Θεσµική προστασία της ελεύθερης συµβίωσης.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θεσµική προστασία της ελεύθερης συµβίωσης."

Transcript

1 Συνταγµατική κατοχύρωση του γάµου και Θεσµική προστασία της ελεύθερης συµβίωσης. Constitutional consolidation of marriage and Institutional protection of free union. της φοιτήτριας Γουµαλάτσου Σάρας. Α.Μ

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελ. Πίνακας περιεχοµένων. Ι Πίνακας συντοµογραφιών Πρώτο Τµήµα Εισαγωγικά 1. Εισαγωγή Ι. Το αντικείµενο της εργασίας ΙΙ. Μεθοδολογία 2.Η θεσµική διάσταση του δικαιώµατος του ιδιωτικού βίου 3.Η σηµασία της ρητής συνταγµατικής προστασίας του ιδιωτικού βίου. εύτερο Τµήµα Η συνταγµατική κατοχύρωση του γάµου 1.«Εγγύηση θεσµού» Ι. Η έννοια του όρου ΙΙ. Η θεώρηση του γάµου ως θεσµική εγγύηση 2.Η νοµική φύση του γάµου Ι. Η «συµβατική» διάσταση ΙΙ. Η «θεσµική» διάσταση 3. Τα δοµικά συστατικά του γάµου και η συνδροµή τους στη σύλληψη της νοµικής φύσης του. Ι. Υποχρεωτική τυπικότητα ΙΙ. Αποσύνδεση του γάµου από σκοπούς ΙΙΙ. Συµβίωση 4. Η επίδραση των δοµικών συστατικών στο περιεχόµενο των ελευθεριών του γάµου. 5. Συνταγµατική κατοχύρωση του γάµου, 6. Κωλύµατα στη σύναψη του γάµου και η συµφωνία τους µε το Σύνταγµα Ι. Ο τύπος τέλεσης του γάµου ΙΙ. Το ζήτηµα της διαφοράς του φύλου των συζύγων ΙΙΙ. Η ύπαρξη συγγένειας 2

3 ΙV. Το όριο ηλικίας V. Το θέµα της υγείας των µελλονύµφων VI. Ο αριθµός των συζύγων 7. Αντισυνταγµατικοί περιορισµοί της ελευθερίας σύναψης γάµου Ι. Κρατική εξουσία ΙΙ. Ιδιώτες 8. Η επέκταση της συνταγµατικής κατοχύρωσης του γάµου και στη λύση του. Τρίτο Τµήµα Η προστασία της ελεύθερης συµβίωσης 1. Ελεύθερη συµβίωση Ι. Ορισµός ΙΙ. Νοµικά αίτια 2. Νοµική προστασία της ελεύθερης συµβίωσης Ι. Άρθρο 21, παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΙ. Τριτενέργεια των ατοµικών δικαιωµάτων ως προς τις συνέπειες της ελεύθερης συµβίωσης 3. Η ελεύθερη συµβίωση ενδεικτικά στη: Ι. Γαλλία ΙΙ. Γερµανία ΙΙΙ. Ελβετία 4. Το ζήτηµα των οµοφυλοφίλων και η νοµική προστασία τους Συµπέρασµα-Conclusion Η συνταγµατική κατοχύρωση του γάµου και η θεσµική προστασία της ελεύθερης συµβίωσης Βιβλιογραφία. Ξένη βιβλιογραφία. Νοµολογία.. Αντίγραφα δικαστικών αποφάσεων... Παράρτηµα 3

4 ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΚ Αστικός Κώδικας α.ν. αναγκαστικός νόµος αντιθ. αντίθετα,-ος ανωτ. ανωτέρω αρθρ. άρθρο αριθ. αριθµός αυτ. αυτού αφιερ. Αφιέρωµα γνµδ. γνωµοδότηση διατ. διάταγµα ιοικπ ιοικητικό πρωτοδικείο νη ικαιοσύνη ΕΕµπ Επιθεώρησις του Εµπορικού ικαίου Ειρ. Ειρηνοδικείο Εισαγ. Εισαγωγή ΕισΝ Εισαγωγικός νόµος ΕισΝΑΚ Εισαγωγικός νόµος του Αστικού Κώδικα ΕισΝΚΠολ Εισαγωγικός νόµος κώδικος Πολιτικής ικονο- µίας εκδ. έκδοση Ελλ νη Ελληνική δικαιοσύνη ΚΠοιν κώδικας Ποινικής ικονοµίας ΚΠολ κώδικας Πολιτικής ικονοµίας Μετάφρ. µετάφραση ΜονΠ Μονοµελές Πρωτοδικείο ν. νόµος ν.δ. νοµοθετικό διάταγµα ΠοινΚ Ποινικός Κώδικας ΠολΚ Πολιτικός Κώδικας σ. σελίδα σηµ. σηµείωση ΕΣ Ελεγκτικό Συνέδριο ΣτΕ Συµβούλιο της Επικρατείας Σ. το ισχύον σύνταγµα ΤοΣ Το Σύνταγµα 4

5 1.Εισαγωγή Ι.Το αντικείµενο της εργασίας. Πρώτο Τµήµα Εισαγωγικά «Η συνταγµατική κατοχύρωση του γάµου και η θεσµική προστασία της ελεύθερης συµβίωσης». Τα Συντάγµατα αρκετών κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης προστατεύουν µέσω ειδικών διατάξεων το γάµο. Στις διατάξεις αυτές,που άλλοτε αναπτύσσονται κατά τρόπο λεπτοµερειακό και άλλοτε κατά τρόπο ελλειπτικό, προβλέπονται συνήθως «εγγυήσεις θεσµών» του γάµου στις οποίες βασίζονται τα αντίστοιχα κοινωνικά δικαιώµατα. Χαρακτηριστικές επίσης είναι και περιπτώσεις Συνταγµάτων όπου κατοχυρώνονται αυτοτελώς οι ατοµικές ελευθερίες για τη σύναψη του γάµου (όπως π.χ. συµβαίνει στα Συντάγµατα της Ελβετίας και της Πορτογαλίας). Στα περισσότερα πάντως Συνταγµατικά κείµενα οι ατοµικές ελευθερίες οι σχετικές µε το γάµο προκύπτουν έµµεσα είτε από την κατοχύρωση των «εγγυήσεων» αυτών των θεσµών, είτε από διάταξη που προβλέπει το γενικό δικαίωµα ανάπτυξης της προσωπικότητας. Μαζί µε το γερµανικό ή το ιταλικό, και το ελληνικό Σύνταγµα ανήκει σ αυτήν την κατηγορία Συνταγµάτων. Πυρήνας της παρούσας εργασίας είναι το θέµα της προστασίας του γάµου σύµφωνα µε το άρθρο 21 παρ.1 του Συντάγµατος και οι προεκτάσεις της συνταγµατικής του κατοχύρωσης. Παράλληλα,δεδοµένων των σύγχρονων κοινωνικών συνθηκών και δοµών, θα µελετηθεί και η έννοια της ελεύθερης συµβίωσης και η νοµική προστασία της τελευταίας ως θεσµού. ΙΙ. Μεθοδολογία. Η εργασία είναι χωρισµένη σε δύο θεµατικές ενότητες. Στο πρώτο µέρος ερευνάται η νοµική φύση του γάµου µέσω των δοµικών του συστατικών και οι προεκτάσεις των τελευταίων στο χαρακτήρα ελευθεριότητας του γάµου. Σηµαντική µνεία γίνεται και στη συνταγµατική πρόβλεψη της λύσης του γάµου. Στο δεύτερο µέρος πάλι µελετάται η εξέλιξη του φαινοµένου της ελεύθερης συµβίωσης και οι θεσµικές δικλείδες ασφαλείας που αρχίζει να αποκτά µέσω του Συντάγµατος. 5

6 2.Η θεσµική διάσταση του δικαιώµατος του ιδιωτικού βίου. Το δικαίωµα ιδιωτικού βίου εµφανίζεται συνήθως µε τρεις διαστάσεις 1 : την αντικειµενική ή ουσιαστική διάσταση εναντίον της δηµόσιας εξουσίας, την αντικειµενική ή ουσιαστική διάσταση εναντίον της κοινωνίας 2 ( τριτενέργεια ) και τη θεσµική διάσταση. Ο γάµος και η οικογένεια ως πεδία κοινωνικοποίησης του ατόµου απαιτούν ένα ειδικό θεσµικό πλαίσιο προστασίας ώστε να επιτυγχάνεται η οµαλή εναλλαγή των κοινωνικών ρόλων. Η θεσµική διάσταση (institutionnelle Dimension),σε αντιδιαστολή µε τις δύο προαναφερθείσες διαστάσεις του ιδιωτικού βίου, είναι αυτή που παράσχει καθολική προστασία στον ιδιωτικό βίο σε θέµατα σχετικά µε το γάµο και την οικογένεια. Θα παρατηρήσουµε όµως πως ο γάµος και η οικογένεια, αν αποτελούν θεσµούς, αφορούν το βίο φυσικών προσώπων, ο οποίος προσβάλλεται εξίσου από τη δράση της κρατικής εξουσίας( πρώτη διάσταση), όσο και από τη δράση της ιδιωτικής εξουσίας(δεύτερη διάσταση). 3.Η σηµασία της ρητής συνταγµατικής προστασίας του ιδιωτικού βίου. Με τη ρητή συνταγµατική κατοχύρωση του ιδιωτικού βίου µε το άρθρο 5, παρ.1 του Συντάγµατος, ο συντακτικός νοµοθέτης δίνει εντολή στο δικαστή και στον κοινό νοµοθέτη να καλύψουν τα κενά του νόµου που διαπιστώνονται. Ο µεν δικαστής πρέπει να ερµηνεύει µε ευρύτητα, ο δε νοµοθέτης πρέπει να λάβει τα αναγκαία µέτρα για την προστασία του απορρήτου των προσωπικών δεδοµένων των ιδιωτών. Η ρητή συνταγµατική κατοχύρωση του ιδιωτικού βίου προστατεύει τον τελευταίο από την τρωτότητα που τον χαρακτηρίζει ολοένα και περισσότερο στο σύγχρονο κόσµο. Άλλωστε, σύµφωνα και µε την άποψη του Podlech, «µόνο όποιος είναι ελεύθερος στον ιδιωτικό, είναι ελεύθερος και στον πολιτικό του βίο» 3. 1 Βλ. Μαυριά, Το συνταγµατικό δικαίωµα ιδιωτικού βίου, σ Η οικονοµία, οι Εκκλησίες, τα πολιτικά κόµµατα, ο Τύπος, οι εργατικές ενώσεις, όχι όµως οι ιδιώτες ως µεµονωµένα φυσικά πρόσωπα, συνιστούν δοµικά στοιχεία της κοινωνίας. 3 Αυτ., σελ.53 6

7 εύτερο Τµήµα Η συνταγµατική κατοχύρωση του γάµου 1.«Εγγύηση θεσµού» Ι.Η έννοια του όρου Η συνταγµατική εγγύηση η οποία αποσκοπεί βασικά όχι στην προστασία του εκάστοτε φορέα του ατοµικού δικαιώµατος αλλά στη διασφάλιση του συνταγµατικά κατοχυρωµένου θεσµού συνιστά τη λεγόµενη εγγύηση θεσµού (Institutionnelle Garantie) 4. Η διάκριση των θεσµικών εγγυήσεων από τα θεµελιώδη δικαιώµατα, αν και δε φαίνεται να έχει ιδιαίτερη χρησιµότητα µε τα σύγχρονα δεδοµένα, χαρακτηρίζει κυρίως τη γερµανική έννοµη τάξη, αποµακρύνεται από το δικαιϊκό υποκειµενισµό και παρουσιάζει την αντικειµενική πλευρά του κανόνα δικαίου. Επιπρόσθετα δεν είναι πάντοτε εύκολο να διακρίνουµε αν η παρεχόµενη συνταγµατική προστασία αφορά κυρίως το θεσµό η το υποκείµενο σε αυτόν πρόσωπο. Στη σύγχρονη έννοµη τάξη, η κατοχύρωση των θεµελιωδών δικαιωµάτων συµπίπτει µε την κατοχύρωση των θεσµών, η οποία αποσκοπεί πάντα στην εξυπηρέτηση του ανθρώπου. Η σχέση θεµελιωδών συνταγµατικών δικαιωµάτων και θεσµών είναι συµπληρωµατική και ανάστροφη. Η προστασία των δικαιωµάτων οδηγεί στη δηµιουργία και στην προστασία των θεσµών, αλλά και η αναγνώριση των θεσµών οδηγεί στην αναγνώριση και στην προστασία των ατοµικών δικαιωµάτων 5. ΙΙ.Η θεώρηση του γάµου ως θεσµική εγγύηση. Ο γάµος στις σύγχρονες νοµοθεσίες έχει καθιερωθεί ως ένας νοµικός δεσµός που δηµιουργείται µε ορισµένο τύπο και λύνεται µε ορισµένη διαδικασία και προϋποθέσεις. Ο κοινός νοµοθέτης δε µπορεί να καταλύσει το θεσµό του γάµου, ούτε να ιδρύσει άλλο σύστηµα εκτός του µονογαµικού, ούτε να αναθέσει στη διακριτική ευχέρεια των ατόµων την πρωτοβουλία για τον τρόπο σύναψης και λύσης του γάµου, ούτε να επιτρέψει γάµο µε ορισµένη χρονική ενέργεια και ούτε ίσως να απαλλάξει τους συζύγους από την υποχρέωση για συµβίωση. Κατά συνέπεια ο γάµος όπως προστατεύεται από το άρθρο21, παρ.1σ, αποτελεί θεσµό που ρυθµίζει αναγκαστικά συγκεκριµένο χώρο του ανθρώπινου βίου. Ορισµένα ζητήµατα όµως φαίνεται να µην καλύπτονται από το περιεχόµενο του συνταγµατικά κατοχυρωµένου θεσµού 6. 4 Βλ. ηµητρόπουλο, Συνταγµατικά ικαιώµατα, τ.ιιι, σ τ. ιδίου, «η προστασία των πολιτικών κοµµάτων συνιστά στην ουσία προστασία του ίδιου του πολίτη και του δηµοκρατικού πολιτεύµατος [ ], το ότι τα πολιτικά κόµµατα είναι συνταγµατικά ελεύθερες ενώσεις, συνεπάγεται τη δυνατότητα των πολιτών ελεύθερης ίδρυσης πολιτικών κοµµάτων και ελεύθερης συµµετοχής στη λειτουργία τους» 6 Βλ. Ανδρουλιδάκη, Η εξώγαµη συµβίωση, Αθήνα-Κοµοτηνή 1984, σελ.68.τέτοια ζητήµατα είναι ενδεικτικά: -Αποτελεί ο αριθµός των συζύγων κώλυµα γάµου αν δεχτούµε κατοχυρωµένο το µονογαµικό σύστηµα ; 7

8 Για το λόγο αυτό ανατρέχουµε στη διάταξη που κατοχυρώνει το ατοµικό δικαίωµα σύναψης γάµου. Τέτοια ρητή κατοχύρωση όµως στο Σύνταγµα δεν υπάρχει, οπότε ανατρέχουµε στο άρθρο5, παρ.1 του ισχύ. Σ, όπου συνάγεται έµµεσα το δικαίωµα σύναψης γάµου. Το πρόβληµα που ανακύπτει είναι εκείνο του νοµικού χαρακτηρισµού του γάµου. Συνιστά ο γάµος«θεσµική εγγύηση»; Η αναγωγή του γάµου σε θεσµική εγγύηση οδηγεί σε περιορισµό του ατοµικού δικαιώµατος της ελευθερίας του ατόµου καθώς αφαιρείται έτσι από την ιδιωτική πρωτοβουλία το δικαίωµα της καθολικά ανάλογης προς το γάµο δέσµευσης σε παρόµοιες προς το γάµο σχέσεις των δύο φύλων που δεν υπάγονται όµως στους νοµικούς κανόνες του γάµου. Σύµφωνα µε την κλασσική θεωρία του Carl Schmitt 7, οι θεσµικές εγγυήσεις δεν αποβλέπουν στην προστασία των ατοµικών δικαιωµάτων αλλά στην εκπλήρωση µιας λειτουργικής αποστολής στα πλαίσια του κρατικού φαινοµένου (π.χ. η µονιµότητα των δηµοσίων υπαλλήλων). Αντίθετη πάλι θεωρία, υποστηρίζει πως οι εγγυήσεις θεσµών συνδέονται αναπόσπαστα µε αντίστοιχες εγγυήσεις ατοµικών δικαιωµάτων. Παράλληλα γίνεται δεκτό πως δεν ενδιαφέρει ο δηµόσιος ή ο ιδιωτικός χαρακτήρας του θεσµού που γίνεται αντικείµενο προστασίας της θεσµικής εγγυήσεως. Ποιος είναι λοιπόν ο θεσµός που γίνεται αντικείµενο προστασίας και ποια η λειτουργική αποστολή αυτού του θεσµού; Είναι ο θεσµός αυτός η οικογένεια και αποτελεί ο γάµος νοµική προϋπόθεση της δηµιουργίας της; Συνοψίζοντας, η θεσµική διάσταση του γάµου διευρύνει την έννοια των ατοµικών δικαιωµάτων από υποκειµενικές αξιώσεις κατά του κράτους σε διατάξεις περιέχουσες αντικειµενικές αξίες και αρχές για την κοινωνική συµβίωση των πολιτών. Έτσι κατοχυρώνεται ένα συγκεκριµένο µοντέλο κοινωνικής συµβίωσης και εξασφαλίζεται η συνταγµατική του προστασία. -Ανήκει στο θεσµικό περιεχόµενο κώλυµα φύλου; -Επιτρέπεται ο «ανοιχτός γάµος» (βλ.o Neill n.. Με πνεύµα ελευθεριότητας οι σύζυγοι µπορούν να διατηρούν σεξουαλικές σχέσεις και µε άλλα άτοµα κατά τη διάρκεια του γάµου τους) κι αν ναι, πού θεµελιώνεται; -Επιτρέπονται οι λεγόµενοι «γάµοι συµβολαίων»(ο τύπος γάµου µε συµφωνηµένες ρήτρες που ρυθµίζουν κυρίως τις οικονοµικές σχέσεις των δύο µερών, τα λεγόµενα προικοσύµφωνα); 7 Βλ. ηµητρόπουλο, Συνταγµατικά ικαιώµατα, τ.ιιι, σελ.3 1.Γ.Λεβέντη, Τα κοινωνικά δικαιώµατα του πολίτη, το Σ 1976, σελ

9 2.Η νοµική φύση του γάµου. Ι.Η«συµβατική» διάσταση Σύµφωνα µε τη θεωρία αυτή, ο γάµος προσεγγίζεται ως µια νοµική οντότητα, απαλλαγµένη από κάθε ιδεολογικό χαρακτηριστικό που βασίζεται σε ηθικές αντιλήψεις. Η προσέγγιση αυτή αποδεσµεύει το γάµο από οποιοδήποτε «σκοπό» και µάλιστα από την τεκνοποιία, δηλαδή τη δηµιουργία οικογένειας. Θεωρεί ως µεταφυσικές τις αντιλήψεις που αναφέρονται σε κάποιον προορισµό του γάµου, ο οποίος θα ενδιέφερε το κοινωνικό σύνολο. 8 Αντιµετωπίζοντας το γάµο ως ιδιωτική υπόθεση άσχετη προς το ευρύτερο συµφέρον του κοινωνικού συνόλου και ανταποκρινόµενη στο συµφέρον των συζύγων, η «συµβατική» θεωρία αρνείται την ανάγκη ρύθµισης των συζυγικών σχέσεων µε κανόνες του αναγκαστικού δικαίου. Εφ όσον, λοιπόν, ο γάµος δε θεωρείται ότι εξυπηρετεί κάποιο σκοπό, δεν υπάρχει λόγος αποµάκρυνσης από την αρχή ελευθερίας των συµβάσεων µε βάση την επικρατούσα στο ιδιωτικό δίκαιο αυτονοµία της βούλησης. Η ακραία εκδοχή της συµβατικής διάστασης δε δέχεται τη διάκριση από οποιαδήποτε κοινή σύµβαση του ιδιωτικού δικαίου, που στηρίζεται στην αυτονοµία της βούλησης των συµβαλλοµένων, διαµορφώνεται ελεύθερα και άτυπα και εξυπηρετεί το ιδιωτικό συµφέρον των τελευταίων. Στην περίπτωση αυτή όµως τα όρια από τις ελεύθερες ενώσεις είναι δυσδιάκριτα 9. ΙΙ.Η «θεσµική» διάσταση Η διάσταση αυτή, εµπνευσµένη σε µεγάλο βαθµό από τη γαλλική θεωρία του «σκοπού», συνδέει το γάµο µε την εξυπηρέτηση σκοπών 10, είτε κοινωνικών είτε και µεταφυσικών. Εδώ η συζυγική σχέση ρυθµίζεται µε βάση κανόνες αναγκαστικού δικαίου. Η δυνατότητα πρωτοβουλιών του προσώπου περιορίζεται στο ελάχιστο και µιλάµε πλέον για ένα γάµο/ εργαλείο 11. Η ικανοποίηση των θρησκευτικών επιταγών(µεταφυσικοί σκοποί) και ο κοινωνικός έλεγχος της σεξουαλικότητας µε τη ρύθµιση των σεξουαλικών σχέσεων των συζύγων στο πλαίσιο της µόνιµης συζυγικής κοινότητας, όπως και ο σκοπός τις τεκνοποιίας(κοινωνικοί σκοποί), συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον. Το πλέγµα των δικαιωµάτων και των υποχρεώσεων αντιδιαστέλλεται µε την αυτονοµία της βούλησης της συµβατικής θεωρίας, εξ ου και στις ακραίες τις εκδοχές η θεσµική διάσταση αποκλείει την εκούσια λύση του γάµου Πρβλ. ενδεικτικά, M. Wright, Marriage: From Status to Contract?, Anglo-American L.R. 13, 1984, s Για την αποσύνδεση του γάµου από το σκοπό της τεκνοποιίας, βλ. Μάνεση, Ανήλικη Νεότητα, σ.229, Ι.Σ. Σπυριδάκη, Εγχειρίδιο Αστικού ικαίου. 4. Οικογενειακό ίκαιο, Αθήνα-Κοµοτηνή 1983, σ Στην κατεύθυνση αυτή κινείται η λεγόµενη «ουδετερότητα» του σουηδικού οικογενειακού δικαίου απέναντι στο γάµο και στην ελεύθερη ένωση. 10 Βλ. Καράση, Γάµος και οικογένεια ως δικαιϊκοί θεσµοί, σελ. 19.«Ο γάµος είναι ο δικαιικός θεσµός που αποβλέπει στην πραγµάτωση των δικαιικών σκοπών, που είναι η συγκλήρωση του βίου και η πραγµάτωση του ηθικού νόµου. 11 Βλ. Τ. Βιδάλης, Η συνταγµατική διάσταση της εξουσίας στο γάµο και στην οικογένεια: ατοµικές ελευθερίες και θεσµικοί µετασχηµατισµοί, 1986, σελ Βλ. από νοµολογία, την Εφ ΑΘ 12724/88 (Ελλ νη 30, 1989, σ ,κατά την οποία ο γάµος είναι «ηθικοκοινωνικός θεσµός» προς «θεµελίωση οικογένειας ανταποκρινόµενης στις ανάγκες της ορθολογιστικής πολιτείας». 9

10 Οι περισσότερες απόψεις πάντως στη θεωρία του ιδιωτικού δικαίου συγκλίνουν σε µια διττή φύση του γάµου, ως σύµβασης και ως θεσµού ταυτόχρονα Πάντως, η προσπάθεια για διερεύνηση της συνταγµατικής έννοιας του γάµου θα πρέπει να αποφύγει τον κίνδυνο της εξάρτησης του περιεχοµένου αυτής της έννοιας από κάποια προδεδοµένη «νοµική φύση». 3.Τα δοµικά συστατικά του γάµου και η συνδροµή τους στη σύλληψη της νοµικής φύσης του. Ι. Υποχρεωτική τυπικότητα Η υποχρεωτική τυπικότητα αποτελεί το πρώτο δοµικό στοιχείο της έννοια «γάµος» Έτσι διαφυλάσσεται ο διακριτός χαρακτήρας της συνταγµατικής έννοιας του γάµου, όπως προβλέπεται στη διάταξη 21, παρ.1 Σ, σε αντιδιαστολή µε το φαινόµενο της ελεύθερης ένωσης. Η τυπικότητα είναι η µόνη υποχρεωτική για τον κοινό νοµοθέτη ειδοποιός διαφορά των δύο µορφωµάτων. ΙΙ. Αποσύνδεση του γάµου από σκοπούς. Ο γάµος προστατεύεται από µόνο το γεγονός της ίδρυσης του, ανεξάρτητα από ενδεχόµενη δηµιουργία οικογένειας. Η γραµµατική ερµηνεία της διάταξης 21 παρ.1 Σ, απορρίπτει άλλωστε την αναγκαία σύνδεση του γάµου µε την οικογένεια, αφού προστατεύει αυτοτελώς την τελευταία «ως θεµέλιο της συντήρησης και της προαγωγής του Έθνους», ενώ αυτοτελώς προστατεύει και τις έννοµες καταστάσεις της «µητρότητας»και της «παιδικής ηλικίας». Αποκλείεται, λοιπόν, και η ακραία θεσµική εκδοχή που θέλει να συνδέσει το γάµο µε σκοπούς. Η γραµµατική ερµηνεία του Συντάγµατος επιβάλλει την αποσύνδεση του γάµου από τους σκοπούς της τεκνοποιίας και της δηµιουργίας οικογένειας, ανεξάρτητα αν στην κοινή συνείδηση και στις αντιλήψεις των ηθών τα φαινόµενα αυτά θεωρούνται συναφή 13. ΙΙΙ. Συµβίωση Ως κοινωνικό φαινόµενο, ο γάµος διακρίνεται κυρίως γιατί ιδρύει έναν ιδιαίτερο δεσµό συµβίωσης. Σε συνδυασµό µάλιστα µε τα άλλα δύο στοιχεία, την τυπικότητα και την αποσύνδεση από σκοπούς, η κοινότητα του γάµου προσδιορίζεται πλήρως και ως φαινόµενο του δικαίου. Η έννοια του γάµου εξειδικεύεται µε το τρίτο δοµικό στοιχείο, 13 Βλ. Τ. Βιδάλης, Η συνταγµατική διάσταση της εξουσίας στο γάµο και στην οικογένεια: ατοµικές ελευθερίες και θεσµικοί µετασχηµατισµοί, 1986, σελ.58 Βλ. ηµητρόπουλο, Συνταγµατικά ικαιώµατα, τ.ιιι, σελ.31.γ.λεβέντη, Τα κοινωνικά δικαιώµατα του πολίτη, το Σ 1976, σελ

11 αυτό της συµβίωσης. Η συµβίωση- µε την υλική και ψυχολογική της διάσταση 14 - δεν αποτελεί πάντως κάποιο σκοπό που θα υπερέβαινε το ιδιωτικό συµφέρον των συζύγων και θα ικανοποιούσε ένα γενικότερο κοινωνικό συµφέρον ή ακόµη και µια µεταφυσική αναγκαιότητα. Ο γάµος δε µπορεί δηλαδή να θεωρηθεί ως το µέσο για τη συµβίωση των συζύγων, αφού η τελευταία ανήκει στην ίδια την έννοια του γάµου. Συνοψίζοντας, µέσω των δοµικών στοιχείων του γάµου καθίσταται ευκρινές πως το Σύνταγµα δεν υιοθετεί ένα µονοµερή προσανατολισµό σε ό,τι αφορά τη νοµική φύση του γάµου, αλλά επιβάλλει κάποια ακραία όρια στη διαµόρφωση των διαφόρων εναλλακτικών πολιτικών της κρατικής εξουσίας. Ο νοµοθέτης µεριµνά για την πρακτική σηµασία της «εγγύησης θεσµού» του γάµου εξασφαλίζοντας τη διακριτή ύπαρξη του γάµου ως βιοτικής µορφής και διαχωρίζοντας την από την ελεύθερη ένωση, ενώ σέβεται και την ιδιαιτερότητα της αποφεύγοντας τις ταυτίσεις µε την ανάλογη εγγύηση της οικογένειας. Η συνύπαρξη και των τριών δοµικών στοιχείων είναι απαραίτητη για την ενεργοποίηση των κανονιστικών συνεπειών της διάταξης 21 παρ.1 Σ. 4. Η επίδραση των δοµικών συστατικών στο περιεχόµενο των ελευθεριών του γάµου. Τα τρία δοµικά στοιχεία του γάµου οριοθετούν την περιοχή των ατοµικών ελευθεριών που τον αφορούν. Η ελευθερία της σύναψης του γάµου και η ίδρυση µιας κοινότητας συζυγικών σχέσεων παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον. Κάτι ανάλογο ισχύει και µε την ελευθερία της λύσης του γάµου που συνιστά µία από τις σηµαντικότερες εξελίξεις των οικογενειακών µετασχηµατισµών. Με την αναγνώριση µιας σχετικής ατοµικής ελευθερίας προβάλλεται κυρίως η ανάγκη του περιορισµού της νοµοθετικής δραστηριότητας. Οι µελλοντικοί σύζυγοι δεν εξαναγκάζονται, αλλά συνάπτουν ελεύθερα γάµο. Άρα ο νοµοθέτης δε µπορεί να υπερβαίνει κάποια όρια ρυθµιστικής παρέµβασης. Τα τελευταία είναι και αυτά που προσδιορίζουν τελικά και το ιδιαίτερο περιεχόµενο της ατοµικής ελευθερίας. Αν τώρα η ελευθερία σύναψης γάµου συνάγεται έµµεσα από το άρθρο 21, παρ.1 Σ, τότε το υποκείµενο του δεν υπόκειται σε περιορισµούς της άσκησης της ελευθερίας σύναψης γάµου. Αν πάλι η ελευθερία θεµελιώνεται στο γενικό δικαίωµα ανάπτυξης της προσωπικότητας ( άρθρο 5, παρ.1 Σ), τότε το υποκείµενο υποβάλλεται στους τρεις κλασσικούς περιορισµούς του 15. Το γεγονός ότι το Σύνταγµα καλύπτει το γάµο ως εγγύηση θεσµού σηµαίνει πως ο νοµοθέτης θέλησε να τον διαχωρίσει από άλλες κοινωνικές σχέσεις προστατεύοντας τον προνοµιακά. Εγγυώµενος µε τη διάταξη 21, παρ.1 Σ την ύπαρξη και τη διατήρηση της 14 Πρέπει να υπάρχει και το corpus, δηλαδή η συγκατοίκηση και τοanimus,δηλαδή η ψυχική διάθεση των συζύγων προς αυτήν για να πληρούται η έννοια της συµβίωσης. 15 Άρθρο 5 παρ.1 Σ : «Καθένας έχει δικαίωµα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητα του και να συµµετέχει στην κοινωνική, οικονοµική και πολιτική ζωή της Χώρας, εφ όσον δεν προσβάλλει τα δικαιώµατα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγµα ή τα χρηστά ήθη». 11

12 συζυγικής κοινότητας, ο συντακτικός νοµοθέτης εγγυάται την ανεπιφύλακτη άσκηση της ελευθερίας. 5. Συνταγµατική κατοχύρωση του γάµου 16 Το ισχύον Σύνταγµα περιλαµβάνει διάταξη µε την οποία προστατεύει το γάµο. Η διάταξη 21, παρ.1 Σ, θέτοντας αµέσως το γάµο υπό την προστασία του κράτους περιέχει όχι µόνο µια κατευθυντήρια αρχή, την υπόδειξη δηλαδή στο νοµοθέτη να θεσπίσει τα κατάλληλα µέτρα για την προστασία του γάµου, αλλά και έναν κανόνα δικαίου µε επιτακτική και άµεση ισχύ, που περιέχει µια συνταγµατική προστασία του γάµου. Η προστασία αυτή συνίσταται στο ότι η διάταξη κατοχυρώνει το γάµο ως δικαιικό θεσµό ( θεσµική εγγύηση) και ειδικότερα ως θεσµό του ιδιωτικού δικαίου απέναντι στον κοινό νοµοθέτη. o Ο γάµος αφορά ένωση ετερόφυλων προσώπων. Ενώσεις προσώπων ίδιου φύλου 17 δεν προστατεύεται από το άρθρο 21, παρ.1 Σ. Επίσης δεν αποτελούν γάµο οι συµφωνίες για την ίδρυση πολυπρόσωπων o συµβιώσεων µε κοινοβιακή µορφή. Η αρχή της µονογαµίας 18 είναι θεµελιώδης αρχή του θεσµού του γάµου για την ελληνική έννοµη τάξη. Πολυγαµικές συµβιώσεις Ελλήνων 19 υπηκόων(όπως των Ελλήνων Μουσουλµάνων) δεν προστατεύονται από την οικεία διάταξη 20. o Ο γάµος ως διάταξη του Αστικού ικαίου διέπεται από την αρχή της ελευθερίας των συµβάσεων και από την αρχή της τυπικής συνάψεως του γάµου. Το άτοµο έχει το δικαίωµα να αποφασίζει ελεύθερα, αν, πότε και µε ποιο πρόσωπο θα παντρευτεί. Ο γάµος πρέπει να στηρίζεται στην ελεύθερη συναίνεση των µελλονύµφων, την απαλλαγµένη από ελαττώµατα. Η συναίνεση πρέπει να είναι ελεύθερα ανακλητή µέχρι τη στιγµή της τελέσεως του γάµου. Επίσης, συµβιώσεις που δεν καλύπτονται από το νόµιµο τύπο του γάµου όπως η ελεύθερη ένωση( π.χ. εξώγαµη συµβίωση, παλλακεία)ή ο «γάµος» υπό δοκιµή 21 δεν προστατεύονται από το περιεχόµενο της 21Σ. o Είναι αντισυνταγµατική η αίρεση αγαµίας ή γάµου 22 γενικά ή αναφορικά προς συγκεκριµένο πρόσωπο. 16 Άρθρο 21, παρ.1 Σ : «Η οικογένεια ως θεµέλιο της συντήρησης και προαγωγής του Έθνους, καθώς και ο γάµος, η µητρότητα και η παιδική ηλικία τελούν υπό την προστασία του Κράτους». 17 Αλλαγή φύλου είναι δυνατή µόνο σε περιπτώσεις ερµαφροδιτισµού και αρχικά λαθεµένης ληξιαρχικής εγγραφής. 18 Αποτελεί παρεπόµενο συστατικό στοιχείο του θεσµού του γάµου και ως τέτοια κατοχυρώνεται έµµεσα από το άρθρο 21, πατρ.1 Σ. 19 Άλλο είναι το ζήτηµα αν προστατεύονται στην Ελλάδα πολυγαµικές νοµικές ενώσεις αλλοδαπών, των οποίων η νοµοθεσία επιτρέπει την πολυγαµία. Στην περίπτωση αυτά δεν εφαρµόζεται η οικεία διάταξη που αφορά την προστασία Ελλήνων υπηκόων. 20 Γ. Κουµάντος, ο.π. 21 Βλ. Γ. Μιχαηλίδης - Νουάρος, οπ., αρ Βλ. ηµητρόπουλο, Συνταγµατικά ικαιώµατα, τ.ιιι, σελ.212.γ.λεβέντη, Τα κοινωνικά δικαιώµατα του πολίτη, το Σ 1976, σελ

13 o Αντίκειται στη συνταγµατικά κατοχυρωµένη θρησκευτική ελευθερία η απαγόρευση γάµου Χριστιανού µε αλλόθρησκο. Οι θρησκευτικές πεποιθήσεις δεν αποτελούν συστατικό γνώρισµα της συζυγικής σχέσης και δεν είναι επιτρεπτός από το Σύνταγµα ο περιορισµός του ατοµικού δικαιώµατος. 6. Κωλύµατα στη σύναψη του γάµου και η συµφωνία τους µε το Σύνταγµα Ι. Ο τύπος τέλεσης του γάµου. Η τελετή της σύναψης του γάµου, η µορφή δηλαδή της αναγκαίας τυπικότητας που απαιτεί η εγγύηση της διάταξης 21, παρ. 1 Σ, συνιστά οριακό πεδίο έντασης µεταξύ κανόνων του δικαίου και των ηθικών 23 κανόνων. Η τελετή της σύναψης επηρεάζεται από τα διαφορετικά θρησκευτικά ήθη των κοινωνιών στο µέτρο που ο θεσµός του γάµου ιδρύει µία «καθαγιασµένη» σχέση. Το γεγονός αυτό επιδρά στο συνταγµατικό χαρακτήρα της ευχέρειας του νοµοθέτη να θεσπίζει µία ή περισσότερες εναλλακτικές µορφές τέλεσης γάµου. Έτσι είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς αν η προϊσχύσασα νοµοθετική πρόβλεψη του θρησκευτικού τύπου ως αποκλειστικής 24 µορφής τέλεσης του γάµου ήταν συνταγµατική. Η καθιέρωση του θρησκευτικού τύπου, ως µοναδικού τύπου τέλεσης, αποκλείει κάποιους από την απόλαυση της ελευθερίας, καθώς προϋποθέτει την υιοθέτηση κάποιας θρησκείας ή δόγµατος ή αίρεσης, ενώ αποκλείει όποιο είδος συνείδησης απορρίπτει τα παραπάνω. Εδώ λοιπόν πρέπει να διευκρινίσουµε πως η συνταγµατική έννοια του γάµου απαιτεί την εξασφάλιση κάποιας τυπικότητας και όχι µιας συγκεκριµένης τυπικότητας 25. Αν η τυπικότητα διακρινόταν και για το θρησκευτικό της χαρακτήρα θα παραβίαζε την ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης όχι µόνο των άθρησκων και άθεων, αλλά και θρησκευόµενων που ίσως αρνούνται τη συγκεκριµένη τελετουργία. Έτσι η ελευθερία σύναψης γάµου θα εξαρτιόταν από το θρησκευτικό φαινόµενο αλλά και αντίστροφα η θρησκευτική ελευθερία θα ήταν εξαρτηµένη από ορισµένη τοποθέτηση απέναντι στο γάµο. Υπό αυτό το πρίσµα όµως η άσκηση οποιασδήποτε από τις δύο ελευθερίες θα προϋποθέτει τη µετατροπή της άλλης σε υποχρέωση. Συνταγµατικά άτοπο. Συνοψίζοντας, ο νοµοθέτης έχει την ευχέρεια να επιλέξει είτε την παράλληλη καθιέρωση πολιτικού και θρησκευτικού τύπου τέλεσης µε βάση το ισόκυρο των δύο τύπων είτε τη θέσπιση ως µόνου έγκυρου και άρα υποχρεωτικού του πολιτικού τύπου, αφήνοντας το θρησκευτικό στην προαίρεση των ενδιαφεροµένων. Και η δεύτερη περίπτωση είναι σύµφωνη µε το Σύνταγµα, αφού εξασφαλίζει την αναγκαία τυπικότητα κατά την τέλεση του γάµου χωρίς να θίγει τη θρησκευτική ελευθερία των θρησκευόµενων πολιτών Υπάρχουν οριακές περιπτώσεις γάµου όπου η αναγκαία τυπικότητα εξασφαλίζεται εθιµικά.π. χ. ο γάµος «naien»στην Ιαπωνία. 24 Βλ. ηµητρόπουλο, Συνταγµατικά ικαιώµατα, τ.ιιι, σελ.212.γ.λεβέντη, Τα κοινωνικά δικαιώµατα του πολίτη, το Σ 1976, σελ Βλ. Ανδρουλιδάκη ηµητριάδου, Ισότιµοι σύζυγοι, σελ Η τέλεση πολιτικού γάµου µετά την τέλεση θρησκευτικού είναι δυνατή αν και δεν έχει ιδιαίτερη πρακτική σηµασία, εκτός από περιπτώσεις ιδιαίτερων συνειδησιακών εµποδίων. Βλ. Κουµάντου, Οικογενειακό ίκαιο Ι, σ

14 ΙΙ. Το ζήτηµα της διαφοράς του φύλου 27. Η αναγκαιότητα της διαφοράς των φύλων των συζύγων µπορεί αρχικά να βασιστεί στη σύνδεση του γάµου µε την οικογένεια για τη διασφάλιση του σκοπού της τεκνοποιίας. Κάτι τέτοιο όµως όπως είδαµε και παραπάνω δεν ευσταθεί αφού το Σύνταγµα θεσπίζει διαφορετικές εγγυήσεις θεσµών για το γάµο και την οικογένεια, προστατεύοντας έτσι και τους γάµους χωρίς οικογένεια και τις οικογένειες χωρίς γάµο. Ένα δεύτερο επιχείρηµα περί της αναγκαιότητας της διαφοράς του φύλου των συζύγων, είναι η διαφοροποίηση των ρόλων τους στη λειτουργία της συζυγικής κοινότητας που θα µπορούσε να θεµελιωθεί στο άρθρο 116, παρ.2 Σ. 28. Καθώς όµως ο κοινός νοµοθέτης εξέφρασε τη βούληση να µην ισχύει στις οικογενειακές σχέσεις η εξαίρεση του Σ116 2 και µε τη µεταρρύθµιση του Οικογενειακού ικαίου του Αστικού Κώδικα καταργήθηκε γενικά η διαφορά του φύλου ως σηµαντικού στοιχείου των συζυγικών σχέσεων. ΙΙΙ. Η ύπαρξη της συγγένειας Στο πλαίσιο της διακριτικής ευχέρειας που του παρέχει το Σύνταγµα, ο νοµοθέτης συµπεριλαµβάνει τη συγγένεια εξ αίµατος ή εξ αγχιστείας στους όρους της έγκυρης σύναψης του γάµου. Στις υτικές κοινωνίες το ζήτηµα αυτό έχει θεωρητική µόνο σηµασία, αφού τα ήθη επιβάλλουν την εξωγαµία ως συνέπεια της κοινωνικής απαγόρευσης της αιµοµιξίας 29. Για την ανάπτυξη κανονιστικών αποτελεσµάτων της εγγύησης του γάµου, προαπαιτείται η πραγµατική δυνατότητα της σύναψης έγκυρων γάµων και εποµένως ο νοµοθέτης δεσµεύεται συνταγµατικά να θεσπίσει ένα όριο βαθµών συγγένειας που να µην αναιρεί αυτήν την πραγµατική δυνατότητα. Έτσι ο νοµοθέτης παραµένει αρµόδιος να προσδιορίσει µόνον εύλογα σχετικά όρια έγκυρης σύναψης. ΙV.Το όριο ηλικίας Όπως έχει αναφερθεί, ο γάµος δεν έχει ως σκοπό την τεκνοποιία, οπότε η ρύθµιση του νοµοθέτη για τον καθορισµό της ηλικίας δεν εξαρτάται από τη βιολογική ικανότητα προς τεκνοποίηση. Άρα και εδώ δεν προκύπτει από το Σύνταγµα κάποιος λόγος διάκρισης από τις άλλες συµβατικές σχέσεις για την πρόβλεψη διαφορετικών ορίων ηλικίας σύναψης του γάµου. Αντίθετα η αυτοτέλεια της εγγύησης του γάµου δεσµεύει προς δύο κατευθύνσεις: - την καθιέρωση κοινής ηλικίας σύναψης ανεξάρτητα από το κριτήριο του φύλου και 27 Υπόθεση Rees: Council of Europe, Series A no 10, Άρθρο 116, παρ.2 Σ:«εν αποτελεί διάκριση λόγω φύλου η λήψη θετικών µέτρων για την προώθηση της ισότητας µεταξύ ανδρών και γυναικών. Το Κράτος µεριµνά για την άρση των ανισοτήτων που υφίστανται στην πράξη, ιδίως σε βάρος των γυναικών». 29 Ο αντίθετος κανόνας της ενδογαµίας περιορίζει το γάµο µόνο µεταξύ προσώπων που συνδέονται µε ορισµένο κοινό πολιτισµικό χαρακτηριστικό. Βλ. C. Levi Strauss, Les structures élémentaires de la parente, Paris 1949, p

15 - την καθιέρωση όµοιας ή παραπλήσιας ηλικίας µε εκείνη της γενικής δικαιοπρακτικής ικανότητας που αναγνωρίζει ο νοµοθέτης. V. Το ζήτηµα της υγείας των µελλονύµφων Ανάλογη είναι και η αντιµετώπιση του ζητήµατος της υγείας των µελλονύµφων. Αφού ο γάµος δεν αποβλέπει στην τεκνοποιία δε µπορεί να εµποδίζει την ελευθερία σύναψης του γάµου λόγω ασθενείας, γήρατος ή ανικανότητας προς τεκνοποίηση 30. VI. Ο αριθµός των συζύγων Η συνταγµατική έννοια του γάµου δεν περιορίζεται στο συνηθισµένο πρότυπο των δύο συζύγων και περιλαµβάνει κάθε κοινωνικό µόρφωµα εφόσον ο γάµος δε συνδέεται µε συγκεκριµένους σκοπούς, φορτισµένους από ιδιαίτερα πολιτισµικά χαρακτηριστικά. Στις δυτικές κοινωνίες το πρότυπο του γάµου δεν είναι πολυγαµικό και εποµένως δεν ανακύπτει πρακτικό ζήτηµα κατάργησης του σχετικού κωλύµατος για την έγκυρη σύναψη 31. Η πολιτισµική πολλαπλότητα όµως αρχίζει να αποτελεί πραγµατικότητα µε την εισαγωγή σύγχρονων µεταναστευτικών ρευµάτων, οπότε η έγκυρη ύπαρξη µιας πολυγαµικής ένωσης δηµιουργεί θέµα αναγνώρισης 32. Ο νοµοθέτης ίσως να πρέπει να κατευθύνεται προς το συνταγµατικό δεδοµένο της αποδοχής της πολλαπλότητας των προτύπων γάµου, ανεξάρτητα από την πολιτισµική επικράτηση του προτύπου των δύο συζύγων Αντισυνταγµατικοί περιορισµοί της ελευθερίας σύναψης γάµου Ι. Κρατική εξουσία Οι ειδικές σχέσεις εξουσίας 34 ανεξάρτητα από το αν ιδρύονται µε βούληση του υποκειµένου ή όχι ενέχουν τον κίνδυνο περιορισµού ως προς οποιοδήποτε συνταγµατικό δικαίωµα. Κάτι τέτοιο δεν αποκλείει και τη διαπίστωση in concreto αντισυνταγµατικών περιορισµών. Η περίπτωση ελευθερίας σύναψης γάµου είναι χαρακτηριστική. 30 Το πιστοποιητικό υγείας που ενδεχοµένως απαιτεί η νοµοθεσία για λόγους οικογενειακού προγραµµατισµού έχει καθαρά συµβουλευτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί προϋπόθεση της έγκυρης σύναψης του γάµου. 31 Βλ. αρθ ΑΚ 32 Η πολυγαµία δεν είναι εντελώς άγνωστη στην κοινωνική πραγµατικότητα. Μια µορφή πολυγυνίας εµφανιζόταν στην παραδοσιακή κοινωνία της Μάνης και µάλιστα µε την ανοχή της ελληνικής εκκλησίας. Πρόκειται για τη λεγόµενη «σύγκρια» που αποσκοπούσε στην εξασφάλιση της αρρενογονίας. 33 Βλ. Τ. Βιδάλης, Η συνταγµατική διάσταση της εξουσίας στο γάµο και στην οικογένεια: ατοµικές ελευθερίες και θεσµικοί µετασχηµατισµοί, 1986, σελ. 79 επ.. 34 ΣτΕ 4950/1976.Ο ν.419/1976 περί Οργανισµού του Υπουργείου Εξωτερικών, το Ν..1920/1072 περί γάµου των κατωτέρων οργάνων των Σωµάτων Ασφαλείας, Λιµενικού και Πυροσβεστικού, το Ν /1973 περί καταστάσεων των αξιωµατικών των Ενόπλων υνάµεων. 15

16 Η επίκληση της εύρυθµης και αποτελεσµατικής λειτουργίας ενός κρατικού θεσµού δε δικαιολογεί µια ανέλεγκτη τάση περιορισµού του αυτοκαθορισµού όποιου βρίσκεται σε καθεστώς ειδικής σχέσεως εργασίας (δηµόσιοι υπάλληλοι, στρατευµένοι, φυλακισµένοι κ.ο.κ.) 35. Η αυθαίρετη επέκταση των περιορισµών των συνταγµατικών δικαιωµάτων εκ µέρους της κρατικής εξουσίας µπορεί να αποτραπεί όταν η θέσπιση του περιορισµού αναφέρεται στο είδος της ελευθερίας που θα περιορισθεί, αλλά και στο είδος του αναγκαίου περιορισµού. Πάντοτε όµως υπάρχει ο κίνδυνος αυθαίρετων εκτιµήσεων Στην περίπτωση περιορισµού της ελευθερίας σύναψης, το επιχείρηµα της εύρυθµης και αποτελεσµατικής λειτουργίας ενός κρατικού θεσµού δεν είναι ιδιαίτερα επιτυχηµένο λόγω της ιδιαίτερης φύσης της ελευθερίας σύναψης γάµου. ιότι και αν ακόµη ο περιορισµός κρίνεται θεµιτός για το υποκείµενο που µετέχει, δε µπορεί να θίγεται ο αυτοκαθορισµός ενός άλλου υποκειµένου, αµέτοχου στη συγκεκριµένη θέση. Ο αποκλεισµός του τελευταίου από µελλοντικού συζύγου θίγει την ελευθερία και των δύο συντρόφων. Αυτή η αντανακλαστική επίδραση του περιορισµού οδηγεί στο συµπέρασµα ότι πρέπει να αποκλείεται κάθε περιορισµός της ελευθερίας σύναψης για πρόσωπα που βρίσκονται υπό καθεστώς ειδικής εξουσίας. ΙΙ. Ιδιώτες Προβλήµατα αυθαίρετων προσβολών της ελευθερίας σύναψης γάµου είναι δυνατόν να προκύπτουν και στις σχέσεις µεταξύ των ιδιωτών. Οι θεωρίες της «τριτενέργειας» 38 των συνταγµατικών δικαιωµάτων θεωρούν ότι η προστασία των τελευταίων αφορά και τις ιδιωτικές σχέσεις, ιδίως όταν εκεί διαπιστώνονται µορφές «ιδιωτικής» εξουσίας, περιοριστικές του αυτοκαθορισµού του προσώπου. Η περίπτωση της επιτρεπτής αίρεσης αγαµίας ή χηρείας 39 σε διαθήκη αποτελεί εδώ χαρακτηριστικό παράδειγµα. Η αποδοχή των συγκεκριµένων αιρέσεων ισοδυναµεί µε πλήρη παραίτηση από συνταγµατικό δικαίωµα εδώ την ελευθερία σύναψης γάµου- η οποία αποκλείεται σε κάθε περίπτωση. Η ρήτρα είναι άκυρη και ισχύει η τριτενέργεια της ελευθερίας. Αντίθετα το ίδιο δεν ισχύει όταν ο νόµος προβλέπει αίρεση που 35 ΣΕ, 867/1988:«ο υπουργός εθνικής άµυνας ζητεί την αναίρεση της 185/1985 απόφασης του διοικητικού εφετείου Αθηνών που κρίνει πως η υποχρέωση λήψης προηγούµενης άδειας από τους µονίµους αξιωµατικούς που πρόκειται να τελέσουν γάµο και θέτουν ουσιαστικές προϋποθέσεις για τη χορήγηση της άδειας αυτής αντίκειται στο 21 παρ.1 Σ καθώς και προς το άρθρο 12 της ΕΣ Α». 36 ΣτΕ 856/2002:«η απόρριψη αιτήµατος διαγραφής πολίτη ξένης χώρας, η οποία τέλεσε γάµο µε Έλληνα, από τον κατάλογο των ανεπιθύµητων αλλοδαπών και η απόρριψη του αιτήµατος άρσης της απαγόρευσης εισόδου της στη χώρα µε το επιχείρηµα ότι ο γάµος που τέλεσε είναι πρόσφατος και δεν µπορεί να κριθεί βιώσιµος δεν είναι νοµίµως αιτιολογηµένη καθώς δεν αναφέρονται λόγοι ιδιαιτέρου δηµοσίου συµφέροντος που επιβάλλουν την απόρριψη εν όψει µάλιστα και του συνταγµατικώς κατοχυρωµένου δικαιώµατος της σύναψης γάµου των Ελλήνων µε αλλοδαπούς και εξασφάλισης κοινής διαβίωσης στην Ελλάδα. 37 ΣΕ, Πρακτικό συνεδριάσεως Ι Τµήµατος, 20/01/1987: «Αρχή της ισότητας στην παροχή εργασίας : δεν επιτρέπεται διάκριση έγγαµων ανδρών και γυναικών εφόσον παρέχεται αυτή η εργασία.» 38 Βλ. Α. Γ. ηµητρόπουλου, Η Συνταγµατική προστασία του ανθρώπου από την ιδιωτική εξουσία( συµβολή στο πρόβληµα της «τριτενέργειας»), αγτόγλου Π., αγτόγλου, Ατοµικά ικαιώµατα Α, σελ. 94 επ. 39 Βλ. ηµητρόπουλο, Συνταγµατικά ικαιώµατα, τ.ιιι, σελ

17 περιορίζει µεν, αλλά δεν αποκλείει γενικά την ελευθερία σύναψης γάµου, επιτρέποντας π. χ. τον αποκλεισµό ορισµένου προσώπου ως µελλοντικού συζύγου του κληρονόµου. 8. Η επέκταση της συνταγµατικής κατοχύρωσης του γάµου και στη λύση του Ο νοµοθέτης µπορεί να θεσπίζει όρους όχι µόνο για τη σύναψη αλλά και για τη λύση του γάµου, δεσµευµένος από µια σχετική ατοµική ελευθερία κατοχυρωµένη στο Σύνταγµα. Αν αποκλειόταν το ενδεχόµενο παραίτησης του υποκειµένου από την ελευθερία σύναψης γάµου, η άσκηση της στο µέλλον θα ήταν υποθετικά δυνατή είτε ανεξάρτητα από την ύπαρξη έγκυρου γάµου είτε µετά τη λύση ενός υπάρχοντος γάµου. Η πρώτη περίπτωση η αναγνώριση δηλαδή κάποιου προτύπου πολυγαµίας έχει αποκλεισθεί από το σύγχρονο νοµοθέτη στα πλαίσια της συνταγµατικής του ευχέρειας. Καθώς όµως δεσµεύεται να εξασφαλίζει την αποτελεσµατική ελευθερία σύναψης του γάµου, διαπιστώνεται και η συνταγµατική κατοχύρωση της ελευθερίας λύσης του γάµου. Η ελευθερία λύσης προκύπτει βασικά από τη διάταξη 21, παρ. 1Σ ως αναγκαία λογική προϋπόθεση για τη δυνατότητα άσκησης της ελευθερίας σύναψης. Ο γάµος δε λύνεται κατ ανάγκην όταν απλά συντρέξει ένα αντικειµενικό γεγονός, αλλά µόνο µε τη θέληση ενός τουλάχιστον από τους συζύγους, αφού η λύση συνιστά αντικείµενο ατοµικής ελευθερίας. Έτσι η οικεία διάταξη συνδέεται µε τον αυτοκαθορισµό των συζύγων και όχι µε κάποια «φύση»του γάµου που θα απαιτούσε συγκεκριµένη αιτία για τη λύση του. Η µοιχεία αποτελεί ισχυρό λόγο κλονισµού του γάµου, αλλά δεν οδηγεί σε υποχρεωτική λύση του γάµου. Εξαρτάται από τη βούληση των συζύγων. Οµοίως και µε το θεσµό του συναινετικού διαζυγίου που εξέφρασε τις σύγχρονες τάσεις αναγνώρισης των ανυπαίτιων µορφών διαζυγίων και την εκδήλωση του αυτοκαθορισµού του προσώπου ανεξάρτητα από συγκεκριµένους λόγους. Οι λόγοι διαζυγίου δεν αποτελούν τίποτε άλλο παρά τα κριτήρια που θέτει ο νοµοθέτης για τη διαπίστωση αν λειτουργεί ή όχι οµαλά ο γάµος Βλ. Καράση, Γάµος και οικογένεια ως δικαιϊκοί θεσµοί, σελ

18 Τρίτο τµήµα Η προστασία της ελεύθερης συµβίωσης 1. Ελεύθερη συµβίωση Ι. Ορισµός Ελεύθερη συµβίωση υπάρχει όταν άντρας και γυναίκα. που δε συνδέονται µε τα δεσµά του γάµου, ζουν ως σύζυγοι. Το βασικό στοιχείο της ελεύθερης συµβίωσης έγκειται στη διάρκεια της σχέσεως, δηλαδή στη σταθερότητα του συνδέσµου. Επιπλέον είναι άτυπη, διαµορφώνεται κατά την ελεύθερη κρίση των ατόµων και έχει αναµφίβολα συµβατικό χαρακτήρα, αφού ιδρύεται µε τη σύµπτωση δικαιοπρακτικών βουλήσεων. Παράλληλα µπορεί να δηµιουργήσει και οικογενειακές οµάδες 41. ΙΙ. Νοµικά αίτια Τα νοµικά εµπόδια τα οποία ανακύπτουν κατά την τέλεση του γάµου αποτελούν την πρωταρχική αιτία δηµιουργίας των ελεύθερων συµβιώσεων. Τα εµπόδια αυτά συνίστανται στην έλλειψη θετικών προϋποθέσεων προς σύναψη γάµου ή στην ύπαρξη κωλυµάτων. Στην ελεύθερη συµβίωση καταφεύγουν και όσοι είναι έγγαµοι και δε δύνανται να ζητήσουν τη λύση του γάµου τους µε διαζύγιο 42. Παράλληλα, άλλος 41 Ο όρος οικογένεια παρουσιάζει εννοιολογική πολλαπλότητα. Κοινό γνώρισµα είναι πως πρόκειται για σύνολο ατόµων που συνδέονται µεταξύ τους µε γάµο ή συγγένεια. Έτσι οικογένεια είναι: - η οµάδα γονέων µε τα γνήσια κοινά παιδιά τους. - η οµάδα µητέρας µε τα εξώγαµα παιδιά της. - η οµάδα πατέρα µε τα εξώγαµα αναγνωρισµένα παιδιά του. - η οµάδα γονέων µε τα θετά παιδιά τους. - η οµάδα άνδρα και γυναίκας που συνδέονται µε νόµιµο γάµο. Η οµάδα άνδρα και γυναίκας που ζουν µαζί, σε εξώγαµη συµβίωση, δεν είναι οικογένεια. Αν όµως έχουν παιδιά κοινά, τότε αποτελούν οικογένεια µε την έννοια δύο ξεχωριστών οµάδων. 42 Σε αντίθεση µε την Ελβετία, όπου όποτε υπάρξει αντικειµενικά ισχυρός κλονισµός της εγγάµου συµβιώσεως, ο γάµος λύνεται µε διαζύγιο. 18

19 νοµικός λόγος της ελεύθερης συµβίωσης είναι και το ότι µε ένα νέο γάµο χάνεται το δικαίωµα της σύνταξης. 2. Νοµική προστασία της ελεύθερης συµβίωσης Ι. Το άρθρο 21, παρ. 1 του Συντάγµατος Πολλοί συγγραφείς δικαιολογούν τη νοµιµότητα της ελεύθερης συµβίωσης στα πλαίσια της ελευθερίας του ατόµου να αναπτύξει ελεύθερα την προσωπικότητα του 43, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώµατα των άλλων, δεν παραβιάζει το Σύνταγµα ούτε αντίκειται στα χρηστά ήθη. Η υποχρέωση ίσως του νοµοθέτη για ποινικοποίηση της ελεύθερης συµβίωσης δεν προκύπτει από το Σύνταγµα ( άρθρο 21, παρ. 1 Σ ) Παράλληλα, το Σύνταγµα θεωρώντας την οικογένεια θεµέλιο της συντήρησης και της προαγωγής του Έθνους βασίζεται στο γάµο και στην οικογένεια που προέρχεται από το γάµο. Και η εξώγαµη οικογένεια όµως περιλαµβάνεται στην έννοια της οικογένειας του Σ Αυτό δε µπορεί να σηµαίνει ούτε ότι βρίσκεται σε µειονεκτικότερη θέση ούτε ότι τίθεται σε ιδιαίτερη θέση από την εκ του γάµου οικογένεια, διότι η οικογένεια στηρίζεται κυρίως στην ύπαρξη παιδιών που είτε προέρχονται είτε όχι από γάµο, συντελούν στη συντήρηση και προαγωγή του κράτους Είναι δυνατή η αναγνώριση έννοµων συνεπειών στην ελεύθερη συµβίωση παράλληλα µε το θεσµό του γάµου 44, όχι όµως τέτοιες που να µπορούν να αναγάγουν την ελεύθερη συµβίωση σε γάµο. Η εξώγαµη συµβίωση δε θα µπορούσε να εξοµοιωθεί µε το γάµο ως προς τις έννοµες συνέπειες τους, καθώς κάτι τέτοιο θα προσέκρουε στη θεσµική συνταγµατική εγγύηση του γάµου, αλλά θα ήταν αντίθετη και µε τη βούληση των προσώπων που ακριβώς θέλησαν ελεύθερη συµβίωση, χωρίς να θέλουν γάµο. Συνοψίζοντας, το Σύνταγµα( άρθρο 21, παρ.1, Σ ) δεν αποκλείει, δεν απαγορεύει, αλλά ούτε προστατεύει την εξώγαµη συµβίωση. Επιτρέπει όµως την αναγνώριση ηθεληµένων συνεπειών στην ίδια τάξη µε το γάµο. ΙΙ. Η τριτενέργεια των ατοµικών δικαιωµάτων ως προς τις συνέπειες της ελεύθερης συµβίωσης Η εξώγαµη συµβίωση µε πρόσωπο που συνδέεται µε έγκυρη έγγαµη σχέση θίγει τα οικογενειακά συµφέροντα άλλου προσώπου( του άλλου συζύγου), και έτσι η ελευθερία ανάπτυξης της προσωπικότητας υποχωρεί µπροστά στην εγγύηση που παρέχει το Σύνταγµα στο θεσµό του γάµου. Ιδιώτες δε δικαιούνται να αρνούνται έννοµες σχέσεις µε άτοµα που ζουν σε εξώγαµη συµβίωση µε την αιτιολογία ότι η εξώγαµη συµβίωση θέτει σε κίνδυνο το θεσµό του γάµου. Οι ιδιώτες δεν έχουν δικαίωµα να ενεργούν ως τοποτηρητές 45 συνταγµατικών εγγυήσεων όταν δε θίγονται προσωπικά και από τη στιγµή που το άτοµο στα πλαίσια της 43 Βλ. άρθρο 5, παρ. 1 Σ. 44 Συµφωνεί και η γερµανική νοµοθεσία. 45 Βλ. Η εξώγαµη συµβίωση, Ανδρουλιδάκη ηµητριάδη, σελ

20 ιδιωτικής του αυτονοµίας, δεν είναι υποχρεωµένο να λειτουργεί µε πνεύµα οικογενειακό. Όπως λοιπόν διαγράφεται το θεσµικό και νοµοθετικό πλαίσιο του γάµου στην ελληνική έννοµη τάξη δεν αποκλείει την ύπαρξη έννοµων σχέσεων που απορρέουν από εξώγαµες συµβιώσεις. Ακόµα και η διάταξη 4, παρ. 2 Σ, µε την οποία καθιερώνεται καθεστώς ισοτιµίας των φύλων και στο χώρο του οικογενειακού δικαίου. Η απελευθέρωση από την ανδρική κυριαρχία καταλύει και τη µοναδικότητα της έγγαµης συµβίωσης, καθώς η γυναίκα αποδεσµεύεται από το κοινωνικό πρότυπο της «έντιµης» παντρεµένης και της «ανήθικης» ελεύθερης. 3. Η ελεύθερη συµβίωση ενδεικτικά σε 46 : Ι. Γαλλία Σύµφωνα µε το γαλλικό δίκαιο, µε τη λήξη της ελεύθερης συµβίωσης, κάθε σύντροφος παίρνει όλα τα αγαθά που κατείχε κατά την έναρξη της κοινής διαβίωσης, στο βαθµό που ίσως πολλαπλασιάστηκαν ή µειώθηκαν κατά τη διάρκεια της, αλλά και όσα αποκτήθηκαν στο διάστηµα της συµβίωσης. Όσα αγαθά αγοράστηκαν από κοινού µοιράζονται και στα δύο υποκείµενα της ελεύθερης συµβίωσης εξίσου. Το γαλλικό δίκαιο χαρακτηρίζεται από την αρχή ότι η ιδιοκτησία µεταβιβάζεται solo consensu. Πολλά ευεργετήµατα 47 έχουν παραχωρηθεί σε όσους συµβιούν εκτός γάµου αναφορικά µε το θέµα των µισθώσεων, των συντάξεων, των οικογενειακών παροχών. ΙΙ. Γερµανία Αντίθετα µε τη γαλλική και την ελβετική νοµοθεσία. Η ελεύθερη ένωση δεν έχει ipso facto επίδραση στο δίκαιο της ιδιοκτησίας. Η τελευταία θεµελιώνεται σε γενικούς κανόνες και αφορά κάθε αγαθό ξεχωριστά. Για τη µεταβίβαση της ιδιοκτησίας είναι απαραίτητος ένας τίτλος κυριότητας που δεν είναι τίποτα άλλο παρά µια αφηρηµένη συµφωνία µεταξύ των µερών. και µία πράξη δηµοσιότητας. Επίσης όπως αναφέρθηκε και προηγουµένως, οι ελεύθερες συµβιώσεις αναπτύχθηκαν ιδιαιτέρως λόγω του δικαιώµατος συντάξεως που χάνονταν µε τη σύναψη νέου γάµου. ΙΙΙ. Ελβετία Το ελβετικό δίκαιο ταυτίζεται εντελώς µε το γαλλικό στις αρχές της ιδιοκτησίας. Η µοναδική διαφορά εντοπίζεται στην πιο αντικειµενική διάσταση που έχει η ιδέα της ιδιοκτησίας στο ελβετικό δίκαιο σε αντιδιαστολή µε την υποκειµενικότερη γαλλική θέση. 4. Το ζήτηµα της συµβίωσης των οµοφυλόφιλων και η παρεχόµενη νοµική προστασία τους. 46 Βλ. Helen Martin Schmid, La situation patrimoniale des concubines a la fin de l union libre: etude dew droits français, suisse et allemandes, p.9-30, Βλ. Αγαλοπούλου- Ζερβογιάννη,Η προστασία της άγαµου µητρός, 1971, σελ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ Aθήνα, 10 Απριλίου 2008 ΠΟΡΙΣΜΑ Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 Κατόπιν διερεύνησης της µε αριθµό πρωτοκόλλου 2015/2008 αναφοράς της κυρίας *** και της ανεπαρκούς αιτιολόγησης που παρείχε το Προξενείο Καϊρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7 η : Οικονομικήελευθερία Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ E.E., Παρ. I, Αρ. 2643, 1.11.91 1843 Ν. 187/91 Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 54/2011

Α Π Ο Φ Α Σ Η 54/2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 09-05-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3212/09-05-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 54/2011 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε στην έδρα της τη 15/07/2010

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ Δίκαιο: είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων, που ρυθμίζουν, κατά τρόπο υποχρεωτικό, την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων (βλ. σελ. 5) Δημόσιο Δίκαιο:

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014»

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014 Συνοπτική παρουσίαση 3 2. Εισαγωγή. 5

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 07-12-2015 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/5932/07-12-2015 Α Π Ο Φ Α Σ Η 119 /2015

Αθήνα, 07-12-2015 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/5932/07-12-2015 Α Π Ο Φ Α Σ Η 119 /2015 ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Αθήνα, 07-12-2015 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/5932/07-12-2015 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 119 /2015 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε

Διαβάστε περισσότερα

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης Άρθρο 23 του 94/14.04.2014) ν. 4258/2014 Ακίνητα του Δημοσίου Περιφερειακών Πάρκων προστασίας και αξιοποίησης (ΦΕΚ Α Δημιουργία περιβαλλοντικής 1. Ακίνητα που ανήκουν κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. 1.1.Χαρακτηριστικά του Δικαίου Ετερόνομοι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ. Αθήνα, 17-06-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/4267/17-06-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 81/2011

ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ. Αθήνα, 17-06-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/4267/17-06-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 81/2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 17-06-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/4267/17-06-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 81/2011 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΠΙΣΤΟΛΗ Γ.Σ.Ε.Ε. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Σας κοινοποιούµε την επιστολή που έστειλε η Γ.Σ.Ε.Ε. στην Ένωση ικαστών και Εισαγγελέων και στον ικηγορικό Σύλλογο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ

ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΖΙΩΓΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑΣ (ΑΜ:1340200300130) ΠΡΟΣ κ.αντρεα Γ. ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ κ. ΣΠΥΡΟ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1 Πίνακας Περιεχομένων

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999 ΟλΑΠ 18/1999 Παροχή δικηγορικών υπηρεσιών. Ευθύνη δικηγόρου για ζημία πελάτη. - Η παροχή δικηγορικών υπηρεσιών δεν υπάγεται στο ν. 2251/1994. Η ευθύνη των δικηγόρων για ζημία που προκλήθηκε κατά την παροχή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ... 2 1. Συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου και αορίστου χρόνου... 2 1.1 Σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου... 3

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Απόρριψη αιτήµατος χορήγησης θεώρησης εισόδου σε µέλος οικογένειας Έλληνα και γενικότερα ζητήµατα λειτουργίας του Γενικού Προξενείου Μαριούπολης

ΘΕΜΑ: Απόρριψη αιτήµατος χορήγησης θεώρησης εισόδου σε µέλος οικογένειας Έλληνα και γενικότερα ζητήµατα λειτουργίας του Γενικού Προξενείου Μαριούπολης Αθήνα, 23 Μαρτίου 2011 Αρ. Πρωτ. Φ. ***/1/2010 Πληροφορίες: Μαρία Βουτσίνου ήµητρα Μυτιληναίου Τηλ: 210 7289609, 803 Φαξ: 210 7289643 Προς Πρέσβη της Ελλάδας στην Ουκρανία Greek Embassy in Ukraine 10 Panfilovtsev

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 75/2011

Α Π Ο Φ Α Σ Η 75/2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 07-06-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3987/07-06-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 75/2011 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

11 Νοεµβρίου 2010 Αριθµ. Πρωτ.: 132327/48504/2010 Πληροφορίες: **************** (τηλ.:2107289***)

11 Νοεµβρίου 2010 Αριθµ. Πρωτ.: 132327/48504/2010 Πληροφορίες: **************** (τηλ.:2107289***) 11 Νοεµβρίου 2010 Αριθµ. Πρωτ.: 132327/48504/2010 Πληροφορίες: **************** (τηλ.:2107289***) 1. Περιφέρεια Αττικής Γενική ιεύθυνση Περιφέρειας ιεύθυνση Αλλοδαπών & Μετανάστευσης υτ. Αττικής & Πειραιά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Κ Π 544/2003 Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Ο Επίτροπος Ρυθµίσεως Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδροµείων, ασκώντας τις εξουσίες που του

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 25/06/2002 ΑΠ: 1143Α Ταχ. /νση: ΟΜΗΡΟΥ 8 105 64 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 33.52.604-605 FAX: 33.52.617 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 Η Αρχή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

της επαγγελματικής ελευθερίας και της προστασίας του ανταγωνισμού. Διατάξεις πο υ

της επαγγελματικής ελευθερίας και της προστασίας του ανταγωνισμού. Διατάξεις πο υ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Θέμα : Η απελευθέρωση του ιατρικού επαγγέλματος. Έγκριση των καταστατικών ιατρικών εταψειών από το ΔΙ του ΙΣΑ. Η νέα εγκύκλιος και οι περαιτέρω δυνατότητες. (α)

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέµα: Η Α ΥΝΑΜΙΑ ΠΡΟΣΚΟΜΙΣΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΗΛΩΣΕΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΩΣ ΛΟΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής (Ν. 3985/2011) & Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (αρ. 1 επ. Ν. 3986/2011):

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους;

Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους; Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους; Με το ν.3838/2010 εισήχθησαν στην ελληνική έννοµη τάξη ρυθµίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας Αθήνα, 12.05.2010 Α.Π.: 10100/08/2.3 Χειριστής: Λάμπρος Μπαλτσιώτης Τηλ.: 210-7289709 Φαξ: 210-7289643 Διεύθυνση Ιθαγένειας Τμήμα Α Υπουργείο Εσωτερικών Σταδίου 31 ΑΘΗΝΑ Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

Έξοδα κηδείας αποτέφρωση διάθεση του σώµατος µετά θάνατον ελεύθερη ανάπτυξη προσωπικότητας άρθρο 5 παρ. 1 Σ άρθρο 32 Α.Ν.

Έξοδα κηδείας αποτέφρωση διάθεση του σώµατος µετά θάνατον ελεύθερη ανάπτυξη προσωπικότητας άρθρο 5 παρ. 1 Σ άρθρο 32 Α.Ν. ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΑΡΙΘΜ. ΠΡΩΤ: ****/2003 Καταβολή από το ΙΚΑ εξόδων κηδείας που ολοκληρώνεται µε αποτέφρωση Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Μαρία Μητροσύλη Ειδική Επιστήµονας: Κωνσταντίνα Πρεβεζάνου Λέξεις-

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου xna Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΠΟΘΕΣΗΣ Δελτίο διαμονής πολίτη τρίτης χώρας που είναι σύζυγος πολίτη χώρας μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Χειριστές:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΟΛΙΤΗΣ ΣΠΥΡΟΣ Ι ΑΣΚΩΝ: ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝ ΡΕΑΣ ΕΜΑΙL:s_polites@hotmail.com ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1) Έννοια της αρχής της νοµιµότητας 2) Καθιέρωση της αρχής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ!

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΠΡΟΣΕΧΕ ΠΟΥ ΤΑ ΔΙΝΕΙΣ ΡΩΤΑ ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΣΚΟΠΟ ΜΑΘΕ ΠΩΣ ΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ Τα προσωπικά δεδομένα στη ζωή μας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του Το δικαίωμα δικαστικής προστασίας 20 παρ.1 Σ Εισαγωγή Η τήρηση του Συντάγματος από αυτούς που ασκούν την κρατική εξουσία, δηλαδή από τα όργανα του κράτους εξαρτάται κατά πολύ από το εάν υπάρχουν και λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος β έκδοσης VII Πρόλογος α έκδοσης ΙΧ Κυριότερες συντοµογραφίες ΧΙ Προοίµιο ΧΧΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Πρόλογος β έκδοσης VII Πρόλογος α έκδοσης ΙΧ Κυριότερες συντοµογραφίες ΧΙ Προοίµιο ΧΧΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρόλογος β έκδοσης VII Πρόλογος α έκδοσης ΙΧ Κυριότερες συντοµογραφίες ΧΙ Προοίµιο ΧΧΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ-ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ Ι. Γένεση

Διαβάστε περισσότερα

GROSOLI ΑΠΟΦΑΣΗ TOY ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ

GROSOLI ΑΠΟΦΑΣΗ TOY ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ GROSOLI ΑΠΟΦΑΣΗ TOY ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ της 12ης Δεκεμβρίου 1973 * Στην υπόθεση 131/73, που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Tribunale του Τρέντο προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177

Διαβάστε περισσότερα

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65 Προστιθέμενης Αξίας. Πάγια αντιμισθία. Κανονιστική απόφαση διοίκησης. Aριθ. Aπόφ. 909/2011 (Β τμ. Σ.τ.Ε.) Πρόεδρος: Φ. Αρναούτογλου, Αντιπρόεδρος. Εισηγητής: Ε. Νίκα, Σύμβουλος. Δικηγόροι: Π. Γιαννόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Θανάσης Παπαχρίστου. Εισαγωγικές παρατηρήσεις στα άρθρα 1-13 του ν. 3719/2008

Θανάσης Παπαχρίστου. Εισαγωγικές παρατηρήσεις στα άρθρα 1-13 του ν. 3719/2008 Θανάσης Παπαχρίστου Εισαγωγικές παρατηρήσεις στα άρθρα 1-13 του ν. 3719/2008 Αιτιολογική Έκθεση Η συμβίωση προσώπων διαφορετικού φύλου χωρίς γάμο εμφανίζεται στις σημερινές κοινωνίες με μεγαλύτερη συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Ένα ερµηνευτικό παράδειγµα από το Σύνταγµα» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Ένα ερµηνευτικό παράδειγµα από το Σύνταγµα» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Βιβλιογραφία... 25 1. Γενικά... 31 2. Φύση - αρχές... 35 3. Θεμελιώδεις έννοιες... 37 4. Έννομες σχέσεις - οικογενειακό δικαίωμα... 41 5. Δικαιώματα... 43 6. Δικαιώματα-καθήκοντα

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα : Η αρνητική αναθεώρηση ανατρέπει το δικαιοπρακτικό θεμέλιο των δημοσίων συμβάσεων στα έργα. Απαιτείται νομοθετική ρύθμιση.

Θέμα : Η αρνητική αναθεώρηση ανατρέπει το δικαιοπρακτικό θεμέλιο των δημοσίων συμβάσεων στα έργα. Απαιτείται νομοθετική ρύθμιση. Αθήνα, 04 Μαίου 2015 Αριθ. Πρωτ.1273 Προς Τον Υπουργό Οικονομίας, Υποδομών, Ναυτιλίας και Τουρισμού κ. Γεώργιο Σταθάκη Τον Υπουργό Επικρατείας κ. Αλέξανδρο Φλαμπουράρη Τον Αναπληρωτή Υπουργό Οικονομίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173)

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών από τη Βουλή ο νέος νόμος 3886/2010 σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι : ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι : ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΘΑΓΕΝΕΙΑ 1 Υιοθετήθηκε στο Στρασβούργο στις 6.11.1997 Έναρξη ισχύος: 1.3.2000, σύμφωνα με το άρθρο 27 Κείμενο: European Treaty Series, No. 166 Προοίμιο Τα Κράτη μέλη του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΘΕΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΘΕΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ERA Ακαδημία Ευρωπαϊκού Δικαίου Οκτώβριος 2013 Θεσσαλονίκη Δρ. Πάνος Καποτάς University of Portsmouth Επισκόπηση Εισήγησης Μέρος Α Ορισμοί Θεωρητικό υπόβαθρο Τυπολογία

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 7ης Δεκεμβρίου 2000, όπως προσαρμόσθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2007 TITΛΟΣ ΙΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΕΣ

Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 7ης Δεκεμβρίου 2000, όπως προσαρμόσθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2007 TITΛΟΣ ΙΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΕΣ σε: Β. Σκουρή (επιμ.), Ερμηνεία της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (υπό έκδοση) Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 7ης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987)

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Διάγραμμα Περιεχομένων ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Εισαγωγικά...23 Ι. Θρησκευτική Ελευθερία...25 Α. Γενικά...25 Β. Ελευθερία της θρησκευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν.3094/2003 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, αρ. 4 παρ.6] Βραβεία και υποτροφίες Ι.Κ.Υ. σε αλλοδαπούς φοιτητές Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Λίνα Παπαδοπούλου Επ Καθ Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή, ΑΠΘ [Σύνδεση με τα προηγούμενα] Η τυπική υπεροχή του Σ ως θεμέλιο του ελέγχου της συνταγματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Declaration on freedom of political debate in the media Greek version* ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ιακήρυξη για την Ελευθερία του Πολιτικού ιαλόγου στα Μέσα (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Οκτώβριος 2010 Η 17χρονη σήμερα Α, δημοσιεύει,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ.

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2003 1 ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ 1. Το Σύνταγµα εκτός από την

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ υπ αριθμ. 253/2013 ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Τμήματος ΣΤ Συνεδρίαση της 25 ης Ιουνίου 2013

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ υπ αριθμ. 253/2013 ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Τμήματος ΣΤ Συνεδρίαση της 25 ης Ιουνίου 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΣΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Ν Ο Μ Ι Κ Ο Σ Υ Μ Β Ο Υ Λ Ι Ο Τ Ο Υ Κ Ρ Α Τ Ο Υ Σ Σύνθεση: ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ υπ αριθμ. 253/2013 ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Τμήματος ΣΤ Συνεδρίαση της 25 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9 η : Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Αναλυτικός Πίνακας Περιεχομένων Διάγραμμα ύλης 11 Αναλυτικός Πίνακας Περιεχομένων 13 Βασικές συντομογραφίες 25 Πρόλογος Αριστόβουλου Μάνεση 27 Προλεγόμενα 37 Εισαγωγικό Κεφάλαιο Ιστορικές και πολιτειολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΔΙΑΔΣΙΚΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΕΠΩΝΥΜΟΥ

ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΔΙΑΔΣΙΚΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΕΠΩΝΥΜΟΥ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΔΙΑΔΣΙΚΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΕΠΩΝΥΜΟΥ Ο Ο.Π.Υ.Κ.Ε. Ποια δικαιολογητικά απαιτούνται για την αλλαγή επωνύμου; O O.Π.Y.K.E είναι οργανισμός υποστήριξης καταναλωτών και επιχειρήσεων με έμφαση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Α. Ο Α και η Β τέλεσαν το γάμο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας.

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας. 20 Ιουνίου, 2007 Πρόεδρο και Μέλη Επιτροπής Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Βουλής των Αντιπροσώπων, Βουλή των Αντιπροσώπων, Λευκωσία. Κύριε Πρόεδρε, Κυρίες και κύριοι Μέλη της Επιτροπής, Θέµα: Προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 06-08-2015 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/953-2/06-08-2015 Α Π Ο Φ Α Σ Η 94/2015

Αθήνα, 06-08-2015 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/953-2/06-08-2015 Α Π Ο Φ Α Σ Η 94/2015 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 06-08-2015 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/953-2/06-08-2015 Α Π Ο Φ Α Σ Η 94/2015 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνήλθε, µετά από πρόσκληση του

Διαβάστε περισσότερα

'Αρθρο 3 : Προσωρινή δικαστική προστασία 1. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει προσωρινή δικαστική

'Αρθρο 3 : Προσωρινή δικαστική προστασία 1. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει προσωρινή δικαστική Ν. 2522/8-9-97 (ΦΕΚ-178 Α') : Δικαστική προστασία κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης συμβάσεως δημόσιων έργων, κρατικών προμηθειών και υπηρεσιών σύμφωνα με την οδηγία 89/665 ΕΟΚ 'Αρθρο 1 : Πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

2. Το Π.δ/γμα 63/2005 «Κωδικοποίηση της νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα Κυβερνητικά όργανα», όπως ισχύει (Α' 98).

2. Το Π.δ/γμα 63/2005 «Κωδικοποίηση της νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα Κυβερνητικά όργανα», όπως ισχύει (Α' 98). Αριθμ. 78030/30.12.2014 Καθορισμός ενιαίου ποσού ετήσιας συνδρομής και ενιαίου ανταποδοτικού τέλους ανά παρεχόμενη υπηρεσία στα μέλη των Επιμελητηρίων, που απολαμβάνουν τις εν λόγω υπηρεσίες και ρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ *****

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ ***** ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ/ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΟΥ ΕΝΣΤΑΣΗ Της/του., µονίµου υπαλλήλου µε βαθµό Α κλάδου., υπηρετούσας-ντος στο ως άνω Ίδρυµα, κατοίκου., οδός αριθµός ΚΑΤΑ Των καταρτισθέντων βάσει του άρθρου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΔΣΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ. Αριθμός Απόφασης: 3631 Έτος: 2002

ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΔΣΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ. Αριθμός Απόφασης: 3631 Έτος: 2002 Δικαστήριο: Τόπος: ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΔΣΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΑΘΗΝΑ Αριθμός Απόφασης: 3631 Έτος: 2002 Περίληψη Αλλοδαποί - Εγγραφή στον κατάλογο ανεπιθύμητων

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. ΕΝΟΤΗΤΑ : «ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ-ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ» - 1 - Οι δημόσιοι υπάλληλοι περαιτέρω οφείλουν να

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Ιούνιος 2011 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Α. Αναφέρετε, κατά συνοπτικό

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελούμενο από την Πρόεδρο του Τμήματος Ανδρονίκη. Θεοτοκάτου, Αντιπρόεδρο, τους Συμβούλους Άννα Λιγωμένου και Σταμάτιο

Αποτελούμενο από την Πρόεδρο του Τμήματος Ανδρονίκη. Θεοτοκάτου, Αντιπρόεδρο, τους Συμβούλους Άννα Λιγωμένου και Σταμάτιο Αποτελούμενο από την Πρόεδρο του Τμήματος Ανδρονίκη Θεοτοκάτου, Αντιπρόεδρο, τους Συμβούλους Άννα Λιγωμένου και Σταμάτιο Πουλή και τους Παρέδρους Ευφροσύνη Παπαδημητρίου και Γεώργιο Παπαϊσιδώρου (εισηγητή),

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 11.11.2011

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 11.11.2011 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Νομικών Θεμάτων 11.11.2011 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο και την αναγνώριση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Σύμβαση εξηρτημένης εργασίας

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Σύμβαση εξηρτημένης εργασίας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Σύμβαση εξηρτημένης εργασίας. 1. Η σύμβαση εξηρτημένης εργασίας. 2. Το στοιχείο της εξαρτήσεως 3. Σύμβαση εταιρείας... 4. Ενδείξεις διαφοροποιήσεως μεταξύ συμβάσεως εξηρτημένης εργασίας

Διαβάστε περισσότερα