ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΣΥΝΟΡΩΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ με

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΣΥΝΟΡΩΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ. 9-2-2014 με 28-3-2014"

Transcript

1 ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΣΥΝΟΡΩΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ με

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΚΡΗΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

3 Παραδοσιακή Ελληνική διατροφή Διατροφικές συνήθειες του λαού μας από τα αρχαία χρόνια (Ομηρική εποχή). Ψάχνοντας σε διάφορες πηγές ανακαλύψαμε την διατροφή των Ελλήνων στο πέρασμα των αιώνων. Υπάρχουν κείμενα που μας διαφωτίζουν σχετικά ακόμη και από τα Ομηρικά χρόνια. Δεν είναι τυχαίο ότι η αρχαία Ελληνική κουζίνα αποτελεί τα τελευταία χρόνια αντικείμενο μελετών. Τα γραπτά κείμενα από την εποχή της αρχαιότητας περιγράφουν με εντυπωσιακές λεπτομέρειες τις διατροφικές συνήθειες των προγόνων μας στην νησιωτική και ηπειρωτική Ελλάδα. Τα είδη και σχήματα των δοχείων σκευών και μαγειρικών εργαλείων που φέρνουν στο φως οι αρχαιολογικές ανασκαφές μαρτυρούν μια ιδιαίτερα προηγμένη και υγιεινή κουζίνα. Από την Οδύσσεια συλλέγουμε στοιχεία για τις γαστρονομικές προτιμήσεις των Ελλήνων της εποχής του 8 ου αι π.χ.. Οι Έλληνες της Ομηρικής εποχής στηρίζουν τη διατροφή τους κυρίως στο κρέας : ωμό, δαμάλια, κοπαδίσια αρνιά, κατσίκια, μοσχάρια, γίδες και βόδια ήταν τα κρέατα που προτιμούσαν και έτρωγαν ψητά στη θράκα. Έφτιαχναν ποικιλίες ψωμιών από σιτάρι και κριθάρι. Καλλιεργούσαν επίσης βίκο, τριφύλλι και κάπαρη. [3]

4 Είχαν αναπτυγμένη τυροκομία, έπιναν γάλα και έφτιαχναν τυρόγαλο και τυριά. Το κρασί ήταν απαραίτητο συνοδευτικό των γευμάτων. Στην Οδύσσεια γίνεται αναφορά για ξανθό κρασί, κόκκινο νεχτάρι, μαύρο κρασί και μαύρο γλυκόπιοτο κρασί. Το κρασί τους το έπιναν νερωμένο και πριν το βάλουν στο στόμα έσταζαν μερικές σταγόνες στο πάτωμα ως προσφορά προς του θεούς. Χαρακτηριστικό απόσπασμα από την Οδύσσεια : «Εδώ φυτρώνουν φουντωμένα ψηλά δέντρα : αχλαδιές, ροδιές, μηλιές και με το λαμπερό καρπό, συκιές γλυκές και ελιές με φουντωμένο φύλλωμα. Ξένε στ αλήθεια θα θελες αν σ έπαιρνα, να μου δουλεύεις στα ξώμερα, στις άκρες να μαζεύεις αγκάθια για φράκτες ή να φυτεύεις δέντρα ; Κι εγώ θα σου εξασφάλιζα ψωμί για όλο το χρόνο ( ) Ο Αθηναίος, ο συγγραφέας των Δειπνοσοφιστών, που έζησε τον 3 ο αι. μ.χ., περιγράφει ένα δείπνο που έδωσε ο εύπορος Κάρανος επ ευκαιρία των γάμων του :Στην αρχή προσφέρθηκαν σε κάθε συνδαιτημόνα ένα ασημένιο ποτήρι και ένα χρυσό διάδημα. Μετά άρχισαν να έρχονται οι ασημένιοι και χάλκινοι δίσκοι με τα εδέσματα που ήταν. Κοτόπουλα, πάπιες και χήνες ψητές, κατσίκια, λαγοί, περιστέρια, τρυγόνια και πέρδικες. Ακολούθησε ένα διάλειμμα για να παίξουν οι αυλητρίδες (μουσικοί). Αμέσως μετά προσφέρθηκε ψητό γουρουνόπουλο ξαπλωμένο πάνω σε ασημένιο δίσκο. Οι αρχαίοι μας πρόγονοι, ειδικότερα

5 οι Μακεδόνες και οι Θεσσαλοί ήταν καλοφαγάδες : Οι Μυκηναίοι, από το 15 ο και 14 ο αι. π.χ. είχαν ως βασική διατροφή τα δημητριακά (σίτος και κριθή), και σύκα, το μέλι και τυριά. Πρώτοι οι αρχαίοι Έλληνες κατέγραψαν τρόπους παρασκευής φαγητών από τον 5 ο αι π.χ.. Από τα κείμενα που έχουν διασωθεί ως σήμερα, γνωρίζουμε ότι οι αρχαίοι πρόγονοι μας δημιούργησαν το πρώτο γαστρονομικό αρχείο του κόσμου. Οι αρχαίο δεν γνώριζαν το ρύζι, τη ζάχαρη, το καλαμπόκι, την πατάτα, την ντομάτα και το λεμόνι αλλά χρησιμοποιούσαν μεγάλη ποικιλία από καρυκεύματα για το κυνήγι, πολλά κρεμμύδια, αγουρέλαιο αρωματισμένο με μέντα ή θυμάρι, και έφτιαχναν γλυκίσματα από ψιλοκοσκινισμένο αλεύρι και μελωμένο κρασί. Ο Θεόφραστος αναφέρει 5 ποικιλίες ραπανιώναφου και έτρωγαν με το ψωμί για το πρωινό. Από τον Πλάτωνα, τον Ησίοδο και τον Πλούταρχο έχουμε αρκετές περιγραφές για τα δείπνα των αρχαίων. Ο Πλούταρχος στον Λυκούργο μας αναφέρει τα περίφημα σπαρτιατικά συσσίτια τα οποία αποτελούνταν από : μέλανα ζωμό (άγνωστη παραμένει η ακριβής συνταγή), βραστό χοιρινό, κρασί, πίτα γλυκιά και ψωμί από βρώμη.ο Διόνυσος, ο τύραννος των Συρακουσών, αγόρασε ένα μάγειρα από τη Σπάρτη και του ζήτησε να παρασκευάσει το μέλανα ζωμό. Δεν κατάφερε όμως να φάει ούτε μια κουταλιά [5]

6 και την έφτυσε. Τότε ο μάγειρας του είπε: Για να δοκιμάσεις αυτό το φαγητό πρέπει πρώτα να κάνεις σπαρτιατική γυμναστική και να κολυμπήσεις στον Ευρώτα. Η αρχαία ελληνική διατροφή αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία οργανώνεται κάθε υγιεινή διατροφή στις μέρες μας. Διατροφικές συνήθειες των Βυζαντινών Τα κυριότερα είδη διατροφής ήταν το ψωμί, το λάδι, οι ελιές και το τυρί. Είχαν ποικιλίες ψωμιού και ήταν ανάλογες με τις οικονομικές δυνατότητες του καταναλωτή. Ο ακριβότερος άρτος ήταν ο καθαρός άρτος ή σεμίδαλις, φτιαγμένος από ψιλοκοσκινισμένο σιτάρι ή σιμιγδάλι, που απολάμβαναν οι πλουσιότερες ομάδες του πληθυσμού. Οι υπόλοιποι αρκούνταν σε έναν υποδεέστερο τύπο ψωμιού, το μεσοκάθαρον ή της μέσης ή ακόμη και στους ρυπαρούς ή κυβαρούς άρτους, ζυμωμένους από χαμηλής ποιότητας δημητριακά και συνυφασμένους με την φτώχεια. Ένδειξη απόλυτης φτώχειας ήταν η κατανάλωση ψωμιού από πίτουρα { πιτεράτον }. Αντίστοιχες διακυμάνσεις στην ποιότητα υπήρχαν και στα είδη τυριών, το αγαπημένο προσφάγιον των Βυζαντινών. Στο μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού διαδεδομένη τροφή ήταν τα λαχανικά και τα όσπρια. Οι μεγάλες περίοδοι νηστείας που οι Βυζαντινοί τηρούσαν με ευλάβεια σεβόμενοι τους κανόνες της εκκλησίας ευνοούσαν στην κατανάλωση αυτή.

7 Τη διατροφή τους συμπλήρωναν με ψάρια και θαλασσινά. Συναγρίδες, μπαρμπούνια, λυθρίνια, καλκάνια ήταν προνόμιο των λίγων. Οι πολλοί κατανάλωναν σαρδέλες, παλαμίδες, σκουμπριά και τσίρους. Όσον αφορά την κατανάλωση κρέατος ίσχυε η ίδια διάκριση. Η κατανάλωση κρέατος, ακόμη και του παστού ήταν μια σπάνια πολυτέλεια για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Στα τραπέζια των εύπορων έβρισκαν τη θέση τους αρνιά, πουλερικά και κυνήγια. Σε ιδιαίτερη εκτίμηση είχαν τα χοιρινά κρέατα. Τα εντόσθια θεωρούνταν υποδεέστερη τροφή, κατασκεύαζαν όμως με αυτά φαγητά που θυμίζουν το σημερινό κοκορέτσι { πλεκτήν } και τη γαρδούμπα { γαρδούμιον }. Συμπλήρωμα διατροφής ήταν τα φρούτα και οι ξηροί καρποί. Ως επιδόρπια { επίδειπνα ή δούλκια } είχαν διάφορα γλυκίσματα. Ένα γλύκισμα κοπτοπλακούς με φύλλα ζύμης, αμύγδαλα, καρύδια και μέλι ήταν ο πρόγονος του μπακλαβά. Μέσα παρασκευής των φαγητών ήταν το ελαιόλαδο και τα ζωικά λίπη. Στη βυζαντινή κουζίνα η πιο διαδεδομένη σάλτσα ήταν το γάρον ή ο γάρος. Γνωστό από την αρχαιότητα το γάρον φτιαχνόταν από εντόσθια ψαριών και μικρά ψάρια τα οποία αφού αλάτιζαν και ανακάτευαν με κρασί, τα άφηναν στον ήλιο για δύο έως τρείς μήνες ή τα έβραζαν για αρκετές ώρες. Το υγρό αυτό χρησιμοποιούσαν σε διάφορες [7]

8 παραλλαγές για να αρτύσουν όλων των ειδών τα φαγητά είτε ήταν κρέατα, ψάρια ή λαχανικά. Εισήγαγαν από την Ανατολή μπαχαρικά όπως πιπέρι, κανέλα, γαρύφαλλο και κάρδαμο σε αρκετά ακριβές τιμές. Τα κύρια γεύματα των Βυζαντινών ήταν το πρόγυμα ή πρόφαγον, το άριστον ή μεσημβρινόν {γεύμα} καθώς και ο δείπνος. Έτρωγαν κυρίως με τα χέρια αφού το πιρούνι ήταν άγνωστο μέχρι το 10 ο αιώνα. Χρησιμοποιούσαν επίσης κοχλιάρια ή κουτάλια και μαχαίρια. Πριν και μετά το φαγητό έπλεναν τα χέρια τους χρησιμοποιώντας το χέρνιβον {πήλινο ή μεταλλικό αγγείο}. Ελληνική Παραδοσιακή Διατροφή του νεοέλληνα- Παραδοσιακή Ελληνική Κουζίνα Οι επιστήμονες σε όλο τον κόσμο μετά από μελέτες και έρευνες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ελληνική παραδοσιακή διατροφή προστατεύει την υγεία μας. Τα κύρια στοιχεία της παραδοσιακής διατροφής είναι η ποικιλία των φαγητών όπου δεσπόζουν τα όσπρια, τα δημητριακά, τα άγρια χόρτα, το ελαιόλαδο, τα ψάρια, τα φρέσκα λαχανικά και τα φρέσκα φρούτα. Αντίθετα συνιστάται μικρή κατανάλωση κόκκινων κρεάτων, ζωικών λιπών και γαλακτοκομικών. Ο τρόπος παρασκευής φαγητών και γλυκισμάτων στους διάφορους τόπους της Ελλάδας και εκτός αυτής όπου υπάρχουν Έλληνες, από τόπο σε τόπο, και από νοικοκυριό σε νοικοκυριό συντέλεσε ώστε να δημιουργηθεί η Παραδοσιακή Ελληνική Κουζίνα.

9 Σε αυτό το γενικό μοντέλο της Ελληνικής Παραδοσιακής Κουζίνας, οι κάτοικοι έβαλαν το δικό τους μεράκι, τις δικές τους ιδιαίτερες γεύσεις και στη βάση των τοπικών προϊόντων τους δημιούργησαν Τοπικές Παραδοσιακές Κουζίνες. Όπως είναι κατανοητό, στη διαμόρφωση της τοπικής κουζίνας ρόλο έπαιξαν οι τοπικές συνθήκες, ο φυσικός πλούτος της κάθε περιοχής, το κλίμα της αλλά και οι επιρροές που δέχθηκε η κάθε περιοχή από άλλους λαούς και άλλες παραδόσεις. Η διατροφική συμπεριφορά των Ελλήνων Μικρασιατών διαφέρει από αυτήν των Κωνσταντινουπολιτών. Οι γεωγραφικές και κλιματολογικές συνθήκες του χώρου που διαβίωσαν οι Μικρασιάτες, τα τοπικά προϊόντα, οι επιρροές που δέχθηκαν από εθνότητες με τις οποίες συγκατοίκησαν και η οικονομική ευμάρεια και ευρηματικότητα της Μικρασιάτισσας νοικοκυράς διαμόρφωσαν ξεχωριστό χαρακτήρα από αυτόν της Κωνσταντινούπολης. Η περιοχή της Καππαδοκίας ήταν ο σιτοβολώνας της Μ. Ασίας. Στην Καππαδοκία οι Έλληνες τρέφονταν κυρίως με σιτηρά, όπως ψωμί, πλιγούρι, σιμιγδάλι, τραχανά, αλευρόσουπες, σπιτικά μακαρόνια, πίτες και ακολουθούσαν τα όσπρια. Οι νοικοκυρές για να υποδεχτούν το χειμώνα ετοίμαζαν τον «καβουρμά», τσιγαρισμένο κρέας προβάτου, σουτζούκι και παστουρμά, με τα οποία μαγείρευαν όσπρια, σούπες και άλλα φαγητά. Από το τραπέζι τους δεν έλειπαν τα αλίπαστα. Υπήρχε αφθονία γαλακτοκομικών προϊόντων, όπως το βούτυρο, το γιαούρτι, το αϊράνι, το τυρί. Η ορνιθοτροφία και η παραγωγή αβγών κάλυπταν τις οικογενειακές ανάγκες. Η [9]

10 διατήρηση των λαχανικών γινόταν με τη μέθοδο της αποξήρανσης ή τα διατηρούσαν σε ξύδι {τουρσί}. Από τη διατροφή τους απουσίαζε το ελαιόλαδο και τα λαδερά φαγητά, καθώς δεν ευδοκιμούσε το δέντρο της ελιάς εκεί. Μαγείρευαν με λίπος όλα τα φαγητά και τα γλυκίσματα. Στην Ιωνία συνυπήρχαν παραδοσιακά φαγητά της Μικράς Ασίας, της Κωνσταντινούπολης, των νησιών του Αιγαίου, αλλά και ευρωπαϊκή κουζίνα. Τα διάφορα είδη ψαριών, τα μαλακόστρακα και τα μαλάκια, τα λαχανικά, τα τοπικά χόρτα με τα οποία παρασκεύαζαν χορτόπιτες και σαλάτες, τα όσπρια και το κρέας αποτελούσαν τον κορμό του διαιτολογίου του Ελληνισμού της Ιωνίας. Οι πρόσφυγες που κατέφυγαν στην Ελλάδα, περίπου και στην Κύπρο, μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, που εκτός από τις μνήμες τους κουβαλούσαν και όλη την παράδοσή τους. Η αστική πολίτικη κουζίνα και η κουζίνα της Ιωνίας, της Καππαδοκίας και του Πόντου, συνέβαλαν στην τελική διαμόρφωση της ελληνικής κουζίνας. Χαρακτηριστικά τους είναι ο εμπλουτισμός της γεύσης με καθετί αρωματικό βότανο ή μπαχαρικό. Δεν ήταν πολύπλοκες συνταγές, όμως, ήταν γεμάτες από χρώματα και μυρωδιές.

11 K ΡΗΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ''Μην ψάχνετε για το χάπι που υποκαθιστά την κρητική διατροφή. Δεν υπάρχει κάτι τέτοιο.'' Serge Renaud, 1998 Η Κρήτη βρίσκεται σε ιδανική γεωγραφική θέση και χαρακτηρίζεται από έντονο ανάγλυφο. Το ήπιο κλίμα της, η θαλάσσια αύρα και το άπλετο φως του ήλιου κάνουν τα εδάφη της γόνιμα και ευλογημένα. Κυριολεκτικά κάθε είδους εξαιρετικής ποιότητας προϊόντα, είτε φύονται μόνα τους ή καλλιεργούνται εδώ: εξαιρετικά άγρια χόρτα και αρωματικά βότανα, κηπευτικά, φρούτα, δημητριακά, παξιμάδια και ψωμί, όσπρια, κρέατα, γαλακτοκομικά. Τα θαυμάσια κρασιά της παράγονται από εγχώριες και ξένες οινικές ποικιλίες. Επιπλέον, η τσικουδιά (ή ρακή)-απόσταγμα από σταφύλια-έχει παγκόσμια φήμη. Όμως το κορυφαίο προϊόν, που έχει αναδείξει το νησί παγκοσμίως, είναι το ελαιόλαδο, που παράγεται εδώ. Τριανταπέντε εκατομμύρια ελαιόδεντρα έχουν καταγραφεί στο νησί και παράγουν αυτό το ελιξίριο μακροβιότητας και υγείας. Πλήθος διεθνών επιστημονικών μελετών παγκοσμίως έχει αναδείξει την κρητική διατροφή ως την πιο υγιεινή και τους κατοίκους της τους μακροβιότερους στον πλανήτη, λόγω του ότι το ελαιόλαδο αποτελεί βασικό συστατικό στην παραδοσιακή κρητική διατροφή. ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η υγεία του ατόμου είναι αποτέλεσμα των κληρονομικών του καταβολών, αλλά και των επιρροών που δέχεται από το περιβάλλον του. Ανάμεσα σε όλους τους περιβαλλοντικούς [11]

12 παράγοντες που επιδρούν στον οργανισμό μας (το κάπνισμα, οι τοξίνες, η σωματική δραστηριότητα κ.α), ο ρόλος της διατροφής είναι εξαιρετικά σημαντικός. Έτσι, η διατροφή είναι ανάμεσα στους σημαντικότερους, αν όχι ο πιο σημαντικός, περιβαλλοντικός παράγοντας που επηρεάζει τον οργανισμό μας. Μέχρι πολύ πρόσφατα στην ιστορία του ανθρώπινου είδους οι διάφοροι πληθυσμοί ήταν εξαρτώμενοι των τροφίμων, που ήταν διαθέσιμοι στο άμεσο περιβάλλον τους: των τροφίμων δηλαδή, των οποίων η καλλιέργεια ή η διαθεσιμότητα ευνοούνταν από τις κλιματικές και οικολογικές συνθήκες του κάθε τόπου. Έτσι, οι διάφοροι πληθυσμοί κατάφεραν να επιβιώσουν και να αναπτυχθούν σε πολύ διαφορετικές μεταξύ τους κλιματικές και οικολογικές συνθήκες, οι οποίες οδήγησαν αντίστοιχα και στη διαμόρφωση διαφορετικών διαιτών και διατροφικών συνηθειών. Οι διάφορες δίαιτες, αν και μπορούσαν να εξασφαλίσουν την καλή υγεία των ατόμων μέχρι την ηλικία της αναπαραγωγής, δεν συνδέονταν απαραίτητα με καλή υγεία και σε μεγαλύτερες ηλικίες, ή με την μακροβιότητα. Κατά τη διάρκεια της ιστορίας του ανθρώπου στη γη, διάφοροι οικολογικοί, κοινωνικοοικονομικοί και πολιτισμικοί παράγοντες συνετέλεσαν στη διαμόρφωση διαφορετικών συστημάτων διατροφής στις διάφορες περιοχές, με διαφορετικό όμως δυναμικό σε σχέση με την υγεία. Στο νησί της Κρήτης είχε προσελκύσει το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας ήδη από το 1948, τότε που ερευνητές από το ίδρυμα Rockefeller των Ηνωμένων Πολιτειών κλήθηκαν από την ελληνική κυβέρνηση σε μια

13 προσπάθεια να βελτιωθούν μεταπολεμικά οι <<κακές>> συνθήκες διαβίωσης του πληθυσμού της Κρήτης. Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκαν λεπτομερής αξιολόγηση της διατροφής των κρητικών, η οποία προς έκπληξη των ερευνητών ήταν διατροφικά επαρκής, με ελάχιστες εξαιρέσεις, οι οποίες περιορίζονταν στις περιοχές με πολύ χαμηλό εισόδημα και με πολύ μικρή παραγωγή τροφίμων από τις ίδιες τις οικογένειες. Σε γενικές γραμμές οι ερευνητές συμπέραναν ότι ''στο σύνολό τους, ο τρόπος διατροφής και οι διατροφικές συνήθειες ήταν υπερβολικά καλά προσαρμοσμένες στις φυσικές και οικονομικές πηγές της περιοχής, καθώς και στις ανάγκες των κατοίκων της.'' Η συσχέτιση της διατροφής των κατοίκων της Κρήτης με την υγεία έγινε ευρέως γνωστή αργότερα, με τη ''μελέτη των επτά χωρών''. Η μελέτη αυτή ξεκίνησε λίγο πριν το 1960 από τον αμερικανό Ancel Keys και τους συνεργάτες του, με αφορμή τα εντυπωσιακά χαμηλά ποσοστά θνησιμότητας αλλά και καρδιαγγειακών νοσημάτων που είχαν παρατηρηθεί στην περιοχή. Πράγματι, σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, καμία άλλη περιοχή της Μεσογείου δεν είχε τόσο χαμηλά επίπεδα θνησιμότητας όσο η Κρήτη, τόσο πριν όσο και μετά από το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Στη μελέτη συμμετείχαν συνολικά περίπου άνδρες, οι οποίοι επιλέχθηκαν από 16 διαφορετικές περιοχές επτά χωρών (Φιλανδία, Ολλανδία, Ιαπωνία, Ηνωμένες Πολιτείες, Ιταλία, Γιουγκοσλαβία και Ελλάδα), με στόχο να διερευνηθεί η ασαφής μέχρι τότε σχέση μεταξύ διατροφής και εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. Οι συγκρίσεις μεταξύ των διαφόρων πληθυσμών έδειξαν ότι [13]

14 ο πληθυσμός της Κρήτης παρουσίαζε την καλύτερη κατάσταση υγείας και τα μικρότερα ποσοστά θνησιμότητας από στεφανιαία νόσο και καρκίνο, σε σχέση με όλους τους άλλους πληθυσμούς που μελετήθηκαν. Μετά από 20 έτη παρακολούθησης, οι Κρητικοί παρουσίαζαν τα μικρότερα ποσοστά θανάτων από όλες τις αιτίες, ενώ μετά από 25 έτη παρακολούθησης οι θάνατοι από στεφανιαία νόσο στην Κρήτη ήταν εντυπωσιακά λιγότεροι σε σχέση με τους θανάτους, που παρατηρήθηκαν στους πληθυσμούς από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βόρεια Ευρώπη, αλλά ακόμη και συγκριτικά με τους θανάτους, που παρατηρήθηκαν σε άλλες περιοχές της νότιας Ευρώπης, όπως την Ιταλία, τη Γιουγκοσλαβία και την Κέρκυρα. O ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΗΣΤΕΙΑΣ Στη χαμηλή κατανάλωση τροφίμων ζωικής προέλευσης που παρατηρήθηκε στην Κρήτη στη ''μελέτη των επτά χωρών'' φαίνεται, ότι συνέβαλε και το γεγονός, ότι οι Κρητικοί την περίοδο αυτή ακολουθούσαν σε μεγάλο βαθμό τις νηστείες που υπαγορεύονται από την ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία. Έτσι, η χαμηλή κατανάλωση κόκκινου κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων δεν μπορεί να αποδοθεί μονάχα σε οικονομικούς παράγοντες καθώς, παρά τα χαμηλά εισοδήματα των κατοίκων, η πλειοψηφία του πληθυσμού παρήγαγε τα δικά της ζωικά και φυτικά προϊόντα. Κατά τη διάρκεια των περιόδων νηστείας, όμως, τα ζωικά προϊόντα φυλάσσονταν για να καταναλωθούν σε περιόδους μη νηστείας και η παράδοση αυτή πέρα από τη συμβολή της στην καλύτερη υγεία ήταν σημαντική και για την οικολογική και περιβαλλοντική ισορροπία. Η Ορθόδοξη Εκκλησία ορίζει

15 διάφορες περιόδους νηστείας, οι οποίες συνολικά ανέρχονται σε ημέρες κατά τη διάρκεια όλου του έτους. Κατά συνέπεια, πρόκειται για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, το οποίο συνέβαλε σημαντικά στη συνολική διατροφική πρόσληψη. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Η κρητική παραδοσιακή κουζίνα θεωρείται σήμερα μια από τις πλέον υγιεινές του κόσμου. Ο πλούτος και η ποιότητα των προϊόντων του νησιού στο πέρασμα των αιώνων έχει δημιουργήσει μια κουζίνα με μοναδική γεύση, φρεσκάδα και γνησιότητα. Η φύση της Κρήτης διαθέτει όλη αυτή την ποικιλία των αναγκαίων πρώτων υλών καθώς και την ανθρώπινη εμπειρία για τη δημιουργία γεύσεων μοναδικών, που συνδυάζονται με τις εποχές και το φυσικό περιβάλλον του νησιού σε μια εξαιρετική ενότητα. Τα τυροκομικά, το μέλι, τα αρωματικά φυτά, τα χορταρικά και τόσα άλλα προϊόντα των κρητικών βουνών αποτελούν τη βάση για το θαύμα της κρητικής κουζίνας. Η κρητική διατροφή αναγνωρίζεται σήμερα από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα σαν το πλέον αντιπροσωπευτικό και ποιοτικό παράδειγμα της ονομαζόμενης μεσογειακής διατροφής, η οποία έχοντας σαν βάση τα λαχανικά, όσπρια, φρούτα, δημητριακά σε συνδυασμό με τη χρήση του ελαιόλαδου, συντελεί στη μακροζωία και την ευζωία. Η κρητική κουζίνα είναι από τις αρχαιότερε ς και πλέον εύγευστες γαστριμαργικές παραδόσεις στον κόσμο, με ποικιλία γευστικών και αρωματικών απολαύσεων. Το μυστικό της [15]

16 κρητικής διατροφής βρίσκεται αφενός μεν στην πλούσια ποικιλία των προϊόντων που παράγει η κρητική γη και αφετέρου στο ελαιόλαδο, το οποίο χρησιμοποιείται σε όλα σχεδόν τα πιάτα. Αν θέλαμε να αποτυπώσουμε τη διατροφή των κρητικών στην δεκαετία του 1960, θα λέγαμε ότι πυρήνα της διατροφής αποτελούσαν τα τρόφιμα από φυτικές πηγές, ενώ τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης είχαν περισσότερο περιφερειακό χαρακτήρα. Σε γενικές γραμμές καταναλώνονταν εποχιακά τρόφιμα, που υφίστανται ελάχιστη ή και καθόλου επεξεργασία, τα οποία ήταν προϊόντα της ευρύτερης περιοχής. Φρέσκα και αποξηραμένα φρούτα, όσπρια, λαχανικά, ενδημικά άγρια χόρτα και αρωματικά φυτά,μη επεξεργασμένα δημητριακά και ξηροί καρποί, των οποίων την καλλιέργεια ευνοούσε το κλίμα της περιοχής, καταναλώνονταν σε αφθονία και αποτελούσαν τη βάση της διατροφής των Κρητικών την περίοδο αυτή. Γαλακτοκομικά προϊόντα καταναλώνονταν καθημερινά σε χαμηλές έως μέτριες ποσότητες. Πουλερικά και ψάρια καταναλώνονταν σε εβδομαδιαία βάση επίσης, σε μέτριες ποσότητες, ενώ αντίθετα το κόκκινο κρέας καταναλωνόταν μόνο λίγες φορές μέσα στο μήνα. Τη βασική πηγή λίπους στη διατροφή αποτελούσε το ελαιόλαδο, το οποίο χρησιμοποιούνταν τόσο στις σαλάτες, όσο και στην παρασκευή των φαγητών, σε αντίθεση με τις χώρες της βόρειας Ευρώπης, στις οποίες καταναλώνονταν κυρίως ζωικά λίπη. Ένα ακόμη βασικό χαρακτηριστικό της μορφής της Κρήτης το 1960 ήταν η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ, κυρίως με τη μορφή του κόκκινου κρασιού που συνόδευε τα γεύματα. Τέλος,

17 καθημερινό επιδόρπιο αποτελούσαν τα φρούτα, ενώ διάφορα παραδοσιακά γλύκα με βάση το μέλι καταναλώνονταν λίγες φορές μέσα στην εβδομάδα ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Η κρητική διατροφή αποτελεί σήμερα ένα διατροφικό πρότυπο ευρέως γνωστό. Ήδη από τις πρώτες έρευνες που έγιναν, αμέσως μετά τον β παγκόσμιο πόλεμο, διαπιστώθηκε η μακροβιότητα των Κρητικών, καθώς και τα χαμηλά ποσοστά θνησιμότητας του πληθυσμού από καρδιαγγειακές παθήσεις. Μελέτες, οι οποίες διεξήχθησαν κατά τα τελευταία χρόνια, ήρθαν να επιβεβαιώσουν τα στοιχεία αυτά. Η σύγκριση της κρητικής διατροφής με τις διατροφικές συνήθειες πολλών λαών, τόσο της βόρειας Ευρώπης όσο και άλλων λαών της Μεσογείου, αλλά και χωρών της Άπω Ανατολής, όπως η Ιαπωνία, καταδεικνύουν ότι η πρώτη πλεονεκτεί σημαντικά. Από τα μινωικά χρόνια υπάρχουν στοιχεία για τη διατροφή των κατοίκων του νησιού. Οι κλιματολογικές συνθήκες ευνοούσαν και συνεχίζουν να ευνοούν την καλλιέργεια της ελιάς, του αμπελιού και των οπωροφόρων δένδρων. Τα άγρια και καλλιεργούμενα χόρτα είχαν κάθε εποχή τη θέση τους στο τραπέζι των Κρητών, όπως και δημητριακά, το ψάρι, το κρέας ελεύθερης βοσκής σε ημέρες εορταστικές, πολλά γαλακτοκομικά, μέλι και ροφήματα από τα πάμπολλα βότανα του ορεινού όγκου, αποτελούσαν τα βασικά στοιχεία μιας μοναδικής διατροφής. Ακόμα και σήμερα, ιδιαίτερα στα χωριά αλλά και στις πόλεις, οι Κρητικοί έχουν ένα κήπο με λαχανικά για τις [17]

18 ανάγκες της οικογένειας και αρκετοί είναι αυτοί που εκτρέφουν κότες και κουνέλια. Σχεδόν κάθε οικογένεια έχει το δικό της ελαιώνα και σίγουρα μερικές πορτοκαλιές. Οφείλουμε, βέβαια, να εστιάσουμε την προσοχή μας και στο γεγονός ότι η γεωμορφολογία του νησιού και η καθαρά αγροτική σύνθεση του πληθυσμού του, μέχρι πριν από μερικές δεκαετίες, ανάγκαζαν τους κατοίκους του να μοχθούν σκληρά για το καθημερινό ψωμί. Σε αντίθεση με τις αστικές κοινωνίες, όπου η καθιστική ζωή είναι ο κανόνας, η καθημερινότητα του Κρητικού ήταν συνυφασμένη με την κίνηση. Οι πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι ακόμη και σήμερα οι Κρητικοί καταναλώνουν κατά μέσο όρο πάνω από 25 κιλά ελαιόλαδο ανά άτομο κάθε χρόνο, ποσοστό που υπερβαίνει κατά πολύ την κατανάλωση ελαιολάδου σε οποιοδήποτε άλλο μέρος της γης. Το ελαιόλαδο είναι πλούσιο σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα, που είναι ανθεκτικά στην οξείδωση και ελαττώνουν την LDL χοληστερόλη χωρίς να επηρεάζουν την HDL χοληστερόλη, η οποία προστατεύει από την αθηροσκλήρωση. Το ελαιόλαδο περιέχει επιπλέον μεγάλη ποσότητα αντιοξειδωτικών ουσιών, που επίσης προφυλάσσουν από την αθηροσκλήρωση. Σήμερα στην ευρύτερη περιοχή της δυτικής Κρήτης γίνεται προσπάθεια προβολής του κρητικού ελαιολάδου και της μοναδικότητας της κρητικής διατροφής από τον ΣΕΔΗΚ (Σύνδεσμο Ελαιοκομικών Δήμων Κρήτης). Όμως και η διαδικασία του μαγειρέματος αποτελούσε σημαντικό χαρακτηριστικό της κρητικής διατροφής. Οι νοικοκυρές μαγείρευαν με περίσσια αγάπη και μεράκι το φαγητό για τους δικούς τους και τους ξένους. Η ιεροτελεστία άρχιζε τις περισσότερες φορές νωρίς το πρωί για να είναι το μεσημεριανό έτοιμο στην ώρα του.

19 Στα εορταστικά τραπέζια οι προετοιμασίες άρχιζαν μέρες πριν και απαιτούσαν φυσικά τη συνδρομή συγγενών και φίλων. Αναρίθμητα είναι τα φαγητά που εμπλουτίζουν το κρητικό τραπέζι: χοχλιοί (σαλιγκάρια), σημαντική πηγή πρωτεΐνης, με χόντρο - βραστοί ή μπουμπουριστοί (τηγανητοί) με ξύδι και αρισμαρί. Σουπιές με μάραθα και ελιές τσακιστές, σταμναγκάθι με αρνί, αβρονιές με αυγά, κάστανα στιφάδο, ισάξια του λαγού στιφάδο, πιλάφι και παραδοσιακή κρεατότουρτα για το Πάσχα, όπως και τα καλιτσούνια με χόρτα, μυζήθρα, μαλακά (τύπος τυριού από αιγοπρόβειο γάλα), στο φούρνο ή στο τηγάνι. Μανιτάρια ψητά και τηγανητά, λουκάνικα και απάκι καπνισμένα με φασκόμηλο, βροβιοί και αχινοί, σαλάτα της θάλασσας και ψάρια. Ξεχωριστή θέση στο τραπέζι είχαν και έχουν τα τυροκομικά προϊόντα. Χιλιάδες αιγοπρόβατα ελεύθερης βοσκής προσφέρουν ένα εξαιρετικό γάλα, με το οποίο οι τυροκόμοι και οι βοσκοί παράγουν μοναδικά τυριά, συνδυάζοντας τις σύγχρονες μεθόδους με τις παραδοσιακές. Τα γνωστότερα τυροκομικά προϊόντα είναι η γραβιέρα, ο αθότυρος, η μυζήθρα, η στάκα, το τυρομάλαμα και το γιαούρτι, που εδώ έχει την τιμητική του και σερβίρεται συχνά με θυμαρίσιο μέλι. Φυσικά και το ψωμί αποτελεί σημαντικό στοιχείο του καθημερινού τραπεζιού των Κρητικών. Παλαιότερα κάθε γωνιά, κάθε πλαγιά, σπερνόταν με σιτηρά και σε κάθε σπίτι ζύμωναν με προζύμι. Σημαντικό ρόλο στην κρητική διατροφή έχουν ακόμη τα παξιμάδια, είτε από σιτάρι είτε από κριθάρι, ανάμεικτα ή επτάζυμα. Όπως προαναφέρθηκε, το κρασί δεν λείπει ποτέ από το τραπέζι. Η βασική παραδοσιακή ποικιλία, το ρωμέικο, δίνει ένα υψηλόβαθμο κόκκινο κρασί με χαρακτηριστική γεύση. [19]

20 Εμπλουτίζεται συχνά με άλλες ποικιλίες, όπως κοτσιφάλι, μοσχάτο, λιάτικο κ.ά. Οι αντιοξειδωτικές ιδιότητες του κρασιού είναι άλλος ένας ισχυρός παράγοντας της μακροβιότητας των Κρητικών. Και ασφαλώς το επιδόρπιο, όπως και το καλωσόρισμα στην Κρήτη, δεν νοείται χωρίς το παραδοσιακό απόσταγμα, την τσικουδιά. Κρητική δίαιτα και μεσογειακές δίαιτες Η μεσογειακή διατροφική συμπεριφορά επιτρέπει το συνδυασμό της καλής φόρμας με την ευεξία και την υγεία. Επιπρόσθετα, η υγιεινή διατροφή εμπνέεται από την παραδοσιακή κρητική δίαιτα, που συμβάλλει στη μακροζωία. Από τα προαναφερθέντα διαπιστώνεται, ότι στην Κρήτη, με τον πανάρχαιο ελληνικό και μινωικό πολιτισμό, οι διατροφικές συνήθειες των κατοίκων αποτελούν το πρότυπο της υγιεινής διατροφής. Σε συνέδριο, που πραγματοποιήθηκε στα Χανιά της Κρήτης (Νοέμβριος 2002) με τη συμμετοχή Ελλήνων, Ιταλών, Γάλλων, Ισπανών και Μαλτέζων επιστημόνωνειδικών σε θέματα διατροφής και με θέμα "Μεσόγειος: τα κοινά στοιχεία και η διαφορετικότητα μιας πλούσιας πολιτισμικής παράδοσης", όλοι οι σύνεδροι συμφώνησαν πως όταν μιλάμε για μεσογειακή δίαιτα δεν αναφερόμαστε σε μία συγκεκριμένη αλλά εννοούμε "μεσογειακές δίαιτες", που κάθε μεσογειακή περιοχή έχει διαμορφώσει. Πράγματι, δεν υπάρχει ούτε μια μοναδική δίαιτα, ούτε μια σταθερή διατροφή. Ο κάθε άνθρωπος έχει τις δικές του διαιτητικές απαιτήσεις, οι οποίες έχουν σχέση με την ηλικία του, το βάρος του, τις εξετάσεις αίματος, τη δραστηριότητά του, το επάγγελμά του και τον τρόπο άσκησής του, την κληρονομικότητά του και άλλους

21 παράγοντες, το τοπικό κλίμα, την τοπική παραγωγή και τα προϊόντα της κάθε εποχής, τα ήθη και τα έθιμα, τις τοπικές συνήθειες και ιδιομορφίες ή τις επιταγές της θρησκείας του. Πολλές είναι οι μεσογειακές δίαιτες που ταιριάζουν στη μεσογειακή πυραμίδα διατροφής. Όμως, η κρητική διατροφή είναι η πιο αντιπροσωπευτική μεσογειακή δίαιτα. Είναι πρότυπο υγιεινής διατροφής, που χρησιμοποιεί σε μεγάλη ποσότητα το ελαιόλαδο, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα φρούτα. Περισσότερο από το 33% της συνολικής ενέργειας, που δίνει η κρητική δίαιτα, προέρχεται αποκλειστικά και μόνο από το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο. Τα τελευταία χρόνια γίνεται αποδεκτό, ότι αρκετές πλευρές της μεσογειακής διατροφής, και ειδικότερα η κατανάλωση ελαιολάδου, σε συνδυασμό με λαχανικά και όσπρια, μπορούν να προσφέρουν σε μεγάλο βαθμό προστασία από ένα μεγάλο φάσμα χρόνιων νοσημάτων. Πρέπει να τονίσουμε, ότι οι προδιαγραφές των κρητικών και γενικότερα των ελληνικών παραδοσιακών τροφίμων είναι σε απόλυτη συμβατότητα με τις σύγχρονες καταναλωτικές τάσεις στην ευρωπαϊκή και την διεθνή αγορά, διότι ικανοποιούν τα δύο βασικά χαρακτηριστικά της ζήτησης: να είναι δηλαδή υγιεινά και να έχουν τοπική-εθνική προέλευση. ΓΝΩΣΤΑ ΚΡΗΤΙΚΑ ΦΑΓΗΤΑ [21]

22 Ρεβίθια με χοιρινό Ερώντας ρόφημα Κουλούρι του γάμου

23 Χορτόπιτα με βλίτα Μαραθοπιτάκια Κρητικά Κακαβιά Αγιογαληνιώτικη Ταραμοσαλάτα με παντζάρια Σφακιανή Μυζηθρόπιτα Σπετσολάδα [23]

24 Φασολάκια σαλάτα Πατάτες φούρνου με χυμό εσπεριδοειδών Άγρια πορόχια ή σταχάκια Ψαροκόλυβα Ανωγειανές σαρικόπιτες Καλτσούνια - Μυζηθρόπιτες

25 Κοιλιά με κολοκυθάκια Κοκκινιστή κατσίκα Βραστό κρέας με μακαρόνια Οφτό κρέας Ανεβατές πίτες με μαγιά Ανωγειανές τηγανόπιτες [25]

26 Χοιρινό με ξινόχοντρο και ρύζι Ανωγειανές ξιγκόπιτες Ανωγειανά χυλόφτα Κυπριακή κουζίνα

27 Η κυπριακή κουζίνα βασίζεται και αυτή στην ελληνική κουζίνα και στη μεσογειακή διατροφή. Χρησιμοποιούνται φρέσκες πρώτες ύλες της Μεγαλονήσου πλούσιες σε θρεπτικά συστατικά. Τα κύρια χαρακτηρίστηκα είναι το κρέας, το ελαιόλαδο, τα φρούτα, τα λαχανικά και το φρέσκο ψάρι. Όποιος είπε ότι ο πολιτισμός ξεκίνησε από το τραπέζι και ότι, η ποικιλία είναι το αλατοπίπερο της ζωής σίγουρα είχε την Κύπρο υπόψη του. Κατά την αρχαιότητα ο κόσμος πίστευε ότι η Κύπρος εφηύρε την τέχνη του ευ ζην και του ότι το νησί έγινε συνώνυμο της πολυτέλειας στους θεούς και στους ανθρώπους. Το πιο διάσημο γεύμα που πρέπει να δοκιμάσει κανείς στην Κύπρο είναι ο μεζές. Αποτελείται από αρκετά πιάτα, κρύα και ζεστά όπως ξιδάτα λαχανικά, ελιές, καπνιστά και πικάντικα κρεατικά, χαλούμι (παραδοσιακό κατσικίσιο τυρί), τζατζίκι (γιαούρτι με τριμμένο αγγουράκι, σκόρδο και δυόσμο), μελιτζανοσαλάτα, χούμους (πάστα με λιωμένα ρεβίθια, ελαιόλαδο και μαϊντανό). Ελληνική παραδοσιακή σαλάτα, τηγανιτά, φαγητά φούρνου όπως μουσακάς, και θαλασσινά. Αγαπημένα φαγητά των Κυπρίων είναι τα φαγητά της σχάρας. Παραδοσιακά Κυπριακά προϊόντα 1) Τραχανάς αγαπητή χειμωνιάτικη σούπα των Κυπριών(συστατικά πρόβειο ξινόγαλο με κονάρι (ψιλοαλεσμένο σιτάρι). [27]

28 2) Σεφταλιά παραδοσιακό κυπριακό φαγητό(κιμάς, κρεμμύδι, κανέλα, αλάτι και πιπέρι τυλιγμένα σε αρνίσια μπόλια) 3) Λουκούμι Γεροσκήπου με διαφορές γεύσεις και ξυρούς καρπούς. Η πόλη της Γεροσκήπου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το λουκούμι Γεροσκήπου.(Γεύσεις όπως τριαντάφυλλου, φράουλας, μανταρινιού, μέντας, ανανά, περγαμόντου, μαστίχας, καρύδας κ.α.) 4) Ζιβανία Κυπριακό απόσταγμα που παράγεται από υπόλειμμα σταφυλιών, που πιέστηκαν κατά τη διαδικασία της οινοποίησης, που αναμειγνύονται με ξηρά κρασιά που παράχθησαν από τις τοπικές ποικιλίες σταφυλιών της Κύπρου. Από το 2004 η Ζιβανία έχει προστατευτεί στο πλαίσιο κανονισμών της Ε.Ε ως προϊόν μοναδικό στην Κύπρο και δεν μπορεί υπό αυτήν την μορφή να παραχθεί σε οποιαδήποτε άλλη χωρά ούτε να εμπορευτεί με αυτό το όνομα. 5) Κουμανταρία Κυπριακό εύγεστο γλυκό γνήσιο κρασί, παράγεται χωρίς ξένες γλυκαντικές ουσίες, φυσικό χωρίς την προσθήκη χρώματος, από μείγμα ντόπιων μαύρων σταφυλιών και άσπρο ξυνιστέρι. Είναι επιδόρπιο κρασί με θαυμάσιο άρωμα και εξαιρετική γεύση. 6) Χαλλούμι, παραδοσιακό Κυπριακό τυρί παγκόσμια γνωστό για τη μοναδική του γεύση και ποιότητα. Παρασκευάζεται από κατσικίσιο και πρόβειο γάλα, μερικές φορές και από αγελαδινό. 7)Τσαμαρέλλα (αλλαντικό από κατσικίσιο κρέας συνοδευτικό με την ζιβανία. 8) Χοιρομέρι με Λούτζα(αλλαντικό)

29 9) Παφίτικο λουκάνικο από χοιρινό κιμά ωριμασμένο μέσα σε κόκκινο κρασί. 10) Κολοκάσι(ρίζα παρόμοιας με της γλυκοπατάτας). [29]

30 Πολίτικη κουζίνα Αυτό που σήμερα αποκαλούμε Πολίτικη κουζίνα, είναι ξεχωριστές διατροφικές συνήθειες που έφεραν οι πρόσφυγες της Κωνσταντινούπολης στον Ελλαδικό χώρο. Πλούσιοι μορφωμένοι αστοί που είχαν λύσε ι πολλά από τα βασικά τους προβλήματα διαμόρφωσαν στον τόπο τους μια κουζίνα πλούσια και ευφάνταστη, μια κουζίνα που ξεπερνούσε κατά πολύ την ανάγκη για θρέψη και ενδιαφέρονταν για την σύνθετη χρήση των γουστικών της μέσων και καλών υλικών που έβρισκαν στις μεγάλες αγορές της Πόλης. Ιστορική Αναδρομή Οι Μεγαρείς με αρχηγό το Βύζα ίδρυσαν αποικία στον τόπο που μπορούσε να θρέψει, τους κατοίκους χάρις στον πλούτο που ερχόταν από τη θάλασσα με τα ψάρια όσο και από την ξηρά με τη ξυλεία και με το σιτάρι. Η αφθονία των ψαριών που ήταν κυρίως παλαμίδες έθρεψε για χρόνια τους κατοίκους και τους βοήθησε να αναπτύξουν εμπόριο, να κάνουν συναλλαγές και να πλουτίσουν. Τα πολύτιμα αυτά ψάρια παστώνονταν στον ήλιο, ταξίδευαν και πωλούνταν σε όλες τις πόλεις και τα κράτη της εποχής. Το εμπόριο της παλαμίδας φτάνει μέχρι Ηράκλειες στήλες. Οι διηγήσεις και οι αναφορές στον πλούτο των ψαριών του Βοσπόρου έρχονται από πολύ παλιά. Ο ιστορικός Πλίνιος αναφέρει πως ο στόλος του Μ. Αλεξάνδρου, όταν έπλεε στην Προποντίδα για να συνεχίσει την εκστρατεία του στην Ασία, συνάντησε ένα μεγάλο πρόβλημα από τις αποικίες της Παλαμίδας! Τα κοπάδια των ψαριών ήταν τόσο

31 πυκνά, τα ψάρια τόσο πολυάριθμα που ακόμα και τα πολεμικά πλοία δεν μπορούσαν να περάσουν. Ο θόρυβος των στρατών δεν στάθηκε ικανός να απομακρύνει τα ψάρια και ο στόλος βρέθηκε πολιορκημένος από τις παλαμίδες. Η θάλασσα συνέχισε να δίνει τροφή και το ψάρι έγινε σύμβολο της πολίτικης κουζίνας μαγειρεμένο με διάφορους τρόπους. Στη Βυζαντινή και Οθωμανική περίοδο της Πόλης οι νοικοκυρές έριχναν καλάθι στο Βόσπορο και το τραβούσαν γεμάτο ψάρια. Ο Ιωάννης Πτωχοπρόδρομος καταγράφει συνοπτικά πως στα μοναστήρια οι απλοί μοναχοί έτρωγαν μόνο λακέρδα και παλαμίδα-αναφερόμενος στην λιτότητα των γευμάτων τους σε σχέση με τους ανώτερους ιερωμένους.εκτός από το ψαρί στην πολίτικη κουζίνα βρίσκουμε πολλά φαγητά με βάση το κρε4ας και πρώτιστα το πρόβειο. Το μοσχάρι μπήκε αργότερα στις συνήθειες των κατοίκων της πόλης. Το χοιρινό παύει να υπάρχει μετά από την περίοδο της Βυζαντινής αυτοκρατορίας και δεν πωλείτε πια. Αντίθετα συκώτι, μυαλό και εντόσθια είναι πάντα διαθέσιμα. Τα κοτόπουλα ήταν πιο ακριβά και αυγά υπήρχαν και χρησιμοποιούνταν σε αφθονία. Χαρακτηριστικό της κουζίνας και της πόλης συβράσκει, δηλαδή η τέχνη τους αργού μαγειρέματος έτσι ώστε να ελευθερωθούν σιγά-σιγά τα φυσικά συστατικά και τα χρώματα του κάθε τροφίμου και να αποδώσουν όλη τη γεύση και το άρωμα του στο φαγητό. Τα λαδερά της πολίτικης κουζίνας κυριαρχούν στην κουζίνα των χριστιανικών εθνοτήτων. Στις κουζίνες της Πόλης καταναλώνονταν γάλα, τυρί, ρύζι, φρούτα διαφόρων ειδών, φρέσκα λαχανικά κάθε εποχής. Το κύριο λιπαρό για μαγείρεμα ήταν το λίπος από αρνησιά ουρά. [31]

32 Τα γαλακτοπωλεία πωλούσαν φρέσκο βούτυρο, καϊμάκι, γιαούρτι και γαλακτερά γλυκίσματα. Επίσης βούτυρο ερχόταν από τις αγελάδες της Τραπεζούντας και από τα πρόβατα της Ουρφας. Το ελαιόλαδο δεν υπήρχε στην περιοχή. Μικρές ποσότητες παράγονταν στις Κυδωνίες ή έφτανε στην Πόλη από την Κρήτη και τη Μυτιλήνη. Τα σιροπιαστά γλυκά της Πόλης διαδόθηκαν από την παλατιανή κουζίνα και τα αρχοντικά. Τα μη αυγαβατζίδικα με προέλευση το Ντιαρ- Μπεκίρ έφτασε στην Πόλη τον 15ο αι. αλλά προέρχονταν από τους Άραβες και από τη δική τους γαστρονομική κουλτούρα. Τα γλυκά του κουταλιού ήταν ρωμαϊκή παράδοση. Πολίτικη κουζίνα-φαγητά Αϊράνι: (ρόφημα γιαουρτιού) Τσατάγια πολίτικα με μαχλέπι Κεσκούλ: (επιδόρπιο κρεμώδες)

33 Αρνάκι φούρνου με πιλάφι Οριεντάλ Ατζέμ πιλάφι Γιαλαντζί ντολμαδάκια Ατσμάδες: (πολίτικο κουλούρι) Εκμέκ κανταΐφι Ιτς πιλάφι Ιτσλί κεφτέ Κιμαλίδικο Κωνσταντινοπολίτικο Γιαουρτλού κεμπάπ Μπουγιουρντί Πολίτικο Μελιτζάνες Καρνίγιαρικ Ντολμαδάκια γιαρτλού με πλιγούρι Παστουρμαδόπιτα Παλιτσάν κιοφτέ Ρεβανί Γλυκό μαλεμπί Μπακλαβάς με φιστίκι Χαλβάς σιμιγδαλένιος Παγωτό καϊμάκι Λαχματζούν Μπουρεκάκια [33]

34 Μελιτζάνες με τυριά Μελιτζάνες ιμάμ μπαϊλντί Μπιφτέκια Αϊ Βαλιώτικα

35 ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ Αναφερόμενοι στην ποντιακή κουζίνα εννοούμε κυρίως τις διατροφικές συνήθειες, τις προτιμήσεις, σε διάφορα υλικά και τις μεθόδους μαγειρικής που έφεραν και με ιδιαίτερο σεβασμό διαφυλάττουν μέχρι σήμερα οι Έλληνες πρόσφυγες από τις περιοχές των παραλίων του Εύξεινου Πόντου, όταν μετά από χιλιετίες αναγκάστηκαν να ξεριζωθούν από τον τόπο τους. Όλα τα παράλια της Μαύρης Θάλασσας και η ενδοχώρα της Μ. Ασίας ονομάζονται «Πόντος» Υπήρχε αφθονία γαλακτοκομικών προϊόντων λόγο της ανεπτυγμένης κτηνοτροφίας. Πληθωρική μελισσοκομία και πτηνοτροφία και ψάρια από τις πλούσιες θάλασσες της περιοχής εξασφάλιζαν το διαιτολόγιο των κατοίκων του Πόντου. Οι διατροφικές συνήθειες των Ποντίων επηρεάστηκαν από τις ιδιαίτερες συνθήκες της περιοχής και συνταγές βασίζονται στα σιτηρά και το γάλα. Επηρεάστηκαν επίσης από την κουζίνα των Ρώσων, των Αρμενίων και των Τούρκων. Η κουζίνα των Ποντίων περιλαμβάνει συχνή χρήση κρέατος, τα δε τυροκομικά τους παρασκευάζονται αποκλειστικά από αγελαδινό γάλα. Γαλακτοκομικά τυροκομικά του Πόντου Ταν : το υγρό υπόλοιπο του αγελαδινού ή βουβαλίσιου γιαουρτιού μετά το χτύπημα και την αποβολή του βουτύρου 0-1% λιπαρά Ξυγαλένεν: γιαούρτι Τζιαχλαμάς: αριάνι ( ξινόγαλο) Υλιστό: στραγγισμένο γιαούρτι [35]

36 Γαϊς: αγελαδινό τυρί σε λωρίδες Τσιορτάνια: τυρί αγελαδινό- αλμυρό για πίτες Παρχαροτύρι: καπνιστό αγελαδινό τυρί Μυτζί: μυζήθρα Ποντιακά φαγητά Κεσκέσι κορκότα χερσές: χυλός ( κρέας- σιτάρι) Καϊγκανάς: στραπατσάδα Ξυγαλενέν σορβάς: σούπα με πλιγούρι Κρεατόπιτες Κεμπάπια Ιτσλί: παρασκεύασμα από πλιγούρι

37 Φούστρον: ομελέτα με αλεύρι Μπορτς: κρεατόσουπα με λάχανο Αρτοποιήματα- Ζυμαρικά Μόρικα: (σίκαλη) Λαζουδένα: (κα λαμπόκι) Παστουρμαδόψωμο Κρεατόψωμο Σπανακόψωμο Πατζαρόψωμο Πρασόψωμο [37]

38 Τζεβισλί τσορέκ: τσουρέκι Πουσίντια: κριθαρένιες κουλούρες με βούτυρο ή πετιμέζι Κορκότο: χοντροαλεσμένο σιτάρι, κριθάρι ή καλαμπόκι ( υποκατάστατο του ρυζιού) Χασίλια: φαγητό με κορκ οτα, αλεύρι, βούτυρο Λαβάσα: μικρές πίτες άζυμου άρτου Μακαρίνα: χυλόπιτες Γλυκά: Μελοκούλουρα- Μελόπιτες Πεστίλια( μούρα ή σύκα) Κατμέρια: τηγανίτες Βασιλόπιτα Τσιριχτά: (λουκουμάδες) Πουρμάς: (πορμάς) Παζλαμά Ωτία: τηγανισμένα πιτάκια Φεζία: αυγοφέτες με μέλι, πετιμέζι ή ζάχαρη

39 Πισία: διπλωμένη και τηγανισμένη κρέπα Μαλαχτά Πίτες- Πιτάκια Φιλοτά: (τυρόπιτα) Χαψολάβασον: λαγάνα με παστό γαύρο Χοχολένεν πίτα: πίτα με καλαμποκάλευρο και άγρια χόρτα Πίτα με κιντέατα: (τσουκνίδες) Λαλλάγγες Γιαγλία: πεϊνερλί Χαψία: πίτες με γαύρο [39]

40 Μπαχαρικά στην πολίτικη κουζίνα Μέσα από την ατμόσφαιρα της ταινίας του Τάσου Μπουλμέτη Πολίτικη Κουζίνα και από τις σελίδες του μυθιστορήματος Λωξάντρα ξεχειλίζουν τα αρώματα των μπαχαρικών και οι κρυφές τους ιδιότητες. Τα μπαχαρικά σε ταξιδεύουν στα φωτισμένα παζάρια της Ανατολής. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΑΙΝΙΑ Τα μπαχαρικά χρησιμοποιούνταν στα φαγητά και τα γλύκα της πολίτικης κουζίνας. - Αρχόντισσα των μπαχαρικών είναι η κανέλα. - Η βανίλια είναι απαραίτητη κυρίως στα γλυκίσματα. - Στα εδέσματα της πολίτικης κουζίνας κυριαρχούν τα πιπέρια {μαύρα, κόκκινα, πράσινα}, το μπούκοβο, η πιπερόριζα, το γαρύφαλλο, το μοσχοκάρυδο, το μπαχάρι και το κάρδαμο. Η μαστίχα, η οποία αποτελούσε και φάρμακο για το στομάχι,

41 χρησιμοποιούνταν στα γλυκίσματα, στο κρασί και ρακί. Χρήσιμη επίσης στο πόσιμο νερό και στο ψωμί και στα παξιμάδια. Το γλυκάνισο, το δεντρολίβανο και ο βασιλικός μαζί με το δυόσμο αποτελούσαν απαραίτητα συστατικά για τις σάλτσες. ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ Η διατροφική συμπεριφορά των Ελλήνων Μικρασιατών διαφέρει από αυτήν των Κωνσταντινουπολιτών. Οι γεωγραφικές και κλιματολογικές συνθήκες του χώρου που διαβίωσαν οι Μικρασιάτες, τα τοπικά προϊόντα, οι επιρροές που δέχθηκαν από εθνότητες με τις οποίες συγκατοίκησαν και η οικονομική ευμάρεια και ευρηματικότητα της Μικρασιάτισσας νοικοκυράς διαμόρφωσαν ξεχωριστό χαρακτήρα από αυτόν της Κωνσταντινούπολης. Η περιοχή της Καππαδοκίας ήταν ο σιτοβολώνας της Μ. Ασίας. Στην Καππαδοκία οι Έλληνες τρεφόταν κυρίως με σιτηρά όπως ψωμί, πλιγούρι, σιμιγδάλι, τραχανά, αλευρόσουπες, σπιτικά μακαρόνια, πίτες και ακολουθούσαν τα όσπρια. Οι νοικοκυρές για να υποδεχτούν το χειμώνα ετοίμαζαν τον «καβουρμά», τσιγαρισμένο κρέας προβάτου, [41]

42 σουτζούκι και παστουρμά, με τα οποία μαγείρευαν όσπρια, σούπες και άλλα φαγητά. Από το τραπέζι τους δεν έλειπαν τα αλίπαστα. Υπήρχε αφθονία γαλακτοκομικών προϊόντων, όπως το βούτυρο, το γιαούρτι, το αϊράνι, το τυρί. Η ορνιθοτροφία και η παραγωγή αυγών κάλυπταν τις οικογενειακές ανάγκες. Η διατήρηση των λαχανικών γινόταν με την μέθοδο της αποξήρανσης ή τα διατηρούσαν σε ξύδι (τουρσί). Από την διατροφή τους απουσίαζε το ελαιόλαδο και τα λαδερά φαγητά, καθώς δεν ευδοκιμούσε το δέντρο της ελιάς εκεί. Μαγείρευαν με λίπος όλα τα φαγητά και τα γλυκίσματα. Στην Ιωνία συνυπήρχαν παραδοσιακά φαγητά της Μικράς Ασίας, της Κωνσταντινούπολης, των νησιών του Αιγαίου αλλά και η Ευρωπαϊκή κουζίνα. Τα διάφορα είδη ψαριών, τα μαλακόστρακα και τα μαλάκια, τα λαχανικά, τα τοπικά χόρτα με τα οποία κατασκεύαζαν χορτόπιτες και σαλάτες, τα όσπρια και το κρέας αποτελούσαν τον κορμό του διαιτολογίου του Ελληνισμού της Ιωνίας. Οι 1,500,000 πρόσφυγες που κατέφυγαν στην Ελλάδα, περίπου 1,000 και στην Κύπρο, μετά την Μικρασιατική καταστροφή, που εκτός από τις μνήμες τους κουβαλούσαν και όλη την παράδοση τους. Η αστική πολίτικη κουζίνα και η κουζίνα της Ιωνιάς, της Καππαδοκίας και του Πόντου, συνέβαλαν στην τελική διαμόρφωση της Ελληνικής κουζίνας. Χαρακτηριστικά τους είναι ο εμπλουτισμός της γεύσης με καθετί αρωματικό βότανο η μπαχαρικό. Δεν ήταν πολύπλοκες συνταγές, όμως, ήταν γεμάτες από χρώματα και μυρωδιές.

43 Υπεύθυνη καθηγήτρια Tσουρή Θεοδώρα Εργάστηκαν οι μαθητές: Αθανασόπουλος Παναγιώτης Βογιατζή Χαρά Ακριβοπούλου Βασιλική Ρουμελιώτη Αγγελική Αθανασιάδης Στέλιος Γκάτα Έφη [43]

44 Γκατζούλη Άννα Αλεβίζου Κατερίνα Αναγνωστοπούλου Ιωάννα Γκίνης Νίκος Βαχτσιόλης Χρήστος Γεωργοσούλης Αντώνης Καραΐσκος Δημήτρης Κέλλα Μαρία Κυρίτση Έυη-Μαρία Βουλκούδης Γιώργος

ορεκτικά ντάκος 4,80 γαύρος μαρινάτος με αγουρίδα και σαλάτα από κρίταμο 4,90 καρπάτσιο 9,80 φέτα 5,80 ψητά μανιτάρια

ορεκτικά ντάκος 4,80 γαύρος μαρινάτος με αγουρίδα και σαλάτα από κρίταμο 4,90 καρπάτσιο 9,80 φέτα 5,80 ψητά μανιτάρια ορεκτικά ντάκος κρίθινο παξιμάδι με τριμμένη φρέσκια ντομάτα, πηχτόγαλο χανίων, ελαιόλαδο και ελιές 4,80 γαύρος μαρινάτος με αγουρίδα και σαλάτα από κρίταμο 4,90 καρπάτσιο μοσχαρίσιο φιλέτο, άγριες αγκινάρες

Διαβάστε περισσότερα

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΣΙΑΤΤΑΛΑΣ Η Παραδοσιακή Μεσογειακή Διατροφή, ύστερα από μελέτες και στη χώρα μας και αλλού, έχει αποδειχτεί η πιο υγιεινή διατροφή. Η Μεσογειακή διατροφή χαρακτηρίζεται από τις διατροφικές συνήθειες

Διαβάστε περισσότερα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα Υπολιπιδαιμική Δίαιτα ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Ψωμί ολικής αλέσεως, ζυμαρικά, φρυγανιές, ρύζι Κρουασάν, τσουρέκι, ζαχαρωμένα δημητριακά ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ Αποβουτυρωμένο γάλα, άπαχα τυριά, άπαχο γιαούρτι, ασπράδια αυγού,

Διαβάστε περισσότερα

Kτηνοτροφία (κρέας γάλα -τυρί) 2 η ομάδα. 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15

Kτηνοτροφία (κρέας γάλα -τυρί) 2 η ομάδα. 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15 Kτηνοτροφία 2 η ομάδα 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15 Ποια ήταν τα προϊόντα της ς; Τα προϊόντα της ς ήταν το τυρί το οποίο παρασκευαζόταν από γάλα πρόβειο

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας!

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας! 1. Βρέστε την άσχετη λέξη 2. Μήλο/ κιμά/ αχλάδι/ σταφύλι/ καρπούζι 3. Μουσακάς/ γεμιστά/ τζατζίκι/ γάλα/ φασολάδα 4. Μοσχάρι/ χοιρινό/ ψάρι/ κοτόπουλο/ μπριζόλα 5. Αλάτι/ λάχανο/ μαρούλι/ κρεμμύδι/ σκόρδο

Διαβάστε περισσότερα

~ Μενού ~ Τ ι μ ο κ α τ ά λ ο γ ο ς

~ Μενού ~ Τ ι μ ο κ α τ ά λ ο γ ο ς ~ Μενού ~ Τ ι μ ο κ α τ ά λ ο γ ο ς Η πολίτικη Κουζίνα ψάχνει στα τεφτέρια της, ανακαλύπτει παλιές ιδέες και συνταγές από την εποχή που η καλή μαγειρική δεν ήταν πολυτέλεια και ετοιμάζει τις νέες προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Διεύθυνση: Email: Β. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ: Γ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΠΟΡ

Α. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Διεύθυνση: Email: Β. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ: Γ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΠΟΡ Α. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ημερ/νια Γεννήσεως: Διεύθυνση: Τηλ. οικίας: Email: Οικογενειακή κατάσταση: Τ.Κ.: Κινητό: Β. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ: Βάρος: Ύψος: Περίμετρος καρπού: Περίμετρος μέσης: Περίμετρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΑΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΑΣ ΣΧ.ΕΤΟΣ 2013-2014 ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΟΜΑΔΑ Α ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΡΙΑ-ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΑΤΕΛΑΤΖΕ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΣΑΛΓΙΑΝΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Ο όρος

Διαβάστε περισσότερα

DORIAN ZEST. Έτοιμες συνθέσεις και Προϊόντα

DORIAN ZEST. Έτοιμες συνθέσεις και Προϊόντα DORIAN ZEST Exclusive Business Gifts Έτοιμες συνθέσεις και Προϊόντα Σελίδα 2 Πίνακας περιεχομένων Έτοιμες Συνθέσεις Δώρων Lunch Break..4 Taste and Colour..5 Tomato the Antioxidant..6 A Big Mediterranean

Διαβάστε περισσότερα

Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή. της παρουσίασης. «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού

Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή. της παρουσίασης. «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή της παρουσίασης «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού Διαφάνεια 1: Η παρουσίαση έχει ως σκοπό να εκπαιδεύσει τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ Π. ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΦΕΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑΣ NEW YORK COLLEGE

ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ Π. ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΦΕΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑΣ NEW YORK COLLEGE ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ Π. ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΦΕΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑΣ NEW YORK COLLEGE ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις 10/10/2009 εγκρίθηκε στην Nairobi της Κένυα η Μεσογειακή Διατροφή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΑ ΤΑ ΥΛΙΚΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕ ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΜΑΣ ΤΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΟΜΑΣΤΕ ΑΠΟ ΝΤΟΠΙΟΥΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥΣ

ΟΛΑ ΤΑ ΥΛΙΚΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕ ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΜΑΣ ΤΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΟΜΑΣΤΕ ΑΠΟ ΝΤΟΠΙΟΥΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥΣ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΑ ΟΡΕΚΤΙΚΑ ΑΝΘΟΓΑΛΟ ΦΕΤΑ ΜΕ ΕΛΑΙΟΛΑ Ο ΚΑΙ ΡΙΓΑΝΗ ΓΡΑΒΙΕΡΑ ΤΖΑΤΖΙΚΙ ΚΟΥΚΟΥΒΑΓΙΑ ΤΥΡΟΠΙΤΑΚΙΑ ΦΕΤΑ ΨΗΤΗ ΜΠΟΥΓΙΟΥΡΝΤΙ ΧΟΡΤΟΠΙΤΑΚΙΑ ΚΟΛΟΘΥΚΕΦΤΕ ΕΣ ΧΟΥΜΟΥΣ ΠΙΠΕΡΙΕΣ ΓΕΜΙΣΤΕΣ ΜΕ ΦΕΤΑ ΚΑΙ ΦΡΕΣΚΟ ΥΟΣΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΜΑΛΛΙΑ: Αν τα μαλλιά μας είναι λιπαρά, τα πλένουμε με δυο κρόκους αυγού και ξεπλένουμε με χαμομήλι. Μια καλή και θρεπτική μάσκα μαλλιών. Ανακατεύουμε δυο κουταλιές της

Διαβάστε περισσότερα

Ρεβεγιόν. Welcome. Χριστουγέννων 24/12/14. Δροσερές Παρουσίες. Carving Station. Ζεστές Παρουσίες. Γλυκά ΡΑΚΟΜΕΛΟ ΑΡΩΜΑΤΙΣΜΕΝΟ ΜΕ ΑΡΜΠΑΡΟΡΙΖΑ

Ρεβεγιόν. Welcome. Χριστουγέννων 24/12/14. Δροσερές Παρουσίες. Carving Station. Ζεστές Παρουσίες. Γλυκά ΡΑΚΟΜΕΛΟ ΑΡΩΜΑΤΙΣΜΕΝΟ ΜΕ ΑΡΜΠΑΡΟΡΙΖΑ Ρεβεγιόν Χριστουγέννων 24/12/14 ΡΑΚΟΜΕΛΟ ΑΡΩΜΑΤΙΣΜΕΝΟ ΜΕ ΑΡΜΠΑΡΟΡΙΖΑ ΠΛΑΤΟ ΜΕ STICKS ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΟ ΓΙΑΟΥΡΤΙ ΡΟΛΑ ΑΡΑΒΙΚΗΣ ΠΙΤΑΣ ΜΕ ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΜΟΥΣ ΤΥΡΙΩΝ ΜΕ ΡΟΚΑ ΒΡΑΣΤΕΣ & ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΣΑΛΑΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015 ΣΑΛΑΤΕΣ Χωριάτικη 6.00 (Ντομάτα, αγγούρι, πράσινη πιπεριά, κρεμμύδι, ελιές, κάπαρη, φέτα, ελαιόλαδο) Ντάκος 5.50 (Κριθαροκούλουρο Κρήτης, ντομάτα τριμμένη, ξινομυζήθρα, κάπαρη,

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των μεσογειακών χωρών που συμπεριλαμβάνονταν στη Μελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ενότητα: ιατροφή (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Επιμέλεια, παρουσίαση : Παντελάκη Μαργαρίτα (ΠΕ08, καλλιτεχνικών μαθημάτων, 3ο Δημοτικό Σχολείο Σερρών ) Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 12 Τι σχέση μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΝΑΚ BAR RESTAURANT ΓΛΥΚΟΡΙΖΑ. «εν υπάρχει πιο ειλικρινής αγάπη από την αγάπη για το καλό φαγητό» George Bernard Shaw

ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΝΑΚ BAR RESTAURANT ΓΛΥΚΟΡΙΖΑ. «εν υπάρχει πιο ειλικρινής αγάπη από την αγάπη για το καλό φαγητό» George Bernard Shaw ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΝΑΚ BAR RESTAURANT ΓΛΥΚΟΡΙΖΑ «εν υπάρχει πιο ειλικρινής αγάπη από την αγάπη για το καλό φαγητό» George Bernard Shaw ΖΕΣΤΑ ΟΡΕΚΤΙΚΑ Γαρίδες* σαγανάκι σε πήλινο 9,50 Ελαιόλαδο, κρεµµύδι, σκόρδο,

Διαβάστε περισσότερα

6η ΔΙΑΝΟΜΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΧΩΡΙΣ ΜΕΣΑΖΟΝΤΕΣ. Τετάρτη 10 Δεκεμβρίου 2014 Α/Α ΠΡΟΪΟΝ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΙΜΗ. 5 Σαλάμι (τμχ: 1) Αγ. Ι. Ρέντης 1 kg 3.

6η ΔΙΑΝΟΜΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΧΩΡΙΣ ΜΕΣΑΖΟΝΤΕΣ. Τετάρτη 10 Δεκεμβρίου 2014 Α/Α ΠΡΟΪΟΝ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΙΜΗ. 5 Σαλάμι (τμχ: 1) Αγ. Ι. Ρέντης 1 kg 3. 6η ΔΙΑΝΟΜΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΧΩΡΙΣ ΜΕΣΑΖΟΝΤΕΣ Τετάρτη 10 Δεκεμβρίου 2014 Α/Α ΠΡΟΪΟΝ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΙΜΗ ΑΛΕΥΡΙ 1 Αλεύρι χωριάτικο (σταρένιο) Ωρωπός 10 kg 6.00 2 Αλεύρι γενικής χρήσης (μαλακό) Ωρωπός 10 kg

Διαβάστε περισσότερα

Καλή σας όρεξη! Σας ευχαριστούμε Μαίρη Πετρουλάκη

Καλή σας όρεξη! Σας ευχαριστούμε Μαίρη Πετρουλάκη Καλή σας όρεξη! Το Νοέμβριο του 2007 ξεκινήσαμε μια πορεία που στόχο είχε τη διαφορετικότητα της εστίασης στην πόλη μας. Βασικοί άξονες του εγχειρήματός μας ήταν η χρησιμοποίηση κορυφαίων πρώτων υλών,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστούμε που είσαστε μαζί μας

Σας ευχαριστούμε που είσαστε μαζί μας ºº ØŒ ΕΚΤΟΣ από τις ακρογιαλιές τις εύκολες γραφικότητες, ίσως και τ αρχαία ερείπια υπάρχει μια άλλη ευχάριστη μέθοδος γνωριμίας μιας περιοχής. Εκείνη της γαστρονομίας. Στην εξωραϊσμένη και απλή εκδοχή

Διαβάστε περισσότερα

Τυριά Φέτα Φέτα ψητή Μπουγιουρντί (με τυριά, ντομάτα και καυτερή πιπεριά) Κεφαλοτύρι σαχανάκι Κεφαλοτύρι σχάρας Χαλούμι ψητό Ταλαγάνι Μανούρι

Τυριά Φέτα Φέτα ψητή Μπουγιουρντί (με τυριά, ντομάτα και καυτερή πιπεριά) Κεφαλοτύρι σαχανάκι Κεφαλοτύρι σχάρας Χαλούμι ψητό Ταλαγάνι Μανούρι Ορεκτικά Τσιροσαλάτα (με λαδόξυδο και άνιθο) Αντζούγιες Αντζούγιες Ισπανίας Λακέρδα (Παλαμίδα) Σκουμπρί καπνιστό Ποικιλία από αλμυρά (για 2 άτομα) Χέλι καπνιστό Παστουρμάς ψαριών ΜΕΝΟΥ Ταραμοσαλάτα λευκή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Τρώει το παιδί σας σωστά;

Τρώει το παιδί σας σωστά; Τρώει το παιδί σας σωστά; Προσφορά σε συνεργασία µε την εταιρεία Iakovos Photiades Foodstuff Suppliers Ltd Τα θεμέλια για την υγεία του παιδιού σας αρχίζουν από την καλή διατροφή Η καλή διατροφή δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7 Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Κεφ. Ιο ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 18 1.1. Επιλογή των τροφών 19 1.2. Τα θρεπτικά στοιχεία 20 1.2.1. Πρωτεΐνες ή λευκώματα 21 1.2.2. Υδατάνθρακες ή σάκχαρα 22 1.2.3.

Διαβάστε περισσότερα

oι Aγαπηµένες µου Συνταγές

oι Aγαπηµένες µου Συνταγές oι Aγαπηµένες µου Συνταγές περιεχόµενα Εισαγωγή Βασικά υλικά Σούπες & σάλτσες Λαχανικά & σαλάτες Ζυμαρικά & ρύζι Κρέας & ψάρι Αυγά & τυριά Γλυκά Ιδέες για πάρτι Κομπόστες & τρόφιμα σε άλμη Πηγές Ευχαριστίες

Διαβάστε περισσότερα

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht βραδινό Τρώω µε τον πατέρα µου στις 18 ώρα βραδινό.τρώµε ψωµί µε τυρί και αλλαντικά. δείπνο Παίρνω µε τον πατέρα µου δείπνο στις 18 ώρα. Τρώµε σούπα µε µακαρόνια. κούπα οι κούπες Πίνω νερό από την κούπα.

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Κληματαριά. (Λεωφόρος Καραμανλή 103, Μπότσαρη, Θεσσαλονίκη) Μενού

Νέα Κληματαριά. (Λεωφόρος Καραμανλή 103, Μπότσαρη, Θεσσαλονίκη) Μενού Νέα Κληματαριά (Λεωφόρος Καραμανλή 103, Μπότσαρη, Θεσσαλονίκη) Μενού Ορεκτικά Γιαπράκια αυγολέμονο (Με νωπό κιμά, ρύζι, άνηθο, μαϊντανό, κρεμμυδάκι φρέσκο και δυόσμο, τυλιγμένα σε αμπελόφυλλα) 5,50 Γιαλαντζί

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ιαιτολόγιο Ενιαίου Ολοήμερου Σχολείου

Θέμα: ιαιτολόγιο Ενιαίου Ολοήμερου Σχολείου ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Φακ.: 7.11.15.10/9 Τηλ.: 22809543 Φαξ: 22512783 e-mail: oloimero@schools.ac.cy ιευθυντές/ ιευθύντριες Ενιαίων

Διαβάστε περισσότερα

Ντακάκια με ρακή, ντομάτα, ρόκα, παρθένο ελαιόλαδα και ξύγαλο. Ελιές από Κρητικά τυριά και πιπεριές Φλωρίνης με φιλέ αμυγδάλου

Ντακάκια με ρακή, ντομάτα, ρόκα, παρθένο ελαιόλαδα και ξύγαλο. Ελιές από Κρητικά τυριά και πιπεριές Φλωρίνης με φιλέ αμυγδάλου Mικρές Μπουκιές Ντακάκια με ρακή, ντομάτα, ρόκα, παρθένο ελαιόλαδα και ξύγαλο Ελιές από Κρητικά τυριά και πιπεριές Φλωρίνης με φιλέ αμυγδάλου 1,00 1,00 Απάκι με γραβιέρα Κρήτης και πιπεριά σουβλάκι 1,50

Διαβάστε περισσότερα

Dinner Menu. Από 18.00 έως 20.45 sales 20% στις τιμές του καταλόγου με τηλεφωνική κράτηση.

Dinner Menu. Από 18.00 έως 20.45 sales 20% στις τιμές του καταλόγου με τηλεφωνική κράτηση. Dinner Menu Το βραδινό μενού σερβίρετε μετά της 18.00μ.μ Από 18.00 έως 20.45 sales 20% στις τιμές του καταλόγου με τηλεφωνική κράτηση. Από 18.00 έως 20.45 fix menu 2 πιάτων : 16.50 Ορεκτικά Ωμοί μίσχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Η Κρήτη έχει μια από τις αρχαιότερες και πιο εύγευστες γαστριμαργικές παραδόσεις στον κόσμο, μια παράδοση γεύσεων, αρωμάτων, υλικών και τεχνοτροπιών που ξεκινά

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΝΟΥ 4 ΕΒΔΟΜΑΔΩΝ»

«ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΝΟΥ 4 ΕΒΔΟΜΑΔΩΝ» «ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΝΟΥ 4 ΕΒΔΟΜΑΔΩΝ» Για την καλύτερη οργάνωση του αναλυτικού προγράμματος ΜΕΝΟΥ 4 εβδομάδων που δίνεται παρακάτω και προς αποφυγή επαναλήψεως κοινών χαρακτηριστικών αναφορικά με την

Διαβάστε περισσότερα

Σούπες Μαύρη σούπα με μελάνι σουπιάς, τραγανό ρολό σφυρίδας και αφρόγαλο αρωματισμένο με κρόκο Κοζάνης 8.00

Σούπες Μαύρη σούπα με μελάνι σουπιάς, τραγανό ρολό σφυρίδας και αφρόγαλο αρωματισμένο με κρόκο Κοζάνης 8.00 Σούπες Μαύρη σούπα με μελάνι σουπιάς, τραγανό ρολό σφυρίδας και αφρόγαλο αρωματισμένο με κρόκο Κοζάνης Σαλάτες * Τρυφερή ανάμικτη πράσινη σαλάτα με ρόκα, ραντίτσιο, σπανάκι, Σφακιανή πίτα και κρέμα ελιάς

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

Ζυμώνετε τα συστατικά όλα μαζί για να γίνουν μία ζύμη. Τα αφήνετε σκεπασμένα επί 3 ώρες. Κατόπιν τα απλώνετε για την επακόλουθη επεξεργασία.

Ζυμώνετε τα συστατικά όλα μαζί για να γίνουν μία ζύμη. Τα αφήνετε σκεπασμένα επί 3 ώρες. Κατόπιν τα απλώνετε για την επακόλουθη επεξεργασία. ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΖΥΜΗΣ Ζύμη για γεμιστό πιτάκι 1,5 kg αλεύρι 15 g αλάτι 250 g βούτυρο ή λίπος 3/8 l νερό Ζυμώνετε τα συστατικά όλα μαζί για να γίνουν μία ζύμη. Τα αφήνετε σκεπασμένα επί 3 ώρες. Κατόπιν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ

ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ 30 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΤΡΑΓΙΚΑ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ 1) ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Η «Μεσογειακή διατροφή»

Η «Μεσογειακή διατροφή» Book Preview Chapter: 1 Chapter: Πρόλογος Μεσσογειακή Διατροφή Η «Μεσογειακή διατροφή» χαρακτηρίζεται από τις διατροφικές συνήθειες που βρέθηκε ότι είχαν οι κάτοικοι της http://myebookmaker.com/books.php?u=20804&popid=24915

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή διατροφή Άνσελ Κις

Μεσογειακή διατροφή Άνσελ Κις Μεσογειακή διατροφή Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των μεσογειακών χωρών που συμπεριλαμβάνονταν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού (ΚΒ) Πρόγραμμα Προαγωγής Υγείας Μάιος 2012

ΙΑ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού (ΚΒ) Πρόγραμμα Προαγωγής Υγείας Μάιος 2012 Νόστιμα, απλά και υγιεινά! ΙΑ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού (ΚΒ) Πρόγραμμα Προαγωγής Υγείας Μάιος 2012 Κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς 2011-2012 το σχολείο μας έθεσε ως ένα από τους στόχους του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά;

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Κατερίνα Πέλκα BSc (Honrs) Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Τομεάρχης Διαιτητικής ΙΙΕΚ ΞΥΝΗ pelka@logodiatrofis.gr Οι διακοπές είναι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ: ΑΝΑΛΥΣΗ. Του Χ. Κακαρούγκα (Μα) TouristikiEkpaideysi.gr

ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ: ΑΝΑΛΥΣΗ. Του Χ. Κακαρούγκα (Μα) TouristikiEkpaideysi.gr ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ: ΑΝΑΛΥΣΗ Του Χ. Κακαρούγκα (Μα) TouristikiEkpaideysi.gr ΕΙΔΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΓΕΥΜΑΤΩΝ Υπάρχουν δυο είδη βασικών γευμάτων που σερβίρονται σε ένα εστιατόριο. Α) Τα κύρια γεύματα: Είναι τα υποχρεωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια

Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ----------------------------------------------------------

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ---------------------------------------------------------- 2014 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ---------------------------------------------------------- Η ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΙΚΗ ΚΡΗΤΗΣ ιδρύθηκε το 2007 και μέσα σε λίγα χρόνια, χάρη στο όραμα, την υπευθυνότητα, την αξιοπιστία, αρχές τις οποίες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

ΘΕΜΑ: ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΘΕΜΑ: ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Διατροφή στην αρχαία Ελλάδα ΘΕΜΕΛΙΟ ΤΗΣ ΗΤΑΝ Η > : ΣΙΤΑΡΙ -ΛΑΔΙ -ΚΡΑΣΙ Γεύματα Για τους αρχαίους Έλληνες τα γεύματα της ημέρας ήταν τρία στον αριθμό Στην

Διαβάστε περισσότερα

Ορεκτικά 4,50 4,50 4,00 7,50 4,00 2,80 3,10 3,40 2,60 4,50 3,50 3,50 3,40 2,00 0,30 0,50. Στο Κυρ Αρίστο όλα είναι Αρίστης ποιότητας!

Ορεκτικά 4,50 4,50 4,00 7,50 4,00 2,80 3,10 3,40 2,60 4,50 3,50 3,50 3,40 2,00 0,30 0,50. Στο Κυρ Αρίστο όλα είναι Αρίστης ποιότητας! Ορεκτικά Παστουρμάς με πίτα, ντομάτα & μαϊντανό Παστουρμαλί χειροποίητο Σουτζούκι με πίτα, ντομάτα & μαϊντανό Σουτζούκι - Παστουρμάς με πίτα, ντομάτα & μαϊντανό Λουκάνικο μοσχαρίσιο χειροποίητο με χωριάτικο

Διαβάστε περισσότερα

πιατα με αρωμα μεσογειακο

πιατα με αρωμα μεσογειακο πιατα με αρωμα μεσογειακο Τι γινεται οταν δυο δυναμεις συναντιουνται σε μια κουζινα με «οπλο» τους το ελαιολαδο; Στην περιπτωση της ΑΝΕΚ LINES και του Chef s Club, το αποτελεσμα υπηρξε ακρως γευστικο και

Διαβάστε περισσότερα

για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής

για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2006 1 Αυτό το βιβλίο εργασίας ανήκει στ... µαθητ Αντώνης

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΗ ΠΑΝΤΟΠΩΛΕΙΟΥ ΔΗΜΟΣ ΠΥΔΝΑΣ ΚΟΛΙΝΔΡΟΥ ΕΙΔΗ ΠΑΝΤΟΠΩΛΕΙΟΥ ΔΗ.ΚΟΙΝ.Ε. Δ.Ε. ΚΟΛΙΝΔΡΟΥ

ΕΙΔΗ ΠΑΝΤΟΠΩΛΕΙΟΥ ΔΗΜΟΣ ΠΥΔΝΑΣ ΚΟΛΙΝΔΡΟΥ ΕΙΔΗ ΠΑΝΤΟΠΩΛΕΙΟΥ ΔΗ.ΚΟΙΝ.Ε. Δ.Ε. ΚΟΛΙΝΔΡΟΥ ΔΗΜΟΣ ΠΥΔΝΑΣ ΚΟΛΙΝΔΡΟΥ «ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΠΥΔΝΑΣ ΚΟΛΙΝΔΡΟΥ, ΤΟ ΔΗ.ΦΟ.Π.Α.Π.Ο.Υ. ΚΑΙ ΤΗ ΔΗ.ΚΟΙΝ.Ε. ΕΤΟΥΣ 2015» Π Ρ Ο Σ Φ Ο Ρ Α Του Έδρα Οδός. Αριθμός. Τηλέφωνο Fax : ΕΙΔΗ ΠΑΝΤΟΠΩΛΕΙΟΥ ΔΗΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αναστασία Βερβέρη Δανάη Καρακούση Φιορελα Μπιτζέκου Βικτώρια Σιταρά Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΣΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΟ

Αναστασία Βερβέρη Δανάη Καρακούση Φιορελα Μπιτζέκου Βικτώρια Σιταρά Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΣΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΟ Αναστασία Βερβέρη Δανάη Καρακούση Φιορελα Μπιτζέκου Βικτώρια Σιταρά Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΣΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΟ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΤΡΟΦΕΣ Οι τυποποιημένες τροφές του Δυτικού

Διαβάστε περισσότερα

Η εταιρία εφαρμόζει σύστημα διαχείρισης ασφάλειας των τροφίμων ISO 22.000:2005 πιστοποιημένο από την TÜV HELLAS.

Η εταιρία εφαρμόζει σύστημα διαχείρισης ασφάλειας των τροφίμων ISO 22.000:2005 πιστοποιημένο από την TÜV HELLAS. από το 1966 Το Χθες Το πρώτο τυροκομείο της οικογένειας ιδρύθηκε το 1966, από τον παππού της οικογένειας Γρηγόρη στο χωριό Χύδηρα της Λέσβου. Το χωριό Χύδηρα είναι ένα μικρό σχετικά χωριό δυτικά του νησιού,

Διαβάστε περισσότερα

Τις τελευταίες δεκαετίες, η επιστημονική κοινότητα έχει αναγνωρίσει, μέσα από πληθώρα κλινικών και επιδημιολογικών μελετών, το σημαντικό ρόλο της

Τις τελευταίες δεκαετίες, η επιστημονική κοινότητα έχει αναγνωρίσει, μέσα από πληθώρα κλινικών και επιδημιολογικών μελετών, το σημαντικό ρόλο της Τις τελευταίες δεκαετίες, η επιστημονική κοινότητα έχει αναγνωρίσει, μέσα από πληθώρα κλινικών και επιδημιολογικών μελετών, το σημαντικό ρόλο της Μεσογειακής Διατροφής, τόσο στην πρόληψη όσο και στην έκβαση

Διαβάστε περισσότερα

B ΠΡΩΙΝΟ: 1η ΗΜΕΡΑ. ΕΝΔΙΑΜΕΣΑ: Ένα άπαχο γιαούρτι με γεύση φρούτων. ΓΕΥΜΑ ΚΑΙ ΒΡΑΔΙΝΟ: ΚΟΤΟΠΟΥΛΟ ΑΛΑ ΚΡΕΜ SLIMMER

B ΠΡΩΙΝΟ: 1η ΗΜΕΡΑ. ΕΝΔΙΑΜΕΣΑ: Ένα άπαχο γιαούρτι με γεύση φρούτων. ΓΕΥΜΑ ΚΑΙ ΒΡΑΔΙΝΟ: ΚΟΤΟΠΟΥΛΟ ΑΛΑ ΚΡΕΜ SLIMMER SLIMMER ΧΑΣΤΕ ΒΑΡΟΣ ΑΛΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 1η ΗΜΕΡΑ B ΠΡΩΙΝΟ: Καφές ή πράσινο τσάι ή ρόφημα από βότανα. Ένα πορτοκάλι ή δύο μέτρια ακτινίδια ή τρία ξερά δαμάσκηνα. Ένα φλιτζάνι άπαχο φρέσκο γάλα (1,5% λιπαρά) με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΙΑΤΡΟΦΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΙΑΤΡΟΦΗ Χαρακτηριστικά της Μεσογειακής διατροφής Ως Μεσογειακή χαρακτηρίζεται η διατροφή των χωρών από την Ισπανία µέχρι την Αίγυπτο και από τη Νότια Γαλλία µέχρι το Μαρόκο, για

Διαβάστε περισσότερα

Agios Stefanos 49081 Corfu Greece Tel +30 26630 51629 www.delfinoblu.gr info@delfinoblu.gr

Agios Stefanos 49081 Corfu Greece Tel +30 26630 51629 www.delfinoblu.gr info@delfinoblu.gr Agios Stefanos 49081 Corfu Greece Tel +30 26630 51629 www.delfinoblu.gr info@delfinoblu.gr ορεκτικά τζατζίκι δροσερή γεύση με στραγγιστό γιαούρτι, αγγουράκι & σκόρδο μελιτζανοσαλάτα παραδοσιακή σαλάτα

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Dinner Buffet N o 1. 45,00 / άτομο

Dinner Buffet N o 1. 45,00 / άτομο Dinner Buffet N o 1 45,00 / άτομο Τομάτα, αγγούρι, λευκό και κόκκινο λάχανο, καρότο, μαρούλι, πιπεριές, κρεμμύδι, κυβάκια φέτας, ρόκα. Σερβίρονται με σάλτσα μουστάρδας, cocktail, γιαουρτιού, βαλσάμικο,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ Για το Οικονομικό Έτος 2016

ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ Για το Οικονομικό Έτος 2016 ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ Για το Οικονομικό Έτος 2016 ΟΜΑΔΑ Α1 ΕΙΔΗ ΠΑΝΤΟΠΩΛΕΙΟΥ 1 ΑΝΘΟΣ ΑΡΑΒΟΣΙΤΟΥ 160γρ ΤΕΜ 450 2 ΑΛΑΤΙ ΣΑΚΟΥΛΑ 500γρ ΤΕΜ 500 3 ΑΛΕΥΡΙ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΧΡΗΣΕΙΣ 1000γρ ΤΕΜ 500 4 ΑΛΕΥΡΙ ΦΑΡΙΝΑ 500γρ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. 1 http://el.wikipedia.org/ 2 http://www.wikipedia.gr/

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. 1 http://el.wikipedia.org/ 2 http://www.wikipedia.gr/ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η Μεσογειακή διατροφή παρουσιάζει ένα μοντέλο διατροφής στο οποίο διαφοροποιείται από χώρα σε χώρα της Μεσογείου.Άλλο στην Ισπανία, την Ιταλία,την Ελλάδα και την Γιουγκοσλαβία 1. Επίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ" «Στήριξη και Ανάδειξη Πολυνησιωτικών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

ορεκτικά Kολοκυθάκια γεμιστά με ξινοτύρι και φρέσκο δυόσμο τυλιχτά σε καπνιστή γαλοπούλα Ρολό μελιτζάνας με χαλούμι, φρέσκια ντομάτα και δυόσμο

ορεκτικά Kολοκυθάκια γεμιστά με ξινοτύρι και φρέσκο δυόσμο τυλιχτά σε καπνιστή γαλοπούλα Ρολό μελιτζάνας με χαλούμι, φρέσκια ντομάτα και δυόσμο M E N U ορεκτικά Kολοκυθάκια γεμιστά με ξινοτύρι και φρέσκο δυόσμο τυλιχτά σε καπνιστή γαλοπούλα Ρολό μελιτζάνας με χαλούμι, φρέσκια ντομάτα και δυόσμο Σπαράγγια τυλιχτά με προσούτο, φρέσκο κρεμμύδι και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΑΤΕΣ ΚΡΥΑ ΟΡΕΚΤΙΚΑ

ΣΑΛΑΤΕΣ ΚΡΥΑ ΟΡΕΚΤΙΚΑ ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΨΩΜΙ ΧΩΡΙΑΤΙΚΟ (απεριόριστα ανά άτομο) 0,50 ΣΑΛΑΤΕΣ ΧΟΡΤΑ ΒΡΑΣΤΑ 4,50 διάφορα χόρτα εποχής ΧΩΡΙΑΤΙΚΗ 6,70 ντομάτα, αγγούρι, κρεμμύδι, πιπεριά, ελιές, κάπαρη, ρίγανη &γνήσια φέτα ΟΡΕΙΝΗ 7,90

Διαβάστε περισσότερα

χοιρινό ψητό, βόδι ξιδάτο, μοσχάρι ψητό, κυνήγι ψητό, ψάρι στον ατμό, ψάρια κατσαρόλας, κόκκινο λάχανο, λίγα καρφάκια στη γέμιση των γεμιστών

χοιρινό ψητό, βόδι ξιδάτο, μοσχάρι ψητό, κυνήγι ψητό, ψάρι στον ατμό, ψάρια κατσαρόλας, κόκκινο λάχανο, λίγα καρφάκια στη γέμιση των γεμιστών ΜΠΑΧΑΡΙΚΑ άνηθος (anethum graveolens): βοδινό αχνιστό, μοσχάρι αχνιστό, αρνί, ψάρι ψητό, ψάρι στον ατμό, κότα, λαχανικά, σαλάτες με αγγούρι, μαρουλοσαλάτα, καρότα, μαγειρίτσα, φρικασέ, σπανακόπιτα, ντολμάδες,

Διαβάστε περισσότερα

Ασιατική κουζίνα: από τις διμοφιλέστερες κουζίνες σε όλο τον κόσμο!

Ασιατική κουζίνα: από τις διμοφιλέστερες κουζίνες σε όλο τον κόσμο! Ασιατική κουζίνα: από τις διμοφιλέστερες κουζίνες σε όλο τον κόσμο! Πρόσφατη έρευνα του site Hotels.com σε 27.000 «περιηγητές», έδειξε ότι οι κλασικές ευρωπαϊκές γεύσεις δέχονται πια σκληρό ανταγωνισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. ΔΙΑΤΡΟΦΗ Γ 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. λάδι Στη διατροφή εμπλέκονται οι γονείς, τα παιδιά, οι μάγειροι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε-ΑΠΘ 2014-15 Λεβεντούλα Λευτέρης Γιώργος Ποια ήταν η βάση της διατροφής εκείνη την εποχή; Το

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου και Κοινωνικού Κεφαλαίου

Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου και Κοινωνικού Κεφαλαίου Έκφραση πολιτισμού, ιστορίας και τρόπου ζωής, η Μεσογειακή δίαιτα κατάφερε περίτρανα να αποδείξει ότι το συγκεκριμένο μοντέλο διατροφής προάγει την καλή υγεία, δηλαδή τη μακροζωία! Τι είναι όμως η Μεσογειακή

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Σάββατο, 13 Φεβρουάριος 2010 19:19 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 13 Φεβρουάριος 2010 19:21

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Σάββατο, 13 Φεβρουάριος 2010 19:19 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 13 Φεβρουάριος 2010 19:21 Αποστάγματα O γλυκάνισος στα ποτήρια μας Ούζο από την Ελλάδα, παστίς από την Γαλλία, αράκ από τη Μέση Ανατολή, ρακί από την Τουρκία, σαμπούκα από την Ιταλία. Η παγκοσμιοποίηση έχει γεύση γλυκάνισου...

Διαβάστε περισσότερα

Σαλάτες. Ψωμί χωριάτικο Καστοριάς. Του Χωριού. Η Αχόρταγη. Κρητικός Ντάκος Ανωγείων. Η Φωλιά. Η Ψημένη

Σαλάτες. Ψωμί χωριάτικο Καστοριάς. Του Χωριού. Η Αχόρταγη. Κρητικός Ντάκος Ανωγείων. Η Φωλιά. Η Ψημένη Ψωμί χωριάτικο Καστοριάς Σαλάτες Του Χωριού [παραδοσιακή χωριάτικη σαλάτα με φρέσκια κάπαρη και ελιές] Η Αχόρταγη [ποικιλία φρέσκων λαχανικών εποχής με αρωματικά μπαλάκια λευκών τυριών παξιμάδι και σάλτσα

Διαβάστε περισσότερα

µπουφέ µενού 2010 πακέτο α) 18,00 ευρο το άτοµο πακέτο γ) 22,00 ευρο το άτοµο Ισχύει για όλα τα πακέτα: Για παιδιά µέχρι 10 ετών 50% έκπτωση

µπουφέ µενού 2010 πακέτο α) 18,00 ευρο το άτοµο πακέτο γ) 22,00 ευρο το άτοµο Ισχύει για όλα τα πακέτα: Για παιδιά µέχρι 10 ετών 50% έκπτωση πακέτο α) 18,00 ευρο το άτοµο σαλάτες (επιλογή από 5) βουτήµατα (επιλογή από 3) κρέατα (επιλογή από 3 ή ψάρι) ζυµαρικά (επιλογή από 2) πατάτες (επιλογή από 1) ρύζι (επιλογή από 1) χόρτα (επιλογή από 1)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΟΜΑΔΑ Α ΤΡΟΦΙΜΑ

ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΟΜΑΔΑ Α ΤΡΟΦΙΜΑ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΟΜΑΔΑ Α ΤΡΟΦΙΜΑ Α/Α ΖΥΜΑΡΙΚΑ ΜΟΝΑΔΑ 1 Κοφτό Μακαρονάκι Κιλά 600 2 Κριθαράκι Κιλά 250 3 Ρύζι τύπου Κίτρινο Κιλά 1000 Α/Α ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ ΜΟΝΑΔΑ 4 Γάλα Φρέσκο Τεμάχιο 1,5 480 6 Γάλα πλήρες

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα μενού για τη δεξίωση Γάμου

Προτεινόμενα μενού για τη δεξίωση Γάμου Ya Cafe Restaurant Προτεινόμενα μενού για τη δεξίωση Γάμου Λ. Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΥ 4 -Τ.Θ. 14185 - Τηλ.: 210-7711480, fax:210-7711674 Mail : yarest@tenet.gr -1- Εναλλακτική πρόταση 1η - Menu Buffet (min 60

Διαβάστε περισσότερα

Tel: +30 210 3245557,+30 210 3247719-20 Web: www.delichef.gr, E-Mail: info@delichef.gr

Tel: +30 210 3245557,+30 210 3247719-20 Web: www.delichef.gr, E-Mail: info@delichef.gr Σελίδα 1 από 5 ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΟ MENU 1 «Πανδαισία Χριστουγέννων» με πολύχρωμες πιπεριές, λιαστή τομάτα, ρόδι, flakes παρμεζάνας και vinegraite από μπαλσάμικο και μέλι Σαλάτα «Baby» με τρυφερά baby φύλλα ρόκας,

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων»

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων» Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων» Υπεύθυνη καθηγήτρια: Παχιαδάκη Άννα Ομάδα μαθητών Β Τάξης Λυκείου: Αλεβυζάκη Ευανθία, Καλαγασίδη Βάλια, Καλοειδάς Αντώνης, Λεμονάκης Μάριος, Πετράκης Αντώνης,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 2013 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΚΑΜΑΓΚΟΥΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΦΥΤΙΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ψητοπωλείο. Παραδοσιακή Κουζίνα

Ψητοπωλείο. Παραδοσιακή Κουζίνα Ψητοπωλείο Παραδοσιακή Κουζίνα Σαλάτες Αγγουροντομάτα Χόρτα, βλήτα Κολοκυθάκια βραστά Μπρόκολο Λάχανο, καρότο Μαρούλι, φρέσκο κρεμμύδι Παντζάρια Εποχής (μαρούλι, κρεμμύδι, λάχανο, καρότο, τομάτα, αγγούρι,

Διαβάστε περισσότερα

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΙΤΑ Φυσικά, πείνοντας νερό από μόνο του δεν πρόκειται να σας βοηθήσει να χάσετε βάρος. Αν επιθυμείτε να χάσετε βάρος σταδιακά και σίγουρα, το να τρώτε και να πίνετε νερό με το σωστό τρόπο είναι τα δύο

Διαβάστε περισσότερα

... ΥΠΟΟΜΑ Α 1 ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ ΕΙ Η ΠΡΟΣΦΕΡΟΜΕΝΗ ΤΙΜΗ ΧΩΡΙΣ. Α/Α ΕΙ ΟΣ Μ/Μ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ 1 Γάλα φρέσκο πλήρες ή ελαφρύ σε συσκευασία 1 λίτρου Τεµ. 25.

... ΥΠΟΟΜΑ Α 1 ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ ΕΙ Η ΠΡΟΣΦΕΡΟΜΕΝΗ ΤΙΜΗ ΧΩΡΙΣ. Α/Α ΕΙ ΟΣ Μ/Μ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ 1 Γάλα φρέσκο πλήρες ή ελαφρύ σε συσκευασία 1 λίτρου Τεµ. 25. ΥΠΟΟΜΑ Α 1 1 ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ ΕΙ Η 1 Γάλα φρέσκο πλήρες ή ελαφρύ σε συσκευασία 1 λίτρου Τεµ. 25.960 ΦΠΑ 13% ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΥΠΟΟΜΑ ΑΣ Α1,,.... 1.. ΤΜΗΜΑ Β1.1- ΕΙ Η ΠΑΝΤΟΠΩΛΕΙΟΥ 1 Αλάτι Κιλό 25 2 Αλάτι θαλασσινό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2014-15

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2014-15 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2014-15 ΜΕ ΘΕΜΑ: Σωστή διατροφή και άσκηση για τους εφήβους ΚΑΙ ΥΠΟΕΡΩΤΗΜΑ: ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ -ΠΡΟΧΕΙΡΟ ΦΑΓΗΤΟ -ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΟΙ: ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΤΑΜΑΤΙΚΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα