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η : Δικαίωμα στην εκπαίδευση Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΔΑΣΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους

Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους Θέμα 1 ο (κληρώθηκε) Ο ευρωπαϊκός και διεθνής νομικός πολιτισμός αναγνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002)

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Αθήνα, 3 Φεβρουαρίου 2005 Αριθ.Πρωτ.: 893 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 2α Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Υιοθετήθηκαν από το Όγδοο Συνέδριο των Ηνωμένων Εθνών για την Πρόληψη των Εγκλήματος και τη Μεταχείριση των Εγκληματιών Αβάνα, Κούβα, 27 Αυγούστου έως 7 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 27-02-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/27-02-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος, στην

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Η σύναψη γάμου ή συμφώνου συμβίωσης στη χώρα μας νοείται και επιτρέπεται μόνο μεταξύ ετερόφυλων ζευγαριών. Ως αποτέλεσμα,

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακή Εργασία. Κούκου Γεωργία. Ιδιωτική Ζωή ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Προπτυχιακή Εργασία. Κούκου Γεωργία. Ιδιωτική Ζωή ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Προπτυχιακή Εργασία Κούκου Γεωργία Ιδιωτική Ζωή ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Τα Συνταγματικά δικαιώματα, όρος ορθότερος από αυτόν των ανθρωπίνων ή θεμελιωδών δικαιωμάτων, αφού μέσω αυτού σκοπείται

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Εισαγωγή στο Διοικητικό Δίκαιο 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Εισαγωγή στο Διοικητικό Δίκαιο 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Εισαγωγή στο 1 ο Μέρος Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Θεσσαλονίκη, 18 Φεβρουαρίου 2017 ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Πέτρος Κ. Τσαντίλας Διδάκτωρ Νομικής Δικηγόρος

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 14/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 14/2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 01-02-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/168-1/01-02-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 14/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών.

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών. ιεύθυνση Γραµµατείας Αθήνα, 17.05.2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3409 Προς Αρχή ιασφάλισης Απορρήτου των Επικοινωνιών (Α ΑΕ) Ιερού Λόχου 3, Μαρούσι 151 24, Αθήνα Email: kanonismos@adae.gr. ΘΕΜΑ: Παρατηρήσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΛΟΓΙΚΗ ΔΟΜΗ Καθαρότητα στη σκέψη Σαφήνεια στην έκφραση Η μία σκέψη να εισάγει την άλλη Η προηγούμενη σκέψη να τεκμηριώνει την επόμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΆΡΘΡΟ 1 ΣΚΟΠΟΣ. (άρθρο 1 και άρθρο 12 της οδηγίας)

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΆΡΘΡΟ 1 ΣΚΟΠΟΣ. (άρθρο 1 και άρθρο 12 της οδηγίας) ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΟΔΗΓΙΑΣ 2010/41/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 7 Ης ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 Για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών που ασκούν αυτοτελή

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ:

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: 2009-2010 ΘΕΜΑ: «Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΥΤΡΟΥ ΛΥΔΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόλογος 2. Ο Κανονισμός της βουλής 3. Η αρχή της αυτονομίας 4. Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, $$202$$ Αριθ. Πρωτ.: $$201$$

Αθήνα, $$202$$ Αριθ. Πρωτ.: $$201$$ Αθήνα, $$202$$ Αριθ. Πρωτ.: $$201$$ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ταχ. /νση: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210-6475601 FAX: 210-6475628 Α Π Ο Φ Α Σ Η 11/2011 (Τµήµα)

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 24-12-2013 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/24-12-2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΙΣΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΙΣΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΗΣ 1920

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΙΣΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΙΣΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΗΣ 1920 1 ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΙΣΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΙΣΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΗΣ 1920 Παρατηρήσεις και προτάσεις επί του ΣχΝ «Ενσωμάτωση της Οδηγίας 2000/43/ΕΚ περί εφαρμογής της αρχής της ίσης

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/65-2/

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/65-2/ Αθήνα, 17-04-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/65-2/17-04-2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ταχ. /νση: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210-6475601 FAX: 210-6475628 Α Π Ο Φ Α Σ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9 η : Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΠΡΟΟΙΜΙΟ Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Εσωτερικών Δ/νση Μεταναστευτικής Πολιτικής και Κοινωνικής Ένταξης, Τμήμα Νομοθετικού Συντονισμού και Ελέγχου Ευαγγελιστρίας Αθήνα

Υπουργείο Εσωτερικών Δ/νση Μεταναστευτικής Πολιτικής και Κοινωνικής Ένταξης, Τμήμα Νομοθετικού Συντονισμού και Ελέγχου Ευαγγελιστρίας Αθήνα Αθήνα, 28 Ιουλίου 2009 Αρ. Πρωτ. : 7443.2.1/2009 Πληροφορίες : Γιάννης Μόσχος Μαρία Βουτσίνου Τηλέφωνο : 210 72 89 617 Υπουργείο Εσωτερικών Δ/νση Μεταναστευτικής Πολιτικής και Κοινωνικής Ένταξης, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου.

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου.

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΙΑΤΡΩΝ

ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΙΑΤΡΩΝ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΙΑΤΡΩΝ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Ι. ΣΑΚΕΛΛΙΑΔΗΣ, MD, MSc, MFSSoc ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ, ΕΚΠΑ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ & ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ, ΣΧΟΛΗΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ, ΕΛ.

Διαβάστε περισσότερα

Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ΠΡΟΟΙΜΙΟ Άρθρο 1.- Άρθρο 2.-

Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ΠΡΟΟΙΜΙΟ Άρθρο 1.- Άρθρο 2.- Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Υιοθετήθηκε με την από 10.12.1948 υπ αριθμ. 217 Α(ΙΙΙ) απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών Κείμενο: UN Document A/810, p. 71 (1948) ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7 η : Οικονομικήελευθερία Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια Πληροφοριών: Η ελευθερία και το απόρρητο της επικοινωνίας ως πτυχή του δικαιώματος επί της προσωπικότητας

Ασφάλεια Πληροφοριών: Η ελευθερία και το απόρρητο της επικοινωνίας ως πτυχή του δικαιώματος επί της προσωπικότητας Ασφάλεια Πληροφοριών: Η ελευθερία και το απόρρητο της επικοινωνίας ως πτυχή του δικαιώματος επί της προσωπικότητας Εξεταζόμενος Φοιτητής: Χρήστος Κωνσταντίνος Επιβλέπων Καθηγήτρια: κ. Βάτσου Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

32η ιδακτική Ενότητα ΓΕΝΙΚΑ - ΑΣΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ ΙΚΑΙΟΥ (ΠΡΟΣΩΠΑ) ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

32η ιδακτική Ενότητα ΓΕΝΙΚΑ - ΑΣΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ ΙΚΑΙΟΥ (ΠΡΟΣΩΠΑ) ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 32η ιδακτική Ενότητα ΓΕΝΙΚΑ - ΑΣΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ ΙΚΑΙΟΥ (ΠΡΟΣΩΠΑ) ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις Κατηγορίες προσώπων ανάλογα µε την ικανότητα για δικαιοπραξία Από πλευράς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ ΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ ΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ ΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΝ Προοίµιο Στρασβούργο 24.01.2002 Τα Κράτη Μέλη του Συµβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο Η οικονομική ελευθερία υπό το πρίσμα της επιχειρηματικής ελευθερίας Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Σχολής Α.Π.Θ. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Αθήνα, 09/03/2011 ΑΡΘΡΟ της Αικ. Ζαφείρη Καμπίτση Επιτ. Γεν. Διευθυντού ΟΑΕΕ Τ. Προέδρου Δ.Σ ΤΑΠΟΤΕ ΘΕΜΑ : Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Ι. Είναι γνωστό

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη 23 Μαΐου, «Τίποτα δεν είναι καλό ή κακό η σκέψη το κάνει έτσι», όπως. διαπίστωσε ο Άμλετ στο ομώνυμο έργο του Shakespeare, όταν

Τετάρτη 23 Μαΐου, «Τίποτα δεν είναι καλό ή κακό η σκέψη το κάνει έτσι», όπως. διαπίστωσε ο Άμλετ στο ομώνυμο έργο του Shakespeare, όταν ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΚΥΠΡΟΥ κ. ΑΝΔΡΕΑ ΠΕΤΡΙΔΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΛΟΑΤ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Τετάρτη 23 Μαΐου, 2012 «Τίποτα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Άρθρο 1. Σκοπός

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Άρθρο 1. Σκοπός ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Άρθρο 1 Σκοπός 1. Σκοπός του νόμου είναι η καταπολέμηση ιδιαίτερα σοβαρών εκδηλώσεων ρατσισμού και ξενοφοβίας, που μπορούν να διασαλεύσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ Δίκαιο: είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων, που ρυθμίζουν, κατά τρόπο υποχρεωτικό, την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων (βλ. σελ. 5) Δημόσιο Δίκαιο:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΒΡΕΤΤΟΥ (Α.Μ.1340200000074)

ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΒΡΕΤΤΟΥ (Α.Μ.1340200000074) ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Διττός χαρακτήρας Συντάγματος 2. Διάκριση θεσμού-κανόνα 3. Η σχέση λόγου - πνεύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 23.2.2009 COM(2009)81 τελικό 2009/0023 (CNS) C6-0101/09 Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη σύναψη εκ µέρους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας του πρωτοκόλλου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ Τεχνολογική προστασία & ψηφιακή διαχείριση του βιβλίου. ββ Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2011, EKEBI Ευαγγελία Βαγενά, ΔΝ, DEA ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ vagena@dsa.gr Από τον Γουτεμβέργιο ως τον Bill

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 26-04-2004 ΑΠ: 877 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΘΕΜΑ: Όροι για την νόµιµη επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα για τους σκοπούς

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ!

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΠΡΟΣΕΧΕ ΠΟΥ ΤΑ ΔΙΝΕΙΣ ΡΩΤΑ ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΣΚΟΠΟ ΜΑΘΕ ΠΩΣ ΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ Τα προσωπικά δεδομένα στη ζωή μας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΚΑΤΑΣΧΕΤΩΝ5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΚΑΤΑΣΧΕΤΩΝ5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ EYΧΑΡΙΣΤΙΕΣ...VII ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... IX ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XVII ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΚΑΤΑΣΧΕΤΩΝ5 Ι. ΑΡΧΑΙΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΙΚΑΙΟ (Νόμος του Χαμουραμπί)...

Διαβάστε περισσότερα

21η ιδακτική Ενότητα ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

21η ιδακτική Ενότητα ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 21η ιδακτική Ενότητα ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 1. Με το δικαίωµα της εργασίας, ως κοινωνικό δικαίωµα (άρθρο 22 1 του Συντάγµατος)

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6 η : Αρχή της αναλογικότητας Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΙΑΤΑΓΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΜΟΝΗΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΙΑΤΑΓΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΜΟΝΗΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΙΑΤΑΓΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΜΟΝΗΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Επιµέλεια εγγράφου: Χάρης Σιµόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών.

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Ορισμός του παιδιού Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Άρθρο 1 Απαγόρευση διακρίσεων Κάθε παιδί πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς διακρίσεις λόγω χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, άποψης, χώρας

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 60/2014

Α Π Ο Φ Α Σ Η 60/2014 ΕΠΕΙΓΟΝ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 29-05-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3360/29-05-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 60/2014 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 Κεφάλαιο πρώτο: ΙΙ. Η διοίκηση, ΙΙΙ. Το διοικητικό δίκαιο (σελ. 16 25) Σκοπός των ως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΧΩΡΟ

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΧΩΡΟ ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΧΩΡΟ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Τα συνταγµατικά δικαιώµατα εφαρµόζονται ως προς την αµυντική τους διάσταση σε κάθε έννοµη σχέση που

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα. «Η Υποχρέωση Πρόνοιας του Εργοδότη»

Εργασιακά Θέματα. «Η Υποχρέωση Πρόνοιας του Εργοδότη» Εργασιακά Θέματα «Η Υποχρέωση Πρόνοιας του Εργοδότη» Περιεχόμενα 1. Η υποχρέωση πρόνοιας του εργοδότη Συνοπτική παρουσίαση. 2 2. Γενική εργοδοτική υποχρέωση πρόνοιας Έννοια..... 3 3. Περιεχόμενο γενικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Μ ΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Μ ΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ Μ ΑΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ. Σύσταση Εθνικού Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας στα σώματα ασφαλείας και τους υπαλλήλους των καταστημάτων κράτησης

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ. Σύσταση Εθνικού Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας στα σώματα ασφαλείας και τους υπαλλήλους των καταστημάτων κράτησης ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ Σύσταση Εθνικού Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας στα σώματα ασφαλείας και τους υπαλλήλους των καταστημάτων κράτησης Άρθρο 1 Το άρθρο 1 του ν. 3938/2011 αντικαθίσταται ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα