Δύο μικροί ναοί οκταγωνικού τύπου, ανέκδοτοι (πίν )

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δύο μικροί ναοί οκταγωνικού τύπου, ανέκδοτοι (πίν. 41-45)"

Transcript

1 Δύο μικροί ναοί οκταγωνικού τύπου, ανέκδοτοι (πίν ) Χαράλαμπος ΜΠΟΥΡΑΣ Δελτίον XAE 3 ( ), Περίοδος Δ' Σελ ΑΘΗΝΑ 1964

2 ΔΥΟ ΜΙΚΡΟΙ ΝΑΟΙ, ΟΚΤΑΓΩΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ, ΑΝΕΚΔΟΤΟΙ (Πίν 41-45) Οι δυνατότητες για την μελέτη των βυζαντινών μνημείων της Ελλάδος στο σΰνολό τους, κάθε χρόνο αυξάνονται με τις νέες δημοσιεύσεις μνημείων άγνωστων ή πρόχειρα μελετημένων από παλιά. "Ετσι από την εποχή πού ό Millet εξέδιδε το κλασσικό βιβλίο του για την 'Ελληνική σχολή στην Βυζαντινή 'Αρχιτεκτονική ', οι γνώσεις τών επιστημόνων πάνω στα θέματα της μεσαιωνικής ναοδομίας έχουν αΰξηθή κατά πολΰ, Ιδίως κατά τα τελευταία χρόνια. Στην μελέτη τοϋ οκταγωνικού τΰπου τών μνημείων, το νέο υλικό είναι μάλλον περιωρισμένο. Μετά από τίς βασικές δημοσιεύσεις τής Χίου 2 και της Κύπρου ', κανένα νέο παράδειγμα 4 δεν ήλθε να προστεθή στον κατάλογο τών γνωστών από τήν εποχή τοϋ Millet οκταγωνικών ναών. 'Αργότερα ή διατριβή τοϋ κ. Στίκα, για τον ναό τοϋ Χριστιανού 8, με τήν συγκέντρωση δλης τής σχετικής βιβλιογραφίας καΐ τους συσχετισμούς στα θέματα τών ΐΰπων και τών μορφών, εξήντλησε σχεδόν το θέμα. Είναι γεγονός επίσης το οτι και στην διεξοδική αυτή έρευνα, οι αρχές και οι {)έσεις τοϋ Millet, επαληθεύτηκαν και πάλι 6. Στην μελέτη πού ακολουθεί, δύο νέα μνημεία, τελείως αδημοσίευτα, προστίθενται στην σειρά τών οκταγωνικών τής Ελλάδος Πρόκειται για 1. G. Millet, L'école grecque dans l'architecture byzantine, Ed. Ern. Leroux, Paris A. C. Orlandos, Monuments byzantins de Chios, tome II, Planches, Athènes Γ. Σωτηρίου, Τα Βυζαντινά μνημεία τής Κύπρου, Α' Λεύκωμα, 'Αθήναι Τρεϊς ακόμη ναοί, οκταγωνικής μορφής, δημοσιεύθηκαν από τον Ν. Μουτσόπουλο, βλ. Ν. Μουτσοπούλου, 'Αρχιτεκτονική τών 'Εκκλησιών και τών Μοναστηριών τής Γορτυνίας, "Αθήναι 1956, σ Πρόκειται για αξιόλογα μνημεία τής λαϊκής ναοδομίας τοΰ 19 ου αιώνος, τα όποια όμως δεν μποροΰν ασφαλώς να περιληφθούν στην σειρά τών βυζαντινών οκταγωνικών μνημείων. 5. Eust. Stikas, L'église byzantine de Christianou et autres édifices de même type, Paris "Ένθ" άνωτ., σ. 38, 39 και 40.

3 128 μικρούς ναοΰς, πού κτίσθηκαν κοντά στα δυο αρχικά υποδείγματα τοϋ τΰπου, δηλαδή στον "Οσιο Λουκά καΐ τήν Νέα Μονή. "Αν και παρουσιάζουν ιδιομορφίες, τα μνημεία αυτά, υπακούουν καΐ πάλι στίς αρχές πού διαπιστώθηκαν από τήν εποχή τοϋ βιβλίου νια τήν Ελληνική σχολή της Βυζαντινής 'Αρχιτεκτονικής. Ή μελέτη τους παρουσιάζει ενδιαφέρον, γιατί χωρίς να επιλΰη προβλήματα πού πάντα υπάρχουν, βοηθεΐ σε συσχετισμούς, συμβάλλει στην κατανόηση των μορφολογικών θεμάτων, και ακόμα δείχνει, πώς οί βυζαντινοί αρχιτέκτονες αντιμετώπισαν το θέμα της προσαρμογής τοϋ οκταγωνικού τύπου, σε εκκλησίες μικρής κλίμακος. Τα δύο νέα παραδείγματα, ανήκουν στίς δύο μεγάλες ενότητες ', το Ινα στους ηπειρωτικούς και το άλλο στους νησιώτικους οκταγωνικούς. Είναι χαρακτηριστικό δτι ή προσαρμογή στις αρχές των δύο αυτών ενοτήτων είναι σχεδόν πλήρης, αν καΐ εμφανίζεται κάπως έ'μμεσα. Αυτό ίσως να είναι και το ούσιαστικώτερο στοιχείο πού προκύπτει από τήν μελέτη πού ακολουθεί. Τέλος, ή σχέση τοϋ Ινος από τα δύο παραδείγματα, με τους διωρόφους ναούς, επιτρέπει μερικές χρήσιμες συγκρίσεις. Το πρώτο από τα μνημεία πού θα μας απασχολήσουν είναι ένας ήμιερειπωμένος ναΐσκος, ενσωματωμένος σήμερα στο νεώτερο κωδωνοστάσιο τής Μονής τοϋ 'Οσίου Λουκά, στην Φωκίδα. Το δεύτερο είναι ό "Αγιος Ιωάννης τοϋ Κέρους, μικρή εκκλησία σε μια έρημη περιοχή δυτικά από το χωριό Πυργί, στην Χίο. Α' - Ό ναΐσκος τον κωδωνοστασίου της Μονής τοϋ 'Οσίου Λουκά. Ι Το πρώτο μνημείο πού εξετάζεται στην μελέτη αυτή, ανήκει στην Μονή τοϋ 'Οσίου Λουκά, καΐ ασφαλώς είναι πολύ γνωστό σέ Ινα μεγάλο πλήθος επισκεπτών τοϋ μοναστηρίου. Πρόκειται για το κατώτερο τμήμα τοϋ κωδωνοστασίου πού υψώνεται στην νοτιοδυτική γωνία τοϋ περιβόλου δίπλα στην νότια είσοδο τής Μονής (Πίν. 41.1). Το μεγαλύτερο μέρος τοϋ κωδωνοστασίου αύτοϋ είναι γνωστό δτι κτίσθηκε κατά τα τελευταία χρόνια τοϋ περασμένου αιώνα. "Οπως θα γίνη λόγος ευθύς μετά, το κατώτερο τμήμα του διαφέρει σαφώς, από πλευράς μορφής καΐ κατασκευής, από τήν νεώτερη προσθήκη, πράγμα το οποίον μπορεί να γίνη εύ'κολα αντιληπτό. Πάντως, είναι εξαιρετικά περίεργο το γεγονός δτι, μέχρι σήμερα, το Ιξεταζόμενο παράδειγμα 1. Βλ. σχετικώς είς Γ. Σωτηρίου, Χριστιανική και Βυζαντινή αρχαιολογία, Αθήναι 1942, σ

4 129 διέφυγε την προσοχή των ειδικών επιστημόνων πού κατά καιρούς μελέτησαν τους ναοΰς, και τα άλλα κτίσματα τοΰ περίφημου μοναστηρίου της Φωκίδος. "Ετσι δποτε γίνεται κατά τχΐχην λόγος για το κωδωνοστάσιο, σε παλιότερα δημοσιεύματα, το κατώτερο τμήμα του μνημονεύεται σαν τμήμα πύργου ή άλλου κτιρίου πού αργότερα μετεσκευάσθη. Στην παλιά βασική έκδοση των Schultz και Barnsley, αναφέρεται ότι το κωδωνοστάσιο προήλθε από τήν ανακατασκευή ενός από τους πύργους τοΰ μοναστηριού'. Έκεΐ βρίσκομε Hai τις μοναδικές πληροφορίες για τήν εσωτερική διάρθρωση τού μνημείου, τελείως όμως πρόχειρες και ασύνδετες μεταξύ τους. 'Ακόμα πιο πριν ό Κρέμος έγραφε 2 δτι πρόκειται για...άρχαΐον τετράγωνον τριώροφον πύργον..., πού μετεσκευάσθη για να γίνη κωδωνοστάσιον. "Η ιδέα αύτη, δτι το μνημείο πού μας απασχολεί ήταν άλλοτε πύργος, τήν οποία και άλλοι 3 παραδέχ{)ηκαν, δεν είναι τελείως αβάσιμη. Πράγματι σε μία εποχή, κατά τήν Τουρκοκρατία, τα ερείπια τοΰ ναΐσκου είχαν διαμορφωθή σε αμυντικό πύργο. Άλλα γι' αυτό γίνεται λόγος ευρύτερα σε άλλο κεφάλαιο. Εκείνο πού έχει σημασία εδώ, είναι δτι αρχικώς το μνημείο δεν είχε κατασκευασθή ως πύργος. Δύο βασικοί λόγοι στηρίζουν τήν άποψη αύτη : 1 ) Κατά κανόνα οί πύργοι και τα άλλα αμυντικά κτίσματα Μονών 4, δεν είχαν ανοίγματα στο ισόγειο, και μάλιστα μεγάλα. Με μια πρώτη ματιά στο εξεταζόμενο μνημείο μπορεί κανείς να διαπίστωση τήν ύπαρξη πολύ μεγάλων ανοιγμάτων, σε χαμηλή στάθμη, και μάλιστα και από τις τρεις πλευρές του. Στο ισόγειο του, επίσης, υπάρχει ενα μεγάλο άνοιγμα, τελείως άσκοπο, προκειμένου για πύργο. 2 ) Το μνημείο στην αρχική του μορφή ήταν ασφαλώς μακρυα από τον εξωτερικό περίβολο τής Μονής. Πράγματι, λείψανα τοΰ δυτικού περιβόλου, πού σώζονται ακόμα, βρίσκονται πολλά μέτρα δυτικώτερα από το κωδωνοστάσιο. "Οσο για τή νότια πλευρά τοΰ τείχους, πού δεν διακρίνεται πια 1. Βλ. R. W. S c h u 11 z - S. A. Barnsley, The monastery of St. Luc of Stiris, in Phocis, and the dependent monastery of St. Nicolas in the fields near Scripou in Boeotia, London 1901, σ. 11, είκ. 4 και ύποσημ. 2. Στις περιγραφές των περιηγητών πού δημοσιεύονται στο ίδιο βιβλίο δέν άπαντα καμμία χρήσιμη πληροφορία. 2. Γ. Π. Κ ρέ μ ο υ, Προσκυνητάριον τής εν τΰ Φωκίδι Μονής τοΰ 'Οσίου Λουκά τοϋ "πίκλην Στειριώτου, τόμ. 2 s, σ. 169, κδ' και σ. 176, 'Αθήναι Ό κ. Σωτηρίου, μελετώντας τα χαράγματα ενός θυρώματος πού είναι ενσωματωμένο έκεϊ, ομιλεί για βυζαντινό πύργο, βλ. Χαράγματα μονής "Οσίου Λουκά, Α. Δ., , σ Βλ. Α. Κ. 'Ορλάνδου, Μοναστηριακή "Αρχιτεκτονική 2,'Αθήναι 1958, σ. 10 και 135. Δελτίον τής Χριστιανικής 'Αρχαιολογικής 'Εταιρείας, Γ' 9

5 130 σήμερα, οπωσδήποτε θα απείχε πολύ από εκεί. Αυτό μπορεί κανείς εύκολα να το συμπεράνη από το μέγεθος και την θέση ενός κτιρίου, τοΰ οποίου τα ερείπια βρέθηκαν τα τελευταία χρόνια προς νότον της Τραπέζης. Έάν άλλωστε το εξεταζόμενο μνημείο άνηκε στα τείχη, κάποια από τις πλευρές του θα παρουσίαζε συνέχεια με αυτά' κανένα ίχνος δμως δεν επιτρέπει τήν άποψη αυτή. Τέλος, δν ύποθέσωμε δτι υπήρξε οχυρός μεμονωμένος πύργος στο εσωτερικό της Μονής, πάλι θα συναντήσωμε σειρά από εμπόδια : το μέγεθος του είναι πολύ μικρό' και μάλιστα, προκειμένου για ενα μοναστήρι τής σημασίας τοΰ 'Οσίου Λουκά, δεν έχει ζεματίστρες ή πολεμίστρες ή ακόμη κλίμακες επικοινωνίας των ορόφων 2, απαραίτητες στους οχυρούς πύργους. "Αντιστρόφως, ή ύπαρξις άλλοτε ενός κτιστού θόλου, απέκλειε κάθε επαφή με ενδεχομένως τρίτο δροφο. "Ετσι, αφού άποκλείσωμε τήν παλιά αυτή άποψη για τήν αρχική μορφή τοΰ μνημείου, θα πρέππ να εξετάσωμε μία άλλη, πού υποστηρίχθηκε τα τελευταία χρόνια. Ή δ' 1? Μπάρλα, στην εργασία της για τα βυζαντινά κωδωνοστάσια 8, δέχεται δτι το σημερινό καμπαναριό τοΰ 'Οσίου Λουκά κτίσθηκε πάνω στα ερείπια ενός άλλου, χρονολογουμένου από τον 11 αιώνα, πού είχε καταρρεύσει *. Ή αποψις αυτή, δς μοΰ επιτραπή να παρατηρήσω δτι δεν φαίνεται καθόλου πιθανή, και τοΰτο για τους εξής λόγους : α ) Τα κωδωνοστάσια εκτίζοντο πάντοτε κοντά στο καθολικον τής Μονής. Στον "Οσιο Λουκά, ή άπόστασις από το ναό είναι πολύ μεγάλη, μεγαλύτερη από κάθε άλλο γνωστό παράδειγμα 6. β) Τα μεμονωμένα κωδωνοστάσια είχαν πάντοτε εσωτερική κλίμακα ανόδου, ακόμα και τα πιο περιωρισμένα 6. Στον "Οσιο Λουκά, δχι μόνον δεν υπάρχουν ϊχνη κλίμακος, άλλα αντιθέτως ή διάταξις των θόλων του δεν θα επέτρεπε καμμία επικοινωνία με ενδεχομένως υπερκείμενους ορόφους 7. γ) Σε καμμία περίπτωση δεν έχομε παρεκκλήσιον στο Ισόγειο κωδω- 1. Συνήθως οι πύργοι τών Μονών έχουν εν κατόψει μέγεθος μεγαλύτερο άπα 10x10 μέτρα. Στην περίπτωση πού εξετάζομε, ol διαστάσεις φθάνουν μόλις τα 5,40x5,40 μ. περίπου. Το εμβαδόν τοΰ εσωτερικού του είναι μόλις 11 τετρ. μ. 2. Βλ. σχετικώς Α. Κ. 'Ορλάνδου, ενθ' άνωτ., σ Χ α ρ. Μπάρλα, Μορφή καί έξέλιξις τών βυζαντινών κωδωνοστασίων, 'Αθήναι Τήν ίδια παραδοχή κάνει και ό Ν. Μουτσόπουλος, βλ. ενθ' άνωτ., σ. 59, ύποσημ Χ. Μπάρλα, ενθ' άνωτ., σ. 40, 41, σημ Βλ. ενθ" άνωτ., σ. 11, Βλ. Ν. Μουτσοπούλου, ενθ' άνωτ., σ. 58 καί Χ. Μπάρλα, ενθ' άνωτ., σ. 19, Στην σημερινή μορφή τοΰ κωδωνοστασίου, ή άνοδος γίνεται μέ ξύλινες σκάλες. Βλ. και Schultz-Barnsley, ενθ* άνωτ., σ. 11, σημ. 2.

6 νοστασίου, και μάλιστα με προέχουσα εξωτερικώς την κόγχη τοϋ Ίεροϋ, δπως συνέβαινε στον "Οσιο Λουκά. Τα παρεκκλήσια των κωδωνοστασίων ( δπως και των οχυρών πύργων ) κατεσκευάζοντο πάντοτε στον ψηλότερο ό'ροφό ' τους. δ ) Ή μορφή τοΰ εξεταζομένου παραδείγματος με τα μεγάλα ανοίγματα στο Ισόγειο, δεν έ'χει καμμία σχέση με δλα τα άλλα γνωστά παραδείγματα μεμονωμένων κωδωνοστασίων της εποχής αυτής, πού είχαν συνήθως μία απλή πόρτα στην στάθμη τοϋ εδάφους 2, και βαρεία εμφάνιση τοΰ συνόλου. 'Από δλα τα παραπάνω στοιχεία προκύπτει δτι, για λόγους θέσεως και μορφής, θα πρέπΐΐ να άποκλείσωμε τίς υποθέσεις δτι ή αρχική μορφή τοϋ εξεταζομένου μνημείου ήταν ένας πύργος ή ενα κωδωνοστάσιο. II Οΐ βάσεις τής μελέτης, στην οποία ήδη μπορούμε να προχωρήσωμε, είναι τα σωζόμενα λείψανα τοϋ μνημείου, και μία παλιά άπεικόνισίς του, των μέσων τοΰ 18 ου αιώνα. Ό συνδυασμός στοιχείων από τίς δύο αυτές πηγές, θα όδηγήση στις αναπαραστάσεις τής αρχικής μορφής τοϋ ναΐσκου, και τής μεταγενέστερος τροποποιήσεως κατά το διάστημα τής Τουρκοκρατίας. Το σημερινό κωδωνοστάσιο τοΰ 'Οσίου Λουκά 8 έχει τέσσαρες ορόφους, τετράγωνους εν κατόψει (εικ. 1 ). Ό κατώτερος θα μπορούσε να θεωρηθή και ημιυπόγειο, γιατί από τήν δυτική καΐ τήν βόρεια πλευρά του βρίσκεται κάτω από τήν στάθμη τοΰ εδάφους. "Εχει ενα μόνο άνοιγμα προς νότον και καλύπτεται με ενα σταυροθόλιο. Το ΰψος του από τήν σημερινή στάθμη τής αυλής και τής εισόδου φθάνει τα 3,31 μ και οί εξωτερικές του διαστάσεις είναι 5,35X5,35 μ. περίπου. Ό δεύτερος όροφος φθάνει σε ΰψος 8,64 μ. από τήν στάθμη τής αυλής, και έχει τίς ίδιες εξωτερικές διαστάσεις με τον πρώτο. Στις τρεις από τίς πλευρές του έ'χει μεγάλα τοξωτά ανοίγματα, πλάτους 1,40 μ., στην ανατολική δέ, έ'να ακανόνιστο καΐ εκ τών υστέρων συμπληρωμένο γκρέμισμα- 'Εσωτερικώς, μία διάταξις τόξων, ήμιχωνίων και σφαιρικών τριγώνων, πού διατηρείται άριστα, δείχνει δτι άλλοτε ό όροφος αυτός εκαλύπτετο μέ σφαιρικό θόλο στηριζόμενο σέ οκτώ σημεία. Τοιχογραφίες κοσμούν όλες τις εσωτερικές επιφάνειες τών τοίχων του. "Ο τρίτος όροφος εξωτερικώς χωρίζεται καί από τον δεύτερο και από 1. Χ. Μπαρ λα, ενθ ' άνωτ., σ. 37, "Εν*' άνωτ., σ. 20, 21, 29 καί Α. Κ. "Ορλάνδου, ενθ' άνωτ., σ Πρόχειρα γίνεται έδώ ή περιγραφή δλου τοϋ κωδωνοστάσιο υ. Για τό κατώτερο τμήμα του, πού κυρίως μας ενδιαφέρει, γίνεται νέα λεπτομερής περιγραφή, αργότερα.

7 132 τον τέταρτο με συνεχείς κορνίζες. Έχει τους τοίχους συμπαγείς. Στην ανατολική καί την νοτία πλευρά μόνον, υπάρχουν κυκλικά ανοίγματα, για Τ ήν τοποθέτηση ωρολογίων. Ή κάλυψις τοΰ ορόφου αΰτοϋ γίνεται με πλάκα από ωπλισμένο σκυρόδεμα. Ένα μικρό άνοιγμα επιτρέπει την άνοδο. "Ο τέταρτος όροφος τέλος, με διαστάσεις εν κατόψει λίγο πιο μικρές Είκ. 1. Κωδωνοστάσιον 'Οσίου Λουκά. "Υπάρχουσα κατάστασις. Τομή κατά μήκος καί κατόψεις πρώτου, δευτέρου καί τετάρτου ορόφου.

8 1 από τους χαμηλότερους, έχει τέσσερα δίλοβα ανοίγματα πλάτους 1,80 μ., έ'να σε κάθε πλευρά. Ή στέγασίς του γίνεται με σφαιρικό θόλο ', εγγεγραμμένο στο τετράγωνο της κατόψεως, καλυπτόμενο μέ πλάκες σχιστολιθικές. "Η διάκρισις τών αρχικών τμημάτων τοΰ κωδωνοστασίου, από την προσθήκη, δεν είναι δύσκολη. Ή τοιχοποιία τοΰ πρώτου και τοΰ δευτέρου ορόφου παρουσιάζει ουσιαστική καΐ πλήρη διαφορά μέ εκείνη τοΰ τρίτου και τοΰ τετάρτου, και από πλευράς ΰλικοΰ, καί από πλευράς τρόπου δομής ( εικ. 2). Έτσι, κάτω έχομε ογκώδεις ορθογωνισμένους λίθους προερχομένους ως επί το πλείστον από αρχαία κτίρια, καί κτισμένους μέ στενούς αρμούς, καί τούβλα συμπληρωματικά τών μεταξύ τους κενών. Στους ανωτέρους ορόφους έχομε μία μίμηση πλινθοπερικλείστου συστήματος, μέ μικρούς λίθους καί ατελείς αρμούς. Το γεγονός δτι ό τρίτος καί ό τέταρτος όροφος αποτελούν τήν προσθήκη φαίνεται σαφώς σε πλήθος λεπτομερειών ( κυκλικό παράθυρο, δομή θόλου, κορνίζες κ.τ.λ. ), αλλά καί στην δλη διάταξη τοΰ κτιρίου ( τομή της εικόνος 1 ), πού παρουσιάζει ασυνέπεια καί διακοπή της συνεχείας τών τοίχων. Για τήν προσθήκη τών ορόφων, στα τελευταία χρόνια τοΰ περασμένου 1. Τό μέγιστο εσωτερικό νψος τοΰ 4ου ορόφου, ano tò δάπεδο μέχρι το κλειδί τοΰ θόλου, είναι 6,61 μ. Το μέγιστο δψος τοΰ κωδωνοστασίου από το δάπεδο της αυλής, φθάνει τα 21,15 μ. ΕΙκ. 2. Κωδωνοστάσιον 'Οσίου Λουκά. 'Υπάρχουσα κατάστασις. Νοτία δψις.

9 134 αιώνα, έχομε αρκετές μαρτυρίες. Σε μια παλιά φωτογραφία τοϋ Μ. Ο. Wulff, πού δείχνει μια γενική άποψη τοϋ μοναστηρίου ', φαίνεται δτι δεν είχε ακόμα πραγματοποιηθή. "Αργότερα, στο βιβλίο των Schultz και Barnsley αναφέρεται δτι το καμπαναριό έγινε μετά το I860 2 Ό Κρέμος επίσης αναφέρει δτι ή επισκευή έγινε το 1863 *, και δτι το 1877 έγινε τοποθέτησις τοϋ ωρολογίου. Άλλα εκτός από τις γραπτές αυτές μνείες τοΰ γεγονότος, υπάρχει ακόμα καΐ προφορική παράδοσις γι* αυτό, στην Μονή. Ό παλαιός και υπέργηρος ηγούμενος π. Προκόπιος, θυμάται ακόμα συζητήσεις από το πρόσφατο, στην παιδική του ηλικία, θέμα της προσθήκης τοΰ καμπαναριού, προσθέτει δε ακόμα μια πολύτιμη πληροφορία : "Οταν χάλασαν το εκκλησάκι για να κάνουν την προσθήκη, έκτισαν ενα νέο: Αυτό πού σώζεται κοντά στην πηγή, περί τα 100 μέτρα δυτικά από την Μονή 4. "Εχομε έτσι καΐ μια άμεση επαλήθευση, δτι το μνημείο πού μας απασχολεί ήταν μέχρι τον 19 αιώνα μία εκκλησία, όπως είχε δηλαδή κτισθη αρχικά. ΠρΙν προχωρήσωμε στην μελέτη τοϋ ναΐσκου, και την αναπαράσταση του, θα πρέπη να έξετάσωμε την δεύτερη πηγή στοιχείων της παλιάς του μορφής. Πρόκειται για έ'να σχεδίασμα τοϋ γνωστού Ρώσου μοναχού καΐ περιηγητή, τοϋ 18 ου αιώνος, τοϋ Barskïj, πού έχει διασώσει πλήθος από πολύτιμες πληροφορίες καΐ τεκμήρια, από πολλά 'Ελληνικά μοναστήρια, κατά το διάστημα τής Τουρκοκρατίας. "Ο Barskij ήλθε να προσκύνηση τον "Οσιο, στα 'Από την επίσκεψη του στο μοναστήρι, μας μένουν δύο σχεδιάσματα. Στο πρώτο απεικονίζεται το εσωτερικό τοϋ ναού, με τα ψηφιδωτά και τα ονόματα τών 'Αγίων πού παριστάνουν. Στο δεύτερο 5 δίνει γενική άποψη τής Μονής από ΝΑ, μέ δλα τα τότε κτίσματα (Πίν. 42). Μετά από μία πρόχειρη εξέταση, μπορεί κανείς να παρατήρηση δτι πρόκειται για ενα από τα πιο πιστά και καλοσχεδιασμένα έργα τοϋ Barskij, πολύτιμο για τήν μελέτη τής αρχιτεκτονικής ολόκληρου τοϋ μοναστηριού. Για το εξεταζόμενο μνημείο και τον γύρω χώρο, μας παρέχει πλήθος χρήσιμα στοιχεία, τα όποια βασίζονται κυρίως στις εξής πέντε παρατηρήσεις ( εΐκ. 3): 1. "Η φωτογραφία έχει δημοσιευθή άπό τον G. Schlutnberger, L'épopée byzantine, toni. 3, σ. 461, Paris, Hachette, Schultz-Barnsley, ενο ' άνωτ., σ Κρέμος, ενθ' άνωτ., σ. 176 και σ Φωτογραφία τοΰ νεωτάτου αΰτοΰ ναϋδρίου έχει δημοσιευθή. Βλ. M. Crâna k i S. Edelstein, Grèce byzantine, Clairefontaine, Lausanne 1962, a. 34. Ό ναΐσκος τιμάται εις μνήμην τής Μεταμορφώσεως τοϋ Σωτήρος. 5. "Εκδοσις Πετρουπόλεως 1887, τόμ. IV, Stranstvovanija Basilja Grigoroviòa Barskago. Tò σχέδιο έχει υπότιτλο στα ελληνικά : Μοναστήριον τοϋ 'Οσίου Λουκά εις τήν 'Ελλάδα, πλησίον τής Λιβαδίας, Ιστοριθέν άπό μέρος άνατολικόν και νότιον, παρ' έμοϋ τοΰ Βασιλείου Μοναχού Πλάκα Ρώσσου Κιοβήτου, έτος,αψμε'.

10 135 α) Tò μνημείο στην εποχή της Τουρκοκρατίας έχει διαρρυθμισθή σε οχυρό πΰργο για την προστασία της ΝΔ γωνίας τοϋ περιβόλου, καί της νοτίας πΰλης. Ή παλιά δχΰρωσις έ'χει εγκαταλειφθή, καί το νέο συνεχές καί συμπαγές τείχος διαμορφώνεται από τήν νότια πλευρά της μεταγενέστερος Είκ. 3. "Η νοτιοδυτική γωνία της Μονής 'Οσίου Λουκά. "Απόσπασμα από το σχεδίασμα τοϋ μοναχού Barskij, τοϋ έτους Τραπέζης καί των κελλιών *. Σε μερικά σημεία, διακρίνονται μεμονωμένα λείψανα από το παλαιό τείχος. 1, Πάνω άπό το σημερινό διαβατικό τής νοτίας πύλης, υπήρχε σειρά κελλιών, μέ πολεμίστρες προς τα εξω. Τα κελλιά αυτά σώζονταν μέχρι τον τελευταίο πόλεμο,

11 136 β) Tò κάτω μέρος τοΰ κωδωνοστασίου διατηρείται όπως περίπου καί σήμερα. Έπί πλέον, στην ανατολική του πλευρά, σώζεται ή κόγχη τοΰ Ίεροϋ, ήμιεξαγωνική στον δεύτερο όροφο καί πιθανώς ορθογώνια στο ισόγειο. Τρία μεγάλα μονόλοβα παράθυρα, πού φθάνουν σχεδόν ως το δάπεδο, ανοίγονται στις τρεις πλευρές της κόγχης στον άνω όροφο, και έ'να μεγαλύτερο, δμοιο με τοξωτή θΰρα, στο ισόγειο γ ) Ψηλότερα από την στάθμη της σημερινής κορνίζας, πού χωρίζει τον δεύτερο από τον τρίτο όροφο, υπάρχει έ'να πρόσθετο πάτωμα στεγαζόμενο με τετράκλινη στέγη. Το ΰψος τής προσθήκης αυτής υπολογίζεται, αναλογικά προς το υπόλοιπο τμήμα, σε 1,80 μ. περίπου. Σε κάθε πλευρά έχει δυο πολεμίστρες καί ένα μικρό παράθυρο. Στην κορυφή τής στέγης υπάρχει σταυρός. δ ) "Ο Barskij κάνει διάκριση των αρχικών κατασκευών τών μνημείων καί τών προσθηκών τους- "Ετσι, στο εξεταζόμενο παράδειγμα, σχεδιάζει τήν τοιχοποιία τών παλιών τμημάτων με σύστημα ίσόδομο, ενφ στις προσθήκες αποδίδει τήν άργολιθοδομή με μικρές παράλληλες γραμμές. Με τον τρόπο αυτό, δείχνει δτι δλα τα παράθυρα, στα 1745, ήταν τελείως φραγμένα, ίσως πλην τοΰ νοτίου ανοίγματος τοΰ ισογείου '. Στο μεγάλο νότιο άνοιγμα τοΰ ορόφου, είχαν αφήσει ψηλά, στο υψος τής γενέσεως τοΰ τόξου του, μια μικρή πολεμίστρα, καί ενα μικρό παράθυρο χαμηλότερα. Με δμοιο τρόπο, δείχνει επίσης δτι ή προσθήκη τον τρίτου ορόφου έγινε μέ άργολιθοδομή. ε ) Στην δυτική πλευρά τοΰ ισογείου, ή στάθμη τοΰ εδάφους βρισκόταν πολύ χαμηλότερα άπα τήν σημερινή. "Ενας χαμηλός άναλημματικός τοίχος, παράλληλος μέ τον δυτικό τοΰ μνημείου, συγκρατεί τα χώματα. Σ* αυτόν διακρίνεται ένα τετράγωνο άνοιγμα, από το όποιον φαίνεται δτι τρέχει νερό. οπότε γκρεμίστηκαν σέ ενα αεροπορικό βομβαρδισμό. Στην φωτογραφία πού δημοσιεύουν öl Schultz καί Barnsley ( ενθ* άνωτ., είκ. 4) διακρίνονται στον τοίχο μεγάλα παράθυρα καί μπαλκόνια, πού ασφαλώς άνοιξαν οί μοναχοί, μετά τήν επανάσταση τοΰ Σχέδιο τής μεταβυζαντινής Τραπέζης, τής πύλης καί τής εστίας, δίδουν οί Schultz-Barnsley ( ένθ' άνωτ., σ. 13, είκ. 6). Λεπτομέρειες για τήν Τράπεζα, τ'ις τοιχογραφίες της καί τήν αναστήλωση τής αρχικής μεσοβυζαντινής της μορφής βλ. εις το "Εργον τής εν 'Αθήναις 'Αρχαιολογικής Εταιρείας των ετών 1957 (σ ), 1958 ( σ ) καί 1959 ( σ ). 1. Μέ τήν Ιμφραξη τών παραθύρων το μνημείο πήρε τήν μορφή οχυρωμένου πύργου. Φαίνεται πάντως δτι κατά τήν εποχή αύτη, εκτός άπό τήν εξωτερική οχύρωση τής Μονής, χρησιμοποιήθηκε σαν άμυντήριο καί ό ίδιος ό κεντρικός ναός. "Εκτισαν τα παράθυρα καί άφησαν μικρές πολεμίστρες, μέ τον σκοπό να τον χρησιμοποιήσουν σαν έσχατο καταφύγιο, σέ περίπτωση εισόδου τών εχθρών στον περίβολο. Πολλά άπό τά κτισμένα αυτά παράθυρα αποφράχθηκαν κατά τα τελευταία χρόνια, κατά τις εργασίες αποκαταστάσεως τοΰ μνημείου. Πάντως στο σχεδίασμα τοΰ Barskij σαφώς φαίνονται κλεισμένα. Δέν ευσταθεί λοιπόν, τό δτι ή όχύρωσις τοΰ ναοΰ έγινε κατά τήν επανάσταση τοΰ 1821 (βλ. "Εργον, 1959, σ. 175 καί B.C.H., 1955, σ. 257).

12 137 III Με ta στοιχεία πού μας δίνουν οι παραπάνω πήγες, μπορούμε να προχωρήσωμε στην μελέτη τοΰ ιδίου τοΰ μνημείου, επιχειρώντας παραλλήλως την αναπαράσταση του ( εικ. 4 καί 5). "Οπως έχει γίνει ήδη προφανές, επρόκειτο για ενα ναΐσκο, διώροφο, μονόκλιτο, τοΰ οποίου σήμερα λείπει μόνον ό τροΰλλος καί ή κόγχη τοΰ Ίεροΰ. Ό κάτω όροφος τοΰ ναΐσκου, σήμερα ισόγειο τοΰ κωδωνοστασίου, τετράγωνος σε κάτοψη, έχει ενα μόνο άνοιγμα, προς νότον, πού έφθανε άλλοτε μέχρι το δάπεδο. Σήμερα ενα χαμηλό στηθαίο εμποδίζει την είσοδο. Ο! τοίχοι είναι παχύτατοι - φθάνουν τα 1,06-1,12 μ. περίπου- Τυφλά άψιδώματα α νοίγονται εσωτερικά, στην δυτική καί την βόρεια πλευρά του, ενω εξωτερικά oî επιφάνειες των τοίχων μένουν τελείως άδιάρθρωτες. Στην ανατολική πλευρά του, ενα τοξωτό άνοιγμα, πλάτους 1,43 μ., φραγμένο εκ των υστέρων με πρόχειρη τοιχοποιία, δείχνει πως ακριβώς σ* αύτη τήν θέση ανοιγόταν άλλοτε μία κόγχη ή έ'νας μικρός καμαροσκέπαστος χώρος, πού αποτελούσε τήν υποδομή της κόγχης τοΰ Ίεροΰ. Μία προσεκτική παρατήρηση στην εξωτερική επιφάνεια τοΰ ανατολικού τοίχου μας δίνει άλλο ενα τεκμήριο για τήν ύπαρξη Εικ. 4. Ναίσκος 'Οσίου Λουκά. Άναπαράστασις της αρχικής μορφής τοΰ μνημείου- Κάτοψις τοΰ ορόφου καί τομή κατά μήκος. της άψΐδος αυτής : σώζονται ακόμα πακτωμένοι εκεί, δύο ογκώδεις λίθοι, στην στάθμη σχεδόν τοΰ εδάφους, πού άνηκαν στο παλαιό κτίσμα καί δείχνουν σαφέστατα δτι αρχικώς ό ανατολικός τοίχος είχε μία διαπλάτυνση. Μία πρόχειρη έρευνα, τον Μάρτιο τοΰ 1960, απέδειξε άλλωστε τήν ύπαρξη των θεμελίων της άψΐδος (Πίν. 41.3,4 ) στην θέση αυτή.

13 Είκ. 5. Ναίσκος 'Οσίου Λουκά. Άναπαράστασις της αρχικής μορφής τον μνημείου. Νοτία δψις.

14 139 Ή μορφή της άψΐδος στο Ισόγειο, πιθανώτατα ήταν δρθογωνική. Στο σχέδιο τοϋ Barskij, το πράγμα δεν είναι πολύ σαφές, αλλά τα θεμέλια δείχνουν δτι μάλλον έ'τσι συνέβαινε. Φαίνεται λοιπόν δτι, δπως στην Τράπεζα της Μονής, έτσι και εδώ, ή ανατολική κόγχη άλλαζε μορφή στο ισόγειο καΐ γινόταν, απλουστέρα, δρθογωνική '. "Ενα άνοιγμα, πού έφθανε μέχρι το έδαφος, δμοιο με τοξωτή θύρα, υπήρχε στην μεσαία πλευρά της άψΐδος - τήν μορφή του τήν έχομε και πάλι από το σχεδίασμα τοΰ Barskij *. Tò πλάτος τής άψΐδος, το ΰπολογίζομε από τα θεμέλια, καθώς και τήν ελάχιστη μετρούμενη απόσταση μεταξύ τών σωζόμενων παλαιών τμημάτων τής ανατολικής πλευράς, σε 2,90 μέτρα περίπου. Το μέγεθος αυτό συμφωνεί ( υπολογιζόμενο αναλογικά ) με το σχεδίασμα τοϋ Barskij. Ή τοιχοποιία στο ισόγειο ακολουθεί το σύστημα τοϋ ορόφου, με ογκώδεις λίθους και μεγάλα τούβλα- Οί παραστάδες τής εισόδου (Πίν ) διαμορφώνονται με δύο θραύσματα από έπιστύλια, προερχόμενα από μεγάλο κτίριο, Ρωμαϊκής μάλλον εποχής. Το τόξο της σχηματίζεται με τοΰβλα 3, ή τεχνική δε τής κατασκευής του είναι υψηλής στάθμης. Πρέπει πάντως να παρατηρήσωμε δτι, στην διαμόρφωση του, υπάρχει κάποια δυσεξήγητη ασυνέπεια : αντί το τόξο να καταλαμβάνΐ) δλο το πάχος τοϋ τοίχου, καί να ύπάρχη ενα συνεχές εσωράχιο, διακόπτεται σε βάθος περίπου 50 εκατ., για να διαμορφωθή ενα δεύτερο τόξο, με το κλειδί χαμηλότερο κατά 35 εκατοστά. Δίδεται έτσι ή εντύπωσις ενός διπλού τοίχου 4. "Η στέγασις τοϋ ισογείου γίνεται με ενα ενιαίο σταυροθόλιο, πού καλύπτει δλο τον ελεύθερο εσωτερικό χώρο. Το σταυροθόλιο δεν παρουσιάζει 1. Περί όρθογωνικών αψίδων Ίεροΰ βλ. Α. Κ. Ό ρ λ ά ν δ ο υ, ΑΒΜΕ, τόμ. Η', σ. 181, 182. Δέν είναι πιθανόν δτι, στην περίπτωση πού εξετάζομε, ή κόγχη τοΰ Ισογείου είχε λειτουργία Ίεροΰ. 2. Παρόμοια θύρα, αντί παραθύρου, άπαντα καί στην υποδομή τής κόγχης, στην Τράπεζα τής Μονής. 3. Τα τοΰβλα έχουν μήκος 22 εκατοστά καί πλάτος 2,8 Ιως 3 εκ. "Ακολουθούν έτσι τις διαστάσεις τών τούβλων τοΰ καθολικοΰ. 4. Ή μοναδική ερμηνεία πού μπορεί κανείς να δώση στο φαινόμενο, είναι δτι έπροχώρησαν τήν κατασκευή τοΰ τόξου τής εισόδου, χωρίς να υπολογίσουν το ΰψος τοΰ ελευθέρου τύμπανου τοΰ έσωτερικοΰ σταυροθολίου. Πράγματι, άν τό άνοιγμα έφθανε μέχρι τήν εσωτερική παρειά τοΰ τοίχου, στο υψος αυτό, θά κατέληγε ψηλότερα άπό τό κλειδί του τόξου μετώπου τοΰ σταυροθολίου. "Ετσι κατασκεύασαν τό δεύτερο τόξο, τό όποιον, εν σχέσει μέ τις μαρμάρινες, παραστάδες φαίνεται χαμηλωμένο (είκ. 2). Μία τέτοια μορφή, ασυνήθιστη καί κάπως ασυνεπής στην βυζαντινή μορφολογία, θά προέκυψε κατά πάσαν πιθανότητα άπό λάθος, εκτός αν δεχθούμε δτι ενα άλλο τύμπανο, άπό τοΰβλα, μικρότερου πάχους, στό πάνω μέρος τοΰ ανοίγματος, έκρυβε τό μέσα τόξο.

15 140 υπερύψωση, και είναι κατασκευασμένο dito μεγάλα τούβλα και πλακοειδεΐς παρεμβαλλόμενους λίθους. Μία ιδιομορφία του, αξία προσοχής, είναι οί ενισχύσεις των ακμών του, σχηματιζόμενες άπο τοΰβλα, εν σειρ?, παραλλήλως τοποθετημένα ( Πίν ), πού θυμίζουν στην αρχή τα βεργία των γοτθικών θόλων. Πρόκειται για μία κατασκευή αρκετά σπάνια, άλλα όχι τελείως άγνωστη ' στα βυζαντινά κτίρια, μορφολογικώς δε τελείως διαφορετική άπο τήν φραγκική. Πράγματι εδώ, ή ενίσχυσις δεν έχει τήν μορφή τοϋ βεργίου, αλλά σε διατομή εμφανίζεται ορθογώνια, με διαστάσεις 22X7 εκατοστά περίπου, και σταματάει σε ΰψος 81 εκατοστών άπο το έδαφος. Το υπόδειγμα της σπανίας αυτής λύσεως, θα το βροΰμε στο ίδιο το μοναστήρι τοΰ 'Οσίου Λουκά, στα γωνιακά διαμερίσματα τοϋ ναοΰ της Παναγίας', τα οποία κανείς δεν θα μπορούσε να ίσχυρισθή δτι έχουν δυτικές επιδράσεις. "Αλλα παραδείγματα είναι το φωτάναμα τής Μονής' και ό ναός τοϋ Αγίου Νικολάου στα Κάμπια ( κυρίως ναός και κρυπτή ) 4. Θα πρέπχ) να παραδεχθούμε πάντως, δτι δλες οί παραπάνω περιπτώσεις περιορίζονται στην περιοχή τοΰ 'Οσίου Λουκά. Ή λΰσις τοϋ σταυροθολίου στο ισόγειο πιθανώτατα προτιμήθηκε, ίσως γιατί ευκολύνει τήν κάλυψη τετραγώνου χώρου, αλλά συγχρόνως απλουστεύει τήν διαμόρφωση ενός υπερκειμένου οριζοντίου δαπέδου. Ή παράδοσις εξ άλλου τοΰ γειτονικού καθολικού τής Μονής, τοΰ οποίου τα υπόγεια καλύπτονται κατά κανόνα με σταυροθόλια Β, ίσως να εχη παίξει καί Ιδώ κάποιον ρόλον. Στον δυτικό τοίχο τοΰ ισογείου εσωτερικώς, ανοίγεται ενα άψίδωμα, πλάτους 1,36 μ., βάθους 0,42 καί σε ύψος ενός μέτρου άπο το δάπεδο. Ένα 1. Στο κλασσικό βιβλίο τοϋ Α. C h o i s y, L'art de bâtir chez les Byzantins, Paris 1883, αναφέρεται ότι τα ενισχυμένα σταυροθόλια είναι πάντοτε φράγκικα ( σ. 127, είκ. 149). Για τις εφαρμογές δυτικών βεργίων σέ βυζαντινούς ναούς βλ. Α. Κ. 'Ορλάνδου, ΑΙ Βλαχέρναι τής "Ηλείας, 'Αρχ. Έφημερίς, 1923, σ. 10, ύποσημ. 1 καί ΑΒΜΕ, τόμ. Β', σ Προέχουσες νευρώσεις όρθογωνικής μορφής σέ σταυροθόλια, αναφέρονται άλλωστε καί σέ ρωμαϊκά κτήρια τοΰ 2ου αιώνος. Βλ. G. T. Ri voir a, Lombardie Architecture, London 1910, Vol. 1, σ Είκ. 361, 362, 363. Tò ενδιαφέρον θέμα τών πρωίμων νευρωτών βυζαντινών σταυροθολίων, θα άναπτυχθή σέ ιδιαίτερη μελέτη, στο μέλλον. 2. Βλ. Schultz-Barnsley, êvfr" άνωτ., πίν. 1 καί σ. 21 (...projecting diagonal ribs ). Στο σχ. πίν. 1, κακώς έχει άποδοθή ή μορφή τής νευρώσεως μέ μεταβλητό πλάτος. Σιήν πραγματικότητα πρόκειται για κανονική νεύρωση, όρθογωνικής διατομής, μέ απολήξεις τριγωνικές. 3. Βλ. Α. Κ. 'Ορλάνδου, Μοναστηριακή 'Αρχιτεκτονική 2, 'Αθήναι 1958, σ. 68, είκ Schultz-Barnsley, ενθ' άνωτ., σ. 71, είκ. 48. 'Εδώ ή ένίσχυσις έχει διατομή τριγωνική' βλ. καί πίν Βλ. Schultz-Barnsley, ενθ' άνωτ., πίν. 3.

16 141 ακόμα μικρότερο, τοξωτό άνοιγμα ( μέγιστο ΰψος 99 καί πλάτος 57 εκατ. ), οδηγεί σε μία σκοτεινή, χαμηλή και στενή στοά (εικ. 1, Α), τελείως αθέατη εξωτερικά. "Η κατασκευή τοϋ τοξωτού αΰτοϋ ανοίγματος και της στοάς είναι εξαιρετικά επιμελημένη, με μεγάλα καί Ισοπαχή τοϋβλα, έτσι ώστε να μήν ύπάρχη καμμία αμφιβολία για τήν παλαιότητα της. Στο κατώφλι τοΰ ανοίγματος, πού σχηματίζεται με μία μαρμάρινη πλάκα, διακρίνονται οι εγκοπες για τήν τοποθέτηση ενός ξυλίνου πλαισίου, καί οι στροφείς δυο μικρών θυροφύλλων. Ψηλά στην γένεση τοΰ τόξου σώζονται επίσης δυο εγκοπές παλαιάς ξύλινης δοκοΰ, πού θα συμπλήρωνε το ανω μέρος τοϋ πλαισίου. Άπό αυτά φαίνεται δτι άλλοτε, στο άνοιγμα αυτό, υπήρχε μία μικρή θύρα, μέ δυο θυρόφυλλα. "Η στοά, δπως φαίνεται καί στο σχέδιο της εΐκ. 1, ακολουθεί λοξή κατεύθυνση προς τα ΒΔ, καλύπτεται μέ καμάρα καί το δάπεδο της βρίσκεται κατά 1,20 μ. ψηλότερα από το σημερινό πάτωμα τοϋ ισογείου. "Από έ'να στενό πέρασμα, στεγαζόμενο μέ τεταρτοκυλινδρικό θόλο, αδιέξοδο σήμερα, υπήρχε πιθανώς άλλοτε μία είσοδος στην στοά, από τήν νοτία πλευρά τοϋ μνημείου. Ή χρήσις της σκοτεινής αυτής υπογείου στοάς (ή οποία δυστυχώς δεν είναι δυνατόν να καταμετρηθή και να μελετηθή σε μεγαλύτερο μήκος), είναι γνωστή : Μετέφερε το νερό τής πηγής μέσα στο μοναστήρι. Σήμερα ακόμα, οί μοναχοί μπορούν να αλλάζουν τήν πορεία τοΰ νεροΰ και να το διοχετεύουν μέσφ τής στοάς, μέχρι το Ισόγειο τοϋ μνημείου \ Μία μεταγενέστερη κατασκευή άλλωστε, με ενα κλειστό αγωγό (εΐκ. 1, Α, α), δείχνει δτι κάποτε το νερό περνοϋσε μέχρι τήν νοτία είσοδο τοϋ ισογείου, δπου ίσως υπήρχε μία βρύση. Ή αρίστη κατασκευή τών θόλων, και τής μικρής εισόδου προς τήν στοά, με μεγάλα τούβλα και επιμελείς αρμούς, αποδεικνύουν δτι δλο το συγκρότημα τοΰ υδραγωγείου ανήκει στην πρώτη περίοδο τής Μονής. "Οταν, κατά τήν Τουρκοκρατία, τα δρια τοΰ μοναστηρίου περιωρίσθηκαν καί το υδραγωγείο έμεινε έξω από αυτό, χρειάσθηκε να κατασκευασθή νέο σύστημα υδρεύσεως 3, πού κατέληγε στην σημερινή κεντρική βρύση τής Μονής, αριστερά από τήν είσοδο, καί το μεταγενέστερο διαβατικό. 'Αρκετά αργότερα, 1. "Ολος ό χώρος τοϋ Ισογείου χρησιμεύει σήμερα ώς πρόχειρη δεξαμενή νεροΰ. Τό δάπεδο είναι στρωμένο μέ σιμεντοκονία καί στους τοίχους διακρίνονται ίχνη άπό κουρασάνι. Δέν είναι γνωστό άπό πότε άρχισε να γίνεται τέτοια χρήσις τοϋ χώρου. Κατά τήν μεσοβυζαντινή όμως εποχή, δέν φαίνεται νά χρησίμευε ώς δεξαμενή ή κινστέρνα. "Η ϋπαρξις τής μεγάλης εισόδου στην νότια πλευρά του αποκλείει τήν αρχική κατασκευή του γιά τον σκοπό αυτό. 2. Τό νέο υδραγωγείο κατεσκευάσβ η τό Βλ. Κ ρ έ μ ο ν, ενθ ' άνωτ., σ. 54 καί Schultz-Barnsley, σ. 4.

17 142 κατά την εποχή της επισκέψεως του Barskij στο μοναστήρι (1745 ), φαίνεται δτι είχαν διαμορφώσει και μία άλλη βρΰση δυτικά από το μνημείο, αφού έκοψαν τον παλαιό αγωγό. Το πράγμα είναι σαφές, στο σχεδίασμα του της Μονής ι. Τελειώνοντας το κεφάλαιο για το ισόγειο τοΰ ναΐσκου, θα μπορούσαμε να ποΰμε δτι ή χρήσις του, στην αρχική μορφή τοΰ μνημείου, είχε σχέση με το πηγαίο νερό, χωρίς να είναι κινστέρνα, για τήν συγκέντρωση καί αποθήκευση νεροϋ τής πηγής. Ό καθ' αυτό ναός έχει διαστάσεις εσωτερικές 3,35X3,30 μ., είναι δηλαδή κατ' ούσίαν τετράγωνος εν κατόψει. Οί τοίχοι καί εδώ είναι πολύ ογκώδεις, φθάνουν σε πάχος 1,07 μ. OÎ εξωτερικές του επιφάνειες είναι απλές, με μοναδική διακόσμηση τα τόξα των τριών μεγάλων ανοιγμάτων πού διατρυπούν τις τρεις πλευρές του- Στον ανατολικό τοίχο, μία ακανόνιστη επιφάνεια από άργολιθοδομή μαρτυρεί τήν αντικατάσταση ενός παλιού στοιχείου. Πράγματι στην θέση αυτή υπήρχε ή προέχουσα ήμιεξαγωνική κόγχη τοΰ 'Ιερού, τής οποίας πλήθος στοιχεία είδαμε ήδη, δτι παρέχει το σχεδίασμα τοΰ Barskij. Στα σχέδια 4 καί 5 δίδεται εν άναπαραστάσει ή αψίδα τοΰ 'Ιερού, βάσει των σωζόμενων εσωτερικών της διαστάσεων καί τών τεκμηρίων τοΰ σχεδιάσματος, αναλογικά υπολογισμένων. Τα τρία παράθυρα πού ανοίγονται στις τρεις πλευρές, μαρτυρούν για μία ακόμη φορά τις ομοιότητες τοΰ ναΐσκου με τα άλλα μνημεία τής Μονής', άναπαραστάθηκαν δε μονόλοβα, γιατί οι περιωρισμένες διαστάσεις τής κόγχης δεν επιτρέπουν τήν ύπαρξη διλόβων. Τα παράθυρα είχαν μεγάλο υψος καί πλησίαζαν προς τα κάτω τήν στάθμη τοΰ δαπέδου. Πρόκειται πάλι για μία ομοιότητα με το καθολικό τής Μονής 8. Δυστυχώς, έκτος από τα στοιχεία τοΰ σχεδιάσματος Barskij, δεν σώζεται κανένα άλλο τεκμήριο τής μορφής τους. Το εσωτερικό τοΰ ναού παρουσιάζει μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Τα τρία ανοίγματα τών προσόψεων εμφανίζονται εσωτερικά με τήν μορφή τόξων, 1. Στο σχέδιο τοΰ Barskij διακρίνεται και άλλη μία βρύση, στο νότιο τείχος τής Μονής, κοντά στην μεγάλη κινστέρνα, ή οποία φαίνεται δτι ήταν ακόμα σέ χρήση. Πιθανώτατα ή κινστέρνα γέμιζε μέ νερά τής βροχής καί δέν είχε σχέση μέ τό υδραγωγείο. Βλ. καί Α. Κ. "Ορλάνδου, ενθ' άνωτ., σ. 117, είκ 'Ακριβώς όμοια περίπτωση, μέ τρία παράθυρα, ενα σέ κάθε επιφάνεια τής άψΐδος, καί Ινα άνοιγμα στο Ισόγειο, άπαντα στο καθολικό τοΰ 'Οσίου Λουκά, στον "Αγιο Νικόλαο στα Καμπιά καί στην Τράπεζα τής Μονής. Βλ. Schultz- Barnsley, ενθ' άνωτ., πίν. 1 καί 57, καθώς καί Α. Κ. "Ορλάνδου, Μοναστηριακή 'Αρχιτεκτονική 2, 1958, σ. 42, είκ Βλ. ενθ' άνωτ.

18 143 με μέγιστο ΰψος 4,95 μ. από το δάπεδο. Το μεγάλο πάχος των τοίχων δίνει στα ενιαία εσωράχια των τόξων αυτών μορφή κυλινδρικών θόλων. Ή εντΰπωσις αύτη δημιουργείται στην κάτοψη τοΰ ναΐσκου, άλλα και στον χώρο. Στο ίδιο ΰψος με τα ανοίγματα, σχηματίζεται καί το τόξο της κόγχης τοΰ Ίεροΰ, στον ανατολικό τοίχο, τοΰ οποίου το πλάτος είναι περίπου ίσο προς τών άλλων ανοιγμάτων, δηλαδή 1,45 μ. Οί γωνίες τοΰ χώρου, ανάμεσα στα τέσσερα αυτά τόξα, γεφυρώνονται με ήμιχώνια, μορφής σχεδόν κωνικής, με μέγιστο ΰψος τόξου επίσης 4,95 μ. 'Ανάμεσα στα οκτώ αυτά φέροντα στοιχεία, σχηματίζονται σφαιρικά τρίγωνα, τα όποια καταλήγουν σε κΰκλο, σε ΰψος 5,10 περίπου μ. από το δάπεδο. Έχομε έτσι μια τυπική διάταξη οκταγωνικού ναοΰ ', από τήν οποία λείπει σήμερα μόνον ή κάλυψις τοΰ κεντρικού χώρου. Τα τρία μεγάλα πλευρικά ανοίγματα εκ τών υστέρων έχουν συμπληρωθή με άργολιθοδομή. Στο βόρειο έχουν αφήσει Ινα στενό άνοιγμα, για είσοδο, καί στο νότιο ενσωμάτωσαν μερικά παλιά γλυπτά, δημιουργώντας ενα είδος παράθυρου ( Πίν ). Οί προσθήκες αυτές δεν επιτρέπουν να σχηματίση κανείς σωστή εικόνα τοΰ έσωτερικοΰ χώρου σήμερα, καί ενδεχομένως κρύβουν πολύτιμα ίχνη από τα παλιά διαφράγματα τών ανοιγμάτων. Στον βόρειο καί τον νότιο τοίχο, δεξιά καί αριστερά από τήν κόγχη τοΰ Ίεροΰ, σχηματίζονται δυο τοξωτά κογχάρια, ποΰ υποκαθιστούν τις κόγχες Προθέσεως καί Διακονικοΰ. Λίγο χαμηλότερα από τίς γενέσεις τών τόξων καί τών ήμιχωνίων, σώζεται ακόμα σε μερικά σημεία ό γύψινος κοσμήτης. Το αρχιτεκτονικό αυτό μέλος πού δεν λείπει ποτέ από τους οκταγωνικούς ναούς 2, στο εξεταζόμενο μνημείο είναι μορφής απλούστατης ( είκ. 6, Γ), χωρίς ανάγλυφη διακόσμηση, συνολικού ΰψους 14 εκατοστών. Τό δάπεδο τοΰ ναΐσκου είναι στρωμένο με τετράγωνες πήλινες πλάκες, μεγάλου μεγέθους. Δεν είναι βέβαιον αν άποτελοΰν τήν αρχική στρώση, βρίσκονται δε σήμερα σε πολύ κακή κατάσταση. Δεν σώζονται ίχνη ύπερυψώσεως τοΰ Ίεροΰ. "Ολες οί εσωτερικές επιφάνειες τοΰ ναΐσκου καλύπτονται με τοιχογραφίες, οί όποιες διατηρούνται δυστυχώς σε μάλλον κακή κατάσταση. Πρόκειται 1. Τό οκτάγωνο, εις το όποιον εγγράφεται ό κύκλος τοΰ τρούλλου, είναι σχεδόν κανονικό. Τά μήκη τών πλευρών του είναι 1,42 περίπου γιά τα τόξα και 1,40 περίπου για τα ήμιχώνια. Τό πράγμα δεν είναι χωρίς σημασία, όπως Φά δούμε αργότερα. 2. Βλ. Ε. Stikas, ενθ ' άνωτ., σ. 65, όπου ή παρατήρησις, ότι έτσι τονίζεται ή ζώνη τών ώθ ήσεων. Βλ. επίσης G- Millet, Le monastère de Daphni, Paris 1899, σ

19 144 για άξιολογώτατα έργα βυζαντινής ζωγραφικής, τα όποια δμως δεν εξετάζονται στην μελέτη αυτή. Ή τοιχοποιία τοΰ μνημείου εξωτερικά, όπως είδαμε, σχηματίζεται κυρίως με ογκώδεις λίθους κυρίως ασβεστολιθικούς, δρθογωνισμένους καί προερχομένους από αρχαία κτίρια. Πολλές φορές στους λίθους διακρίνονται \2&Α Ο.ΙΟ 2θ 30 4θ.30 ΕΙκ. 6. Ναΐσκος 'Οσίου Λουκά. Λεπτομέρειες αρχιτεκτονικών μελών. Α, 'Εντοιχισμένο θύριομα, κάτοψις, όψις. Γ, Κοσμήτης γύψινος. Β, Δ, Ε καί Ζ, Θραύσματα μαρμάρινων θωρακίων. άναθυρώσεις, εγκοπές γόμφων ή συνδέσμων καί οικοδομικοί αγκώνες. Σέ μερικά σημεία παρεμβάλλονται πλίνθοι, άλλα τις περισσότερες φορές (κυρίως στις γωνίες) οι δόμοι κτίζονται μέ έ'να απλό κονίαμα. "Αντιθέτως, στους κατακόρυφους αρμούς ή στα κενά πού αφήνουν μεταξύ τους ο! λίθοι, παρεμβάλλονται μικρά κομμάτια τούβλων οριζόντια ή ακόμη και μικρότερες πέτρες ( εικ. 4 ). Στην νοτιοδυτική γωνία τοΰ ναΐσκου έχει ενσωματωθή έ'να θραύσμα βάσεως, από μεγάλο 'Ιωνικό ή Κορινθιακό κίονα 1. Ή τοιχοποιία τοΰ μνημείου έχει ύποστή φθορά και ανακατασκευή στα ψηλότερα σωζόμενα σημεία της. Ευτυχώς ή ζημία έχει περιορισθή μόνον 1. Ή βάσις φαίνεται μάλλον ρωμαϊκής εποχής. "Εχει το τυπικό σχήμα μέ δύο σπείρες, σκοτία καί πλίνθο. Μέγιστο σωζόμενο μήκος 63 εκατ. "Υφος 43 εκατ.

20 145 εξωτερικά 1, έτσι ώστε τα τόξα καί τα ήμιχώνια να διατηρηθούν σε αρίστη κατάσταση στο εσωτερικό. Το σύστημα της τοιχοποιίας τοΰ ναΐσκου είναι, χωρίς καμμιά αμφιβολία, εντελώς όμοιο μέ τοΰ καθολικού 2 καΐ της Τραπέζης ' της Μονής. Ή μικρή σχετικώς επιφάνεια τών τοίχων του, δημιούργησε τήν ανάγκη της συνθέσεως μόνον μεγάλων λίθων, ακριβώς δπως στις γωνίες, στα χαμηλά μέρη και τις παραστάδες 4 τοΰ μεγάλου ναοϋ. "Η δμοιότης αυτή επιτρέπει καί τήν χρονολογική τοποθέτηση τοΰ μνημείου, μαζί μέ τα άλλα κτίρια, της πρώτης περιόδου της Μονής. Το σύστημα αυτό μέ ογκώδεις αρχαίους δόμους στα κάτω μέρη κτιρίων 6, ή μέ τούβλα συμπληρωματικά τών κατακόρυφων αρμών τους, άπαντα βέβαια καί αργότερα β, στην περίπτωση δμως τοΰ εξεταζομένου ναΐσκου, οί ομοιότητες μέ τα άλλα μνημεία τοΰ 11 ου αιώνος επεκτείνονται και σέ άλλα στοιχεία, εκτός από τήν τοιχοποιία '. Τα τόξα τών μεγάλων ανοιγμάτων έχουν γίνει μέ επιμέλεια, από τοΰβλα μήκους 22 καί πλάτους 3 έως 3,5 εκατοστών, πού πλαισιώνονται εξωτερικά μέ μία ακόμη σειρά καμπύλων τούβλων. Ή κατασκευή τών εσωραχίων δέν διακρίνεται δυστυχώς σέ κανένα από τα τρία τόξα. IV Για τήν συμπλήρωση της αναπαραστάσεως τοΰ μνημείου (είκ. 4 καί 5), είναι απαραίτητη ή λύσις τριών προβλημάτων, για τα όποια δυστυχώς ελάχιστα στοιχεία υπάρχουν. Τα τρία προβλήματα είναι : τροΰλλος, στέγη καί διαφράγματα ανοιγμάτων. Για τον τροΰλλο κατ* αρχήν, δέν υπάρχει κανένα τεκμήριο εκτός από τήν εσωτερική του διάμετρο. Στην αναπαράσταση τών εικόνων 4 καί 5, σχεδιάσθηκε μέ ενα χαμηλό τύμπανο, έξωτερικώς όκτάπλευρο. Το τύμπανο 1. Στην νοτία πρόσοψη, ή τοιχοποιία έχει έπιδιορ&ωθή σέ ΰψος 75 εκατοστών περίπου, φαίνεται δέ ότι καί το τόξο τοΰ μεγάλου ανοίγματος εχβι αντικαταστατή σέ μεγάλο μέρος. 2. Βλ. S c h u 1 z - Β a r n s 1 e y, ενθ' άνωτ., πίν. 7, 8 καί Βλ. προσόψεις της Τραπέζης εις "Εργον Άρχ. "Ετ., 1957, ο. 100, είκ. 99 καί Βλ. Schultz-Barnsley, ενθ' άνωτ., σ "Οπως π.χ. είς Μέρμπακα 'Αργολίδος, Σαμαρίνα Μεσσηνίας καί Καθολικό ν Μονής Σαγματδ, ναούς τοΰ12< αίώνος. 6. Περίπτωσις τής Παναγίτσας Βάθειας Ευβοίας, τοΰ 13<»> πιθανώς αίώνος. Βλ. Α. Κ. 'Ορλάνδου, ΑΒΜΕ, τόμ. Ζ', σ. 120 καί G. Millet, École, σ. 49, είκ Σχετικώς μέ το σύστημα αυτό τής τοιχοδομής βλ. Α. Κ. 'Ορλάνδου, Ό "Αγ. Δημήτριος τής Βαράσοβας, ΑΒΜΕ, τόμ. Α', σ. 119, 120. ΔβΧχίον τής Χριστιανικής 'Αρχαιολογικής 'Εταιρείας, Γ' 10

21 146 είναι απαραίτητο κατ' αρχήν για λόγους μορφολογικούς, αλλά και για λόγους στατικούς ι. Το ΰψος του, πιθανώτατα, δεν θα ήταν πολύ μεγάλο, γιατί οί ήδη ψηλές αναλογίες τοΰ εσωτερικού τοΰ ναΐσκου δεν θα έπρεπε να τονισθούν περισσότερο. "Από πλευράς μορφής, είναι λογικό να παραδεχθούμε δτι δ τροΰλλος θα είχε κάποια ομοιότητα με εκείνον τοΰ καθολικού. "Ετσι ή τοιχοποιία άναπαραστάθηκε με μικρούς λίθους, και πλίνθους στο ανώτερο τμήμα*, και τα παράθυρα με χαμηλές αναλογίες και απλά τόξα πλίνθινα. Στο ανώτερο μέρος τοΰ τύμπανου, ή άπόληξις γίνεται μέ οδοντωτή ταινία 8. 'Εσωτερικώς, αμέσως ψηλότερα από τα τόξα καΐ τα ήμιχώνια, περιμετρικώς στην βάση τοΰ τροΰλλου, ασφαλώς θα υπήρχε κοσμήτης, μάλλον γύψινος. Ή στέγη πιθανώτατα θα κατέληγε, στις προσόψεις, σε αετώματα τής συνηθισμένης μορφής στα 'Ελλαδικά μνημεία τοΰ 11 ου αιώνα. Στο σχέδιο τής αναπαραστάσεως μία μικρή μείωσις τοΰ πλάτους τών αετωμάτων εν σχέσει προς το πλάτος δλης τής προσόψεως ( απολύτως νόμιμη από πλευράς κατασκευής, λόγω τοΰ μεγάλου πάχους τών τοίχων ), τονίζει και στην στέγη την έννοια τοΰ σταυρού πού σχηματίζεται στην κάτοψη μέ τα συμμετρικά μεγάλα ανοίγματα 4. Το πράγμα προτείνεται μέ πολλές επιφυλάξεις, άλλα έχει κάποια δικαιολογία, δπως θα δοΰμε αργότερα. Δυστυχώς στην θέση αυτή ή τοιχοποιία έχει ύποστή από δλες τίς πλευρές μεγάλη φθορά 5 και δέν μας παρέχει κανένα τεκμήριο. Τα ήμιχώνια καλύπτονται μέ ιδιαίτερη δίκλινη στέγη, δπως σε δλους τους γνωστούς οκταγωνικούς. Στα ανώτερα σημεία τών προσόψεων καΐ στα αετώματα θα πρέπη να δεχθούμε δτι, για λόγους δυσκολίας δομής μέ μεγάλους λίθους, θα έγινε χρήσις περισσοτέρων τούβλων. Στην απόληξη τών αετωμάτων θα υπήρχε καΐ πάλι οδοντωτή ταινία. Στα τρία μεγάλα ανοίγματα, δπως ήδη έχει σημειωθή, δέν έχομε καμ- 1. Σέ Ινα τετράγωνο μονόκλιτο ναό, οί ωθήσεις ενός τροΰλλου χωρίς τύμπανο θα ήταν ίσως επικίνδυνες. Βλ. σχετικώς G. Millet, Les monastères et les églises de Trébizonde, B.C.H., 1895, σ Βλ. Schultz-Barnsley, ενθ' άνωτ., πίν. 7, 8 και 9. Tò πάχος τοΰ τοίχου τοΰ τύμπανου αναμφισβητήτως ήταν μικρότερο άπό τοΰ κυρίως ναού. "Ετσι υπάρχει μία μικρή ϋποχώρησις στην εξωτερική όψη του. 3. Ή χρήσις οδοντωτών ταινιών γίνεται μέ μεγάλη φειδώ στα πρώτα μνημεία τοΰ 'Οσίου Λουκά. Βλ. Α. Κ. "Ορλάνδου, ΑΒΜΕ, τόμ. Α', σ "Ενα παρόμοιο μεταγενέστερο παράδειγμα, διαγραφής σταυρού στην στέγη μονοκλίτου ναοΰ, βλ. Α. Κ. 'Ορλάνδου, ΑΒΜΕ, τόμ. Α', σ. 133, Στό σχεδίασμα τοΰ Barskij διακρίνεται στην θέση άργολιθοδομή. Φαίνεται ότι οί φθορές έγιναν παλαιότερα και άπό τα 1745.

22 147 μίαν ένδειξη της αρχικής μορφής τους. Οι ενιαίες και άριστα κατασκευασμένες παραστάδες δείχνουν δτι τα διαφράγματα τους θα ήταν σε έ'να επίπεδο κάπως βαθύτερο από την εξωτερική επιφάνεια των παχύτατων τοίχων. "Εχομε λοιπόν και πάλι την περίπτωση των μεγάλων παράθυρων τοΰ καθολικού, στα δποϊα ενα λεπτό, καΐ μή φερον στοιχείο, κλείνει το άνοιγμα, από το δάπεδο μέχρι το κλειδί τοΰ τόξου. Το πράγμα δεν είναι απολύτως βέβαιον, άλλα φαίνεται ως το περισσότερο πιθανόν. Τί νόημα θα είχε, σε άλλη περίπτωση, ή δημιουργία των μεγάλων αυτών ανοιγμάτων, σε ενα τόσο μικρό κτίριο ; Μία λύσις λοιπόν, παρεμφερής με των συνθέτων παράθυρων τοΰ μεγάλου ναοΰ, είναι συνεπής * και λογική. Ή αντιστοιχία από πλευράς εσωτερικού χώρου, με το καθολικό, καΐ τον "Αγιο Νικόλαο στα Καμπιά, είναι πλήρης: Το μεγάλο πάχος τοΰ τοίχου με το λεπτό διάφραγμα στο βάθος του αφήνει να διαγραφή μία σταυροειδής διάταξις κυλινδρικών θόλων, πέραν τοΰ οκταγώνου, ακριβώς δπως γίνεται καΐ στις μεγάλες σύνθετες εκκλησίες τοΰ ιδίου τΰπου. Δυο στοιχεία ενισχύουν τις παραπάνω απόψεις. Το πρώτο είναι μία προέχουσα μαρμάρινη οριζόντια πλάκα, στο επίπεδο τοΰ δαπέδου, πού καταλαμβάνει δλο το πλάτος τοΰ νοτίου ανοίγματος. "Αν δεχθούμε δτι εκεί υπήρχε ένας συμπαγής και πλήρης τοίχος, τότε ή πλάκα δεν έχει κανένα νόημα. 'Αντιστρόφως δικαιολογείται απολύτως, ως ποδιά ενός μεγάλου παραθύρου. Το δεύτερο στοιχεΐον είναι τα θραύσματα μερικών μαρμάρινων θωρακίων πού βρίσκονται στο πρόχειρο Μουσείο τής Μονής (είκ. 6, Β, Δ, Ε καΐ Ζ). "Από αυτά, τα σπουδαιότερα είναι τα δύο πρώτα, γιατί μας παρέχουν το πλήρες πλάτος τους. Δεν θα είναι ίσως σκόπιμο να άποδώσωμε σε σύμπτωση το γεγονός τής πλήρους εφαρμογής τοΰ πλάτους τών θωρακίων αυτών στα γνωστά ανοίγματα τοΰ μνημείου. "Αν ύπολογίσωμε δτι στην μέση υπήρχε ένας κιονίσκος πάχους 17 εκατοστών παρεμφερής προς τους άλλους 1. Θα πρέπχι να σημειωθώ και ή αισθητική σημασία τής λύσεως. 'Ανάμεσα στην τοιχοποιία πού εμφανίζεται βαρεία, άδιάρθρωτη και χωρίς νομοτέλεια συνθέσεως, το ελαφρό διάτρητο τύμπανο με τα γεωμετρικά και κλειστά σχήματα του είναι ίσως ή μόνη σωστή άνιίθεσις. 2. Ώς γνωστόν, ή λύσις τών ελαφρών διάτρητων διαφραγμάτων δεν είχε εφαρμογή στην 'Ελλάδα ( ό "Οσιος Λουκάς είναι μία έξαίρεσις ), άλλα ανήκει στην σχολή τής Πρωτευούσης. Βλ. G. Millet, L'école grecque, 206. Παραδείγματα έχομε στην Πόλη, τήν Θεσσαλονίκη και στο'αγιον "Ορος. Βλ. σχετικώς Α. van Millingen, Byzantine Churches in Constantinople, London 1912, είκ. 43, 44, 62, 73, 86, 87, 105 κλπ. J. E b e r s ο 11, Les églises de Constantinople, Paris 1913, πίν. XXII και XXIII, καθώς και G. Millet, ενθ' άνωτ., σ. 209, είκ Μία διαφορετική άποψη επί του θέματος βλ. εις το άρθρο τοΰ Η. Megaw, εις Β.S.A., XXXII, σ. 121.

23 148 τοΰ καθολικού, καί προσθέσωμε το πλάτος των θωρακίων ηύξημένο κατά τι, για την άνετη τοποθέτηση καί την στερέωση τους, έχομε : 17+59,5+59,5+4 = 140 εκατ. Είναι λοιπόν πιθανό, δτι τα δυο θραύσματα ανήκουν σε παράθυρα τοϋ ναΐσκου, ανάλογα προς δμοια τοϋ ναοϋ. Τα θραύσματα έχουν πάχος 3,5 έκτο Β, καί 4 εκ. το Δ, φαίνεται λοιπόν δτι δεν συνανήκουν. Προέρχονται από μικρότερα κομμάτια πού έχουν συγκολληθή (Πίν. 44.2). Ή διακόσμησίς τους είναι δμοια με άλλων μεγαλυτέρων τοΰ καθολικού της Μονής ', μέ διμερείς ταινίες πού συμπλέκονται καί σχηματίζουν τέσσερους κύκλους, ενα ρόμβο καί το περιμετρικό πλαίσιο. Οί κύκλοι διακοσμούνται μέ μικρούς ρόδακες καί αστερίσκους. Ή όμοιότης των θωρακίων μέ τα άλλα της Μονής επιτρέπει την χρονολόγηση τους στον 11 αΐώνα, δν καί ή εργασία κατασκευής τους δεν είναι πολύ επιμελής. Ή συμπλήρωσις τοϋ παραθύρου, στην αναπαράσταση τής είκ. 5, γίνεται μέ στοιχεία παρόμοια με των παραθύρων τοϋ καθολικού. Σύμφωνα μέ αυτά, μετά τα θωράκια, τα όποια συμπληρώνονται μέ κορνίζες και βάσεις, θα υπήρχε Ινα πλαίσιο μαρμάρινο για την τοποθέτηση παραθυρόφυλλων πού θα μπορούσαν να ανοίγουν, καί ακόμα ψηλότερα πιθανώτατα υπήρχαν σταθερά γύψινα υαλοστάσια. Τα παράθυρα τής άψΐδος τοϋ Ίεροΰ έχουν συμπληρωθή κατά παρόμοιο τρόπο. Στο ανώτερο τμήμα τοΰ ανοίγματος, θα πρέπη να δεχθούμε κτιστό τύμπανον πλήρες, παρόμοιο μέ των παραθύρων τοΰ καθολικού. Ή παραδοχή άλλωστε κιονίσκου, στην μέση των θωρακίων, προϋποθέτει μια τέτοια λύση. Δυστυχώς καί εδώ δέν διατηρήθηκε κανένα τεκμήριο. Στην αναπαράσταση σχεδιάσθηκε το τύμπανο εξ ολοκλήρου πλίνθινο, χωρίς καμμία Ιδιαίτερη διακόσμηση. Στο δυτικό άνοιγμα, στο όποιο πιθανώτατα βρισκόταν ή είσοδος, θα πρέπει να δεχθούμε μια λύση κάπως διαφορετική. Δυστυχώς καί εδώ κανένα ίχνος ή πληροφορία δέν έ'χει σωθή. Το πλάτος τοϋ ανοίγματος είναι πολύ μεγάλο, για να ύποθέσωμε δτι μπορούσε να το καταλάβω εξ ολοκλήρου μία πόρτα, καί πολύ μικρό πάλι, αν δεχθούμε τρίλοβο άνοιγμα μέ την θύρα στην μέση, δπως στο καθολικό. "Ετσι περισσότερο πιθανόν φαίνεται να υπήρχε ενα κτιστό λεπτό διάφραγμα, στο όποιον να ανοιγόταν ή είσοδος, καί ϊσως ενα παράθυρο ψηλότερα (εϊκ. 6). Τελειώνοντας την έ'ρευνα για την αρχική μορφή τοΰ μνημείου, σημειώνομε δτι στο εσωτερικό δέν διασώζονται ίχνη πού να επιβεβαιώνουν την ύπαρξη ενός τέμπλου. 1. Βλ. Schultz-Barnsley, ενθ' άνωτ., πίν. 15, G. "Αλλο παρόμοιο, μέ εξωτερικό πλαίσιο πολύπλοκο, βλ. προχείρως εις Π.Χ.Α.Ε., περ. Γ', τόμ. Β', 1933, σ. 89, είκ. 46.

24 149 V Μία άναπαράστασις τοϋ μνημείου κατά τον τελευταίο αιώνα της Τουρκοκρατίας, δίδεται στο σχέδιο της είκ. 7. Ή άναπαράστασις βασίζεται στα σωζόμενα στοιχεία καΐ στο σχεδίασμα τοΰ Barskij τοϋ 1745, οί χρήσιμες παρατηρήσεις επ! τοΰ οποίου ήδη αναφέρθηκαν. Προσθέτομε ακόμα μερικές, σκόπιμες ίσως, διευκρινίσεις: Το μνημείο πήρε τη μορφή τοΰ πύργου μεταξύ τών ετών 1460 και 1569, δπου στην γενομένη απογραφή των κτιρίων κατονομάζεται ως πύργος αρχαίας κατασκευής *. 'Από τήν προσθήκη τοΰ τρίτου ορόφου τοϋ πύργου, σώζεται ακόμη ένα μικρό τμήμα τοίχου. Βρίσκεται στην βορεινή πλευρά τοΰ μνημείου. Φαίνεται δτι, δταν κατεδάφισαν τήν προσθήκη για να διαμορφώσουν το κωδωνοστάσιο στα 1860, το μικρό αυτό τμήμα (Πίν. 41.2) διέφυγε τήν καταστροφή, γιατί εκεί στηριζόταν κάποιο μεταγενέστερο κελλι ή σπίτι. Ό πύργος ήταν τριώροφος. Ό Κρέμος το αναφέρει σαφώς 2, άλλα το πράγμα είναι φανερό άπο τις αναλογίες τοΰ συνόλου. Πιθανώτερο φαίνεται δτι, ακριβώς πάνω από τα τόξα και τα ήμιχώνια τοΰ δευτέρου ορόφου, είχαν διαμορφώσει ενα ξύλινο πάτωμα. Κανένα ίχνος δεν δείχνει δτι είχαν επαναλάβει θολωτή φέρουσα κατασκευή, ή οποία άλλωστε θα κατελάμβανε ύψος τόσο, ώστε, αφαιρούμενο από το αναλογικώς υπολογισμένο 1,80 μ. τής αναπαραστάσεως μας, να μήν επαρκή οΰτε καν για το ΰψος Ινος άνθρωπου ' "Ελλειψις σχετικών στοιχείων υπάρχει και στο θέμα της τετράκλινους στέγης τοΰ πύργου. Ή μικρή σχετικώς άπόστασις μεταξύ τών παραθύρων και τής προς τα άνω άπολήξεως τών τοίχων, καθιστά σχεδόν βέβαιον δτι δεν υπήρχε και εδώ θολωτή κατασκευή, και δτι ή στέγη ήταν ξύλινη 4. Στο σχέδιο τής αναπαραστάσεως, ενα μικρό γείσο σχηματίζει τήν απόληξη τής στέγης. Το σχεδίασμα τοΰ Barskij δεν είναι σαφές στο σημείο αυτό. Τα παράθυρα και οί πολεμίστρες άναπαραστάθηκαν όπως και τα άλλα σωζόμενα τοΰ μοναστηρίου. Τα υπέρθυρα τών ορθογωνίων παραθύρων θα ήταν πιθανώτατα ξύλινα, δπως και άλλα τής Τουρκοκρατίας, στην Μονή. Ό σταυρός, τέλος, στην κορυφή τής στέγης, πού απεικονίζει ό Barskij, 1. Βλ. Schultz-Barnsley, ενθ ' άνωτ., σ. 4. Τα στοιχεία έχουν ληφθ ή άπο τον Κρέμο. 2. Βλ. Γ. Π. Κ ρε μ ο υ, Προσκυνητάριον, τόμ. 2 ς, σ Ή προσπέλασις σιόν χώρο αυτό, φαίνεται δτι θ ά γινόταν μέ μία ξύλινη σκάλα άπό τον πρώτο όροφο. Έξωτερικώς δέν φαίνεται να υπάρχουν ίχνη άλλης ανόδου. 4. Τα σωζόμενα στον βόρειο τοίχο λείψανα άπο δοκοθήκες δέν ανήκουν στην στέγη αυτή, άλλα στο προσηρτημένο μεταγενέστερο κελλί.

25 ΕΙκ. 7. Ναΐσκος 'Οσίου Λουκά. Άναπαράστασις τοϋ μνημείου κατά τόν 18 αιώνα. Νοτία δψις.

26 151 είναι μία μαρτυρία, δη, αν και το μνημείο είχε μετατραπή σε άμυντήριο, δεν έπαψε να είναι εκκλησία, κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Ή άποψις αυτή ενισχύεται από την παράδοση πού ήδη έχει σημειωθή. VI Πριν από το τέλος της περιγραφής τοϋ μνημείου, αναφέρομε προχείρως τα γλυπτά πού διακοσμούν σήμερα το κωδωνοστάσιο. Στο νότιο άνοιγμα τοϋ 2 ου ορόφου έχουν ένσωματωθή δύο παραστάδες από μαρμάρινο βυζαντινό θύρωμα, και έ'να θραύσμα από επιστύλιον τέμπλου. Το σύνολον δίνει την εντύπωση μιας εισόδου ( Πίν. 44.1), χωρίς βέβαια να εχη κανένα τέτοιο νόημα στην θέση πού βρίσκεται. Οί δύο παραστάδες από το θύρωμα διατηρούνται σε καλή μάλλον κατάσταση. Το μήκος τους δεν σώζεται ολόκληρο, άλλα μπορεί να ύπολογισθή, γιατί σώζεται σε ενα άκρο ή αρχή τής κατά 45 άπολαξεύσεως, για τήν προσαρμογή τοϋ άνωφλίου. "Ετσι ύπολογίζομε το γενικό ύψος τοϋ θυρώματος σε [ 2,32 0, ] = 2,46 μέτρα. Το θύρωμα έ'χει επάλληλα πλαίσια, καΐ ενα μορφής βεργίου. Ή εσωτερική εγκοπή για τήν προσαρμογή τοΰ θυροφύλλου έχει μεγάλο μέγεθος 19,8X8,1 εκατ. Στην εμπρός επιφάνεια του διακοσμείται με σχηματοποιημένο πλέγμα 1 (εικ. 6ι Α). Πλήθος από χαράγματα διακρίνονται σ'ολη του τήν επιφάνεια, τα σπουδαιότερα από τα όποια έχουν ήδη δημοσιευθή από τον κ. Σωτηρίου *. Δεν είναι γνωστό ποΰ ήταν άλλοτε τοποθετημένο το θύρωμα αυτό, άλλα τα χαράγματα επιτρέπουν να ύποθέσωμε δτι επρόκειτο για μια θέση πολυσύχναστη '. Πάντως στο κωδωνοστάσιο θα ενσωματώθηκε μετά το Το τμήμα από το επιστύλιον τέμπλου έχει δημοσιευθή άπα τους Schultz καΐ Barnsley 4. Διακοσμείται στην εμπρός επιφάνεια του με το γνωστό θέμα τοϋ «κιβωρίου», δεξιά και αριστερά από το όποιον παριστά- 1. "Ομοια κοσμήματα προχβίρως βλ. εις Α. Κ. "Ορλάνδου, ΑΒΜΕ, τόμ. Ε', σ. 143, είκ. 25 ( Μουσείου Θηβών) και G. Millet, Monuments byzantins de Mistra, Paris 1910, πίν. 47, αριθ. 7, 8, 9 ( Μητρόπολις, Μουσεΐον, "Αγιος Σπυρίδων Κάτω Μυστρδ ). Ό κ. 'Ορλάνδος θεωρεί το γλυπτό τών Θηβών, μέ το πλέγμα αυτό, των χρόνων τών Κομνηνών. Βλ. επίσης όμοιο κόσμημα είς Κ. M i e h e 1 - A. S t r u c k, έν Athen. Mit, 1906, σ. 302, Abb. 13, S. 44 και R. S c r a n t ο n, Korintb, XVI, πίν. 34, άριθ\ 176, σ. 121, A.M Άρχαιολογικόν Δελτίον, , σ. 183, Χαράγματα Μονής'Οσίου Λουκά, σ. 185, 187, 189, είκ "Ισως στον μεταγενέστερο έξωνάρθηκα τοΰ καθολικού, πού κατεδαφίσθηκε στα τέλη τοΰ περασμένου αιώνα. 4. Ένθ' άνωτ., πίν. 27, Α και σ. 33.

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ Τ.Ε.Ι. ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ:ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι Οι αριθμοί αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, αλλά είναι σημαντικό να μελετήσουμε τον τρόπο που σημειώνονται οι αριθμοί που αποδίδουν στα σχέδια τις διαστάσεις του αντικειμένου. Οι γραμμές διαστάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟ: ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΩΔΩΝΟΣΤΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΝΟΙΚΟΥ

ΕΡΓΟ: ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΩΔΩΝΟΣΤΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΝΟΙΚΟΥ ΕΡΓΟ: ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΩΔΩΝΟΣΤΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΝΟΙΚΟΥ ΘΕΣΗ : ΒΑΣΙΛΕΩΝΟΙΚΟ- ΧΙΟΥ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΤΕΧΝΙΚΗ & ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 1. ΘΕΣΗ ΟΙΚΟΠΕΔΟΥ 2. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΙΚΟΠΕΔΟΥ 3. ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ιστορία Κατασκευών Ενότητα 3.3: Θολοδομικά Συστήματα Θολοδομικά συστήματα στο Βυζάντιο Δρ Σταματίνα Γ. Μαλικούτη Τμήμα Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικισμού 1. Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 24 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Αρχιτεκτονική μελέτη: Βασιλεία Μανιδάκη αρχιτέκτων ΥΠΠΟΤ-ΥΣΜΑ Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ TΡΙΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΧΩΡΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ http://www.ikastiko.gr/ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 24 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ»

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις.

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις. Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311 Πολυτεχνική Σχολή Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Φαρζανέ Κοχαρή ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Σύντομο ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου διαδέχθηκε το 19 ο αιώνα ένα παλαιότερο βυζαντινό ναό. Βρίσκεται στο κέντρο του

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ. Αρχ. Ολυμπία

ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ. Αρχ. Ολυμπία ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ Αρχ. Ολυμπία TO ΠΑΛΑΙΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ Είναι το πρώτο Μουσείο της Ελλάδος και πιθανότατα και στη Μεσόγειο το οποίο κτίστηκε δίπλα στο χώρο των ανασκαφών, για

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΛΑΪΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα Αχαρνών.

Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα Αχαρνών. 67 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Στα πλαίσια του μαθήματος: Τοπικής Ιστορίας Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα Αχαρνών. Μια ματιά στο ΧΘΕΣ και στο ΣΗΜΕΡΑ. Θανάτη Φωτεινή Γ1 Σχολικό Έτος : 2012-2013 Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΟΝΑΔΑ Α1 Ταχ. Δ/νση : Θεμιστοκλέους 87 Ταχ. Κώδικας : 10681 Αθήνα Πληροφορίες: Α. Καλογήρου Τηλέφωνο : 2103307622

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΛΥΠΤΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 -

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4.1 ΑΓΙΟΣ ΣΩΣΤΗΣ Όπως και τα υπόλοιπα, έτσι και το πρώην σχολείο του Αγίου Σώστη είναι ένα πέτρινο κτίριο µε κεραµοσκεπή και βρίσκεται στο κέντρο του χωριού. Tο κτίριο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

Προκατασκευασμένα στοιχεία και επίπλαστες διακοσμήσεις

Προκατασκευασμένα στοιχεία και επίπλαστες διακοσμήσεις Προκατασκευασμένα στοιχεία και επίπλαστες διακοσμήσεις http://akrokerama.blogspot.gr/ Το δομικό υπόβαθρο Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

Κατακόρυφος αρμός για όλο ή μέρος του τοίχου

Κατακόρυφος αρμός για όλο ή μέρος του τοίχου ΤΥΠΟΙ ΦΕΡΟΝΤΩΝ ΤΟΙΧΩΝ ΚΑΤΑ EC6 Μονόστρωτος τοίχος : τοίχος χωρίς ενδιάμεσο κενό ή συνεχή κατακόρυφο αρμό στο επίπεδό του. Δίστρωτος τοίχος : αποτελείται από 2 παράλληλες στρώσεις με αρμό μεταξύ τους (πάχους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΕΥΗ-ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ- ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

ΕΠΙΣΚΕΥΗ-ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ- ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΠΙΣΚΕΥΗ-ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ- ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ Αντικείμενο της μελέτης απετέλεσε η αποτίμηση της στατικής επάρκειας του φέροντος οργανισμού του Ιερού Ναού Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στη Γλυφάδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ 19 Σεπτεμβρίου 2013 ΘΕΜΑ: «ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

11. ΩΔΕΙΟ ΔΙΟΥ «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση»

11. ΩΔΕΙΟ ΔΙΟΥ «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση» Το έργο «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση» εντάχθηκε στο Ε.Π. «Μακεδονία Θράκη 2007-2013» στις 6 Απριλίου 2011 και αναμένεται να ολοκληρωθεί το Φεβρουάριο 2014.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη 1. Περιγραφή Ο ανεµόµυλος της καταγραφής βρίσκεται στο χωριό Απείρανθος, που υπάγεται διοικητικά στον ήµο ρυµαλίας της νήσου Νάξου. Η βασική λειτουργία του ήταν η παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ»

ΘΕΜΑ: «ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ E. N. Τσιγαρίδας, 'Ερευνες στους ναούς της Καστοριάς 379 ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Στη διάρκεια των υπηρεσιακών μεταβάσεών μου στην Καστοριά, την περίοδο κυρίως 1970-1975 και συμπληρωματικά την

Διαβάστε περισσότερα

Παραδείγματα της επίδρασης επεμβάσεων. Φ. Β. Καραντώνη Δρ Πολιτικός Μηχανικός Λέκτορας Πανεπιστημίου Πατρών karmar@upatras.gr

Παραδείγματα της επίδρασης επεμβάσεων. Φ. Β. Καραντώνη Δρ Πολιτικός Μηχανικός Λέκτορας Πανεπιστημίου Πατρών karmar@upatras.gr Παραδείγματα της επίδρασης επεμβάσεων σε παραδοσιακές και ιστορικές κατασκευές Φ. Β. Καραντώνη Δρ Πολιτικός Μηχανικός Λέκτορας Πανεπιστημίου Πατρών karmar@upatras.gr ΑΙΓΙΟ - ΕΡΑΤΕΙΝΗ 1995 26 άνθρωποι σκοτώθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Τ Ε Χ Ν Ι Κ Η Π Ε Ρ Ι Γ Ρ Α Φ Η Η Διεύθυνση Τεχνικών Έργων του Δήμου Ηρακλείου συνέταξε μελέτη με τίτλο «Συμπληρωματικές εργασίες κτιρίου πλατείας

Διαβάστε περισσότερα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Κατά την απογραφή κατοικιών της Ε.Σ.Υ.Ε. το 2000, το οικιστικό απόθεμα του Δήμου Τρικκαίων αποτελείται από: 13.129 οικοδομές (στοιχεία από 15.343 κτίρια 25.074 κατοικίες και 24.385

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΝΕΜΟΜΥΛΩΝ ΚΟΝΤΙΑ «Αγ. Αθανάσιος», Τ.Κ. ΚΟΝΤΙΑ, ΔΗΜΟΣ ΛΗΜΝΟΥ ΑΡ. ΜΕΛΕΤΗΣ: 49/2013

ΤΕΧΝΙΚΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΝΕΜΟΜΥΛΩΝ ΚΟΝΤΙΑ «Αγ. Αθανάσιος», Τ.Κ. ΚΟΝΤΙΑ, ΔΗΜΟΣ ΛΗΜΝΟΥ ΑΡ. ΜΕΛΕΤΗΣ: 49/2013 ΤΕΧΝΙΚΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΝΕΜΟΜΥΛΩΝ ΚΟΝΤΙΑ «Αγ. Αθανάσιος», Τ.Κ. ΚΟΝΤΙΑ, ΔΗΜΟΣ ΛΗΜΝΟΥ ΑΡ. ΜΕΛΕΤΗΣ: 49/2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014 Α. ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΣΗ... 3 Β. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΦΕΡΟΝΤΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΑΣΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥΣ - ΙΙ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΦΕΡΟΝΤΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΑΣΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥΣ - ΙΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΦΕΡΟΝΤΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΑΣΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥΣ - ΙΙ Άρης Αβδελάς, Καθηγητής Εργαστήριο Μεταλλικών Κατασκευών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ΑΝΑΔΟΜΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΗΓΜΕΝΗΣ ΔΟΜΗΣΗΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΗΓΜΕΝΗΣ ΔΟΜΗΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΓΕΝΙΚΑ Το αρχιτεκτονικό σχέδιο κάθε κατασκευής είναι από τα πρώτα και σημαντικότερα στάδια μιας κατασκευής. Ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός πρέπει να ικανοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Α. Π.: ΥΠΠΟΑ/Γ ΑΠΚ/ ΒΜΑ/277709/162190/9810 Ηµ/νία: 29/10/2014

Α. Π.: ΥΠΠΟΑ/Γ ΑΠΚ/ ΒΜΑ/277709/162190/9810 Ηµ/νία: 29/10/2014 INFORMATICS DEVELOPMEN T AGENCY Digitally signed by INFORMATICS DEVELOPMENT AGENCY Date: 2014.10.29 16:37:48 EET Reason: Location: Athens ΑΔΑ: 6ΨΙΦΓ-ΚΝΒ Α. Π.: ΥΠΠΟΑ/Γ ΑΠΚ/ ΒΜΑ/277709/162190/9810 Ηµ/νία:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΣΤΑΥΡΟΘΟΛΙΑ ΜΕ ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ

ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΣΤΑΥΡΟΘΟΛΙΑ ΜΕ ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΕΩΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΔΕΛΉΟΥ. ΑΡΙΘ. 5 X. ΜΠΟΥΡΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΣΤΑΥΡΟΘΟΛΙΑ ΜΕ ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ ΑΘΗΝΑΙ, 1965 ; ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΣΤΑΥΡΟΘΟΛΙΑ ΜΕ ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ & ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ Σύνταξη κειμένου: Μαρία Ν. Δανιήλ, Αρχιτέκτων

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. - 99 - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ 1. Τοπογραφικό Διάγραμμα : To τοπογραφικό διάγραμμα της δεύτερης αρχιτεκτονικής μελέτης ταυτίζεται με αυτό της πρώτης αρχιτεκτονικής μελέτης εφόσον και οι δυο μελέτες εχουν γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com 1 Η αφορμή συγγραφής της εργασίας Το παρακάτω πρόβλημα που τέθηκε στο Μεταπτυχιακό μάθημα «Θεωρία Αριθμών» το ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης

Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Υ.Π.Ε.Κ.Α. ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης Τεύχος αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Πολυκατοικία. Γ. Σάββενας. Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη)

Πολυκατοικία. Γ. Σάββενας. Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη) Πολυκατοικία Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη) Σάββενας Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Αρχιτεκτονική Μελέτη: Γ. Σάββενας Πολιτικός Μηχανικός: Κ. Χριστόπουλος Διακοσμήτρια: Κ. Καλλιγά Σάββενα Φωτογραφίες: Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΚΡΗΤΙΚΟ ΣΤΕΝΟΜΕΤΩΠΟ ΚΑΜΑΡΟΣΠΙΤΟ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ α. Αρχειακή έρευνα β. Βιβλιογραφική έρευνα γ. Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας Φοίβος Αργυρόπουλος ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ Πανίερο έγινε το Θριάσιο πεδίο από τη στιγμή που η θεά Δήμητρα θέλησε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Ξενοδοχείο 4* «Virginia Hotel» εκτός Σχεδίου Δήμος Ρόδου

Ξενοδοχείο 4* «Virginia Hotel» εκτός Σχεδίου Δήμος Ρόδου Σάββενας Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Ξενοδοχείο 4* «Virginia Hotel» εκτός Σχεδίου Δήμος Ρόδου Αρχιτεκτονική Μελέτη: Γ. Σάββενας Πολιτικός Μηχανικός: Κ. Χριστόπουλος Διακοσμήτρια: Κ. Καλλιγά Σάββενα

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άγνωστος βυζαντινός ναός στην Αργολίδα. Ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος Παλιού Λιγουριού

Ένας άγνωστος βυζαντινός ναός στην Αργολίδα. Ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος Παλιού Λιγουριού Ένας άγνωστος βυζαντινός ναός στην Αργολίδα. Ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος Παλιού Λιγουριού Σταύρος ΜΑΜΑΛΟΥΚΟΣ Δελτίον XAE 12 (1984), Περίοδος Δ'. Στην εκατονταετηρίδα της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ.

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Βασιλένα Πετκόβα ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ Οι ιδιαίτερες δεσµεύσεις νέων κτισµάτων σε προστατευόµενες περιοχές αφορούν: 1) Την υποχρέωσή τους να ακολουθήσουν τον αρκετά δεσµευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛ4ΞΓ-Λ9Σ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: ΒΛ4ΞΓ-Λ9Σ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΜΕΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ταχ. Δ/νση : Θεμιστοκλέους 87 Αθήνα Ταχ.Κώδικας : 10681 Πληροφορίες : Παναγιώτα Μπρατσιάκου Τηλέφωνο : 2103307621

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Στα βαμβακοχώραφα της Κωπαΐδας (12 χλμ ΒΑ της Λιβαδειάς), υπάρχει ένας τόπος κατοικημένος από τα προϊστορικά χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΚΤΙΡΙΟ ΙΙ Σύμφωνα με το εγκεκριμένο κτιριολογικό πρόγραμμα στο κτίριο ΙΙ δεν προβλέπεται κάποια προσθήκη

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΚΤΙΡΙΟ ΙΙ Σύμφωνα με το εγκεκριμένο κτιριολογικό πρόγραμμα στο κτίριο ΙΙ δεν προβλέπεται κάποια προσθήκη Έργο : ΑΛΛΑΓΗ ΧΡΗΣΗΣ, ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΚΑΤ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΔΙΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΕ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΑ ΚΤΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΕΓΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΝΙΜΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΥ Διεύθυνση : ΟΔΟΣ ΠΟΣΕΙΔΩΝΟΣ & ΝΕΑΣ ΜΑΔΥΤΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ Γιώργος Κωστόπουλος Ένα από τα πιο διακριτά σημεία του εκτεταμένου αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Χερσονήσου βυζαντινής Χερσώνος, που

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Αναφέρεται σε ένα διευρυµένο γεωγραφικό πλαίσιο που περιλαµβάνει τον ενιαίο πολιτισµικό χώρο των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας κατά την περίοδο της οθωµανικής κυριαρχίας Αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ. 17 Σεπτεμβρίου 2015 ΘΕΜΑ: «ΠΥΡΓΟΣΠΙΤΟ ΣΤΗ ΜΑΝΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ. 17 Σεπτεμβρίου 2015 ΘΕΜΑ: «ΠΥΡΓΟΣΠΙΤΟ ΣΤΗ ΜΑΝΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΘΕΜΑ: «ΠΥΡΓΟΣΠΙΤΟ ΣΤΗ ΜΑΝΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: 4ΙΙΒΕΜ-Β8 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΑΔΑ: 4ΙΙΒΕΜ-Β8 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Ταχ. Δ/νση : 1ο χλμ Μυτιλήνης - Λουτρών Μυτιλήνη Ταχ.Κώδικας : 81100 Πληροφορίες : ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΑΛΑΚΟΣ Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ Στο τεύχος αυτό, γίνεται μία όσο το δυνατόν λεπτομερής προσέγγιση των γενικών αρχών της Βιοκλιματικής που εφαρμόζονται στο έργο αυτό. 1. Γενικές αρχές αρχές βιοκλιματικής 1.1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κάστρο Κολοσσιού σε κάτοψη όπως βρίσκεται τώρα

PROJECT ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κάστρο Κολοσσιού σε κάτοψη όπως βρίσκεται τώρα Κάστρο Κολοσσιού σε κάτοψη όπως βρίσκεται τώρα Ερείπια του αρχικού φρουρίου το 1210μ.Χ Ανατολική πλευρά του φρουρίου που σώζονται στην ανατολική πλευρά του φρουρίου 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Μεσαιωνικό Κάστρο Κολοσσίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ Υλικά & τρόποι δόµ ησης

ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ Υλικά & τρόποι δόµ ησης Χριστιανικά µνηµεία µέχρι το 312 µ.χ. Α. Ταφικά µνηµεία (Κοιµητήρια, Κατακόµβες, Μαρτύρια) Β. Χώροι λατρείας των πρώτων χριστιανών. Ταφικά Υπόγειοι τάφοι Μνηµ εία Λαξευτοί τάφοι. Λαξεύονταν σε πορώδες

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 23.07.2013. Αριθ. Πρωτ. 2811. κ.κ. Μπρούνο και Λουκά Μπατάλια, Αλίζ Μανσέτ και Τζεορτζιάννα Φρουµούζου (δια του µηχανικού κ.

Αθήνα, 23.07.2013. Αριθ. Πρωτ. 2811. κ.κ. Μπρούνο και Λουκά Μπατάλια, Αλίζ Μανσέτ και Τζεορτζιάννα Φρουµούζου (δια του µηχανικού κ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ& ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ 2η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Τµήµα Αρχαιολογικών Χώρων, Μνηµείων & Αρχαιογνωστικής Έρευνας Ταχ. /νση: Κλεψύδρας 2 105 55 Αθήνα Πληροφορίες:. Κορµανιάτης

Διαβάστε περισσότερα

Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός

Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός Ο 19ος αι. είναι µια περίοδος σηµαντικών αλλαγών στον ελλαδικό χώρο - Ίδρυση του ελληνικού κράτους το 1830 - Μεταρρυθµίσεις της οθωµανικής αυτοκρατορίας (Τανζιµάτ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 26η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑ Χριστιανούπολη, Ι.Ν. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Σημαντικό οικοδομικό συγκρότημα του 11ου- 12ου αιώνα, που αποτελείται από τον οκταγωνικού τύπου ναό και το επισκοπικό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

MACO RUSTICO. Μηχανισμοί πατζουριών. Οδηγίες τοποθέτησης. Τεχνολογία σε κίνηση

MACO RUSTICO. Μηχανισμοί πατζουριών. Οδηγίες τοποθέτησης. Τεχνολογία σε κίνηση MACO RUSTICO Μηχανισμοί πατζουριών Οδηγίες τοποθέτησης! Προσοχή!!! Ακολουθείστε πιστά τις οδηγίες συναρμολόγησης. Σε αντίθετη περίπτωση, υπάρχει κίνδυνος για την ασφάλειά σας! Υπολογισμός και συναρμολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Ταχ.Δ/νση: Μεθώνης 10 & Κανάρη,

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία Τα Νεοκλασικά Σπίτια Της Πάτρας - Καταγραφή Κτιρίων.

Πτυχιακή Εργασία Τα Νεοκλασικά Σπίτια Της Πάτρας - Καταγραφή Κτιρίων. ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΑΚΙΝΗΤΟΥ : Πρώην «Ξενοδοχείο Αγγλία» ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ : Ειρήνη Θωμοπούλου Σαβολίδου ΟΔΟΣ & ΑΡΙΘΜΟΣ : Αγ. Ανδρέου 26- Κολοκοτρώνη- Όθωνος Αμαλίας ΧΡΟΝΟΛΟΓΗΣΗ : 1850 ΑΡΧΙΚΗ ΧΡΗΣΗ : ξενοδοχείο ΣΗΜΕΡΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΠΑΛΑΙΩΣΗ ΠΕΡΙΣΤΕΡΕΩΝΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΨΑΛΤΗΣ 18/10/2004

ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΠΑΛΑΙΩΣΗ ΠΕΡΙΣΤΕΡΕΩΝΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΨΑΛΤΗΣ 18/10/2004 ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΔΑΣΩΣΕΩΣ ΝΗΣΟΥ ΤΗΝΟΥ «ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΑΣΙΝΟΥ» ΠΕΡΙΣΤΕΡΕΩΝΑΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ Σ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΕΡΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΤΗΝΟΥ ΠΕΡΙΟΧΗ :ΑΓΙΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΔΗΜΟΥ ΤΗΝΟΥ ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. - 89-1. Τοπογραφικό Διάγραμμα : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. Η πρόσοψη του οικοπέδου βρίσκεται επί της οδού Κρουσόβου, ενώ το οικόπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων Λόφος Μουσών Φύλλα εργασίας Στόχος των φύλλων εργασίας είναι να ανιχνευθούν βιωματικά στον χώρο τα κυριότερα στοιχεία της ανάπλασης του

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΕΡΓΩΝ Τµήµα Προγραµµατισµού και Μελετών

ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΕΡΓΩΝ Τµήµα Προγραµµατισµού και Μελετών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΕΡΓΩΝ Τµήµα Προγραµµατισµού και Μελετών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ας έλθομε στο Ερέχθειον και στο προκείμενο βιβλίο.

Ας έλθομε στο Ερέχθειον και στο προκείμενο βιβλίο. Ομιλία του προέδρου της ΕΣΜΑ, Ομοτ. Καθ. ΕΜΠ Χαράλαμπου Μπούρα στην παρουσίαση της απόδοσης του έργου αποκατάστασης του Ερεχθείου 1979-1987. Μουσείο Ακρόπολης, 10.04.2013. Η Αποκατάσταση του Ερεχθείου,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ 1000-1150 μ.χ. Στα μέσα του 11 ου αιώνα οι κάτοικοι της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης ανεξαρτητοποιούνται από το κλασικό και ρωμαϊκό

ΡΟΜΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ 1000-1150 μ.χ. Στα μέσα του 11 ου αιώνα οι κάτοικοι της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης ανεξαρτητοποιούνται από το κλασικό και ρωμαϊκό ΡΟΜΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ 1000-1150 μ.χ. Στα μέσα του 11 ου αιώνα οι κάτοικοι της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης ανεξαρτητοποιούνται από το κλασικό και ρωμαϊκό παρελθόν. Κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου έχουμε

Διαβάστε περισσότερα