ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΒΙΟΥ ΣΤΟΝ ΑΣΤΑΚΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΕΡΙΧΩΡΑ A ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΤΑΚΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΒΙΟΥ ΣΤΟΝ ΑΣΤΑΚΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΕΡΙΧΩΡΑ A ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΤΑΚΟΥ 2011-2012"

Transcript

1 ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΒΙΟΥ ΣΤΟΝ ΑΣΤΑΚΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΕΡΙΧΩΡΑ A ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΤΑΚΟΥ

2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο Αστακός είναι µια γραφική παραθαλάσσια κωµόπολη της Ακαρνανίας, συσπειρωµένη θεαµατικά κάτω από το τραχύ φρύδι της Βελούτσας. Επίνειο µιας πλούσιας πεδινής και ηµιορεινής ενδοχώρας 200 τ.χ.. Ο µεγάλος κόλπος του, γνωστός στους ναυτιλλόµενους σαν «Σκάλωµα ραγαµέστου», ξανοίγεται από τη νησίδα «Πεταλάς» µέχρι το ακρωτήρι «Τουρκόβιγλα» και φράζεται αριστοτεχνικά µε την αλυσίδα των Εχινάδων νήσων, όπου έγινε η περίφηµη ναυµαχία του Lepante(1571 µ. Χ.). Αποτελεί την έδρα του ήµου Ξηροµέρου, ενώ ήταν πρώην έδρα του ήµου Αστακού µε πληθυσµό κατοίκους σύµφωνα µε την απογραφή του Εκτός της πόλης του Αστακού περιλαµβάνει 11 ακόµα δηµοτικά διαµερίσµατα: των Αγράµπελων, του Βασιλόπουλου, των Βλυζιανών, του Καραϊσκακίου, της Μαχαιράς, της Μπαµπίνης, της Παλαιοµάνινας, του Προδρόµου, της Σκουρτούς, του Στρογγυλοβουνίου και της Χρυσοβίτσας. Η ιστορία του Αστακού χάνεται στα βάθη των αιώνων. ε γνωρίζουµε το χρόνο που κατοικήθηκε η περιοχή. Ωστόσο ανασκαφικές έρευνες που διεξήχθησαν σε προϊστορικές θέσεις της περιοχής και βρέθηκαν τα λείψανα της νεολιθικής εποχής του σπηλαίου του Αγίου Νικολάου και ο Πρωτοελλαδικός οικισµός στο Πλατυγιάλι, δείχνουν ότι ο χώρος κατοικείτο κατά την δεύτερη χιλιετηρίδα π. Χ.. Η παράδοση ταυτίζει τον Αστακό µε την χώρα των Κυκλώπων, σύµφωνα µε την γοητευτική αφήγηση του Οµήρου. Η αρχαία πόλη αναφέρεται από τον Θουκυδίδη κατά την εξιστόρηση των γεγονότων του Πελοποννησιακού Πολέµου ( π. Χ.). Σε όλες τις ιστορικές περιόδους, Αρχαϊκή-Κλασσική-Ελληνιστική-Βυζαντινή, ο Αστακός, ο οποίος ιδρύθηκε από Κεφαλλονίτες, ήταν παρών. Κατά την περίοδο της Μακεδονικής ακµής( π. Χ.), ο Αστακός έχει δικό του νόµισµα που φέρει την επιγραφή ΑΣ και σύµβολο τον αστακό. Κατά τον 2 ο αι. π. Χ., η πόλη µέσα από επιγραφικές µαρτυρίες φαίνεται να συµµετέχει ενεργά στο «Κοινό των Ακαρνάνων». Μετά την µάχη στις Κυνός Κεφαλές η Ακαρνανία, στο σύνολό της σχεδόν, προσχώρησε στους Ρωµαίους, οι οποίοι διακήρυξαν την αυτονοµία και ελευθερία της. Κατά την βυζαντινή περίοδο, πρώτη αναφορά της πόλης µε το όνοµα Αστακός έχουµε τον 6 ο µ. Χ. αι., η οποία όµως δεν αποτελεί απόδειξη ύπαρξης της πόλης µε αυτό το όνοµα, κατά την περίοδο αυτή. Κατά την διάρκεια αραβικής επιδροµής στον 9 ο αι. µ. Χ. έχουµε την πρώτη µνεία της πόλης µε το όνοµα ραγαµέστος, το οποίο κατά τον M.Vasmer είναι σλαβικής προέλευσης και προέρχεται από την λέξη dzagomesto που σηµαίνει τόπος κοιλάδας ή καλός τόπος. Η ύπαρξη του σλαβικού τοπωνυµίου συνδέεται µε τις µετακινήσεις των Σλάβων, στα τέλη του 6 ου και στον 7 ο αι. µ. Χ., προς νότο. Μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης το 1204 και το µοίρασµα των εδαφών της Αυτοκρατορίας στους κατακτητές, η περιοχή της Ακαρνανίας και των παραλίων του Ιονίου, λόγω της σπουδαιότητας της θέσης τους για το εµπόριο, δόθηκαν στη Βενετία. Κατά τον 17 ο αι. η ραγαµέστος συναντάται στις πηγές, σε σχέση µε το λιµάνι της και τη σηµασία του για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις αλλά και το εµπόριο και την οικονοµία. Στα τέλη του 17 ου αι. και τον 18 ο αι., λόγω της έλλειψης ισχυρής κρατικής εξουσίας και των συνεχών τουρκικών επιδροµών, οι εναποµείναντες κάτοικοι της ραγαµέστου άρχισαν να αποµακρύνονται 2

3 από το παραθαλάσσιο αυτό χωριό και να µετακινούνται στις απόκρηµνες βορειοανατολικές πλαγιές της Βελούτσας. Εκεί εγκαταστάθηκαν και ίδρυσαν το γνωστό από την Επανάσταση του 1821 χωριό ραγαµέστο, το σηµερινό Καραϊσκάκη. Πριν από το 1900 και έως το 2 ο παγκόσµιο πόλεµο ο βρετανικός στόλος ναυλοχούσε στους κόλπους Αστακού και Πλατυγιαλίου επί µήνες κάθε έτος, απ όπου πραγµατοποιείτο µέρος της τροφοδοσίας του. Αποµεινάρι της παρουσίας του αποτελούν τα µνήµατα των Άγγλων στρατιωτών στο νεκροταφείο της πόλης. Την οικονοµική του ευηµερία από τα µέσα του περασµένου αιώνα -στον οποίο ανάγεται η ίδρυση του σύγχρονου Αστακού που βρίσκεται Ν του αρχαίου µε σχέδιο πόλης από Βαυαρούς αρχιτέκτονες- αντλούσε από την θάλασσά του και από το εµπόριο του βελανιδιού. Πράγµατι, στην εσωτερική επαρχία της πόλης εκτείνεται ένα από τα µεγαλύτερα δάση βελανιδιάς των Βαλκανίων. Κατάλοιπα της οικονοµικής αυτής ευµάρειας είναι τα παλαιά αρχοντικά που χαρακτηρίζουν τη φυσιογνωµία µιας «αρχόντισσας του Ιονίου» και απετέλεσαν το έναυσµα, µαζί µε τη ιστορικότητα του λιµανιού και την έξοχη ρυµοτοµία, να ανακηρυχθεί η πόλη του Αστακού ιστορικός τόπος και πολλά νεοκλασικά κτίρια διατηρητέα. Οι δραστηριότητες των κατοίκων στο γεωργικό, κτηνοτροφικό και αλιευτικό τοµέα, η ύπαρξη εµπορίου και των ηµοσίων Υπηρεσιών, που εξυπηρετούν ολόκληρη την περιοχή και η κίνηση του λιµανιού δίνουν στην πόλη ιδιαίτερη ζωντάνια που φιλοδοξεί να κατακτήσει τη θέση που της ανήκει. Στα πλαίσια της ερευνητικής εργασίας, προσπαθήσαµε και εµείς να αναζητήσουµε και να συγκεντρώσουµε πληροφορίες, από διάφορα βιβλία που γράφτηκαν για τον Αστακό και από µαρτυρίες κατοίκων, για τις πτυχές του νεοελληνικού βίου της ευρύτερης περιοχής του Αστακού. Στο ξεκίνηµά µας και για την καλύτερη διερεύνηση του θέµατός µας χωριστήκαµε σε υποοµάδες. Η πρώτη οµάδα διερεύνησε τα ήθη και έθιµα της περιοχής, η δεύτερη κατέγραψε τις ασχολίες των κατοίκων κατά τα νεότερα χρόνια, η Τρίτη ασχολήθηκε µε τον θεσµό της οικογένειας και τον ρόλο κάθε µέλους της και η τέταρτη εργάστηκε πάνω στο θέµα της ψυχαγωγίας των κατοίκων του Αστακού και των παραδοσιακών παιχνιδιών, καθώς και στην προέλευση των οικογενειακών µας ονοµάτων. 3

4 Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΤΟΥ ΞΗΡΟΜΕΡΟΥ ΣΤΑ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΑ ΧΡΟΝΙΑ. Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ Η γυναίκα ασχολούνταν µε πολλά πράγµατα σε αντίθεση µε τον άντρα. Η γυναίκα ήταν υποχρεωµένη να δουλεύει όλη µέρα χωρίς να σταµατάει διότι έπρεπε να ολοκληρώσει όλες τις υποχρεώσεις της, και τα δικαιώµατα της ήταν ελάχιστα. Από τα χέρια της γυναίκας περνούσαν όλες οι δουλείες. Έτσι για αυτήν άρχιζε µια νέα ζωή και παράλληλα το µαρτύριό της. Ξύπναγε µεσάνυχτα για να ζυµώσει το ψωµί της οικογένειας η οποία ήταν τις περισσότερες φορές πολυµελής. Το ψωµί το έψηνε στο φούρνο που η ίδια είχε φτιάξει µε παλιό κεραµίδι και χώµα. Τ ο πρωί η γυναίκα έπρεπε να έχει ήδη έτοιµη την πίτα για πρωινό των ανδρών της οικογένειας, οι οποίοι θα έφευγαν για δουλεία. Ένα παράδειγµα του υποτελούς ρόλου της γυναίκας αποτελεί το γεγονός ότι πιο κοντά στο τζάκι κάθονταν οι άνδρες ενώ οι γυναίκες πιο πίσω. Έπειτα η γυναίκα ετοίµαζε το µεσηµεριανό και ασχολούνταν µε την φροντίδα των παιδιών. Τ πλύσιµο των ρούχων γινόταν στο χέρι από τις γυναίκες της οικογένειας. Η καλλιέργεια του καπνού βασιζόταν σχεδόν µόνο στην γυναίκα. Από το «κλώσιµο» του σπόρου (φυντάνι) αργότερα την σπορά και την ανάπτυξή του σε βραγιές, το φύτεµα. Στο φύτεµα η γυναίκα δούλευε όλη µέρα σκυµµένη όπως και στο µάζεµα του καπνού, και στο αρµάθιασµα ως την τελική συσκευασία τα δέµατα. Μια κοπέλα όταν παντρευόταν, υποτάσσονταν όχι µόνο στο σύζυγο της αλλά και σε ολόκληρη την οικογένειά του. Αν ο γιος έπαιρνε την διαχείριση στα χέρια του, τότε είχε κάπως πιο ευνοϊκή θέση. Τα δικαιώµατα της ήταν ανύπαρκτα. Η σύζυγος, δεν είχε το δικαίωµα να λάβει µέρος στις οικογενειακές αποφάσεις, ούτε καν να εκφέρει γνώµη. ΜΑΓΕΙΡΕΜΑ Οι νοικοκυρές για να φτιάξουν το φαγητό έπρεπε πρώτα να κουβαλήσουν ξύλα µε τα ζώα τους και δεµάτια στο κεφάλι τους. Επιπλέον χρειάζονταν δυο πέτρες οι οποίες έπρεπε να είναι ίσιες έτσι ώστε να µπορεί ο τέντζερης να στέκεται πάνω. Από κάτω έβαζαν τα ξύλα τα οποία άναβαν για να µαγειρέψουν. Τ α µαγειρικά σκεύη που χρησιµοποιούσαν ήταν από χαλκό (κατσαρόλες, µπρίκια, τηγάνι, τσουκάλι).επειδή αυτό δεν ήταν ασφαλές κατασκευάστηκε ένα εργαλείο το οποίο ήταν πιο ασφαλές και ονοµάστηκε πυροστιά. Οι γυναίκες µαγείρευαν µέσα στο µαγειρείο που ήταν χτισµένο µε πέτρες και βρίσκονταν σε κάποια γωνία του σπιτιού. Επίσης χρησιµοποιούνταν το χειµώνα για να ζεσταίνεται η οικογένεια. Έξω από το σπίτι υπήρχε ο φούρνος, ο οποίος ήταν φτιαγµένος µε κεραµίδια και χώµα, στον οποίο οι νοικοκυρές ζύµωναν το ψωµί τους. Επειδή η γυναίκα και τα παιδιά βοηθούσαν µε τις αγροτικές δουλειές, συνήθως η γιαγιά ήταν αυτή η οποία κρατούσε τα µικρά παιδιά και µαγείρευε για την οικογένεια. 4

5 ΠΛΥΣΙΜΟ ΡΟΥΧΩΝ Για το πλύσιµο των ρούχων οι γυναίκες πήγαιναν στις βρύσες. Εκεί έπλεναν πρώτα τα άσπρα ρούχα, βάζοντας τα µέσα σε ένα κοφίνι και πάνω από αυτό τοποθετούσαν το σταχτοπάνι (πανί από λινάρι που το ύφαιναν στον αργαλειό). Έπειτα έριχναν βρασµένο νερό στο σταχτοπάνι και έτσι πλένονταν και τα ρούχα τα οποία ήταν µέσα στο κοφίνι. Κάτω από το κοφίνι ήταν µια σκάφη που έπεφταν τα νερά. Σε αυτά τα νερά έπλεναν τα σκούρα ρούχα. Έπειτα όλα τα ρούχα τα ξέπλεναν στα νερά της βρύσης και τα άπλωναν σε θάµνους να στραγγίξουν. ΠΡΟΙΚΑ Αρχικά η προίκα φτιάχνονταν από τις µητέρες των κοριτσιών και στην συνέχεια και από τα ίδια τα κορίτσια. Πιο συγκεκριµένα οι µητέρες µάζευαν τα µαλλιά από τα πρόβατα και τα έπλεναν έτσι ώστε να είναι καθαρά, µετά τα στέγνωναν στον ήλιο πολλές φορές και όταν είχαν πλέον στεγνώσει µαζευόντουσαν οι γιαγιάδες και οι πιο νέες γυναίκες και τα έξαναν. Έπειτα τα έβαζαν στην ρόκα και τα γνέθανε για να φτιάξουν το νήµα. Ύστερα µάζευαν βελανίδια και φλούδες από κορµούς πικραµυγδαλιάς και τα έβραζαν σε καζάνια για να βγάλουν χρώµα και να βάψουν το νήµα το οποίο είχαν γνέσει. Στην συνέχεια οι µητέρες άρχιζαν να υφαίνουν την προίκα όταν ήταν µικρά ακόµα τα κορίτσια. Όταν όµως µεγάλωναν τις έπαιρναν και αυτές στον αργαλειό όπου ύφαιναν µάλλινα ρούχα (φλοκάτες, κουβέρτες, κιλίµια), αλλά και ψιλά όπως πετσέτες προσώπου και φαγητού, σεντόνια και τραπεζοµάντηλα. ΥΦΑΝΤΙΚΗ Το γνέσιµο του µαλλιού µπορούσε να γίνει µε δυο τρόπους: µε τη ρόκα και το αδράχτι. Η ρόκα είναι ένα ξύλινο απλό ή σκαλιστό σύνεργο πάνω στο οποίο στεριώνουν το µαλλί την τουλούπα για να γνέσουν. Το αδράχτι είναι µια ξύλινη βεργούλα, λεπτή στις άκρες και παχύτερη στη µέση, όπου τυλίγονταν το νήµα κατά την διάρκεια του γνεσίµατος. Συνήθως το γνέσιµο το έκαναν οι γιαγιάδες, που είχαν µεγαλύτερη πείρα, γιατί έπρεπε το γνέµα να είναι οµοιόµορφο και κατάλληλο για την κάθε περίπτωση: χοντρό για τα παπλώµατα, µεσαίο για τις µαντανίες, ψιλό για τα κιλίµια κ.λ.π Όταν τελείωνε το γνέσιµο, τα νήµατα τα έβαφαν σε µεγάλα καζάνια διάφορα χρώµατα. Παλιά για την βαφή χρησιµοποιούσαν φυτικές ουσίες, φύλλα αµυγδαλιάς, ροδιάς, µουριάς, καρυδιάς και κυρίως βελανιδιάς. Μαζεύαµε τις κακατσίδες, τις στουµπάγαµε µε ένα κόπανο και µετά αυτό το βάζαµε σε ένα καζάνι µε νερό κι έβραζε-έβραζε µέχρι να χύσει το χρώµα του. Πέρναγε αρκετή ώρα. Και µετά βάζαµε µέσα τα γνέµατα και τ αφήνουµε 5

6 µέχρι να πάρουν το χρώµα που θέλουµε. Στην συνέχεια τα βαµµένα νήµατα αφού στέγνωναν καλά τα τύλιγαν ένα-ένα στην ανέµη, απαραίτητο σύνεργο κι αυτό και τα µάζευαν κουβάρια. Τα κουβάρια αυτά µετά τα έκαναν µασούρια. Τα τύλιγαν δηλαδή σε µικρά καλάµια για να τα βάλουν µετά στη σαΐτα και να υφάνουν στον αργαλειό. Αυτά τα µασουράκια οι νοικοκυρές τα έβαζαν σε καλαθάκια και τα είχαν δίπλα τους στον αργαλειό για να παίρνουν κάθε φορά το χρώµα που χρειάζονταν. Αφού τα ετοίµαζαν όλα αυτά, οι πιο έµπειρες υφάντρες, γερόντισσες συνήθως, έκαναν το διασίδι στην αυλή ή στον κήπο του σπιτιού. Στην συνέχεια το περνούσαν στον αργαλειό και όλα ήταν έτοιµα. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ Η καθηµερινότητα των παιδιών στα παλαιότερα χρόνια ήταν διαφορετική και πιο δύσκολη από την σηµερινή. Στην ηλικία των έξι ετών τα παιδιά πήγαιναν κατευθείαν στο δηµοτικό σχολείο, αφού δεν υπήρχε νηπιαγωγείο και παιδικός σταθµός. Στο δηµοτικό σχολείο τα παιδία έκαναν µόνο ένα διάλειµµα το οποίο διαρκούσε περίπου µισή ώρα. Όταν τελείωναν το σχολείο πήγαιναν στο σπίτι τους και διάβαζαν τα µαθήµατα του σχολείου. Έπειτα, αφού τελείωναν το διάβασµα µαζεύονταν όλα τα παιδία της γειτονίας και έπαιζαν διάφορα παιχνίδια, όπως κρυφτό, αφέγγαρο, την σκλάβα, τη γουρουνίτσα, τις αµάδες, τις λουµπίτσες καθώς και πολλά άλλα. Όσον αφορά το γυµνάσιο, συνήθιζαν να πηγαίνουν µόνο οι άριστοι µαθητές και κυρίως τα αγόρια. Ωστόσο, τα κορίτσια στερούνταν πολλές φορές την µάθηση διότι οι µητέρες τους τις κρατούσαν στο σπίτι για να προσέχουν τα µικρότερα αδέρφια τους, για να µάθουν να µαγειρεύουν, και να κάνουν τις δουλειές του σπιτιού όπως να σκουπίζουν την αυλή και να καθαρίζουν εσωτερικά το σπίτι. Ακόµη έπρεπε να µάθουν να υφαίνουν στον αργαλειό, έτσι ώστε να αρχίζουν να φτιάχνουν την προίκα τους. Όλα αυτά έπρεπε να τα κάνουν τα κορίτσια γιατί οι µητέρες τους εργάζονταν στα χωράφια και στην κτηνοτροφία. Επιπλέον, τα κορίτσια δεν είχαν ελεύθερο χρόνο σπάνια έπαιζαν στις γειτονιές και µε τις παρέες τους συναντιόνταν καµία φορά τυχαία στην βρύση, όπου πήγαιναν να πάρουν νερό. Τα αγόρια από το δηµοτικό ακόµη βοηθούσαν τον πατέρα τους στις πιο βαριές δουλειές, πήγαιναν για να κόψουν ξύλα, καλλιεργούσαν την γη και βοηθούσαν και στην κτηνοτροφία. Τέλος, δεν επιτρέπονταν να πηγαίνουν στα καφενεία. ΑΝ ΡΕΣ 6

7 Οι άνδρες εκείνα τα χρόνια άρχιζαν τις αγροτικές εργασίες τους από τον Οκτώβρη µέχρι το τέλος της χειµερινής περιόδου, µε την σπορά των χωραφιών. Άρχιζαν µε την προετοιµασία των χωραφιών τα οποία όργωναν µε την βοήθεια των ζώων και στην συνέχεια έσπερναν το σιτάρι, τις φακές, τα φασόλια και τα ρεβίθια. Στην συνέχεια άρχιζαν το µάζεµα της ελιάς και έπειτα ξεκινούσε η καλλιέργεια του καπνού. Εκείνη την περίοδο οι άνδρες έπρεπε να ετοιµάσουν ξανά τα χωράφια τους για να φυτέψουν και να σκαλίσουν τον καπνό, να θερίσουν το σιτάρι, να µαζέψουν τα όσπρια τα οποία είχαν σπείρει για τον χειµώνα. Στις αρχές του Αυγούστου άρχιζε το τίναγµα τις βελανιδιάς και πήγαιναν στο βουνό για να µαζέψουν βελανίδι το οποίο πουλούσαν. Επίσης ασχολούνταν και µε την κτηνοτροφία, όπου εκείνη την εποχή ήταν πιο παραδοσιακή απ ότι σήµερα. Ο ελεύθερος χρόνος για τους άνδρες ήταν ελάχιστος, γιατί κάθε εποχή είχε τις δικές της δουλειές. Όταν είχαν ελεύθερο χρόνο, µαζευόντουσαν στα λιγοστά καφενεία που υπήρχαν στο χωριό τους και συζητούσαν. ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΠΙΤΙΩΝ Τα σπίτια κατά την δεκαετία του 60 δεν είχαν τις ανέσεις που έχουν τα σηµερινά. Οι περισσότεροι άνθρωποι είχαν µονοκατοικίες, οι οποίες ήταν στενάχωρες, σπάνια έφτιαχναν διώροφα τα οποία ανήκαν σε έφορους. Οι µονοκατοικίες αποτελούνταν από ένα µόνο δωµάτιο µέσα στο οποίο συνήθως υπήρχε τζάκι για θέρµανση. Μπροστά στο τζάκι κάθονταν οι άνδρες και πιο πίσω οι γυναίκες και τα παιδιά. Τα περισσότερα σπίτια δεν είχαν πάτωµα, στην θέση του βρισκόταν χώµα και δεν υπήρχε σχεδόν σε κανένα σπίτι ταβάνι µε αποτέλεσµα τον χειµώνα να αντιµετωπίζουν πολλά προβλήµατα. Οι οικογένειες εκείνο τον καιρό δεν είχαν την οικονοµική άνεση να αγοράζουν κρεβάτια και γι αυτό έφτιαχναν αυτοσχέδια από ψάθες πάνω στις οποίες έβαζαν σαίσµατα, ένα είδος ρούχου φτιαγµένο από µαλλιά τράγου. Με το πέρασµα των χρόνων τα σπίτια άλλαξαν αρκετά από αυτά της δεκαετίας του 60. Συγκεκριµένα τα σπίτια γύρω στην δεκαετία του 80 συνήθως αποτελούταν από 7 δωµάτια από τα οποία σε ορισµένες περιπτώσεις τα 2 βρίσκονταν σε εξωτερικό χώρο. Συγκεκριµένα το κά8ε σπίτι αποτελούταν από τα υπνοδωµάτια του ζευγαριού και των παιδιών, το χειµωνιάτικο δωµάτιο (το οποίο στην ουσία ήταν κα8ιστικό που είχε τζάκι),το σαλόνι, ένα µικρό χολ καθώς έµπαιναν στο σπίτι, το µαγειρείο (το οποίο ήταν συνήθως σε κάποιο εξωτερικό χώρο) και την τουαλέτα που βρισκόταν έξω από το σπίτι. 7

8 Υπόµνηµα: Ι: Χολ ΙΙ: Υπνοδωµάτιο γιαγιάς-παππού ΙΙΙ: Σαλόνι ΙV: Ξενώνας V: Υπνοδωµάτιο ζευγαριού VI: Χειµωνιάτικο δωµάτιο VΙΙ: Υπνοδωµάτιο παιδιών VΙΙΙ: Κουζίνα ΙΧ: Τουαλέτα 8

9 ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΛΑΜΠΕΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΛΥΧΝΑΡΙΟΥ Τα σπίτια, τα παλαιότερα χρόνια, δεν είχαν ηλεκτρικό ρεύµα για αυτό οι άνθρωποι επινόησαν τα λυχνάρια. Τα λυχνάρια ήταν φτιαγµένα από λαµαρίνα και δούλευαν µε πετρέλαιο όταν άναβαν φωτιά στο φυτίλι. Τα λυχνάρια τα χρησιµοποιούσαν για να κάνουν δουλειές του σπιτιού το βράδυ οι νοικοκυρές και για να βλέπουν τα παιδιά να διαβάζουν τα µαθήµατά τους. Αργότερα ανακαλύφθηκε η λάµπα πετρελαίου η οποία εξέπεµπε περισσότερο φως και διαρκούσε περισσότερο από το λυχνάρι. ΤΟ ΣΙ ΕΡΟ Το σίδερο το οποίο χρησιµοποιούσαν τότε διέφερε από αυτό που χρησιµοποιούµε σήµερα. Για να δουλέψει έπρεπε να το τροφοδοτήσεις µε κάρβουνα και έπειτα ήταν έτοιµο για να σιδερώσουν. 9

10 ΤΑΨΙ Το ταψί ήταν φτιαγµένο από χαλκό και χρησιµοποιούνταν από τις γυναίκες για την Παρασκευή της πίτας. ΚΑΖΑΝΙ Το καζάνι ήταν µεγάλο, βαθύ και φτιαγµένο από χαλκό. Στο καζάνι µαγείρευαν το καλοκαίρι τραχανά. Χρησιµοποιούνταν και σε ειδικές περιπτώσεις όπως το µαγείρεµα. ΛΑΪΝΑ Ήταν φτιαγµένη από πηλό και χρησιµοποιούταν ως αποθηκευτικός χώρος στον οποίο έβαζαν παστό κρέας, τσιγαριστό και διάφορα άλλα τρόφιµα, για να διατηρούνται µέχρι την άνοιξη. Το κρέας ήταν σκεπασµένο από λίπος γουρουνιού. 10

11 ΣΤΑΜΝΑ Η στάµνα ήταν φτιαγµένη από πηλό. Σε αυτή έβαζαν νερό έτσι ώστε να διατηρείται κρύο. ΦΟΥΡΝΟΣ Ο φούρνος τα παλαιότερα χρόνια διέφερε από αυτό σήµερα. Ήταν φτιαγµένος από κεραµίδια και χώµα και βρισκόταν έξω από το σπίτι. Εκεί παρασκεύαζαν το ψωµί το οποίο το έβαζαν σε νταβάδια. ΠΙΝΑΚΩΤΗ Ήταν φτιαγµένη από ξύλο και χωρισµένη σε τετράγωνα. Εκεί έβαζαν το ζυµάρι µέχρι να φουσκώσει, όταν ήταν µέσα στο φούρνο. ΣΚΑΦΙ Ι Το σκαφίδι ήταν φτιαγµένο από κορµό δέντρου, ο οποίος ήταν σκαλισµένος στο κέντρο. Χρησιµοποιούνταν για το ζύµωµα του ψωµιού. 11

12 TA ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΑ ΜΑΣ ΟΝΟΜΑΤΑ Το συλλογιστήκατε ποτέ πώς γεννήθηκε το οικογενειακό σας όνοµα; Ή γιατί ονοµάζονται τόσοι άνθρωποι γνωστοί σας και µη, όπως ακριβώς ονοµάζονται και όχι διαφορετικά; Μπορεί πάλι να αναρωτηθήκατε γιατί το βαφτιστικό και το οικογενειακό σας όνοµα να σας προσδιορίζει ως άνθρωπο. Σίγουρα όλοι το σκεφτήκαµε κάποτε και θέλουµε κάποιες απαντήσεις στα ερωτήµατά µας αυτά! Σε αυτή την εργασία προσπαθήσαµε να αναζητήσουµε την ρίζα των ονοµάτων των ανθρώπων του Αστακού. Τα ονόµατά µας, οικογενειακό και βαπτιστικό, είναι δύο λέξεις που µας συντροφεύουν σε όλη µας τη ζωή. Κι ενώ οι άνθρωποι έρχονται στη ζωή και φεύγουν, το οικογενειακό τους όνοµα µένει από γενιά σε γενιά και ακολουθεί τους απογόνους τους. Στον Ελλαδικό χώρο από τους ιστορικούς ακόµη χρόνους παρατηρείται ένα είδος επωνύµου σε σχέση µε το πατρώνυµο και τον τόπο καταγωγής. Στα χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας αρχίζει να καθιερώνεται το επώνυµο δίπλα στο βαπτιστικό χριστιανικό όνοµα, όπως συνηθίζεται και σήµερα. Στην πραγµατικότητα από το 16 ο αιώνα όλοι οι Έλληνες έχουν επώνυµο, ενώ στις αρχές του 20 ου αιώνα, όταν οι Τούρκοι έχουν υποχωρήσει, καθιερώνεται και θεσµικά στο νεοσύστατο Ελληνικό κράτος. Είναι φυσικό να υπάρχουν και επώνυµα µε ξενική προέλευση, κυρίως τουρκική, ιταλική, φράγκικη ή βαλκανική, αφού οι λαοί αυτοί συνυπήρχαν στους περασµένους αιώνες στον ίδιο γεωγραφικό χώρο και µε κοινή περίπου ιστορία. Έτσι λοιπόν έχουµε ονόµατα µε γλωσσική ρίζα αρβανίτικη, βλάχικη, σλαβική, τούρκικη, εβραϊκή και τσιγγάνικη. ΤΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥΣ Τα οικογενειακά µας ονόµατα δε συνηθίζονται µόνο µε τον αρχικό τους τύπο. Πολλά σχηµατίζουν και παράγωγα οικογενειακά, µε διάφορες παραγωγικές καταλήξεις, καθώς και σύνθετα, µε τη βοήθεια ποικίλων προθηµάτων ή και µε άλλες λέξεις, που χρησιµεύουν σαν πρώτο συνθετικό. Α)Παράγωγα οικογενειακά Καταλήξεις: Η κατάληξη ενός επωνύµου µας βοηθάει πολλές φορές να καταλάβουµε από ποιο µέρος της Ελλάδας είναι κάποιος. Αυτό συµβαίνει γιατί µερικά γεωγραφικά µέρη της χώρας µας έχουν τις δικές τους χαρακτηριστικές καταλήξεις. Έτσι λοιπόν έχουµε τις καταλήξεις: -ίδης: Σεµερτζίδης (Πόντιοι) -άδης: Θωµάδης (Πόντιοι) -ούδης: Σπανούδης (Μακεδονία, Θράκη) -ογλου: Καφταντζόγλου (Μικρασιάτες) -άκης: Μπενάκης (Κρήτη) -άκος: Τσοπανάκος (Μάνη) -έας: Ασπρέας (Μάνη) -πουλος: Λαρισόπουλος (κυρίως στην Πελοπόννησο) -άτος: Λασκαράτος (Κεφαλονιά) -έλης: Αλεπουδέλης (Μυτιλήνη) -ούσης: Φιλιππούσης (Χίο). 12

13 Β)Σύνθετα οικογενειακά Τα σύνθετα οικογενειακά έχουν για πρώτο συνθετικό ένα επίθετο συνήθως (σπανιότερα ουσιαστικό) που προσδιόριζε το δεύτερο συνθετικό και που συχνά, όταν µάλιστα το πρώτο συνθετικό απαρχαιώθηκε, κατάντησε για το γλωσσικό µας αίσθηµα σαν πρόθηµα: Κατσόγιαννης, εληγιώργης. Το πρώτο συνθετικό ήταν κυρίως παρατσούκλι: Κουτσαλέξης, κάποτε όµως και βαφτιστικό: Βασιλόγαµπρος, επαγγελµατικό: Τσαγγαρογιώργος, ή και εθνικό: Καστρινογιαννάκης, Πολιτοµιχάλης. Το δεύτερο συνθετικό είναι κανονικά βαφτιστικό ή πατρωνυµικό: Αλουπογιάννης, Μαυροµιχάλης. Σ εξαιρετικές περιστάσεις προτάσσεται το βαφτιστικό: Γεωργαφέντης. εν είναι όµως σπάνια και τα παραδείγµατα όπου το δεύτερο συνθετικό είναι οποιοδήποτε όνοµα, που µαζί µε το πρώτο συνθετικό που το προσδιορίζει συναποτελούν το παρατσούκλι του παρονοµασµένου: Στραβοσκιάδης (σκιάδι). Αξίζει να σηµειωθεί εδώ το πλήθος των σύνθετων επωνύµων που είναι ένα χαρακτηριστικό γνώρισµα της περιοχής µας αλλά και της ευρύτερης περιοχής της Στερεάς Ελλάδας. Τα συναντάµε σε δύο µορφές: Α)επάγγελµα + όνοµα (Βλαχοπάνος, Παπαζήσης, Παπασπύρος, Παπαστάµος) Β)παρατσούκλι + όνοµα (Γερογιάννης, Κατσαροµήτσος, Κουτσολάµπρος, Μακρυγιάννης, Μαλιγιάννης, Σαλαγιάννης, Σαλτογιάννης, Τσιλιγιάννης, Τζακώστας, Τζουροπάνος, Τσαµποδήµος). ΑΛΛΑΓΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ Υπάρχουν µερικά οικογενειακά ονόµατα που έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια για διάφορους λόγους. Έτσι οι απόγονοί τους έχουν διαφορετικό επώνυµο από τον παππού τους ή τον προπάππου τους. Οι αλλαγές αυτές είναι: Σηµερινό επώνυµο Προηγούµενο επώνυµο Καλαντζής Μιόβολος Μπίλης Παπασπύρος Σταµούλης Μηλιώνης Παπαθωµάτος Σαµαράς Πιάκος Καραβίδας ΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ Μπορούµε να διακρίνουµε τα επώνυµα σύµφωνα µε τη σηµασία τους σε τέσσερις µεγάλες κατηγορίες, που δηλώνουν αντίστοιχα βαπτιστικό όνοµα, καταγωγή, επάγγελµα και σε παρατσούκλια (ή προσωνύµια). Έτσι έχουµε την παρακάτω διάταξη: 13

14 1. Επώνυµα που χρησιµοποιούν για ρίζα τους βαπτιστικά ονόµατα (ή αλλιώς πατρωνυµικά). Είναι το προχειρότερο είδος για να χαρακτηριστεί ένα άτοµο και για να αποκτηθεί ένα οικογενειακό όνοµα είναι, µαζί µε τα παρατσούκλια, το συχνότερο είδος των οικογενειακών. Πατρωνυµικά ονόµατα είδαµε πως είχαν και οι αρχαίοι Έλληνες ήταν ίσως και παλιότατη συνήθεια κληρονοµηµένη από τους Ινδοευρωπαίους προγόνους. Τα ονόµατα αυτά χωρίζονται σε πολλές υποκατηγορίες. Μπορούµε να τα συναντήσουµε: -Σε ονοµαστική πτώση: Αργύρης, από το όνοµα Αργύριος Γιώτης, σύντµηση του Παναγιώτης Κυριάκος, από το κύριο όνοµα Κυριάκος Μπίλης, υποκοριστικό του ονόµατος Βασίλης Μαρίνης, υποκοριστικό του ονόµατος Μαρίνος Μέντης, υποκοριστικό του ονόµατος Μέντιος Μπίλης, υποκοριστικό του ονόµατος Βασίλης Ντίνος, υποκοριστικό του Κωνσταντίνος Σάββας, από το κύριο όνοµα Σάββας Φίλης, σύντµηση των ονοµάτων Φίλιππος, Καριοφίλης Φράγκος, από το βαπτιστικό όνοµα Φραντσέσκα, Φράσκω. -Σε πτώση γενική: Αποστόλου, γενική του ονόµατος Απόστολος Γεωργίου, γενική του ονόµατος Γεώργιος ηµητρίου, γενική του ονόµατος ηµήτριος ήµου, γενική του ήµος, σύντµηση του ηµοσθένης Ευστρατίου, γενική του ονόµατος Ευστράτιος Θεοδώρου, γενική του ονόµατος Θεόδωρος Πάνου, γενική του ονόµατος Πάνος,υποκοριστικού του Παναγιώτης, Σταύρου, γενική του ονόµατος Σταύρος. -Σε διάφορες καταλήξεις και υποκοριστικά: Αθανασούλας, υποκοριστικό του ονόµατος Αθανάσιος Βασιλάκης, υποκοριστικό του ονόµατος Βασίλειος Γεωργακόπουλος, από το Γεωργάκης + πούλος (κατάληξη επωνύµων που τη χρησιµοποιούν συνήθως στην Πελοπόννησο και δηλώνει το γιο, τον απόγονο) Γεωργαλής, υποκοριστικό του ονόµατος Γεώργιος Γιαννούτσος, υποκοριστικό, στην Ήπειρο και στη Κρήτη, του Γιάννης Λουκέρης, πιθανόν να είναι υποκοριστικό του ονόµατος Λουκάς Μανωλίτσης, υποκοριστικό του ονόµατος Μανώλης Μητσάνης, παράγωγο του Μήτσος, που είναι υποκοριστικό του ονόµατος ηµήτριος Σόµπολος, σύντµηση και παραφθορά του ονόµατος Χριστόδουλος Σπυρέλης, υποκοριστικό του ονόµατος Σπύρος Σπυρόπουλος, από το όνοµα Σπύρος και την κατάληξη πούλος (γιος, απόγονος) Σταµούλης, υποκοριστικό του ονόµατος Στάµος που είναι σύντµηση του Σταµάτιος Τέγας, σύντµηση και παραφθορά στην Ήπειρο αλλά και τη Μακεδονία, του 14

15 ονόµατος Στέργιος. 2. Επώνυµα που δηλώνουν καταγωγή (ή αλλιώς εθνικά). Τα εθνικά ή πατριδωνυµικά οικογενειακά ονόµατα φανερώνουν τον τόπο όπου ξενοδούλεψε και έζησε ο παρονοµασµένος ή, πολύ συχνότερα, τον τόπο απ όπου ήρθε, το χωριό απ όπου µετοίκησε. Και εδώ οι καταλήξεις που συνηθίζονται είναι πάρα πολλές. Ζαβιτσάνος, αυτός που κατάγεται από το χωριό Ζάβιτσα (το σηµερινό Αρχοντοχώρι) Μετσοβίτης, αυτός που κατάγεται από το Μέτσοβο Μπαρµπαρούσης, από το µπαρµπαρέσος, αυτός που κατάγεται από την Μπαρµπαριά, παλιότερη ονοµασία χώρας της Βόρειας Αφρικής Ξενάκης, υποκοριστικό του ξένος= αυτός που κατάγεται από κάπου αλλού, ο άγνωστος Σαµαντάς, αυτός που κατάγεται από το χωριό Τσαµαντάς της Θεσπρωτίας. 3. Επώνυµα που δηλώνουν επάγγελµα (ή αλλιώς επαγγελµατικά). Τα επαγγελµατικά είναι και αυτά από τα παρανόµατα που νωρίς θα χρησίµεψαν για να ξεχωρίσουν τους συνονόµατους. Τα επαγγελµατικά δεν είναι τόσο άφθονα όσο τα άλλα είδη των οικογενειακών (εκτός βέβαια από τα µητρωνυµικά). Το είδος της πηγής τους τα κάνει να είναι τα πιο ολιγάριθµα. εν υστερούν όµως ούτε αυτά στο γλωσσικό ενδιαφέρον και τις ιστορικές πληροφορίες που µας δίνουν. Βλαχοπάνος, σύνθετο όνοµα Βλάχος (επάγγελµα) + Πάνος Καλαντζής, από την τούρκικη λέξη kalayci=ο γανωµατής Λύσσαρης, αυτός που κατασκευάζει λύσσες για τα ζώα Μπουραντάς, έτσι ονόµαζαν παλιά τους χωροφύλακες Παπαζήσης, σύνθετο από τις λέξεις Παπάς + Ζήσης Παπαστάµος, σύνθετο από τις λέξεις Παπάς + Στάµος Παπασπύρος, σύνθετο από τις λέξεις Παπάς + Σπύρος Ράπτης, από το επάγγελµα ράφτης Σπετσέρης, από την ιταλική λέξη spezieri=φαρµακοποιός 4.Παρατσούκλια. Τα οικογενειακά ονόµατα εκφράζουν ορισµένες ιδιότητες σωµατικές ή πνευµατικές και ηθικές του παρονοµασµένου, ή έδωσαν αφορµή να γεννηθούν το ντύσιµό του, συνήθειες ή πράξεις του, λέξεις ή φράσεις που συνηθίζει. Οι ιδιότητες, οι πράξεις κτλ. δεν εκφράζονται πάντοτε µε κάποια κυριολεξία, αλλά συχνότατα µε µεταφορές παρµένες από τον κόσµο των ζώων και των φυτών, από την άψυχη φύση και από πρόσωπα ιστορικά ή άλλα. Τα παρατσούκλια ταξινοµούνται σε πολλές οµάδες ανάλογα σε τι αναφέρεται ο χαρακτηρισµός. -Παρατσούκλια που δηλώνουν συµπεριφορά, χαρακτήρα και διάφορες ανθρώπινες ιδιότητες: Βότσης, από την αρβανίτικη λέξη voc-i=µικρό παιδί Γερογιάννης, σύνθετο όνοµα, Γέρος + Γιάννης ουρούκης, παράγωγο της ιταλικής λέξης duro (δούρος, ντούρος) =ο 15

16 σκληρός, ο αλύγιστος. Λιγότερο πιθανό να είναι από την τουρκική λέξη duruk=η στάση ράκας, παρατσούκλι που δηλώνει την ποσότητα που µπορεί να κρατήσει κάποιος στη χούφτα του Ζούλας, από το ρήµα ζουλώ, που σηµαίνει συνθλίβω, συµπιέζω. Μεταφορικά σηµαίνει άνθρωπο δυνατό που µπορεί να συνθλίψει Καταπόδης, πιθανόν να προέρχεται από το επίρρηµα καταπόδι (κατά πόδας)=ακολουθώ κάποιον από κοντά Κατσάνος, από την τουρκική λέξη kacan=εκείνος που φεύγει, ο φυγάς Μιόβολος, σύνθετο όνοµα, από το αρνητικό Μη (που έχει γίνει Μι- και δηλώνει στέρηση) και τη λέξη όβολος (αρχαίο ελληνικό νόµισµα ή κέρµα µικρής αξίας). Αυτός που δεν έχει όβολα Μαργώνης, από το ρήµα µαργώνω =ξεπαγιάζω Μπουκουβάλας, από τη βλάχικη λέξη bukuvala (µπουκιές ψωµιού φρυγανισµένες ή ανακατεµένες στο τηγάνι µε ζεστό λάδι, λίπος ή βούτυρο) Ντέµος, από το λατινικό ρήµα demo=αφαιρώ Πατσέλας, πιθανό να προέρχεται από τη τουρκική λέξη paça=o πατσάς Πιτσούλιας, πιθανό να προέρχεται από τη λέξη πιτσουλιά =ο λεκές που δηµιουργείται από τη ρίψη υγρού Ρηγάλος, παράγωγο της λέξης Ρήγας= ο βασιλιάς. Λιγότερο πιθανή η ερµηνεία από την ιταλική λέξη regalo=δώρο Ράιος, πιθανόν να προέρχεται από το ρήµα ραγίζω ή ραΐζω Σαλαγιάννης, σύνθετο όνοµα από τις λέξεις από τις λέξεις Σάλα (πιθανόν να σηµαίνει την ιταλική λέξη sala, το µεγάλο δωµάτιο του σπιτιού ή το ρήµα σαλαγώ, µετακινώ, κατευθύνω το κοπάδι) + Γιάννης Σαλτογιάννης, σύνθετο όνοµα από τις λέξεις Σάλτο (ιταλική λέξη salto, άλµα) + Γιάννης Σκουτέρης, λέξη που σηµαίνει το πρώτο παλικάρι του τσέλιγκα Τζουροπάνος, σύνθετο όνοµα από τις λέξεις Τζούρα (ιταλική λέξη usura=γουλιά, ρουφηξιά) + Πάνος Τσαµποδήµος, σύνθετο όνοµα από τις λέξεις Τσάµπα (δωρεάν) ή Τσαµπί (κοµµάτι σταφύλι) + ήµος Τσιάγκλης, από την τούρκικη λέξη cagli=ευτραφής, εύσωµος -Παρατσούκλια που δηλώνουν εργαλεία ή διάφορα αντικείµενα: Γαζέτας, από τη βενετσιάνικη λέξη gazeta=χάλκινο κέρµα µικρής αξίας. ηλώνει επίσης και την εφηµερίδα που αξίζει µια gazeta Καρφής, από τη λέξη καρφί, το µεταλλικό ή ξύλινο µυτερό αντικείµενο Κλαδευτήρας, από το κλαδευτήρι =το κοφτερό όργανο που χρησιµοποιούµε για να κλαδέψουµε Κουνιάκης, από τη λέξη κούνια =µικρό κρεβατάκι παιδιού Λαϊνάς, από το λα(γ)ήνι =πήλινο δοχείο, στάµνα, µε στόµιο που το χρησιµοποιούσαν παλιά για τη µεταφορά και αποθήκευση υγρών Λιβάνης, από το λιβάνι =το αρωµατικό θυµίαµα της εκκλησίας Μπαλτίκας, από την τουρκική λέξη balta =το τσεκούρι. Ο ξυλοκόπος Μπάρης, από την barra=µοχλός για το κλείσιµο της πόρτας, αµπάρα Χάνδρας, από τη λέξη χάντρα =µικρό σφαιρικό κοµµάτι µε τρύπα στη µέση -Παρατσούκλια που δηλώνουν είδη ενδυµασίας: Κουντούρης, υπάρχουν δυο πιθανές ερµηνείες: 16

17 (α)από την τουρκική λέξη kundura=χαµηλά γυναικεία παπούτσια (β)κοντή ουρά Σανδαλίδης, από τη λέξη σανδάλι =πέδιλο και την κατάληξη ίδης Φούντας, από τη λατινική λέξη funda=πολλές τρίχες µαζί -Παρατσούκλια που δηλώνουν διάφορες δραστηριότητες: Πόλκας, (1)από την πολωνική λέξη polka=µισό βήµα, είδος παλιού ευρωπαϊκού χορού ή (2)γυναικείο ένδυµα, κοντό µάλλινο πανωφόρι Σκάντζας, ουσιαστικό από το ιταλικό ρήµα scansare=αλλάζω βάρδια -Παρατσούκλια που δηλώνουν µέρη του σώµατος ή ατέλειες και αρρώστιες: Κατσαροµήτσος, σύνθετο όνοµα από το Κατσαρός (σγουρός) + Μήτσος (υποκοριστικό του ηµήτρης) Κόκκαλης, παρατσούκλι που προέρχεται από τη λέξη κόκκαλο Κονιδάρης, αυτός που έχει κόνιδες (αβγά της ψείρας) Κουτσολάµπρος, σύνθετο όνοµα από το Κουτσός + Λάµπρος Μακρής, επίθετο που σηµαίνει ψηλός Μακρυγιάννης, σύνθετο όνοµα από το Μακρής + Γιάννης Μακρυπίδης, από το επίθετο µακρύς και την κατάληξη ίδης Μαλιγιάννης, σύνθετο όνοµα από το Μαλί + Γιάννης Μουστάκας, παρατσούκλι από τη λέξη µουστάκι Μπάκας, από τη λατινική λέξη baca=κοιλιά Τσιλιγιάννης, σύνθετο όνοµα από τις λέξεις Τσίλι (τουρκική λέξη cilli=αυτός που έχει φακίδες) + Γιάννης -Παρατσούκλια που δηλώνουν ζώα, φυτά ή παράγωγά τους: Ζαρκαδούλας, χαϊδευτικό της λέξης ζαρκάδι Καραπιπέρης, σύνθετη λέξη από το kara (τούρκικη λέξη που σηµαίνει µαύρος) + πιπέρι (το µαυροπίπερο) Κορκολιός, από τη λέξη κόρκος =αλλιώς ο κρόκος του αβγού Κοτσάνης, παρατσούκλι από τη λέξη κοτσάνι, µέρος του φύλλου Κουνάδης, από τη λέξη κουνάδι ή κουνάβι (kuna, σλάβικη λέξη)=η νυφίτσα Κρικρής, πιθανόν να έχει σχέση µε το κρι-κρί, το αγριοκάτσικο που συναντάµε κυρίως στα βουνά της Κρήτης Μπαµπούρης, είδος εντόµου (όπως κουνούπι, σκαθάρι) που πετώντας κάνει σιγανό θόρυβο Ρεβίθης, παρατσούκλι από τη λέξη ρεβίθι, το γνωστό όσπριο -Παρατσούκλια που δηλώνουν ευχές: Πανταζής, ευχετικό από πάντα (να) ζεις Και κάπου εδώ τελειώνει αυτή η αναφορά στα οικογενειακά µας ονόµατα. Κάποιοι πρόγονοι µας έδωσαν ζωή στα ονόµατα που τους είµαστε εµείς φορείς. Και πάντα εµείς είµαστε που µε το να τα λέµε, µε ορισµένους κανόνες, τα κρατάµε εν ζωή. Τα ονόµατα αυτά ζουν µαζί µας τη δική τους ζωή, και µας φέρνουν καθώς είδατε κάποιο µήνυµα, το καθένα µε τον τρόπο του, από τα περασµένα και τους περασµένους. Θα ήταν δυνατό να κάνουµε καµιά πρόβλεψη στην αυριανή εξέλιξη των 17

18 οικογενειακών µας ονοµάτων; Θα µείνουν αυτά και στο µέλλον όµοια µε τα σηµερινά; Σήµερα έχουν παγιοποιηθεί τα οικογενειακά µας ονόµατα και είναι δύσκολο να έχουµε σε µεγάλη κλίµακα νέα. Ίσως όµως στα χρόνια που έρχονται να έχουµε µικροαλλαγές, που κινούνται προς δύο κατευθύνσεις, γεννηµένες από τις ανάγκες της ζωής: (α)οι συνωνυµίες. Ίσως µερικοί να τις αποφεύγουν µε αλλαγή του οικογενειακού ή τροποποίηση. Προσθήκη και δεύτερου οικογενειακού είναι δύσκολη. (β)ίσως παρουσιαστεί µια τάση για συντόµευση. Έγινε ήδη στα περασµένα, όπου πολλοί έκοψαν το Χατζή-, Παπα-, -πουλος να κοπούν καταλήξεις και αυτό δύσκολο, επειδή το όνοµα αλλάζει. ΑΣΧΟΛΙΕΣ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ Παλιά, οι κτηνοτρόφοι είχαν πολλά ζώα, τα οποία τα είχαν χωρισµένα σε κοπάδια και τα φύλαγαν µέχρι και τη νύχτα για να µην τα φάει τίποτα. Το πρωί όταν ξηµέρωνε επέστρεφαν στα σπίτια τους, προµηθεύονταν ότι χρειάζονταν και επέστρεφαν πάλι πίσω στο βουνό. Αρχές καλοκαιριού οι Νοµάδες (βλάχοι) έπαιρναν τα κοπάδια µε τα ζώα και τα µετέφεραν σε µέρος όπου τα πρόβατα θα µπορούσαν να τρέφονται. Το Σεπτέµβρη όταν γεννούσαν όλα τα πρόβατα, έσφαζαν όλα µαζί τα αρνιά (µέχρι να φτάσουν τα κιλά),άρµεγαν 3 φορές τη µέρα τα πρόβατα και έδιναν το γάλα στο γαλατά. Είτε ο γαλατάς είτε οι κτηνοτρόφοι, χρησιµοποιούσαν το γάλα για να φτιάξουν τυρί. Σε ένα µεγάλο δοχείο έριχναν το γάλα µαζί µε ένα ειδικό υγρό, την πυτιά, το οποίο υγρό έπηζε το γάλα. Όταν έπηζε, µε ένα ειδικό ξύλινο εργαλείο(σαν πλάστης) έκαναν ένα σταυρό στη µέση και το άφηναν µέχρι να βγάλει το υγρό(τυρόγαλο). Μετά από λίγο το έκαναν κοµµάτια. Τα τοποθετούσαν σε ένα ειδικό πανί µε τρύπες (σα γάζα), την τσαντίλα, το έδεναν κόµπο και το άφηναν µέχρι να φύγει όλο το υγρό. Την επόµενη µέρα το έκοβαν στα 4 και το αλάτιζαν. Το άφηναν µέχρι να ξεραθεί λίγο και το έβαζαν σε δοχείο µε αλµύρα(τυρόγαλο µαζί µε αλάτι). ΚΑΛΑΜΠΟΚΙ Το Μάρτιο όργωναν τα χωράφια, έσπερναν το καλαµπόκι, το αυλάκωναν και το πότιζαν. Τέλος Σεπτέµβρη το µάζευαν όταν το καλαµπόκι έφτανε σε κατάλληλη θερµοκρασία(γύρω στους 16 βαθµούς )το οποίο καταλάβαιναν δοκιµάζοντας το, όταν αυτό ήταν ξερό και έσπαγε. Μετά το µετέφεραν στα ξεραντήρια και όταν ξεραίνονταν το έδιναν στον έµπορο. 18

19 ΕΛΙΕΣ Το µάζεµα της ελιάς γινόταν τα παλιά τα χρόνια παρόµοια όπως και σήµερα. Ο κόσµος σηκωνόταν πρωί -πρωί που είχε δροσιά και πήγαιναν στα χωράφια τους µε τα γαϊδούρια, εκεί δένανε στη µέση τους ένα σακούλι και ανέβαιναν πάνω στην ελιά και µάζευαν το καρπό. Μετά παίρνανε ένα µεγάλο ξύλο που το ονόµαζαν λούρο και τίναζαν την ελιά, ώστε να πέσει ο υπόλοιπος καρπός για να τον µαζέψουν. Μετά το µάζεµα τελείωναν, έβαζαν τις ελιές σε ένα µεγάλο σακί και τις πήγαιναν µε τα γαϊδούρια στο σπίτι και όχι στο ελαιοτριβείο, για να µαζέψουν όλες τις ελιές και να τις πάνε όλες µαζί. Όταν τις είχαν µαζέψει όλες µαζί τότε τις πήγαιναν στο ελαιοτριβείο και εκεί γινόταν η διαδικασία όπου γίνεται και σήµερα. ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΚΑΦΩΝ Τελειώνοντας το δηµοτικό, πήγα σε µάστορα να µάθω ξυλουργική. Αρχικά από µικρή ηλικία άρχισα να κάνω επισκευές σε βάρκες και καΐκια, γιατί αυτό ήταν το όνειρό µου. Μεγαλώνοντας όµως άρχισα να σκέφτοµαι πως να αρχίζω να κατασκευάζω µια βάρκα από την αρχή. Μετά από πολλές προσπάθειες και θέληση έφτιαξα την πρώτη µου ψαρόβαρκα για τον εαυτό µου. Άρεσε όµως σε πολλούς ψαράδες και την πούλησα. Στη ηλικία των 20 ετών, άρχισα να παίρνω παραγγελίες από άλλους ψαράδες εφόσον άρεσαν τα καΐκια µου. Σιγά-σιγά άρχισα να παίρνω παραγγελίες για καΐκια ακόµα µεγαλύτερα.σε µικρό χρονικό διάστηµα, άρχισα να κατασκευάζω καΐκια όλο και µεγαλύτερα σε µέγεθος. Σε ηλικία 40 ετών πήρα την πρώτη µου παραγγελία για τη κατασκευή µηχανότρατας. Από την στιγµή που δεχόµουν παραγγελίες έπρεπε να µεταφερθώ σε ένα δηµόσιο χώρο, στο γιαλό για να µπορέσω να κάνω καθέλκυση στα σκάφη, καθώς ήταν µεγάλα σε µέγεθος. Για να κατασκευαστεί ένα τέτοιο σκάφος, χρειάζεται εµπειρία, τεχνογνωσία και θεωρητική κατάρτιση. Για την κατασκευή τέτοιων σκαφών, χρειάζεται ο κατάλληλος εξοπλισµός όπως γερανός και το κατάλληλο προσωπικό. Μετά από πολλές παραγγελίες που δέχτηκα, µου δόθηκε η ευκαιρία να αντικαταστήσω τα παλιά, αλιευτικά σκάφη µε καινούρια. Μετά από λίγο χρονικό διάστηµα, εφόσον και η δουλειά πήγαινε καλά, µπήκαν και οι δύο γιοι µου στη δουλειά, και σήµερα που εγώ έγινα συνταξιούχος, τα παιδιά µου συνεχίζουν την δουλειά αυτή. Είναι µία πολλή δύσκολη και βαριά δουλειά και για αυτό το λόγο έχουν µείνει ελάχιστοι που κάνουν αυτή τη δουλειά στη Ελλάδα. ΤΣΑΓΚΑΡΗΣ Εγώ ξεκίνησα από το 50.Τότε στον Αστακό υπήρχαν 18 τσαγκάρηδες.ο κόσµος τότε έφτιαχνε παπούτσια σε σύγκριση µε σήµερα που πλέον υπάρχει ένας κατασκευαστής παπουτσιών στον Αστακό. Η διαδικασία κατασκευής ήταν δύσκολη και χρονοβόρα. Έπαιρναν κατευθείαν το µέτρο από το πόδι. 19

20 Πρώτα το πάνω µέρος του παπουτσιού(φόδι). Ύστερα µε ένα είδος ξύλου, το καλαπόδι, κατασκεύαζαν και το υπόλοιπο παπούτσι. Τα υλικά που χρησιµοποιούσαµε επιλέγονταν µε βάση το είδος του παπουτσιού. Από το 49 και µετά άρχισαν και οι πρώτες βιοµηχανίες παπουτσιών. Η µείωση της δουλειάς οφειλόταν κυρίως στη διαφορά της τιµής, αφού τα χειροποίητα παπούτσια ήταν πιο ακριβά εξαιτίας της λεπτοµερής δουλειάς και χρόνου που απαιτούσαν (1-2 µέρες)αλλά και εξαιτίας της ποσότητας της παραγωγής καθώς τα εργοστάσια παρήγαγαν πιο γρήγορα και πολλά σχέδια. ΚΑΠΝΟΣ Η διαδικασία παραγωγής του καπνού ξεκινούσε από τον Ιανουάριο. Οι αγρότες έφτιαχναν παρτέρια και µέσα σε αυτά φύτευαν τον σπόρο. Μετά από ένα µήνα, όταν ήταν έτοιµο το φιντανάκι, το φύτευαν στο χωράφι ή µε µηχανή ή µε το χέρι. Έφτιαχναν ένα αυλάκι και φύτευαν µία µία τις ρίζες µε ένα ειδικό ξύλο, το σουφλί. Ύστερα από ένα µήνα ήταν έτοιµο για σκάλισµα. Αρχές Ιουνίου άρχιζε το µάζεµα. Από κάθε ρίζα µάζευαν τα πρώτα κίτρινα φύλλα από κάτω προς τα πάνω, µέχρι να καθαριστεί όλη η ρίζα. Στη συνέχεια έπαιρναν τα φύλλα στο σπίτι τους, όπου εκεί, µε ειδικές βελόνες το µπελόνιαζαν και έφτιαχναν τις αρµάθες. Κρεµούσαν τις αρµάθες σε ειδικά κρεβάτια για δύο µήνες(από Ιούλιο µέχρι Αύγουστο). Μόλις ξεραινόταν (νωρίς το πρωί για να έχει δροσιά) τα έκαναν βαντάκια (στρογγυλές µπάλες). Αυτά τα κρεµούσαν σε ένα σκοτεινό µέρος (συνήθως σε υπόγεια ) και αρχές εκέµβρη µε ένα ειδικό ξύλινο τελάρο το έκαναν δέµατα. Έπειτα, περνούσε ο έµπορος και τα αγόραζε ανάλογα µε την ποιότητα του καπνού. Αν ήταν µαύρο και είχε καεί το αγόραζε πιο φθηνά ή το πέταγε. ΒΕΛΑΝΙ ΙΑ Η συλλογή βελανιδιού για εξαγωγή είχε γίνει συνήθεια για τους κατοίκους, για πάνω από 600 χρόνια και ήταν ένας ισχυρός δεσµός των ντόπιων και του µοναδικού δάσους βελανιδιάς. Το δάσος που από πανάρχαιες εποχές εκτός από άφθονη τροφή στα κοπάδια, έδινε πολύτιµη, µοναδική δεψική και βαφική ύλη. Αναµφισβήτητα έπαιξε σπουδαίο ρόλο στη ζωή των Ακαρνάνων και στους αιώνες που ακολούθησαν, δηλαδή κατά την ιστορική εποχή και κατά τους Βυζαντινούς χρόνους. Στην περίοδο της Τουρκοκρατίας αποτέλεσε προνόµια της Βαλιντέ σουλτάνας. ιαδικασία: Οι τιναχτάδες περπατούσαν πάνω στ κλωνάρια της, κατέβαζαν µε τα λουριά τους 60 και συχνά περισσότερα φορτώµατα, δηλαδή 120 τσουβάλια γεµάτα ως απάνω, «σωπανιαστά», που λέµε. Υπήρχαν 3 ποιότητες βελανιδιού, και λέµε υπήρχαν, γιατί τώρα αυτό το άλλοτε πολύτιµο υλικό ανήκει στα αζήτητα. Η πρώτη ποιότητα λοιπόν ήταν «χαµάδα», ο άγουρος ακόµα και φυσικά µικρός σε µέγεθος καρπός που έπεφτε από το δέντρο, «αγούρευε» από τα µέσα Ιουλίου. Το ίδιο το δέντρο έκανε το ξεδιάλεµα και κανόνιζε πόσο καρπό 20

21 θα κρατήσει και πόσο θα απορρίψει. Αυτή τη χαµάδα, λιγοστή οπωσδήποτε σε ποσότητα, της αγόραζαν οι έµποροι µε µια καλύτερη τιµή, για αυτό και οι γυναίκες των κοντινών βελανιδοτόπια χωριών ξεχυνόταν µε τα σακούλια. Με τη χαµάδα µπάλωναν ένα σωρό τρύπες του νοικοκυριού. Το ώριµο βελανίδι ήταν το κύριο προϊόν συγκοµιδής, ήταν το «µάτερο», ήταν αυτό που γέµιζε τις αποθήκες και σε ρονικές µεγάλης «ξυλοκαρπίας», όπως τόσο πετυχηµένα λέµε στον τόπο µας, έφτανε και ξεπερνούσε τα 5 και 6 εκατοµµύρια οµάδες δηλαδή 7.5 τόνους περίπου. Κάθε χωριό, λοιπόν, από τις αρχές Αυγούστου, φρόντιζε να βάλει δραγάτι στο τεµάχι του, ώστε να φυλαχτεί ακόµα και η χαµάδα. Κατά τα µέσα του Σεπτέµβρη, όταν πια ο καρπός ήταν ώριµος για συγκοµιδή, γέµιζαν οι στράτες από τα καραβάνια, πραγµατική µετοικεσία, ξεσηκωµός, Άνοιγαν τον τόπο µε τα φαλκίδια και διάλεγαν τα πιο ψηλά και πιο εύρωστα, τα καθάριζαν και στη συνέχεια άναβαν φωτιές για να τα κάψουν και στη συνέχεια να τα ισιώσουν. Ο τιναχτής έπρεπε να είναι ψύχραιµος, προσεκτικός, να έχει την ικανότητα να «σκαλώνει» και στις πιο δύσκολες βελανιδιές και να καταφέρνει να ισορροπεί, ώστε να έχει ελεύθερα τα χέρια του, για να χειρίζεται το λούρο. Πολλές βελανιδιές ήταν «καλανέβατες», ενώ επίσης πολλές ήταν δύσκολες, «γκρίτζαλες» όπως λέµε. Ο κορµός τους τιναζόταν κατακόρυφος, τα σταυρώµατα βρισκόταν ψηλά. Συχνά χρειαζόταν να πετάξουν τριχιά και µε τη βοήθεια της να σκαρφαλώσουν, και τι να πει κανείς για δέντρα που ήταν σε «ρόβολο, σε γκρεµίλα. Τα ατυχήµατα ποτέ δεν έλειψαν και αρκετά υπήρξαν θανατηφόρα. Με το βασίλεµα του ήλιου το γορδί ζωντάνευε. Ξεφόρτωναν το βελανίδι της ηµέρας, το άπλωναν στα αλώνια ενώ οι γυναίκες άναβαν τη φωτιά στις «φωτογωνίες», για να ετοιµάσουν το βραδινό, να φάνε κάτι µε κουτάλι και να απλώσουν µετά το κατάκοπο κορµό τους. Μετά την πώληση γινόταν το «σάκιασµα» σε τσουβάλια που έπαιρναν οι έµποροι, το ζύγισµα και η πληρωµή και στη συνέχεια η µεταφορά στις αποθήκες. Την µεταφορά έκαναν τα παλιά χρόνια Πραµαντιώτες λαό Καραγκούνηδες αγωγιάτες. Φάλλαγες τα αλογοµούλαρα, φορτωµένα µε το προϊόν του µόχθου των χωριών του Ξηροµέρου, έπαιρναν το δρόµο για τις αποθήκες. Στον ευλιµένο ορµό του Αγ.Παντελεήµονα υπήρχε ολόκληρο συγκρότηµα αποθηκών, κάθε Αστακιώτης βελανιδοέµπορας και τη δική του. Εκεί γινόταν επεξεργασία, συχνά γυρίσµατα των σωρών για να µην «ανάψει» ο εµπόρευµα, ώσπου κλεινόταν οι παρτίδες µε πελάτες του εσωτερικού και εξωτερικού και έφτανε η ώρα που το λιµάνι ζωντάνευε. Μεγάλα µπάρκα, µε 3 άρµπουρα, Καντηλιώτικα, Καλαµισιάνικα, Θιακά, µπάρκα που πάλευαν ακόµα και µε του Ατλαντικού το κύµα, φόρτωναν για τη Μάλτα, το Τριέστι, Μυτιλίνη, κ.α. Οι γυναίκες των χωριών, που ήταν κοντά στους βελανιδιώνες, έβγαιναν και µάζευαν αυτή τη «χάχλα», που πουλιώταν όµως στη µισή τιµή του «µάτερου»βελανιδιού. Κάποιες τρυπούλες µπάλωνε και η χάχλα. Μα τα χρόνια άλλαξαν, το άλλοτε πολύτιµο βελανίδι πέρασε στα αζήτητα, άλλες ασχολίες, άλλες οι πηγές βιοπορισµού των χωριών µας, άλλοι οι καιροί, άλλα ήθη. 21

22 ΨΑΡΑ ΕΣ ΕΙ Η: ΤΡΑΤΑ Η τράτα είναι ένα εργαλείο 1000 οργιές(οργιά= άνοιγµα χεριών).οι ψαράδες ξεκινούσαν νωρίς το πρωί µε το καΐκι και επέστρεφαν αργά το βράδυ. Πήγαιναν στο βράχο και µε ένα σκοινί έδεναν το καΐκι. Η τράτα βρισκόταν σε βάθος οργιές. Ύστερα έριχναν καλάβα. Άµα υπήρχαν πολλά ψάρια ξαναέριχναν το δίχτυ. Στον Αστακό τότε υπήρχαν µόνο 2 τράτες. ΒΟΛΟΙ Χρησιµοποιούσαν ένα δίχτυ 150 οργιές, το οποίο το γύριζαν γύρω από το βράχο µέχρι να γυρίσουν πάλι στην άκρη. Για να µπουν τα ψάρια µέσα, χτυπούσαν τα νερά µε τα κουπιά. Πήγαιναν το βράδυ και επέστρεφαν το πρωί. ΠΕΖΟΒΟΛΟΣ Χρησιµοποιούσαν ένα δίχτυ 2 οργιές. Γύρω από το δίχτυ υπήρχαν µόλυβδοι το οποίο το έριχναν όταν έβλεπαν τα ψάρια. ΠΑΡΑΓΑ ΙΑ Χρησιµοποιούσαν µία κανίστρα στην οποία κάρφωναν γύρω γύρω τα αγκίστρια. Κάθε οργιά και αγκίστρι. Ξεκινούσαν νωρίς το πρωί και πήγαιναν σε συγκεκριµένες περιοχές. ΑΝΕΜΟΤΡΑΤΕΣ Χρησιµοποιούσαν ένα σάκο 10 µε 15 οργιές. Στην κάθε µπάντα υπήρχε δεµένο ένα δίχτυ οργιές. Μετά τη καλάβα διάλεγαν τα ψάρια. Στην άκρη από το δίχτυ υπήρχαν δύο πόρτες οι οποίες έσκαβαν το βυθό και µάζευαν τα ψάρια. ΓΡΙ-ΓΡΙ Χρησιµοποιούσαν ένα δίχτυ 500 οργιές και 70 άλτη( ύψος). Υπήρχαν δύο είδη µέρας και νύχτας. ΜΕΡΑΣ Ψάρευαν κυρίως αφρόψαρα (παλαµίδα, σαυρίδια και κολεούς).έκλειναν τα κοπάδια ψαριών γύρω -γύρω µε ένα δίχτυ, στον οποίο έβαζαν κουλούρια για να κλείνει από κάτω. Χρησιµοποιούσαν 1 η 2 κρικρί. ΝΥΧΤΑΣ Ψάρευαν γαύρους και σαρδέλες. Άναβαν λάµπες µέσα στο νερό και όταν µαζεύονταν τα ψάρια ένωναν όλες τις λάµπες και τα έπιαναν. ΛΕΣΙΝΙ Μέχρι το 1950 το Λεσίνι ήταν µία λίµνη µε αγριοκάλαµα. Το κράτος χρησιµοποιώντας µηχανήµατα έκανε τα χωράφια γόνιµα. Άρχισε να καλλιεργεί κριθάρια, καλαµπόκια, βαµβάκια. Γύρω στο 1960 ένα µέρος του Λεσινίου νοικιάστηκε στον κ. Παπαβασιλείου. Αυτός άρχισε να καλλιεργεί καρπούζια και ρύζια. Το κράτος (οργανισµός Λεσινίου) καλλιεργούσε το 70% των χωραφιών. Μέχρι το ο Οργανισµός µαζί µε το κράτος τα µοίρασαν στους κατοίκους που θεωρούσαν ότι έπρεπε να τα πάρουν των γύρω περιοχών. Μοίρασε από περίπου 40 στρέµµατα σε κάθε οικογένεια. Από εκεί και µετά καλλιεργούταν από τους κατοίκους. Αυτό γίνεται µέχρι και σήµερα. 22

23 Α. ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΗΘΗ ΕΘΙΜΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑ ΟΣΕΙΣ Εγκυµοσύνη Για να γεννήσει η έγκυος µε ευκολία, ξεκλειδώνουν ό,τι είναι κλειδωµένο και της αφαιρούν όλα τα δαχτυλίδια. Η έγκυος κρεµάει τα ρούχα της όρθια, για να έρθει κανονικά το παιδί (δηλ. µε το κεφάλι προς τα κάτω). Για να δουν αν θα γεννήσει αγόρι ή κορίτσι, βάζουν ένα κουκούτσι από λεµόνι ή πορτοκάλι στη χόβολη. Αν σκάσει και πεταχτεί από τη θέση του, θα κάνει κορίτσι. Αν µείνει στη θέση του, αγόρι. Αν η έγκυος έχει µεγάλες περιφέρειες, θα κάνει κορίτσι. Αν δεν έχει, αγόρι. Ρωτούν την έγκυο τι έχει στα χέρια της. Αν αυτή κοιτάξει τις παλάµες της, θα γεννήσει κορίτσι. Γέννηση Όταν γεννηθεί το µωρό, όλοι οι συγγενείς και οι φίλοι της οικογένειας το ασηµώνουν: τυλίγουν ασήµι και ζάχαρη σε ένα βαµβάκι. Μερικά µωρά γεννιούνται µε µια λεπτή προσωπίδα. Καθώς τη βγάζουν, την ονοµατίζουν και αυτή έχει µαγικές ιδιότητες. Αν πουν πχ. ευτυχία, θα είναι πάντα ευτυχισµένο κλπ. Κάτω από το µαξιλάρι του µωρού βάζουν ένα φυλαχτό, για να µην το πλησιάζει κανένα κακό. Τρεις µέρες µετά τη γέννηση πιστεύουν ότι επισκέπτονται το µωρό οι µοίρες. Γι αυτό φροντίζουν να έχουν δίπλα από την κούνια τρία µαντήλια κόκκινα, τρία γλυκά και τρία νοµίσµατα, για να τις καλοπιάσουν. Η λεχώνα για σαράντα µέρες δεν πρέπει να βγαίνει έξω τη νύχτα, να πηγαίνει στην εκκλησία, να επισκέπτεται σπίτια και να δουλεύει. Πιστεύουν ότι είναι ακόµα αδύναµες από τη γέννα και εκτεθειµένες σε δαιµονικά και κακά πνεύµατα. Όταν περάσουν σαράντα µέρες, πηγαίνει µε το µωρό στον παπά, ο οποίος τους διαβάζει µια ευχή. Βάπτιση Την παραµονή της βάπτισης στέλνουν κάλεσµα στο νονό, ένα δίσκο µε γλυκίσµατα κι ένα µπουκάλι κρασί. Παλαιότερα η βάπτιση του παιδιού γινόταν στο σπίτι και όχι στην εκκλησία. Ακόµη, παλαιότερα η µάνα δεν παρευρισκόταν στη βάπτιση. Το παιδί το πήγαιναν στην εκκλησία οι συγγενείς. Όταν ακουγόταν το όνοµα του παιδιού, έτρεχαν τα µικρά παιδιά στη µάνα και της το ανακοίνωναν κι εκείνη τα φιλεύει µε χρήµατα και γλυκά. Το λάδι µε το οποίο άλειψε ο νονός το παιδί πρέπει να µείνει πάνω του για τρεις µέρες. Με το νερό που ξεπλένουν το µωρό από το λάδι µετά από τρεις µέρες, το ρίχνουν στον κήπο ή µέσα σε µια γλάστρα. Τα πανιά που τυλίγουν το µωρό µετά τη βάπτιση, καθώς και τα υπόλοιπα ρούχα που έχουν λάδι, τα ξεπλένουν στη θάλασσα. 23

24 Γάµος Εβδοµάδα του γάµου ΤΡΙΤΗ: Γίνεται το ανάπιασµα του προζυµιού στο σπίτι του γαµπρού. Ένα αγόρι (που ζουν οι γονείς του) κοσκινίζει το αλεύρι κι ένα ανύπαντρο κορίτσι ζυµώνει. Οι συγγενείς το ασηµώνουν και µε ντουφεκιές γνωστοποιούν το γεγονός. Ακολουθεί φαγητό και χορός. ΤΕΤΑΡΤΗ: Στο σπίτι της νύφης, µε τα προζύµια του γαµπρού φτιάχνουν τα κουλούρια του γάµου. ΠΕΜΠΤΗ: Ανύπαντρα κορίτσια στρώνουν το κρεβάτι των µελλόνυµφων και οι συγγενείς πετούν χρήµατα, ρύζι και κουφέτα, για να είναι καλορίζικοι. Επίσης, πετούν πάνω στο κρεβάτι ένα αγόρι, για να γεννήσει η νύφη γιο. Την ίδια µέρα, απλώνουν όλα τα προικιά της νύφης και όποιος θέλει, µπορεί να επισκεφτεί το σπίτι και να τα θαυµάσει. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ: Οι καλεσµένοι πηγαίνουν τα κανίσκια στα σπίτια των µελλόνυµφων. Βάζουν αρνί, κουλούρια, κρασί και γλυκά. ΣΑΒΒΑΤΟ: Ο κουµπάρος και οι συγγενείς του γαµπρού στέλνουν τα κανίσκια στη νύφη (σφαχτό, τρία κουλούρια, κρασί, ραβανί ή κουραµπιέδες). Την ίδια µέρα, παίρνουν και τα προικιά, τακτοποιηµένα σε µπάλες. Το σόι του γαµπρού «κλέβει» κάτι από το σπίτι της νύφης και µόνο αν το καταλάβουν οι υπόλοιποι και το ζητήσουν πίσω, το επιστρέφουν. Επίσης, όταν φεύγουν τα προικιά από το σπίτι της νύφης, πετούν έναν κουβά µε νερό και λένε: «όση δροσιά έχει το νερό, τόση δροσιά να έχει και αυτή που παντρεύεται». Ακολουθεί γερό φαγοπότι και γλέντι και στα δύο σπίτια (γαµπρού και νύφης). ΚΥΡΙΑΚΗ: Από το πρωί αρχίζει το στόλισµα της νύφης και το ξύρισµα του γαµπρού. Κατά το χτένισµα της νύφης, όλοι οι συγγενείς ρίχνουν µέσα σ ένα πιάτο µε νερό κι αλάτι, χρήµατα και λένε στη νύφη: «ό,τι είπαµε νερό κι αλάτι». Στο σπίτι του γαµπρού, σ ένα πιάτο µε νερό ρίχνουν κέρµατα για τον κουρέα. Όταν ετοιµαστούν, ξεκινούν για την εκκλησία, όπου θα γίνει το µυστήριο. Μετά το τέλος του γάµου εύχονται όλοι στους νεόνυµφους: «να ζήσετε, καλορίζικοι, να στεριώσετε». Η νύφη οδηγείται στο σπίτι του γαµπρού, όπου τη βάζουν να πατήσει πάνω σ ένα υνί, για να είναι σιδερένια και της δίνουν να πετάξει πίσω της ρόδι και αµύγδαλα. Ακόµη, η πεθερά δίνει στους νεόνυµφους µέλι και καρύδια, για να έχουν γλυκιά ζωή. Αργότερα αρχίζει µεγάλο γλέντι µε άφθονο φαγητό και πολύ χορό έως τις πρωινές ώρες. 7 ΗΜΕΡΕΣ ΜΕΤΑ ΤΑ ΣΤΕΦΑΝΑ: Οι νεόνυµφοι πηγαίνουν να µεταλάβουν. Ο παπάς τους δίνει άρτο που τον πληρώνουν και οι επίτροποι µατσέτο και τους εύχονται να ζήσουν. Τραγούδια του γάµου Άσπρη κάτασπρη µπαµπακιά όπου χα στην αυλή µου, τη σκάλιζα, την πότιζα και είχα χαρά µεγάλη. Μα ρθε ξένος κι απόξενος, ήρθε και µου την πήρε. Αχάριανε το σπίτι µου, ανόστισε η αυλή µου. Ανόστισ η δική µου αυλή κι εφούµισε του ξένου. Είκοσι χρόνια πότιζα µηλίτσα στην αυλή µου, τώρα που µου την πήρανε ας πάει µε την ευχή µου. Να χα ένα µήλο να ριχνα στο πέρα παραθύρι 24

25 να τσάκιζα το µαστραπά που χει το µόσχο µέσα και µέσα η κόρη κάθεται, κεντάει χρυσό µαντήλι. Το µαντηλάκι που κεντάς σε µένα να το στείλεις, να µην το στείλεις µ άλλονε, παρά µε την αγάπη. Έβγα νύφη µου στην πόρτα όπως έβγαινες και πρώτα, να σε δουν οι συγγενείς σου και οι αλδεφοποιτοί σου. Να σε δουν τα δυο σου αδέρφια Και τα πρώτα σου ξαδέρφια. Αυτού που πας νυφούλα µου κανέλα µη µυρίσεις και µας αλησµονήσεις. Σ όσους γάµους κι αν επήγα τέτοια νύφη δεν την είδα. Είδα νύφη µαντζουράνα και γαµπρό χρυσή καµπάνα. Έχει τα µαλλιά µετάξι και πλεγµένα µε την τάξη. Έχει µέτωπο φεγγάρι που τρελαίνει παλικάρι. Έχει φρύδι γαϊτάνι που ζωγράφος δεν το φτιάνει. Έχει δυο µατάκια µαύρα που δεν είδα στην Ελλάδα. Έχει µύτη κοντυλένια, δόντια µαργαριταρένια. Έχει στόµα δαχτυλίδι που λαλεί σαν καναρίνι ιάφορα έθιµα-προλήψεις Προτού γίνει ο γάµος θεωρείται γρουσουζιά να επισκεφτεί η νύφη το σπίτι του γαµπρού. Τους µελλόνυµφους στεφανώνει πάντα ο νονός του γαµπρού. Μόνο για πολύ σοβαρό λόγο µπορεί να µη δεχτεί να τους στεφανώσει. Αυτές οι περιπτώσεις είναι ελάχιστες. Προτού οι µελλόνυµφοι παντρευτούν πρέπει να εξοµολογηθούν και να µεταλάβουν, καθώς αρχίζουν µια καινούρια ζωή και πρέπει να απαλλαχτούν από τις παλιές αµαρτίες. Κάθε καλεσµένος συγγενής φέρνει στο γάµο από ένα κανίσκι: σφαχτό (αρνί, γουρουνόπουλο), κρασί, κουλούρια και γλυκά. Ανύπαντρες κοπέλες ετοιµάζουν το κρεβάτι των µελλόνυµφων, την Πέµπτη πριν το γάµο και όλοι οι συγγενείς πετούν χρήµατα, κουφέτα και ρύζι, για να 25

26 ριζώσει το ζευγάρι. Επίσης ρίχνουν κι ένα µικρό αγόρι, για να έχει η νύφη αρσενικό καρπό. Όταν φεύγει η νύφη από το πατρικό της, κοιτάζει τρεις φορές πίσω, για να µοιάσουν τα παιδιά στο σόι της. Το νυφικό παπούτσι το φοράει στο δεξί πόδι της νύφης ο κουνιάδος. Σε περίπτωση που ο γαµπρός δεν έχει αδερφό, το αναλαµβάνει ο πρώτος ξάδερφος. Τα στεφάνια τα πηγαίνει µια ανύπαντρη κοπέλα στη εκκλησία µέσα σε ένα δίσκο µε λίγα κουφέτα.. Μετά το τέλος του µυστηρίου, όλες οι ανύπαντρες κοπέλες παίρνουν λίγα κουφέτα από το δίσκο µε τα στέφανα. Το βράδυ τα βάζουν κάτω από το µαξιλάρι τους και όποιον δουν στον ύπνο τους, πιστεύουν ότι θα παντρευτούν. Όταν πηγαίνει η νύφη στο πατρικό του γαµπρού, πετά πίσω της ένα ρόδι, κουφέτα και ρύζι, για να ριζώσει το ζευγάρι. Επίσης, τη βάζουν να πατήσει σε ένα υνί, για να κάνει πολλούς γιους. Αν η νύφη πηγαίνοντας στη εκκλησία συναντήσει άλλη νύφη, θεωρείται γρουσουζιά. Γι αυτό ανταλλάσσουν µαντήλια, χωρίς να κοιταχτούν στα µάτια. Στο νονό-κουµπάρο δίνουν να φάει το κεφάλι του αρνιού, µε ένα µήλο στο στόµα και στολισµένο µε λουλούδια. Θάνατος ιάφορα έθιµα-προλήψεις Όταν ξεψυχά ο ετοιµοθάνατος, κοιτάζουν προς την Ανατολή. Αν ο νεκρός είναι νέο, ανύπαντρο κορίτσι, το ντύνουν µε νυφικά ρούχα. Αν είναι αγόρι, µε γαµπριάτικα. Επίσης, στο µνηµόσυνό τους κάνουν γλυκά και κουλούρια. Μέσα στο φέρετρο βάζουν το αγαπηµένο αντικείµενο του νεκρού µαζί µε λίγα χρήµατα, γιατί πιστεύουν πως θα περάσει από το γεφύρι της Τρίχας και πρέπει να πληρώσει. Όταν βγάζουν το νεκρό από το σπίτι για να τον πάνε στην εκκλησία, σπάνε ένα πιάτο ή ένα κεραµίδι, ρίχνουν νερό από τα µπαλκόνια και κλείνουν τις πόρτες και τα παράθυρα, για να µην επιστρέψει ξανά ο χάρος στο σπίτι τους. Το βράδυ µετά την ταφή γίνεται δείπνο µε τους κοντινούς συγγενείς (παρηγοριά). Στο µνηµόσυνο φτιάχνουν απλάδα (σιτάρι, σταφίδες, καρύδι, αµύγδαλα, ρόδι, κανέλα, µαϊντανό και ζάχαρη), την οποία µοιράζουν στον κόσµο. Μετά το µνηµόσυνο, οι οικογένεια του πεθαµένου προσφέρει καφέ, λουκούµια και ψυχούδια (µικρά ψωµάκια). Οι στενοί συγγενείς του νεκρού φορούν µαύρα ρούχα (κυρίως οι γυναίκες) ή πένθος (µια µαύρη κορδέλα στο µπράτσο). Ακόµη δεν επιτρέπεται να τραγουδήσουν, γιατί πιστεύουν πως ο πεθαµένος τους χτυπά στο κεφάλι. Μοιρολόγια Η γης πρέπει να χαίρεται, πρέπει να καµαρώνει, πρέπει να βάνει κόκκινα και να φορεί γαλάζια, πρέπει και να σκουπίζεται δυο τρεις φορές την ώρα, τι τρώει µανάδων τα παιδιά, των αδερφών τ αδέρφια, των γυναικών τους άντρες τους, πατέρων τα παιδιά τους. 26

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Την ημέρα του γάμου μαζεύονται οι κοπέλες στο σπίτι της νύφης και την ντύνουν. Μετά η μάνα της, της πλένει τα πόδια για να

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης

Επίσκεψη στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Επίσκεψη στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Την Πέµπτη 24 του Οκτώβρη επισκεφτήκαµε το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης που βρίσκεται σε ένα χωριό της Πάφου τη Γεροσκήπου. Εκεί έχει πολλά αντικείµενα που χρησιµοποιούσαν οι

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ Ι ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΦΟΥ Σχολική χρονιά: 2013-2014 ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ Εργασία από τα παιδιά της Γ2 Υπεύθυνη δασκάλα: Χριστίνα Αγαθοκλέους Ο παπλωματάς Ο παπλωματάς είναι ένα από τα παραδοσιακά επαγγέλματα

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΔΕΣΥΠΡΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σχέδια εργασίας Ευέλικτη ζώνη Εικονογράφηση Ντανιέλα Σταματιάδη για μαθητές Νηπιαγωγείου και Α Δημοτικού ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Διασύνδεση των μαθημάτων μέσα από τις

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα.

Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα. Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα. Το Τριώδιο το τοποθετούμε χρονικά ως εξής: Πάσχα Τριώδιο ή Αποκριά Σαρακοστή Η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι.

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι. Το ψωμί (άρτος) είναι βασικό είδος τροφίμου με ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Ανήκει στην παραδοσιακή διατροφή, ιδιαίτερα αυτής των φτωχών. Το ψωμί είναι η βασική τροφή στην Ευρώπη, αλλά και στους πολιτισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Στεμνίτσα, ο τόπος μας

Στεμνίτσα, ο τόπος μας Στεμνίτσα, ο τόπος μας Εκπαιδευτικό πρόγραμμα εξοικείωσης των παιδιών με τις νέες τεχνολογίες Αύγουστος 2007 (Υπό την αιγίδα του Δήμου Τρικολώνων) οι πρωταγωνιστές ο Mάριος ο Σπύρος η Δέσποινα η Μυρτώ

Διαβάστε περισσότερα

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν μες στο μουσείο, μες στο μουσείο μια μερα μπήκα με φόρα κι εγω, μη με τραβάτε μη μου κολλάτε, απ το μουσείο δεν θέλω Στο Μουσείο να βγω. Τρέχω Οδηγίες προς τους εκπαιδευτικούς τρέχω μές στα δωμάτια, μ

Διαβάστε περισσότερα

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα.

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα. Ιδέες για Γενέθλια παιδιών Πόσες φορές σπάσατε το κεφάλι σας, που να κάνετε το πάρτι γενεθλίων των παιδιών σας; Στο σπίτι, στον κήπο ή τελικά σε κάποιον παιδότοπο; Εάν επιλέξετε έναν παιδότοπο, τα πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου,

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, την ξαδέρφη μου και τον μπαμπά μου στον ποταμό. Ο ποταμός

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού)

Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού) Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού) Ερωτήσεις 3 πόντων: 1) Η γάτα θέλει να πάει στο γάλα και το ποντίκι στο τυρί, ακολουθώντας τους δρόµους του κήπου. Οι διαδροµές

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

2 ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΚΟΤΣΙΡΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΑΝΝΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Β ΤΑΞΗ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΕΙΣ ΜΑΙΡΗ»

2 ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΚΟΤΣΙΡΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΑΝΝΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Β ΤΑΞΗ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΕΙΣ ΜΑΙΡΗ» 2 ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΚΟΤΣΙΡΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΑΝΝΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Β ΤΑΞΗ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΕΙΣ ΜΑΙΡΗ» Δεν είχε καλά χαράξει και η κυρία Μαίρη άνοιξε το μαγαζί. Πέταξε τα

Διαβάστε περισσότερα

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Στα πλαίσια της «Ευρωπαϊκής εβδομάδας πολιτισμού» συμμετείχαμε τα τμήματα Δ 1 και Δ 2 και το τμήμα Ε 2 του σχολείου μας, σε μια περιήγηση στα πολιτιστικά μέρη του Γερίου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Η φίλη μας η ανακύκλωση Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Στην όμορφη πολιτεία με το γαλάζιο ουρανό μια μικρή παρέα από σκουπίδια συναντήθηκε για να κουβεντιάσει το μέλλον της. Ο Αλουμίνης,

Διαβάστε περισσότερα

305. οκιµάζει µε τον αγκώνα τη θερµοκρασία του νερού. 304. Η µαµά βγάζει τα ρούχα από το µωρό. 306. Βάζει το µωρό µέσα στο µπάνιο. από το µπάνιο.

305. οκιµάζει µε τον αγκώνα τη θερµοκρασία του νερού. 304. Η µαµά βγάζει τα ρούχα από το µωρό. 306. Βάζει το µωρό µέσα στο µπάνιο. από το µπάνιο. NOHTIKES_KARTES_E6:Layout 1 12/16/08 9:00 AM Page 2 NOHTIKES_KARTES_E6:Layout 1 12/16/08 9:00 AM Page 3 305. οκιµάζει µε τον αγκώνα τη θερµοκρασία του νερού. 304. Η µαµά βγάζει τα ρούχα από το µωρό. 307.

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

Κυπριακά Παραδοσιακά Επαγγέλματα Cyprus Olden Times Jobs. ΙΒ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Πεύκιος Γεωργιάδης» 2012

Κυπριακά Παραδοσιακά Επαγγέλματα Cyprus Olden Times Jobs. ΙΒ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Πεύκιος Γεωργιάδης» 2012 Κυπριακά Παραδοσιακά Επαγγέλματα Cyprus Olden Times Jobs ΙΒ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Πεύκιος Γεωργιάδης» 2012 Καρεκλάς Ο καρεκλάς ήταν αυτός που έφτιαχνε καρέκλες, Έφτιαχνε πρώτα τον ξύλινο σκελετό της

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Γ τάξης του 14/θ Μειονοτικού Σχολείου Κενταύρου

Από τα παιδιά της Γ τάξης του 14/θ Μειονοτικού Σχολείου Κενταύρου Από τα παιδιά της Γ τάξης του 14/θ Μειονοτικού Σχολείου Κενταύρου Η παρούσα εκπαιδευτική δραστηριότητα υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος Μαθαίνουμε Παρέα που χρηματοδοτείται από το Κοινωφελές Ίδρυμα

Διαβάστε περισσότερα

Αρραβωνιάστηκαν και θα παντρευτούν Πού βρίσκονται οι άνθρωποι στη φωτογραφία; Τι φοράνε και τι κάνουν;

Αρραβωνιάστηκαν και θα παντρευτούν Πού βρίσκονται οι άνθρωποι στη φωτογραφία; Τι φοράνε και τι κάνουν; 5. Αρραβωνιάστηκαν και θα παντρευτούν Πού βρίσκονται οι άνθρωποι στη φωτογραφία; Τι φοράνε και τι κάνουν; Η Χριστίνα πήγε στο γάμο μιας θείας της με τους γονείς της, αλλά ο Δημήτρης δεν πήγε μαζί τους.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους;

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους; Τι έχει τέσσερις τοίχους; Ένα δωμάτιο. Τι υπάρχει απέναντι από το πάτωμα; Το ταβάνι η οροφή. Πού υπάρχουν λουλούδια και δέντρα; Στον κήπο. Πού μπορώ να μαγειρέψω; Στην κουζίνα. Πού μπορώ να κοιμηθώ; Στο

Διαβάστε περισσότερα

Θα κάνω δίαιτα! Τι κάνει η Χριστίνα; Τι σκέφτεται;

Θα κάνω δίαιτα! Τι κάνει η Χριστίνα; Τι σκέφτεται; 6. Τι κάνει η Χριστίνα; Τι σκέφτεται; Θα κάνω δίαιτα! Χριστίνα: Μαμά, γιατί έπλυνες το παλιό τζιν; Μαμά: Δεν το έπλυνα, αγάπη μου. Είναι στην ντουλάπα σου εδώ κι ένα μήνα. Χριστίνα: Δεν είναι δυνατό! Ενάμισι

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΙΤΛΟΣ: «ΚΩΝΣΤΑΝΤΗΣ» «Στερνή μου γνώμη, να σε είχα πρώτα», λέει ο σοφός λαός μας. Και πόσο δίκιο έχει, μονολογεί ο Κωνσταντής,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία από τα παιδιά της. Α 1 τάξης

Εργασία από τα παιδιά της. Α 1 τάξης Εργασία από τα παιδιά της Α 1 τάξης Τετάρτη, 15 του Μάη Χθες πέρασα μια όμορφη μέρα. Το πρωί ξύπνησα και ετοιμάστηκα για το σχολείο. Φόρεσα τη στολή μου, έφαγα το πρόγευμά μου και ξεκίνησα για το σχολείο.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 1 Επίπεδο Α1 ιάρκεια: 30 λεπτά Πρώτο µέρος (12 µονάδες) Ερώτηµα 1 (6 µονάδες) Ένας φίλος σας σάς προσκαλεί στη βάφτιση της κόρης του. ιαβάστε το προσκλητήριο και σηµειώστε στις προτάσεις που πιστεύετε

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ Π Ε Ν Τ Ε Ν Ε Α Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ / Κανιάρης Μην πας στο Ντητρόιτ Ουρανός-λάσπη Ζώα κυνηγούν ζώα Η μητέρα του καλλιτέχνη πάνω σε

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ 1. Σηκωνόμαστε όρθιοι και καρφιτσώνουμε μια κόλλα χαρτί στην πλάτη του κάθε παιδιού. Ας γράψουμε πάνω στην πλάτη του καθενός ανώνυμα κάτι που μας αρέσει πραγματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο Ήρθε ο Γενάρης και ο ήλιος κρύφτηκε αμέσως πίσω από τα σύννεφα. Οι φίλοι του οι συλλέκτες τον περιμένουν με αγωνία αλλά απ ότι φαίνετε θα συνεχίσουν να τον περιμένουν

Διαβάστε περισσότερα

Γανωτής. Το εργαστήριο του γανωτή Το εργαστήριο του γανωτή είχε όλα τα απαραίτητα υλικά και εργαλεία. α) Υλικά:

Γανωτής. Το εργαστήριο του γανωτή Το εργαστήριο του γανωτή είχε όλα τα απαραίτητα υλικά και εργαλεία. α) Υλικά: Γανωτής Γανωτής 1 ονοµάζεται ο τεχνίτης που επικαλύπτει χάλκινα σκεύη αλλά και άλλα µεταλλικά αντικείµενα µε καθαρό καλάι 2. Για το λόγο αυτό λέγεται και καλαϊτζής. Οι γανωτήδες ήταν συνήθως πλανόδιοι

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ.

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό. Πριν από πάρα πολλά χρόνια, ένα πρωινό, ξύπνησε ο

Διαβάστε περισσότερα

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ»

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» 6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ευέλικτη ζώνη 2013-2014 2014 Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη «χώμα και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» ΞΕΡΟΥΜΕ ΟΤΙ: ζούσε ο Μίνωας,ο Δαίδαλος έφτιαξε το παλάτι, μαζί με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

Η νοστιμιά της άνοιξης

Η νοστιμιά της άνοιξης 2 ΜΑΡ/ ΔΕΥΤΕΡΑ Αρακάς με λαχανικά 1. Καθαρίζετε τον αρακά και τον πλένετε. 2. Σοτάρετε το κρεμμύδι στο ελαιόλαδο και όταν γίνει διάφανο προσθέτετε τον αρακά. Τον σοτάρετε για λίγο. 3. Ρίχνετε στην κατσαρόλα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους Ιούλιος 2011 Τεύχος 11 3 Μια εφηµερίδα για όλη την οικογένεια ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι Βιβλίο: Η χαµένη πόλη Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 4 Διάρκεια; 2.30 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Χριστουγεννιάτικα στολίδια από ανακυκλώσιμα υλικά!

Χριστουγεννιάτικα στολίδια από ανακυκλώσιμα υλικά! Χριστουγεννιάτικα στολίδια από ανακυκλώσιμα υλικά! Αυτές τις γιορτές βλέπουμε τη χριστουγεννιάτικη διακόσμηση με πολλή δημιουργικότητα και λιγότερα έξοδα! Το Sofan Handmade και η ομάδα του Ftiaxto.gr μοιράζονται

Διαβάστε περισσότερα

για τους µαθητές της 2ας ηµοτικού

για τους µαθητές της 2ας ηµοτικού για τους µαθητές της 2ας ηµοτικού ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2006 2 Αυτό το βιβλίο εργασίας ανήκει στ... µαθητ Αντώνης Καφάτος Καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Τµήµα Ιατρικής Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αργαλειός. Πατανίες που ήταν χοντρά και βαριά κλινοσκεπάσματα διαφόρων ειδών όπως πατητές, καρπετοπεραμάτιστες, κουρκουσελίδικες κ.α.

Ο Αργαλειός. Πατανίες που ήταν χοντρά και βαριά κλινοσκεπάσματα διαφόρων ειδών όπως πατητές, καρπετοπεραμάτιστες, κουρκουσελίδικες κ.α. Ο Αργαλειός Η τέχνη της υφαντικής ήταν γνωστή από τη νεολιθική εποχή, όπως μαρτυρούν ευρήματα της εποχής εκείνης: σφοντύλια κ.α. Αλλά και οι ηρωίδες των Ομηρικών επών είχαν κύρια ενασχόληση τους την υφαντική.

Διαβάστε περισσότερα

Ο παραδοσιακός γάμος στη Νάουσα στα τέλη του 19 ου αιώνα

Ο παραδοσιακός γάμος στη Νάουσα στα τέλη του 19 ου αιώνα Ο παραδοσιακός γάμος στη Νάουσα στα τέλη του 19 ου αιώνα Του Χρήστου Σ. Ζάλιου Ο γάμος άρχιζε μια βδομάδα πριν από την ημέρα τέλεσης του μυστηρίου. Την Κυριακή οι πιο κοντινοί συγγενείς του γαμπρού πήγαιναν

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2 Bάτραχοι στη λίμνη 1,2 Οργάνωση: Εργασία με όλη την τάξη. Τα παιδιά είναι γύρω από το αλεξίπτωτο, τη λίμνη και το κρατούν στο ύψος της μέσης. Τα σακουλάκια πάνω στο αλεξίπτωτο είναι οι βάτραχοι. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ g Μια ιστορία για µικρούς και µεγάλους ένα παραµύθι τεχνολογίας και ζαχαροπλαστικής. ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ Μια ιστορία της. Λίνα ΣΤΑΡ!!! Τ.Ε.Ε. ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΥΡΟΥ Μαθήτρια: Λίνα Βαρβαρήγου (Λίνα

Διαβάστε περισσότερα

Εκτροφή Μεταξοσκώληκα

Εκτροφή Μεταξοσκώληκα Εκτροφή Μεταξοσκώληκα 1 / 5 Ας σημειωθεί ότι η παραγωγή μεταξιού στην Ελλάδα είναι ελλειμματική. Η σηροτροφία μπορεί να αποδώσει σε διάστημα μόλις 45 ημερών, ένα αρκετά ικανοποιητικό εισόδημα νωρίς το

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Αι πρωτόψωμο και τιμημένο Πιοσ(ΐ) τίμ(η) σι ου θιός κι ου κόσμους Ετσι να τ(ι)μάει και η νύφ(η) τα πιθιρικά τς.

Αι πρωτόψωμο και τιμημένο Πιοσ(ΐ) τίμ(η) σι ου θιός κι ου κόσμους Ετσι να τ(ι)μάει και η νύφ(η) τα πιθιρικά τς. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κυρίες και κύριοι σύνεδροι, θα ήθελα να κάνω μια αναφορά στο έθιμο και στον παραδοσιακό χορό του πρωτοψώματος, που γινόταν και γίνεται την παραμονή του γάμου. Είναι ένα έθιμο, που ακόμη και σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ ΚΑΠΗ ΚΑΤΩ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ

ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ ΚΑΠΗ ΚΑΤΩ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ ΚΑΠΗ ΚΑΤΩ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Επιτέλους ΕΚΔΡΟΜΕΣ! Το Δημοτικό Συμβούλιο ψήφισε τη δαπάνη για να κάνουμε φέτος πέντε ολοήμερες εκδρομές, πέντε περιπάτους και φυσικά την εβδομαδιαία εκδρομή για το καλοκαίρι.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε.

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε. 103-112_22ENOTHTA5 4/3/2013 12:35 µµ Page 103 ENOTHTA 5 ENOTHTA 5 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ (Άτομο - Άνθρωπος) Ένας «χάρτης» από λέξεις μυς αρθρώσεις σκελετό άλλα όργανα: μάτια, έχει έχει έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ Κωνσταντίνα Αστερίου Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα μαγαζιά να αγοράσει χριστουγεννιάτικα δώρα και στολίδια για το δένδρο. Η πόλη είναι πανέμορφα στολισμένη.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Βασισμένο στο ομώνυμο διήγημα της Ελισάβετ Κουκουμάκα ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΣΩΠΑ 1. Φώτης 2. Μαμά 3. Δεσποινίς Σούλα 4. Οφθαλμίατρος 5. Μπαμπάς 6. Πετράκης 7. Παιδί της

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Όλα τα πουλιά γεννούν αυγά. Δεν είναι όμως μόνο αυτά! Και άλλα από τα ζώα κάνουνε αυγά. Θα σου πω για μερικά Η κότα Κάθε μέρα η κότα γεννάει ένα με δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. ΔΙΑΤΡΟΦΗ Γ 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. λάδι Στη διατροφή εμπλέκονται οι γονείς, τα παιδιά, οι μάγειροι

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο γάμος στην αρχαία Ελλάδα σε όλες τις πόλεις-κράτη κατοχυρωνόταν με νόμο, είχε δε πρωτεύοντα ρόλο την κοινωνία. Αν και δεν ήταν υποχρεωτικός, οι νέοι έπρεπε να παντρευτούν,

Διαβάστε περισσότερα

1/Θ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΙΒΕΡΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013

1/Θ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΙΒΕΡΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 1/Θ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΙΒΕΡΙΟΥ νηπιαγωγοί: Αγγελική Ντέρτη Γιώτα Σταυροπούλου Αριθμός νηπίων: 17 Το περιβάλλον είναι υπόθεση όλων μας και οφείλουμε να το προστατέψουμε. Στο νηπιαγωγείο μας κάναμε μια

Διαβάστε περισσότερα

Ας µιλήσουµε Ελληνικά

Ας µιλήσουµε Ελληνικά Ας µιλήσουµε Ελληνικά I Το όνοµά µου: Πόσων χρονών είµαι: Σε ποια τάξη πηγαίνω: Σε ποιο σχολείο πηγαίνω: Η πόλη µου / Το χωριό µου: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 Μέρος Α Κατανόηση προφορικού λόγου 1 Άσκηση 1 Άκουσε

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, ΕΤΟΥΣ 2013

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, ΕΤΟΥΣ 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Πειραιάς, 3 / 4 / 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, ΕΤΟΥΣ 2013 Από την

Διαβάστε περισσότερα

TAΞH B. 2ο Tετράδιο ασκήσεων

TAΞH B. 2ο Tετράδιο ασκήσεων 2B TET ASKISEON_XPress_Hamster_temp.qxp 27/04/2011 9:48 π.μ. Page 1 2ο Tετράδιο ασκήσεων TAΞH B Με απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης τα διδακτικά βιβλία του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου τυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας!

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας! 1. Βρέστε την άσχετη λέξη 2. Μήλο/ κιμά/ αχλάδι/ σταφύλι/ καρπούζι 3. Μουσακάς/ γεμιστά/ τζατζίκι/ γάλα/ φασολάδα 4. Μοσχάρι/ χοιρινό/ ψάρι/ κοτόπουλο/ μπριζόλα 5. Αλάτι/ λάχανο/ μαρούλι/ κρεμμύδι/ σκόρδο

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ.

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Η Ιαπωνία είναι µια από τις ισχυρότερες βιοµηχανικές χώρες και µαζί µε άλλες αποτελούν σήµερα µια ισχυρή βιοµηχανική και εµπορική ζώνη που ανταγωνίζονται τις Η.Π.Α και την Ευρώπη.

Διαβάστε περισσότερα

Χειροποιήµατα. 32 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ Κυνήγι

Χειροποιήµατα. 32 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ Κυνήγι 32 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ Κυνήγι Κώστας Μάρκου Γκλίτσες για αγανακτισµένους! Ενας συνταξιούχος του ΟΤΕ, µε καταγωγή από την ορεινή Κορινθία, από τη στιγµή που πήρε τη σύνταξή του είχε δύο επιλογές: Ή να αποβλακωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΤΑ ΒΑΡΚΑ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΗΛΑ

ΚΟΤΑ ΒΑΡΚΑ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΗΛΑ ΚΥΚΛΩΣΕ ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ Α ΣΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΛΕΞΕΙΣ: ΚΟΤΑ ΒΑΡΚΑ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΗΛΑ ΜΟΛΥΒΙ ΣΚΥΛΟΣ ΣΗΜΑΔΙ ΩΜΟΣ ΛΙΒΑΔΙ ΛΑΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΞΥΣΤΡΑ ΛΙΜΑΝΙ ΣΩΜΑ ΒΕΛΟΣ ΣΕΛΑ ΨΕΙΡΕΣ ΧΟΡΟΣ ΓΥΡΗ ΔΕΜΑ ΚΥΚΛΩΣΕ ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ Β ΣΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΛΕΞΕΙΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ Χρόνος: 40 λεπτά Αυτό το γραπτό αποτελείται από 6 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις

Διαβάστε περισσότερα

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;»

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» «Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» Οπου (Α) ο καλούµενος - χρήστης της υπ' αριθ. 698... (µέλος της Χ.Α.) Οπου (Β) ο καλών Ηµεροµηνία: 20/09/2013 Εναρξη: 22:12':00''

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

τον ΤΥΧΕΡΟ ΑΠΟΔΕΚΤΗ αυτής της πρόσκλησης.

τον ΤΥΧΕΡΟ ΑΠΟΔΕΚΤΗ αυτής της πρόσκλησης. Ευχές σε σένα Ευχές σε σένα Ευχές σε σένα Ευχές σε σένα Ευχές σε σένα Ευχές σε σένα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Γιόρτασε την 50ή λαχταριστή επέτειο του βιβλίου Ο ΤΣΑΡΛΙ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ. Αγαπητέ/ή αναγνώστη/τρια,

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες & Τοπία. Οι Εικόνες

Εικόνες & Τοπία. Οι Εικόνες Οι Εικόνες Ο χρόνος σμίλεψε πάνω της αισθητική αρχετυπική. Εικόνες παλιές και φυσικές της προσδίδουν μια δύναμη μαγνητική πάνω στον επισκέπτη που της παραδίνεται μαγεμένος με το παιχνίδι της ζωής, κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ.

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ. Εικόνα 1 ΒΙΟΛΙ ΕΙΜΑΙ ΕΝΑ ΕΓΧΟΡΔΟ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ ΣΤΟ «ΚΕΦΑΛΙ» ΜΟΥ ΤΑ Ι ΓΙΑ ΝΑ ΚΟΥΡΔΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ. ΠΑΡΑΓΩ ΗΧΟ ΟΤΑΝ ΟΙ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ ΠΙΕΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΔΟΞΑΡΙ ΤΙΣ ΧΑΪΔΕΥΕΙ. ΕΦΕΥΡΕΘΗΚΑ ΓΥΡΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση για την Ιταλία από τη

Παρουσίαση για την Ιταλία από τη Παρουσίαση για την Ιταλία από τη Ιταλία Τι είδαμε, τι κάναμε και πώς περάσαμε στην Ιταλία? Ημερολόγιο Comenius Ιταλία Για να δείξω πως περάσαμε στην Ιταλία θα φτιάξω ένα ημερολόγιο. Το ημερολόγιο θα έχει

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Η λέξη 'κως' προέρχεται από την λέξη 'κοίον = πρόβατό πληθυσμός 34.280 κατοίκους, τρίτο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

145-12_EntypoMyloiKritis:Layout 1 3/19/12 12:32 PM Page 1 συ γνέ τ ςα

145-12_EntypoMyloiKritis:Layout 1 3/19/12 12:32 PM Page 1 συ γνέ τ ςα συ ντα γές ΤΣΟΥΡΕΚΙ Πασχαλινό YΛΙΚΑ Αλεύρι ΜΥΛΟΙ ΚΡΗΤΗΣ για Τσουρέκι: 1 κιλό (1 πακέτο) Μαγιά: 90 γρ. νωπή ή 27 γρ. ξηρή (3 φακελάκια) Ζάχαρη: 350 γρ. (1 & 1/2 κούπα) Νερό (χλιαρό): 100 γρ. (2/5 κούπας)

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος www.panosplatritis.com Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα