Σιομπότη Μαρία, Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπαίδευσης Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σιομπότη Μαρία, Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπαίδευσης Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ"

Transcript

1 Μετάβαση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο:Παιδαγωγική αντιμετώπιση, χρήση μεθόδων, τεχνικών και υλικών για την επίτευξη των στόχων του μαθήματος Σιομπότη Μαρία, Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπαίδευσης Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις μέρες μας, το ενδιαφέρον των εκπαιδευτικών επικεντρώνεται συχνά στις δυσκολίες μάθησης που αντιμετωπίζουν ορισμένα παιδιά στo σχολείο, οι οποίες προέρχονται από ποικίλες αιτίες. Απόρροια των δυσκολιών αυτών είναι και το φαινόμενο της «σχολικής αποτυχίας». Ο όρος μαθησιακές δυσκολίες (ΜΔ) εμφανίζεται ως αθροιστική έννοια που παραπέμπει σε ένα πολύπλοκο και πολυδιάστατο «φαινόμενο», από το οποίο πλήττονται κάθε χρόνο πολλοί μαθητές. Είναι όρος "ομπρέλα" που καλύπτει διαφορετικές ομάδες του πληθυσμού με ανόμοια και ποικίλης μορφής χαρακτηριστικά. Ανάμεσα σε αυτές τις ομάδες συναντάμε ετερογένεια περιπτώσεων, όπως παιδιά με δυσκολίες λόγου και ομιλίας, με κινητικά προβλήματα, με προβλήματα ακοής ή όρασης, με νοητική υστέρηση, με αταξία μνήμης και σκέψης, με προβλήματα συμπεριφοράς, με συναισθηματική αστάθεια ή διάφορα προβλήματα υγείας. Για πολλούς, ο πληρέστερος ορισμός έχει δοθεί από την Εθνική Μικτή Επιτροπή για τις μαθησιακές δυσκολίες των Η.Π.Α το 1988: «Ο όρος μαθησιακές δυσκολίες αναφέρεται σε μια ανομοιογενή ομάδα διαταραχών που εκδηλώνονται σε μία ή περισσότερες από τις βασικές ψυχολογικές λειτουργίες που σχετίζονται με την κατανόηση ή τη χρήση της ομιλίας, της ανάγνωσης, της γραφής, του συλλογισμού ή των μαθηματικών ικανοτήτων, δηλαδή του γραπτού ή προφορικού λόγου». Οι διαταραχές αυτές είναι εγγενείς στο άτομο, αποδίδονται σε δυσλειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος και μπορεί να εμφανίζονται καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του. Με τις μαθησιακές δυσκολίες είναι δυνατόν να συνυπάρχουν προβλήματα αυτοελέγχου της συμπεριφοράς ή κοινωνικής αντίληψης και αλληλεπίδρασης, τα οποία από μόνα τους δεν συνιστούν μαθησιακή δυσκολία. Αν και οι μαθησιακές δυσκολίες μπορεί να εμφανίζονται μαζί με άλλες μειονεκτικές καταστάσεις, (όπως αισθητηριακή βλάβη, νοητική υστέρηση, συναισθηματική διαταραχή) ή με επιδράσεις εξωγενών παραγόντων, (όπως εξαιτίας ανεπαρκούς εκπαίδευσης, κοινωνικών ανισοτήτων, πολιτισμικών διαφορών) ωστόσο οι δυσκολίες αυτές δεν αποτελούν το άμεσο αποτέλεσμα αυτών των καταστάσεων ή της δράσης των προαναφερθέντων εξωγενών παραγόντων. Η συχνότητα εμφάνισης των μαθησιακών δυσκολιών στη σχολική ηλικία Είναι δύσκολο να προσδιοριστεί με απόλυτη ακρίβεια και σαφήνεια η συχνότητα εμφάνισης των μαθησιακών δυσκολιών. Το ποσοστό μπορεί να ποικίλλει από χώρα σε χώρα, γιατί επηρεάζεται τόσο από το γλωσσικό περιβάλλον που υπάρχει σε κάθε χώρα, όσο και από τα διαγνωστικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται. Η συχνότητα των μαθησιακών δυσκολιών εξαρτάται κυρίως από τον ορισμό, τον οποίο υιοθετούν οι διάφοροι μελετητές και ερευνητές του προβλήματος. Επίσης, προσδιορίζεται από τον τρόπο, με τον οποίο γίνεται η προσέγγιση και η διερεύνησή τους, καθώς και από τα δείγματα που συλλέγονται μέσα από τις εμπειρικές έρευνες. Σύμφωνα με τις επιστημονικές έρευνες, το 15-20% του μαθητικού πληθυσμού φαίνεται να αντιμετωπίζει περισσότερο ή λιγότερο κάποιο πρόβλημα ή μια δυσκολία σε κάποιο τομέα ή αντικείμενο της μάθησης. Η κλινική εικόνα των παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες στη σχολική ηλικία είναι διαφορετική σε κάθε άτομο, ανάλογα με το είδος της δυσκολίας, την αιτιολογία, την ένταση, τα συμπτώματα, αλλά και με τον τρόπο που αντιδρά σε αυτήν το παιδί, η οικογένειά του, αλλά και ο κοινωνικός περίγυρος. Τα αγόρια σε σχέση με τα κορίτσια έχουν τέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν μαθησιακές δυσκολίες, και ιδιαίτερα δυσκολίες που σχετίζονται με τη λειτουργία του 1

2 νευρικού συστήματος, με τη συμπεριφορά και με τη μάθηση της γλώσσας (εμφανίζουν συχνότερα δυσλεξία, τραυλισμό, δυσορθογραφία, δυσαριθμησία, δυσλαλίες κλπ.), γιατί είναι πιο ευάλωτα σε προγεννητικές, περιγεννητικές και μεταγεννητικές βλάβες. Εκτός από τις βιολογικές και περιγεννητικές επιδράσεις, σπουδαίο ρόλο σε αυτή τη διαφορά των δύο φύλων διαδραματίζουν οι επιδράσεις του περιβάλλοντος. Ξεκινούν από τη στάση των γονιών απέναντι στο παιδί (ανάλογα με το φύλο) και τελειώνουν μέσα από την εκπαιδευτική διαδικασία, που επιβραβεύει συμπεριφορά, η οποία ανταποκρίνεται περισσότερο στο «θηλυκό πρότυπο». Β. ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ 1. Μέθοδοι στηριζόμενες σε σύγχρονες αντιλήψεις αγωγής και εκπαίδευσης των παιδιών και ιδιαίτερα όσων εμφανίζουν κάποιες ιδιαιτερότητες στη μάθηση Από το 1919, όταν η μέθοδος Montessori άρχισε να εφαρμόζεται σε Κέντρα Προσχολικής Αγωγής, τα οποία η παιδαγωγός ονόμασε «σπίτια του παιδιού», έχουν διατυπωθεί ποικίλες θεωρίες αγωγής και εκπαίδευσης των μαθητών προκειμένου να εφαρμόζεται κάθε φορά ο επιθυμητός διδακτικός στόχος (Ζιώγου-Καραστεργίου Σ., 1996). Σύμφωνα με τη Μοντεσσόρι, είναι απαραίτητο να δώσουμε στο παιδί την ευκαιρία να αναπτυχθεί σύμφωνα με τους νόμους της φύσης. Η πολυαισθητηριακή διδακτική προσέγγιση μπορεί να εφαρμοστεί σε παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, καθώς έτσι μπορεί να χτιστεί η γνώση με ιδιαίτερα προσεκτικά σχεδιασμένες δραστηριότητες. Η μέθοδος Fernald (1921) τόνισε ότι οι μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες πρέπει να πιστέψουν στον εαυτό τους και να διδαχτούν με διαφορετικό τρόπο και ότι χρειάζονται την επιτυχία αλλά και την επανακινητοποίηση. Η μέθοδος DISTAR (Direct Instruction System for Teaching arithmetic and Reading) επικεντρώνεται στα εξής: Ξεκάθαρη διατύπωση στόχων και συμπεριφορών, Η μαθησιακή διαδικασία ορίζεται από το δάσκαλο Η μέθοδος Reading Recovery (1973) δημιουργήθηκε από τη M. Clay (1993) και έχει τα εξής βασικά σημεία: Αξιολόγηση εκπαιδευτικών αναγκών, Διδασκαλία του γραπτού λόγου ως «όλον», Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα βρίσκεται σε απόλυτη αρμονία με τις επιλογές και τις εμπειρίες των μαθητών Αλληλοσεβασμός μαθητή και δασκάλου. Στο ελληνικό σχολείο σήμερα εφαρμόζεται σχεδόν αποκλειστικά η μετωπική διδασκαλία που επιδιώκει να επιταχύνει τη μάθηση μεγιστοποιώντας την αποδοτικότητα του σχεδιασμού της διδασκαλίας. Οι δάσκαλοι είναι υπεύθυνοι για το τι θα μάθουν οι μαθητές και θεωρείται ότι ο προσεκτικός σχεδιασμός του αναλυτικού προγράμματος συμβάλλει στην επίδοση των μαθητών. Ευτυχώς όμως έχουν αρχίσει να γίνονται σημαντικά βήματα στη σχολική τάξη με τη χρήση των νέων τεχνολογιών. Διαθεματικά projects εφαρμόζονται χωρίς να απαιτείται υψηλό επίπεδο γνώσης ηλεκτρονικών υπολογιστών. Η συμμετοχή των παιδιών με ΜΔ σε τέτοια Projects τα ξενίζει αρχικά, στη συνέχεια όμως εξοικειώνονται και μπορούν να έχουν ενεργή συμμετοχή, χωρίς να χρειάζεται βέβαια να συμπληρώνουν όλα τα στοιχεία των φύλλων εργασίας. Αναλαμβάνουν έτσι πρωτοβουλίες μέσα στην τάξη και συχνά γνωρίζουν την επιδοκιμασία των καθηγητών και συμμαθητών τους. Τέτοια projects μπορούν να προσαρμοστούν κατάλληλα για αυτά τα παιδιά και να ενισχυθεί έτσι ο συντονισμός ματιού, χεριού και αυτιού. Βασικοί στόχοι που πρέπει να τίθενται στην εκπαίδευση των μαθητών με ΜΔ είναι: Η σαφήνεια και η αμεσότητα του καθηγητή προς τους μαθητές του, Έμφαση σε λίγες και σημαντικές ιδέες κάθε φορά, 2

3 Οργανωμένη παρουσίαση του περιεχομένου του μαθήματος, Αξιολόγηση και παροχή προαπαιτούμενης γνώσης, Εκτενής εξάσκηση και συχνές επαναλήψεις, Συνεχής ανατροφοδότηση, Χρήση στρατηγικών μάθησης, Καθοδήγηση και υποστήριξη, Συχνή αξιολόγηση εργασίας από τον ίδιο το διδάσκοντα. Συνεργατική μάθηση (Collaborative learning) Χρησιμοποιείται για εκμάθηση νέου υλικού, για να ενταχθούν καλύτερα στην τάξη οι μαθητές με ΜΔ, για ανάπτυξη των κινήτρων μάθησης, για ανάπτυξη ανώτερων δεξιοτήτων. Καθώς η μάθηση είναι αλληλεπίδραση με άλλους χρειάζεται να δοκιμάσει κανείς στο τι μπορεί να πετύχει, όταν δουλεύει αυτόνομα και στο τι μπορεί να κάνει όταν συνεργάζεται με έμπειρα άτομα. Τα οφέλη από τη συνεργατική μάθηση είναι πολλαπλά: Ανάπτυξη δεξιοτήτων, Βελτίωση κλίματος της τάξης-θετική αλληλεξάρτηση, Διευκόλυνση μαθητών με ΜΔ, Αύξηση ενεργητικής συμμετοχής της τάξης, Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων, Ενίσχυση αυτοεκτίμησης, Τακτική αυτοαξιολόγηση του τρόπου λειτουργίας της ομάδας. Οι δυσκολίες που μπορεί να προκύψουν είναι: Ορισμένοι μαθητές δε συμμετέχουν, Μαθητές με ηγετική προσωπικότητα επιβάλλονται, Ορισμένοι μαθητές δε συμπεριφέρονται με εποικοδομητικό τρόπο, Οι μαθητές με μέτρια επίδοση ωφελούνται περισσότερο από ομοιογενείς ομάδες. Προϋποθέσεις για να επιτύχει η συνεργατική μάθηση: Να δοθεί προσοχή στους διδακτικούς στόχους, καθώς και στη σύνθεση της ομάδας, Να αλληλεξαρτώνται τα μέλη, Να τηρούνται οι βασικοί κανόνες συμπεριφοράς, Να υπάρχει υπευθυνότητα, σωστή επίβλεψη και καθοδήγηση από το διδάσκοντα, Να υπάρχει πάντα αξιολόγηση. Σύνθεση ομάδων Θα πρέπει να δημιουργηθούν μικρές ομάδες 2-4 ατόμων μέσα στην τάξη. Οι ομάδες αυτές θα πρέπει να είναι ετερογενείς ως προς το φύλο, την επίδοση και τα κοινωνικά χαρακτηριστικά των μαθητών. Η συμμετοχή των μαθητών με ΜΔ σε τέτοιες ομάδες ενισχύει την αυτενέργειά τους και τους απαλλάσσει από το αίσθημα του φόβου που πιθανόν να τους διακατέχει. Θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι προτιμήσεις των μαθητών κάθε φορά και η διαμόρφωση των ομάδων να γίνεται από το διδάσκοντα. Επιλογικά Καθώς η μετωπική διδασκαλία θεωρείται πια ξεπερασμένη, όχι μόνο για τους μαθητές με ΜΔ, αλλά για όλους τους μαθητές, χρειάζεται εμείς οι εκπαιδευτικοί να αλλάξουμε οπτική γωνία και να προσαρμοστούμε στα νέα δεδομένα. Ήδη το νέο ΔΕΠΣ αλλάζει προσανατολισμό στην εκπαίδευση. Η συνεκπαίδευση παιδιών με ΜΔ και παιδιών χωρίς προβλήματα είναι ο στόχος του αυριανού σχολείου. Με τη συμμετοχή τους στις ομάδες, τις αντιδράσεις των υπόλοιπων συμμαθητών τους και την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών τα παιδιά αυτά θα μπορέσουν να νιώσουν ισότιμα μέλη της μικρής κοινωνίας του σχολείου. 3

4 2. Δημιουργία ευνοϊκών προϋποθέσεων εξέλιξης για την ανάπτυξη της προσωπικότητας του παιδιού Το σχολείο είναι ο δεύτερος φορέας κοινωνικοποίησης μετά την οικογένεια. Συνεπώς έχει ως καθήκον όχι μόνο να μεταδώσει γνώσεις στους μαθητές, αλλά και να τους διαμορφώσει σε ολοκληρωμένες προσωπικότητες. Στους μαθητές με ΜΔ τα πράγματα σε αυτόν τον τομέα δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο, καθώς οι μαθητές αυτοί συχνά διακρίνονται από ανωριμότητα στη σκέψη ή έχουν πρόβλημα να δημιουργήσουν διαπροσωπικές σχέσεις. Οι μαθητές αυτοί είναι κατά κανόνα εσωστρεφείς, με χαμηλή αυτοεκτίμηση, έχουν εισπράξει πολλές φορές την απόρριψη, με αποτέλεσμα να υστερούν σε πολλούς τομείς σχετικούς με την κοινωνική συμπεριφορά, την προφύλαξη από τους κινδύνους, την αυτονομία αλλά και την αυτοεικόνα τους. Τα παιδιά, που δεν έχουν το έλεγχο της παρορμητικότητάς τους, αρχίζουν συχνά καυγάδες με τους συμμαθητές τους, λένε συχνά ψέματα, διακόπτουν ή παρεμβαίνουν απρόσκλητα σε παιχνίδια άλλων, δύσκολα περιμένουν τη σειρά τους σε παιχνίδια ή δραστηριότητες, με αποτέλεσμα να γίνονται το «μαύρο πρόβατο» για το σχολικό περιβάλλον. Προκείμενου να παρέμβει ουσιαστικά ο καθηγητής, χρειάζονται διαδοχικά βήματα. Το τρίπτυχο σταμάτησε-σκέψου-πράξε είναι συχνά αποτελεσματικό χωρίς να έχει βέβαιη επιτυχία. Ο εντοπισμός του προβλήματος, η εξήγηση των συναισθημάτων από τον καθηγητή, καθώς και η κοινή επιλογή της καλύτερης λύσης είναι παράμετροι απαραίτητοι προκειμένου ένας τέτοιος μαθητής να ενεργοποιηθεί και να δημιουργήσει μία άρτια προσωπικότητα, αργά βέβαια αλλά σταθερά. Η συμμετοχή των παιδιών με ΜΔ σε εξωσχολικές δραστηριότητες και κοινά δρώμενα κρίνεται επιβεβλημένη. Οι σχολικές γιορτές είναι μια καλή ευκαιρία να δείξουν στους συμμαθητές τους ότι μπορούν να τραγουδούν καλά ή να απαγγείλουν ένα μικρό κομμάτι προκαλώντας έτσι την επιδοκιμασία τους. Ένα πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ή Αγωγής Υγείας μπορεί να επιτύχει τα παρακάτω αποτελέσματα στους συγκεκριμένους μαθητές: Να τους φέρει σε επαφή με το φυσικό ή το πολιτισμικό περιβάλλον, Να αναλάβουν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες εντασσόμενοι σε μία ομάδα μέσα στην οποία θα νιώσουν ισότιμα μέλη της, Να αναπτύξουν πνεύμα συνεργασίας, αλληλεγγύης και αλληλοβοήθειας, Να αποκτήσουν χρήσιμες γνώσεις, που θα ξεφεύγουν από τα στενά όρια του σχολικού προγράμματος, Να υποδυθούν ρόλους σε ένα παιχνίδι ρόλων με μάσκες που θα τους βοηθήσουν να εκφράσουν συναισθήματα και απόψεις, χωρίς να νιώθουν ότι θα τύχουν αντικείμενο χλευασμού. Το ανέβασμα μια θεατρικής παράστασης, εγχείρημα πολύ δύσκολο αλλά όχι ανέφικτο, θα βοηθούσε αυτά παιδιά αυτά να ξεπεράσουν τις όποιες αναστολές τους να εμφανιστούν σε κοινό και θα τους έδινε τη χαρά της δημιουργίας. Η μεγάλη δυσκολία αφορά τα παιδιά με αυτισμό σε διάφορα στάδια. Στην περίπτωση αυτή τα παιδιά δεν μπορούν να εκφράσουν τα συναισθήματά τους, δεν υπάρχει σωματική επικοινωνία, με αποτέλεσμα η προσέγγιση να είναι πολύ δύσκολη είτε από τους καθηγητές είτε από τους συμμαθητές τους (Wallis Cl., 2006). Στα διαλείμματα ο εφημερεύων καθηγητής θα πρέπει να έχει ιδιαίτερα στραμμένη την προσοχή του στα παιδιά αυτά, καθώς δεν εντάσσονται σε παρέες και παραμένουν μοναχικά καθ όλη τη διάρκειά τους. Είναι σκόπιμο λοιπόν να παρέμβει διακριτικά ο καθηγητής και να φροντίσει να φέρει σε επαφή τα παιδιά αυτά με τα υπόλοιπα. Το μάθημα των καλλιτεχνικών θα μπορούσε να βοηθήσει ουσιαστικά τα παιδιά αυτά. Η ενασχόληση με το ψηφιδωτό, η ζωγραφική, η κεραμοπλαστική, η κατασκευή μάσκας μπορούν να αυξήσουν την προσοχή τους, να τα κάνουν πιο υπομονετικά, πιο ελεύθερα και περισσότερο ευφάνταστα. Ακόμη και οι μαθητές με ιδιαιτερότητες έχουν δικαίωμα στη συνεκπαίδευση και την ισότιμη μεταχείριση, προκειμένου να γίνουν συνειδητοποιημένοι πολίτες της κοινωνίας μας. 4

5 3. Προσαρμογή και οργάνωση του σχολικού περιβάλλοντος Τα παιδιά που μεταβαίνουν από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο εκ των προτέρων αντιμετωπίζουν το νέο σχολικό περιβάλλον με φόβο και δέος. Συχνά και οι ίδιοι οι γονείς επιτείνουν αυτά τα συναισθήματα, τονίζοντας συνεχώς ότι τα πράγματα θα δυσκολέψουν και ότι οι καθηγητές είναι πολύ αυστηρότεροι από τους δασκάλους. Τα προβλήματα είναι ακόμη μεγαλύτερα όταν οι μαθητές παρουσιάζουν ΜΔ για διάφορους λόγους, όπως: Δυσλεξία, Νοητική ανωριμότητα, Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής-υπερκινητικότητα, Αυτισμό. Οι μαθητές αυτοί είναι βέβαιο ότι έχουν γνωρίσει στα χρόνια του Δημοτικού Σχολείου πολύ συχνά την απόρριψη ή και το χλευασμό από τους συμμαθητές τους ή ακόμη και από ορισμένους δασκάλους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και αποδοτικότητα. Αν η διάγνωση των ΜΔ έχει γίνει έγκαιρα, τότε ο μαθητής και η οικογένειά του έχουν γνώση του προβλήματος, με αποτέλεσμα να είναι ενήμερο το σχολείο. Το περιβάλλον του Γυμνασίου που είναι πρωτόγνωρο και όχι οικείο για τα παιδιά αυτά, θα πρέπει να προσαρμοστεί και να οργανωθεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να τα βοηθήσει να το αγαπήσουν. Αρχικά ο Διευθυντής θα πρέπει να έχει διαδοχικές συναντήσεις με την οικογένεια, προκειμένου να ενημερωθεί λεπτομερώς για τα προβλήματα των παιδιών, τόσο στη μάθηση όσο και στη συμπεριφορά, καθώς και για τις ενδεχόμενες αιτίες που τα προκαλούν. Έτσι, θα μπορέσει να διαμορφώσει μία ολοκληρωμένη γνώμη για την κάθε προσωπικότητα που είναι μοναδική. Θα ακολουθήσουν παιδαγωγικές συνεδριάσεις με το σύλλογο των καθηγητών, προκειμένου να υπάρξει ενημέρωση, χωρίς να θίγεται βέβαια το ιατρικό απόρρητο ή το οικογενειακό περιβάλλον του κάθε μαθητή. Καλό θα ήταν βέβαια αν υπάρχει καθηγητής με ειδίκευση στην ειδική αγωγή να αναλάβει εκείνος να σκιαγραφήσει την προσωπικότητα του κάθε παιδιού. Δυστυχώς οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί δεν είναι αρκετά ενημερωμένοι στο θέμα των μαθητών με ΜΔ, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να εξηγήσουν συγκεκριμένες συμπεριφορές. Ευτυχώς όμως τα τελευταία χρόνια η ειδική αγωγή έχει αρχίσει να μπαίνει και στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση με προγράμματα εξειδίκευσης και σεμινάρια. Το σημαντικό σε αυτές τις παιδαγωγικές συνεδριάσεις είναι να γίνει κατανοητό από τους καθηγητές όλων των ειδικοτήτων ότι τα παιδιά αυτά δεν είναι οι «τεμπέληδες» μαθητές, αλλά παιδιά με ΜΔ που απαιτούν λύσεις και αποτελεσματική αντιμετώπιση. Θεωρείται δεδομένο ότι κάθε σχολείο Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης θα πρέπει να είναι εξοπλισμένο με ράμπες ή ανελκυστήρες για παιδιά που παρουσιάζουν και κινητικά προβλήματα. Με την έναρξη των μαθημάτων τα παιδιά με ιδιαιτερότητες γίνονται εύκολα αντιληπτά από τους συμμαθητές τους και δυστυχώς προσβάλλονται με απαξιωτικές εκφράσεις από ορισμένους. Δεν είναι σπατάλη χρόνου λοιπόν να γίνει μία εκτενής συζήτηση στην τάξη με τους υπευθύνους των τμημάτων σχετικά με τη συμπεριφορά που θα πρέπει να επιδεικνύουν οι μαθητές είτε στο διάλειμμα είτε στο μάθημα χωρίς να προσωποποιείται το θέμα σε καμιά περίπτωση. Ένας αποδοτικός τρόπος είναι να διηγηθούμε στα παιδιά μια ιστορία και να τα βάλουμε να μιλήσουν τα ίδια για τα αισθήματα και τη στάση τους απέναντι στον ήρωά μας που θα έχει ιδιαιτερότητες. Ένας άλλος τρόπος είναι να υπογραφεί μέσα στην τάξη ένα είδος συμβολαίου από τον καθηγητή και τους μαθητές με συγκεκριμένους όρους και συνέπειες για την παραβίασή τους. Δεν είναι καθόλου άσκοπο επίσης ο καθηγητής να τονίζει με κάθε αφορμή ότι ο σεβασμός στα άτομα με ιδιαιτερότητες είναι ένδειξη πολιτισμού. 4. Συγκεκριμένες προσαρμογές για τους μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μέσα στην τάξη Συγκεκριμένες στρατηγικές μπορούν να χρησιμοποιηθούν μέσα στην τάξη για μαθητές με 5

6 ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ανάλογα με τα προβλήματα των μαθητών, αλλά και τους διδακτικούς στόχους που τίθενται κάθε φορά από τον διδάσκοντα. Πιο αναλυτικά: Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων γραφής χρειάζεται χρόνος και κόπος από τον καθηγητή. Επειδή οι μαθητές αυτοί (οι φτωχοί συγγραφείς) δεν ξέρουν τι να γράψουν από όσα ήδη γνωρίζουν, έχουν συνήθως άσχημο γραφικό χαρακτήρα, γράφουν αποκλειστικά απλές (ή και απλοϊκές) σύντομες προτάσεις που έχουν πρόβλημα στην σύνταξη, έχουν μεγάλο αριθμό ορθογραφικών λαθών και χρειάζονται κατά βάση πολύ περισσότερο χρόνο από όσο οι ώριμοι συγγραφείς. Η παραγωγή ενός κειμένου χωρίς ορθογραφικά λάθη αλλά και καλής ποιότητας είναι στόχος ανέφικτος γι αυτούς. Ένα πολύ γνωστό μοντέλο παρέμβασης για μαθητές με δυσκολίες στη γραφή είναι η ανάπτυξη στρατηγικής αυτορρύθμισης (Haris K. Graham S., 1996). Η πρώτη στρατηγική POW (Pick an Idea-Organize Notes-Write) παρακινεί τους μαθητές να γράψουν και να πουν περισσότερα. Η δεύτερη στρατηγική (Who-When-Where-What-How-How) παρέχει στους μαθητές μια στρατηγική σχεδίασης επτά βημάτων για τη συγγραφή ιστοριών. Φυσικά οι μαθητές μπορούν να γράψουν μία μόνο παράγραφο ή και μια μεγάλη ιστορία. Χρειάζεται όμως μια μεγάλη χρονική περίοδος εμπλοκής των μαθητών σε δραστηριότητες ανάγνωσης και γραφής. Χρήσιμο είναι κάθε μαθητής να κρατά σε ένα φάκελο όλα τα αρχικά και τελικά κείμενα που γράφει, έτσι ώστε να υπάρχει εξελικτική αξιολόγηση είτε από τον καθηγητή είτε από τον ίδιο το μαθητή. Στο πλαίσιο που περιγράφηκε το ομαδοσυνεργατικό μοντέλο προσφέρεται για την εκμάθηση των γνώσεων, στρατηγικών και δεξιοτήτων που αφορούν τη χρήση του γραπτού λόγου που είναι απόλυτα κοινωνική έκφραση. Η απήχηση που έχει ο λόγος στην ομάδα λειτουργεί για το συγγραφέα ως άμεση ανατροφοδότηση που προσφέρει νύξεις και υποδείξεις για το τι και πώς πρέπει να βελτιωθεί και για το τι είναι επικοινωνιακά αποτελεσματικό. Η διδασκαλία λεξιλογίου και ορθογραφίας είναι ιδιαίτερα σημαντική τόσο για την αναγνωστική κατανόηση όσο και για τη γραπτή έκφραση. Θα πρέπει να κινητοποιήσουμε το μαθητή, ώστε να έρθει σε επαφή με το γραπτό λόγο και με την κατάλληλη χρήση στρατηγικών να διαχειριστεί την κατάσταση από τη μεριά του. Χρήσιμες στρατηγικές που μπορούν να χρησιμοποιηθούν είναι η στρατηγική των συμφραζομένων, η ανάλυση μιας λέξης στα συνθετικά της και η χρήση ορθογραφικών αναλογιών. Εννοείται ότι το κείμενο δε θα πρέπει να έχει μεγάλο αριθμό άγνωστων λέξεων. Συνεπώς: Χρειάζεται ο μαθητής να συζητά το θέμα με τον καθηγητή, Να υπάρχει μια τράπεζα λέξεων, καθώς και λεξικό, στο οποίο ο μαθητής θα ανατρέχει κάθε φορά, Μετά τη γραφή να διορθώνεται το γραπτό μαζί με τον καθηγητή, να επισημαίνονται τα ορθογραφικά ή τα συντακτικά λάθη, να γίνονται στήλες με τα λάθη ιστορικής ορθογραφίας και τα λάθη φωνολογικού τύπου, Η ανατροφοδότηση αποτελεί κυρίαρχο χαρακτηριστικό της διδακτικής πράξης και μπορεί να εκφραστεί με διάφορες μορφές. Η πιο απλή μορφή της, ο έπαινος βοηθά τον μαθητή και τον ενθαρρύνει να προχωρήσει παρακάτω. Ο διάλογος μεταξύ μαθητή-εκπαιδευτικού σχετικά με τα λάθη και η φωναχτή σκέψη του εκπαιδευτικού για τις αναλογίες γνωστών λέξεων και λαθών που έχουν γίνει είναι μια άλλη μορφή ανατροφοδότησης. Επειδή οι μαθητές με ΜΔ χρειάζονται συνήθως περισσότερο χρόνο από τους υπόλοιπους συμμαθητές τους, είναι καλό ο καθηγητής να παρέχει τον απαιτούμενο χρόνο σκέψης πριν δώσει τη σωστή ορθογραφία της λέξης, Να ξαναδίνεται το κείμενο στο μαθητή έτσι ώστε να προχωρήσει σε αυτοδιόρθωση. Οι ενδεικτικές αυτές στρατηγικές είναι χρήσιμες τόσο για την παραγωγή γραπτού λόγου όσο και για την υπαγόρευση κειμένων. Φυσικά κάθε εκπαιδευτικός προσαρμόζει τη διαδικασία και τις δοκιμασίες ανάλογα με το επίπεδο των μαθητών του. Για την αναγνωστική κατανόηση κειμένων χρειάζονται μία σειρά από βήματα προκειμένου να βοηθηθούν οι μαθητές με ΜΔ. Πιο συγκεκριμένα ο μαθητής θα πρέπει να προχωρήσει στα τρία 6

7 είδη κατανόησης: Κυριολεκτική: Απαιτούμε από το μαθητή να κατανοήσει πληροφορίες, Συμπερασματική: Απαιτούμε από το μαθητή να χρησιμοποιήσει τις πληροφορίες και να προχωρήσει στην εξαγωγή συμπερασμάτων και κρίσεων, Κατανόηση εκτίμησης: Απαιτούμε ο μαθητής να διαβάσει το κείμενο με κριτική λογική και να προβεί σε κρίσεις κάθε είδους. Δεξιότητες αναγνωστικής κατανόησης α) Κυριολεκτική κατανόηση: Χρήση στρατηγικής αστεριού: Τί, πού, πώς, πότε, γιατί Χρήση μνημονικού χάρτη Χρήση στρατηγικής γνωρίζω τι ξέρω, γνωρίζω τι θέλω να μάθω, γνωρίζω τι έμαθα Ανάκληση κύριων ιδεών, λεπτομερειών πλοκής και πληροφορίας Σημασία λεξιλογίου, σύντομη περιγραφή. β) Συμπερασματική κατανόηση: Ερμηνεία θεμάτων, στόχων ή ηθικών διδαγμάτων που δεν διατυπώνονται ευθέως, Ερμηνεία μεταφορικού λόγου, Εξαγωγή συμπερασμάτων για τα χαρακτηριστικά των χαρακτήρων της πλοκής, Εξαγωγή συμπερασμάτων για σχέσεις αιτίου και αποτελέσματος. γ) Κατανόηση εκτίμησης: Κρίσεις ολοκλήρωσης της πλοκής, Κρίσεις συμφωνίας ή αποδοχής, Συναισθηματικές αντιδράσεις στο περιεχόμενο ή στα αντικείμενα, Αναγνώριση συγκεκριμένων ιδεών που γενικά δεν του φαίνονται σωστές. Ο καθηγητής λοιπόν θα πρέπει να προχωρήσει σε εκτιμητικές, συμπερασματικές και κυριολεκτικές ερωτήσεις, καθώς και να διερευνήσει τη σημασία των άγνωστων λέξεων. Χρειάζεται προσοχή η επιλογή του κειμένου που θα πρέπει να είναι του επιπέδου του μαθητή, για να μπορεί να αποκωδικοποιεί τις λέξεις αλλά και να αγγίζει τα ενδιαφέροντά του. Τρόποι αξιολόγησης: Συμπλήρωση κενών με την κατάλληλη λέξη, Ολοκλήρωση ελλιπών προτάσεων, Αλληλουχία προτάσεων, Ανάγνωση παραγράφων και ερωτήσεις, Τίτλοι παραγράφων, Μικρή περίληψη του κειμένου (αναδιήγηση), Ερωτήσεις κλειστού τύπου για τις οποίες απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στη διατύπωσή τους. Είναι βέβαια προφανές ότι η επιλογή εργαλείων αξιολόγησης και στρατηγικών προσαρμόζονται κάθε φορά με βάση τα χαρακτηριστικά τους, αλλά και τα χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου μαθητή με ΜΔ. Θεωρούμε ότι η διδασκαλία στρατηγικών πρέπει να αποτελεί κομμάτι της καθημερινής διδασκαλίας. Αν παρουσιαστεί αυτόνομα ως ξεχωριστή ενότητα αποκομμένη από το περιεχόμενο, οι στρατηγικές δύσκολα θα ενσωματωθούν στην καθημερινή πρακτική των μαθητών. Επίσης αν σε κάποιες από αυτές οι μαθητές δεν επανέρχονται στην εφαρμογή τους σε τακτά χρονικά διαστήματα, θα ξεχαστούν εύκολα, ιδιαίτερα από τους μαθητές με ΜΔ. Εξάλλου η καλλιέργεια θετικού και φιλικού κλίματος μέσα στην τάξη, η ενθάρρυνση του μαθητή που διδάσκεται κάθε φορά και η ενίσχυση μέσω της ανατροφοδότησης θα πρέπει να είναι τα βασικά στοιχεία της εκπαιδευτικής διαδικασίας. 5. Διαδικασίες τροποποίησης προγράμματος 7

8 Με πρωτοβουλία ορισμένων φωτισμένων Διευθυντών υπάρχουν γυμνάσια όπου διδάσκονται προαιρετικά μαθήματα μετά τη λήξη του ωραρίου, όπως κεραμική, ψηφιδωτό, φωτογραφία, χορός, ζωγραφική και θέατρο. Είναι μια θαυμάσια ευκαιρία να πάρουν μέρος στα τμήματα αυτά μαθητές με ΜΔ, διότι έτσι θα προβάλουν κρυμμένες δεξιότητες, θα κερδίσουν τον έπαινο και το θαυμασμό και θα αποκτήσουν αυτοπεποίθηση. Ένας άλλος αξιόλογος θεσμός που λειτουργεί στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση από το 2003 είναι τα Τμήματα Ένταξης τα οποία προχωρούν με αργούς ρυθμούς, λόγω έλλειψης ειδικού εκπαιδευτικού προσωπικού. Στα τμήματα αυτά φοιτούν μαθητές με ΜΔ και διδάσκονται τα φιλολογικά μαθήματα και τα μαθηματικά ξεχωριστά από την κοινή τάξη. Αν και στην αρχή της ίδρυσής τους τα τμήματα αυτά ξένισαν καθηγητές και μαθητές, η πράξη έχει δείξει ότι τέτοια τμήματα θα έπρεπε να υπάρχουν σε κάθε σχολείο. Δημιουργείται βέβαια μια δυσκολία στο ωρολόγιο πρόγραμμα, αλλά με καλή θέληση τα τεχνικά προβλήματα ξεπερνιούνται. Στα τμήματα αυτά εφαρμόζονται διαφορετικές μέθοδοι από την κοινή τάξη, με αποτέλεσμα τα παιδιά με ΜΔ να έχουν ουσιαστική βοήθεια. Τηρείται ξεχωριστός φάκελος για τον κάθε μαθητή και εφαρμόζεται εξατομικευμένο πρόγραμμα διδασκαλίας. Δεν έχει σημασία αν στο τέλος της χρονιάς η ύλη είναι πολύ μικρότερη από αυτήν της κοινής τάξης. Οι στόχοι είναι διαφορετικοί κάθε φορά και προσαρμόζονται ανάλογα με τις εκάστοτε περιστάσεις. Εξάλλου τελευταία καθηγητές των υπόλοιπων μαθημάτων έχουν πειστεί ότι διαφορετικές εργασίες θα πρέπει να ανατίθενται στα παιδιά με ΜΔ, ξεχωριστή ύλη στο τέλος της χρονιάς και διαφοροποιημένα θέματα στις προαγωγικές εξετάσεις. Είναι βέβαιο προαπαιτούμενο να υπάρχει στενή συνεργασία του καθηγητή του τμήματος Ένταξης με τους υπόλοιπους συναδέλφους σχετικά με την πρόοδο των μαθητών τους. Το ζητούμενο είναι να μη δει το σχολείο τα παιδιά αυτά ως «μπελά» που θα πρέπει να τα οδηγήσει απλά στην αποφοίτησή τους από το Γυμνάσιο. Επειδή οι μαθητές με ΜΔ συνήθως είναι πλούσια σε συναισθήματα που δεν είχαν ποτέ τη δυνατότητα να τα εκφράσουν, θα πρέπει να το κάνουν τώρα μάλιστα που βρίσκονται στην εφηβεία τους. Άρα πρέπει να εισπράξουν αγάπη και στήριξη από το νέο τους σχολικό περιβάλλον, έτσι ώστε να ολοκληρωθούν ως προσωπικότητες. 6. Χρήση τεχνικών και υλικών για την επίτευξη των στόχων Στο σημερινό σχολείο υπάρχουν πολλά μέσα που βοηθούν στην επίτευξη των διδακτικών στόχων, της: Η προβολή μιας βιντεοταινίας ή ταινίας DVD σχετικής με το περιεχόμενο του μαθήματος για της ώρας ελκύει την προσοχή των μαθητών, καθώς οι εικόνες εναλλάσσονται γοργά και συνοδεύονται από ήχο. Αν στο σχολείο υπάρχει Σχολική Βιβλιοθήκη ΕΠΕΑΕΚ τα πράγματα γίνονται πιο εύκολα, καθώς ο χώρος γίνεται πιο οικείος και είναι περιορισμένος και ελεγχόμενος. Εξάλλου ο καθηγητής μπορεί να διακόψει την προβολή για να εκφραστούν απορίες ή να επαναλάβει κάποια σκηνή, αν οι μαθητές το ζητήσουν, Στο μαγνητόφωνο οι μαθητές μπορούν να ακούσουν έναν ποιητή να απαγγέλλει ποιήματά του, ένα ποίημα που έχει μελοποιηθεί και να σιγοτραγουδούν και αυτοί. Η εμπειρία της έχει δείξει ότι τα παιδιά με ΜΔ δυσκολεύονται να βρουν το ρυθμό ακόμη και από απλές μελωδίες, οπότε είναι χρήσιμο να εξασκηθούν με τον τρόπο αυτό, Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές είναι απαραίτητο εργαλείο στα χέρια του εκπαιδευτικού. Οι μαθητές με ΜΔ μπορούν να απαντούν σε ερωτήσεις κλειστού τύπου μόνο με το πάτημα της κουμπιού και την ίδια στιγμή να γίνεται η αξιολόγηση και η αυτοδιόρθωση. Δεν είναι τυχαίο εξάλλου που τα περισσότερα προγράμματα που κυκλοφορούν για σχολική χρήση επιβραβεύουν της χρήστες με χειροκρότημα ή με επιφωνήματα επιδοκιμασίας. Τα παιδιά έτσι δε διστάζουν να απαντήσουν ούτε ντρέπονται, αν η απάντησή της είναι λανθασμένη, Χρήση επιτραπέζιων παιχνιδιών, της κυβόλεξο ή κάρτες μνήμης. Με τα παιχνίδια αυτά εξασκείται η μνήμη, η αντίληψη, η ορθογραφία, καθώς οι λέξεις 8

9 «φωτογραφίζονται», ενισχύεται η συνεργασία μέσα στην ομάδα, η πειθαρχία της κανόνες του παιχνιδιού, η αυτοπεποίθηση και η ενεργός συμμετοχή, Υλικά, όπως η πλαστελίνη και ο πηλός, βοηθούν τα παιδιά να πλάσουν ακόμη και τα γράμματα της αλφαβήτου, πριν τα αποτυπώσουν στο χαρτί ή να δώσουν μορφή σε ό,τι θέλουν, Οι τέμπερες, οι δακτυλομπογιές και τα ακρυλικά χρώματα ενισχύουν τη δημιουργική φαντασία των μαθητών με ΜΔ. Είναι ίσως ευκολότερο να ζωγραφίσουν τη σχεδία του Οδυσσέα, παρά να την περιγράψουν με λέξεις, Στο μάθημα της νεοελληνικής γλώσσας χρήσιμες είναι οι κάρτες με λέξεις ή οικογένειες λέξεων και μπορεί ο καθηγητής να ζητήσει από της μαθητές να συνδυάσουν της λέξεις μεταξύ της, να δημιουργήσουν προτάσεις ή να βρουν συνώνυμα και αντώνυμα, Στο μάθημα της ιστορίας οι μαθητές με ΜΔ δυσκολεύονται αρκετά, γιατί δεν μπορούν να ανακαλέσουν στη μνήμη της με λεπτομέρειες ένα περιστατικό και συχνά μπερδεύουν την αλληλουχία των γεγονότων. Γι αυτό ο καθηγητής θα πρέπει να χρησιμοποιεί σε κάθε ενότητα της εικόνες που θα βοηθήσουν το παιδί να ταυτίσει την εικόνα με το γεγονός. 7. Παράγοντες που επιδρούν στην εξέλιξη της προσωπικότητας του παιδιού της δομή οικογένειας, ποιότητα σχέσεων, συναισθηματικό κλίμα, κοινωνικές επιδράσεις, αξίες και κοινωνικούς κανόνες, προϋποθέσεις της ζωής, πολιτισμικούς παράγοντες Για τη συγκρότηση της προσωπικότητας ενός ατόμου παίζουν ρόλο ποικίλοι παράγοντες. Ιδιαίτερα για τα άτομα με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες το θέμα είναι πολύ πιο πολύπλοκο, καθώς οι ισορροπίες είναι πιο εύθραυστες με συνέπεια τα άτομα αυτά να είναι περισσότερο ευάλωτα στους εξωτερικούς παράγοντες. Δομή οικογένειας-ποιότητα σχέσεων-συναισθηματικό κλίμα Κατ αρχάς η οικογένεια θα πρέπει να έχει αποδεχτεί το πρόβλημα του παιδιού. Αν έχει γίνει μια πρώιμη παρέμβαση από την πρώτη σχολική ηλικία ακόμη, τα θετικά αποτελέσματα θα φανούν στη συνέχεια. Οι συχνές συναντήσεις των γονέων με επαγγελματίες της εκπαίδευσης βοηθούν να γίνουν μικρά, αλλά σταθερά βήματα στην πρόοδο του μαθητή. Η ψυχολογική στήριξη του παιδιού, ο έπαινος για τα μικρά βήματα που σημειώνει στη σχολική του επίδοση, η ανάθεση πρωτοβουλιών, είναι στοιχεία που θα συμβάλουν θετικά στο κτίσιμο της προσωπικότητάς του. Η ενωμένη οικογένεια που διέπεται από αλληλοσεβασμό, αλληλοστήριξη, αλληλεγγύη και προπαντός ειλικρίνεια είναι το πρότυπο για τα παιδιά αυτά και στις διαπροσωπικές σχέσεις που θα δημιουργήσουν από την έναρξη της εφηβείας τους και μετά. Είναι λάθος να έχουμε από τέτοια παιδιά υπερβολικές απαιτήσεις στην πρόοδό τους στο σχολείο, όπως είναι λάθος να τα συγκρίνουμε με τους συμμαθητές τους ή τα άλλα παιδιά της οικογένειας. Τέτοιες συγκρίσεις διαταράσσουν τις ισορροπίες και το συναισθηματικό κλίμα. Δεν υπάρχει φοβερότερη κατάσταση, φοβερότερο βίωμα που να αναστατώνει και να διαλύει την εφηβική ψυχή, όσο το γεγονός του διαζυγίου. Όταν χωρίζουν οι γονείς χωρίζουν και οι έφηβοι με την πραγματικότητα της ζωής. Από την εμπειρία μας στην εκπαίδευση καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι τα παιδιά που έπεσαν θύματα πρόσφατου διαζυγίου, έχουν σχεδόν πάντα σχολική υποεπίδοση. Μέσα στην οικογένεια γεννιέται ένα κλίμα καχυποψίας και ψυχικής υπερέντασης. Το χειρότερο είναι όταν οι δυο σύζυγοι είναι διχασμένοι σχετικά με τη διαπαιδαγώγηση του παιδιού, την τιμωρία που τυχόν θα επιβληθεί, με αποτέλεσμα ο έφηβος να αρνείται τις νουθεσίες των γύρω του και να βλέπει με επιφυλακτικότητα κάθε διάθεση σύμπραξης και φιλίας. 9

10 Κοινωνικό περιβάλλον Από νωρίς πρέπει να διδαχτούν οι κοινωνικοί κανόνες, όπως αυτοί του σεβασμού της ευπρέπειας και της ευγένειας έτσι ώστε να διαμορφώσουν τα παιδιά αυτά ένα σύστημα κοινωνικών αξιών σταθερό και αλώβητο από εξωτερικούς παράγοντες. Όπως είναι γνωστό, τα κύρια χαρακτηριστικά της εφηβικής ηλικίας δεν είναι μόνο οι βιοσωματικές μεταβολές και η νοητική και γλωσσική ανάπτυξη, αλλά κυρίως οι ψυχολογικές μεταβολές, οι καταστάσεις, οι διαθέσεις και οι προσπάθειες για κοινωνική προσαρμογή και ένταξη. Οι μαθητές μας δεν ζουν αποκλειστικά μέσα στην οικογένεια ούτε επηρεάζονται φυσικά μόνο από αυτή. Θα βρεθούν μέσα στις κοινωνικές τους συναναστροφές, θα έρθουν σε επαφή με ιδέες, αντιλήψεις, τάσεις, νοοτροπίες και ιδιαιτερότητες και θα προσπαθήσουν να δώσουν το στίγμα της δικής τους παρουσίας. Για τα παιδιά με ΜΔ η κοινωνία μας δεν έχει να επιδείξει θετικές περγαμηνές τουλάχιστον προς το παρόν, καθώς έχουν γνωρίσει τον αποκλεισμό από τις παρέες και το στιγματισμό. Καθώς τα παιδιά δεν έχουν καθόλου ελεύθερο χρόνο, το παιχνίδι που λειτουργεί ως ένα μέσο έκφρασης ασυνείδητων συγκρούσεων και ανάπτυξης κοινωνικών σχέσεων είναι λιγοστό και συχνά περιορισμένο στο μικρό χώρο ενός διαμερίσματος, μακριά από την απλοχωριά του φυσικού περιβάλλοντος. Η τηλεόραση έχει αντικαταστάσει ένα μεγάλο μέρος της ανθρώπινης επαφής συμβάλλοντας στη μείωση της κοινωνικοποίησης του παιδιού. Αυτές οι συνθήκες δημιουργούν συμπίεση συναισθημάτων στο παιδί, με αποτέλεσμα να αυξηθεί περισσότερο η επιθετικότητά του, γεγονός που μειώνει τη δυνατότητά του να αντεπεξέλθει στις δυσκολίες του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος του σχολείου. Εξάλλου ο ανταγωνισμός, μια άλλη χαρακτηριστική κοινωνική αξία, είναι συνυφασμένος με την επιθετικότητα. Χρειάζεται λοιπόν όσοι συναναστρέφονται το παιδί να εκπέμπουν ξεκάθαρα μηνύματα και με τη στάση τους να δείχνουν στην πράξη το σωστό πρότυπο. Ειδάλλως το παιδί θα εισπράξει σύγχυση και άγχος, παράγοντες που θα σταθούν εμπόδιο στην προσωπική του εξέλιξη και επιτυχία. Δυστυχώς το σχολείο ενισχύει τις ανισότητες ανάμεσα στα παιδιά, ανισότητες που είναι αποκύημα του κοινωνικού συστήματος. Είναι λοιπόν αναγκαίο το παιδί να στραφεί στη δημιουργική έκφραση (σχέδιο, ομαδική δουλειά, δημιουργική απασχόληση), έτσι ώστε να εκφράσει τις ασυνείδητες ενορμήσεις του και να κυριαρχήσει πάνω τους, πράγμα που του δίνει τη δυνατότητα να οδηγηθεί στην ωριμότητα. Γ. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Στην εργασία αυτή παρουσιάστηκαν παιδαγωγικές μέθοδοι, και στρατηγικές της διδακτικής διαδικασίας που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους μαθητές με ΜΔ να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του νέου σχολικού περιβάλλοντος. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να θεωρηθούν ως οι μόνες ενδεδειγμένες, καθώς κάθε εκπαιδευτικός προσαρμόζει τη διδασκαλία του ανάλογα με τις προσωπικές του θεωρήσεις και το επίπεδο των μαθητών του. Το σημαντικό είναι να δοθούν κίνητρα στους μαθητές αυτούς, να προκληθεί μια δημιουργική διάθεση, εξασφαλίζοντάς τους ένα μη απειλητικό περιβάλλον και προσαρμόζοντας κάθε φορά τους διδακτικούς στόχους, προκειμένου να επιτευχθεί το ποθητό αποτέλεσμα. 10

11 Β Ι Β Λ Ι Ο Γ ΡΑ Φ Ι Α Άτομα με ειδικές ανάγκες, 1997: τόμοι Α -Β, Αθήνα. Σεμινάριο Μαθησιακές δυσκολίες: Σύγχρονες απόψεις και τάσεις, Ελληνική Εταιρεία Ψυχικής Υγιεινής και Νευροψυχιατρικής του Παιδιού, 1990: Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα. Συνεκπαίδευση παιδιών με και χωρίς προβλήματα μάθησης και συμπεριφοράς, 1997: (επιμ. Ε. Τάφα), Αθήνα. Υπουργείο Εθνικής Παιδείας & Θρησκευμάτων, Γενική Διεύθυνση Σπουδών Π.Ε.&Δ.Ε., Διεύθυνση Ειδικής Αγωγής, Τμήμα Γ. Ειδική μαθησιακή δυσκολία (δυσλεξία), Αθήνα. Αναγνωστόπουλος Δ., 2001: Μαθησιακές διαταραχές, στο Γ. Τσιάντη (επιμ.), Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική, Καστανιώτης, Αθήνα. Δήμου Γ., 1991: Μαθησιακές δυσκολίες στο σχολείο: Μια θεωρητική προσέγγιση, Επιστημονική Επετηρίδα του Π.Τ.Δ.Ε. 4. Ζιώγου-Καραστεργίου Σ., 1996: Η παιδαγωγική σκέψη από τον Πλάτωνα ως τη Μ. Μοντεσσόρι, Θεσσαλονίκη. Κολτσίδας Α., 1988: Ψυχοκοινωνιολογία της αγωγής του εφήβου, Θεσσαλονίκη. Μακρή Μπότσαρη Ευ., 2001: Αυτοαντίληψη και αυτοεκτίμηση. Μοντέλα, ανάπτυξη, λειτουργικός ρόλος και αξιολόγηση, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα. Νούσια Ε., 1990: Οι μαθησιακές δυσκολίες κάτω από το φως των σχέσεων του εφήβου με το περιβάλλον του, Πρακτικά Σεμιναρίου Μαθησιακών Δυσκολιών, Σύλλογος Αποφοίτων του Αμερικάνικου Κολεγίου «Ανατόλια», Θεσσαλονίκη. Παντελιάδου Σ., 1999: Διδασκαλία Γλώσσας και Μαθηματικών για Παιδιά με Μαθησιακές Δυσκολίες, Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη. Παντελιάδου Σ., 2000: Μαθησιακές Δυσκολίες και Εκπαιδευτική Πράξη, Αθήνα. Σούλης Σ., 1997: Παιδιά με Μαθησιακές Δυσκολίες. Η συστημική-εποικοδομητική θεωρία ως βάση ψυχοπαιδαγωγικών και διδακτικών παρεμβάσεων, Ανοικτό Σχολείο 64, Στασινός Δ., 1999: Δυσλεξία στο σχολείο: Η εμπειρία ενός αιώνα, Gutenberg, Αθήνα, Φλωράτος Μ.-Μ., 1998: Μαθησιακές δυσκολίες και όχι τεμπελιά. Διδακτικά προγράμματα για την αντιμετώπιση προβλημάτων στο σχολείο και στο σπίτι σε ανάγνωση, γραφή, ορθογραφία, Οδυσσέας, Αθήνα. Brim S. A. Whitaker D. P., 2000: Motivation and students with attention deficit hyperactivity 11

12 disorder. Preventing School Failure, 44(2), Clay Μ., 1993: Reading Recovery: A guidebook for teachers in training, Heinemann, Auckland. Cordie A., 1995: Κουμπούρες δεν υπάρχουν: Ψυχανάλυση και σχολική αποτυχία, Ολκός, Αθήνα. Haris K. Graham S., 1996: Making the writing process work: Strategies for composition and selfregulation, MA, Brookline Books, Cambridge. Wallis Cl., 2006: New insights into the hidden word of autism, Time,

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Σεντελέ Αικατερίνη, Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπαίδευσης ΠΡΟΛΟΓΟΣ Αξιολόγησα τους μαθητές μου θεωρώντας την αξιολόγηση σαν μια διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ Παιδαγωγικά παιχνίδια Ελεύθερος συνειρμός Το παιχνίδι ρόλων Οραματισμός Ζωγραφική / Σχέδιο Εργασία σε μικρές ομάδες Επισκέπτες ομιλητές Χρήση Βίντεο Ανάθεση εργασιών Τα παιδαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

Αναστάσιμες ευχές, Χρόνια Πολλά, καλή συνέχεια και καλή δύναμη στο

Αναστάσιμες ευχές, Χρόνια Πολλά, καλή συνέχεια και καλή δύναμη στο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛ. ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Τηλ. 2810 246860 Ταχ. Δ/νση: Ρολέν 4, 713

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση ως μηχανισμός ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας

Η αξιολόγηση ως μηχανισμός ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας Η αξιολόγηση ως μηχανισμός ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Αξιολόγηση του μαθητή Βασικός στόχος της αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή δραστηριοτήτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

Προσαρμογή δραστηριοτήτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Προσαρμογή δραστηριοτήτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Στόχοι της εισήγησης Να παρουσιαστούν οι βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Μαθησιακές Δυσκολίες Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1 Θεματικές ενότητες του μαθήματος Θεωρητικό πλαίσιο της διαδικασίας εκμάθησης

Διαβάστε περισσότερα

=> Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν έναν ανομοιογενή πληθυσμό

=> Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν έναν ανομοιογενή πληθυσμό Μαθησιακές Δυσκολίες ΟΡΙΣΜΟΣ - Παρόλο που ο όρος χρησιμοποιείται εδώ και 40 χρόνια περίπου, δεν υπάρχει συμφωνία πάνω στα αποδεκτά κριτήρια που ορίζουν τις μαθησιακές δυσκολίες είτε στον κλινικό είτε στον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Σχολικής Τάξης μέσα από ομαδοσυνεργατική προσέγγιση. Μπέλλου Ιωάννα: Σχ. Σύμβουλος Πληροφορικής

Διαχείριση Σχολικής Τάξης μέσα από ομαδοσυνεργατική προσέγγιση. Μπέλλου Ιωάννα: Σχ. Σύμβουλος Πληροφορικής Διαχείριση Σχολικής Τάξης μέσα από ομαδοσυνεργατική προσέγγιση Μπέλλου Ιωάννα: Σχ. Σύμβουλος Πληροφορικής ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ορισμός O σχολική αίθουσα O κοινωνική ομάδα O σύστημα σχέσεων O σύστημα αλληλεπιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Ι. Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών. Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο

Παράρτημα Ι. Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών. Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο Παράρτημα Ι Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο Σημειώστε τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας σας με τις παρακάτω προτάσεις, με βάση την επεξήγηση που ακολουθεί:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση 390 παιδιά Το πλαίσιο εφαρμογής 18 τμήματα Μονάδα Ειδικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών «Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών Ρωτώ τον εαυτό μου Κάνε αυτήν την απλή ερώτηση στον εαυτό σου, κάθε πρωί στην πορεία σου για το

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες και Προβλήματα Προσαρμογής κατά τη Μετάβαση στη Δευτεροβἀθμια Εκπαίδευση»

«Μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες και Προβλήματα Προσαρμογής κατά τη Μετάβαση στη Δευτεροβἀθμια Εκπαίδευση» «Μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες και Προβλήματα Προσαρμογής κατά τη Μετάβαση στη Δευτεροβἀθμια Εκπαίδευση» Ευδοξία Παναγιωτίδου Ψυχολόγος Α ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Θεσ/νίκης ΟΡΙΣΜΟΣ ΜΔ Οι Μαθησιακές Δυσκολίες (ΜΔ) είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό.

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό. Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια 1 Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο Δρ. Αργύριος Θ. Αργυρίου Διευθυντής Εκπαίδευσης Περιφερειακής ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ικανότητες του γραμματισμού. Έτσι, οι μαθητές με αναπτυγμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 01-03-2014 (3 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σύνοψη Μαθησιακών Δυσκολιών Διεπιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Δρ Κωνσταντίνα Κηροποιού Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Καβάλας ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Ομαδοσυνεργατική μάθηση. Γιατί; Στη σύγχρονη εποχή, κοινωνικοί παράγοντες, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοποί της παρουσίασης Παρουσίαση των Ψυχοκινητικών, γνωστικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Συμμετοχή στο Πρόγραμμα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕΣΩ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΔΡΑΣΗΣ Σχολική χρονιά: 2015-2016 ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Παιδιά με ειδικές ανάγκες Κατηγορίες διαφορετικών δυνατοτήτων Διανοητικές αναπηρίες (νοητική καθυστέρηση) Μαθησιακές δυσκολίες Συναισθηματικές ή συμπεριφορικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική. Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση. ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία

Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική. Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση. ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία ως κατασκευή και όχι ως μετάδοση ως αποτέλεσμα εμπειρίας και όχι ως μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας.

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1 Εισαγωγή Στη σημερινή παρουσίαση εξετάζεται και αναλύεται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Μάθημα: Νέα Ελληνικά Γ Γυμνασίου. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Ενότητα 6, Μέρος Δ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Μάθημα: Νέα Ελληνικά Γ Γυμνασίου. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Ενότητα 6, Μέρος Δ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Μάθημα: Νέα Ελληνικά Γ Γυμνασίου ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Ενότητα 6, Μέρος Δ Η παρούσα διδακτική πρόταση πραγματοποιήθηκε στο Περιφερειακό Γυμνάσιο Πέρα Χωρίου και Νήσου σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗ Ανατροφοδότηση εκπαιδευτικής διαδικασίας Εντοπισμός μαθησιακών ελλείψεων Στασιμότητα μαθητών Επανάληψη τάξης Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΜΕΙΩΣΗ ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΩΝ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΑΥΞΗΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Διαβάστε περισσότερα

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας με θέμα: Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Ιωάννινα Νοέμβριος2012 Επόπτης καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Εκπονήτριες: Αρμυριώτη Βασιλική (11071)

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Με τον όρο αυτοεκτίμηση εννοούμε τον βαθμό στον οποίο εκτιμούμε, σεβόμαστε αλλά και αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι. Με λίγα και απλά λόγια, είναι η εσωτερική αντίληψη που

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 6: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη Επαγγελματικής Μάθησης «Διδασκαλία Κατανόηση Γραπτού Λόγου

Υποστήριξη Επαγγελματικής Μάθησης «Διδασκαλία Κατανόηση Γραπτού Λόγου Υποστήριξη Επαγγελματικής Μάθησης «Διδασκαλία Κατανόηση Γραπτού Λόγου Ανάγκη εκπαιδευτικών για αυτοαξιολόγηση σχολικής μονάδας Ανάγκη για αξιολόγηση δράσης για σχολική βελτίωση (2013-14) με τη βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Κατσούγκρη Αναστασία

Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Κατσούγκρη Αναστασία Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Κατσούγκρη Αναστασία akatsou0708@gmail.com Διαφοροποίηση στη διδασκαλία Προϋπόθεση για την συνεκπαίδευση Η προσαρμογή της διδασκαλίας για να ανταποκριθεί σε διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Φ.Ε.Κ. τεύχος Β αρ. φύλλου 303/13-03-2003, Παράρτημα Α, Μάιος 2003 Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Βασικός σκοπός της αξιολόγησης του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία:

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: 1. Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία εξέτασης των μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας Μέσα Στιλ Αγωγής Σχέση σκοπών-μέσων και μεθόδων αγωγής Οι μέθοδοι, οι τεχνικές και τα μέσα της παιδαγωγικής διαδικασίας εξαρτώνται από τους σκοπούς της Σχέση σκοπών-μέσων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ ΟΥΣΑ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ:. Σας παρακαλούμε, απαντώντας στα δύο ερωτηματολόγια που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Σαλτερής Νικόλαος Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Νομαρχίας Πειραιά Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας

Σαλτερής Νικόλαος Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Νομαρχίας Πειραιά Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σαλτερής Νικόλαος Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Νομαρχίας Πειραιά Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας 34ο Δ.Σ. Πειραιά Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων Σχολείο και Γονείς Διάρθρωση παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση του μαθητή: προβλήματα και σύγχρονες τάσεις. Νίκος Χανιωτάκης Επίκουρος Καθηγητής Π.Τ.Δ.Ε. - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Η αξιολόγηση του μαθητή: προβλήματα και σύγχρονες τάσεις. Νίκος Χανιωτάκης Επίκουρος Καθηγητής Π.Τ.Δ.Ε. - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Η αξιολόγηση του μαθητή: προβλήματα και σύγχρονες τάσεις Νίκος Χανιωτάκης Επίκουρος Καθηγητής Π.Τ.Δ.Ε. - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Από την αρχή της καταγωγής στην αρχή της επίδοσης Δάσκαλος: -Για να είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή.

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή. Προσέλευση μαθητών. Κολύμβηση Φυσική Αγωγή. Τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες υπό την επίβλεψη έμπειρων γυμναστών και κάνουν ασκήσεις για την καλύτερη φυσική κατάστασή τους και παιχνίδια ομαδικότητας, συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ ΟΥΣΑ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ:. Σας παρακαλούμε, απαντώντας στα δύο ερωτηματολόγια που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Ηράκλειο, Αρ. Πρωτ.: 593

Ηράκλειο, Αρ. Πρωτ.: 593 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛ. ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Τηλ. 2810 246860 Ταχ. Δ/νση: Ρολέν 4, 713

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Διαδικασία η γνώση ως ανάπτυξη υψηλών νοητικών λειτουργιών (

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι Συνάντησης. Λευκή Κουρέα & Έλενα Αγαπίου Πανεπιστήμιο Κύπρου Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 10/23/16

Στόχοι Συνάντησης. Λευκή Κουρέα & Έλενα Αγαπίου Πανεπιστήμιο Κύπρου Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 10/23/16 Στηρίζοντας Ομάδες Μαθητών μέσω Δευτερογενούς Πρόληψης: Η Εφαρμογή της Στρατηγικής «Ελέγχω Αποχωρώ» στο Σύστημα ΠροΘεΣυ μέσα από Μελέτη Περίπτωσης Λευκή Κουρέα & Έλενα Αγαπίου Πανεπιστήμιο Κύπρου Υπουργείο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών 3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται τα συνοπτικά περιγράμματα των μαθημάτων που διδάσκονται στο Πρόγραμμα Σπουδών, είτε αυτά προσφέρονται από το τμήμα που είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑ 1 ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΜΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

ΣΥΣΤΗΜΑ 1 ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΜΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑ 1 ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΜΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Α/Α ΚΡΙΤΗΡΙΑ A. ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ 1 Διαχείριση της τάξης (π.χ. τήρηση κανονισμών) 2 Αξιοποίηση διδακτικού

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο Διευθυντών Σχολικών Μονάδων 49 ης Περιφέρειας για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής Βίας

Σεμινάριο Διευθυντών Σχολικών Μονάδων 49 ης Περιφέρειας για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής Βίας Σεμινάριο Διευθυντών Σχολικών Μονάδων 49 ης Περιφέρειας για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής Βίας Σχολικός Σύμβουλος: Ανδρέας Ν. Ζεργιώτης Αχαρνές, Ιανουάριος 2013 Έρευνα Ε.Κ.Κ.Ε. : Νεανική Βία μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογική υποστήριξη παιδικού αθλητισμού

Ψυχολογική υποστήριξη παιδικού αθλητισμού ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΕΑΕΚ Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής ΜΚ 208, Διάλεξη 12 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Συγχρηματοδότηση Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (Ε.Κ.Τ.) Ευρωπαϊκό Ταμείο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Απογευματινή Επιμορφωτική Συνάντηση με τους εκπαιδευτικούς των Γυμνασίων της Γενικής Παιδαγωγικής ευθύνης

Απογευματινή Επιμορφωτική Συνάντηση με τους εκπαιδευτικούς των Γυμνασίων της Γενικής Παιδαγωγικής ευθύνης Κωνσταντίνα Δ. Κηροποιού Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Καβάλας Απογευματινή Επιμορφωτική Συνάντηση με τους εκπαιδευτικούς των Γυμνασίων της Γενικής Παιδαγωγικής ευθύνης Θέμα: Εφαρμογή των Βιωματικών Δράσεων

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Ειδική Φυσική Αγωγή. Ενότητα 3η: Εξατομικευμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα (Ε.Ε.Π.)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Ειδική Φυσική Αγωγή. Ενότητα 3η: Εξατομικευμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα (Ε.Ε.Π.) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 3η: Εξατομικευμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα (Ε.Ε.Π.) Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική Υ.Α Γ2/6646/20-11-97 Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική ΥΠΕΠΘ-Γ2/6646120.Ι 1.97 Ενηµέρωση για το πρόγραµµα επιµόρφωσης Καθηγητών στο Σχολικό Επαγγελµατικό Προσανατολισµό και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΤΙΛ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ

ΤΑ ΣΤΙΛ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΤΑ ΣΤΙΛ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Το «στιλ των εντολών».

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια»

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» «ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» 1 ο Γενικό Λύκειο Πάτρας Ερευνητική Εργασία Β Τάξης Σχολικού έτους 2012-2013 Ομάδα Ε Ας φανταστούμε μία στιγμή το σχολείο των ονείρων μας.

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Μέσα - Τεχνικές. Μέθοδοι της παιδαγωγικής διαδικασίας. Παρασκευή, 1 Φεβρουαρίου 2013

Μέσα - Τεχνικές. Μέθοδοι της παιδαγωγικής διαδικασίας. Παρασκευή, 1 Φεβρουαρίου 2013 Μέθοδοι της παιδαγωγικής διαδικασίας Μέσα - Τεχνικές http://users.uoa.gr/~dhatziha Αριθμός: 1 Σχέση σκοπών-μέσων και μεθόδων αγωγής Οι μέθοδοι, οι τεχνικές και τα μέσα της παιδαγωγικής διαδικασίας εξαρτώνται

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Βιβέτα Λυμπεράκη Ξένια Κωνσταντινοπούλου Καθηγήτριες αγγλικών ειδικής αγωγής Ποιοί μαθητές αναμένεται να αντιμετωπίσουν δυσκολία στις ξένες γλώσσες Μαθητές που: παρουσιάζουν δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. "Είμαι ο ίδιος μέσα και έξω από την τάξη; Γιατί;" Υπεύθυνη καθηγήτρια: Τζωρτζάτου Μάρια

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Είμαι ο ίδιος μέσα και έξω από την τάξη; Γιατί; Υπεύθυνη καθηγήτρια: Τζωρτζάτου Μάρια ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ "Είμαι ο ίδιος μέσα και έξω από την τάξη; Γιατί;" Υπεύθυνη καθηγήτρια: Τζωρτζάτου Μάρια Εισαγωγική Παρουσίαση από την υπεύθυνη καθηγήτρια. Με το παραπάνω θέμα ασχολήθηκαν κατά

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Καινοτόμες παρεμβάσεις για την αποτελεσματική συνεργασία των αναπληρωτών εκπαιδευτικών ΠΕ 70 με το υπόλοιπο εκπαιδευτικό προσωπικό και τα Στελέχη της Εκπαίδευσης Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Ολοήμερο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα