ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΛΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΤΟΥ ΚΡΟΥΑΖΙΕΡΟΠΛΟΙΟΥ «SEA DIAMOND» ΣΤΟΝ ΟΡΜΟ ΑΘΗΝΙΟΣ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΘΗΡΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΛΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΤΟΥ ΚΡΟΥΑΖΙΕΡΟΠΛΟΙΟΥ «SEA DIAMOND» ΣΤΟΝ ΟΡΜΟ ΑΘΗΝΙΟΣ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΘΗΡΑΣ"

Transcript

1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ (ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε.) ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΛΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΤΟΥ ΚΡΟΥΑΖΙΕΡΟΠΛΟΙΟΥ «SEA DIAMOND» ΣΤΟΝ ΟΡΜΟ ΑΘΗΝΙΟΣ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΘΗΡΑΣ Τελική Έκθεση 6 ου έτους (Περίοδος μετρήσεων Νοέμβριος Ιούνιος 2013) Ανάβυσσος, Οκτώβριος 2013

2 ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΛΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΤΟΥ ΚΡΟΥΑΖΙΕΡΟΠΛΟΙΟΥ SEA DIAMOND ΣΤΟΝ ΟΡΜΟ ΑΘΗΝΙΟΣ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΘΗΡΑΣ Υπεύθυνος Προγράμματος Χατζηανέστης Ιωάννης Χημικός Ωκεανογράφος (Δρ) Επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό Ανθούλα Μαριέτα Αρβανιτάκης Γιώργος Ζέρη Χριστίνα Ηλιάκης Στέλιος Κατσιάρας Νίκος Κατσίκη Τζέλα Κοντογιάννης Χαρίλαος Κουερίνης Νίκος Μόρφης Αθανάσιος Pancucci-Παπαδοπούλου Αντωνέλλα Παππάς Γιώργος Πλακίδη Ελβίρα Πυργάκη Χριστίνα Ρεϊζοπούλου Σοφία Στρεφτάρης Νικόλαος Σύμπουρα Νομική Τεχνολόγος τροφίμων Τεχνικός Βιολόγος Χημικός Ωκεανογράφος (Δρ) Χημικός Μηχανικός Βιολόγος Βιολόγος Ωκεανογράφος (Δρ) Φυσικός Ωκεανογράφος (Δρ) Τεχνικός Τεχνικός Βιολόγος Ωκεανογράφος (Δρ) Τεχνικός Τεχνολόγος τροφίμων Τεχνολόγος τροφίμων Βιολόγος Ωκεανογράφος (Δρ) Βιολόγος Βιολόγος Ωκεανογράφος (Δρ)

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΕΣ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟ ΝΕΡΟ ΚΑΙ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΑ ΙΖΗΜΑΤΑ ΒΙΟΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΦΥΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΕΥΜΑΤΑ Μεθοδολογία Αποτελέσματα Συμπεράσματα ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΟΡΓΑΝΙΚΟΙ ΡΥΠΟΙ ΣΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟ ΝΕΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΙΖΗΜΑΤΑ Μεθοδολογία Αποτελέσματα και συζήτηση ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟ ΝΕΡΟ Μεθοδολογία Αποτελέσματα και Συζήτηση ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ, ΚΥΡΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑ ΙΖΗΜΑΤΑ Μεθοδολογία Αποτελέσματα και συζήτηση ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΒΙΟΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗΣ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ ΣΕ ΟΣΤΡΑΚΟΕΙΔΗ (ΜΥΔΙΑ) EΠΙΠΤΏΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΖΩΟΒΕΝΘΙΚΈΣ ΒΙΟΚΟΙΝΩΝΊΕΣ Μέθοδοι και Υλικά Αποτελέσματα Συμπεράσματα ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 50

4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως είναι γνωστό στις 5 Απριλίου 2007 βυθίστηκε το κρουαζιερόπλοιο «SEA DIAMOND» στον όρμο Αθηνιός στη θαλάσσια περιοχή της καλντέρας στη νήσο Θήρα (Σαντορίνη). Συνέπεια του ατυχήματος ήταν η σταδιακή διαρροή στο θαλάσσιο χώρο ενός μέρους από τη συνολική ποσότητα των καυσίμων του που ήταν περίπου 450 τόνοι, ενώ κάποιες ποσότητες ρυπογόνων ουσιών εξακολουθούν να παραμένουν στο βυθισμένο πλοίο. Το ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. ύστερα από αίτημα του τότε Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας ξεκίνησε συστηματικές μετρήσεις στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή έτσι ώστε να παρακολουθείται η ποιότητα του θαλάσσιου οικοσυστήματος της περιοχής, να καταγράφονται άμεσα οι τυχόν επιπτώσεις από το ναυάγιο και επομένως να διασφαλίζεται η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα 16 δειγματοληψίες στην περιοχή με την πρώτη τον Μάιο του 2007 και την τελευταία τον Ιούνιο του Στην παρούσα έκθεση παρουσιάζονται αναλυτικά τα αποτελέσματα από τις μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του πέμπτου έτους μετά το ατύχημα και περιλαμβάνουν τις δειγματοληψίες του Απριλίου και Ιουνίου Γίνεται επίσης μια γενική εκτίμηση για την κατάσταση του θαλάσσιου οικοσυστήματος μετά τη συμπλήρωση πέντε ετών από το ατύχημα.

5 ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΕΣ 4 2. ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΕΣ 2.1 ΘΑΛΑΣΣΙΝΟ ΝΕΡΟ ΚΑΙ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΑ ΙΖΗΜΑΤΑ Εικόνα Θέσεις δειγματοληψίας στην περιοχή της καλντέρας Σαντορίνης τον Απρίλιο και Ιούνιο 2013 Πίνακας Σταθμοί δειγματοληψίας θαλασσινού νερού και ιζημάτων στην περιοχή της καλντέρας Σαντορίνης τον Απρίλιο και Ιούνιο ΣΤΑΘΜΟΙ Γ. Μήκος Γ. Πλάτος Βάθος (m) SN3 25 ο Ε 36 ο Ν 310 SN4 25 ο Ε 36 ο Ν 281 SN5 25 ο Ε 36 ο Ν 290 SN6 25 ο Ε 36 ο Ν 282 SN6a 25 ο Ε 36 ο Ν 278 SN6b 25 ο Ε 36 ο Ν 195 SN6c 25 ο Ε 36 ο Ν 176 SN6d 25 ο Ε 36 ο Ν 132 SN6e 25 ο Ε 36 ο Ν 102 SN7 25 ο Ε 36 ο Ν 370

6 Πετρελαιοειδή, οργανικοί ρύποι Βαρέα μέταλλα Φυσικά χαρακτηριστικά και ρεύματα Υδρογονάνθρακες Μέταλλα και ιχνοστοιχεία Ζωοβένθος ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΕΣ 5 Πίνακας Παράμετροι που μελετήθηκαν στο θαλασσινό νερό και τα ιζήματα Θαλασσινό νερό Επιφανειακά ιζήματα Σταθμοί SN3 SN4 SN6 SN6a SN6b SN7 SN3 SN5 SN6 SN6a SN6b 2m, πυθμένας 2m, πυθμένας 2m, πυθμένας 2m, πυθμένας 2m, πυθμένας 2m, πυθμένας 2m, πυθμένας 2m, πυθμένας 2m, πυθμένας 2m, πυθμένας 2m, πυθμένας 9 Απριλίου m, πυθμένας m, πυθμένας + + 2, 20, 50, 100 m, πυθμένας , 20, 50, 100 m + + 2, 20, 50, 100 m, + + 2, 20, 50, 100 m, πυθμένας 10 Ιουνίου m, πυθμένας + 2m, πυθμένας + 2, 20, 50, 100 m, πυθμένας 2, 20, 50, 100 m, πυθμένας 2, 20, 50, 100 m, πυθμένας SN6c 2m 2m + SN6d 2m 2m + SN6e 2m 2m + 2m, 2, 20, 50, 100 m, SN7 + πυθμένας πυθμένας Κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής πραγματοποιήθηκαν δύο δειγματοληψίες και όπως και τα προηγούμενα έτη μελετήθηκαν μια σειρά φυσικοχημικών και βιολογικών παραμέτρων που είναι απαραίτητες για την κατανόηση της λειτουργίας του οικοσυστήματος και τη διαπίστωση τυχόν αποκλίσεων και διατάραξης από τη φυσιολογική κατάσταση. Οι δειγματοληψίες πραγματοποιήθηκαν τις εξής χρονικές περιόδους: Στις 9 Απριλίου 2013 με το

7 ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΕΣ 6 Ωκεανογραφικό σκάφος «ΦΙΛΙΑ» και στις 10 Ιουνίου 2013 με αλιευτικό σκάφος από την περιοχή. Το πλέγμα των σταθμών φαίνεται στην εικόνα και στον πίνακα Την περίοδο του Απριλίου πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις στη στήλη του νερού και στα θαλάσσια ιζήματα ενώ τον Ιούνιο μόνο στη στήλη του νερού και σε πυκνότερο πλέγμα σταθμών γύρω από το χώρο του ναυαγίου. Την περίοδο του Ιουνίου έγινε επιπλέον καταγραφή και των φυσικών ιδιοτήτων της στήλης του νερού (θερμοκρασία, αλατότητα και πυκνότητα), καθώς και λεπτομερής αποτύπωση των ρευμάτων στα πάνω ~80 m στην περιοχή του ναυαγίου όπου θεωρητικά λαμβάνει χώρα η αρχική διασπορά των όποιων ουσιών εισχωρούν στην υδάτινη στήλη και προέρχονται από το ναυάγιο. Αναλυτικά οι παράμετροι που μελετήθηκαν είναι οι εξής (πίνακας 2.1.2): 1) Φυσικά χαρακτηριστικά της στήλης του νερού και θαλάσσια ρεύματα (Ιούνιος 2013) 2) Πετρελαιοειδή και λοιπές οργανικές ουσίες στη στήλη του νερού (Απρίλιος 2013, Ιούνιος 2013). 3) Βαρέα μέταλλα στη στήλη του νερού (Απρίλιος 2013, Ιούνιος 2013). 4) Υδρογονάνθρακες και άλλοι οργανικοί ρύποι στα θαλάσσια ιζήματα (Απρίλιος 2013) 5) Βαρέα μέταλλα στα θαλάσσια ιζήματα (Απρίλιος 2013) 6) Ζωοβενθικές βιοκοινωνίες (Απρίλιος 2013) 2.2 ΒΙΟΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ Πίνακας Σταθμοί τοποθέτησης κλωβών με εμφυτευμένα μύδια στην περιοχή της καλντέρας Σαντορίνης στις 9 Απριλίου 2013 Σταθμός Γ. Μήκος Γ. Πλάτος Ναυάγιο 25 ο Ε 36 ο Ν Ημεροβίγλι 25 ο Ε 36 ο Ν Θηρασιά 25 ο Ε 36 ο Ν Βάθος κλωβών (m) Για τη μελέτη της βιοσυσσώρευσης οργανικών και ανόργανων ρύπων πραγματοποιήθηκαν οι εξής εργασίες: Στις 9/4/2013 τοποθετήθηκαν στην περιοχή ειδικοί

8 ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΕΣ 7 κλωβοί που περιείχαν οστρακοειδή (μύδια Mylilus galloprovinciallis). Οι κλωβοί τοποθετήθηκαν στο φράγμα που βρίσκεται στο χώρο του ναυαγίου και σε σημεία αναφοράς σε διάφορα βάθη. Τα ακριβή σημεία τοποθέτησης των κλωβών και τα αντίστοιχα βάθη φαίνονται στην εικόνα και στον πίνακα Δυστυχώς την προγραμματισμένη ημερομηνία ανάσυρσης (10/6/2013) διαπιστώθηκε όλοι οι κλωβοί που τοποθετήθηκαν είχαν χαθεί είτε λόγω καιρικών συνθηκών ή λόγω άλλων εξωγενών παραγόντων Imerovigli Thirasia Navagio Xera Εικόνα Θέσεις τοποθέτησης των κλωβών με εμφυτευμένα μύδια στην περιοχή της καλντέρας Σαντορίνης το 2013

9 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΦΥΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΡΕΥΜΑΤΑ 8 3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ 3.1 ΦΥΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΕΥΜΑΤΑ Χ. Κοντογιάννης Μεθοδολογία Τα φυσικά χαρακτηριστικά της στήλης του νερού μετρήθηκαν με τον αυτόματο συνεχή καταγραφέα CTD της Sea-Bird Electronics, ενώ οι μετρήσεις των ρευμάτων πραγματοποιήθηκαν με τον ακουστικό ρευματογράφο ADCP (Acoustic Doppler Current Profiler) ο οποίος αναρτάται από το πλοίο σε βάθος ~4 m και ηχοβολεί κατακόρυφα μέσα στην υδάτινη μάζα. Η μέτρηση της ταχύτητας και της διεύθυνσης του ρεύματος γίνεται με βάση την αλλαγή της συχνότητας του ακουστικού σήματος που εκπέμπεται από το ADCP στα 300 khz και ανακλάται από τα κινούμενα σωματίδια στα διάφορα βάθη της υδάτινης στήλης που συμπαρασύρονται από τη ροή του νερού. Το ADCP στα 300 khz μπορεί να καταγράφει ακουστικές επιστροφές από βάθη έως ~80 m και οι ρευματομετρήσεις καλύπτουν το συγκεκριμένο στρώμα στα άνω ~80 m. Υπενθυμίζεται ότι το ναυάγιο κάθεται σε βάθος περί τα m. Οι σταθμοί μετρήσεων με το CTD επελέγησαν ώστε να αποκτήσουμε μία γενική εικόνα των τιμών θερμοκρασίας και αλατότητας καθώς και της δομής στη στρωμάτωση, δηλαδή της παρουσίας του πυκνοκλινούς. Την ημέρα της δειγματοληψίας στις 10 Ιουνίου 2013 επικρατούσε ασθενής βόρειος άνεμος περίπου 2-3 Μποφώρ Αποτελέσματα Στην Εικόνα παρουσιάζονται κατακόρυφες κατανομές (προφίλ) θερμοκρασίας, αλατότητας και πυκνότητας στις χαρακτηριστικές θέσεις SN 3, SN5, και SN6 που αντίστοιχα είναι δυτικά από τη Νέα Καμένη, νότια από τον Αθηνιό και μέσα στον Αθηνιό. Υπενθυμίζεται ότι η θέση SΝ6 είναι σε απόσταση ~200 m από το ναυάγιο του Sea Diamond. Το πυκνοκλινές εμφανίζεται ανάμεσα στα m. Οι θερμοκρασία κυμαίνεται από ~22 ο C στην επιφάνεια μέχρι ~17 ο C κάτω από το πυκνοκλινές, ενώ κοντά στον πυθμένα, στα 160 m και στα 300m, είναι περίπου 16 ο C. Η Εικόνα δείχνει τις ρευματομετρήσεις στα βάθη των 10 m, 40 m, 60 m και 75 m. Η ροή έχει την ίδια γενική δομή και στα τέσσαρα αυτά βάθη και κατευθύνεται από το νότιο τμήμα της περιοχής, όπου είναι ο σταθμός SN5, προς το βόρειο ανάμεσα στη στένωση

10 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΦΥΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΡΕΥΜΑΤΑ 9 μεταξύ της Νέας Καμένης και του νησιού της Θήρας. Στην περιοχή του ναυαγίου, λίγο βόρεια από το λιμάνι του Αθηνιού, υπάρχουν ενδείξεις ύπαρξης μικρού αριστερόστροφου στροβίλου επανακυκλοφορίας στην επιφάνεια. Οι ταχύτητες στην περιοχή του ναυαγίου είναι περίπου 3-5 cm/sec, στα πάνω ~50-60 m, ενώ στα ~75 m εξασθενούν περαιτέρω. Εικόνα Κατακόρυφες κατανομές θερμοκρασίας (μπλέ), αλατότητας (κόκκινο) και πυκνότητας (μαύρο) σε χαρακτηριστικές θέσεις (SN3, SN5, SN6) της περιοχής μελέτης.

11 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΦΥΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΡΕΥΜΑΤΑ 10 Εικόνα Ταχύτητες και διευθύνσεις ρευμάτων (μικρά μαύρα βέλη) στις θέσεις μέτρησης (Εικόνα 1) στα βάθη των 10 m (πάνω αριστερά), 40 m (κάτω αριστερά), 60 m (πάνω δεξιά) και 75 m (κάτω δεξιά) στις 10 Ιουνίου Ταχύτητες αναφοράς με μέτρο 5 cm/sec ή 3 cm/sec και δυτική κατεύθυνση απεικονίζονται στο κάτω δεξιά τμήμα κάθε επί μέρους εικόνας Συμπεράσματα Κατά τη δειγματοληψία του Ιουνίου 2013, η κατεύθυνση της ροής στην περιοχή νότια και νοτιοανατολικά από Νέα Καμένη, όπου ευρίσκεται το ναυάγιο του Sea Diamond, ήταν προς τα βόρεια-βορειοδυτικά προς τη στένωση ανάμεσα στη Νέα Καμένη και τη Θήρα. Οι

12 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΦΥΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΡΕΥΜΑΤΑ 11 ταχύτητες στα πρώτα m ήταν ~3-5 cm/sec, ενώ σημαντική εξασθένηση παρατηρήθηκε στα βαθύτερα στρώματα. Υπήρχε έντονο εποχικό πυκνοκλινές ανάμεσα στα 30 m και στα 40 m. Η θερμοκρασία κυμαίνονταν από ~21-22 ο C πάνω από το πυκνοκλινές σε ~16-17 ο C κάτω από το πυκνοκλινές.

13 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΑΚΕΣ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΟΡΓΑΝΙΚΟΙ ΡΥΠΟΙ ΣΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟ ΝΕΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΙΖΗΜΑΤΑ Ι. Χατζηανέστης, Χ, Πυργάκη, Ε. Πλακίδη Μεθοδολογία Τα δείγματα του θαλασσινού νερού όγκου 2.5 L συλλέχθηκαν από βάθος 1m από την επιφάνεια και από το μέγιστο βάθος του κάθε σταθμού με τη χρήση ειδικού δειγματολήπτη. Ακολούθησε άμεση εκχύλιση με 50 ml εξανίου. Τα εκχυλίσματα μεταφέρθηκαν στο εργαστήριο όπου μετά από ξήρανση με θειικό νάτριο και συμπύκνωση σε τελικό όγκο 100 μl έγινε ανίχνευση και προσδιορισμός μεμονωμένων υδρογονανθράκων και άλλων οργανικών ρύπων με χρήση αέριας χρωματογραφίας φασματομετρίας μαζών (Agilent 7890 GC 5975 MSD). Στη συνέχεια τα δείγματα αραιώθηκαν σε όγκο 5 ml και έγινε προσδιορισμός των ολικών διαλυμένων / διασκορπισμένων πετρελαϊκών υδρογονανθράκων σύμφωνα με τη φθορισμομετρική μέθοδο που προτείνεται από τον IOC (IOC, 1986). Χρησιμοποιήθηκε μήκος κύματος διέγερσης 310 nm και εκπομπής 360 nm και τα αποτελέσματα εκφράστηκαν σε ισοδύναμα χρυσενίου. Τα δείγματα των επιφανειακών ιζημάτων συλλέχθηκαν χρησιμοποιώντας δειγματολήπτη τύπου αρπάγης (grab) και τα δείγματα τοποθετήθηκαν σε αλουμινόχαρτο και καταψύχθηκαν στους -20 ο C, μέχρι την ανάλυσή τους. Στο εργαστήριο, τα δείγματα των ιζημάτων ξηράνθηκαν σε συσκευή λυοφίλησης και ομογενοποιήθηκαν. Ο αναλυτικός προσδιορισμός των υδρογονανθράκων βασίστηκε στην μεθοδολογία που προτείνεται από τον IOC (ΙΟC, 1993). Σύμφωνα με αυτή 5g του ιζήματος εκχυλίζονται σε συσκευή Soxhlet για 24 ώρες με μίγμα μεθανόλης-διχλωρομεθάνιου 2:1, στη συνέχεια γίνεται σαπωνοποίηση του εκχυλίσματος με μεθανολικό διάλυμα καυστικού καλίου και εκχύλιση των μη σαπωνοποιημένων συστατικών με εξάνιο. Ακολουθεί καθαρισμός και κλασματοποίηση του εκχυλίσματος σε στήλη ενεργοποιημένης Silica gel και συλλογή δύο κλασμάτων: το πρώτο με 10 ml εξανίου που περιέχει τους αλειφατικούς υδρογονάνθρακες και το δεύτερο με 10 ml εξανίου οξικού αιθυλεστέρα 9:1 που περιέχει τους πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες. Ο ποσοτικός προσδιορισμός των ενώσεων έγινε με αέρια χρωματογραφία - φασματοσκοπία μάζας (Agilent 7890 GC 5975 MSD) χρησιμοποιώντας την τεχνική της πλήρους σάρωσης των ιόντων.

14 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΑΚΕΣ Αποτελέσματα και συζήτηση Ολικοί διαλυμένοι / διασκορπισμένοι πετρελαϊκοί υδρογονάθρακες. Τις ημέρες των δειγματοληψιών δεν παρατηρήθηκαν οπτικώς εμφανή ίχνη πετρελαιοειδών στην επιφάνεια της θάλασσας. Οι συγκεντρώσεις των ολικών διαλυμένων διασκορπισμένων πετρελαϊκών υδρογονανθράκων όπως προσδιορίστηκαν με φθορισμομετρική τεχνική δίνονται στον πίνακα Πίνακας Συγκεντρώσεις των διαλυμένων / διασκορπισμένων πετρελαϊκών υδρογονανθράκων (μg/l εκφρασμένα σε ισοδύναμα χρυσενίου) Απρίλιος 2013 Ιούνιος 2013 SN3 Επιφάνεια Πυθμένας SN4 Επιφάνεια Πυθμένας SN5 Επιφάνεια Πυθμένας SN6 Επιφάνεια Πυθμένας SN6a Επιφάνεια Πυθμένας SN6β Επιφάνεια Πυθμένας SN6c Επιφάνεια SN6d Επιφάνεια SN6e Επιφάνεια SN7 Επιφάνεια Πυθμένας Μέση τιμή Την περίοδο του Απριλίου 2013 οι τιμές ήταν ιδιαίτερα μικρές σε όλους του σταθμούς και βάθη και δείχνουν ότι δεν υπήρχαν ίχνη πετρελαϊκής ρύπανσης σε κανένα σημείο (Αγγελίδης, Γαβριήλ, 1999). Στο επιφανειακό στρώμα κυμάνθηκαν μεταξύ και 0.756μg/L ισοδυνάμων χρυσενίου και κοντά στον πυθμένα μεταξύ και μg/l ισοδυνάμων χρυσενίου. Την περίοδο του Ιουνίου 2013 οι τιμές ήταν σε γενικές γραμμές παρόμοιες με αυτές του Ιανουαρίου ( μg/l ισοδυνάμων χρυσενίου στο επιφανειακό στρώμα, ισοδυνάμων χρυσενίου κοντά στον πυθμένα) και δείχνουν ότι και αυτή την περίοδο δεν υπήρχαν ίχνη πετρελαϊκής ρύπανσης.

15 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΑΚΕΣ 14 Πρέπει να σημειωθεί ότι επειδή οι υδρογονάνθρακες είναι δυσδιάλυτοι στο θαλασσινό νερό οι συγκεντρώσεις τους έχουν μεγάλη μεταβλητότητα τόσο χωρικά όσο και χρονικά. Επομένως τα αποτελέσματα που προαναφέρθηκαν απλώς αντικατοπτρίζουν την κατάσταση που επικρατούσε τις ημέρες των δειγματοληψιών. Εικόνα Διακύμανση των τιμών των υδρογονανθράκων στη στήλη του νερού της καλντέρας κατά τις 14 περιόδους δειγματοληψίας Στην εικόνα δίνεται η διακύμανση των τιμών υδρογονανθράκων στη στήλη του νερού σε όλους τους σταθμούς κατά τη διάρκεια των 16 δειγματοληψιών που πραγματοποιήθηκαν μέχρι τώρα. Όπως φαίνεται δεν υπάρχει σημαντική διαφοροποίηση, κάποιες μεμονωμένες μεγάλες τιμές μετρήθηκαν κατά τη διάρκεια του 2007 όταν και έγινε το ατύχημα, στη συνέχεια και μέχρι το Μάιο του 2010 οι τιμές ήταν ιδιαίτερα μικρές σε όλους τους σταθμούς, ενώ το Δεκέμβριο του 2010 και σε μικρότερο βαθμό το Μάιο του 2011 εμφανίζονται κάποιες μεμονωμένες τιμές που θεωρούνται ελαφρά αυξημένες. Κατά τη διάρκεια των ετών 2012 και 2013 οι τιμές ήταν και πάλι μικρές σε όλα τα σημεία. Άλλες ανθρωπογενείς οργανικές ουσίες στη στήλη του νερού. Από τις λεπτομερείς αναλύσεις των δειγμάτων με αέρια χρωματογραφία φασματομετρία μαζών, οι κύριες οργανικές ενώσεις που κατέστη δυνατόν να ταυτοποιηθούν και ποσοτικοποιηθούν είναι οι εξής (Πίνακες ).

16 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΑΚΕΣ 15 Πίνακας 3.2.2: Συγκεντρώσεις υδρογονανθράκων και άλλων οργανικών ουσιών (μg/l) που ανιχνεύθηκαν στα δείγματα που συλλέχθηκαν από το επιφανειακό στρώμα του νερού στις 9 Απριλίου UCM: μη διαχωρισμένο σύνθετο μίγμα. Σταθμός SN3 SΝ4 SΝ6 SΝ6Α SN6b SN7 Αλειφατικοί υδρογονάνθρακες κ-αλκάνια UCM < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 Φθαλικοί εστέρες Ναφθαλένιο Φαινανθρένιο Μεθυλο- και Διμεθυλοφαινανθρένια Αλκυλοβενζόλια Πίνακας 3.2.3: Συγκεντρώσεις υδρογονανθράκων και άλλων οργανικών ουσιών (μg/l) που ανιχνεύθηκαν στα δείγματα που συλλέχθηκαν από το βαθύτερο σημείο της στήλης του νερού στις 9 Απριλίου UCM: μη διαχωρισμένο σύνθετο μίγμα. Σταθμός SN3 SΝ4 SΝ6 SΝ6Α SN6b SN7 Αλειφατικοί υδρογονάνθρακες κ-αλκάνια UCM < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 Φθαλικοί εστέρες Ναφθαλένιο < Φαινανθρένιο < <0.001 Μεθυλο- και Διμεθυλοφαινανθρένια < <0.001 <0.001 <0.001 Αλκυλοβενζόλια Πίνακας 3.2.4: Συγκεντρώσεις υδρογονανθράκων και άλλων οργανικών ουσιών που ανιχνεύθηκαν στα δείγματα που συλλέχθηκαν από το επιφανειακό στρώμα του νερού στις 10 Ιουνίου UCM: μη διαχωρισμένο σύνθετο μίγμα. Σταθμός SN3 SΝ5 SΝ6 SΝ6a SN6b SN6c SN6d SN6e SN7 Αλειφατικοί υδρογονάνθρακες κ-αλκάνια UCM < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 Φθαλικοί εστέρες Ναφθαλένιο <0.001 < Φαινανθρένιο <0.001 < Μεθυλο- και Διμεθυλοφαινανθρένια Αλκυλοβενζόλια

17 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΑΚΕΣ 16 Πίνακας 3.2.5: Συγκεντρώσεις υδρογονανθράκων και άλλων οργανικών ουσιών που ανιχνεύθηκαν στα δείγματα που συλλέχθηκαν στο μέγιστο βάθος της στήλης του νερού στις 9 Ιουνίου UCM: μη διαχωρισμένο σύνθετο μίγμα. Σταθμός SN3 SΝ5 SΝ6 SΝ6a SN6b SN6c SN6d SN6e SN7 Αλειφατικοί υδρογονάνθρακες κ-αλκάνια UCM < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 < 0.1 Φθαλικοί εστέρες Ναφθαλένιο <0.001 < Φαινανθρένιο <0.001 < Μεθυλο- και Διμεθυλοφαινανθρένια Αλκυλοβενζόλια Αλειφατικοί υδρογονάνθρακες Όπως φαίνεται από τους πίνακες, τον Απρίλιο του 2013 οι συγκεντρώσεις των αλειφατικών υδρογονανθράκων ήταν ιδιαίτερα μικρές (<2 μg/l) γεγονός που δείχνει ότι δεν υπήρχαν υπολείμματα πετρελαιοειδών σε κανένα σημείο. Οι συγκεντρώσεις των κ-αλκανίων ήταν επίσης πολύ μικρές σε όλα τα δείγματα. Τον Ιούνιο του 2012 οι συγκεντρώσεις των αλειφατικών υδρογονανθράκων ήταν επίσης ιδιαίτερα μικρές (<2 μg/l) υποδεικνύοντας και πάλι την έλλειψη πετρελαϊκής ρύπανσης. Αρωματικοί υδρογονάνθρακες Από την κατηγορία των πολυκυκλικών υδρογονανθράκων ανιχνεύθηκαν μόνο ναφθαλένιο, φαινανθρένιο και τα μεθυλο- παράγωγά του, φλουορανθένιο και πυρένιο. Οι συγκεντρώσεις τους ήταν πολύ μικρές (< μg/l), θεωρούνται φυσιολογικές και είναι παρόμοιες με αυτές που έχουν μετρηθεί σε διάφορες Ελληνικές θάλασσες (Hatzianestis & Sklivagou, 2002). Από τους υπόλοιπους πτητικούς και ημιπτητικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες βρέθηκαν κυρίως διάφορα αλκυλιωμένα παράγωγα του βενζολίου επίσης σε μικρές και φυσιολογικές συγκεντρώσεις (< 0.01 μg/l) και χωρίς διαφοροποιήσεις μεταξύ σταθμών και βαθών. Φθαλικοί εστέρες Οι ενώσεις αυτές χρησιμοποιούνται ως πλαστικοποιητές και σχετίζονται με κάθε είδους πλαστικές ύλες και για το λόγο αυτό είναι ευρέως διαδεδομένες στο περιβάλλον.

18 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΑΚΕΣ 17 Ταυτοποιήθηκαν 5 ενώσεις: διβουτυλο-, διοκτυλο-, διμεθυλο-, δι(2-αιθυλ-εξυλο)- και διαιθυλο- φθαλικοί εστέρες. Οι συνολικές συγκεντρώσεις τους είναι γενικά μικρές και κυμαίνονται μεταξύ 0.9 και 4.9 μg/l. Η κατανομή των ενώσεων αυτών σε όλη την περιοχή δείχνει ότι η παρουσία τους δεν σχετίζεται με την ύπαρξη κάποιας σημειακής πηγής όπως είναι το ναυάγιο. Υδρογονάνθρακες στα επιφανειακά ιζήματα Τα αποτελέσματα των μετρήσεων για τα δείγματα που συλλέχθηκαν τον Απρίλιο του 2013 δίνονται στον πίνακα Γενικά οι τιμές που βρέθηκαν ήταν παρόμοιες με αυτές που μετρήθηκαν και κατά τη διάρκεια των προηγούμενων δειγματοληψιών το 2007, 2008, 2010, 2011 και Οι συγκεντρώσεις των ολικών υδρογονανθράκων ήταν πολύ μικρές και κυμάνθηκαν μεταξύ 9.7 και 16.1 μg/g ξηρού βάρους. Οι τιμές αυτές θεωρούνται ιδιαίτερα μικρές και δείχνουν ότι δεν υπάρχει ρύπανση από υδρογονάνθρακες, ενώ είναι σαφώς μικρότερες από αυτές που έχουν μετρηθεί σε άλλες παράκτιες περιοχές στην Ελλάδα και παρόμοιες με τιμές που έχουν βρεθεί στο ανοικτό Αιγαίο πέλαγος (Hatzianestis & Sklivagou, 2001, Hatzianestis et al, 2003) (Πίνακας 3.2.7). Αλειφατικοί υδρογονάνθρακες. Οι αλειφατικοί υδρογονάνθρακες αντιστοιχούσαν σε όλες τις περιπτώσεις σε ένα ποσοστό μεγαλύτερο από 98.5% του συνόλου των υδρογονανθράκων. Η παρουσία των αλειφατικών υδρογονανθράκων στα θαλάσσια ιζήματα δεν σημαίνει κατ ανάγκη ρύπανση γιατί ένα σημαντικό ποσοστό από αυτούς μπορεί να είναι βιογενούς προέλευσης, είτε θαλάσσιας είτε χερσαίας (Bouloubassi & Saliot, 1993). Συνήθως κατά την διαδικασία της αεριοχρωματογραφικής ανάλυσης τα χρωματογραφήματα των αλειφατικών κλασμάτων εμφανίζουν δύο χαρακτηριστικά: ενώσεις οι οποίες διαχωρίζονται επαρκώς και είναι κυρίως κανονικά αλκάνια και ένα μίγμα ενώσεων που δεν μπορούν να διαχωριστούν, το λεγόμενο μη διαχωρισμένο σύνθετο μίγμα (UCM: unresolved complex mixture). Το μίγμα αυτό αποτελείται από διακλαδισμένους, κυκλικούς και μερικά αποδομημένους υδρογονάνθρακες οι οποίοι δεν μπορούν να διαχωριστούν με τις υπάρχουσες αεριο- χρωματογραφικές τεχνικές. Η ύπαρξη του μίγματος αυτού σε μεγάλο ποσοστό θεωρείται ένδειξη παρουσίας υπολειμμάτων πετρελαιοειδών. Ο λόγος των μη διαχωρισμένων προς τις διαχωρισμένες ενώσεις (U/R) χρησιμοποιείται σαν κριτήριο της προέλευσης των υδρογονανθράκων και

19 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΑΚΕΣ 18 τιμές του λόγου αυτού μεγαλύτερες από 4 υποδεικνύουν σαφώς χρόνια ρύπανση από πετρελαιοειδή (Mazurek & Simoneit, 1984). Πίνακας 3.2.6: Συγκεντρώσεις των αλειφατικών και των πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων στα επιφανειακά ιζήματα που συλλέχθηκαν τον Απρίλιο UCM: μη διαχωρισμένο σύνθετο μίγμα, U/R: λόγος των μη διαχωρισμένων προς τις διαχωρισμένες ενώσεις. Σταθμός SN4 SN6 SN6a SN6b SN7 Συνολικοί υδρογονάνθρακες (μg/g) Αλειφατικοί υδρογονάνθρακες (μg/g) U/R Πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ) Ναφθαλένιο Ακεναφθυλένιο Ακεναφθένιο Φλουορένιο Διβενζοθειοφένιο Φαινανθρένιο Ανθρακένιο Φλουορανθένιο Πυρένιο Βενζο(α)ανθρακένιο Χρυσένιο Βενζο(β)φλουορανθένιο Βενζο(κ)φλουορανθένιο Βενζο(ε)πυρένιο Βενζο(α)πυρένιο Περυλένιο Ινδενο(1,2,3-cd)πυρένιο Διβενζο(a,h)ανθρακένιο Βενζο(ghi)περυλένιο Μεθυλοναφθαλένια Διμεθυλοναφθαλένια Τριμεθυλοναφθαλένια Μεθυλοδιβενζοθειοφένια Μεθυλοφαιναθρένια Διμεθυλοφαινανθρένια Ρετένιο ΣΠΑΥ

20 μg/g ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΑΚΕΣ SN3 SN4 SN6 SN6a SN6b SN7 Μάιος 2007 Νοέμβριος 2007 Μάιος 2008 Ιανουάριος 2010 Μάιος 2011 Ιανουάριος 2012 Απρίλιος 2013 Εικόνα Συγκεντρώσεις των αλειφατικών υδρογονανθράκων στα επιφανειακά ιζήματα την περίοδο Μάιος 2007 Απρίλιος Οι τιμές του λόγου U/R για τα επιφανειακά δείγματα που εξετάστηκαν (Πίνακας 3.2.6) κυμαίνονται μεταξύ 3.9 και 5.3. Οι τιμές αυτές δείχνουν ότι παρόλο που οι τιμές των υδρογονανθράκων είναι μικρές υπάρχουν στο βυθό κάποια υπολείμματα πετρελαιοειδών. Πάντως η εικόνα αυτή είναι συνηθισμένη για τα ιζήματα του Αιγαίου πελάγους και δεν μπορεί να ειπωθεί ότι υπάρχει κάποια μεγαλύτερη επιβάρυνση λόγω του ατυχήματος. Αντίστοιχη εικόνα είχε διαπιστωθεί και κατά τη διάρκεια των μετρήσεων τα έτη Στην εικόνα δίνονται συγκριτικά οι συγκεντρώσεις των αλειφατικών υδρογονανθράκων στα επιφανειακά ιζήματα όλες τις περιόδους δειγματοληψίας από το Μάιο του 2007 μέχρι τον Απρίλιο του Όπως φαίνεται όλες οι τιμές σε όλους τους σταθμούς και περιόδους δειγματοληψίας είναι μικρότερες από 25 μg/g και δείχνουν ότι η ρύπανση από πετρελαιοειδή είναι εξαιρετικά μικρή. Σημειώνεται ότι τα επίπεδα των φυσικών αλειφατικών υδρογονανθράκων στα θαλάσσια ιζήματα είναι περίπου 10 μg/g και μπορούν να φτάσουν και μέχρι 100 μg/g σε περιοχές με μεγάλη παραγωγικότητα Πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ). Οι ΠΑΥ, με εξαίρεση το περυλένιο που μπορεί να συντεθεί και βιογενώς και το ρετένιο που παράγεται από τα κωνοφόρα δένδρα που βρίσκονται στην ξηρά, είναι καθαρά ανθρωπογενείς ενώσεις με κύριες πηγές προέλευσης τις πάσης φύσεως καύσεις οργανικών υλικών (πυρολυτικοί ΠΑΥ) αλλά και τα πετρελαιοειδή. Στον πίνακα δίνονται οι

21 ng/g ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΑΚΕΣ 20 συγκεντρώσεις των πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων που μετρήθηκαν στα επιφανειακά ιζήματα που συλλέχθηκαν τον Απρίλιο του Όπως φαίνεται, σε όλους τους οι συγκεντρώσεις των ΠΑΥ ήταν εξαιρετικά μικρές (<200 ng/g), αντίστοιχες με αυτές που μετρώνται σε καθαρές θαλάσσιες περιοχές. Αξίζει να σημειωθεί ότι και στο σταθμό SN7 όπου τις περιόδους μετρήθηκαν μεγάλες τιμές ΠΑΥ πυρολυτικής προέλευσης που είχαν αποδοθεί σε κάπα χερσαία δραστηριότητα τώρα οι συγκεντρώσεις των ΠΑΥ ήταν μικρές και σε συμφωνία με τις μετρήσεις του 2012 (Εικόνα 3.2.4). Σε ότι αφορά την κατανομή των επιμέρους ενώσεων, σε όλα τα δείγματα υπερισχύουν οι ενώσεις με τέσσερις ή περισσότερους αρωματικούς δακτυλίους όπως το φλουορανθένιο, το πυρένιο και τα βενζοφλουορανθένια. Αυτή η κυριαρχία των ενώσεων με μεγάλο αριθμό αρωματικών δακτυλίων είναι χαρακτηριστική ουσιών πυρολυτικής προέλευσης (Bouloubassi & Saliot, 1993). Στην Εικόνα δίνονται οι κατανομές των συγκεντρώσεων των υδρογονανθράκων πυρολυτικής προέλευσης (σύνολο των ενώσεων με μοριακά βάρη 202, 228, 252, 276 και 278), βιογενούς-χερσογενούς (περυλένιο, ρετένιο) και πετρογενούςπετρελαϊκής (το φαινανθρένιο και τα μεθυλιωμένα παράγωγά του). Όπως φαίνεται, σε όλες τις περιπτώσεις υπερισχύουν σαφώς οι ενώσεις πυρολυτικής προέλευσης. Η κυριαρχία των πυρολυτικών ΠΑΥ είναι συνηθισμένη στα θαλάσσια ιζήματα λόγω της μεγαλύτερης σταθερότητας των ενώσεων αυτών, και μόνο σε περιπτώσεις πρόσφατης πετρελαϊκής ρύπανσης εμφανίζονται και μεγαλύτερα ποσοστά πετρογενών ΠΑΥ. Τέτοια ρύπανση δεν φαίνεται να υπάρχει στην μελετούμενη περιοχή. Πυρολυτικοί Φαινανθρένια Βιογενείς 160,0 140,0 120,0 100,0 80,0 60,0 40,0 20,0 0,0. SN4 SN6 SN6a SN6b SN7 Σταθμοί Εικόνα Κατανομή των πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων πυρολυτικής. βιογενούς και πετρογενούς προέλευσης στα ιζήματα που συλλέχθηκαν στις 9 Απριλίου 2013.

22 ng/g ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΑΚΕΣ SN3 SN4 SN6 SN6a SN6b SN7 Μάιος 2007 Νοέμβριος 2007 Μάιος 2008 Ιανουάριος 2010 Μάιος 2011 Ιανουάριος 2012 Απρίλιος 2013 Εικόνα Συγκεντρώσεις των πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων στα επιφανειακά ιζήματα την περίοδο Μάιος 2007 Απρίλιος Ορισμένοι πυρολυτικοί πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες θεωρείται ότι έχουν καρκινογόνες ιδιότητες για τα θηλαστικά και τον άνθρωπο. Η κυριότερη τέτοια ένωση είναι το βενζο(α)πυρένιο για το οποίο έχουν αρχίσει τα τελευταία χρόνια να θέτονται αυστηρά όρια και να επιβάλλεται η συστηματική παρακολούθησή του τόσο στο περιβάλλον όσο και στα τρόφιμα. Σε όλα τα δείγματα που εξετάστηκαν οι τιμές του βενζο(α)πυρενίου ήταν ιδιαίτερα μικρές (<25 ng/g). Στην Ελληνική παράκτια ζώνη οι συγκεντρώσεις του βενζο(α)πυρενίου είναι συνήθως μικρότερες από 60 ng/g με εξαίρεση εξαιρετικά ρυπασμένες περιοχές όπως ο κόλπος της Ελευσίνας, η περιοχή της Ψυττάλειας και ο όρμος της Λάρυμνας όπου έχουν μετρηθεί τιμές ng/g.

23 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΑΚΕΣ 22 Πίνακας Συγκεντρώσεις των αλειφατικών υδρογονανθράκων και ΠΑΥ στα θαλάσσια ιζήματα από διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Περιοχή Αλειφατικοί (μg/g) ΠΑΥ (ng/g) Βόρειο Αιγαίο Πέλαγος Νότιο Αιγαίο πέλαγος Κρητικό πέλαγος Εκβολές Νέστου Στρυμονικός κόλπος Εκβολές Έβρου Εκβολές Αχελώου Κόλπος Θεσσαλονίκης Εξωτερικός Θερμαϊκός Σαρωνικός κόλπος Κορινθιακός κόλπος Παγασητικός κόλπος Βόρειος Ευβοϊκός Νότιος Ευβοϊκός Κόλπος Ελευσίνας Περιοχή Ψυτάλλειας Καλντέρα Σαντορίνης (Απρίλιος 2013)

24 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟ ΝΕΡΟ Ι. Χατζηανέστης, Χ. Ζέρη, Σ. Ηλιάκης, Γ. Παππάς, Μ. Ανθούλα Μεθοδολογία Τα δείγματα όγκου 1 L συλλέχθηκαν με φιάλες NISKIN. Τα δείγματα οξινίστηκαν επί τόπου και στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στο εργαστήριο όπου έγινε ο προσδιορισμός των βαρέων μετάλλων. Στο εργαστήριο έγινε προσυγκέντρωση με ρητίνη Chelex 100 και τα μέταλλα προσδιορίστηκαν με ICP-MS Αποτελέσματα και Συζήτηση Στους πίνακες και δίνονται οι ολικές συγκεντρώσεις (σύνολο διαλυτής και σωματιδιακής μορφής) του μολύβδου (Pb), καδμίου (Cd), νικελίου (Ni), χαλκού (Cu), ψευδαργύρου (Zn), σιδήρου (Fe) και κοβαλτίου (Co) στη στήλη του νερού. Όπως φαίνεται οι συγκεντρώσεις τους κυμάνθηκαν ως εξής: Pb Απρίλιος 2013: nμ (μέση τιμή 0.21 nm μέγιστο στο σταθμό SΝ6a, επιφάνεια) Ιούνιος 2013: nμ (μέση τιμή 0.3 nμ, μέγιστο στον SΝ6b, πυθμένας). Cd Απρίλιος 2013: nμ (μέση τιμή nm, μέγιστο στο σταθμό SΝ6, 100 m) Ιούνιος 2013: nμ (μέση τιμή nμ, μέγιστο στην επιφάνεια του SN5) Ni Απρίλιος 2013: nμ (μέση τιμή 5.0 nm, μέγιστο στο σταθμό SΝ6b, 100 m) Ιούνιος 2013: nμ (μέση τιμή 2.4 nμ, μέγιστο στον πυθμένα του SN7) Cu Απρίλιος 2013: nμ (μέση τιμή 4.9 nm, μέγιστο στο σταθμό SΝ6b, 100 m) Ιούνιος 2013: nμ (μέση τιμή 5.2 nμ, μέγιστο στην επιφάνεια του SN7) Zn Απρίλιος 2013: nμ (μέση τιμή 12.2, nm μέγιστο στο σταθμό SΝ6b, 100 m) Ιούνιος 2013: nμ (μέση τιμή 23.8 nμ, μέγιστο στην επιφάνεια του SN5) Fe Απρίλιος 2013: nμ (μέση τιμή 60.3 nm μέγιστο στο σταθμό SΝ6a, πυθμένας) Ιούνιος 2013: nμ (μέση τιμή 40.0 nm μέγιστο στον πυθμένα του SN6a). Co Ιανουάριος 2012: nμ (μέση τιμή 0.6 nm μέγιστο στο σταθμό SΝ4, επιφάνεια) Ιούνιος 2013: nμ (μέση τιμή 0.8 nm μέγιστο στο σταθμό SΝ7, πυθμένας).

25 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΤΟ ΝΕΡΟ 24 Πίνακας Ολικές συγκεντρώσεις (σύνολο διαλυτής και σωματιδιακής μορφής) των βαρέων μετάλλων Cd, Cu, Zn, Ni, Pb στη στήλη του νερού (nmol/l) τον Απρίλιο και τον Ιούνιο του 2013 Βάθος (m) Cd Cu Zn Ni Pb 04/13 6/13 04/13 6/13 04/13 6/13 04/13 6/13 04/13 6/13 SN πυθμ SN πυθμ SN πυθμ SN πυθμ SN6a πυθμ SN6b πυθμ SN6c SN6b SN6e SN πυθμ Μέση τιμή Όλες οι τιμές των μετάλλων κυμαίνονται σε χαμηλά επίπεδα, είναι παρόμοιες με αυτές που έχουν μετρηθεί στο Αιγαίο και στο Κρητικό πέλαγος και δείχνουν ότι δεν υπάρχει πρόβλημα ρύπανσης από βαρέα μέταλλα στην περιοχή (Voutsinou et al, 2000). Επίσης δεν υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των σταθμών που θα μπορούσαν να υποδηλώνουν την ύπαρξη κάποιας τοπικής πηγής ρύπανσης και επομένως από τις μετρήσεις αυτές δεν προκύπτουν ενδείξεις σημαντικής απελευθέρωσης ιόντων μετάλλων από το βυθισμένο κρουαζιερόπλοιο.

26 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΤΟ ΝΕΡΟ 25 Πίνακας Ολικές συγκεντρώσεις (σύνολο διαλυτής και σωματιδιακής μορφής) των βαρέων μετάλλων Fe, Co στη στήλη του νερού (nmol/l) τον Απρίλιο και τον Ιούνιο του 2013 Βάθος (m) Fe Co 04/13 6/13 04/13 6/13 SN πυθμ SN πυθμ SN πυθμ SN πυθμ SN6a πυθμ SN6b πυθμ SN6c SN6b SN6e SN πυθμ Μέση τιμή Στις εικόνες δίνονται οι μέσες τιμές των συγκεντρώσεων των βαρέων μετάλλων στην περιοχή της Καλντέρας σε όλες τις περιόδους που πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις από το ΕΛΚΕΘΕ από το Μάιο του 2007 μέχρι το Ιούνιο του 2013 (16 περίοδοι) Όπως φαίνεται δεν προκύπτει κάποια σαφής τάση μείωσης ή αύξησης για κανένα μέταλλο.

27 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΤΟ ΝΕΡΟ 26 Εικόνα Διακύμανση των τιμών των συγκεντρώσεων του μολύβδου (nm) στην περιοχή της καλντέρας κατά τη διάρκεια των 16 περιόδων δειγματοληψίας Εικόνα Διακύμανση των τιμών των συγκεντρώσεων του καδμίου (nm) στην περιοχή της καλντέρας κατά τη διάρκεια των 16 περιόδων δειγματοληψίας

28 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΤΟ ΝΕΡΟ 27 Εικόνα Διακύμανση των τιμών των συγκεντρώσεων του ψευδαργύρου (nm) στην περιοχή της καλντέρας κατά τη διάρκεια των 16 περιόδων δειγματοληψίας Εικόνα Διακύμανση των τιμών των συγκεντρώσεων του νικελίου (nm) στην περιοχή της καλντέρας κατά τη διάρκεια των 14 περιόδων δειγματοληψίας

29 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΤΟ ΝΕΡΟ 28 Εικόνα Διακύμανση των τιμών των συγκεντρώσεων του χαλκού (nm) στην περιοχή της καλντέρας κατά τη διάρκεια των 14 περιόδων δειγματοληψίας Στην εικόνα δίνονται οι κατανομές των βαρέων μετάλλων στη στήλη του νερού στο σταθμό του ναυαγίου SN6 τις 16 περιόδους δειγματοληψίας. Όπως φαίνεται και σε αυτή την περίπτωση για όλα τα μέταλλα υπάρχουν αυξομειώσεις χωρίς να εμφανίζεται κάποια σαφής τάση. Από τις μετρήσεις αυτές προκύπτει σαφώς ότι δεν φαίνεται μέχρι στιγμής επίδραση του ναυαγισμένου πλοίου στις τιμές των μετάλλων στη στήλη του νερού. Όπως έχει τονιστεί και στις προηγούμενες εκθέσεις η τυχόν αποδέσμευση προς το θαλασσινό νερό ιχνοστοιχείων και μετάλλων που προέρχονται από το σκελετό και τις διάφορες συσκευές του ναυαγίου είναι εξαιρετικά βραδεία διαδικασία και χρειάζεται μεγάλο χρονικό διάστημα για να αξιολογηθεί. Εξάλλου όπως είναι γνωστό οι συγκεντρώσεις των βαρέων μετάλλων στο θαλασσινό νερό εξαρτώνται από πολλές φυσικοχημικές παραμέτρους και υφίστανται εποχιακές διακυμάνσεις, ενώ η περιοχή οπωσδήποτε δέχεται και άλλες πιέσεις, τόσο ανθρωπογενείς (λιμάνι του Αθηνιού, κρουαζιερόπλοια, δραστηριότητες στην πόλη των Φηρών, όσο και φυσικές (μεταλλοφορία λόγω του ηφαιστείου).

30 Βάθος, m Βάθος, m Βάθος, m Βάθος, m Βάθος, m ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΤΟ ΝΕΡΟ 29 Pb, nmol/l Zn, nmol/l Cd, nmol/l Cu, nmol/l Ni, nmol/l Εικόνα Συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων στη στήλη του νερού στο σταθμό SN6 τον Μάιο 2007 ( ), Σεπτέμβριο 2007 ( ), Νοέμβριο 2007 ( ), Μάιο 2008 ( ο ), Ιούλιο 2008 ( ), Σεπτέμβριο 2008 ( ), Νοέμβριο 2008 ( ), Οκτώβριο 2009 ( ), Ιανουάριο 2010 ( ), Μάιο 2010 ( ), Δεκέμβριο 2010 ( ), Μάιο 2011 ( ), Ιανουάριο 2012 ( ), Μάιο 2012 ( + ), Απρίλιο 2013 ( + ) και Ιούνιο 2013 ( ) 120

31 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΤΑ ΙΖΗΜΑΤΑ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ, ΚΥΡΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑ ΙΖΗΜΑΤΑ Ι. Χατζηανέστης, Α. Παπαγεωργίου Μεθοδολογία Τα δείγματα των επιφανειακών ιζημάτων συλλέχθηκαν χρησιμοποιώντας δειγματολήπτη τύπου αρπάγης (grab). Ο προσδιορισμός έγινε στο ολικό κλάσμα του δείγματος και η προετοιμασία των δειγμάτων περιλάμβανε ξήρανση στους 60 ο C και λειοτρίβηση σε μύλο από αχάτη. Για τον προσδιορισμό των κύριων στοιχείων (εκτός του καδμίου) 0.6 gr αναμείχθηκαν με 5.4 gr 1:1 Lithium Meta-Borate, Lithium Tetra-Borate και 0.5 gr Lithium Nitrate και ακολούθησε σύντηξη σε συσκευή ClaisseTM. Για τον προσδιορισμό των ιχνοστοιχείων 5 gr σκόνης κάθε δείγματος χρησιμοποιήθηκαν για προετοιμασία δίσκου σε αυτόματη πρέσα. Ο προσδιορισμός των κυρίων στοιχείων και των ιχνοστοιχείων έγινε σε σύστημα φθορισμού ακτίνων-χ (XR-F) (Philips PW-2400) με δυνατότητα μέτρησης στοιχείων του περιοδικού συστήματος από το βόριο έως το ουράνιο. Το μέσο σφάλμα για την ανάλυση όλων των στοιχείων είναι 5%. Για τον προσδιορισμό του καδμίου έγινε χώνευση 1 g ιζήματος με νιτρικό οξύ και ο προσδιορισμός του καδμίου έγινε σε σύστημα επαγωγικά συζευγμένου πλάσματος φασματομετρίας μαζών (ICP-MS) Αποτελέσματα και συζήτηση Οι % περιεκτικότητες σε κύρια στοιχεία των επιφανειακών ιζημάτων δίνονται στον πίνακα Όπως φαίνεται όλα τα δείγματα έχουν παρόμοια σύσταση και το στοιχείο που κυριαρχεί είναι το πυρίτιο με ποσοστά που κυμαίνονται μεταξύ 22.2 και 27.5 %. Ακολουθούν το αργίλιο ( %), το ασβέστιο ( %), ο σίδηρος ( %) και το νάτριο ( %). Οι συγκεντρώσεις των βαρέων μετάλλων και λοιπόν ιχνοστοιχείων δίνονται στον πίνακα Σε γενικές γραμμές οι τιμές των μετάλλων είναι μικρές και δείχνουν ότι δεν υπάρχει ρύπανση από βαρέα μέταλλα στην περιοχή. Πιο συγκεκριμένα: Για τα στοιχεία V, Cr, Co, Ni, Cu, Sn, Sr, Zr, Mo και Cd οι συγκεντρώσεις που μετρήθηκαν θεωρούνται ιδιαίτερα μικρές αντίστοιχες με αυτές του μέσου φλοιού και του μέσου σχιστόλιθου, ενώ δεν υπάρχουν διαφοροποιήσεις μεταξύ των δειγμάτων. Για το Mn οι τιμές είναι αυξημένες σε όλα τα δείγματα και το γεγονός αυτό οφείλεται στη φυσική σύσταση των πετρωμάτων της περιοχής.

32 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΤΑ ΙΖΗΜΑΤΑ 31 Πίνακας % περιεκτικότητες κύριων στοιχείων στα δείγματα των ιζημάτων και οι αντίστοιχες τιμές του μέσου φλοιού (crust) και του μέσου σχιστόλιθου (shale) Δείγμα Al Ca Fe K Mg Na P Si Ti (%) (%) (%) (%) (%) (%) (%) (%) (%) SN SN SN SN SN6a SN6b SN Μέσος φλοιός (crust) Μέσος σχιστόλιθος (shale) Πίνακας Συγκεντρώσεις ιχνοστοιχείων και βαρέων μετάλλων και οι αντίστοιχες τιμές του μέσου φλοιού (crust) και του μέσου σχιστόλιθου (shale) Δείγμα V Cr Mn Co Ni Cu Cd Sn (ppm) (ppm) (ppm) (ppm) (ppm) (ppm) (ppm) (ppm) SN SN SN SN SN6a SN6b SN Μέσος φλοιός (crust) Μέσος σχιστόλιθος (shale) Δείγμα Zn As Br Sr Zr Ba Mo Pb (ppm) (ppm) (ppm) (ppm) (ppm) (ppm) (ppm) (ppm) SN SN SN SN SN6a SN6b SN Μέσος φλοιός (crust) Μέσος σχιστόλιθος (shale)

33 ppm ppm ppm ppm ppm ppm ppm ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΤΑ ΙΖΗΜΑΤΑ Cr Pb SN3 SN4 SN6 SN6a SN6b SN7 0 SN3 SN4 SN6 SN6a SN6b SN Cu Ni SN3 SN4 SN6 SN6a SN6b SN7 0 SN3 SN4 SN6 SN6a SN6b SN As Zn SN3 SN4 SN6 SN6a SN6b SN7 0 SN3 SN4 SN6 SN6a SN6b SN Cd SN3 SN4 SN6 SN6a SN6b SN Εικόνα Συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων στα επιφανειακά ιζήματα στην περιοχή της Καλντέρας το 1987, 2008, 2011, 2012 και 2013.

34 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΤΑ ΙΖΗΜΑΤΑ 33 Για το As υπάρχουν μεγάλες διαφοροποιήσεις μεταξύ των δειγμάτων και αυξημένες τιμές μετρήθηκαν στα δείγματα SN3, SN4 και SN6a. Είναι όμως γνωστό ότι η ηφαιστειακή δραστηριότητα εμπλουτίζει την περιοχή με As. Για τον Pb και σε μικρότερο βαθμό για τον Zn οι τιμές εμφανίζονται αυξημένες στους σταθμούς SN6, SN6a, SN6b και σε μικρότερο ποσοστό στον SN7. Η επιβάρυνση αυτή κατά πάσα πιθανότητα οφείλεται σε ανθρωπογενείς επιδράσεις που μπορεί να σχετίζονται με την κίνηση του λιμανιού του Αθηνιού και στα κρουαζιερόπλοια που δένουν στην περιοχή και με τις δραστηριότητες της πόλης των Φηρών. Στην εικόνα δίνονται για λόγους σύγκρισης οι τιμές των βαρέων μετάλλων στα επιφανειακά ιζήματα της Καλντέρας που μετρήθηκαν το 2008, το 2011, το 2012 και το 2013 στα πλαίσια της παρούσας μελέτης καθώς οι τιμές που μετρήθηκαν σε ίζημα που συλλέχθηκε από το ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε και από την ίδια περιοχή το Όπως φαίνεται σε γενικές γραμμές δεν υπάρχει κάποια συστηματική διαφοροποίηση των τιμών.

35 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΒΙΟΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΒΙΟΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗΣ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ ΣΕ ΟΣΤΡΑΚΟΕΙΔΗ (ΜΥΔΙΑ) Όπως προαναφέρθηκε όλοι οι κλωβοί με τα μύδια που τοποθετήθηκαν στις 9 Απριλίου 2013 τόσο στο σημείο του ναυαγίου (δέθηκαν επάνω στο πλωτό φράγμα) όσο και στα σημεία Θηρασιά και Ημεροβίγλι δεν υπήρχαν στις θέσεις τους όταν επιχειρήθηκε η ανάσυρσή τους στις 10 Ιουνίου 2013, ούτε βρέθηκαν στη γύρω περιοχή. Ως εκ τούτου δεν ήταν δυνατή η μελέτη της βιοσυσσώρευσης των ρύπων κατά τη διάρκεια του Στην εικόνα φαίνεται χαρακτηριστικός κλωβός με μύδια που τοποθετήθηκε στην περιοχή. Εικόνα Κλωβός με μύδια του είδους Mytilus galloprovincialis που τοποθετήθηκε στην περιοχή του ναυαγίου για τη μελέτη τυχόν βιοσυσσώρευσης ρύπων Πρέπει να σημειωθεί ότι σε αντίστοιχες περιπτώσεις τοποθέτησης κλωβών μυδιών την τελευταία δεκαετία από το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας για τη μελέτη της βιοσυσσώρευσης τα ποσοστά αποτυχίας (μη ανεύρεσης των κλωβών) είναι μικρότερα από 5%.

36 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΖΩΟΒΕΝΘΟΣ EΠΙΠΤΏΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΖΩΟΒΕΝΘΙΚΈΣ ΒΙΟΚΟΙΝΩΝΊΕΣ N. Σύμπουρα, Μ.Α. Pancucci-Παπαδοπούλου, Σ. Ρεϊζοπούλου, Ν. Στρεφτάρης, Ν. Κατσιάρας, Γ. Αρβανιτάκης Μέθοδοι και Υλικά Η δειγματοληψία της έβδομης φάσης παρακολούθησης των επιπτώσεων του ναυαγίου Sea Diamond στο ζωοβένθος της καλντέρας της Σαντορίνης έγινε στις 9 Απριλίου 2013 με το Ω/Κ ΦΙΛΙΑ του ΕΛΚΕΘΕ. Χρησιμοποιήθηκε δειγματολήπτης βένθους Van Veen δειγματοληπτικής επιφάνειας 0.1 m 2. Με βάση τα αποτελέσματα της μέχρι τώρα παρακολούθησης εξαιρέθηκαν από την παρούσα δειγματοληψία ο σταθμός SΝ1 με λειβάδι Ποσειδωνίας όπου ο βιότοπος ήταν τελείως διαφορετικός από τους σταθμούς του εσωτερικού της καλντέρας. Επίσης ο σταθμός SN3 είχε θεωρηθεί σταθμός αναφοράς για την περιοχή του εσωτερικού της καλντέρας και λόγω του ότι υπάρχει ήδη διαθέσιμη χρονοσειρά για τον σταθμό αυτό δεν επαναλήφθηκε η δειγματοληψία στο σημείο αυτό. Σε κάθε σταθμό συλλέχθηκαν δύο δείγματα. Τα δείγματα κοσκινίσθηκαν στο πλοίο με κόσκινο διαμετρήματος 1mm και συντηρήθηκαν σε διάλυμα φορμόλης 40% σε θαλασσινό νερό και χρωστική Rose Bengal. Τα δείγματα μεταφέρθηκαν στο εργαστήριο όπου έγινε η διαλογή των οργανισμών από το ίζημα και ο διαχωρισμός τους στις κύριες βενθικές ομάδες. Κατόπιν τα είδη προσδιορίσθηκαν στο επίπεδο του είδους και μόνον όπου αυτό δεν ήταν δυνατόν σε ανώτερο ταξονομικό επίπεδο (γένους ή οικογένειας). Γιά την επεξεργασία των δεδομένων υπολογίσθηκε ο μέσος όρος των δύο υποδειγμάτων και κατόπιν έγινε ο υπολογισμός των βιολογικών δεικτών. Καταμετρήθηκαν ο αριθμός των ειδών S καθώς και ο αριθμός των ατόμων ή πυκνότητα ατόμων στο σύνολο της επιφάνειας δειγματοληψίας των δύο υποδειγμάτων (Ν/0.2 m 2 ). ποικιλότητας Για την επεξεργασία και ερμηνεία των δεδομένων υπολογίσθηκαν ο δείκτης H' Shannon-Wiener (Shannon & Weaver, 1963) με βάση τον δυαδικό λογάριθμο και ο δείκτης ομοιομορφίας J (Pielou, 1969). Τέλος για την εκτίμηση της οικολογικής κατάστασης χρησιμοποιήθηκε ο βιοτικός δείκτης Bentix (Simboura & Zenetos, 2002) που αναπτύχθηκε πρόσφατα για τις ανάγκες της εφαρμογής της Κοινοτικής Οδηγίας Πλαίσιο γιά τα Υδατα (ΕΕC, 2000). Γιά την πολυπαραγοντική ανάλυση (ιεραρχική ταξινόμηση CLUSTER και πολυδιάσταστη διευθέτηση MDS) και την κατασκευή της συσσωρευτικής καμπύλης των ειδών

37 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΖΩΟΒΕΝΘΟΣ 36 χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πακέτο Primer v6. Έγινε λογαριθμική μετατροπή των δεδομένων και τεχνική ταξινόμησης group average. Στον πίνακα δίνονται τα χαρακτηριστικά των σταθμών. Πίνακας Σταθμοί δειγματοληψίας και χαρακτηριστικά πεδίου. ΣΤΑΘΜΟΙ Περιοχή Γ. Μήκος Γ. Πλάτος Βάθος Υπόστρωμα (m) SN4 Ακρωτήρι 25 ο Ε 36 ο Ν 281 Αμμόλασπη με φυτικά υπολείμματα Posidonia SN6 Ναυάγιο 25 ο Ε 36 ο Αδρό χαλίκι με Ν 282 πέτρες SN7 Θήρα 25 ο Ε 36 ο Ν 359 Αμμόλασπη κοκκινωπή με άμμος και χαλίκια Αποτελέσματα Α) ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Συνολικά από τους τρείς σταθμούς προσδιορίσθηκαν 53 είδη βενθικών οργανισμών (36 Πολύχαιτοι, 4 Καρκινοειδή, 3 Εχινόδερμα, 2 Μαλάκια και 8 Διάφορα μικρότερα φύλα) και καταμετρήθηκαν 194 άτομα (92 Πολύχαιτοι, 5 Καρκινοειδή, 3 Εχινόδερμα, 81 Μαλάκια και 13 Διάφορα μικρότερα φύλα). Όσον αφορά τον αριθμό των ειδών (S), κατά τη δειγματοληψία του Απριλίου 2013 σε όλους τους σταθμούς ο αριθμός ειδών μειώθηκε στους σταθμούς SN3, SN4, SN6 σε σχέση με τη προηγούμενη δειγματοληψία του Ιανουαρίου 2012 στην οποία είχε ήδη παρατηρηθεί πτώση σε σχέση με αυτή του Μαΐου 2011 στους περισσότερους σταθμούς. Ωστόσο στον σταθμό του ναυαγίου (SN6) ο αριθμός των ειδών (23) είναι συγκρίσιμος με αυτόν του σταθμού αναφοράς SΝ3 κατά τις προηγούμενες περιόδους: 24 κατά μέσο όρο με ελάχιστη τιμή 18 και μέγιστη 32. Την ίδια τάση ακολουθεί και ο αριθμός των ατόμων (N) σε όλους τους σταθμούς. Όσον αφορά τον δείκτη ποικιλότητας (H), αυτός μειώθηκε στον σταθμό SN4 σε σχέση με την προηγούμενη εποχή, λόγω της υποχώρησης της υψηλής αφθονίας ενός είδους τρηματοφόρου που ήταν πολύ αυξημένο τον Ιανουάριο Στους σταθμούς SN4 και SN6 μειώθηκε επίσης λόγω μείωσης του αριθμού των ειδών ενώ στον SN7 η ποικιλότητα

38 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΖΩΟΒΕΝΘΟΣ 37 παρέμεινε σταθερή στα ίδια επίπεδα με τον Ιανουάριο Ο δείκτης ομοιομορφίας αντίθετα αυξήθηκε σε όλους τους σταθμούς και ειδικά στους SN4 και SN7 λόγω της υποχώρησης κάποιων υψηλών επικρατήσεων ειδών (πχ. Prionospio ehlersi & Foraminifera στον SN4). Κατά την περίοδο δειγματοληψίας του Απριλίου 2013 επίσης ο δείκτης οικολογικής κατάστασης Bentix μειώθηκε σε όλους τους σταθμούς σε σχέση με τον Ιανουάριο 2012 όπου ήταν υψηλή. Οι τιμές του δείκτη τον Απρίλιο 2013 στους σταθμούς 4 και 6 αντιστοιχούν στην καλή οικολογική κατάσταση και στον 7 στην υψηλή οικολογική κατάσταση. Ωστόσο η μείωση του δείκτη οικολογικής ποιότητας σε όλους του σταθμούς οφείλεται εν πολλοίς στην υποχώρηση συγκεκριμένων ταξονομικών μονάδων που ήταν πολυπληθείς όπως τα Τρημματοφόρα (4,7) και τα Οστρακώδη στον σταθμό 6 που ταξινομούνται στην κατηγορία των ευαίσθητων ειδών και όχι σε αύξηση ανθεκτικών ειδών αφού τα τελευταία παρέμειναν σταθερά ή και μειώθηκαν. Τα παραπάνω "ευαίσθητα" είδη σχετίζονται με τις συνθήκες του υποστρώματος (συσσωματώματα ασβεστολιθικά, σκληρό υπόστρωμα περιαιγιαλίτιδας κλπ.) και η ανεύρεσή τους υπόκειται και σε τυχαιότητα στην δειγματοληψία. Πίνακας Τιμές βιολογικών δεικτών στους σταθμούς μελέτης κατά τη δειγματοληψία του Απριλίου Σταθμοί S/0.2m 2 N/m 2 H J Bentix Οικολογική κατάσταση Αθροισμα Ευαίσθητων ειδών Αθροισμα ανθεκτικών ειδών SN ,35 0,68 4,30 ΚΑΛΗ SN ,30 0,95 4,00 ΚΑΛΗ SN ,89 0,76 4,81 ΥΨΗΛΗ

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Τσιγκράδο, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Τσιγκράδο, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Φόρουμ Επίκαιρων Θεμάτων Δημόσιας Υγείας «Χρώμιο και Περιβάλλον- Απειλή & Αντιμετώπιση» Αθήνα Μάρτιος 2013 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου

Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου Γ. Συλαίος 1, Ν. Καμίδης 1,2, & Β. Τσιχριντζής 1 1 Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής & Τεχνολογίας, Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο)

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο) Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο Αιγαίο) Δρ. Σοφία Γαληνού-Μητσούδη Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Τεχνολογίας Αλιείας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Β. Tσιρίδης 1, Π. Σαμαράς 2, Α. Κούγκολος 3 και Γ. Π. Σακελλαρόπουλος 1 1 Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Ινστιτούτο Τεχνικής Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου

Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου Κων/νοςΚουκάρας 1, ΝικόλαοςΚαλογεράκης 2 & ΔημήτριοςΡίζος 3 1. ΤμήμαΈρευνας& Ανάπτυξης, ΝΕΑΡΧΟΣ Ο.Ε. 2. Εργαστήριο Βιοχημικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΜΑ: ΜΕΛΕΤΗ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΡΕΜΑΤΟΣ «ΣΟΥΛΟΥ» ΛΟΓΩ ΔΙΑΡΡΟΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΗΣ ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (ΔΕΗ)

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΜΑ: ΜΕΛΕΤΗ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΡΕΜΑΤΟΣ «ΣΟΥΛΟΥ» ΛΟΓΩ ΔΙΑΡΡΟΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΗΣ ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (ΔΕΗ) ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αμιγής Νομαρχιακή Επιχείρηση Ν. Α Κοζάνης 1 ο χιλ. Πτολεμαΐδας-Κοζάνης Τ.Θ. 65 502 00 ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ Τηλ: (24630) 53-571 Τηλ/fax: 53-666, e-mail: info@kepekozani.gr ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών Ξενοφών Κομηνός Χημικός M.Sc. Εργαστήριο Αναλυτικής Τοξικολογίας ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Συλλογή πληροφοριών 1. Εταιρίες (τεχνικός ασφάλειας,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων

Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων Πέτρος Σαμαράς Καθηγητής, ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Παρασκευή 8 Απριλίου 2011 Στόχοι Από τη θερμική επεξεργασία ΑΣΑ με ταυτόχρονη παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΡΑΞΗ Υ.Σ. 144 ΤΗΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1987 Προστασία του υδάτινου περιβάλλοντος από τη ρύπανση που προκαλείται από ορισµένες επικίνδυνες ουσίες που εκχέονται σ αυτό και ειδικότερα καθορισµός οριακών τιµών ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη για την Ένταση και τη Διεύθυνση των Ανέμων στη Θαλάσσια Περιοχή της Μεσογείου.

Μελέτη για την Ένταση και τη Διεύθυνση των Ανέμων στη Θαλάσσια Περιοχή της Μεσογείου. Μελέτη για την Ένταση και τη Διεύθυνση των Ανέμων στη Θαλάσσια Περιοχή της Μεσογείου. Στο πλαίσιο του προγράμματος INTERRREG IIIb/WERMED (Weatherrouting dans la Méditerranée Occidentale) το Εθνικό Αστεροσκοπείο

Διαβάστε περισσότερα

Έτος: ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ, Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος 1 2010 11

Έτος: ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ, Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος 1 2010 11 Έτος: ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ, Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος 1 2010 11 ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Εργαστήριο ιαχείρισης Τοξικών και Επικινδύνων Αποβλήτων /ντής: Ευάγγελος Γιδαράκος, Καθηγητής 73100-ΧΑΝΙΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΗΛΜ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Αγγελάκη 13, 546 21 Πληροφορίες: Ε. Μάμμος Τηλέφωνο:2313318447 Fax: 2310233532 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE Παρουσίαση των αποτελεσµάτων της έρευνας 1 απόυδραυλικές εγκαταστάσεις εσωτερικών δικτύων οικιών. 2 από ψυκτικές συσκευές Φροντίσαµενα να πάρουµε από τον κάθε κρουνό δειγµατοληψίας τα πρώτα 500 ml, µετά

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ «ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΑΠΟ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ ΣΤΑ ΥΠΟΓΕΙΑ ΝΕΡΑ ΤΩΝ ΝΕΟΤΕΤΑΡΤΟΓΕΝΩΝ ΣΤΡΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟΥ ΠΕΔΙΟΥ» ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ. για το έργο. «ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΔΡΕΥΤΙΚΩΝ ΝΕΡΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΕΧΕΔΩΡΟΥ (Φυσικοχημικός και μικροβιολογικός εργαστηριακός έλεγχος)»

ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ. για το έργο. «ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΔΡΕΥΤΙΚΩΝ ΝΕΡΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΕΧΕΔΩΡΟΥ (Φυσικοχημικός και μικροβιολογικός εργαστηριακός έλεγχος)» ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ για το έργο «ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΔΡΕΥΤΙΚΩΝ ΝΕΡΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΕΧΕΔΩΡΟΥ (Φυσικοχημικός και μικροβιολογικός εργαστηριακός έλεγχος)» για το έτος 2010 ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Λουτρών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ Αρ. Μελέτης: 2 / 2015 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Υπηρεσίες περιβαλλοντικής παρακολούθησης και ελέγχου του ανενεργού ΧΥΤΑ και του αποκαταστημένου ΧΔΑ Δήμου Σερρών έτους

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ndustrial aste management quality sustainable development nvironmental rotection waste management

ndustrial aste management quality sustainable development nvironmental rotection waste management ndustrial aste management quality waste management nvironmental rotection sustainable development Το Ιστορικό µας H POLYECO A.E. ιδρύθηκε το 2001, από την ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΕ, µε στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ INTERREG IIIA / PHARE CBC ΕΛΛΑΔΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ Καθηγητής Βασίλειος A. Τσιχριντζής Διευθυντής, Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ Ίσως η τεχνική με τη μεγαλύτερη ποικιλία εφαρμογών και την εντυπωσιακότερη ανάπτυξη την τελευταία δεκαετία. Η τεχνική MS παρέχει πληροφορίες σχετικά με: Τη στοιχειακή σύσταση του δείγματος

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ. Δρ. Γ. Ε. Μηλιάδης. Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς g.miliadis@bpi.

ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ. Δρ. Γ. Ε. Μηλιάδης. Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς g.miliadis@bpi. ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ Δρ. Γ. Ε. Μηλιάδης Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς g.miliadis@bpi.gr Σχεδιασμός αναλυτικών μεθόδων: Οι παράγοντες που πρέπει να ληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. ΒΙΟΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ ΡΥΠΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ & ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΧΗΜΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. ΒΙΟΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ ΡΥΠΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ & ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΧΗΜΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. ΒΙΟΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ ΡΥΠΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ & ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Εισαγωγή Το περιβάλλον, και ειδικότερα το θαλάσσιο, έχει υποστεί την τελευταία εξηκονταετία

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες)

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) 1 1. Εισαγωγή Οι θαλάσσιοι τύποι οικοτόπων αποτελούν τμήμα του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ανάλυσης Δειγμάτων Λιπαντικών από την Lubrica@on Engineers Hellas

Πρόγραμμα Ανάλυσης Δειγμάτων Λιπαντικών από την Lubrica@on Engineers Hellas Πρόγραμμα ελέγχου του μηχανολογικού εξοπλισμού και των λιπαντικών, με την χρήση φασματογραφικής ανάλυσης και πολλών άλλων εργαστηριακών ελέγχων Η περιοδική ανάλυση χρησιμοποιημένων λιπαντικών, είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ Αύγουστος 1999 Μεθοδολογία Οι δοκιμές

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση θάλασσας και παράκτιων ζωνών από ατυχήματα

Ρύπανση θάλασσας και παράκτιων ζωνών από ατυχήματα ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Tel: +302821037789, Fax: +302821037850 Emails: gidarako@mred.tuc.gr Ευάγγελος Γιδαράκος, Καθηγητής Ρύπανση θάλασσας και παράκτιων ζωνών από ατυχήματα Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Στηρίζονται στις αλληλεπιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την ύλη. Φασματομετρία=

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενες Μεταλλευτικές Μεταλλουργικές εγκαταστάσεις Μεταλλείων Κασσάνδρας ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Προτεινόμενες Μεταλλευτικές Μεταλλουργικές εγκαταστάσεις Μεταλλείων Κασσάνδρας ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Προτεινόμενες Μεταλλευτικές Μεταλλουργικές εγκαταστάσεις Μεταλλείων Κασσάνδρας ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Δημήτρης Μελάς Αν. Καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή στις φασµατοµετρικές τεχνικές ανάλυσης 2. Προετοιµασία δειγµάτων 3. ιαλυτοποίηση δειγµάτων ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Ατοµική Φασµατοσκοπία

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματική διαδικασία προσδιορισμού ιοντικής σύστασης ατμοσφαιρικών σωματιδίων

Πειραματική διαδικασία προσδιορισμού ιοντικής σύστασης ατμοσφαιρικών σωματιδίων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ Τομέας Μεταλλουργίας και Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Επιστήμης και Τεχνολογίας Προστασίας του Περιβάλλοντος στη Μεταλλουργία και Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠροσθήκηΑποξηραµένης Λυµατολάσπης σε Κεραµικούς Οπτόπλινθους: ιερεύνηση Φυσικών & Μηχανικών Ιδιοτήτων

ΠροσθήκηΑποξηραµένης Λυµατολάσπης σε Κεραµικούς Οπτόπλινθους: ιερεύνηση Φυσικών & Μηχανικών Ιδιοτήτων 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο οµικών Υλικών & Στοιχείων / Αθήνα, Μάιος 2008 ΠροσθήκηΑποξηραµένης Λυµατολάσπης σε Κεραµικούς Οπτόπλινθους: ιερεύνηση Φυσικών & Μηχανικών Ιδιοτήτων Σουζάνα Π. ΤΑΣΤΑΝΗ, ρ. Πολιτικός

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ (ATOMIC ABSORPTION SPECTROMETRY, AAS)

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ (ATOMIC ABSORPTION SPECTROMETRY, AAS) ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ (ATOMIC ABSORPTION SPECTROMETRY, AAS) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΓΕΝΙΚΑ Η Φασματομετρία Ατομικής Απορρόφησης είναι μια μέθοδος ΑΤΟΜΙΚΗΣ φασματομετρίας. Προσδιορίζεται η συγκέντρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΣ

ΚΑΙΝΟΤΟΜΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΣ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΑΠΟ ΟΣΤΡΑΚΟΕΙ Η Κ. Κουκάρας 1, Ν. Καλογεράκης 2, Β. Μιχαηλίδης 3, Σ. Σαµαρτζή 4, Α. Τσαγκούρου 4, Γ. Μεθενίτου 4 1.Τµήµα Έρευνας & Ανάπτυξης, ΝΕΑΡΧΟΣ Ο.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012.

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) Το Παγκόσµιο Πείραµα για

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ο. Εντεροκοκκοι Pseudomonas aeruginosa Αριθμός αποικιών σε 37 C. Πίνακας 1:Μικροβιολογικές παράμετροι. Ακρυλαμίδιο Αντιμώνιο

Κεφάλαιο 1 ο. Εντεροκοκκοι Pseudomonas aeruginosa Αριθμός αποικιών σε 37 C. Πίνακας 1:Μικροβιολογικές παράμετροι. Ακρυλαμίδιο Αντιμώνιο Κεφάλαιο 1 ο 1.Τεχνολογία-2.Πόσιμο νερό Πόσιμο νερό ορίζεται το νερό που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση.αυτό μπορεί να είναι στην φυσική του κατάσταση είτε να προέρχεται από επεξεργασία ανεξάρτητα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ρ. Αριστοτέλης Παπαδόπουλος Γενικός /ντης Αγροτικής Έρευνας ΕΛ.Γ.Ο. «ΗΜΗΤΡΑ» ρ. Φραντζής Παπαδόπουλος Τακτικός Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα 1. Στις διατάξεις του παρόντος άρθρου υπόκεινται τα μέταλλα και κράμματα από τα οποία κατασκευάζονται υλικά και αντικείμενα, τα οποία προορίζονται να έλθουν ή έρχονται

Διαβάστε περισσότερα

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου «γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» έδαφος (soil) είναι ένα φυσικό σύνολο ορυκτών κόκκων που μπορούν να διαχωριστούν με απλές μηχανικές μεθόδους (π.χ. ανακίνηση μέσα στο νερό) όλα τα υπόλοιπα φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΜΕΣΣΗΝΙΑΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΤΙΚΩΝ ΑΚΤΩΝ ΤΟΥ Ν. ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΜΕΣΣΗΝΙΑΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΤΙΚΩΝ ΑΚΤΩΝ ΤΟΥ Ν. ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ, ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ (ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε.) ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Εργαστήριο 5 ο Αριθμός Οκτανίου (RON MON) Αέρια Χρωματογραφία (Άσκηση 18) Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Κτύπημα του Κινητήρα (Knock) Από το 1912 που

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

Δράση 21: Ποιότητα των φυσικών υδάτων και διαχείριση των υγρών αποβλήτων σε ευαίσθητα νησιωτικά οικοσυστήματα

Δράση 21: Ποιότητα των φυσικών υδάτων και διαχείριση των υγρών αποβλήτων σε ευαίσθητα νησιωτικά οικοσυστήματα Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 1 (2012): 33-42. http://www.jodysseus.gr υδάτων και διαχείριση σε ευαίσθητα νησιωτικά Διονύσιος Κουλουγλιώτης, Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή μοντέλων MERAMOD και ΜΟΜ στις μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας της ευρύτερης περιοχής

Εφαρμογή μοντέλων MERAMOD και ΜΟΜ στις μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας της ευρύτερης περιοχής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΙΚΑΠΑΒ «Ολική προσέγγιση για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης Εφαρμογή μοντέλων MERAMOD και ΜΟΜ στις μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας της ευρύτερης περιοχής Το Έργο με Αρ. Πρωτοκόλλου

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51. Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486.

Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51. Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486. Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51 Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486. Εικόνα 2. Σχηματική αναπαράσταση της δομής και λειτουργίας εγκατάστασης δευτερογενούς επεξεργασίας λυμάτων. 3. Όμως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΕΙΔΩΝ ΕΛΑΙΟΧΡΩΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 24200000-6 (ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ ΟΥΣΊΕΣ) Ενδεικτικός Προϋπολογισμός Μ/Μ

ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΕΙΔΩΝ ΕΛΑΙΟΧΡΩΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 24200000-6 (ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ ΟΥΣΊΕΣ) Ενδεικτικός Προϋπολογισμός Μ/Μ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αρμόδιος υπάλληλος: ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Τηλ.:

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA)

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) H ιστορική εξέλιξη των αυτόµατων µεθόδων ανάλυσης Κλασική ανάλυση Ασυνεχής αυτόµατη ανάλυση Ανάλυση συνεχούς ροής? Τα πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία Άσκηση 4 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Φασματοφωτομετρία Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία Ηλεκτροχημεία 4. Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ

ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ Υποψήφιος ιδάκτορας: Α. Στεφανάκης Επιβλέπων Καθηγητής: Β. Τσιχριντζής

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤΑ ΕΚΕΦΕ Δ. Αναλυτική υποδομή χαρακτηρισμού αερολύματος για ερευνητικό έργο και παροχή υπηρεσιών

Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤΑ ΕΚΕΦΕ Δ. Αναλυτική υποδομή χαρακτηρισμού αερολύματος για ερευνητικό έργο και παροχή υπηρεσιών Αναλυτική υποδομή χαρακτηρισμού αερολύματος για ερευνητικό έργο και παροχή υπηρεσιών Δειγματολήπτες Αιωρούμενων Σωματιδίων με φίλτρο High Volume Impactor Κρουστικός διαχωριστής που συλλέγει σωματίδια διαμέτρων

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11 Εργαστήριο Περιβάλλοντος, Σίνδος Σελ.(page) 1/10 ΕΚΘΕΣΗ ΟΚΙΜΩΝ T E S T R E P O R T Πελάτης Client ιεύθυνση πελάτη Client s address Περιγραφή δειγµάτων Samples description ειγµατοληψία Sampling Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

Η ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 26 27 Φεβρουαρίου 2014, Athens Ledra Hotel, Αθήνα Η ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΗ Καθ. Ζαχαράτος Γεράσιμος Δρ. Μαρκάκη Μαρία Πανούση Σοφία Δρ. Σώκλης Γιώργος Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία

2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία 1 2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία Ερωτήσεις Θεωρίας 6-1-1. Τι είναι η Η ηλεκτρόλυση είναι μία χημική μέθοδος διασπάσεως του νερού στα συστατικά του. 6-1-2. Σε

Διαβάστε περισσότερα

Mercury & Cosmetics. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

Mercury & Cosmetics. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com Mercury & Cosmetics Προέλευση Ως θειούχοορυκτό (κιννάβαρι) Συχνάσυνοδεύεται από ελεύθερο μέταλλο υπό μορφήσταγονιδίων Με θέρμανση, αποβάλλεταιτο θείο και μετατρέπεταισε μεταλλικό υδράργυρο Φυσικές Ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός Αέρια ρύπανση: Θεσμικό πλαίσιο, πηγές & υφιστάμενη κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή της Λάρισας Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός ΤΕΕ τμ. Κεντρ. & Δυτ. Θεσσαλίας, Μ.Ε. Περιβάλλοντος & Αειφορίας ΙΟΥΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ωκεανογραφική μέλετη ΙΩΚΑΕ αρχές δεκαετίας 70 1986-2004: «Παρακολούθηση ρύπανσης στο Σαρωνικό Κόλπο (MED-

Πρώτη ωκεανογραφική μέλετη ΙΩΚΑΕ αρχές δεκαετίας 70 1986-2004: «Παρακολούθηση ρύπανσης στο Σαρωνικό Κόλπο (MED- Σκιαγράφηση της περιβαλλοντικής κατάστασης του Κόλπου της Ελευσίνας Ε. Κρασακοπούλου 1 Μελέτες ΕΛΚΕΘΕ στον κόλπο Ελευσίνας Πρώτη ωκεανογραφική μέλετη ΙΩΚΑΕ αρχές δεκαετίας 7 1986-24: «Παρακολούθηση ρύπανσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΕΠ 09-04-03-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε.

ΠΕΤΕΠ 09-04-03-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΕΤΕΠ 09-04-03-00 09 Λιµενικά και Λοιπά Θαλάσσια Έργα 04 Ύφαλες Επιχώσεις 03 Τεχνητή Αναπλήρωση Ακτών µε Επιλεγµένα Αµµοχαλικώδη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΩΝ ΥΠΟΓΕΙΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΗ ΛΕΚΑΝΗ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΤΟΥ ΑΣΩΠΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

<LIFE10 ENV/GR/000601> ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΩΝ ΥΠΟΓΕΙΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΗ ΛΕΚΑΝΗ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΤΟΥ ΑΣΩΠΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΩΝ ΥΠΟΓΕΙΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΗ ΛΕΚΑΝΗ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΤΟΥ ΑΣΩΠΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ "ΧΡΩΜΙΟ ΣΤΑ ΥΠΟΓΕΙΑ ΝΕΡΑ ΤΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΤΟΥ ΑΣΩΠΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΞΙΚΩΝ & ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Μ.Δ.Ε. «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ» «Προσομοίωση φυσικοχημικών φαινομένων σε εργαστηριακή

Διαβάστε περισσότερα

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του άνθρακα στον περιοδικό πίνακα. Να ταξινομούμε τα διάφορα είδη άνθρακα σε φυσικούς

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης

Διαβάστε περισσότερα

Β) ΜΕΡΟΠΛΑΓΚΤΟ. 1) ΠΡΟΝΥΜΦΕΣ ΚΑΡΚΙΝΟΕΙΔΩΝ : περιλαμβάνει δύο κύριες κατηγορίες :

Β) ΜΕΡΟΠΛΑΓΚΤΟ. 1) ΠΡΟΝΥΜΦΕΣ ΚΑΡΚΙΝΟΕΙΔΩΝ : περιλαμβάνει δύο κύριες κατηγορίες : 50 Β) ΜΕΡΟΠΛΑΓΚΤΟ 1) ΠΡΟΝΥΜΦΕΣ ΚΑΡΚΙΝΟΕΙΔΩΝ : περιλαμβάνει δύο κύριες κατηγορίες : α) Δεκάποδα (αστακοί, γαρίδες, καβούρια) β) Θυσσανόποδα (καρκινοειδή που ζούνε προσκολλημένα σε σκληρές επιφάνειες του

Διαβάστε περισσότερα