Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ (*) Μία Κοινωνική, Παιδαγωγική και Διδακτική προσέγγιση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ (*) Μία Κοινωνική, Παιδαγωγική και Διδακτική προσέγγιση"

Transcript

1 Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ (*) Μία Κοινωνική, Παιδαγωγική και Διδακτική προσέγγιση Τών Άγγελου Λιβαθινού και Διονυσίας Μωραΐτη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην μοντέρνα διδακτική, ο διάλογος στο μάθημα και στην διδασκαλία παίζει σημαντικώτατο ρόλο, ως ένα μέσον μόρφωσης και ενεργητικής απόκτησης τής γνώσης. Συγχρόνως, ο διάλογος στο μάθημα συνεισφέρει στον κρίσιμο τρόπο διάπλασης τής προσωπικότητας του μαθητή. 1 Οι αρχαίοι Ελληνες είχαν αντιληφθή την μεγάλη μορφωτική και κοινωνική αξία τού διαλόγου και τόσο οι Σοφιστές, όσο και ο ιδεολογικός αντίπαλός τους, ο Πλάτων, κατά την ενασχόλησή τους με τον Ανθρωπο και τα προβλήματά του, εκαλλιέργησαν τον διάλογο με ιδιαίτερη φροντίδα και, στις φιλοσοφικές ή στις πολιτικές και κοινωνικές αναζητήσεις τους, τον αξιοποίησαν τόσο ως ένα ισχυρότατο εργαλείο για την διερεύνηση αξιών και εννοιών, όσο και για την μόρφωση των νέων. 2 Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, όλο και περισσότερο αναδεικνύεται η σπουδαιότατη σημασία τού διαλόγου στην Εκπαίδευση και στην Διδασκαλία, μια και ο διάλογος αναγνωρίσθηκε ως εκείνη η μορφή διδασκαλίας, με την οποία μπορούμε να παρακάμψουμε την από καθέδρας( ΕΧ ΚΑΤΗEDRA) διδασκαλία και να δοθεί έτσι στους μαθητές η δυνατότητα να ρωτήσουν οι ίδιοι, να εμβαθύνουν στην κατάσταση πραγμάτων, να διευκρινίσουν έννοιες και να προσεγγίσουν λύσεις σε προβλήματα, να εκφράσουν την συμφωνία ή την διαφωνία τους σε διατυπούμενες απόψειςσκέψεις, να σκεφθούν ανιχνεύοντας την αλήθεια, και, με την πνευματική δραστηριότητά τους, να κατανοήσουν ή να αναδομήσουν έννοιες, αξίες και, τελικώς, την νέα γνώση Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΩΣ ΜΟΡΦΗ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΗΣ Ο άνθρωπος, ως κοινωνικό όν, δεν μπορεί να ζει και να δρα μόνος του, αλλά τού είναι αναγκαία η συμβίωση μέσα στο κοινωνικό σύνολο, πράγμα το οποίο αποτελεί και την βάση της πολιτιστικής προόδου του. Επομένως, είναι αναγκαία η ανάπτυξη σωστών διαπροσωπικών σχέσεων μεταξύ τών ανθρώπων, η ικανότητα επικοινωνίας και συνεννόησης με τον συνάνθρωπο. Αυτά υποβοηθούνται και προωθούνται με την καλλιέργεια τής εποικοδομητικής συζήτησης, με την ανταλλαγή απόψεων, με τον γνήσιο και ανοικτό διάλογο μεταξύ τών ανθρώπων. Ως διάλογο εννοούμε την, μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ανθρώπων, κατά αλληλοδιαδοχικό και διαλεκτικό τρόπο, ανταλλαγή σκέψεων, απόψεων, γνωμών και πληροφοριών επί ενός θέματος, προβλήματος ή αντικειμένου, προκειμένου να προσεγγίσουν ή να ανακαλύψουν την αλήθεια και να φθάσουν σε συμπεράσματα. Eννοούμε την συζήτηση, στην οποία οι συμμέτοχοι μπορούν να διατυπώνουν ή να αλλάζουν άποψη, να συνεχίζουν ή να διακόπτουν την συμμετοχή τους, να ανταλλάσσουν γνώμες και σκέψεις, να απoδέχονται ή να τροποποιούν ή και να απορρίπτουν απόψεις και να καταλήγουν σε συμπεράσματα και αποφάσεις. Είναι απαραίτητο να μένουν τουλάχιστον δύο συζητητές ενεργητικοί στον διάλογο, για να μην μετατραπεί αυτός σε μονόλογο 4. (*) Ο Πρωτότυπος τίτλος αυτής τής Εργασίας, στην Γερμανική Γλώσσα, είναι Der Dialog im Unterricht. Η Εργασία αυτή στο πρωτότυπό της (στην Γερμανική Γλώσσα) υπεβλήθη ως προκαταρκτική Εργασία ( Scheinarbeit), για την απόκτηση δικαιώματος τού υπογράφοντος στην υποβολή Πτυχιακής Εργασίας και στην συμμετοχή του στις Πτυχιακές Εξετάσεις τής διετούς Μετεκπαίδευσής του στην PÄDAGOGISCHE HOCHSCHULE LUDWIGSBURG Γερμανίας το έτος Στην Ελληνική Γλώσσα η Εργασία αυτή δημοσιεύθηκε : 1) στο Τριμηνιαίο Περιοδικό Εκπαιδευτικού και Κοινωνικού Προβληματισμού «Τα Εκπαιδευτικά», Όργανο τού Εκπαιδευτικού Συνδέσμου ( Β Περίοδος,Φθινόπωρο 1998, Χειμώνας 1999, Τεύχος ) Αθήνα, 2) στην Εβδομαδιαία Εφημερίδα «Η ΑΥΓΗ» Πύργου, σε ένδεκα (11) συνέχειες (Αριθ. Φύλλων : 2260/ έως και 2270/ ) και 3) αποδελτιωμένη στο ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑΣ τού Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ( τ.14, Αθήνα, Ιούνιος 1999 ) NETZER,HANS: Erziehungslehre, Verlag Julius Klinkhardt, Bad Helbrunn / Obb. Aufl.1968,σελ Πλάτωνος Διάλογοι ( π.χ.: Θεαίτητος», «Μένων») 3 SCHEULER,HANS: Der Dialog in Erziehung und Unterricht στο Einführung in pädagogisches Sehen und Denken Verlag R.Piper und Co. München 1967, σελ. 224 / και όπως υποσημ.6. 4 Όπως υποσημ.3, σελ.224

2 Άγγελος Λιβαθινός, Διονυσία Μωραΐτη: Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ 2 Ο διάλογος στην ανθρώπινη κοινωνία είναι τρόπος και μέσον μόρφωσης, τρόπος και μέσον απόκτησης γνώσης, ταυτοχρόνως δε τρόπος συμπεριφοράς, δράσεως και υπάρξεως τού ανθρώπου, επί πλέον είναι ένας διαυγέστατος καθρέπτης τής αυτογνωσίας του ανθρώπου. 5 Ο διάλογος ανάμεσα σε δύο συναντώμενους ανθρώπους, η συζήτηση στην οικογένεια, η δημόσια συζήτηση για μια ανθρώπινη κατάσταση, η συζήτηση και ανταλλαγή απόψεων μεταξύ δύο πνευματικώς ή πολιτικώς αντιπάλων είναι διαλογικές καταστάσεις τής ζωής, που επιβεβαιώνουν, ότι η ανθρώπινη ζωή στον κόσμο είναι δυνατή μόνο μέσα από τον διάλογο. 6 Ο Ηαns Schorer 7, μιλώντας για την σημασία τού διαλόγου στην ζωή, θεωρεί τον διάλογο ως μονοσήμαντη αποδοχή επαφής μέσα στην γλωσσική μας κοινωνία, ως αξιόπιστο μέσο για να αποκτήσουμε πληροφορία και νουθεσία, ως βοήθεια στην σωματική, πνευματική και ψυχική ανάγκη, ως κομιστή τής κοινωνικής ζωής, ως ένα βασικό στοιχείο τής καλλιτεχνικής διάπλασης τού λόγου, ως την μόνη δυνατότητα από κοινού αναζήτησης τής αλήθειας, ως την πλήρη πραγματικότητα τής Γλώσσας, η οποία την σιωπή σπάζει και, από το υψηλότερο σημείο, πάλι στην σιωπή οδηγεί, ως το προαπαιτούμενο για τον άνθρωπο, πραγματικώς και υπερβατικώς. 7 Στην εποχή μας, εξ άλλου, που παρουσιάζει μία τεράστια πολυπλοκότητα στους τομείς τής γνώσης και τής πράξης, η καλλιέργεια τού διαλόγου μεταξύ τών ανθρώπων τούς κάνει ικανούς να στέκονται κριτικά απέναντι σε κάθε καινούριο, τους εξασφαλίζει την ικανότητα να σκέπτονται και να τροποποιούν ή να απορρίπτουν απόψεις, να ξεχωρίζουν, μέσα από αυτήν την πολυπλοκότητα, τί είναι πλαστό και τί γνήσιο και ανθρώπινο, να διακρίνουν ποιές πληροφορίες προέρχονται από ένα σκόπιμο βομβαρδισμό με στόχο τον κοινωνικό αποπροσανατολισμό, και ποιές αξίζουν περαιτέρω επεξεργασίας, τους κάνει ικανούς να διαλέγονται με τον συνάνθρωπο, να βρίσκουν στήριγμα και κατανόηση από τον Άνθρωπο, να ανιχνεύουν αξίες και νέες γνώσεις, να λαμβάνουν αποφάσεις μέσα σε ένα δημοκρατικό σύνολο και να ολοκληρώνονται ως προσωπικότητες. 2. O ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ Ως διάλογο στο μάθημα εννοούμε την μεταξύ τών μαθητών ή μεταξύ τών μαθητών και τού διδάσκοντος ανταλλαγή απόψεων, γνωμών, θέσεων, για τον έλεγχο τών πληροφοριών, που έχουν μπροστά τους, με στόχο την διευκρίνιση καταστάσεων, την ανίχνευση εννοιών και αξιών και, τελικά, μέσα από ενδεχόμενες απορρίψεις, τροποποιήσεις, συμφωνίες και λογικά επιχειρήματα, την κατάληξη σε συμπεράσματα επί τού αντικειμένου τού μαθήματος. Ταυτόχρονα,ο διάλογος μεταξύ τών μαθητών και του εκπαιδευτικού είναι ένα υπαρξιακό γεγονός στην επικοινωνία τών ανθρώπων 8 Ο διάλογος στο μάθημα δεν είναι μόνον ένας κατ εξοχήν τύπος διδασκαλίας, αλλά είναι ακόμη ένας θεμελιώδης τύπος τής μορφωτικής διαδικασίας στην Τάξη, είναι μια πηγή πνευματικής δύναμης. Γι αυτό και η διδακτική πράξη δεν μπορεί και δεν πρέπει να χρησιμοποιεί, μόνον ως μέσον, τον διάλογο στο μάθημα. Ο διάλογος στο μάθημα είναι, ταυτοχρόνως, σκοπός και μέσον τής μόρφωσης, και γι αυτό έχει θεμελιώδη σημασία τόσο για την μόρφωση τών μαθητών, όσο και για την κοινωνική και ψυχολογική τους ανάπτυξη. 9 Με την καλλιέργεια τού διαλόγου στο μάθημα, o μαθητής μαθαίνει ο ίδιος να προβληματίζεται και να σκέπτεται με τον δικό του τρόπο, μαθαίνει να στέκεται σοβαρά απέναντι στο αντικείμενο, να σέβεται τις γνώμες τών συνομιλητών του και να τις αντιμετωπίζει κριτικά και διερευνητικά, να αντικρούει υπεύθυνα και με λογικά επιχειρήματα εκείνες, με τις οποίες διαφωνεί, αποκτά την ικανότητα να δίνει απαντήσεις και να υποβάλλει ερωτήσεις, συνηθίζει να ακούει προσεκτικά τον συνομιλητή του, διαπαιδαγωγείται στο να ισορροπεί και να αυτοελέγχει αυθόρμητες εξωτερικεύσεις του, μαθαίνει να σκέπτεται ήρεμα και να μην χάνει τον στόχο μέσα στην πορεία τού διαλόγου, δημιουργεί τους δικούς του διανοητικούς ορίζοντες και, με γόνιμο τρόπο, καταλήγει στις δικές του απόψεις για το αντικείμενο και για την νέα γνώση. Ετσι, με τον διάλογο στο μάθημα, 5 ΗERDER VERLAG KG: Lexikon der Pädagogik, N. Ausgabe,2er Band, Freiburg im Breisgrau Σελ PÖDL K. KONRAD/WACKER, KURT: «Schulpraxis, Ernst Klett Verlag, 1. Aufl. 67, Stuttgart. σελ.54 7 Όπως υποσημ.5, σελ.55 (Μετάφραση δική μας). 8 SCHORB O. ALFONS : 160 Stichworte zum Unterricht, Verlag F.Kamp, Bochum, 11.Aufl.1972, Σελ PÖNDL K. KONRAD/WACKER, KURT : Schulpraxis. ( Όπως υποσημ. 6.), σελ.54

3 Άγγελος Λιβαθινός, Διονυσία Μωραΐτη: Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ 3 καλλιεργείται μια μορφωτική διαδικασία στην Τάξη, που συμβάλλει τα μέγιστα στην ανάπτυξη τής ελεύθερης προσωπικότητας του μαθητή και στην πνευματική του ανάπτυξη. Ο διάλογος στο μάθημα, στην εφαρμογή του μέσα στην Τάξη, απoτελεί, πρώτα-πρώτα, μια εξαιρετική ευκαιρία, για να αναπτυχθεί μια ζεστή και ανθρώπινη ατμόσφαιρα μεταξύ τών μαθητών, αλλά και μεταξύ τών μαθητών και του διδάσκοντος. Επειτα, ο διάλογος στο μάθημα υποβοηθεί στην ζωντανή αλληλοσυναίνεση τών διαλεγομένων απέναντι στο πρόβλημα, συντείνει στην στάθμιση και εκτίμηση τών εκατέρωθεν ισχυρισμών, νομιμοποιεί την αμφισβήτηση τού αυτονόητου και τών επιφανειακών απόψεων, προωθεί την γόνιμη ανταλλαγή συλλογισμών με στόχο την αμοιβαία κατανόηση διαφόρων προσπαθειών διερεύνησης και λύσης, διευκολύνει στην αποκάλυψη κρυμμένων νοητικών διεργασιών και συνηθίζει τους μαθητές, μέσα από αξιόπιστες προσπάθειες,να συνδιαλέγονται και να κατανοούνται μεταξύ τους. Ετσι, αξιοποιούνται οι πνευματικές δυνατότητες και οι εμπειρίες τών συνομιλητών, βιώνεται η αξία τού διαλόγου, ο οποίος οδηγεί στην ανακάλυψη τής νέας γνώσης και προωθεί την επικοινωνία και την ανθρώπινη συνάντηση. Παράλληλα, συνειδητοποιείται από τους συνομιλητές, ότι στην διερεύνηση ή λύση τού προβλήματος ή στην ανίχνευση και προσέγγιση καταστάσεων και προβλημάτων ή στην ανακάλυψη τού καινούριου όλοι συνεισέφεραν. Και η συνειδητοποίηση αυτού τού γεγονότος από τους μαθητές επιδρά θετικά στην κοινωνική τους διαπαιδαγώγιση, τους βοηθεί να αποκτήσουν αυτογνωσία και τους διευκολύνει να υπερβούν ελαττώματα, όπως αλαζονεία, κοινωνική παθητικότητα, κενούς εγωισμούς ή να αποφύγουν εύκολες απογοητεύσεις, δηλαδή τους κάνει, ψυχολογικά και κοινωνικά, ισορροπημένα άτομα. Βέβαια, είναι πολύ δύσκολο να μεταφερθεί μέσα στην Τάξη η φυσική μορφή τού διαλόγου. Και τούτο, κυρίως, επειδή ο διάλογος στο μάθημα δεν μπορεί να είναι ανεξάρτητος και αδέσμευτος από την πρόθεση για μάθηση και για διδασκαλία. Αυτή η πρόθεση, εξ άλλου, δεν μπορεί να υλοποιηθεί ούτε μόνο μέσα από την διάλεξη και την μετωπική διδασκαλία, ούτε μόνο μέσα από τον διάλογο. Αν, όμως, ο Εκπαιδευτικός λάβει σοβαρά υπ όψη του, πως, ό,τι έχει ο άνθρωπος επεξεργασθή με τον διάλογο είναι στερεωμένο στην μνήμη του και στην συνείδησή του ισχυρώτερα απ ό,τι με την μετωπική διδασκαλία(διάλεξη), τότε είναι βέβαιο, ότι ο ίδιος θα καλλιεργεί με φροντίδα τον διάλογο στο μάθημα, σε κάθε κατάλληλη στιγμή. Ο διάλογος στο μάθημα, αν και πολυπλοκώτερος, είναι διεξοδικώτερος και πιο αποτελεσματικός από την διάλεξη (μετωπική διδασκαλία), ενεργοποιεί δε τον ακροατή περισσότερο από ό,τι η μετωπική διδασκαλία. Εξ άλλου, η μετωπική διδασκαλία μόνο φαινομενικά μπορεί να εγγυάται μια λογικώτερη και συντομώτερη πορεία, ενώ αυτή περιορίζει τον συμμετέχοντα στον ρόλο τού παθητικού δέκτη νέων πληροφοριών. Είναι, βέβαια, αυτονόητο, ότι δεν πρέπει για όλα και πάντοτε να αναπτύσσουμε διάλογο! Και τούτο, επειδή, όπως και σε κάθε ανθρώπινη συζήτηση, έτσι και στον διάλογο στο μάθημα, υπάρχουν όρια, τα οποία καθορίζονται τόσο από την κατάσταση τού μαθήματος, όσο και από την ωριμότητα και το τάλαντο τών μαθητών. Ταυτόχρονα, όμως, δεν πρέπει να υπερεκτιμάμε τις δυνατότητες τής μετωπικής διδασκαλίας και να περιορίζουμε υπερβολικά την καλλιέργεια τού διαλόγου, διότι :«μία Εκπαίδευση, η οποία την διάλεξη και τις δυνατότητές της υπερεκτιμά, ενώ τον διάλογο ελάχιστα εξασκεί, προσεγγίζει μια πνευματική δικτατορία.» 10 Πάντοτε, λοιπόν, εκεί όπου είναι δυνατόν από την διδακτέα ύλη, από την ωριμότητα τών μαθητών και από την κατάσταση τής στιγμής, θα έπρεπε να ψάχνουμε αφετηρίες για διάλογο. Ετσι, μπορεί να ξεκινήσει ένας αληθινός διάλογος στο μάθημα, που θα πηγάζει από τις ανάγκες εκείνης τής στιγμής, έστω και αν μέχρι τότε το μάθημα παρεδίδετο με μετωπική διδασκαλία. Εξ άλλου, τις φάσεις τού ομι-λείν ακολουθούν φάσεις συλλογισμού(σκέψης) και αντιστρόφως. Σύμφωνα με τον Max Richard, ο λόγος είναι η άλλη όψη τής σιωπής και η σιωπή είναι η άλλη όψη τού λόγου 11 : «Ο λόγος ήλθε από την σιωπή,από τον πληθωρισμό τής σιωπής.... Ο λόγος, ο οποίος από την σιωπή γεννάται, είναι δια τής σιωπής η οποία προηγείται, ως δια μιάς εντολής νομιμοποιημένος. 10 Όπως υποσημ. 5, σελ Όπως υποσημ.6,σελ.62

4 Άγγελος Λιβαθινός, Διονυσία Μωραΐτη: Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ 4 Αναμφισβήτητα, ο νούς είναι, που δίνει νομιμότητα στον λόγο, αλλά η σιωπή, η οποία προηγείται τού λόγου, είναι το σημάδι, ότι ο νούς εδώ δρά πηγαία: αυτός φέρνει τον λόγο από την εγκυμονούσα σιωπή.» (11) 3. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ, ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Για να ευδοκιμήσει μια συζήτηση μεταξύ τών μαθητών ή μεταξύ τών μαθητών και τού Εκπαιδευτικού, πρέπει αυτή να εκπληρώνει ορισμένες προϋποθέσεις. Πρώτα-πρώτα στον διάλογο στο μάθημα απαιτείται να έχει εξασφαλισθή η βασική ισοτιμία τών διαλεγομένων. 12 O μαθητής, που συμμετέχει στον διάλογο ομιλώντας, υποχρεώνεται σε έξοδο από την σιγουριά μιας ακίνδυνης ανωνυμίας, εκτίθεται σε κριτική και ενδεχομένως σε αμφισβήτηση, τολμά την απόρριψη. Επομένως, για να αποκτήσει την διάθεση για εξωτερίκευση, έχει πρωταρχικώς ανάγκη από ένα κλίμα στην Τάξη, που θα εξασφαλίζει την ισοτιμία τών διαλεγομένων, την εμπιστοσύνη και την ειλικρίνεια μεταξύ τών συνομιλητών. Ο,που αυτό το κλίμα απουσιάζει και η έλλειψη εμπιστοσύνης και ειλικρίνειας είναι δυστυχώς γνώρισμα τής παρούσας συμβίωσης τών ανθρώπων 13 -, εκεί παρουσιάζεται μεγάλη δυσκολία για να πείσουμε τους μαθητές να πάρουν τον λόγο και να συμμετάσχουν στον διάλογο. Αντιθέτως, η εξασφάλιση αυτού τού κλίματος τής ισοτιμίας, τής εμπιστοσύνης και τής ειλικρίνειας μεταξύ τών διαλεγομένων, διευκολύνει την συμμετοχή στον διάλογο και βοηθεί τους μαθητές να δημιουργήσουν στην Τάξη μια πραγματικά εξερευνητική και μορφωτική ατμόσφαιρα, η οποία οδηγεί στην ανακάλυψη τού καινούριου και στην νέα γνώση. Στον διάλογο στο μάθημα, ο διδάσκων εκτιμά τους μαθητές του ως αυτόνομες και ανεξάρτητες προσωπικότητες, δεν καταπνίγει, με την αρνητική κριτική του ή με ειρωνεία, την ανεπιτήδευτη σκέψη του μαθητή, αλλά παίρνει στα σοβαρά αυτό, που εκφράζει ο μαθητής, σαν να πρόκειται για μια προσωπική στάση απέναντι στα πράγματα και για μια προσωπική μαρτυρία τοή μαθητή: δεν επιχειρεί ο διδάσκων να επιβάλει την γνώμη του, αλλά την θέτει υπό την κρίση των μαθητών. Ετσι, οικοδομείται η εμπιστοσύνη, η ειλικρίνεια, η ισοτιμία κι ο σεβασμός τού διδάσκοντος προς τους μαθητές, διαπαιδαγωγούνται οι ίδιοι οι μαθητές σε παρόμοια στάση απέναντι στους συμμαθητές τους, καλλιεργείται το έδαφος ώστε ο μαθητής να εκφράζεται ελεύθερα και αβίαστα, να λέει, δηλαδή, την γνώμη του και να υποβάλλει τις ερωτήσεις του χωρίς αναστολή, ακόμη και όταν αυτά έρχονται σε αντίθεση με την γνώμη τού διδάσκοντος. Μόνιμη φροντίδα τού διδάσκοντος είναι, να δημιουργείται στην Τάξη μια ζεστή και ανθρώπινη ατμόσφαιρα, να εξασφαλίζεται η ανυποκρισία τού ενός προς τον άλλον, και η πειθαρχημένη ετοιμότητα, να ακούει προσεκτικά ο ένας τον άλλον. Ο διάλογος μπορεί να αποτύχει, αν κάποιος δεν ακούει με προσοχή και υπομονή εκείνο, που ο άλλος λέει. Και τούτο επειδή, σ αυτήν την περίπτωση, οι τοποθετήσεις τών διαλεγομένων δεν είναι γνήσιες, μια και αυτές δεν πηγάζουν από μια γνησίως ανθρώπινη επαφή, επομένως δεν οδηγούν σε γνήσιες αντιπαραθέσεις, σε έγκυρες απορρίψεις ή αποδοχές απόψεων, αλλά αποδεικνύονται κενές περιεχομέ-νου και μοιάζουν με συρραφή μονολόγων. Όταν οι μαθητές συμμετέχουν στον διάλογο, ακούοντας προσεκτικά εκείνο, το οποίο ο άλλος λέει, τότε ο κάθε συνομιλητής επιδρά εναλλακτικά στον άλλον για την καλλίτερη αντιμετώπιση τού θέματος, συχρόνως δε ο ίδιος είναι ανοικτός και πρόθυμος στο να δεχθεί επιδράσεις από τους συνομιλητές του. Έτσι, ο κάθε μαθητής-συνομιλητής, εφ όσον ακούει και ακούεται και εφ όσον έχει ανεπτυγμένη την ικανότητα εναλλαγής τών ρόλων τού ακροατή και τού ομιλητή, προκαλεί ερεθίσματα και περιμένει, διορθώνει και διορθώνεται, γίνεται εναλλακτικά ενεργητικός και δεκτικός. Η διακριτικότητα και η επιφυλακτικότητα τού διδάσκοντος στις παρεμβάσεις του, ο μετρημένος τόνος τής ομιλίας του και η στέρεη κατοχή απ αυτόν τής διδακτέας ύλης είναι στοιχεία, τα οποία προαπαιτούνται για να κυλήσει ο διάλογος στο μάθημα ομαλά, με αξιώσεις και με δυνατότητες επιτυχίας. Ο διδάσκων, ο οποίος κατέχει καλά την διδακτέα ύλη, είναι σε θέση να 12 SCHEUERL, HANS : DER DIALOG IN ERZIEHUNG (όπως υποσημ. 3) σελ.224, NETZER, HANS : ERZIEHUNGSLEHRE.(όπως υποσημ.1 ) σελ. 121

5 Άγγελος Λιβαθινός, Διονυσία Μωραΐτη: Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ 5 κάμει τις κατάλληλες προσεκτικές κινήσεις, τις κατάλληλες επιφυλακτικές παρεμβάσεις, για να βοηθήσει τους μαθητές να στραφούν, με τις δικές τους πνευματικές δυνάμεις, σε σωστούς δρόμους λύσης, είναι σε θέση να οδηγήσει τους μαθητές σε διανοητικούς συνδυασμούς και στην σύνοψη συμπερασμάτων, που οδηγούν στον σκοπό, που έχει τεθή απ αρχής. Αλλά, πώς ξεκινά ένας διάλογος στο μάθημα με δυνατότητες να ευδοκιμήσει ; Για να διεγερθεί το ενδιαφέρον τών μαθητών και για να δημιουργηθεί πραγματική διάθεση και βούληση για διάλογο, πρέπει να προκύψει η κατάλληλη αφορμή, την οποία ο διδάσκων θα αξιοποιήσει, ώστε να παρακινήσει την Τάξη σε διάλογο. Αν ο διάλογος στο μάθημα αντιμετωπισθεί σαν ρουτίνα, και αν γίνει προσπάθεια να ξεκινήσει χωρίς ιδιαίτερη φροντίδα, κινδυνεύει να μετατραπεί εύκολα σε κουτσομπολιό ή σε ανώφελη πολυλογία. Αντιθέτως, ένας επιτυχώς παρακινημένος διάλογος μπορεί να προκαλέσει το ενδιαφέρον τών μαθητών, να ανεβάσει την διάθεσή τους για να συμμετάσχουν σ αυτόν, και να τους βοηθήσει, ώστε, με τις τοποθετήσεις τους, να οδηγηθούν σε μία γόνιμη και παραγωγική ανταλλαγή γνωμών και απόψεων, με άλλα λόγια να επιτύχουν τον πνευματικό τόκο. Στο σχολείο ο Εκπαιδευτικός έχει πλήθος ευκαιριών, για γνήσιες παρακινήσεις διαλόγου. Κατάλληλα προβλήματα ή θέματα από την διδακτέα ύλη κάθε μαθήματος, στα οποία οι μαθητές έχουν τις δικές τους εμπειρίες και γνώσεις, είναι το πρώτο και καλλίτερο μέσον για να προκληθεί το ενδιαφέρον τών μαθητών και για να παρακινηθεί ένας διάλογος στην Τάξη. Πολλές δυνατότητες, εξ άλλου, για παρακίνηση διαλόγου στο μάθημα από τον διδάσκοντα, και για μια πραγματικά παραγωγική σκέψη στην Τάξη, παρουσιάζονται, όταν ένας μαθητής εκφράζει μιαν αμφιβολία, όταν δύο ή περισσότεροι μαθητές εκπροσωπούν δύο διαφορετικές γνώμες, ή ακόμη όταν διατυπώνονται μισοειπωμένες (ημιτελείς) απαντήσεις τών μαθητών, γεγονότα τα οποία ο διδάσκων αξιοποιεί ως άριστες αφορμές για διάλογο, τα λαμβάνει σοβαρά υπ όψη του και τα θέτει μπροστά σ όλη την Τάξη για συζήτηση. Άλλη αφετηρία-αφορμή για παρακίνηση τού διαλόγου στο μάθημα είναι η ερώτηση τού μαθητή,η οποία πρέπει να συναντά την ιδιαίτερη φροντίδα τού διδάσκοντος, μια και αυτή είναι ανεπιτήδευτη και γνήσια. Ετσι, η ερώτηση τού μαθητή προς τον διδάσκοντα μπορεί να αποτελέσει και ερώτηση προς όλους τους μαθητές, για να παρακινηθεί μ αυτόν τον τρόπο η αλληλοτοποθέτηση και ο διάλογος. Αν η παρακίνηση τού διαλόγου στο μάθημα δεν προκύπτει με μαθητική αφορμή, ο διδάσκων μπορεί να την προκαλέσει με την εύστοχη και προσεκτική ερώτησή του προς τους μαθητές. Επειδή μόνιμη φροντίδα τής ερώτησης τού διδάσκοντος προς τους μαθητές είναι το να λειτουργήσει αυτή στην κατεύθυνση τής διανοητικής παρώθησης τών μαθητών, γι αυτό πρέπει ο διδάσκων να την υποβάλλει την κατάλληλη στιγμή, στα σημεία εκείνα τής πορείας τού μαθήματος, που οι περιοχές τής διδακτέας ύλης είναι πλούσιες σε φανερές ή κρυμμένες πληροφορίες και ερωτήματα, αλλά και με φροντισμένο και επιφυλακτικό τρόπο. Τότε, είναι δυνατόν να ξεδιπλωθεί ένα πεδίο τοποθετήσεων, γνωμών και απόψεων τών μαθητών, που θα υπηρετήσει σοβαρά την πραγμάτωση ενός γόνιμου διαλόγου. Βέβαια, ο διδάσκων πρέπει να αποφεύγει τελείως την ερώτηση-ελιγμό, η οποία δεν υπηρετεί την εκπαιδευτική και παιδαγωγική διαδικασία, ενώ τις περισσότερες φορές προκαλεί σύγχυση και αποπροσανατολισμό τών μαθητών. Πρέπει, επίσης, να αποφεύγει την μη γνήσια ερώτηση, με την οποία θέλει να εκφράσει ότι αυτός «δεν ξέρει», και τούτο επειδή μια τέτοια ερώτηση δεν έχει παρακινητική και παιδαγωγική δράση στους μαθητές. Πολλές φορές, ο διάλογος διευκολύνεται κατά πολύ με την τοποθέτηση τών καθισμάτων τών μαθητών σε κυκλική μορφή ή σε μορφή ανοικτού τετραπλεύρου, και αυτό ιδιαίτερα στις μικρές Τάξεις τού Δημοτικού σχολείου. Η κυκλική τοποθέτηση τών καθισμάτων έχει ήδη από πολλούς Παιδαγωγούς αξιολογηθή ως η καλλίτερη και αποδοτικώτερη. Ο PETER PETERSEN σημειώνει, σχετικά μ αυτό: Οι σε κυκλική μορφή συγκεντρούμενοι άνθρωποι είναι αμοιβαίως συμπαθώς διακείμενοι, και καθένας στο άλλον παραδίδεται... Ο κύκλος δεν προσηλώνει ισχυρά μόνον στο αντικείμενο τού διαλόγου, αλλά ομοίως ισχυρά στην δράση ενός εκάστου τών ατόμων τής ομάδας. Πρέπει ο καθένας να ελέγχει τον εαυτόν του τελείως και ολοκληρωτικά, διότι από τα πόδια μέχρι την κορυφή φαίνεται σε

6 Άγγελος Λιβαθινός, Διονυσία Μωραΐτη: Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ 6 όλους και, επομένως, κρίνεται. Γι αυτό και ο κύκλος είναι μια τόσο ισχυρά καλλιεργημένη μορφή» 14 Δεν είναι, βέβαια, σωστό να υπερεκτιμήσουμε την μορφή διάταξης τών καθισμάτων, ώστε να παρακινούμε τον διάλογο μόνον τότε, όταν αυτά είναι σε κύκλο ή σε ανοικτό τετράπλευρο τοποθετημένα. Κάλλιστα, και εν όσω έχουμε ανάπτυξη μετωπικής διδασκαλίας, μπορεί να προκύψει η ανάγκη ή η κατάλληλη αφορμή για να παρακινήσουμε και να ανοίξουμε διάλογο με τους μαθητές, ανεξάρτητα από την μορφή τοποθέτησης τών καθισμάτων εκείνη την στιγμή. Κοντά σ αυτά, καθοριστικό ρόλο στο ξεκίνημα, αλλά και στην όλη εξέλιξη τού διαλόγου στο μάθημα παίζει η επιδεξιότητα του διδάσκοντος να καθοδηγήσει τον διάλογο. Η τέχνη τής καθοδήγησης τού διαλόγου στο μάθημα δεν είναι εύκολη υπόθεση και πρέπει γι αυτό να γίνεται από τον διδάσκοντα συστηματική εξάσκηση. Πρότυπο υπόδειγμα διδακτικής πράξης και καθοδήγησης τού διαλόγου στο μάθημα μπορεί να χαρακτηρισθεί η καθοδήγηση τού Σωκρατικού διαλόγου 15 : «Εδώ ο Σωκράτης έφερε τους συνομιλητές του σε σύγχυση, τους οδήγησε σε απορία, ανέβασε υψηλά την διανοητική τους δραστηριότητα, αλλά έμεινε ο ίδιος καθοδηγητής τού διαλόγου, μέχρις ότου οι συνομιλητές του οδηγήθηκαν στην ανακάλυψη τής νέας γνώσης»(15). Ο Εκπαιδευτικός, που επιτυχημένα καθοδηγεί τον διάλογο στο μάθημα, φροντίζει, ώστε με τις ενέργειές του να διατηρεί τους μαθητές του σε εγρήγορση και σε ενεργητική συμμετοχή στον διάλογο, και τούτο, επειδή, χωρίς ακροατές με ενδιαφέρον για συζήτηση, διάλογος δεν καθοδηγείται. Ετσι, στην μια περίπτωση θα υποχωρήσει, αφήνοντας την πρωτοβουλία στους μαθητές και διατηρώντας τον ρόλο τού συνεργάτη και τού συνομιλητή, ενώ στην άλλη περίπτωση θα παρέμβει διακριτικά, είτε επειδή βλέπει ότι ο διάλογος αδυνάτισε ή δεν προχωρεί, είτε για να στρέψει την προσοχή τών μαθητών στο ουσιώδες. Ετσι, με τον επιτυχώς παρακινημένο διάλογο, ο διδάσκων θα στοχεύει «τον συνεσταλμένο μαθητή να ενθαρρύνει σε εξωτερίκευση, την άτολμη (δειλή ) ιδιοσυγκρασία τού μαθητή να ενισχύσει σε συμμετοχή και σε πνευματικούς συνδυασμούς, την παρορμητική φύση προσεκτικά να χαλιναγωγήσει, τον εγωϊστή-αλαζόνα και δασκαλοφέρνοντα μαθητή να προσγειώσει και να πείσει για την αναγκαιότητα τού διαλόγου, τους νηφάλια σκεπτόμενους μαθητές να διευκολύνει στους διανοητικούς τους συνδυα σμούς, στα αποφασιστικά σημεία τού διαλόγου να επιμείνει για την ακρίβεια τών σκέψεων, ώστε οι συνομιλητές να οδηγηθούν, μέσα από τις δικές τους διανοητικές επεξεργασίες, στην ανθρώπινη επαφή και συνάντηση, στην εξαγωγή συμπερασμάτων και στην κατάκτηση τού καινούργιου» 16. Στην πρακτική διεξαγωγή τού διαλόγου στο μάθημα και για μια αποτελεσματική καθοδήγησή του, πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπ όψη η ηλικία τών μαθητών. Στις μικρές Τάξεις του Δημοτικού Σχολείου, ο δάσκαλος συνηθίζει τούς μαθητές του στην τεχνκή τού διαλόγου, με το να τούς αφήνει ελεύθερους να διατυπώνουν σκέψεις και μικρές ιστορίες από την καθημερινή ζωή, να συζητούν μεταξύ τους με αφορμή π.χ. μία φωτογραφία ή ένα καθημερινό περιστατικό, και με το να προωθεί την χειραγωγημένη ψιλοκουβέντα τών αρχαρίων. Στις μεγαλύτερες Τάξεις τού Δημοτικού Σχολείου, ο διάλογος προωθείται με μεγαλύτερη άνεση, μια και οι μαθητές έχουν συνειδητοποιήσει την διαδικασία τού διαλόγου από τις μικρότερες Τάξεις. Στο Γυμνάσιο, πλέον, οι μαθητές είναι σε θέση να συμμετάσχουν στον διάλογο χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα, οπότε εδώ είναι δυνατόν να αναπτύσσεται μια πνευματική αντιπαράθεση σε ανώτερο επίπεδο, που οδηγεί σε μια πραγματική εξερευνητική προσπάθεια τών μαθητών. Ο διάλογος στο μάθημα κορυφώνεται, από απόψεως επιπέδου και ποιότητας, στην εφηβική ηλικία τών μαθητών ( Γυμνάσιο Λύκειο ), κατά την οποία αυτοί παρακινούνται από τον Καθηγητή και καθοδηγούνται σε ολοκληρωμένη και πλήρως αιτιολογημένη ανταλλαγή και 14 POENDL K. KONRAD/ WACKER, KURT : SCHULPRAXIS (Όπως υποσημ.6 ),σελ.60.μετάφραση δική μας. 15 HERIBERT,HEINRICHS : Didaktik und Dramaturgie ( Brennpunkte neuzeitlicher Didaktik / 2 ) Band 2: Praktische Pädagogik. 11.Auflage, VERLAG F. KAMP, BOCHUM Μετάφραση δική μας. 16 Όπως υποσημείωση (1), σελ Μετάφραση δική μας.

7 Άγγελος Λιβαθινός, Διονυσία Μωραΐτη: Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ 7 αντιπαράθεση απόψεων και λύσεων, μια και έχουν πλέον ανεπτυγμένες ικανότητες αφαιρετικών πνευματικών συνδυασμών. Ολα αυτά πιστοποιούν ότι η υλοποίηση τού διαλόγου στο μάθημα δεν είναι εύκολη υπόθεση, αλλά αυτός έχει τις δυσκολίες του και τις ιδιαιτερότητές του. Παρέχει, όμως, ο διάλογος τεράστιες δυνατότητες για παραγωγική σκέψη τών μαθητών στο μάθημα, εξασφαλίζει μια πρώτης τάξεως παιδαγωγική και μορφωτική ατμόσφαιρα στην Τάξη, ενώ παράλληλα διευκολύνει την ανθρώπινη συνάντηση και την Κοινωνικοποίηση τών συμμετόχων. Αν, επομένως, φροντίζουμε με επιμέλεια για την κατίσχυση τού διαλόγου στο μάθημα αποφεύγοντας, βέβαια, την υπερβολική και άμετρη χρήση του, η οποία οδηγεί σε έναν άλλον «βερμπαλισμό», τότε θα έχουμε αξιοποιήσει ένα σπουδαίο εργαλείο για την ποιοτική βελτίωση τής διδακτικής πράξης. 4. ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Στην πραγματικότητα τού μαθήματος και ανάλογα με τον τρόπο, με τον οποίον διδάσκων και μαθητές παρεμβαίνουν και συμμετέχουν στην διαπραγμάτευση τού αντικειμένου τής μαθήσεως, μπορούμε να διακρίνουμε τρείς βασικές μορφές διαλόγου στο μάθημα : τον διδακτικό διάλογο (Lehr Dialog ), τον δεσμευμένο διάλογο( Gebundener Dialog ) και τον ελεύθερο διάλογο ( Freier Dialog ) Ο διδακτικός διάλογος ( Lehrdialog ) Ο διδακτικός διάλογος στο μάθημα είναι μια αρκετά διαδεδομένη μορφή διδασκαλίας και έλκει την καταγωγή του από την κλασσική ελληνική εποχή, με τούς Σωκρατικούς διαλόγους τού Πλάτωνος. Στον διδακτικό διάλογο ακολουθείται μια καθωρισμένη πορεία συλλογισμών και οι διαλεγόμενοι είναι προσηλωμένοι σ ένα συγκεκριμένο σκοπό, ενώ η προώθησή του εξασφαλίζεται με παρακινήσεις και ερωτήσεις τού διδάσκοντος, όπως και στον Σωκρατικό διάλογο. Ως μεθοδική τεχνική μορφή στην σύγχρονη εποχή, ο διδακτικός διάλογος αναπτύχθηκε προπάντων κατά τον 19 ο αιώνα από τούς DIESTEWEG, DINDER και τούς ΕΡΒΑΡΤΙΑΝΟΥΣ 18. Στον διδακτικό διάλογο το αντικείμενο-θέμα το επιλέγει ο διδάσκων, που έχει φροντίσει να είναι κατάλληλο, για να αντιμετωπισθεί με αυτήν την μορφή διαλόγου. Μπορεί, όμως, το αντικείμενοθέμα να προκύψει ως θέμα συζητήσεως και κατά την διάρκεια τής διαπραγμάτευσης άλλου σχετικού θέματος, γενικώτερου ή μερικώτερου. Ο διδάσκων, καθοδηγώντας τον διδακτικό διάλογο, παρακινεί τούς μαθητές να διατυπώσουν απόψεις ή εικασίες για την αντιμετώπιση ή λύση τού προβλήματος, οι οποίες μαζί με τα δεδομένα τού προβλήματος αποτελούν το πρώτο υλικό για την διαλογική συζήτηση. Η φροντίδα τού διδάσκοντος εδώ είναι, με τις λεπτές και προσεκτικές παρεμβάσεις του και κυρίως με τις σκοπούμενες ερωτήσεις του, να διεγείρει πνευματικά τον μαθητή και να τον παρακινήσει να φέρει ο ίδιος ο μαθητής την άποψη ή την εικασία, την οποία διατύπωσε αυτός ή άλλος μαθητής, αντιμέτωπη με τα δεδομένα τού προβλήματος, με το ζητούμενο και με την λογική. Τότε ο μαθητής είτε θα διαπιστώσει συμφωνία τής εικασίας αυτής με την λογική δομή, την οποία συγκροτούν τα δεδομένα και το ζητούμενο τού προβλήματος- οπότε έχει μπεί στον σωστό δρόμο για την λύση- είτε θα βεβαιωθεί για την αντίφαση, για την πλάνη, στην οποία έχει περιέλθει. Όμως, και η ίδια η πλάνη έχει υποβοηθητική τής γνώσης σημασία, και γι αυτό ο διδάσκων την λαμβάνει σοβαρά υπ όψη του, την αντιμετωπίζει με ειλικρίνεια και με ενδιαφέρον, με λογικά επιχειρήματα και με λογικά σκοπούμενες ερωτήσεις προς τον ή τους μαθητές. 17 Όπως : υποσημείωση (5) σελ. 127, υποσημείωση (3) σε Ακόμη : GROOTHOFF,HANS-HERMANS und STALLMAN,MARTIN : Neues pädagogisches Lexikon,KREUTZ-VERLAG,STUTTGART 1971, σελ GROOTHOFF, HANS HERMANS und STALLMAN,MARTIN : Neues pädagogisches Lexikon, KREUTZ- VERLAG, STUTTGART 1971, σελ.422.

8 Άγγελος Λιβαθινός, Διονυσία Μωραΐτη: Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ 8 Αυτό θα βοηθήσει σημαντικά τον μαθητή, ώστε, μέσα από μια διερευνητική και αναγνωριστική διαδικασία, να φθάσει ο ίδιος στην αναγνώριση τής πλάνης και στην απόρριψη τής εικασίας, η οποία οδήγησε σ αυτήν. Θα τον βοηθήσει, ώστε να κατορθώσει να φωτίσει περισσότερο την κατάστασηπρόβλημα και, στηριζόμενος στις δικές του δυνάμεις, μέσα ενδεχομένως από νέες γνωστικές συγκρούσεις, να αναζητήσει την σωστή λύση και να οδηγηθεί στην ανακάλυψη τής νέας γνώσης. Στον διδακτικό διάλογο ο διδάσκων είναι ο διευθύνων τον διάλογο, είναι ο σχεδιαστής τής διανοητικής επεξεργασίας τού αντικειμένου-προβλήματος, ο καθορίζων την ροή τού διαλόγου, είναι αυτός που κατά βάση ερωτά, για να προκληθεί η διανοητική δραστηριότητα τών μαθητών, προκειμένου να οδηγηθούν με την αξιοποίηση τών δικών τους νοητικών δυνάμεων και με τούς κατάλληλους διανοητικούς συνδυασμούς στην νέα γνώση και στις νέες έννοιες. Αυτή η μορφή διαλόγου μπορεί να χρησιμοποιηθεί γενικά, αλλά ενδείκνυται περισσότερο σ εκείνες τις περιπτώσεις, κατά τις οποίες ενδιαφέρει μία συστηματική πορεία στην διαδικασία τής μαθήσεως (λογική-αποδεικτική διαδικασία ) ή κατά τις οποίες ενώπιον τών μαθητών τίθενται καταστάσεις-προβλήματα, τα οποία είναι πολύ δύσκολο να τα διαπραγματευθούν μόνοι τους και χωρίς την σταθερή, λεπτή και προσεγμένη βοήθεια τού διδάσκοντος. Ο διδακτικός διάλογος είναι δυνατός σ όλες τις βαθμίδες τής Εκπαίδευσης, αλλά ιδιαίτερη εφαρμογή βρίσκει στις μεγάλες Τάξεις τού Γυμνασίου και στο Λύκειο, όπου οι λογικές αφαιρέσεις συναντώνται συχνά και στις οποίες κυριαρχεί η λογική αποδεικτική διαδικασία στα διάφορα μαθήματα και ιδιαιτέρως στα Μαθηματικά και στην Φυσική. Στον διδακτικό διάλογο είναι εμφανής η διαφορά στάθμης τών γνώσεων διδάσκοντος και μαθητών. Αυτό, όμως, όταν δεν το επιδιώκει με την στάση του ο διδάσκων, δεν αλλοιώνει την αξία αυτής τής μορφής διαλόγου, ο οποίος, αν τηρηθούν οι κανόνες για την ευδοκίμησή του, μπορεί να εξελιχθεί σ έναν πραγματικά παραγωγικό διάλογο με θαυμαστά αποτελέσματα στο πεδίο τών νέων γνώσεων. 4.2 Ο Δεσμευμένος Διάλογος( Gebundener Dialog ) Σε αντίθεση με τον διδακτικό διάλογο, εδώ, στην δεσμευμένη μορφή μορφή τού διαλόγου, είναι οι μαθητές αυτοί που δραστηριοποιούνται περισσότερο, είναι οι μαθητές αυτοί που ερωτούν, απευθυνόμενοι ο ένας στον άλλον και στον διδάσκοντα, είναι οι μαθητές αυτοί που, διαλεγόμενοι, επιδιώκουν να κατανοήσουν με τον δικό τους τρόπο το πρόβλημα και να το αντιμετωπίσουν επιτυχώς ή να το λύσουν. Όπως και στον διδακτικό διάλογο, έτσι και στον δεσμευμένο διάλογο η συμμετοχή τών διαλεγομένων γίνεται πάνω σε θέμα προκαθωρισμένο από τον διδάσκοντα, ο οποίος προγραμματισμένα μπορεί να το έχει επιλέξει από όλες τις περιοχές γνώσεων (ιδεολογικές, πολιτικές, ιστορικές, γεωγραφικές, μαθηματικές, κλπ). Εδώ, όμως, ο σκοπός και η διαδικασία αντιμετώπισης τού προβλήματος ή τού θέματος δεν είναι εκ τών προτέρων καθωρισμένα. Με άλλα λόγια, το αποτέλεσμα τού διαλόγου δεν είναι εκ τών προτέρων γνωστό. Οι μαθητές προσπαθούν από μόνοι τους να ανιχνεύσουν και να προσδιορίσουν το τελικό συμπέρασμα, μέσα από την ποικιλία τών απόψεων, που διατυπώνονται. Ο διδάσκων, στον δεσμευμένο διάλογο, είναι ισότιμος συνομιλητής, ο οποίος αφήνει τους ίδιους τους μαθητές να συζητούν για τους προτεινόμενους τρόπους αντιμετώπισης τού θέματος, για τις προτεινόμενες λύσεις και την ανθεκτικότητά τους, αλλά και για την εξαγωγή συμπερασμάτων. Όταν ο διδάσκων παίρνει τον λόγο, αυτό το κάνει διακριτικά και επιφυλακτικά και όταν κρίνει ότι αυτό απαιτείται από τις περιστάσεις τής στιγμής. Ετσι, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο διάλογος ανακόπτεται ή οδηγείται σε λανθασμένους δρόμους και συμπεράσματα ή ο διδάσκων εκτιμά ότι επέρχεται τέλμα στις πνευματικές δραστηριότητες τών μαθητών, τότε είναι αναγκαία η διακριτική και επιφυλακτική παρέμβαση τού διδάσκοντος, για να βοηθηθούν οι μαθητές και για να επαναδρομολογηθεί ο διάλογος. Ο δεσμευμένος διάλογος ευδοκιμεί, όταν ο κάθε συμμέτοχος ακούει με σοβαρότητα και με ενδιαφέρον τούς συνομιλητές του και όταν ο καθένας επιτρέπει στον άλλον να μιλήσει. Με άλλα λόγια, ο δεσμευμένος διάλογος απαιτεί από τούς διαλεγομένους έναν υψηλό βαθμό πειθαρχίας στούς κανόνες τού διαλόγου. Εδώ, είναι ξένη προς το πνεύμα τού διαλόγου τυχόν αποδοκιμασία τής άποψης τού άλλου.

9 Άγγελος Λιβαθινός, Διονυσία Μωραΐτη: Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ 9 Η ορθή συζήτηση για την εγκυρότητα και την ισχύ ή μή τής εκφρασμένης άποψης είναι το βασικό στοιχείο και ο πυρήνας αυτής τής μορφής διαλόγου. Στο μάθημα υπάρχουν πολυάριθμες αφορμές για την ανάπτυξη τού δεσμευμένου διαλόγου, και αυτές μπορούν να προκύψουν : α) στην αρχή τού μαθήματος, με την παρουσίαση τού προβλήματος θέματος από την διδάσκοντα, β) στο τέλος τού μαθήματος, για την κωδικοποίηση, την συγκεντροποίηση και ολοκληρωμένη παρουσίαση τών συμπερασμάτων, είτε ακόμη γ) κατά την διάρκεια τού μαθήματος, όταν προκύπτουν ατομικές γνώμες, οι οποίες μπαίνουν σε κριτικό έλεγχο όλων, με στόχο την επίτευξη αιτιολογημένων θέσεων και την επέκταση ή την εμβάθυνση τών γνώσεων. Ο δεσμευμένος διάλογος στο μάθημα, λόγω τών αλλεπάλληλων παρεμβάσεων τών συνομιλητών, με τις κρίσεις τους, τις ενστάσεις τους, τις πλάνες, τις απορρίψεις ή τις συμφωνίες, μπορεί να οδηγήσει σε μια επιστημονική αντιπαράθεση τών συνομιλητών, σε εξαντλητική ανάλυση ενός θέματος ή μπορεί να δρομολογήσει μία συνθετική πορεία παραγωγής επιστημονικών συμπερασμάτων, που αποκαλύπτουν την νέα γνώση. Η αποτελεσματικότητα του διαλόγου αυτού είναι μεγαλύτερη στην εφηβική ηλικία τών μαθητών, κατά την οποίαν ο μαθητής διαμορφώνει αποφασιστικά την προσωπικότητά του και την κοινωνική του υπόσταση. Όμως, πρέπει να καλλιεργείται με ιδιαίτερη φροντίδα και χωρίς βιασύνη από τις μικρές Τάξεις τού Δημοτικού Σχολείου, αφού, πρό πάντων από την εποχή τού H. GAUDIG ( Arbeitschule= Σχολείο Εργασίας ), ο δεσμευμένος διάλογος ισχύει ως μια από τις σπουδαιότερες μορφές μοντέρνας σχολικής εργασίας Ο Ελεύθερος Διάλογος ( Freier Dialog ) Κατά τον ελεύθερο διάλογο στο μάθημα, τον οποίον o B.Otto και ο J. KRETSCMANN στο κέντρο τού ελεύθερου ολικού μαθήματός τους έθεταν 20, το αντικείμενο-θέμα τής συζητήσεως δεν είναι εξ αρχής δεδομένο, αλλά ούτε και σταθερό κατά την διάρκεια τού μαθήματος. Αυτό μπορεί να αλλάζει κατά την εξέλιξη τού μαθήματος, ανάλογα με τα ενδιαφέροντα τών μαθητών αφού αυτό που εδώ μας ενδιαφέρει είναι, να έλθουν στην επιφάνεια τα ενδιαφέροντα και οι σκέψεις τών μαθητών εκείνη την στιγμή. Αφορμή για έναν ελεύθερο διάλογο τών μαθητών μπορεί να αποτελέσει μια πληροφορία σε οποιονδήποτε τομέα τής γνώσης είτε μια ερώτηση ενός μαθητή για μια έννοια ή για ένα θέμα από την εξωσχολική εμπειρία. Αρχίζει, τότε, ένας διάλογος μεταξύ τών μαθητών, στον οποίον ο διδάσκων μόνο παρασκηνιακά και διακριτικά συμμετέχει. Καθώς ο διάλογος εξελίσσεται, έχουμε εξωτερίκευση τών βιωμάτων τών μαθητών, ελεύθερη διατύπωση απόψεων και γνωμών, έκφραση μαθητικών ερωτήσεων, συνδυασμό και συσχέτιση των ερωτήσεων και απαντήσεων με συγγενές θέμα, γεγονότα τα οποία μπορεί να οδηγήσουν φυσιολογικά σε τροποποίηση ή αλλαγή τού θέματος τής συζητήσεως, το οποίο, βέβαια, συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με το προηγούμενο θάμα ή με το θέμα αφορμή. Στον ελεύθερο διάλογο ο διδάσκων αποφεύγει τις παρεμβάσεις του και, όσο εξελίσσεται ο διάλογος, παρακολουθεί με προσοχή και με ενδιαφέρον τήν συζήτηση, αφήνει τούς μαθητές του ελεύθερους να ρωτούν, να απαντούν, να δραστηριοποιούνται πνευματικά, να αλλάζουν θέμα συζητήσεως σχετικό με τα προηγούμενα, και να καταλήγουν στα συμπεράσματά τους. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι στον ελεύθερο διάλογο ο διδάσκων απουσιάζει τελείως και μένει απλός θεατής τών διαδραματιζομένων στην Τάξη. Αλλά, αυτός είναι που, παρακολουθώντας βήμα προς βήμα τον διάλογο των μαθητών, παρακινεί τούς μαθητές σε δραστηριότητα, τούς υποβοηθεί στις τοποθετήσεις, στις ερωτήσεις και στις απαντήσεις τους. Με άλλα λόγια, ο διδάσκων, με τις προσεκτικές και διακριτικές παρεμβάσεις του, προετοιμάζει τον δρόμο για πνευματικούς συνδυασμούς τών μαθητών και φροντίζει να επανέλθει ο διάλογος στον σωστό δρόμο και να επανασυνδεθεί με τα ουσιώδη τού θέματος, όταν εκτιμηθεί ότι κινδυνεύει να εκφυλισθεί σε φλυαρία. Εδώ, βέβαια, χρειάζεται η ιδιαίτερη φροντίδα τού διδάσκοντος ώστε, με τις 19 Όπως υποσημείωση (18 ), σελ. 422, μετάφραση δική μας, 20 Όπως υποσημείωση (18),σελ.423, μετάφραση δική μας.

10 Άγγελος Λιβαθινός, Διονυσία Μωραΐτη: Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ 10 αναγκαίες παρεμβάσεις του, να μην στενέψει διδακτικά ο διάλογος. Αν ο διάλογος στενέψει διδακτικά, τότε χάνει την γνησιότητά του, και γι αυτό ο διδάσκων πρέπει να παραμένει μεν μέλος τής διαλεγόμενης ομάδας, αλλά αποφεύγει να υποβάλλει ο ίδιος ερωτήσεις. Επειδή στον ελεύθερο διάλογο οι σκέψεις, οι απορίες, οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις τών μαθητών ακολουθούν με ρυθμό ταχύτερο από ό,τι στις άλλες μορφές διαλόγου, χρειάζεται περισσότερη προσοχή, συγκέντρωση και αντοχή για να ακούμε τον συνομιλητή μας, και γι αυτό ο διδάσκων πρέπει να φροντίζει με ιδιαίτερο τρόπο για την διατήρηση τής πειθαρχίας στους κανόνες τού διαλόγου από τήν πλευρά τών μαθητών. Η έλλειψη πειθαρχίας στον ελεύθερο διάλογο ή η τυχόν παρατεταμένη αμηχανία τών μαθητών, εξ αιτίας, επί παραδείγματι, τής μή κατανοήσεως κάποιου στοιχείου τού θέματος, μπορεί να οδηγήσουν σε τοποθετήσεις τών μαθητών, οι οποίες ή είναι ασύνδετες μεταξύ τους ή στέκονται στον αέρα και χωρίς συνοχή. Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο ενός διανοητικού χάους στην Τάξη, γεγονός που συμβάλλει στην απώλεια τής δυνατότητας αλληλοκατανοήσεως και ανθρώπινης επικοινωνίας μεταξύ τών μαθητών και οδηγεί με βεβαιότητα στην μη εξαγωγή κανενός συμπεράσματος από τον διάλογο, δηλαδή οδηγούμαστε στην αυτοκατάργηση τού διαλόγου. Σ αυτές τις περιπτώσεις αναδεικνύεται η μεγάλη αξία τής εύστοχης και έγκαιρης παρέμβασης τού διδάσκοντος, για να στρέψει την σκέψη τών μαθητών στα ουσιώδη και για να αναδομηθεί η διάλογος. Αυτή η μορφή τού διαλόγου έχει ιδιαίτερη και συχνή εφαρμογή στις μικρές κυρίως Τάξεις τού Δημοτικού Σχολείου, όταν θέλουμε να εκφρασθούν τα παιδιά ελεύθερα, αβίαστα και χαρούμενα για τα βιώματά τους, όταν θέλουμε να τα αφήσουμε ελεύθερα για να ανταλλάξουν σκέψεις και να δώσουν τήν δική τους εξήγηση για τα διάφορα φαινόμενα στην φύση ή να εκφράσουν τις απόψεις τους για διάφορες ανθρώπινες ενέργειες ή να κρίνουν διάφορα επίκαιρα γεγονότα. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι αυτή η μορφή διαλόγου δεν έχει πεδίο εφαρμογής στις μεγαλύτερες Τάξεις. Αντίθετα, αξιοποιούμε αυτήν την μορφή διαλόγου και στις μεγαλύτερες Τάξεις, όταν μας ενδιαφέρει η ελεύθερη έκφραση και τοποθέτηση τών μαθητών απέναντι σε διάφορα κοινωνικά, ιστορικά ή άλλα φαινόμενα. Ο ελεύθερος διάλογος μπορεί να εφαρμοσθεί με αφορμή πολλές διδακτικές καταστάσεις. Επειδή, όμως, δεν είναι εύκολο να εφαρμοσθεί, χρειάζεται σχετική επιδεξιότητα και ικανότητα από τον διδάσκοντα, για να καθοδηγήσει έναν τέτοιο διάλογο και να οδηγήσει, μέσω αυτού, τούς μαθητές του σε μια αποτελεσματική διαλογική συζήτηση. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Στην προσπάθειά μας να καλλιτερεύσουμε την διδακτική πράξη, να φέρουμε τους μαθητές μας σε ανθρώπινη επικοινωνία και συνάντηση, να τους βοηθήσουμε, ώστε να αξιοποιήσουν δικές τους εμπειρίες και γνώσεις για να προσεγγίσουν νέες έννοιες και αξίες: στην προσπάθειά μας να καλλιεργήσουμε στους μαθητές μας την κριτική και αυτόνομη σκέψη, να τους βοηθήσουμε στην πνευματική, κοινωνική και ψυχολογική τους ανάπτυξη: στην προσπάθειά μας να τους βοηθήσουμε να μάθουν να διαλέγονται με τον συνάνθρωπο για τις καθημερινές πνευματικές τους αναζητήσεις, να μάθουν να διαλέγονται με τον πλησίον τους για την αναζήτηση τής αλήθειας με γόνιμο και παραγωγικό τρόπο: για όλα αυτά ο διάλογος στο μάθημα είναι ένα ισχυρότατο εργαλείο. Και γι αυτό πρέπει να αξιοποιείται από τον διδάσκοντα σε κάθε κατάλληλη στιγμή. Άλλωστε, η ίδια η ανθρώπινη ζωή δεν είναι άλλο, παρά ένας διαρκή ανθρώπινος διάλογος, και, όπως σημειώνει ο MARTIN BUBER, αυτή η εύθραστη ζωή ανάμεσα στην γέννηση και στον θάνατο, μπορεί πραγματικά να εκπληρωθεί, εάν αυτή είναι ένας διάλογος. 21 Βιβλιογραφία: 1. NETZER,HANS : Erziehungslehre, Verlag Julius Kling Hardt, Bad Hellbrunn /Obb. 9 Auflage ΠΛΑΤΩΝΟΣ Διάλογοι ( Θεαίτητος, Μένων ) 3. SCHEUERL,HANS : Der Dialog in Erziehung und Unterricht στο Einführung in pädagogisches Sehen und Denken Verlag R.Piper und Co. München Όπως υποσημείωση (14 ), σελ. 64, μετάφραση δική μας.

11 Άγγελος Λιβαθινός, Διονυσία Μωραΐτη: Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ HERDER VERLAG K.G.: Lexikon der Pädagogik, Neue Ausgabe, 2er Band, Freiburg in Breisgrau PÄNDL K. KONRAD / WACKER, KURT : Schulpraxis. Ein pädagogischer und schulrechtlicher Ratgeber. Ausgabe für B-W, Ernst Klett Verlag. 1e Auflage 1967,Stuttgart. 6. SCHORB O. ALFONS : 160 Stichworte zum Unterricht, Verlag F. Kamp, Bochum, 11. Auflage HERIBERT, HEINRICHS : Didaktik und Dramaturgie (Brennpunkte neuzeitlicher Didaktik/2). Band 2, praktische Pädagogik, 11. Auflage, Verlag F. Kamp, Bochum, GROOTHOFF,HANS-HERMANS und STALLMAN, MARTIN, Neues pädagogisches Lexikon, Kreutz-Verlag, Stuttgart MEYER,ERNST : Grundunterricht,Grundlegung und Beispiel,Ernst Wunderlich Verlagsbuchhandlung, 6. Auflage 1972 Oberursel / Taunus. Περιεχόμενα -Εισαγωγή..... σελ. 1 -Ο διάλογος ως μορφή τής ανθρώπινης επικοινωνίας και δράσης σελ. 1 -Ο διάλογος στο μάθημα και η σημασία του...σελ. 2 -Προϋποθέσεις, χαρακτηριστικά και καθοδήγηση τού διαλόγου στο μάθημα. σελ. 4 -Μορφές τού διαλόγου στο μάθημα...σελ. 7 -Ο διδακτικός διάλογος ( Lehrdialog ).... σελ. 7 -Ο δεσμευμένος διάλογος ( Gebundener Dialog )...σελ. 8 -O ελεύθερος διάλογος ( Freier Dialog ),...σελ. 9 -Επίλογος...σελ. 10 -Βιβλιογραφία...σελ

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Αφηγηματική προσέγγιση: Αποτελεί τη βασική μορφή των δασκαλοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας. Ο δάσκαλος δίνει τις πληροφορίες, ενώ οι μαθητές του παρακολουθούν μένοντας αμέτοχοι και κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Ο ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Ο ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Δρ Κορρές Κωνσταντίνος Θεωρίες μάθησης Ευνοϊκές συνθήκες για τη μάθηση Μέθοδοι διδασκαλίας Διδακτικές προσεγγίσεις (Ι) Συμπεριφορικές Θεωρίες μάθησης Για τους εκπροσώπους της Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ o Ηγνωστική σύνδεση Η γνωστική σύνδεση, σύμφωνα με τον Ausebel, διαδραματίζει βασικότατο ρόλο στη διαδικασία της ουσιαστικής μάθησης, ηοποία σημαίνει τη διαδικασία σύνδεσης των νέων

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ Συντάκτης: Eπιστημονική ομάδα εισηγητών 1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ 1. Μάθηση είναι μια διαδικασία κατά την οποία: Α) Η συμπεριφορά του ατόμου δεν μεταβάλλεται Β) Η συμπεριφορά του ατόμου τροποποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό λογισμικό: Αβάκιο Χελωνόκοσμος Δραστηριότητα 1: «Διερευνώντας τα παραλληλόγραμμα»

Εκπαιδευτικό λογισμικό: Αβάκιο Χελωνόκοσμος Δραστηριότητα 1: «Διερευνώντας τα παραλληλόγραμμα» Εκπαιδευτικό λογισμικό: Αβάκιο Χελωνόκοσμος Δραστηριότητα 1: «Διερευνώντας τα παραλληλόγραμμα» Φύλλο δασκάλου 1.1 Ένταξη δραστηριότητας στο πρόγραμμα σπουδών Τάξη: Ε και ΣΤ Δημοτικού. Γνωστικά αντικείμενα:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Καζαμπάκα 8 - ΚΑΡΔΙΤΣΑ Τηλ. 24410-21130 - Fax 24410-73999 info@e-sl.gr ΓΕΝΙΚΑ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ

Καζαμπάκα 8 - ΚΑΡΔΙΤΣΑ Τηλ. 24410-21130 - Fax 24410-73999 info@e-sl.gr ΓΕΝΙΚΑ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΓΕΝΙΚΑ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ 1. Μερικοί μαθητές στην τάξη σας αποστρέφονται και περιθωριοποιούν έναν αλλοδαπό συμμαθητή. Ποιά από τις παρακάτω ενέργειες επιλέγετε προκειμένου να βοηθήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

2. Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι

2. Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι ¾ Αναλυτικά Προγράμματα ή Προγράμματα Σπουδών ¾ Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι ¾ Τι είναι σχέδιο μαθήματος, Τι περιλαμβάνει ένα σχέδιο μαθήματος ¾ Μορφές σχεδίων μαθήματος ¾ Διδακτικές τεχνικές,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Κέντρο και άξονας αυτών των μεθόδων διδασκαλίας είναι ο δάσκαλος. Αυτός είναι η αυθεντία μέσα στην τάξη που καθοδηγεί και προσφέρει. Γι αυτό οι μέθοδοι αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ. ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 60%)

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ. ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 60%) ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος: ΠΕ 70 ΔΑΣΚΑΛΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Ειδική Διδακτική και Παιδαγωγικά Γενική

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Ε Δημοτικού

Μαθηματικά Ε Δημοτικού Μαθηματικά Ε Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης 2014 Πέτρος Κλιάπης 12η Περιφέρεια Θεσσαλονίκης Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Γ Βότσης Ευστάθιος Γιαζιτσής Παντελής Σπαής Αλέξανδρος Τάτσης Γεώργιος Προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αρχάριοι προγραμματιστές Εισαγωγή Προβλήματα Δυσκολίες Διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στοιχεία εκπαιδευτικού Ονοματεπώνυμο: Μαρκαντωνάτος Δημήτρης Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Ειδικότητα: Φιλόλογος E-mail: dmark@acn.gr, dmark@sch.gr Τίτλος μαθήματος: Οι θεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Τι είναι Αναλυτικό Πρόγραμμα; Τι είναι οι σκοποί; Τι είναι ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ; Τι είναι τα περιεχόμενα; Τι είναι η μεθόδευση; Πως συνδέονται αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Ο διάλογος ανάπτυξης των εργαζοµένων είναι µέρος της επιλεγµένης µεθοδολογίας για την υλοποίηση της πλήρους χαρτογράφησης της συσσωρευµένης γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ α) Αρχαία Ελληνική Γραμματεία: Λυσία, Υπέρ Μαντιθέου. Θα διδάσκεται επί μία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014

Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014 1 Συνάντηση με εκπαιδευτικούς εσπερινών Γυμνασίων - Λυκείων

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΜΑΣ: Στο Γυμνάσιο γίνεται η πρώτη και καθοριστικής σημασίας επαφή των μαθητών με τα Αρχαία Ελληνικά Στο Γυμνάσιο πρέπει να καταφέρουμε να

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS)

Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS) Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS) «Κάθε συνηθισμένο παιδί είναι ικανό για ασυνήθιστα κατορθώματα» (Τζ. Ρόουλινγκ) «Όλοι οι μαθητές πρέπει να βιώνουν μια εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ : ΝΤΟΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ : ΝΤΟΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΗΣ Τεχνολογία Γ! τάξης γυμνασίου Οργάνωση και προγραμματισμός μεθόδου «ΕΡΕΥΝΑ & ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΣ» ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ : ΝΤΟΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΗΣ Προβληματισμοί στο ξεκίνημα της χρονιάς. Η υποδομή του σχολείου μου πως μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Δρ. Χαράλαμπος Μουζάκης Διδάσκων Π.Δ.407/80 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στόχοι ενότητας Το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή των ρόλων και καθηκόντων

Περιγραφή των ρόλων και καθηκόντων ΧV Περιγραφή των ρόλων και καθηκόντων O ρόλος και οι αρμοδιότητες του Διευθυντή Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης Τηρουμένων των σχεδίων υπηρεσίας, ο Διευθυντής του σχολείου έχει τη γενική ευθύνη για την

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις;

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Σεμινάρια ΕΚΔΔΑ 2009-10 ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ στον χώρο της Υγείας Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Εάν τις διαχειριστούμε όπως συνήθως, μπορεί να: Οδηγήσουν σε προσωπικές αντιπάθειες Διαταράξουν/

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέγω. Saint-Paul ΜΑΘΗΤΙΚΟΙ ΟΜΙΛΟΙ ΔΡΑΣΗΣ & ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ. σχολικό έτος 2014-15

Επιλέγω. Saint-Paul ΜΑΘΗΤΙΚΟΙ ΟΜΙΛΟΙ ΔΡΑΣΗΣ & ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ. σχολικό έτος 2014-15 Επιλέγω Saint-Paul ΜΑΘΗΤΙΚΟΙ ΟΜΙΛΟΙ ΔΡΑΣΗΣ & ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ Τμήματα Εμπέδωσης σχολικό έτος 2014-15 Η πολύχρονη εκπαιδευτική εμπειρία των εκπαιδευτηρίων Saint-Paul έχει επενδύσει στη διάπλαση μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Β Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης

Μαθηματικά Β Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Μαθηματικά Β Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Ο μαθητής σε μια σύγχρονη τάξη μαθηματικών: Δεν αντιμετωπίζεται ως αποδέκτης μαθηματικών πληροφοριών, αλλά κατασκευάζει δυναμικά τη μαθηματική γνώση μέσα από κατάλληλα

Διαβάστε περισσότερα