ΕΛΕΝΗ ΦΕΣΣΑ-ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΖΑΧΟΣ ΚΑΙ JOSEF DURM. Η αλληλογραφία ενός πρωτοπόρου αρχιτέκτονα με τον μέντορά του,

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΛΕΝΗ ΦΕΣΣΑ-ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΖΑΧΟΣ ΚΑΙ JOSEF DURM. Η αλληλογραφία ενός πρωτοπόρου αρχιτέκτονα με τον μέντορά του, 1905-1914"

Transcript

1 ΕΛΕΝΗ ΦΕΣΣΑ-ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΖΑΧΟΣ ΚΑΙ JOSEF DURM Η αλληλογραφία ενός πρωτοπόρου αρχιτέκτονα με τον μέντορά του, Αθήνα 2013

2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΖΑΧΟΣ ΚΑΙ JOSEF DURM Η αλληλογραφία ενός πρωτοπόρου αρχιτέκτονα με τον μέντορά του, Πρώτη έκδοση: Εκδόσεις ΠΟΤΑΜΟΣ, Ξενοκράτους 48, Τηλ , fax ISBN

3 IV Μεταγραφή γερμανικών επιστολών και αρχική μετάφρασή τους στα ελληνικά ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΟΥ καθηγήτρια γερμανικής γλώσσας Δακτυλογράφηση μεταγραφής γερμανικών επιστολών και αρχικής μετάφρασής τους στα ελληνικά ΝΑΤΑΣΣΑ ΧΡΙΣΤΙΑ απόφοιτος Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Διορθώσεις αρχικής μετάφρασης ΙΩΑΝΝΑ ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ αρχαιολόγος και ιστορικός του πολιτισμού, επ. καθηγήτρια Πανεπιστημίου Πελοποννήσου Γλωσσική επιμέλεια γερμανικών επιστολών, τελικές διορθώσεις ελληνικής μετάφρασής τους και επιστημονική συνεργασία στην εικονογραφική τεκμηρίωση ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΚΑΣΙΜΑΤΗ Δρ ιστορικός τέχνης Πανεπιστημίου Μονάχου, επιμελήτρια Εθνικής Πινακοθήκης Eπιμέλεια έκδοσης ΓΙΟΥΛΑ ΚΟΥΓΙΑ Καλλιτεχνική επιμέλεια ΜΑΡΙΑ ΑΛΙΠΡΑΝΤΗ Σύνταξη ευρετηρίων και επιστημονική συνεργασία στα αρχαιολογικά λήμματα ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΟΡΟΒΕΣΗ κλασική φιλόλογος Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Eκτύπωση Φωτόλιο-Typicon AE Εξώφυλλο. Φωτογραφίες των δύο αρχιτεκτόνων την εποχή της αλληλογραφίας τους: ο Αριστοτέλης Ζάχος σε ηλικία 37 ετών και πίσω του ο Josef Durm σε ηλικία 70 ετών.

4 V Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου στάθηκε μια απρόσμενη ανακάλυψη του Τύχη αγαθή εντοπίστηκαν τα ανέκδοτα τεκμήρια της συνεργασίας και αλληλογραφίας του Josef Durm με τον Αριστοτέλη Ζάχο στη συλλογή της μικρανεψιάς του δεύτερου Barbara Dietrich. Η γράφουσα θα ήθελε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη της προς την κυρία Dietrich, η οποία διεκόλυνε με ενθουσιασμό τη δημοσίευση αυτών των καταλοίπων του Αριστοτέλη Ζάχου. Η επίπονη έρευνα για την προετοιμασία αυτού του βιβλίου οφείλει πολλά σε πολλούς. Βασικές πηγές της υπήρξαν, εκτός από τα δημόσια και ιδιωτικά αρχεία, ειδικοί επιστήμονες, συγγενείς και κληρονόμοι των δύο επιστολογράφων αρχιτεκτόνων, ομότεχνοί τους στη Γερμανία και την Ελλάδα, συνεργάτες και κατιόντες ιδιοκτητών κτηρίων του Αριστοτέλη Ζάχου και γερμανομαθείς επιστήμονες αρχαιολόγοι, ιστορικοί της τέχνης και της αρχιτεκτονικής. Αναφέρονται εδώ όλοι και σημειώνονται με αστερίσκο όσοι δεν βρίσκονται στη ζωή. Gesche Ahlers, συγγραφέας του επετειακού λευκώματος του Γυμνασίου του Φράιμπουργκ (2008) Πέτρος Γ. Αλεπάκος, δικηγόρος - ιστορικός ερευνητής Δημοσθένης Αλεξόπουλος, αρχιτέκτων Ελένη Αλεξοπούλου* Αρχείο Γ. Αλεπάκου, Αλεξανδρούπολη Ευρυδίκη Αμπατζή, διευθύντρια της Βιβλιοθήκης της Βουλής Στέλλα Μάντακα-Ανδρικίδου* Αρχείο Νίκου Γεωργιάδη, προέδρου Πνευματικής Εστίας Σπάρτης Αρχείο Θεόδωρου Ορδουμποζάνη, Αλεξανδρούπολη Αρχείο οικογένειας Δημητρίου Πελεκάση Αρχείο μελών (Μητρώο) Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας Αρχείο σχεδίων 9ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, Θεσσαλονίκη Αρχείο ΚΓ' Εφορείας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων, Ηράκλειο Κρήτης Architekturmuseum der Technischen Universität München / Αρχιτεκτονικό Μουσείο του Τεχνικού Πανεπιστημίου του Μονάχου Dr. Norbert Becker, προϊστάμενος Πανεπιστημιακού Αρχείου Στουτγάρδης Αναστάσιος Δάρδας, Δρ θεολογίας, Σιάτιστα Deutsches Archäologisches Institut, Athen / Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αθηνών Deutsches Dokumentationszentrum für Kunstgeschichte - Bildarchiv Foto Marburg / Γερμανικό Κέντρο Τεκμηρίωσης για την ιστορία της τέχνης Φωτογραφικό Αρχείο Marburg Αίγλη Δημόγλου, Δρ ιστορικός Ιονίου Πανεπιστημίου Barbara Dietrich Αθανάσιος Αριστείδη Ζάχος* Ιωάννα Αθ. Ζάχου Katja Förster, Δρ ιστορικός της τέχνης και της αρχιτεκτονικής, Καρλσρούη Dr. Margot Fuchs, προϊσταμένη Ιστορικού Αρχείου, Τεχνικό Πανεπιστήμιο Μονάχου Kurt Michael Herzog Frank Durm, Διπλ. μηχανικός Δημοτική Πινακοθήκη Πατρών Διεύθυνση Αρχείων, Μουσείων και Βιβλιοθηκών ΔΟΕΠΑΠ-ΔΗΠΕΘΕ Δήμου Βόλου Εθνική Πινακοθήκη Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου (ΕΠΜΑΣ)

5 VI Εθνικό Ιστορικό Μουσείο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο - Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης Generallandesarchiv Karlsruhe / Γενικά Αρχεία ομόσπονδου κράτους (της Βάδης-Βυρτεμβέργης), Καρλσρούη Λίλα Θεοδωρίδου-Σωτηρίου, Δρ αρχιτέκτων ΕΜΠ, καθηγήτρια ΤΕΙ Σερρών Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Καρλσρούης Gerhardt Kabierske, Δρ αρχιτέκτων, επιστημονικός συνεργάτης Αρχείου Αρχιτεκτονικής και Έργων Μηχανικού της ΝΔ Γερμανίας (saai) Karlsruher Institut für Technologie Archiv / Αρχείο Iνστιτούτου Τεχνολογίας της Καρλσρούης Μίλτος Καρκαζής, Δρ ιστορικός της τέχνης Μαριλένα Κασιμάτη, Δρ ιστορικός τέχνης Πανεπιστημίου Μονάχου, επιμελήτρια Εθνικής Πινακοθήκης Ηρώ Κομποθανάση, βιβλιοθηκονόμος Συλλογής Δωρεάς Κ.Α. Δοξιάδη, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σπυρίδων Κοντογιάννης, ομ. καθηγητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Γιάννης Κουτής, ιστορικός ΔΗ.Κ.Ι. Στέφανος Λαμπρόπουλος, αρχιμανδρίτης, προϊστάμενος Μητροπολιτικού Ναού Αγ. Δημητρίου Σιάτιστας Τάκης Λιάμας, ΤΕ βιβλιοθηκονόμος Μανούσειας Δημόσιας Κεντρικής Ιστορικής Βιβλιοθήκης Σιάτιστας Ιωάννα Λοβέρδου-Βασιλειάδη* Γιάννης Μάντακας* Ναταλία Μελά Νίκος Κ. Μουτσόπουλος, αντεπιστέλλον μέλος Ακαδημίας Αθηνών, ομ. καθηγητής Τμήματος Αρχιτεκτόνων Πολυτεχνικής Σχολής ΑΠΘ Μουσείο Ιστορίας Πανεπιστημίου Αθηνών Καλλιόπη Μπόντα, εκπαιδευτικός και ιστοριοδίφης, Σιάτιστα Winfried Nerdinger, καθηγητής της Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής και διευθυντής του Αρχιτεκτονικού Μουσείου του Τεχνικού Πανεπιστημίου του Μονάχου Δημήτρης Παπανικολάου, υπεύθυνος Δημοτικής Πινακοθήκης Πατρών Ματθίλδη Πιρλή, επιμελήτρια Φωτογραφικού Αρχείου ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ Περικλής Σακελλάριος, αρχιτέκτων* Πολεμικό Μουσείο / 2η Εφορεία - Φωτογραφικό αρχείο Άγγελος Σιάγας, αρχιτέκτων* Μίλτος Σκούταρης Stadtarchiv Karlsruhe (StadtAK) / Αρχείο της πόλης Καρλσρούης Südwestdeutsches Archiv für Architektur und Ingenieurbau am Karlsruher Institut für Technologie / (saai) / Αρχείο Αρχιτεκτονικής και Έργων Μηχανικού της ΝΔ Γερμανίας, Iνστιτούτο Τεχνολογίας (πρώην Πολυτεχνείο) της Καρλσρούης Συλλογή Δωρεάς Κ.Α. Δοξιάδη, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Κορνηλία Τρακοσοπούλου-Τζήμου, Δρ αρχιτέκτων-μηχανικός ΕΜΠ, επίτιμη διευθύντρια ΥΠ.ΠΟ.Τ., διδάσκουσα Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Πάνος Α. Τσολάκης, αρχιτέκτων* Universitätsarchiv Stuttgart / Αρχείο του Πανεπιστημίου της Στουτγάρδης Μάνος Χαριτάτος, ιδρυτής και πρόεδρος του ΔΣ του Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου* Έρση Χατζημιχάλη* Νίκος Πλ. Χατζημιχάλης, αρχιτέκτων* Ευάγγελος Χεκίμογλου, Δρ. οικονομολόγος, έφορος Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης Νίκος Θ. Χολέβας, ομ. καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ

6 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΖΑΧΟΣ ΚΑΙ JOSEF DURM Η αλληλογραφία ενός πρωτοπόρου αρχιτέκτονα με τον μέντορά του,

7 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΖΑΧΟΣ ΚΑΙ JOSEF DURM Η αλληλογραφία ενός πρωτοπόρου αρχιτέκτονα με τον μέντορά του, ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Μέρος Α. Iστορικά...5 Εισαγωγή Ι. Η ΕΠΟΧΗ Το λυκόφως της εποχής των αυτοκρατοριών...6 ΙΙ. ΟΙ ΤΟΠΟΙ...8 Η Γερμανία και η πόλη της Καρλσρούης...8 Η Δεύτερη Γερμανική Αυτοκρατορία...8 Ιστορικά...8 Πολιτική και κοινωνία...9 Η άνθηση των επιστημών, των γραμμάτων και των τεχνών...11 Αρχαιολογία...12 Η μέριμνα των μνημείων...13 Οι απαρχές του μοντερνισμού...13 Μεταρρύθμιση και παράδοση...14 Πολεοδομία Αρχιτεκτονική και εφαρμοσμένες τέχνες...19 Η Καρλσρούη...22 Ελλάδα. Η δύσκολη πορεία προς τον εκσυγχρονισμό και την εθνική ολοκλήρωση...25 Ιστορικά Το νέο πνευματικό κλίμα Πόλεις και πολεοδομία Αρχιτέκτονες και αρχιτεκτονική...31 ΙΙΙ. ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ...33 Josef Durm Αριστοτέλης Ζάχος...43 ΙV. ΤΑ ΕΓΓΡΑΦΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ...64 Μέρος Β. Η συνεργασία και η αλληλογραφία του Josef Durm με τον Αριστοτέλη Ζάχο...87 ΚΑΡΛΣΡΟΥΗ Τεκμήρια της αρχιτεκτονικής συνεργασίας του Αριστοτέλη Ζάχου με τον Josef Durm...89 Τεκμήρια των κοινωνικών σχέσεων Αριστοτέλη Ζάχου με την οικογένεια του Josef Durm ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ & ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΤΩΝ Κύριο θέμα: το ταξίδι αρχαιολογικού ενδιαφέροντος του Josef Durm στην Ελλάδα με τη συντροφιά του Αριστοτέλη Ζάχου EΠΙΣΤΟΛΕΣ ΤΩΝ ΕΤΩΝ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ & ΕΓΓΡΑΦΑ ΤΗΣ ΔΙΕΤΙΑΣ Μέρος Γ. Επίμετρο Χρονολόγιο Πηγές εικονογράφησης Ευρετήρια...362

8 ΙΣΤΟΡΙΚΑ εισαγωγή 5 ΜΕΡΟΣ Α. ΙΣΤΟΡΙΚΑ Εισαγωγή Στο βιβλίο αυτό προσεγγίζεται η δημιουργική συνεργασία του πρωτοπόρου αρχιτέκτονα Αριστοτέλη Ζάχου (Καστοριά 1871-Αθήνα 1939) με τον φιλέλληνα καθηγητή του Josef Durm (Καρλσρούη ). Η προσέγγιση βασίζεται σε σπάνια τεκμήρια των ετών και σε αδημοσίευτες επιστολές που αντάλλαξαν οι δύο αρχιτέκτονες από το 1905 έως την έκρηξη του Α Παγκοσμίου Πολέμου. O Durm και ο Ζάχος είναι ο καθένας στον τομέα του και στη χώρα του κορυφαίοι. Όμως, παρά το γεγονός ότι υπήρξαν δεσπόζουσες μορφές της εποχής τους με ευρύτατη αναγνώριση, δεν έχουν ακόμη πάρει τη θέση που τους αξίζει στην αρχιτεκτονική ιστορία των πατρίδων τους και της Ευρώπης. Ο προφανέστερος λόγος είναι ότι τα αρχιτεκτονικά ρεύματα στα οποία ανήκει το έργο τους ο ιστορισμός και ο εκλεκτικισμός στην περίπτωση του Durm, και ο αρχιτεκτονικός δημοτικισμός ή τοπικισμός στην περίπτωση του Ζάχου δεν έχουν επαρκώς μελετηθεί. Επιπλέον, τα ρεύματα αυτά είναι υποτιμημένα από τους ιστορικούς της αρχιτεκτονικής του 19ου και του 20ού αιώνα. Στη γερμανική και τη διεθνή βιβλιογραφία υποβαθμίζονται από την ιδεολογία της νεωτερικότητας και των κυρίαρχων ρευμάτων της art nouveau, μοντερνισμός, μεταμοντερνισμός κ.ο.κ. Στην Ελλάδα επισκιάζονται από την αίγλη της κλασικής αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, τον αθηναϊκό νεοκλασικισμό και τον μοντερνισμό. Διακεκριμένος αρχιτέκτων του ιστορισμού, εξέχων ιστορικός της αρχιτεκτονικής, ακάματος μελετητής της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας και της ιταλικής Αναγέννησης και καθηγητής στη φημισμένη Αρχιτεκτονική Σχολή του Πολυτεχνείου της Καρλσρούης επί μισόν αιώνα ( ), ο Durm ανήκει στους τελευταίους ουμανιστές αρχιτέκτονες της Νότιας Γερμανίας. Μεσουράνησε κατά την πρώτη, ακμαία περίοδο της δεύτερης Γερμανικής Αυτοκρατορίας την εποχή του Bismarck ( ) και πέθανε έναν χρόνο μετά την κατάρρευσή της. Αντίθετα, η προσωπικότητα και το έργο του Αριστοτέλη Ζάχου εκφράζουν το νέο πνεύμα των αρχών του 20ού αιώνα. Πρωτοπόρος κήρυκας της «επιστροφής στις ρίζες», άοκνος μελετητής της λαϊκής παράδοσης και συλλέκτης έργων της, αντιακαδημαϊκός σχεδιαστής και δεινός φωτογράφος, ο πολυταξιδεμένος μαθητής του Durm αναδείχτηκε σε ηγετική μορφή της ελληνικής αρχιτεκτονικής από τις παραμονές του Α Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι τον θάνατό του στα Οι δύο άνδρες συνεργάστηκαν δημιουργικά κατά την πρώτη πενταετία του 20ού αιώνα και ανέπτυξαν θερμή φιλία, την οποία δεν κλόνισαν ούτε τα συγκρουόμενα γεωπολιτικά συμφέροντα των δύο πατρίδων τους ούτε οι διαφορές τους διαφορές ιδεολογικές, κοινωνικές, αισθητικές. Κοσμοπολίτες διανοούμενοι, αλλά και πατριώτες, έτρεφαν ιδιαίτερη αγάπη για την έρευνα, τα ταξίδια και τη συναναστροφή ευρύτερων καλλιτεχνικών και επιστημονικών κύκλων. Το ενδιαφέρον για ανθρώπους σαν κι αυτούς δεν περιορίζεται μόνο στο έργο τους, την αρχιτεκτονική αξία του και την επιρροή που άσκησε στις νεότερες γενιές. Επεκτείνεται στην όλη προσωπικότητα, στις σχέσεις τους με τους συγχρόνους και στη θέση τους στην ιστορία της τέχνης τους. Ο ελεύθερος, αφτιασίδωτος τρόπος γραφής των επιστολών Durm-Ζάχου τις καθιστά τεκμήρια από τα πιο αυθεντικά των απόψεων και αναζητήσεών τους. Η αλληλογραφία των δύο ανδρών από το 1905 έως το 1914 φωτίζει τις λιγότερο γνωστές περιόδους της ζωής και της σταδιοδρομίας τους, δηλαδή τα στερνά χρόνια του δασκάλου και τη μυθιστορηματική χειραφέτηση του μαθητή του στην Ελλάδα. Η αξία τους όμως δεν περιορίζεται σε αυτό. Το περιεχόμενο των επιστολών Durm-Ζάχου θίγει αρχιτεκτονικά και πολιτισμικά θέματα μιας εποχής η οποία δεν έχει επαρκώς μελετηθεί, παρά τη σημασία της, καθώς πρόκειται για το λυκόφως του ιστορισμού και εκλεκτικισμού του 19ου αιώνα και τη χαραυγή της αντιακαδημαϊκής νεωτερικότητας. Επιπλέον, ο διάλογος των δύο αρχιτεκτόνων άπτεται

9 6 θεμάτων διαχρονικής αξίας, όπως είναι η πολιτισμική αλληλεπίδραση, το πνεύμα του τόπου (genius loci), η σχέση παράδοσης και νεωτερικότητας, η στερέωση και αναστήλωση ιστορικών μνημείων, τα κριτήρια αξιολόγησης του αρχιτεκτονικού έργου και ο θεσμός των αρχιτεκτονικών διαγωνισμών. Ως εκ τούτου, η συστηματική μελέτη των γραμμάτων που αντάλλαξαν ο Γερμανός και ο Έλληνας αρχιτέκτων παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον σήμερα που η ιστορία, ο διαπολιτισμικός διάλογος, τα ζητήματα ταυτότητας και προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς έχουν επανέλθει ως θέματα συζήτησης στο προσκήνιο. Θα ήταν, λοιπόν, άδικο να αξιολογηθούν οι δύο άνδρες μόνο με τα μέτρα της εποχής τους. Το βιβλίο αυτό είναι καρπός πολυετούς έρευνας της συγγραφέως, η οποία άρχισε το 1997 στην Καρλσρούη. Διαρθρώνεται σε τρία μέρη: στο πρώτο σκιαγραφείται το κλίμα της εποχής των δύο αρχιτεκτόνων και γίνεται αναφορά στα αρχιτεκτονικά της ρεύματα και στα ελληνικά αρχαιολογικά θέματα που απασχολούν τον Durm. Προσεγγίζεται, επίσης, η προσωπικότητα, η σταδιοδρομία και η σχέση των δύο αρχιτεκτόνων, ώστε οι διαδρομές τους να συνδυαστούν με τη μεγάλη ιστορία. Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζονται, με χρονολογική σειρά, τα έγγραφα και οι επιστολές των δύο ανδρών σε μεταγραφή των δυσανάγνωστων γερμανικών χειρογράφων και σε ελληνική μετάφραση με πλούσιο υπομνηματισμό. Το μέρος αυτό εμπλουτίζεται με χαρακτηριστικές απεικονίσεις των χειρογράφων, με σχέδια αρχιτεκτονικά και αρχαιολογικά και φωτογραφίες που έχουν σχέση με το περιεχόμενο της αλληλογραφίας. Η εικονογράφηση δεν λειτουργεί μόνο ως συμπλήρωμα του κειμένου για να το ζωντανέψει και να το φέρει πιο κοντά στον σύγχρονο αναγνώστη. Αποτελεί παράλληλα μια συνοπτική οπτική αφήγηση του περιεχομένου των εγγράφων και επιστολών. Το τρίτο μέρος περιλαμβάνει χρονολογικό πίνακα των γεγονότων ιστορικών, αρχιτεκτονικών και αρχαιολογικών που αφορούν τα γράμματα και τους επιστολογράφους, και ευρετήρια ονομάτων και κτηρίων. Ι. Η ΕΠΟΧΗ Το λυκόφως της εποχής των αυτοκρατοριών Η συνεργασία και η φιλία του Durm με τον Ζάχο αναπτύσσονται από το 1901 έως το 1914 σε μια από τις κρισιμότερες καμπές της ιστορίας. Πρόκειται για το λυκόφως της εποχής των αυτοκρατοριών και του εντεινόμενου εθνικισμού που έφερε το τέλος της παγκόσμιας ηγεμονίας της Ευρώπης. 1 Είναι η δύση του «μακρού 19ου αιώνα» της γηραιάς ηπείρου ( ), του αιώνα των εθνών-κρατών, 2 τον οποίο ο E.J. Hobsbawm ταυτίζει με την ανάπτυξη της φιλελεύθερης αστικής τάξης, 3 αλλά και η αυγή της βίαιης μετάβασης προς τη νέα παγκόσμια τάξη του Μεσοπολέμου. Χαρακτηριστικές εξελίξεις των δεκατριών χρόνων που προηγούνται της έκρηξης του Α Παγκοσμίου Πολέμου και ανήκουν στα βασικά του αίτια είναι ο αυξανόμενος ανταγωνισμός των ευρωπαϊκών αποικιοκρατικών δυνάμεων πολιτικός, οικονομικός, στρατιωτικός και πολιτισμικός, η αποσύνθεση των παλαιών αυτοκρατοριών της κινεζικής και της οθωμανικής και ο ανταγωνιστικός αλυτρωτισμός των εθνοτήτων τους. Η παρακμή των απολυταρχικών καθεστώτων άρχισε κάτω από την επίδραση της εκβιομηχάνισης, της αστυφιλίας, των νέων επιστημονικών ανακαλύψεων και τεχνολογιών και της προόδου της λαϊκής εκπαίδευσης. Στην ανατροπή των παλιών δομών εξουσίας και πλούτου καταλυτικοί υπήρξαν οι αντιαποικιακοί αγώνες, ο εκδημοκρατισμός των αστικών κοινωνιών της Δύσης, τα σοσιαλιστικά και εργατικά τους κινήματα και ο αναρχισμός. 4 Η αντιπαλότητα ανάμεσα στις παλαιότερες αποικιοκρατικές δυνάμεις της Ευρώπης Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, Ολλανδία και τις σχετικά νεότερες αυτοκρατορίες Ρωσία, Αυστροουγγαρία,

10 ΙΣΤΟΡΙΚΑ η εποχή 7 Γερμανία, στις οποίες δεσπόζει το δεύτερο Γερμανικό Ράιχ, οξύνεται, μεταξύ άλλων, και λόγω της αδυναμίας τους να επιλύσουν ειρηνικά το «Ανατολικό Ζήτημα». 5 Η οικονομική διείσδυση των Γερμανών στα Βαλκάνια και τη Μέση Ανατολή από τη δεκαετία του 1890 και οι πολιτικο-στρατιωτικές σχέσεις τους με το οθωμανικό καθεστώς προκαλούσαν τις εύλογες ανησυχίες της Ρωσίας και ιδίως της Μεγάλης Βρετανίας, που είχε έως τότε τον έλεγχο στην Ανατολική Μεσόγειο (κατείχε και το Σουέζ από το 1882), στον Ινδικό ωκεανό και τον Ατλαντικό. Οι κυρίως ωφελημένοι όμως από την οθωμανική εξασθένιση αυτών των χρόνων ήταν τα εθνικά κράτη της περιοχής, που επεκτάθηκαν εδαφικά μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912 και 1913 Ελλάδα, Σερβία, Βουλγαρία, Μαυροβούνιο και η Αλβανία, η οποία εμφανίστηκε για πρώτη φορά στον χάρτη της Ευρώπης. Ο θρίαμβος του εθνικισμού και η ανατροπή του status quo στα Βαλκάνια είναι πλέον γεγονός με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου (1913). Οι Οθωμανοί χάνουν σχεδόν όλα τα εδάφη τους στη Βαλκανική χερσόνησο, χώρο επιρροής και των άλλων δύο αυτοκρατοριών της Αυστροουγγαρίας και της Ρωσίας που επιδιώκουν να αναχαιτίσουν την εσωτερική τους κρίση με δυναμική εξωτερική πολιτική. 6 Η Αυτοκρατορία των Αψβούργων αισθάνεται να απειλείται τόσο από τα εθνικά κράτη που την περιβάλλουν όσο και από τον αλυτρωτισμό των ορθόδοξων σλαβικών μειονοτήτων της, προστάτις των οποίων εμφανίζεται η ομόθρησκη Ρωσία από την εποχή του Κριμαϊκού Πολέμου ( ) και της κίνησης του πανσλαβισμού. Καμία από τις μεγάλες δυνάμεις της Ευρώπης δεν ήθελε γενικευμένη σύρραξη, ούτε ήταν προετοιμασμένη για πόλεμο διαρκείας. Για την άρχουσα αστική τάξη τους η περίοδος , η λεγόμενη belle époque, ήταν φαινομενικά εποχή θριάμβου. Η οικονομία της Ευρώπης είχε βγει δυναμωμένη από τη μεγάλη ύφεση του περνώντας στη φάση του μονοπωλιακού και χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού συγκέντρωση του κεφαλαίου σε μονοπωλιακές επιχειρήσεις, ανάπτυξη μεγάλων τραπεζικών ιδρυμάτων κ.ά. Η επιστήμη και η τεχνολογία έκαναν άλματα κατακτώντας ολόκληρο τον κόσμο. Οι νέες πηγές ενέργειας (ηλεκτρισμός και πετρέλαιο) έδωσαν μεγάλη ώθηση στη βιομηχανία, ενώ ο εκσυγχρονισμός των μεταφορών (σιδηροδρομικά δίκτυα, υπερωκεάνια, τετράτροχα αυτοκίνητα με μηχανή εσωτερικής καύσης κ.ά.) και τα νέα μέσα επικοινωνίας (τηλέγραφος, τηλέφωνο) δημιούργησαν τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη του διεθνούς εμπορίου, των ταξιδιών και των διεθνών συναλλαγών. 7 Και όμως, παρά την αυτοπεποίθηση, την αισιοδοξία και την ανταγωνιστικότητά της, η αστική κοινωνία της γηραιάς ηπείρου οδηγήθηκε τελικά στην καταστροφή από τις ίδιες τις διαδικασίες ανάπτυξής της. 8 Στην αναπάντεχη κρίση των Βαλκανίων όλες οι Μεγάλες Δυνάμεις αντέδρασαν φοβικά με την εσφαλμένη εκτίμηση ότι οι εχθροπραξίες δεν θα διαρκούσαν πολύ. Έτσι, οι δύο συμμαχικοί συνασπισμοί της Ευρώπης, που ήταν οι Κεντρικές Δυνάμεις (Γερμανία-Αυστροουγγαρία) και η «Εγκάρδια Συνεννόηση»/Αντάντ (Εntente Cordiale Γαλλίας-Ρωσίας-Βρετανίας), βρέθηκαν να διεξάγουν τον πρώτο Μεγάλο Πόλεμο στη γηραιά ήπειρο από το Οι συνασπισμοί αυτοί συγκροτήθηκαν και διευρύνθηκαν σταδιακά με συμμαχίες που δεν έμειναν όλες σταθερές στη διάρκεια του πολέμου. 9 Ο Α Παγκόσμιος Πόλεμος άρχισε στις 28 Ιουλίου 1914 όταν η Αυστροουγγαρία κήρυξε τον πόλεμο στη Σερβία με αφορμή τη δολοφονία στο Σεράγεβο του αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου και της συζύγου του από τον Σέρβο εθνικιστή Gavrilo Princip (28 Ιουνίου). Στη γενική επιστράτευση της Ρωσίας (30 Ιουλίου) για την υποστήριξη της Σερβίας απάντησε η Γερμανία, που ήταν σύμμαχος της Αυστροουγγαρίας, κηρύσσοντας πόλεμο εναντίον της (1 Αυγούστου) και εναντίον της Γαλλίας (3 Αυγούστου). Η παραβίαση της ουδετερότητας του Βελγίου από τη Γερμανία, προκειμένου να

11 8 εισβάλει στη Γαλλία, ενέπλεξε την Αγγλία, σύμμαχο του Βελγίου, η οποία κήρυξε τον πόλεμο κατά της Γερμανίας (4 Αυγούστου). Στη συνέχεια ο Μεγάλος Πόλεμος, που διεξάγεται επί ευρωπαϊκού κυρίως εδάφους σε δύο μέτωπα το Δυτικό και το Ανατολικό, θα γενικευτεί με τη συμμετοχή 32 εθνών 10 και θα οδηγήσει στον θάνατο περίπου εννέα εκατομμύρια άνδρες. 11 Μέσα στο περίπλοκο και ασταθές παιχνίδι του πολιτικού ανταγωνισμού των δυνάμεων της εποχής η Ελλάδα βρέθηκε τελικά στο αντίπαλο στρατόπεδο με τη Γερμανία. Επιπλέον, βίωσε την πρώτη παγκόσμια σύρραξη αλληλένδετα με την τραγωδία του εθνικού διχασμού. ΙΙ. ΟΙ ΤΟΠΟΙ Η Γερμανία και η πόλη της Καρλσρούης Η Δεύτερη Γερμανική Αυτοκρατορία Ιστορικά Εκτός από πατρίδα του Durm, η Γερμανία είναι η χώρα στην οποία ο Ζάχος έζησε δεκαεπτά χρόνια ( ) και ανδρώθηκε επιστημονικά. 12 Η αλληλογραφία τoυ μαθητή με τον δάσκαλο και πρώτο εργοδότη του βρίθει αναφορών σε γερμανικά πολιτικά, κοινωνικά, επιστημονικά, αρχαιολογικά και πολιτισμικά θέματα της εποχής για την κατανόηση των οποίων απαιτήθηκε εκτεταμένη βιβλιογραφική αναζήτηση. Επιπλέον, ο Ζάχος δεν κρύβει τον θαυμασμό του για τον πολιτισμό, την πολεοδομία και την ποιοτική αρχιτεκτονική της χώρας των σπουδών του. Στις γραμμές που ακολουθούν σκιαγραφείται το ιστορικό, κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο της Γερμανίας αυτών των χρόνων. Το γεγονός ότι ένα μέρος των εγγράφων και επιστολών του Durm προς τον Ζάχο αναφέρεται σε ειδικά θέματα της Καρλσρούης επέβαλε τη σύντομη παρουσίαση αυτής της πόλης που είναι φημισμένη για τη φιλελεύθερη παράδοση, το πολεοδομικό της σχέδιο και την αρχιτεκτονική της. Οι δρόμοι του Ζάχου και του Durm διασταυρώθηκαν το στην Καρλσρούη, έντεκα χρόνια μετά την άφιξη του πρώτου στο Μόναχο για αρχιτεκτονικές σπουδές. Είναι η εποχή του κάιζερ Γουλιέλμου Β ( ), η οποία αποτελεί συνέχεια αλλά και μετασχηματισμό της εποχής του καγκελάριου Otto von Bismarck ( ). Έχουν παρέλθει είκοσι οκτώ χρόνια από την πολιτική ενοποίηση των κρατιδίων του γερμανικού χώρου και την ίδρυση του Δεύτερου Ράιχ ( ), που δικαίως θεωρείται η χρυσή εποχή της γερμανικής ιστορίας. Οι Γερμανοί πρωτοπορούν σε πολλούς τομείς και ιδιαίτερα στη βιομηχανία και τις επιστήμες, η προαγωγή των οποίων βασίζεται κυρίως στην τελειότητα και μεθοδικότητα των εκπαιδευτικών και επιστημονικών ιδρυμάτων τους. 13 Οι επιστήμονες της χώρας εφευρίσκουν νέες τεχνολογίες με πρωτόγνωρη ταχύτητα, οι γερμανικές βιομηχανίες Stinnes, Krupp, Stumm, Siemens, AEG, Daimler, Benz, Diesel, IG-Farben κ.ά. αναπτύσσουν καινούργιες μεθόδους παραγωγής και προϊόντα που έχουν ασυναγώνιστα πλεονεκτήματα και οι Γερμανοί έμποροι αρχίζουν να κατακτούν δυναμικά τις παγκόσμιες αγορές. 14 Όμως, παρά την εντυπωσιακή πρόοδό της, η Γερμανία των ετών είναι ένα εθνικό κράτος γεμάτο αντιθέσεις και ιδιαιτερότητες, που οφείλονται σε γεωγραφικούς, ιστορικούς, πολιτικούς και πολιτισμικούς λόγους. Συνδέοντας τη γερμανική πολιτική και πολιτισμική ιστορία του 19ου αιώνα, ο Ιταλός κριτικός της τέχνης Giulio Argan παρατηρεί ότι και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για «ιστορία της βασανιστικής πορείας προς την εθνική ενοποίηση που θα επιτευχθεί το 1871 μετά τον γαλλο-πρωσικό πόλεμο. Αν ο γερμανικός πατριωτισμός γεννιέται από αντίδραση στις ναπολεόντειες εισβολές, το πρόβλημα της γερμανικής εθνικής ενότητας είναι η αναζήτηση μιας αρχής πνευματικής συνοχής ανάμεσα σε λαούς της ίδιας φυλετικής και γλωσσικής καταγωγής, αλλά διαιρεμένους και διαφορετικούς ως προς τη θρησκευτική πίστη, τις λαϊκές παραδόσεις, τα κοινωνικά ήθη. 15 Μπορεί να

12 ΙΣΤΟΡΙΚΑ Γερμανία 9 γίνει επίκληση κάποιας υπερ-ιστορικής αρχής, ενός διαφωτιστικού κοσμοπολιτισμού, μιας κοινωνίας σύμφωνα με τον Λόγο (η κλασική θέση του Γκαίτε) ή μπορεί να γίνει επίκληση των αρχών της ιστορίας (η ρομαντική θέση του Σίλερ), αλλά με την προϋπόθεση η αναζήτησή τους αυτή να ξεπεράσει τις πολιτικές σκοπιμότητες που οδήγησαν στη διαίρεση της χώρας για να ανευρεθεί στο λαϊκό έθος, στα βάθη της ανορθολογικότητας (ή της ζωής) η πνευματική ενότητα του γερμανικού λαού. Η σύνθεση (Χέγκελ-Φίχτε) συνιστά την αναγωγή του ιστορικού έθνους σε θεσμικό κράτος: περισσότερο από ένα κοινό παρελθόν, αυτό που ενώνει τους γερμανικούς λαούς είναι, δυστυχώς, η ιδέα μιας ιστορικής αποστολής του γερμανικού έθνους στο μέλλον». 16 Το Δεύτερο Ράιχ ήταν ομόσπονδο συνταγματικό κράτος με αρχηγό τον αυτοκράτορα, ο τίτλος του οποίου ανήκε κληρονομικά στον βασιλιά της Πρωσίας. Συγκροτήθηκε από τέσσερα βασίλεια Πρωσία, Βαυαρία, Σαξονία και Βυρτεμβέργη, έξι μεγάλα δουκάτα Βάδη, Έσση, Μέκλεμπουργκ-Σβέριν, Μέκλεμπουργκ-Στρέλιτς, Όλντεμπουργκ και Σαξονία-Βαϊμάρη, δώδεκα δουκάτα και πριγκιπάτα και τρεις ελεύθερες πόλεις το Αμβούργο, τη Βρέμη και τη Λυβέκη. Η διοίκηση της Αλσατίας και Λωρραίνης, που θεωρήθηκαν κατακτημένες επαρχίες, ανατέθηκε σε αυτοκρατορικό κυβερνήτη. 17 O καγκελάριος, ο οποίος ηγείτο της κυβέρνησης, διοριζόταν από τον αυτοκράτορα και λογοδοτούσε σε αυτόν, όχι στο Κοινοβούλιο (Reichstag). 18 Η κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και των κρατιδίων είχε ως εξής: η διοίκηση, η απονομή δικαιοσύνης, η εκπαίδευση και ο πολιτισμός υπάγονταν στην ευθύνη των κρατιδίων. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση είχε την ευθύνη της εξωτερικής πολιτικής, των εξοπλισμών και των μεγάλης σημασίας τομέων της επιστήμης, του δικαίου, της κοινωνικής πολιτικής, των συγκοινωνιών, του εμπορίου και των επικοινωνιών. Παρά την έλλειψη νομοθεσίας για τα πολιτικά κόμματα, ο ρόλος τους αυξανόταν με την πάροδο του χρόνου. Τα δύο συντηρητικά κόμματα των ανώτερων τάξεων 19 και το εθνικό φιλελεύθερο κόμμα των μορφωμένων και εύπορων αστών 20 υποστήριζαν την κυβερνητική πολιτική του Ράιχ, σταθερά τα δύο πρώτα και κατά μεγάλο διάστημα το τρίτο. Το κεντρώο κόμμα, που εκπροσωπούσε τους καθολικούς πολίτες, και οι Φιλελεύθεροι ποικίλων αποχρώσεων συνέπρατταν ενίοτε με την κυβέρνηση. Το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της Γερμανίας (SPD) ψηφιζόταν από τους προτεστάντες εργαζόμενους και ήταν αντιπολιτευόμενο έως το 1918, όταν θα συμμετάσχει για πρώτη φορά στην κυβέρνηση. Υπήρχαν επίσης κόμματα περιφερειακά, μειονοτικά, ειδικών συμφερόντων και αντισημιτικά. Χαρακτηριστικά, τέλος, γνωρίσματα της κυρίαρχης ιδεολογίας του Δεύτερου Ράιχ, τα οποία ενισχύθηκαν κατά τη βιλελμίνεια περίοδο ( ), ήταν ο εθνικισμός, ο μιλιταρισμός και ο αντισημιτισμός. 21 Πρέπει να σημειωθεί ότι η αστική ιδεολογία του έθνους υπήρξε η κινητήρια δύναμη της γερμανικής ενοποίησης, ενώ μετά το 1871 λειτουργούσε κυρίως ως μέσον πολιτισμικού αυτοπροσδιορισμού και διαφοροποίησης από άλλα έθνη. Ο ανταγωνιστικός και επεκτατικός εθνικισμός θα αναπτυχθεί από τη δεκαετία του Σε αυτό συνέβαλαν τόσο η διεθνής συγκυρία όσο και η γερμανική εξωτερική πολιτική και η δημαγωγική δράση οργανώσεων, η σημαντικότερη από τις οποίες ήταν ο Παγγερμανικός Σύνδεσμος (Alldeutsche Verband, έτος ιδρύσεως 1891). 23 Ο μιλιταρισμός συνδέεται με το κοινωνικό κύρος των στρατιωτικών, λόγω του καθοριστικού ρόλου τους στην εθνική ενοποίηση με τις νίκες των ετών 1864, 1866, 1870/71. Η στρατιωτική πειθαρχία και ακρίβεια χαρακτηρίζουν όλες σχεδόν τις πτυχές της ζωής στην Πρωσία και τη Βόρεια Γερμανία. Οι Γερμανοί του Νότου, στους οποίους ανήκε ο Durm, ήταν λιγότερο μιλιταριστές από τους συμπατριώτες τους του Βορρά. 23 Ο αντισημιτισμός είχε μακρά παράδοση στη Γερμανία για θρησκευτικούς κυρίως Πολιτική και κοινωνία

13 10 λόγους. Κατά τη δεκαετία του 1870, όμως, θ αποκτήσει μια ρατσιστική χροιά, καθώς επηρεάζεται από τον πρωταγωνιστικό ρόλο των χρηματιστών και επιχειρηματιών εβραϊκής καταγωγής στο κεφαλαιοκρατικό σύστημα της χώρας. 24 Η πολιτική τοποθέτηση του προτεστάντη Durm δεν προκύπτει από την αλληλογραφία του με τον Ζάχο. Όμως, η κοινωνικο-επαγγελματική του κατάσταση, ο αντιμιλιταρισμός και η κριτική στάση του απέναντι στους Γερμανούς του Βορρά 25 επιτρέπουν την υπόθεση ότι δεν ανήκε στα δύο συντηρητικά κόμματα, ούτε στο σοσιαλδημοκρατικό. Ο Durm είναι απίθανο να υπήρξε αντισημίτης αφού σημαντικοί εργοδότες του της δεκαετίας του 1870 ήταν Εβραίοι 26 και μάλιστα με δικά του σχέδια ανεγέρθηκε η συναγωγή της Καρλσρούης ( , σήμερα κατεδαφισμένη). 27 Η ομοσπονδιακή συγκρότηση της Γερμανίας δυσχέραινε την πολιτική και πνευματική συνοχή ανάμεσα στους λαούς των κρατιδίων της. Ένα άλλο πρόβλημα ήταν οι εθνικές μειονότητες του ομόσπονδου κράτους Πολωνοί ( το 1905), Δανοί, Βαλόνοι κ.ά. 28 Οι δύσκολες σχέσεις του Ράιχ και των κρατιδίων, η αντιπάθεια των Γερμανών του Νότου για τους πολιτικά ισχυρότερους συμπατριώτες τους του Βορρά, οι ανεπιτυχείς προσπάθειες για συνταγματική και οικονομική μεταρρύθμιση προς όφελος του Βερολίνου 29 και η αντιμετώπιση των μειονοτήτων αποτελούσαν σημαντικά θέματα της γερμανικής εσωτερικής πολιτικής. Νύξεις για ορισμένα από αυτά υπάρχουν σε επιστολές του Durm προς τον Ζάχο με ημερομηνίες 23 Μαΐου 1906 και 26 Ιανουαρίου Ο καγκελάριος Bismarck άσκησε συνετή πολιτική για να αποτρέψει συγκρούσεις που θα μπορούσαν να κλονίσουν το δημιούργημά του, δηλαδή την εθνική ενότητα της αυτοκρατορίας. Παράλληλα, επεδίωξε την πνευματική συνοχή των λαών των κρατιδίων με τον «αγώνα του για τον πολιτισμό» (Kulturkampf): τη σύγκλιση δηλαδή όλων των δυνάμεων στην ανάπτυξη μιας ισχυρότατης βιομηχανικής τεχνολογίας ως μέσου διασφάλισης της γερμανικής πολιτικής ηγεμονίας. O «αγώνας» όμως του καγκελάριου, ο οποίος απέβλεπε στην αποδυνάμωση της επιρροής της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, όξυνε τον αντιμοναρχισμό των πολιτικοποιημένων καθολικών του Νότου και ιδιαίτερα εκείνων της Βάδης, που ανήκαν στον κεντρώο χώρο. 31 Το Δεύτερο Ράιχ είναι εποχή μεγάλης δημογραφικής ανάπτυξης 32 και θεαματικής βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου της μεσαίας τάξης, 33 η οποία συμβαδίζει με τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης του βιομηχανικού προλεταριάτου, τη μετανάστευση των ακτημόνων αγροτών κυρίως στην Αμερική και τη σύγκρουση του αυταρχισμού με τον φιλελευθερισμό και τον σοσιαλισμό. Η αλματώδης βιομηχανική ανάπτυξη, αυξάνοντας το μέγεθος, τα προβλήματα και τις διεκδικήσεις της εργατικής τάξης, 34 θα αναγκάσει τον σιδηρό καγκελάριο να λάβει μέτρα κοινωνικής πολιτικής που ήταν προωθημένα για την εποχή τους. Σε αυτά περιλαμβάνεται η νομοθεσία κοινωνικών ασφαλίσεων των ετών νόμοι ασφάλισης υγείας (1883) κ.ά. 35 Η εσωτερική, όμως, πολιτική του Bismarck, ύστερα από τις πρώτες κοινωνικές-πολιτικές μεταρρυθμίσεις, εμπόδισε τον εκδημοκρατισμό του ομόσπονδου γερμανικού κράτους, καθώς οι προσπάθειες για σύνδεση του εργατικού συνδικαλισμού με τη σοσιαλδημοκρατία ναυάγησαν. Η διατήρηση της κοινωνικής ισορροπίας εξασφαλίστηκε μέσω μιας αυταρχικής διακυβέρνησης 36 η οποία θα ενισχυθεί κατά τη βιλελμίνεια περίοδο, ύστερα από ένα διάλειμμα λαϊκιστικής πολιτικής του Γουλιέλμου Β. 37 Είναι ωστόσο γεγονός ότι η άνιση κατανομή των εισοδημάτων αμβλύνθηκε κάπως από μέτρα υπέρ των κοινωνικά αδύνατων που επέτρεπε η συνεχής οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Στο κατώφλι του 20ού αιώνα η κοινωνική άνοδος των επιχειρηματιών και η αύξηση των μορφωμένων αστών δημιούργησε νέες ηγετικές δυνάμεις (élites), για τις οποίες ο αποδυναμωμένος Durm εκφράζεται, όπως θα δούμε, απαξιωτικά. 38

14 ΙΣΤΟΡΙΚΑ Γερμανία 11 Οι συμμαχίες με χώρες της Ευρώπης και η ενδυνάμωση της ευρωπαϊκής παρουσίας του γερμανικού κράτους 39 υπήρξαν σταθερές επιδιώξεις της εξωτερικής πολιτικής του Bismarck. Το άνοιγμα αυτό των οριζόντων της Γερμανίας αξιοποίησε δημιουργικά ο πολυταξιδεμένος Durm με το ερευνητικό, διδακτικό και συγγραφικό έργο του. Αντίθετα, ο Bismarck ήταν επιφυλακτικός στο θέμα του αποικιακού και ναυτικού ανταγωνισμού με τη Μεγάλη Βρετανία. Στη διάρκεια, όμως, της δεκαετίας του 1880 ο σιδηρούς καγκελάριος αναγκάζεται να αλλάξει στάση 40 και να συμμετάσχει στον αποικιακό διαμελισμό της Αφρικής, εξασφαλίζοντας το Τόγκο, το Καμερούν, τη Γερμανική Ανατολική Αφρική στη θέση της οποίας υπάρχουν σήμερα η Τανζανία, η Ρουάντα και το Μπουρούντι και τη Γερμανική Νοτιοδυτική Αφρική, τη σημερινή Ναμίμπια. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Γουλιέλμου Β η Γερμανία θα εισέλθει δυναμικά στο παιχνίδι του διεθνούς εμπορικού και αποικιοκρατικού ανταγωνισμού. H Weltpolitik του κάιζερ, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον εξοπλισμό και την ανάπτυξη του στόλου, έφερε τη χώρα του σε ρήξη με τις άλλες αποικιοκρατικές δυνάμεις και ιδιαίτερα με τη Μεγάλη Βρετανία. Κατόρθωσε ακόμη να ασκήσει αξιόλογη επίδραση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, εκσυγχρονίζοντας τον στρατό της με οπλικά συστήματα των εταιρειών Krupp, Mauser κ.ά., καθώς και με στρατιωτικές αποστολές υπό τους Πρώσους Köhler ( ), βαρόνος Wilhelm Leopold Colmar von der Goltz ( ) και Otto Limann von Sanders ( ). 41 Ο στρατιωτικός εκσυγχρονισμός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας είχε δυσμενείς συνέπειες για την Ελλάδα, η οποία υπέστη βαριά ήττα στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, αλλά και για τις συμμαχικές δυνάμεις της Αντάντ που αποδεκατίστηκαν το 1915 στη μάχη της Καλλίπολης από τους Οθωμανούς υπό τον Limann von Sanders. 42 H δεύτερη Γερμανική Αυτοκρατορία είναι εποχή ακμής για τις φυσικές επιστήμες, την κλασική φιλολογία, την ιστορία, την αρχαιολογία, την αρχιτεκτονική, την πολεοδομία, τις τέχνες εικαστικές και εφαρμοσμένες και ιδιαίτερα τη μουσική, που θεωρείται ως η αληθινή καλλιτεχνική έκφραση της γερμανικής ψυχής 43 με εμβληματικό εκφραστή της τον Richard Wagner ( ) και το ιδεώδες του «ολικού έργου τέχνης» (Gesamtkunstwerk). 44 Τη Γερμανία του Bismarck θα δοξάσουν με το έργο τους σπουδαίοι επιστήμονες, όπως ο ιατρός-μικροβιολόγος Robert Koch (βραβείο Νομπέλ 1905), 45 αλλά και άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών, ανανεώνοντας ή απορρίπτοντας την παράδοση του γερμανικού ιδεαλισμού που τονίζει την υπεροχή του πνεύματος και της συνείδησης έναντι του αισθητού υλικού κόσμου. 46 Ενδεικτικά αναφέρονται οι φιλόσοφοι, κοινωνικοί επιστήμονες και θεωρητικοί του διαλεκτικού υλισμού Karl Marx ( ) και Friedrich Engels ( ) για το όψιμο έργο τους, ο φιλόσοφος και φιλόλογος Friedrich Wilhelm Nietzsche ( ), οι ρεαλιστές πεζογράφοι και ποιητές Theodor Fontane ( ) και Theodor Storm ( ), ο φυσικός και πειραματικός ψυχολόγος Gustav Fechner ( ) κ.ά. 47 Αντίθετα, η φιλοσοφία δοκιμάζεται από κρίση καθώς οι ταχύρρυθμες αλλαγές ευνοούν την ανάπτυξη των θετικών επιστημών και της κοινωνιολογίας, στους θεμελιωτές της οποίας ανήκει ο Max Weber ( ). 48 Κεφαλαιώδες για την ιστορία των ιδεών και τη μεθοδολογία των ανθρωπιστικών επιστημών υπήρξε το φιλοσοφικό έργο του Wilhelm Dilthey ( ), στο οποίο περιλαμβάνεται το δοκίμιο Die Entstehung der Hermeneutik (1900, Η γένεση της Ερμηνευτικής). 49 Ο νεοκαντιανισμός αποτελεί το κυρίαρχο φιλοσοφικό ρεύμα της περιόδου και μία από τις σημαντικότερες ομάδες του είναι η Νοτιοδυτική Σχολή ή «Σχολή της Βάδης» των Wilhelm Windelband, Heinrich Rickert κ.ά. Οι φιλελεύθεροι φιλόσοφοι αυτής της σχολής, εκτός από την ενασχόληση με τα γνωσιοθεωρητικά και μεθοδολογικά προβλήματα Η άνθηση των επιστημών, των γραμμάτων και των τεχνών

15 12 της ιστορίας και των επιστημών του ανθρώπου, έδιναν ιδιαίτερο βάρος στην πολιτισμική και αξιακή τους διάσταση. Η μέθοδος για τον συνδυασμό των συμβάντων, κατά τον Windelband, προϋποθέτει αξιολογικές κρίσεις (ποιο συμβάν είναι σημαντικό και γιατί). Σύμφωνα με τον Rickert το νόημα και η σημασία της πραγματικότητας (φυσικής ή ιστορικής) μπορούν να εξηγηθούν μόνο μέσω των αξιών. Ο πολιτισμός ως πεδίο των ανθρώπινων υποκειμένων είναι εκείνος που συνδέει τον πραγματικό κόσμο και τις αξίες με σχέσεις νοήματος. 50 Από το φιλοσοφικό αυτό ρεύμα έχει επηρεαστεί εμφανώς το θεωρητικό έργο του Durm, το οποίο υπήρξε βασικό στοιχείο της αρχιτεκτονικής παιδείας του Ζάχου. 51 Η πολιτισμική κοσμογονία θα συνεχιστεί και κατά τη βιλελμίνεια περίοδο. Η λογοτεχνία και το θέατρο εκφράζουν τις ιδεολογικές διαμάχες, τις κοινωνικές συνθήκες και τις ουτοπίες της εποχής με δημιουργούς διεθνούς εμβέλειας. Στην πεζογραφία και το δοκίμιο δεσπόζουν ο Thomas Mann ( ), o μεγαλύτερος Γερμανός μυθιστοριογράφος του 20ού αιώνα τιμημένος με το βραβείο Νομπέλ Λογοτεχνίας (1929) και ο αδελφός του Heinrich Mann ( ) με την ανελέητη κριτική του για κοινωνικά θέματα της εποχής του Γουλιέλμου, όπως είναι ο σοβινισμός, η απληστία για πλούτο και δύναμη, και οι κοινωνικοί τύποι που παράγει το αυταρχικό-γραφειοκρατικό κράτος καιροσκόποι, δουλικοί προς τους ισχυρούς και βάναυσοι προς τους χαμηλά ισταμένους. 52 Πρόκειται για θέματα που θίγονται από τον Durm σε επιστολές του προς τον Ζάχο, άλλοτε με σαρκασμό και άλλοτε με θυμοσοφία. 53 Το προβάδισμα, όμως, στη βιλελμίνεια Γερμανία έχουν οι επιστήμονες φυσικοί, χημικοί, βιολόγοι και γιατροί με τις επαναστατικές ανακαλύψεις και θεωρίες τους: ο Wilhelm Conrad Röntgen (εφευρέτης των ηλεκτρομαγνητικών ακτίνων Χ, 1895), ο πατέρας της κβαντικής φυσικής Max Planck, ο Albert Einstein (ερμηνευτής του φωτοηλεκτρικού φαινομένου και θεμελιωτής της θεωρίας της σχετικότητας, 1905), κάτοχοι και οι τρεις του βραβείου Νομπέλ Φυσικής, οι επίσης νομπελίστες χημικοί Fritz Haber και Carl Bosch, κ.ά. Η υπεροχή των Γερμανών στις φυσικές επιστήμες τεκμαίρεται από το γεγονός ότι κέρδισαν τα 14 από τα 42 βραβεία Νομπέλ Φυσικής, Χημείας και Ιατρικής των ετών Αρχαιολογία Η πολιτική του μεγαλείου που ακολούθησε η βιλελμίνεια Γερμανία ήταν φυσικό να δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στην επιστήμη της αρχαιολογίας για την οποία ο κάιζερ είχε προσωπικό ενδιαφέρον. 55 Εξάλλου, ο ανταγωνισμός των Μεγάλων Δυνάμεων της Ευρώπης εκφράζεται και στον χώρο του πολιτισμού με αιχμή του δόρατος την αρχαιολογία. Το φαινόμενο αυτό προσεγγίστηκε συστηματικά στο βιβλίο Das Große Spiel. Archäologie und Politik zur Zeit des Kolonialismus ( ) Το Μεγάλο Παιχνίδι. Αρχαιολογία και Πολιτική την εποχή της Αποικιοκρατίας ( ) (DuMont Verlag, Κολωνία, 2008) που εκδόθηκε με επιμέλεια της Charlotte Trümpler, στο πλαίσιο σχετικής έκθεσης. Το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο (Deutsches Archäologisches Institut, έτος ιδρύσεως 1874) ανέπτυξε, με κυβερνητική στήριξη, μια πρωτόγνωρη σε όγκο και μεθοδικότητα ανασκαφική και ερευνητική δραστηριότητα σε αρχαιολογικούς χώρους της Μέσης Ανατολής, της Μεσοποταμίας και κυρίως της Ελλάδας (Ολυμπία από το 1876 κ.ά.), όπου την πρωτοκαθεδρία, από πλευράς ξένων, είχε η Γαλλική Σχολή Αθηνών (έτος ιδρύσεως 1846). 56 Όπως θα δούμε σε επιστολές του Durm προς τον Ζάχο, 57 το συγκριτικό πλεονέκτημα των Γερμανών οφείλεται στην εποικοδομητική συνεργασία αρχαιολόγων και αρχιτεκτόνων. Ενδεικτικά αναφέρονται ο Wilhelm Dörpfeld, αρχαιολόγος με αρχιτεκτονική κατάρτιση, ο αρχαιογνώστης αρχιτέκτων Josef Durm και τα εξαιρετικής ποιότητας σχέδια αποτυπώσεων και αναπαραστάσεων αρχιτεκτόνων που συνεργάστηκαν με αρχαιολόγους, όπως ήταν ο Georg Kawerau (συνεργάτης του Παναγιώτη Καββαδία) και ο Johann Adam Zippe-

16 ΙΣΤΟΡΙΚΑ Γερμανία 13 lius (συνεργάτης του Theodor Wiegand). Την εποχή αυτήν η ίδρυση των μεγάλων αρχαιολογικών σχολών συμβάδιζε με το ιδιωτικό ανασκαφικό έργο του Heinrich Schliemann στην Τροία (από το 1871), στις Μυκήνες και στην Τίρυνθα (από το 1876) και του Sir Arthur Evans στην Κνωσό (από το 1900). Σχόλια για τον ανταγωνισμό των Γερμανών με τους Γάλλους και τους Άγγλους στον τομέα της αρχαιολογίας υπάρχουν σε δύο επιστολές του Durm προς τον Ζάχο με ημερομηνίες 26 Ιουλίου 1908 και 4 Φεβρουαρίου Άλλωστε και ο ίδιος ο Durm μετέχει, όπως θα δούμε, σε αυτήν την αρχαιολογική άμιλλα. 58 Στους Γερμανούς κλασικούς φιλολόγους, αρχαιογνώστες και αρχαιολόγους οφείλονται σημαντικότατες εκδόσεις έργων αναφοράς, όπως είναι οι δύο σειρές της Πρωσικής Ακαδημίας Επιστημών το Inscriptiones Graecae που διηύθυναν οι J.W.A. Kirchhoff ( ) και U. von Willamovitz-Moellendorff ( ) 59 και το Corpus Inscriptionum Latinarum που ίδρυσε ο κλασικιστής ιστορικός, νομικός και πολιτικός Christian Matthias Τheodor Mommsen ( , βραβείο Νομπέλ 1902). 60 Η μέριμνα των μνημείων (Denkmalpflege), ένα θέμα που βρίσκεται στο επίκεντρο του γερμανικού επιστημονικού διαλόγου από τα τέλη του 19ου αιώνα, 61 ενδιαφέρει επίσης ζωηρά τον Durm αλλά και τον Ζάχο. Οι οπαδοί και οι πολέμιοι της αναστήλωσης των ιστορικών κτηρίων διασταυρώνουν τα ξίφη τους με αφορμή την προστασία και ανάδειξη των ερειπίων του Κάστρου της Χαϊδελβέργης, ενός εμβληματικού μνημειακού συνόλου της γερμανικής Αναγέννησης. 62 Ο ιστορικός της τέχνης και της αρχιτεκτονικής Georg Gottfried Julius Dehio ( ), με τον οποίο συντάσσεται την εποχή αυτήν ο Durm, ανήκε στις ηγετικές μορφές του αντι-αναστηλωτικού κινήματος. Σε αντίθεση με τον Γάλλο αρχιτέκτονα, θεωρητικό και αναστηλωτή Eugène Viollet-le-Duc ( ), ο Dehio πίστευε ότι η συντήρηση ιστορικών κτηρίων είναι μια επιστημονική εργασία η οποία χρειάζεται ερευνητές ικανούς να «συλλάβουν το πνεύμα» των μνημείων, να διαφυλάξουν την αυθεντικότητα και να αποτρέψουν την περαιτέρω φθορά τους. Απέρριπτε, με άλλα λόγια, τους αρχιτέκτονες-αναδημιουργούς ιστορικών κτηρίων. 63 Ένας τέτοιος αρχιτέκτων ήταν ο Carl Schäfer, καθηγητής του Ζάχου και ιδεολογικός αντίπαλος του Durm, με σχέδια του οποίου έγινε το η ευφάνταστη ανακατασκευή του κτηρίου του Φρειδερίκου IV ( ) στο Κάστρο της Χαϊδελβέργης. 64 Η μέριμνα των μνημείων H νεωτερικότητα (modernité) ως ριζοσπαστική ή μεταρρυθμιστική διαδικασία που επηρέασε όλες τις τέχνες της βιομηχανικής κοινωνίας, υποκινημένη κυρίως από το βρετανικό κίνημα «Τέχνες και Χειροτεχνία» (Arts and Crafts), εμφανίζεται δυναμικά και στη Γερμανία του Συνδεόμενο με τον εκδημοκρατισμό του πολιτισμού, τη μόδα και τις δυνάμεις της αγοράς, το ευρωπαϊκό ρεύμα της Νέας Τέχνης art nouveau, Jugendstil, Secession, Liberty ανοίγει τον δρόμο για την ανατροπή των ορθοδοξιών της υψηλής τέχνης του 19ου αιώνα στις οποίες πίστεψε η καλλιεργημένη élite της γενιάς του Durm. O δρόμος αυτός αρχίζει με την απομάκρυνση από την ιστορικίζουσα μορφοκρατία και οδηγεί στην πειραματική τέχνη του 20ού αιώνα, η οποία συμβαδίζει με τον καιρό της, έχοντας ξεκόψει ολότελα από τις παραδόσεις και τους επίσημους καλλιτεχνικούς θεσμούς. 65 Ένα από τα κεντρικά θέματα της νεωτερικής κοσμοαντίληψης είναι η έκφραση του πνεύματος της εποχής Zeitgeist, το οποίο ο Γερμανός φιλόσοφος Hegel θεωρεί ως την κινητήρια δύναμη της ιστορίας. 66 Πρόκειται, με άλλα λόγια, για ολοκλήρωση της διαδικασίας απαλλαγής από τη μίμηση των προτύπων του παρελθόντος που εγκαινίασε η περίφημη έριδα των αρχαίων και των νεοτέρων στη Γαλλία τα τέλη του 17ου αιώνα. 67 Με κέντρα το Μόναχο, όπου εμφανίζεται η πρώτη Απόσχιση (Secession,1892), το Οι απαρχές του μοντερνισμού

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Άννα Φραγκουδάκη - Τελευταία Ενημέρωση Κυριακή, 26 Σεπτέμβριος :28

Συντάχθηκε απο τον/την Άννα Φραγκουδάκη - Τελευταία Ενημέρωση Κυριακή, 26 Σεπτέμβριος :28 Άννα Φραγκουδάκη Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος (Και το απαραίτητο μεσογειακό περιεχόμενό της) Είναι σημαντική προϋπόθεση για τη δημοκρατία και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης η καλλιέργεια της ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Δευτέρα 17 Φεβρουαρίου 2014 Βασικές έννοιες και αρχές της τουριστικής βιομηχανίας/ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Το Τμήμα ιδρύθηκε το 1990 και άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος 1991-1992. Δέχεται κατ' έτος 200 περίπου φοιτητές. Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος»

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» «Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» 1 Είναι σημαντική προϋπόθεση για τη δημοκρατία και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης η καλλιέργεια της ευρωπαϊκής ταυτότητας δίπλα στις εθνικές ταυτότητες των πολιτών

Διαβάστε περισσότερα

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!»

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!» 18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ «Σώστε με από τους φίλους μου!» Σο Ανατολικό ζήτημα, ορισμός Είναι το ζήτημα της διανομής των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία από τις αρχές του 18ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης Πειραιώς 211, Ταύρος Σάββατο, 23 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 5 Ο χάρτης των Βαλκανίων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία]

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία] ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία] ειδικές μορφωτικές εκδηλώσεις 2014 2015 www.eie.gr Νέες προσεγγίσεις στην Ιστορία του Νότου της Ρωσικής Aυτοκρατορίας, 1784-1914 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ο Όθων συνδιαλέγεται με τον έφιππο συνταγματάρχη Δημήτριο Καλλέργη που του ζητά την παραχώρηση συντάγματος Καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α.1 Α.1.1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Κλήριγκ β. Οργανισμός γ. Οργανικός Νόμος 1900 ΜΟΝΑΔΕΣ 15 Α.1.2 Να αντιστοιχίσετε κάθε δεδομένο της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

1ο Επιστημονικό Πεδίο Ανθρωπιστικών, Νομικών & Κοινωνικών Επιστημών

1ο Επιστημονικό Πεδίο Ανθρωπιστικών, Νομικών & Κοινωνικών Επιστημών 1ο Επιστημονικό Πεδίο Ανθρωπιστικών, Νομικών & Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστήμια Τμήμα Εισαγωγική κατεύθυνση (κατευθύνσεις προχωρημένου εξαμήνου) 2014 2013 2012 127 Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας 19.964

Διαβάστε περισσότερα

125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου

125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου 125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου Ιστορία και εξέλιξη του Τμήματος Το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας αποτελεί οργανική εξέλιξη του πρώτου στην ιστορία Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης στη

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 2 ο. Το ιστορικό πλαίσιο

Μαθημα 2 ο. Το ιστορικό πλαίσιο Μαθημα 2 ο Το ιστορικό πλαίσιο Πως, μέσα από ποιες δομές, διαδικασίες και συσχετισμούς, τα κράτη και οι άλλοι δρώντες στο παγκόσμιο σύστημα διαχειρίζονται μεγάλα προβλήματα, και επιχειρούν να διασφαλίσουν

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 110398 2015-2016 ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΟΣΧΟΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ - ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

1o Πεδίο Θετικές Επιστήμες. 1ο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ

1o Πεδίο Θετικές Επιστήμες. 1ο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ 1o Πεδίο Θετικές Επιστήμες 129 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ (ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ) ΑΠΘ 139 21.054 810 20.083 20.615 20.782 127 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ (ΑΘΗΝΑ) ΕΚΠΑ 184 20.229 520 19.190 19.937 19.827

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

185 Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Ιωαννίνων

185 Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Ιωαννίνων 185 Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Ιωαννίνων Το Τμήμα Επιστημών της Τέχνης αποτελεί ανεξάρτητο Τμήμα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και λειτουργεί από το ακαδημαϊκό έτος 2000-01. Το Τμήμα ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Συγκριτική Πολιτική

Εισαγωγή στη Συγκριτική Πολιτική ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Συγκριτική Πολιτική Μάθημα 8 ο : Το πολιτικό σύστημα της Γερμανίας. Ο μετριασμένος κοινοβουλευτισμός. Μέρος 1 ο Ιωάννης Παπαγεωργίου,

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµός Εισακτέων ακαδηµαϊκού έτους 2014-2015 (Πανελλήνιες 2014)

Αριθµός Εισακτέων ακαδηµαϊκού έτους 2014-2015 (Πανελλήνιες 2014) Αριθµός Εισακτέων ακαδηµαϊκού έτους 2014-2015 (Πανελλήνιες 2014) 1ο Επιστηµονικό Πεδίο: Νοµικών, Κοινωνικών & Ανθρωπιστικών Επιστηµών Κωδικός Τμήματος Πανεπιστήμιο Τμήμα Εισακτέοι 2013 Σελίδα 1 από 5 129

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΙ ΚΩΔ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΗΣ ΕΙΔΟΣ ΘΕΣΗΣ 2014 2013 ΔΙΑΦ ΔΙΑΦ(%)

ΑΕΙ ΚΩΔ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΗΣ ΕΙΔΟΣ ΘΕΣΗΣ 2014 2013 ΔΙΑΦ ΔΙΑΦ(%) 1ο Επιστημονικό πεδίο ΑΕΙ ΚΩΔ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΗΣ ΕΙΔΟΣ ΘΕΣΗΣ 2014 2013 ΔΙΑΦ ΔΙΑΦ(%) 127 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ (ΑΘΗΝΑ) 19.964 20.229-265 -1.3% 129 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ (ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ) 20.759

Διαβάστε περισσότερα

1ο Επιστημινικό πεδίο

1ο Επιστημινικό πεδίο 1ο Επιστημινικό πεδίο ΑΕΙ 129 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ (ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ) 20.206 20.759-553 21.504-1.298 127 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ (ΑΘΗΝΑ) 19.499 19.964-465 20.229-730 117 ΝΟΜΙΚΗΣ (ΑΘΗΝΑ) 18.223

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ 10% - 2013 & 2012

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ 10% - 2013 & 2012 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ 10% - 2013 & 2012 ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΟΡΙΑ ΜΟΡΙΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΗΣ ΙΔΡΥΜΑ ΕΙΔΟΣ ΘΕΣΗΣ ΣΧΟΛΗΣ (2013) (2012) (Μόρια) (%) 127 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ (ΑΘΗΝΑ) ΕΚΠΑ 10% ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 1821 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 195 ΧΡΟΝΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΥΘΗΡΩΝ κ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΥΘΗΡΑ, 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 2016

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ 90% - 2013 & 2012

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ 90% - 2013 & 2012 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ 90% - 2013 & 2012 ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΟΡΙΑ ΜΟΡΙΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΗΣ ΙΔΡΥΜΑ ΕΙΔΟΣ ΘΕΣΗΣ ΣΧΟΛΗΣ (2013) (2012) (Μόρια) (%) 127 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ (ΑΘΗΝΑ) ΕΚΠΑ 90% ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής

Κεφάλαιο 8. Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής 1 Κεφάλαιο 8 Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής Ανάµεσα στους δασκάλους του Γένους ξεχωρίζουν για τη δράση τους ο λόγιος επαναστάτης Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής, ένας Έλληνας φιλόλογος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Ημερομηνία: 15 Ιουνίου 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Ημερομηνία: 15 Ιουνίου 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Ημερομηνία: 15 Ιουνίου 2015 Τάξη: Γ Γυμνασίου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες Ώρα: 8:00-10:00 π.μ.

Διαβάστε περισσότερα

1ο Επιστημονικό πεδίο ΑΕΙ ΚΩΔ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΗΣ ΕΙΔΟΣ ΘΕΣΗΣ 2014 2013 ΔΙΑΦ ΔΙΑΦ(%) ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 127 (ΑΘΗΝΑ) ΕΣΠΕΡΙΝΑ

1ο Επιστημονικό πεδίο ΑΕΙ ΚΩΔ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΗΣ ΕΙΔΟΣ ΘΕΣΗΣ 2014 2013 ΔΙΑΦ ΔΙΑΦ(%) ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 127 (ΑΘΗΝΑ) ΕΣΠΕΡΙΝΑ 1ο Επιστημονικό πεδίο ΑΕΙ ΚΩΔ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΗΣ ΕΙΔΟΣ ΘΕΣΗΣ 2014 2013 ΔΙΑΦ ΔΙΑΦ(%) ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 127 19.964 20.229-265 -1.3% ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 127 9.711 8.042 1.669 20.8% ΑΓΓΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ» ANAPARASTASIS - rendering - animation - VR - stereoscopic presentation

«ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ» ANAPARASTASIS - rendering - animation - VR - stereoscopic presentation Harvard Center for Hellenic Studies Κώδικας VENETUS A Studio Παράλληλο Κύκλωμα Ψηφιοποίηση, Τεκμηρίωση και Ανάδειξη κινηματογραφικών συλλογών από το αρχείο του STUDIO-παράλληλο κύκλωμα - Διάδοση της κινηματογραφικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΣΤ Ο ΕΥΤΕΡΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΣΤ Ο ΕΥΤΕΡΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΣΤ Ο ΕΥΤΕΡΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ 152 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

Γιούλη Βαϊοπούλου Ανδρονίκη Χατζηαποστόλου

Γιούλη Βαϊοπούλου Ανδρονίκη Χατζηαποστόλου Γιούλη Βαϊοπούλου Ανδρονίκη Χατζηαποστόλου 1 2 Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) οργάνωσε το 1997 την έρευνα PISA: η αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο 15χρονοι μαθητές είναι σε θέση

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Οι συγγραφείς του τεύχους

Οι συγγραφείς του τεύχους Οι συγγραφείς του τεύχους Οι συγγραφείς του τεύχους [ 109 ] Ο Θανάσης Αγάθος είναι λέκτορας Νεο ελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα επικεντρώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ Κυρίες και Κύριοι, Είναι μοιραίο, όταν ακολουθείς ως ομιλητής τους συγκεκριμένους σπουδαίους προλαλήσαντες να πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Καλλιτεχνική επιμέλεια εξωφύλλου ΝΙΚΟΣ ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ Σχεδιασμός & δημιουργία εξωφύλλου ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΚΡΑΚΗΣ [www.alpha2.gr] ISBN έντυπης έκδοσης: 978-960-7948-46-5 ISBN ηλεκτρονικής

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT Β 1 ΓΕΛ. Θέμα: Μετανάστευση Καθηγήτρια: Στέλλα Τσιακμάκη

PROJECT Β 1 ΓΕΛ. Θέμα: Μετανάστευση Καθηγήτρια: Στέλλα Τσιακμάκη PROJECT Β 1 ΓΕΛ Θέμα: Μετανάστευση Καθηγήτρια: Στέλλα Τσιακμάκη ΟΡΙΣΜΟΣ Μετανάστευση ονομάζεται η γεωγραφική μετακίνηση ανθρώπων είτε μεμονωμένα είτε κατά ομάδες. Υπάρχουν δυο είδη μετανάστευσης : 1. Η

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΙΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ 2014 - ΒΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΩΝ (Οικονιμικό Κριτήριο)

ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ 2014 - ΒΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΩΝ (Οικονιμικό Κριτήριο) ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ 2014 - ΒΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΩΝ (Οικονιμικό Κριτήριο) ΚΩΔΙΚΟΣ ΣΧΟΛΗΣ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΘΕΣΕΩΝ ΒΑΣΗ (ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗΝ ΕΙΣΟΔΗΜΑ- ) ΕΠΙΤΥΧΟΝΤΕΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ Τ.Ε.Ι.

Διαβάστε περισσότερα

Το κίνηµα στο Γουδί και η κυβέρνηση Βενιζέλου

Το κίνηµα στο Γουδί και η κυβέρνηση Βενιζέλου Το κίνηµα στο Γουδί και η κυβέρνηση Βενιζέλου Το κίνηµα στο Γουδί -1909 Τον Αύγουστο του 1909 αξιωµατικοί του στρατού, συγκεντρώθηκαν στο Γουδί της Αθήνας και κήρυξαν επανάσταση εναντίον του βασιλιά Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ 90% - 2013 & 2012

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ 90% - 2013 & 2012 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ 90% - 2013 & 2012 ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΟΡΙΑ ΜΟΡΙΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΗΣ ΙΔΡΥΜΑ ΕΙΔΟΣ ΘΕΣΗΣ ΣΧΟΛΗΣ (2013) (2012) (Μόρια) (%) 127 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ (ΑΘΗΝΑ) ΕΚΠΑ 90% ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

90%-ΓΕΛ&ΕΠΑΛ(Β)-ΗΜΕΡΗΣΙΑ-2013

90%-ΓΕΛ&ΕΠΑΛ(Β)-ΗΜΕΡΗΣΙΑ-2013 90%-ΓΕΛ&ΕΠΑΛ(Β)-ΗΜΕΡΗΣΙΑ-2013 ΚΩΔΙΚΟΣ ΒΑΘΜΟΣ ΠΡΩΤΟΥ ΒΑΘΜΟΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΗΣ ΙΔΡΥΜΑ ΕΙΔΟΣ ΘΕΣΗΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΠΙΤ/ΤΕΣ ΣΧΟΛΗΣ ΜΟΡΙΑ Γ.Β.Π. Α.Μ.Α.Β. Σ.Π. ΜΟΡΙΑ Γ.Β.Π. 127 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΕΤΕΓΓΡΑΦΗ ΘΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΚΑΛΥΦΘΗΚΑΝ

ΑΡΧΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΕΤΕΓΓΡΑΦΗ ΘΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΚΑΛΥΦΘΗΚΑΝ ΙΔΡΥΜΑ ΚΩΔ. ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΒΑΘΜΟΣ ΠΡΩΤΟΥ ΒΑΘΜΟΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥ ΑΡΧΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΕΤΕΓΓΡΑΦΗ ΘΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΚΑΛΥΦΘΗΚΑΝ ΘΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΚΑΛΥΦΘΗΚΑΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ 413 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Βαλκανικά σύμμεικτα ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Υπεύθυνος: Μέλη: Καθ. Παρασκευή Νάσκου Περράκη Καθ. Φώτιος Σιώκης Καθ. Κυριάκος Κεντρωτής Λέκτ. Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Δευτέρα 27 Μαΐου 2013 Βασικές έννοιες και αρχές της τουριστικής βιομηχανίας/ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

10%-ΓΕΛ&ΕΠΑΛ(Β)-ΗΜΕΡΗΣΙΑ-2013

10%-ΓΕΛ&ΕΠΑΛ(Β)-ΗΜΕΡΗΣΙΑ-2013 10%-ΓΕΛ&ΕΠΑΛ(Β)-ΗΜΕΡΗΣΙΑ-2013 ΚΩΔΙΚΟΣ ΒΑΘΜΟΣ ΠΡΩΤΟΥ ΒΑΘΜΟΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΗΣ ΙΔΡΥΜΑ ΕΙΔΟΣ ΘΕΣΗΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΠΙΤ/ΤΕΣ ΣΧΟΛΗΣ ΜΟΡΙΑ Γ.Β.Π. Α.Μ.Α.Β. Σ.Π. ΜΟΡΙΑ Γ.Β.Π. Α.Μ.Α.Β. Σ.Π. 127 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΩΝ

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΩΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΩΝ 1. ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) Σχολή Επιστημών της Αγωγής Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Τμήμα Οδοντιατρικής Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Παπαστράτειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Αγρινίου Σάββατο 5 Νοεμβρίου 2016

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Παπαστράτειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Αγρινίου Σάββατο 5 Νοεμβρίου 2016 Βιογραφικό σημείωμα Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965. Το 1986 αποφοίτησε από τη Μαράσλειο Παιδαγωγική Ακαδημία και το 1993 από το Ιστορικό-Αρχαιολογικό Τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής.

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Κωδικός Τμήματος Ανώτατο Εκπ. Ίδρυμα Τμήμα/Σχολή Πανεπιστημίου / ΤΕΙ Εισακτέων 2016

Αριθμός Κωδικός Τμήματος Ανώτατο Εκπ. Ίδρυμα Τμήμα/Σχολή Πανεπιστημίου / ΤΕΙ Εισακτέων 2016 216 215 639 ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ & ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑΣ 125 12 5 61 ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & 13 12 ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ 1 719 ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση Ε. ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: Ολιγόλεπτο Θέµατα: 3 Η βιοµηχανική επανάσταση ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΜΑΘΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

Νέο Σύστημα Εισαγωγής Υποψηφίων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Νέο Σύστημα Εισαγωγής Υποψηφίων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Νέο Σύστημα Εισαγωγής Υποψηφίων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Α. ΟΜΑΔΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 1ο Επιστημονικό Πεδίο Ανθρωπιστικών, Νομικών και Κοινωνικών Επιστημών α) Αρχαία Ελληνικά Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ. Συνέντευξη Τύπου Του Γραμματέα Προγράμματος ΝΔ Ευριπίδη Στυλιανίδη με θέμα:

ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ. Συνέντευξη Τύπου Του Γραμματέα Προγράμματος ΝΔ Ευριπίδη Στυλιανίδη με θέμα: ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Συνέντευξη Τύπου Του Γραμματέα Προγράμματος ΝΔ Ευριπίδη Στυλιανίδη με θέμα: «Δομή, στελέχωση και Μεθοδολογία κατάρτισης του Κυβερνητικού Προγράμματος της Νέας Δημοκρατίας»

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Αθήνα, 09/03/2011 ΑΡΘΡΟ της Αικ. Ζαφείρη Καμπίτση Επιτ. Γεν. Διευθυντού ΟΑΕΕ Τ. Προέδρου Δ.Σ ΤΑΠΟΤΕ ΘΕΜΑ : Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Ι. Είναι γνωστό

Διαβάστε περισσότερα

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση ξεκίνησε στα τέλη του 18 ου αιώνα από την Μ.Βρετανία.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εικόνες... Χάρτες και πίνακες... Ευχαριστίες... Σημειώσεις και συμβάσεις...

Περιεχόμενα. Εικόνες... Χάρτες και πίνακες... Ευχαριστίες... Σημειώσεις και συμβάσεις... Περιεχόμενα Εικόνες......................................................... Χάρτες και πίνακες............................................... Ευχαριστίες.....................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα Γυμνάσιο Αγιάς Η ιδέα του Ωραίου από εποχή σε εποχή και από τόπο σε τόπο 1 Συμμετέχοντες Σχολείο: Γυμνάσιο Αγιάς Τμήμα: Β2 Αριθμός μαθητών: 19 Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ 1900 ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ PROJECT 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΜΑΔΑΣ 1 v ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΜΝΗΜΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΜΝΗΜΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΜΝΗΜΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ Ραγδαία αύξηση μουσείων και κηρυγμένων ιστορικών χώρων Κάθε μουσειακή παρουσίαση συνιστά

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α.

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Χρονολόγιο 1844: Συνταγματική μοναρχία (σύνταγμα) 1862: Έξωση του Όθωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ. Σπυρίδων Καββαδίας, Δρ Βιολόγος, επιβλέπων καθηγητής, 24 μαθητές της Α Λυκείου.

ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ. Σπυρίδων Καββαδίας, Δρ Βιολόγος, επιβλέπων καθηγητής, 24 μαθητές της Α Λυκείου. Η ΓΕΦΥΡΑ DE BOSSET ΜΕ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ 1o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α 2014-1515 1 ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ Σπυρίδων Καββαδίας, Δρ Βιολόγος, επιβλέπων καθηγητής, 24 μαθητές της Α Λυκείου. 2 ΟΣΚΟΠΟΣΜΑΣ Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

12-14/06/2015 Περιφερειακό Πανελλήνιο Συνέδριο με διεθνή συμμετοχή

12-14/06/2015 Περιφερειακό Πανελλήνιο Συνέδριο με διεθνή συμμετοχή Το e-επιστημονικό περιοδικό «Εκπαίδευση Ενηλίκων και Πολιτισμός στην Κοινότητα» και το Επιστημονικό Δίκτυο Εκπαίδευσης Ενηλίκων Κρήτης (EΔΕΕΚ) σε συνεργασία με το Πολυτεχνείο Κρήτης - Σχολή Αρχιτεκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

Η διατύπωση του ερωτήματος κρίνεται ως ασαφής και μάλλον ασύμβατη με το

Η διατύπωση του ερωτήματος κρίνεται ως ασαφής και μάλλον ασύμβατη με το ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Β ΚΥΚΛΟΥ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ: ΚΑΡΑΡΓΥΡΗ ΓΙΟΥΛΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Διπλωματική Ιστορία Ενότητα 3η:

Διπλωματική Ιστορία Ενότητα 3η: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3η: Η άνοδος της Γερμανίας και ο αγγλογερμανικός ανταγωνισμός Ιωάννης Στεφανίδης, Καθηγητής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο Η πολιτική κληρονομιά του Ελευθερίου Βενιζέλου Συνέχειες και ασυνέχειες Νοεμβρίου 2016 αίθουσα Γερουσίας, Βουλή των Ελλήνων, Αθήνα

Συνέδριο Η πολιτική κληρονομιά του Ελευθερίου Βενιζέλου Συνέχειες και ασυνέχειες Νοεμβρίου 2016 αίθουσα Γερουσίας, Βουλή των Ελλήνων, Αθήνα - Με την υποστήριξη του Παραρτήματος Αττικής του Εθνικού Ιδρύματος «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» Συνέδριο Η πολιτική κληρονομιά του Ελευθερίου Βενιζέλου Συνέχειες και ασυνέχειες 24-26 Νοεμβρίου 2016 αίθουσα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολές-Επιστημονικά Πεδία της Ομάδας Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών

Σχολές-Επιστημονικά Πεδία της Ομάδας Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών Σχολές-Επιστημονικά Πεδία της Ομάδας Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών 1 ο Επιστημονικό Πεδίο: Ανθρωπιστικές, Νομικές & Κοινωνικές Επιστήμες 3 ο Επιστημονικό Πεδίο: Επιστήμες Υγείας & Ζωής 4 ο Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη».

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη». Α1. α. Σχολικό βιβλίο σελίδα 77: «Οι επαναστάτες προκήρυξαν όπως ονομάστηκαν.» και «Οι Ορεινοί απαρτίστηκαν και των πλοιοκτητών.» β. Σχολικό βιβλίο σελίδα 46: «Η κατάσταση αυτή (=η αργή ανάπτυξη του εργατικού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α

Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από τα παρακάτω πολιτικά κόµµατα: Ραλλικό Κόµµα Λαϊκό Κόµµα (1910) Σοσιαλιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ: Ανδρέου Δημητρίου 81 & Ακριτών 26 ΚΑΛΟΓΡΕΖΑ [1]

Τηλ: Ανδρέου Δημητρίου 81 & Ακριτών 26 ΚΑΛΟΓΡΕΖΑ [1] ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜ/ΜΟ: ΗΜΕΡ/ΝΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2016 ΚΑΘ/ΤΗΣ ΒΑΚΑΛΗ Κ. ΒΑΘΜΟΣ: /100, /20 ΟΜΑΔΑ Α Α.1.1. Ν αποδώσετε το περιεχόμενο των παρακάτω όρων:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ TETAΡTH 24 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ TETAΡTH 24 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ TETAΡTH 24 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α Α Α.1.1 Πότε, για ποιο λόγο

Διαβάστε περισσότερα

Νέο Σύστημα Εισαγωγής Υποψηφίων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Νέο Σύστημα Εισαγωγής Υποψηφίων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Νέο Σύστημα Εισαγωγής Υποψηφίων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Α. ΟΜΑΔΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 1ο Επιστημονικό Πεδίο Ανθρωπιστικών, Νομικών και Κοινωνικών Επιστημών α) Αρχαία Ελληνικά Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ Λεωφόρος Δημητρίου Βικέλα 52 152 33 Χαλάνδρι Τηλ: 210 6878952, Fax: 210 6878840 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Ερυθρού Σταυρού 28 & Καρυωτάκη 22 100 ΤΡΙΠΟΛΗ Τηλ : 2710-230000,Fax:

Διαβάστε περισσότερα

Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων

Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων οι Σέρβοι κέρδισαν την αυτονομία τους (1812-1815) οι Έλληνες ίδρυσαν ανεξάρτητο εθνικό κράτος οι Βούλγαροι ίδρυσαν ανεξάρτητη βουλγαρική εκκλησία,

Διαβάστε περισσότερα