Ο πολιτικός λόγος στη σύγχρονη Ελλάδα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο πολιτικός λόγος στη σύγχρονη Ελλάδα"

Transcript

1 Κείµενα Εργασίας, αρ. 1 Κύρκος Δοξιάδης Ο πολιτικός λόγος στη σύγχρονη Ελλάδα Ιούνιος 2013

2 Κύρκος Δοξιάδης Ο πολιτικός λόγος στη σύγχρονη Ελλάδα Στη σύγχρονη Ελλάδα δεν έχει ξεσπάσει εµφύλιος πόλεµος ακόµα τουλάχιστον. Δεν έχουµε δύο αντίπαλους στρατούς που µάχονται µε µαζικούς σκοτωµούς και τα συναφή επακόλουθα. Η κοινωνία όµως, µαζί µε τις πολιτικές δυνάµεις που την εκφράζουν, είναι µοιρασµένη στα δύο. Πόλεµος όχι - πόλωση όµως ναι, υπάρχει. Στο πλαίσιο λοιπόν της πόλωσης, δεν θα ήταν υπερβολικό να δεχτούµε ότι στη σφαίρα του (πολιτικού) λόγου ο (εµφύλιος) πόλεµος έχει ήδη αρχίσει. Δύσκολα θα µπορούσε κάποιος να µας επικρίνει για αυθαιρεσία στη µεταφορική χρήση της λέξης «πόλεµος». Αρκεί να σκεφτούµε τον παµπάλαιο όρο «πολεµική», που σηµαίνει ακριβώς την έντονη αντιπαράθεση στο πεδίο του λόγου. Πέραν αυτού όµως, µε ενδιαφέρει εδώ µια σύνδεση µεταξύ «πολέµου» και «πολιτικού λόγου» που είναι όχι τόσο µεταφορική -ή παροµοιαστική- όσο µετωνυµική - δηλαδή συνδυαστική. Αναφέροµαι σ ένα είδος λόγου που κατ εξοχήν (αν και όχι αποκλειστικά) συνδυάζεται µε τον πόλεµο, και που στη σύγχρονη Ελλάδα χαρακτηρίζει πλέον κατά κόρον την εκφορά του πολιτικού λόγου ήτοι στην προπαγάνδα. Θα διακινδυνεύσω µια αναλογία εύκολη, αλλά ίσως χρήσιµη. Η πασίγνωστη ρήση του Clausewitz είναι: «Ο πόλεµος είναι η συνέχιση της πολιτικής µε άλλα µέσα.» 1 Ας πούµε εµείς λοιπόν: «Η προπαγάνδα είναι η συνέχιση του πολιτικού λόγου µε άλλα µέσα.» Τα «άλλα µέσα» στην περίπτωση του πολέµου σε σχέση µε * Καθηγητής, Τµήµα Πολιτικής Επιστήµης & Δηµόσιας Διοίκησης, ΕΚΠΑ. ** Το κείµενο στηρίζεται σε εισήγηση του συγγραφέα σε ηµερίδα της Ελληνικής Εταιρείας Πολιτικής Επιστήµης που έγινε στις µε θέµα «Όψεις του κοµµατικού φαινοµένου και του κοµµατικού ανταγωνισµού». 1 Carl von Clausewitz, On war, Harmondsworth: Penguin Books, 1968, σ

3 την πολιτική είναι βέβαια η οργανωµένη και συστηµατική βία. 2 Και τολµώ να πω ότι τα ίδια «άλλα µέσα» ισχύουν και για την προπαγάνδα σε σχέση µε τον πολιτικό λόγο. Πριν όµως δούµε τι σηµαίνει «οργανωµένη και συστηµατική βία» στην περίπτωση της προπαγάνδας, ας πούµε δυο λόγια για τη σηµασία της στην περίπτωση του ίδιου του πολέµου. Από τη σκοπιά της κοινωνικής και πολιτικής θεωρίας, η βία του πολέµου, οσοδήποτε καταστροφική, δεν θα έπρεπε να ταυτίζεται αποκλειστικά µε την καταστολή και τον αφανισµό. Τουλάχιστον όσον αφορά τη στοχοθεσία της που δεν απέχει πάντα από τα πραγµατικά αποτελέσµατα-, η βία του πολέµου είναι και παραγωγική. Ο όρος «παραγωγική» φαίνεται εξωφρενικός αν του προσδώσουµε κάποιο αξιακά θετικό περιεχόµενο. Κάτι τέτοιο όµως δεν είναι απαραίτητο και η παραγωγή της δυστυχίας παραγωγή είναι. Πιο συγκεκριµένα, ο πόλεµος (έχει ως στόχο να) παράγει: νίκες, κτήσεις νέων εδαφών ή διατήρηση παλαιών, απόκτηση εξουσίας επί άλλων πληθυσµών ή υπεράσπιση οικείων. Υπ αυτή την έννοια, η πολεµική βία, παρ ότι πιο µαζικά καταστροφική, είναι και πιο παραγωγική από τη βία της αστυνοµίας, στο βαθµό που η δεύτερη στοχεύει µόνο στην καταστολή (πράγµα επίσης πολύ συζητήσιµο αλλά ας µην υπεισέλθουµε και σε αυτό). Ας έρθουµε τώρα στη διερεύνηση της σηµασίας της οργανωµένης και συστηµατικής βίας στην περίπτωση της προπαγάνδας. Μια πρώτη πιθανή ένσταση θα υπήρχε ως προς τη νοµιµότητα της χρήσης του όρου «βία» στην προπαγάνδα ή στον πολιτικό λόγο ή στο λόγο εν γένει, δεδοµένου ότι η βία, κατ αρχάς τουλάχιστον, αναφέρεται σε κάτι σωµατικό ή έστω υλικό. Υπάρχει βέβαια ο όρος «συµβολική βία», αλλά ας είµαστε λίγο πιο συγκεκριµένοι. Μπορούµε να εντοπίσουµε τη δυνατότητα βίας στο λόγο µε τουλάχιστον τρεις διαφορετικούς τρόπους, χωρίς να 2 Στο ίδιο, σ

4 χρειαστεί να διευρύνουµε τη σηµασία της τόσο ώστε να αποµακρυνθούµε υπερβολικά από την έννοια της υλικότητας ή σωµατικότητάς της. Ο πρώτος τρόπος έχει να κάνει µε το ότι ο λόγος έχει τη δική του απαραίτητη- υλική διάσταση. Για να έρθουµε κατ ευθείαν στο ζήτηµα της υλικής ή σωµατικής- βίας, αν φιµώσεις κάποιον, ή αν του αφαιρέσεις το λόγο σε µια συζήτηση, του αφαιρείς την υλική δυνατότητα να αρθρώσει λόγο. Ακόµη, το κάψιµο των βιβλίων από τους ναζί, πέρα από τη συµβολική σηµασία της πράξης, είχε και µια άµεση υλική συνέπεια δεν µπορείς να διαβάσεις ένα καµένο βιβλίο. Ο δεύτερος τρόπος είναι ότι ο λόγος πάρα πολύ συχνά συνδέεται µε συναισθήµατα. Η άσκηση βίας σε αυτή την περίπτωση δεν είναι όντως υλική ή σωµατική, αλλά αυτό που έχει σηµασία είναι ότι συχνά βιώνεται ως τέτοια η µεταφορική φράση: «τα λόγια του µε πλήγωσαν» είναι αποκαλυπτική ως προς αυτό. Ο τρίτος τρόπος έχει να κάνει µε το ότι ο λόγος, εκτός του ότι έχει ο ίδιος την υλική του διάσταση, κατά κανόνα αναφέρεται σε υλικά αντικείµενα είτε στην ίδια την υλική πραγµατικότητα είτε σε άλλους λόγους που έχουν όµως κι αυτοί την υλική τους διάσταση. Όταν λοιπόν κάποιος λόγος παραποιεί ή διαστρεβλώνει ή αποκρύπτει την πραγµατικότητα ή κάποιους άλλους λόγους, η βία που ασκείται έχει και πάλι µια σαφέστατα υλική ιδιότητα. Τα παραπάνω επιχειρήµατα υπέρ της υλικότητας της βίας στην περίπτωση του λόγου δεν αποσκοπούν βέβαια στο να πείσουν ότι η βία της προπαγάνδας µπορεί να συγκριθεί µε την πολεµική βία ως προς την οδυνηρότητά της ή την καταστροφικότητα των συνεπειών της. Ο όρος «βία» εδώ χρησιµοποιείται µε καθαρά αναλυτικό σκοπό: προκειµένου να καταδειχθεί η ιδιαιτερότητα της προπαγάνδας σε σχέση µε άλλα είδη πολιτικού λόγου. 4

5 Έχοντας κάνει αυτή τη διευκρίνιση, νοµίζω ότι µπορούµε να προχωρήσουµε στη διερεύνηση της αναλογίας µεταξύ πολεµικής και προπαγανδιστικής βίας, και να προτείνουµε ότι και στην προπαγάνδα έχουµε να κάνουµε µε παραγωγική βία. Λαµβάνοντας υπ όψη και ό,τι επισηµάνθηκε πιο πάνω ως προς το σε τι συνίσταται η υλικότητα της βίας στο λόγο, πιστεύω ότι µπορούµε να εντοπίσουµε πού ακριβώς έγκειται η παραγωγικότητά της. Πρώτα απ όλα, η προπαγανδιστική βία είναι παραγωγική, και όχι κατασταλτική, κατά το ότι διακρίνεται σαφέστατα από τη λογοκρισία - υπό την έννοια ακριβώς ότι η λογοκρισία θα µπορούσε να οριστεί ως η καταστολή του λόγου. Η προπαγάνδα δεν καταστέλλει το λόγο, αντιθέτως, παράγει διαρκώς νέους λόγους. Δεύτερον, η βία της προπαγάνδας δεν είναι λεκτική βία - δεν είναι η βία που προξενούν κάποιες λέξεις ή εκφράσεις από µόνες τους και που συνίσταται στο να πληγεί συναισθηµατικά, να προσβληθεί ή να εξευτελιστεί ο αντίπαλος (προσβολές, βρισιές, καυστικά σχόλια και τα συναφή). Η βία της προπαγάνδας δεν αφορά τόσο την ίδια τη γλώσσα όσο τη σχέση της γλώσσας µε τα πράγµατα - µ άλλα λόγια, αφορά την ιδιότητα που κυρίως διακρίνει τον λόγο από τη («σκέτη») γλώσσα: την ιδιότητα της αναφορικότητας. Η βία στην προπαγάνδα είναι η βία που ασκεί ο λόγος πάνω στα πράγµατα - πάνω στα αναφερόµενά του: είτε πρόκειται για την υλική πραγµατικότητα είτε για άλλους λόγους. Και σε αυτήν ακριβώς τη σχέση, στη σχέση του λόγου µε τα αναφερόµενα, είναι που φαίνεται η παραγωγικότητα της προπαγανδιστικής βίας. Όπως ήδη είπαµε, η προπαγάνδα διακρίνεται από τη λογοκρισία κατά το ότι δεν καταστέλλει τα λόγια των άλλων ή την πραγµατικότητα, δεν αποκρύπτει ούτε αποσιωπά. Σε παλαιότερες εποχές, που η πρόσβαση στην απλή πληροφορία δεν ήταν τόσο εύκολη όσο τώρα, που βρισκόµαστε στην εποχή της ραγδαίας ανάπτυξης των ΜΜΕ και του διαδίκτυου, 5

6 η προπαγάνδα, ιδίως σε περιπτώσεις πραγµατικού πολέµου ή δικτατορίας, όπου η σφαιρική πληροφόρηση καθίστατο ακόµη δυσχερέστερη, λειτουργούσε εν µέρει- και ως λογοκρισία, υπό την έννοια ότι συχνά στηριζόταν σε µια επιλεκτική απόκρυψη της πραγµατικότητας ή των λόγων του αντιπάλου και κατά συνέπεια, εν µέρει όµως, επαναλαµβάνω, η προπαγανδιστική βία ήταν σε αυτές τις περιπτώσεις κατασταλτική. Ούτως ή άλλως όµως, η ουσία της προπαγάνδας δεν είναι εκεί. Η βία που ασκεί η προπαγάνδα πάνω στα πράγµατα, πάνω στα αναφερόµενά της, είναι κυρίως παραγωγική, υπό την έννοια ότι αυτό που κυρίως κάνει η προπαγάνδα είναι ότι επεµβαίνει (βίαια) στην πραγµατικότητα όχι για την αφανίσει ή για να την αποκρύψει αλλά για να την µεταλλάξει δηµιουργικά. Η βία του προπαγανδιστή θα µπορούσε να παροµοιαστεί µε τη βία του πλαστικού χειρούργου ο πλαστικός χειρούργος δεν εξαφανίζει το πρόσωπο που χειρουργεί, απλώς το κάνει «αγνώριστο»: πιο «ευειδές» (και αυτό το τελευταίο προφανώς έχει να κάνει µε το ότι στην πλαστική χειρουργική επέµβαση η «βία» που υφίσταται το πρόσωπο που χειρουργείται συνήθως ασκείται µε τη συναίνεση του ενδιαφεροµένου, πράγµα που δεν ισχύει µε τα άτοµα ή τις οµάδες που οι πράξεις ή τα λόγια τους υφίστανται τη βίαιη δηµιουργική επέµβαση του προπαγανδιστή). Έχοντας αυτά κατά νου περί προπαγάνδας γενικά, ας δούµε τώρα πώς αυτή ασκείται στο πλαίσιο του πολιτικού λόγου στη σύγχρονη Ελλάδα. Είπα πριν ότι µπορεί να µην έχουµε (εµφύλιο) πόλεµο, η πόλωση όµως της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας είναι τέτοια που µας επιτρέπει να διακρίνουµε συνθήκες πολέµου στη σφαίρα του πολιτικού λόγου, δηλαδή συνθήκες προπαγανδιστικής βίας. Είναι νοµίζω γενικά αποδεκτό ότι η πόλωση στη σηµερινή ελληνική κοινωνία και πολιτική είναι πρωτοφανής για τα δεδοµένα της µεταδικτατορικής περιόδου. Οι οξύτατες πολιτικές αντιπαραθέσεις µεταξύ των πρώην δύο µεγάλων κοµµάτων 6

7 περιορίζονταν κατά µέγα µέρος στο κοµµατικό επίπεδο δεν είχαν προσλάβει τον βαθύτατα ταξικό και ευρύτερα κοινωνικό χαρακτήρα της σηµερινής σύγκρουσης. Και αυτό για δύο κυρίως λόγους: πρώτον, οι ίδιες οι ταξικές αντιθέσεις δεν είχαν οξυνθεί τόσο πολύ όσο στη µνηµονιακή περίοδο που διανύουµε τώρα, και δεύτερον, οι ταξικές εκπροσωπήσεις των τότε δύο µεγάλων κοµµάτων δεν ήταν τόσο αβυσσαλέα αντιθετικές δεδοµένης της πολυσυλλεκτικότητας και των δύο, ιδίως του ΠΑΣΟΚ. Η σηµερινή πόλωση θα µπορούσε να συγκριθεί µόνο µε τη δικτατορική και προδικτατορική περίοδο. Στην οποία, χωρίς να υπάρχει ούτε και τότε- άµεση κατάσταση πολέµου, υπήρχε παρ όλα αυτά µια έµµεση πολεµική κατάσταση, µε δύο αλληλοσυνδεόµενους τρόπους: δια µέσου του διεθνούς περιβάλλοντος του ψυχρού πολέµου, και δια µέσου της κοινωνικής και πολιτικής µνήµης του µόλις προηγηθέντος ελληνικού εµφυλίου. Κατά συνέπεια, στη σφαίρα του τότε πολιτικού λόγου, υπήρχαν και συνθήκες προπαγάνδας. Ας επιχειρήσουµε λοιπόν µια συγκριτική προσέγγιση της προπαγάνδας της τότε πόλωσης και εκείνης της τωρινής. Κατ αρχάς και στις δύο περιόδους, τότε και τώρα, υπήρχαν και υπάρχουν συνθήκες κυριαρχίας - κοινωνικής, ταξικής, πολιτικής. Αντίστοιχη κυριαρχία υπήρχε και υπάρχει και στη σφαίρα του πολιτικού λόγου. Και για τις δύο περιόδους λοιπόν θα αναφερθώ στον κυρίαρχο πολιτικό λόγο - που σηµαίνει ότι δεν θα ασχοληθώ µε τον πολιτικό λόγο της Αριστεράς, ούτε της τότε ούτε της τώρα. Δεδοµένου ότι πρόκειται για κριτική ανάλυση και θεώρηση, όχι για απλή θεωρητική ή αναλυτική καταγραφή του πολιτικού λόγου, προφανώς και θα µπορούσε κάποιος να µε εγκαλέσει για µεροληψία. Το µόνο που θα είχα να απαντήσω είναι ότι «επιφυλάσσοµαι» να ασχοληθώ (κριτικά, εννοείται) µε τον πολιτικό λόγο της 7

8 Αριστεράς κάποια άλλη στιγµή. Ίσως θα είχε ουσιαστικότερο νόηµα µια τέτοια ενασχόληση αν κάποτε η Αριστερά καταστεί κυρίαρχη. 3 Η πρώτη οµοιότητα, που προκύπτει από τη σύγκριση µεταξύ των δύο περιόδων όσον αφορά τον κυρίαρχο πολιτικό λόγο, είναι ότι αυτός ο τελευταίος και στη µια και στην άλλη περίπτωση έτεινε και τείνει να σχηµατοποιεί την πόλωση σε ένα δίπολο, κάθε σκέλος του οποίου προσκτάται ένα εντονότατα θετικό ή αρνητικό αξιακό πρόσηµο. Έτσι, στη µετεµφυλιακή και ψυχροπολεµική περίοδο το θετικό σκέλος ήταν η «εθνικοφροσύνη» και το αρνητικό ο «κοµµουνισµός», ενώ τώρα, στη µνηµονιακή περίοδο, το θετικό είναι ο «εκσυγχρονισµός» και η «ευρωπαϊκή προοπτική» και το αρνητικό ο «λαϊκισµός» και ο «αντιευρωπαϊσµός». Ήδη όµως, από αυτή την (δοµική) οµοιότητα, αρχίζουν να διαφαίνονται οι τεράστιες διαφορές µεταξύ των δύο περιόδων. Τουλάχιστον ως προς τα θετικά σκέλη, δηλαδή µεταξύ «εθνικοφροσύνης» αφ ενός και «εκσυγχρονισµού» και «ευρωπαϊκής προοπτικής» αφ ετέρου, δεν έχουµε να κάνουµε µε απλή διαφορά αλλά µε σχεδόν αντίθεση. Προφανώς αυτό δεν είναι παρά µία ακόµα ένδειξη των πολλαχώς διαφορετικών γενικότερων κοινωνικο-πολιτικών συνθηκών, η συγκριτική διερεύνηση των οποίων υπερβαίνει τους στόχους του παρόντος κειµένου. Δεδοµένων όµως των πασιφανών διαφορών, µια συγκριτική προσέγγιση των εν λόγω διπόλων στη σφαίρα του πολιτικού λόγου είναι εφικτή και µπορεί να αποβεί χρήσιµη, αν αυτά εξεταστούν το καθένα ως προς την προπαγανδιστική του αποτελεσµατικότητα. Πρώτα απ όλα δυο λόγια ως προς τη διαφορά µεταξύ των θετικών σκελών. Από την πτώση της δικτατορίας κι έπειτα, η λέξη «εθνικοφροσύνη» έχει καταστεί 3 Με την κριτική ανάλυση του παρελθόντος πολιτικού λόγου της Αριστεράς έχω ασχοληθεί κατ επανάληψη. Βλ. ιδίως: Κύρκος Δοξιάδης, «Η ιδεολογία στη µεταπολεµική Ελλάδα», Λεβιάθαν, τεύχος 13, 1993, σ , Εθνικισµός, ιδεολογία, µέσα µαζικής επικοινωνίας, Αθήνα: Πλέθρον, 1995, σ , «Εθνικόφρων διχασµός και εθνική συσπείρωση: Η διπλή ιδεολογική αποτυχία της δικτατορίας», στο: Γιάννα Αθανασάτου, Άλκης Ρήγος και Σεραφείµ Σεφεριάδης (επιµ.), Η δικτατορία : Πολιτικές πρακτικές - ιδεολογικός λόγος - αντίσταση, Αθήνα: Καστανιώτης, 1999, σ

9 ταυτόσηµη µε την οπισθοδρόµηση, την ακροδεξιά και τη χούντα. Γι αυτό και πρώτος ο ίδιος ο (µεταδικτατορικός) κυρίαρχος πολιτικός λόγος φρόντισε επιµελέστατα να απαλλαγεί πλήρως από αυτήν. Στο σύγχρονο µνηµονιακό πολιτικό λόγο όµως, ούτε κάποια άλλη, οποιαδήποτε, παραλλαγή του «εθνικού» ιδεολογήµατος θα µπορούσε να ταιριάξει πειστικά µε το «εκσυγχρονιστικό» και «φιλευρωπαϊκό» περιεχόµενό του. Εκτός ίσως από το επιχείρηµα ότι όλα γίνονται «για τη σωτηρία της πατρίδας» - αυτό όµως από µόνο του δεν είναι πιστευτό: προϋποθέτει να έχει πειστεί πρώτα κάποιος για τη βιωσιµότητα, ή έστω τη µη-καταστροφικότητα των µνηµονίων. Προς µεγάλη του απογοήτευση ο Αντώνης Σαµαράς, ο τωρινός πρωθυπουργός και πάλαι ποτέ πρωτεργάτης της αναβίωσης ενός ακραιφνούς εθνικιστικού λόγου στη µεταδικτατορική Ελλάδα, είναι αναγκασµένος εκ των πραγµάτων να παραχωρεί κατά µέγα µέρος στην αντιµνηµονιακή πλευρά το πεδίο της πολιτικής εκµετάλλευσης των κάθε είδους εθνικών ιδεωδών. Βέβαια, όπως είχα υποστηρίξει σε κείµενό µου πριν πάρα πολλά χρόνια, 4 ούτε η «εθνικοφροσύνη» είχε κατορθώσει να εκµεταλλευτεί τα εθνικά ιδεώδη που υποτίθεται ότι προέβαλλε, διότι ήταν µια ιδεολογία εκ γενετής διχαστική και χωρίς αληθινό θετικό περιεχόµενο. Φαίνεται όµως ότι και ο σηµερινός κυρίαρχος πολιτικός λόγος συναντά παρόµοιο πρόβληµα µε την «εθνικοφροσύνη», ακόµη και ως προς τα ιδεώδη που την έχουν αντικαταστήσει στην «καλή» πλευρά του διπόλου. Είναι ηλίου φαεινότερον ότι το συγκεκριµένο εννοιολογικό περιεχόµενο των όρων «εκσυγχρονισµός» και «ευρωπαϊσµός» δια των οποίων αυτοπροβάλλονται οι µνηµονιακές δυνάµεις είναι οι ιδέες και τα αξιακά προτάγµατα του νεοφιλελευθερισµού. Στην Ελλάδα της κρίσης και της λιτότητας αυτά από µόνα τους πλέον δεν είναι ικανά να πείσουν κανέναν ούτε καν τους πολιτικούς που ασκούν 4 Δοξιάδης, «Η ιδεολογία στη µεταπολεµική Ελλάδα», σ

10 πολιτική στηριζόµενοι σε αυτά. Ακόµη και αν δεχτούµε ότι στις καλές εποχές του ο νεοφιλελευθερισµός µπορεί να λειτουργήσει ενοποιητικά και αποτελεσµατικά, προβάλλοντας πειστικά ένα πρότυπο υγιούς και θεµιτού ανταγωνισµού που επιτρέπει να αµείβονται οι ικανότεροι και να επικρατεί η αξιοκρατία, στη σύγχρονη Ελλάδα της µαζικής εξαθλίωσης αυτό το πρότυπο ανταγωνισµού έχει εκφυλιστεί σε µια κατάσταση «ο σώζων εαυτόν σωθήτω». Όπως λοιπόν στην περίπτωση της «εθνικοφροσύνης», η προπαγανδιστική αποτελεσµατικότητα του σηµερινού κυρίαρχου πολιτικού λόγου κρίνεται κατά κύριο λόγο στο πεδίο της αρνητικής στοχοθεσίας του: στο κατά πόσο είναι ικανός να πείσει ότι ο αντίπαλος είναι όντως χειρότερος. Η αντικοµµουνιστική προπαγάνδα της «εθνικοφροσύνης» µπορεί να µην έπειθε κανέναν εκτός απ τους ήδη «εθνικόφρονες», αλλά είχε ένα πολύ ισχυρό όπλο µε το µέρος της: το νόµο του µετεµφυλιακού κράτους, σύµφωνα µε τον οποίο ο κοµµουνισµός ήταν παράνοµος. Η κατηγορία ότι κάποιος είναι «κοµµουνιστής», αν αποδεικνυόταν (αν δηλαδή µπορούσε να αποδειχτεί ότι κάποιος ήταν µέλος του παράνοµου- Κοµµουνιστικού Κόµµατος), αρκούσε για να µπει κάποιος φυλακή. Για την «εθνικοφροσύνη» εποµένως, θα µπορούσαµε να πούµε ότι η βία της ως προπαγανδιστική βία δεν ήταν απαραίτητο να είναι αποτελεσµατική, δεδοµένου ότι, ως ιδεολογία της καταστολής, είχε ως άµεσο στήριγµά της την ίδια τη βία της θεσµικής και αστυνοµικής καταστολής του αντικοµµουνιστικού µετεµφυλιακού κράτους. Στη σύγχρονη Ελλάδα, ακόµα τουλάχιστον, δεν ισχύει απλώς ότι το Κοµµουνιστικό Κόµµα είναι καθ όλα νόµιµο. Από τη µεταπολίτευση κι έπειτα έχει πλήρως απονοµιµοποιηθεί και αξιακά η χρήση της λέξης «κοµµουνιστής» ως «ρετσινιά» - περίπου στον ίδιο βαθµό µε την απονοµιµοποίηση της λέξης «εθνικόφρων» ως χαρακτηρισµού µε αξιακά θετικό πρόσηµο. Ακόµα και δεξιοί 10

11 πολιτικοί ή σχολιογράφοι, επισήµως τουλάχιστον, ακόµα και αν αντλούν από τις παραδοσιακές θεµατικές της αντικοµµουνιστικής προπαγάνδας για να επιτεθούν στον ΣΥΡΙΖΑ ή στην Αριστερά γενικότερα, αποφεύγουν να χρησιµοποιούν τον όρο «κοµµουνισµός» απαξιωτικά. Προτιµούν τον όρο «σταλινισµός» - είτε ευθέως, κατονοµάζοντας τους ΣΥΡΙΖΑίους ως «σταλινικούς» και «υποστηρικτές των γκουλάγκ», 5 είτε προσπαθώντας να δείξουν ότι η πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ οδηγεί στο σταλινισµό. 6 Είναι προφανές λοιπόν ότι, εφ όσον δεν έχει το στήριγµα του θεσµοποιηµένου κατασταλτικού αντικοµµουνισµού της προδικτατορικής και δικτατορικής περιόδου, η φιλοµνηµονιακή και αντιαριστερή προπαγάνδα, προκειµένου να είναι αποτελεσµατική, οφείλει να στηριχτεί στη δική της προπαγανδιστική παραγωγική βία. Σε πρόσφατο κείµενό µου, 7 είχα υποστηρίξει ότι ενίοτε η προπαγάνδα της συγκυβέρνησης τείνει να υποκαταστήσει τη λογοκρισία καταστέλλοντας η ίδια την πραγµατικότητα ή την πραγµατική σηµασία των λόγων των αντιπάλων της δηλαδή παραποιώντας την κατά τρόπο τόσο χονδροειδή που θυµίζει παλαιότερες και πιο «πρωτόγονες» µορφές προπαγάνδας. Αυτό όµως από µόνο του δεν αρκεί όσο δεν υπάρχει ακόµα θεσµικό καθεστώς γενικευµένης λογοκρισίας, ο κυρίαρχος πολιτικός λόγος, ως προς την αντιµετώπιση των αντιπάλων του, είναι υποχρεωµένος να επενδύει πιο πολύ σε αυτό που είπαµε πως είναι η ουσία της προπαγανδιστικής βίας, δηλαδή στην παραγωγική ή δηµιουργική της διάσταση. Παρ ότι, όπως ήδη είπαµε, ο σηµερινός κυρίαρχος πολιτικός λόγος όντως δεν έχει πλέον επαρκώς πειστικό θετικό περιεχόµενο, έχει κάποιο πλεονέκτηµα που δεν το είχε η «εθνικοφροσύνη», και που απορρέει ακριβώς από τις -ρητές ή υπόρρητες- 5 Πέτρος Τατούλης: «είναι ανεπίτρεπτο σταλινικοί που υπερασπίζονται τα γκουλάγκ να βγάζουν ανακοίνωση κατηγορώντας µε για χρυσαυγίτικη συµπεριφορά» - Εφηµερίδα των Συντακτών, Βλ. Στέφανος Κασιµάτης, «Προοδευτική λύση διά της αυτοκαταστροφής», Καθηµερινή, Κύρκος Δοξιάδης, «Πολιτικός λόγος και προπαγάνδα», Εφηµερίδα των Συντακτών, , σ

12 νεοφιλελεύθερες παραδοχές και προϋποθέσεις του. Αναφέροµαι στο περίφηµο ΤΙΝΑ («There Is No Alternative» - «Δεν υπάρχει εναλλακτική λύση») που είχε αρθρώσει η µακαρίτισσα Margaret Thatcher και που υφέρπει υποδόρια ως το θεµελιακό επιχείρηµα απ άκρου εις άκρον της νεοφιλελεύθερης συλλογιστικής. Στη σύγχρονη Ελλάδα, ακριβώς επειδή τα υπόλοιπα επιχειρήµατα που καθιστούσαν κάποτε το νεοφιλελεύθερο πρόταγµα ελκυστικό δεν έχουν πλέον στον ήλιο µοίρα, το ΤΙΝΑ έχει προσλάβει την πιο ωµή του µορφή. Απογυµνωµένο πλέον απ όλες τις χίµαιρες για την προοπτική του ατοµικού πλουτισµού ή της οποιασδήποτε επαγγελµατικής επιτυχίας ή κοινωνικής ανέλιξης των «άξιων» και «ικανών», το δόγµα περί ανυπαρξίας εναλλακτικής λύσης πέρα από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές εκφράζεται στις µέρες µας ως µια ακλόνητη πεποίθηση ότι αυτές οι τελευταίες είναι το αναγκαίο κακό. Παρ ότι σ ένα πρώτο επίπεδο το «αναγκαίο κακό» ως αξιακό πρόταγµα δεν έχει τίποτε το ελκυστικό, κατέχει παρ όλα αυτά δύο εξαιρετικά αποτελεσµατικά ατού. Το πρώτο είναι ότι για όσους το πιστεύουν, για όσους πείθονται δηλαδή ότι τα µνηµονιακά µέτρα είναι όντως αναγκαία έστω και ως αναγκαίο κακό, η εξουσιαστική του επενέργεια είναι πιο αποτελεσµατική ακόµα και από το πιο γοητευτικό ιδεώδες του πιο συναρπαστικού αξιακού συστήµατος. Για εκείνους, τα µνηµόνια είναι η επώδυνη θεραπεία που σου επιβάλλει ο γιατρός για να θεραπευτείς από µια επικίνδυνη νόσο. Αν σε νοιάζει η ζωούλα σου (κι εµπιστεύεσαι το γιατρό, εννοείται), δεν υπάρχει περίπτωση να παρεκκλίνεις από αυτήν όσο κι αν σε ταλαιπωρεί. Το δεύτερο, που είναι και το πιο ενδιαφέρον και που πιστεύω ότι από µόνο του εξηγεί πάρα πολλά από τα τερτίπια της εκφοράς του σύγχρονου ελληνικού -και όχι µόνο- κυρίαρχου πολιτικού λόγου, είναι ότι η ρητορική του «αναγκαίου κακού» επιτρέπει στα υποκείµενα που την εκφέρουν να έχουν και την πίτα ολόκληρη και το 12

13 σκυλί χορτάτο. Το σκέλος «αναγκαίο» τους επιτρέπει να είναι πειστικοί απέναντι σε όσους απευθύνονται (σε όποιους όντως πείθονται, εννοείται). Ενώ το σκέλος «κακό» τους παρέχει τη δυνατότητα να διαρρηγνύουν τα ιµάτιά τους ότι και οι ίδιοι είναι εναντίον της πολιτικής που («αναγκάζονται να») επιβάλλουν ή υποστηρίζουν - ενίοτε φανατικά εναντίον κιόλας. Αυτό το δεύτερο, ανάλογα µε το ποια είναι τα συγκεκριµένα υποκείµενα που αρθρώνουν τον µνηµονιακό λόγο στην εκάστοτε περίπτωση, εξηγεί πρώτα απ όλα την πρωτοφανή -ακόµα και για τα ελληνικά δεδοµένα- και αενάως επαναλαµβανόµενη ασυνέπεια των κορυφαίων πολιτικών στελεχών, ήτοι των πολιτικών αρχηγών και των υπουργών της συγκυβέρνησης. Είναι γνωστό ότι, τουλάχιστον από τότε που ξέσπασε η κρίση, καµία από τις κυρίαρχες -ή πρώην κυρίαρχες- πολιτικές δυνάµεις δεν τολµάει να εµφανιστεί ως ακραιφνώς νεοφιλελεύθερη ή φιλοµνηµονιακή. Το διηνεκές (ρητό ή άρρητο) «ελαφρυντικό» για τούτη την ασυνέπεια είναι: «Πίστευα ότι µπορούσαµε να αντισταθούµε και έκανα ό,τι ήταν ανθρωπίνως δυνατόν προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά...» Ταυτόχρονα όµως, κι ίσως αυτό µακροπρόθεσµα είναι πιο σηµαντικό, εξηγεί και την αµφίθυµη έως σχιζοφρενική στάση των γενικότερων δυνάµεων του µνηµονιακού µπλοκ. Έτσι, καθώς µεταβαίνουµε από το «σκληρό πυρήνα» του κέντρου λήψης αποφάσεων στους ευρύτερους «οµόκεντρους κύκλους» του εν λόγω µπλοκ, ήτοι καθώς µεταβαίνουµε από τα κορυφαία στελέχη της συγκυβέρνησης στα λοιπά «πρωτοκλασάτα» στελέχη των συγκυβερνώντων κοµµάτων, από εκεί στους απλούς βουλευτές και στα απλά κοµµατικά στελέχη, και από εκεί στους παντός είδους µεγαλοδηµοσιογράφους, σχολιογράφους και µπλόγκερς που, ο καθένας µε τον τρόπο του, κατά βάσιν στηρίζουν τη µνηµονιακή πολιτική, η αντιµνηµονιακή ρητορεία µπορεί να προσλαµβάνει µορφές που ξεπερνούν σε δριµύτητα ακόµη και τα όντως 13

14 αντιµνηµονιακά κόµµατα και δυνάµεις. Το «δια ταύτα» βέβαια είναι πάντα το γνωστό: «Τι να κάνουµε όµως...» Αυτή η όντως προνοµιακή κατάσταση που παρέχει ο µνηµονιακός πολιτικός λόγος σε όσους τον εκφέρουν, το να µπορούν δηλαδή να εµφανίζονται ακραιφνώς αντιµνηµονιακοί, αντιτροϊκανοί, αντιµερκελικοί, γνήσιοι υπερασπιστές των εθνικών συµφερόντων και των δικαιωµάτων του ελληνικού λαού, ταυτόχρονα όµως και «ρεαλιστές», άρα κατ ανάγκην «εκσυγχρονιστές» και «ευρωπαϊστές», δηλαδή υπέρ της µνηµονιακής πολιτικής, οδηγεί και σ ένα ακόµη σηµαντικότερο πλεονέκτηµα. Σύµφωνα µε γνωστές αναλύσεις, στη µεταδικτατορική Ελλάδα είχαµε το φαινόµενο συγκρότησης «πολυσυλλεκτικών» κοµµάτων, προεξάρχοντος του ΠΑΣΟΚ κοµµάτων δηλαδή ο κοινωνικός χαρακτήρας των οποίων εκπροσωπούσε ποικίλα, ετερόκλιτα, έως και αντικρουόµενα ταξικά συµφέροντα. Η ριζική ανατροπή που επέφεραν στο πολιτικό σκηνικό -σύµφωνα µε πιο πρόσφατες αναλύσεις- οι εκλογικές αναµετρήσεις του 2012, που συνίσταται κυρίως στη συρρίκνωση του ΠΑΣΟΚ και στην έντονα ταξική κατανοµή των ψήφων στο νέο διπολικό σχήµα Νέα Δηµοκρατία / ΣΥΡΙΖΑ, είχε µεταξύ άλλων ως συνέπεια και την υποχώρηση της πολυσυλλεκτικότητας των κοµµάτων. Αν όµως το πολυσυλλεκτικό πολιτικό κόµµα είναι όντως παρελθόν, παρατηρούµε στις µέρες µας τη συγκρότηση ενός πολυσυλλεκτικού πολιτικού λόγου τέτοιος κατά τη γνώµη µου είναι ο µνηµονιακός πολιτικός λόγος. (Ίσως θα µπορούσαµε να πούµε ότι το ίδιο ισχύει αν και µε εντελώς διαφορετικούς όρους- και για τον αντιµνηµονιακό πολιτικό λόγο, µε τον οποίο πιθανώς θα ασχοληθώ σε κάποιο άλλο κείµενο.) Η κυρίαρχη εκδοχή του µνηµονιακού πολιτικού λόγου, έτσι όπως σχηµατικά την περιγράψαµε παραπάνω, δηλαδή ως ρητορική του «(αντικειµενικά) αναγκαίου κακού», µπορεί να χωρέσει περίπου τους πάντες. Από «εκσυγχρονιστές 14

15 αριστερούς» και «ευρωπαϊστές σοσιαλδηµοκράτες» µέχρι παλαιοκοµµατικούς δεξιούς, ελληνοορθόδοξους εθνικιστές και ακροδεξιούς. Και δεν αναφέροµαι µόνο στην πανσπερµία ιδεολογικο-πολιτικών χρωµατισµών και αποχρώσεων που ήδη µας προσφέρουν τα τρία κόµµατα της συγκυβέρνησης. 8 Αλλά και σε υποκείµενα εκφοράς δηµόσιου πολιτικού λόγου που δεν είναι, φανερά τουλάχιστον, ενταγµένα σε κανένα από τα εν λόγω κόµµατα. Ορισµένες φορές µάλιστα πρόκειται για άτοµα ο µέχρι τώρα βίος και πολιτεία των οποίων δεν θα µας επέτρεπαν καθόλου εύκολα να φανταστούµε ότι θα συντάσσονταν, έστω και µόνο στο «δια ταύτα», µε τις φιλοµνηµονιακές θέσεις. 9 Τα δύο παραπάνω σηµαντικότατα πλεονεκτήµατα του µνηµονιακού πολιτικού λόγου -αφ ενός η πειστικότητα και η δυνατότητα συνύπαρξής του µε «αντιµνηµονιακή» ρητορική που του προσφέρει το επιχείρηµα του «αναγκαίου κακού» και αφ ετέρου η πολυσυλλεκτικότητά του- δεν αναιρούν όµως το γεγονός ότι, όπως επισηµάναµε, τούτος ο λόγος στερείται πειστικού θετικού περιεχοµένου. Αποµένει λοιπόν η διερεύνηση της αποτελεσµατικότητάς του, ως παραγωγικής προπαγανδιστικής βίας, όσον αφορά τον αρνητικό του στόχο - δηλαδή την Αριστερά και κυρίως τον ΣΥΡΙΖΑ. Προς αυτή την κατεύθυνση λοιπόν, πιστεύω ότι, στην αντιαριστερή και αντισυριζαϊκή προπαγάνδα του µνηµονιακού πολιτικού λόγου, µπορούµε να διακρίνουµε δύο κοµβικά στρατηγικά τεχνάσµατα. Παρενθετικά εδώ, δυο λόγια πρώτα για την έννοια του «στρατηγικού τεχνάσµατος» και της «στρατηγικής» στο πεδίο του πολιτικού λόγου γενικότερα. 8 Για µια εύστοχα σατιρική επισήµανση της συγκυβερνητικής πολυχρωµίας, βλ. Γιώργος Ανανδρανιστάκης, «Σώστε τον Άδωνη-Άδωνη» - Αυγή, Μια από τις πιο εντυπωσιακές περιπτώσεις αυτού του είδους είναι ο Χρήστος Γιανναράς. Σε σχετικά πρόσφατο άρθρο του, αφού αναπτύσσει τις γνωστές ελληνοορθόδοξες και αντι-διαφωτιστικές του θέσεις προς µια σκληρή αντι-δυτική, αντι-γερµανική και εκ πρώτης όψεως αντι-µνηµονιακή κατεύθυνση, καταλήγει σε µια δριµύτατη επίθεση εναντίον της Αριστεράς και εµµέσως πλην σαφέστατα- των αντι-µνηµονιακών της θέσεων Χρήστος Γιανναράς, «Ο χαµένος πολιτισµός του δηµοσίου συµφέροντος», Καθηµερινή,

16 Πρώτον, ο όρος «στρατηγική», ιδίως στην περίπτωση του προπαγανδιστικού (πολιτικού) λόγου, είναι ίσως το χρησιµότερο εννοιολογικό εργαλείο για να κατανοήσουµε την παραγωγική διάσταση της προπαγανδιστικής βίας. Όπως και στον πόλεµο, έτσι και στην προπαγάνδα, η στρατηγική δεν είναι παρά η παραγωγική οργάνωση και συστηµατοποίηση της άσκησης βίας (µε όπλα και επί των σωµάτων και των εγκαταστάσεων των αντιπάλων στην πρώτη περίπτωση, µε λόγια και επί των λόγων των αντιπάλων και της πραγµατικότητας εν γένει στη δεύτερη), µε τελικό στόχο την επίτευξη νίκης επί του αντιπάλου. Και δεύτερον, η ορθολογική χρήση µέσων προς επίτευξη στόχου, που όντως υποδηλώνεται µε την έννοια της «παραγωγικής οργάνωσης και συστηµατοποίησης (της άσκησης βίας)», δεν ισοδυναµεί κατ ανάγκην µε συνειδητές και ρητά εκφραζόµενες επιλογές κάποιων επιτελείων που σχεδιάζουν εκ των προτέρων την εν λόγω στρατηγική στο σύνολό της. Σε κάτι τέτοιες περιπτώσεις, τα -εν µέρει, έστω- κοινά συµφέροντα και οι συναφείς αξιακές προτεραιότητες των πολλαπλών και ποικιλόµορφων υποκειµένων εκφοράς του κυρίαρχου λόγου οδηγούν στην σε µεγάλο βαθµό ασυνείδητη διαµόρφωση µιας λίγο-πολύ κοινής στρατηγικής. Το πρώτο λοιπόν από τα δύο κοµβικά στρατηγικά τεχνάσµατα εναντίον της Αριστεράς είναι η περίφηµη θεωρία των δύο άκρων. Στην Ελλάδα µάλλον πρώτη φορά επικρατεί τόσο πολύ. Τα πρώτα µεταδικτατορικά χρόνια υπήρχε ο όρος «αριστεροχουντισµός» αλλά ελάχιστοι τον έπαιρναν στα σοβαρά. Στην δε προδικτατορική Ελλάδα υπήρχε µόνο ένα «άκρο» - η Αριστερά. 10 Στο σύγχρονο κυρίαρχο ελληνικό πολιτικό λόγο, η πολλαπλή, µε ποικίλες παραλλαγές, και από 10 Όπως σωστά επισηµάνθηκε από ακροατή στην ηµερίδα της ΕΕΠΕ, ο «ανένδοτος αγώνας» του Γεωργίου Παπανδρέου στηριζόταν σε κάποια αντίληψη περί δύο άκρων, αλλά δεν νοµίζω ότι ο «ανένδοτος» ήταν χαρακτηριστική περίπτωση του «εθνικόφρονος» πολιτικού λόγου της µετεµφυλιακής περιόδου, και δεν µπορούµε καν να θεωρήσουµε ότι η εναντίωση και στα «δύο άκρα» ή ο «διµέτωπος» αποτελούσε κεντρικό του συστατικό - ο «ανένδοτος» είχε ως κύρια αιχµή τον αγώνα εναντίον της κυβέρνησης της ΕΡΕ και του Παλατιού. 16

17 εντυπωσιακά ετερόκλιτα υποκείµενα εκφοράς χρήση και επίκληση της θεωρίας των δύο άκρων είναι τόσο γενικευµένη, ώστε θα µπορούσαµε πλέον να µιλάµε για κάποια πρωτοφανή εµµονή σύσσωµων των καθεστωτικών δυνάµεων. Παραθέτω παραδείγµατα από το λόγο γνωστών προσωπικοτήτων όχι µόνο του πολιτικού και του δηµοσιογραφικού κόσµου- που εµφανίστηκαν στην εκποµπή «Ανατροπή» (MEGA) του Γιάννη Πρετεντέρη. Στις , ο ηθοποιός Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης: «Η αλήθεια είναι ότι µπορούµε πια να φτάνουµε να ζούµε αυτά που ζούµε τα έκτροπα από τη Χρυσή Αυγή- επειδή ανεχτήκαµε όλα τα υπόλοιπα. Δεν ξεκινούν από την ίδια βάση, αλλά τα ανεχτήκαµε. Μια κοινωνία που ανέχεται τους φοιτητές της να χτίζουν τους καθηγητές τους, µία κοινωνία στην οποία οι πρυτάνεις της βγάζουνε ψήφισµα το οποίο λέει: Ο νόµος δεν θα τηρηθεί, είναι µια κοινωνία που πολύ σύντοµα θα εµφανιστούνε κάτι τύποι µε µαύρα και ξυρισµένα κεφάλια.» Στις , ο ίδιος ο Πρετεντέρης, µε αναφορά στην επίθεση εναντίον των γραφείων της ΝΔ, εκστοµίζει τον χαρακτηριστικότατο συνειρµό: «...από τις ύβρεις στα γκαζάκια, από τα γκαζάκια στα καλάζνικοφ...». Και στην επόµενη εκποµπή, στις , σε εκτενή διάλογο µε τον υπουργό Δηµόσιας Τάξης και Προστασίας του Πολίτη Νίκο Δένδια, επιδίδεται από κοινού µε τον υπουργό σε µια απόπειρα ενδελεχούς θα έλεγα ταξινόµησης των καταλήψεων, των γκαζακιών, των επιθέσεων µε καλάζνικοφ και της βοµβιστικής επίθεσης στο Mall, στην ίδια εννοιολογική κατηγορία. Το επιχείρηµα που εξοµοιώνει, έστω «σε τελευταία ανάλυση», τις «ύβρεις», τις καταλήψεις ή την (ειρηνική) πολιτική ανυπακοή µε την τροµοκρατία και τελικά - δια µέσου µιας όχι πάντα ρητής αλλά σαφέστατης λογικής ισοδυναµίας- µε τη ρατσιστική βία της Χρυσής Αυγής, από µόνο του προφανώς δεν µπορεί να πείσει 17

18 κανέναν. Η επισήµανση ότι και τα µεν και τα δε είναι παράνοµα δεν αρκεί - θα ήταν σα να προσπαθούσε κάποιος να εξοµοιώσει, έστω «σε τελευταία ανάλυση», τον µικροαπατεώνα µε τον σήριαλ-κίλλερ. Γι αυτό, αντί του όρου «παρανοµία», εφευρέθηκε ένας νέος όρος: ανοµία. Η «ανοµία» διαφέρει από την «παρανοµία» κατά το ότι σηµατοδοτεί τη µετάβαση από µια απλή νοµική διαπίστωση (ότι κάποια πράξη αποτελεί παράβαση του ισχύοντος νόµου) σε µια έννοια µε αξιώσεις κοινωνιολογικού ερµηνευτικού εργαλείου: Υπονοείται ότι η άρνηση των Πρυτάνεων να συµµορφωθούν µε το νόµο Διαµαντοπούλου και η βία της ΧΑ µπορεί να διαφέρουν πολύ µεταξύ τους αλλά εντάσσονται στο ίδιο γενικότερο κοινωνικό φαινόµενο που λέγεται ανοµία και για το οποίο η Αριστερά ευθύνεται το ίδιο µε την Άκρα Δεξιά - αν όχι περισσότερο, δεδοµένου ότι εκείνη «άρχισε πρώτη». Ως ανήκουσες στο ίδιο κοινωνικό φαινόµενο, υπονοείται ότι η «ανοµία» της Αριστεράς και εκείνη της ΧΑ συνδέονται µεταξύ τους µε κάποια στενή αιτιακή σχέση είτε ότι η πρώτη αποτελεί αιτία της δεύτερης, είτε, στην καλύτερη για την Αριστερά περίπτωση, ότι έχουν και οι δύο κοινό αίτιο: κατά συνέπεια ότι αποτελούν δύο διαφορετικές όψεις του ίδιου πράγµατος, έστω και αν η Αριστερά εµφανίζεται ως η πιο «light» εκδοχή του. Ο «βαθύτερος χαρακτήρας» του «κοινωνικού φαινοµένου» της «ανοµίας», στο οποίο εντάσσονται ο ΣΥΡΙΖΑ και η αντιµνηµονιακή Αριστερά γενικότερα από κοινού µε τη ΧΑ, µπορεί να γίνει αντιληπτός σε αντιδιαστολή µε το πενιχρό έστωθετικό περιεχόµενο των θέσεων που αξιώνει για τον εαυτό της η µνηµονιακή πλευρά. Τόσο το «εκσυγχρονιστικό» στοιχείο όσο και η συσπείρωση γύρω από το «ρεαλισµό» ή την «πικρή αλήθεια» του «αναγκαίου κακού» (µαζί µε τον αυτοχαρακτηρισµό της ΔΗΜΑΡ ως «Αριστεράς της ευθύνης»), υποδηλώνουν ότι οι µνηµονιακές δυνάµεις αυτοπροβάλλονται ως κατά βάσιν ορθολογικές ότι δηλαδή, παρά τις σηµαντικότατες µεταξύ τους ιδεολογικο-πολιτικές διαφορές, στηρίζονται στον «κοινό 18

19 παρονοµαστή» του ορθού λόγου: ότι δεν «έχουν φύγει», ότι δεν είναι «γκάου». Πράγµα που υπονοείται ότι έχει κάνει και είναι- ο ΣΥΡΙΖΑ και οι λοιποί αντιµνηµονιακοί. Τα περί «ανοµίας» λοιπόν και η -στηριζόµενη σε αυτή την «κοινωνιολογική» έννοια- θεωρία των δύο άκρων αποτελούν το στρατηγικό τέχνασµα δια του οποίου επιχειρείται η απαξίωση των αντιµνηµονιακών απόψεων γενικά και των θέσεων του ΣΥΡΙΖΑ ειδικότερα ως ενός επικίνδυνου παραλογισµού. Η εξοµοίωση έστω µέσα σ ένα «κοινωνιολογικό» πλαίσιο- µε τη ναζιστική βία της ΧΑ προφανώς συµβάλλει σηµαντικά προς αυτή την κατεύθυνση, δεδοµένης της διάχυτης (απλουστευτικής) κοινής αντίληψης που τείνει να ταυτίζει το ναζιστικό φαινόµενο µε την παράνοια και την τρέλα. Επιπροσθέτως, η καλλιέργεια της εντύπωσης ότι και ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ είναι «τρελός» ενισχύεται περαιτέρω δια µέσου της διαρκούς παρουσίασής του ως ενός παρδαλού συνονθυλεύµατος ασύµβατων µεταξύ τους συνιστωσών, που παρασύρουν την ηγεσία του σε ασυνάρτητες και αλληλοαναιρούµενες πολιτικές τοποθετήσεις. Ας περάσουµε τώρα στη διερεύνηση του δεύτερου κοµβικού στρατηγικού τεχνάσµατος εναντίον της Αριστεράς και του ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό το δεύτερο τέχνασµα σχετίζεται µ ένα άλλο «και την πίτα ολόκληρη και το σκυλί χορτάτο» του µνηµονιακού λόγου. Έχει ειπωθεί ότι συχνά ο λόγος των κοµµάτων της συγκυβέρνησης εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ αρθρώνεται σαν εκείνα να βρίσκονταν στην αντιπολίτευση και ο ΣΥΡΙΖΑ στην κυβέρνηση ότι δηλαδή τα κυβερνώντα κόµµατα απολαµβάνουν ταυτόχρονα το προνόµιο τόσο της κυβερνητικής εξουσίας όσο και της αντιπολιτευτικής κριτικής. Αυτό βέβαια αν το πάρουµε «τοις µετρητοίς» είναι παράδοξο. Κρύβει όµως µια αλήθεια. Οι µνηµονιακές δυνάµεις αντιµετωπίζουν, όχι τόσο ευθέως τον ίδιο τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά τον πολιτικό λόγο του ΣΥΡΙΖΑ σα να είναι κατά βάθος κυρίαρχος στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία - και όχι µόνο τώρα, αλλά από 19

20 τη µεταπολίτευση κι έπειτα, δηλαδή από πολύ πριν την εµφάνιση του ίδιου του πολιτικού σχηµατισµού που λέγεται «ΣΥΡΙΖΑ». Και µάλιστα «κυρίαρχος» υπό την έννοια ότι, ανεξάρτητα από το ποιο κόµµα βρισκόταν στην κυβέρνηση, είχε επηρεάσει και διαµορφώσει κοινωνικές, οικονοµικές και πολιτικές νοοτροπίες και πρακτικές που λίγο-πολύ επικρατούσαν και επικρατούν ακόµη στη σύγχρονη Ελλάδα. Αυτό που θεωρείται από την συγκυβερνητική προπαγάνδα- ότι εκπροσωπεί ο πολιτικός λόγος του ΣΥΡΙΖΑ είναι ένας συγκερασµός και των δύο κυριότερων «παθογενειών» -σύµφωνα µε την εκσυγχρονιστική άποψη- της µεταδικτατορικής ελληνικής κοινωνίας και πολιτικής: ήτοι του πελατειακού συστήµατος και του «λαϊκισµού». Το εννοιολογικό σχήµα που συνδέει τα δύο -αρχικά τουλάχιστονδιακριτά µεταξύ τους κοινωνικο-πολιτικά φαινόµενα είναι λίγο-πολύ γνωστό: Το πελατειακό σύστηµα είναι υπεύθυνο για έναν υπερδιογκωµένο και αναξιοκρατούµενο δηµόσιο τοµέα. Σύµφωνα µε αυτό το σχήµα, η διαιώνιση της πολιτικής διαφθοράς συνίσταται κατά κύριο λόγο στην επικράτηση των «συντεχνιών» του δηµοσίου, η ισχύς των οποίων εκδηλώνεται µ ένα διάχυτο «λαϊκισµό», που αναγκάζει κυβερνήσεις και κόµµατα να µην τολµούν να πάρουν µέτρα περιορισµού της παντοδυναµίας τους. Το ζήτηµα βέβαια είναι ότι, κατά γενική οµολογία, για το πελατειακό σύστηµα ήταν υπεύθυνα κυρίως τα δύο µεγάλα κόµµατα της µεταδικτατορικής περιόδου, και για το «λαϊκισµό» κυρίως το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου. Θα ήταν εποµένως κραυγαλέα αναντίστοιχο προς την πραγµατικότητα αν οι µνηµονιακές δυνάµεις προσπαθούσαν να επιρρίψουν την ευθύνη και για τα δύο «µεγάλα δεινά» της µεταδικτατορικής Ελλάδας αποκλειστικά στον ΣΥΡΙΖΑ ή έστω στις όποιεςαριστερές δυνάµεις προϋπήρχαν αυτού. Εδώ όµως το υφέρπον καθ ότι εν µέρει ανοµολόγητο- επιχείρηµα είναι ότι ναι µεν «όλα τα κόµµατα» έφταιγαν για την 20

21 κατάσταση της διαφθοράς και του «λαϊκισµού», αλλά τα πιο «υπεύθυνα» από αυτά έβαλαν µυαλό έστω και αργά: µε τα µνηµόνια. Ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ παρέµεινε αµετανόητος - και γι αυτό είναι ασυγχώρητος. «Αποκαλύπτεται» έτσι ότι αυτός (και το σινάφι του) είναι και ήταν ο πιο γνήσιος εκφραστής της διαφθοράς, αυτός που πάντα τη στήριζε, µε το πρόσχηµα της αριστερής ιδεολογίας και των δικαιωµάτων του λαού, που δεν ήταν παρά τρόπος εξασφάλισης των συντεχνιακών κεκτηµένων. 11 Τα δύο παραπάνω κοµβικά στρατηγικά τεχνάσµατα, συνδυαζόµενα µεταξύ τους, σηµατοδοτούν εποµένως την διττή στρατηγική στόχευση του κυρίαρχου πολιτικού λόγου: Να παρουσιαστεί ο ΣΥΡΙΖΑ ως ένα παράλογο και ταυτόχρονα διεφθαρµένο κατεστηµένο, από το οποίο πρέπει επί τέλους να απαλλαγούµε αν θέλουµε να σωθεί η χώρα. Η πόλωση δεν προκύπτει µόνο από τα µνηµόνια και τις αντικειµενικές τους συνέπειες, αλλά και από το γεγονός ότι ο πολιτικός λόγος των δυνάµεων που τα στηρίζουν προσπαθεί απεγνωσµένα να συγκροτήσει ένα όντως αντεστραµµένο σε αυτή την περίπτωση είδωλο της πραγµατικότητας. Μόνο που εδώ δεν πρόκειται για την αντιστροφή που, σύµφωνα µε τον γνωστό παλιό ορισµό, ισχύει για την ιδεολογία εν γένει, αλλά για τον συγκεκριµένο τρόπο µε τον οποίο επεµβαίνει µε την παραγωγική της βία η µνηµονιακή προπαγάνδα στη σύγχρονη ελληνική πολιτική πραγµατικότητα µεταλλάσσοντάς την δηµιουργικά. 11 Παράδειγµα πάλι από την εκποµπή «Ανατροπή», στις Ντόρα Μπακογιάννη: «Πρέπει λοιπόν να συνειδητοποιήσουνε άπαντες ότι οι λογικές του χτες, που τις είχαµε ανεχτεί ως πολιτικό σύστηµα και ως κοινωνία επί είκοσι χρόνια...». Και λίγο αργότερα, η ίδια: «...έχει µείνει η αντιπολίτευση στη λογική, την οποία όλοι είχαµε...» Και πιο µετά: «Θα τα καταφέρουµε διότι πρώτα εµείς οι πολιτικοί αλλάξαµε µυαλό ή τουλάχιστον οι περισσότεροι από εµάς...» 21

22 Ελληνική Εταιρεία Πολιτικής Επιστήµης Στόχος του ερευνητικού δικτύου για την «Ανάλυση του Πολιτικού Λόγου» είναι: (α) η προαγωγή του επιστηµονικού προβληµατισµού γύρω από την έννοια και τις θεωρίες του λόγου (discourse discours - diskurs) και (β) η συστηµατική εξέταση του πολιτικού λόγου και των επιχειρηµάτων που αρθρώνουν οι πολιτικοί δρώντες (κόµµατα, κινήµατα, ΜΜΕ, κ.λπ.) καθώς εµπλέκονται σε σχέσεις αντιπαράθεσης ή συναίνεσης. Η δηµοσίευση σειράς «Κειµένων Εργασίας» (Working Papers), τα οποία αναρτώνται στον ιστότοπο του δικτύου και της Ελληνικής Εταιρείας Πολιτικής Επιστήµης (ΕΕΠΕ), αποτελεί αξονική προτεραιότητα του δικτύου για την «Ανάλυση του Πολιτικού Λόγου». Τα κείµενα εργασίας λειτουργούν ως παρεµβάσεις στο δηµόσιο διάλογο είτε και ως ερεθίσµατα για περαιτέρω επιστηµονικό προβληµατισµό. Βοηθούν δε τους συγγραφείς τους να ελέγξουν «υπό κατασκευή» επιχειρήµατα και υποθέσεις εργασίας πριν λάβουν την τυπική µορφή επιστηµονικών δηµοσιεύσεων. Εξέχουσα θέση στο πλαίσιο του πρώτου κύκλου «Κειµένων Εργασίας» κατέχει η θεµατική που αφορά σε «Λόγους της Κρίσης», σε πολιτικούς λόγους δηλαδή οι οποίοι αρθρώνονται µε αναφορά στην τρέχουσα οικονοµική -αν και όχι µόνο- κρίση στην Ελλάδα και την ΕΕ. Τα κείµενα εργασίας που κατατίθενται προς δηµοσίευση αξιολογούνται από τουλάχιστον δύο µέλη του δικτύου. Σε κάθε περίπτωση, τα κείµενα εργασίας εκφράζουν τις απόψεις των συγγραφέων τους και δεν απηχούν θέσεις του δικτύου ή της ΕΕΠΕ. 22

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς»

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» «Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» Η Ρένα ούρου, µέλος του ΣΥΡΙΖΑ και εκλεγµένη Περιφερειάρχης Αττικής (η διοικητική περιφέρεια της Αθήνας), από την 1η Σεπτεµβρίου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

11, 12, 13, 14, 21, 22, 23, 24, 31, 32, 33, 34, 41, 42, 43, 44.

11, 12, 13, 14, 21, 22, 23, 24, 31, 32, 33, 34, 41, 42, 43, 44. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΤΑΜΕΤΡΗΣΗΣ Η καταµετρηση ενος συνολου µε πεπερασµενα στοιχεια ειναι ισως η πιο παλια µαθηµατικη ασχολια του ανθρωπου. Θα µαθουµε πως, δεδοµενης της περιγραφης ενος συνολου, να µπορουµε να ϐρουµε

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας

Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας Βασίλης Θ. Ράπανος Καθηγητής Πανεπιστήμιο Αθηνών Εκδήλωση του KEBE και ΟΠΕΚ με θέμα «Η οικονομική κρίση και οι πολιτικές για την ανάπτυξη» Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Ernesto Laclau: Συνέντευξη Περιοδικό ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, (τ.12/2004) 1. Γιατί ο λαϊκισµός αποτελεί σήµερα σηµαντικό ζήτηµα;

Ernesto Laclau: Συνέντευξη Περιοδικό ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, (τ.12/2004) 1. Γιατί ο λαϊκισµός αποτελεί σήµερα σηµαντικό ζήτηµα; 1 Ernesto Laclau: Συνέντευξη Περιοδικό ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, (τ.12/2004) 1. Γιατί ο λαϊκισµός αποτελεί σήµερα σηµαντικό ζήτηµα; Ο λαϊκισµός ποτέ δεν έπαψε να είναι σηµαντικό θέµα. Έχει να κάνει µε την

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΑΣΑΚΗΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ Β' ΑΘΗΝΩΝ Αθήνα 28/12/2008 ΑΡΘΡΟ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ Α «ΑΥΓΗ» «Από την κρίση του νεοφιλελευθερισµού σε µια νέα οικονοµία των αναγκών & των συλλογικών αγαθών» Η κρίση του χρηµατοπιστωτικού

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης Π. Τσαχαγέας, 2006, «Η ανθρωπότητα σε κρίση θεσμών και αξιών», Εκδόσεις Γκοβόστη, Αθήνα (Διασκευή).

Ιωάννης Π. Τσαχαγέας, 2006, «Η ανθρωπότητα σε κρίση θεσμών και αξιών», Εκδόσεις Γκοβόστη, Αθήνα (Διασκευή). ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΠΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΚΕ ΟΝΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜ ΕΦΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙ ΠΙΓΝΙΩΝ Εξετάσεις 13 Φεβρουαρίου 2004 ιάρκεια εξέτασης: 2 ώρες (13:00-15:00) ΘΕΜ 1 ο (2.5) α) Για δύο στρατηγικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΩΡΑ ΜΗ ΕΝ!!!!!

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΩΡΑ ΜΗ ΕΝ!!!!! ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΩΡΑ ΜΗ ΕΝ!!!!! Από την πρώτη ηµέρα διακυβέρνησης της Ν.., καθηµερινά µε συνεχείς δηλώσεις,επανέρχεται στην επικαιρότητα το θέµα της Κοινωνικής ασφάλισης και η ανάγκη αλλαγών που «χρειάζεται».

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ

Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΘΕΩΡΙΑ Ι. ΤΡΟΠΟΙ ΠΕΙΘΟΥΣ Α. Επίκληση στη λογική 3 Β. Επίκληση στο συναίσθημα (του δέκτη) 6 Γ. Επίκληση στο

Διαβάστε περισσότερα

Δημοκρατία και τηλεόραση: τον Σεπτέμβρη

Δημοκρατία και τηλεόραση: τον Σεπτέμβρη Δημοκρατία και τηλεόραση: ραντεβού τον Σεπτέμβρη Η ΕΡΤ α.ε. είναι μια ανώνυμη εταιρεία του δημοσίου μεταξύ πολλών άλλων φορέων δημοσίου ή και ιδιωτικού δικαίου στους οποίους έχει ανατεθεί η εκπλήρωση δημόσιας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch

Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch Συνέντευξη του Πανίκου Δημητριάδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, που δόθηκε στις 25 Ιουνίου 2012 στην Ηρώ Ευθυμίου Ερ.: Η ένταξη στο μηχανισμό απειλεί

Διαβάστε περισσότερα

διακυβέρνησηςστην στηνελληνική κοινωνία Σταύρος Ιωαννίδης

διακυβέρνησηςστην στηνελληνική κοινωνία Σταύρος Ιωαννίδης Ηκρίσηκαιτοπρόβληµατης διακυβέρνησηςστην στηνελληνική κοινωνία Σταύρος Ιωαννίδης Τοκεντρικό κεντρικόπρόβληµασήµερα Το πιεστικό ερώτηµα που εγείρεται σήµερα δεν είναι η ορθή οικονοµική πολιτική, αλλά κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο πρόβλημα της νεανικής εγκληματικότητας. Αρχικά επισημαίνει πως η αύξηση του φαινομένου οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

και ρατσιστές και εθνικιστές;

και ρατσιστές και εθνικιστές; και ρατσιστές και εθνικιστές; 1 Και ρατσιστές και εθνικιστές; Πως αντιµετωπίζουµε οι Έλληνες τη διαφορετικότητα των ανθρώπων και των φυλών; Θα προτιµούσαµε να µην δεχόταν η Ελλάδα οικονοµικούς µετανάστες;

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο»

ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο» ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο» 26 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ κ. ΗΜΗΤΡΗ ΣΥΛΛΟΥΡΗ 1 Αγαπητή κυρία Υπουργέ Αγαπητοί φίλοι

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων IV.3. Οι πληθυσμιακές πυραμίδες Στην ανάλυση των πληθυσμιακών δομών κεντρικό ρόλο έχουν οι πληθυσμιακές πυραμίδες και οι αποκαλούμενοι δομικοί δείκτες. Η κατανομή του συνόλου των ατόμων ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Games)

Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Games) Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Gaes) Το δίληµµα των φυλακισµένων, όπως ξέρουµε έχει µια και µοναδική ισορροπία η οποία είναι σε αυστηρά κυρίαρχες στρατηγικές. C N C -8, -8 0, -10 N -10,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Ας ρίξουμε μια συνοπτική ματιά στις τότε και τώρα καταστάσεις: http://www.youtube.com/watch?v=yw5zn1eidp4

Ας ρίξουμε μια συνοπτική ματιά στις τότε και τώρα καταστάσεις: http://www.youtube.com/watch?v=yw5zn1eidp4 Αν μελετήσουμε τις καταστάσεις που ίσχυαν στην Ελλάδα πριν τον Απρίλιο του 1967 και τις καταστάσεις που ισχύουν σήμερα θα διακρίνουμε ότι η ομοιότητα τους είναι μεγάλη τηρουμένων των αναλογιών. Ας ρίξουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΤΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ»

ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΤΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ» ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΤΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ» Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε του ΟΠΣΑ Αξιότιμοι προσκεκλημένοι Κυρίες και κύριοι, Με χαρά δέχθηκα την πρόσκληση του

Διαβάστε περισσότερα

Edward de Bono s. Six Thinking Hats. Εργαλείο Αξιολόγησης Ποιότητας & Αποτελεσµατικότητας (λήψης αποφάσεων και επίλυσης προβληµάτων)

Edward de Bono s. Six Thinking Hats. Εργαλείο Αξιολόγησης Ποιότητας & Αποτελεσµατικότητας (λήψης αποφάσεων και επίλυσης προβληµάτων) Edward de Bono s Six Thinking Hats Εργαλείο Αξιολόγησης Ποιότητας & Αποτελεσµατικότητας (λήψης αποφάσεων και επίλυσης προβληµάτων) ρ. Αικατερίνη Πουστουρλή, για το ΛΑΪΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΕΡΡΩΝ 19-01- Dr.

Διαβάστε περισσότερα

H «φάτνη» του... Νότου. Μαιευτήριο Ρέα. Ο Πέτρος Δούκας μιλάει για την παραμπομπή του. Aqua Pilates, η νέα τάση LIFESTYLE ΥΓΕΙΑ GOSSIP ΣΠΙΤΙ

H «φάτνη» του... Νότου. Μαιευτήριο Ρέα. Ο Πέτρος Δούκας μιλάει για την παραμπομπή του. Aqua Pilates, η νέα τάση LIFESTYLE ΥΓΕΙΑ GOSSIP ΣΠΙΤΙ OPIS_EXOF_Layout 1 12/3/10 3:43 PM Page 1 w w w. a t t i c a p r e s s. g r ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010 / ΤΕΥΧΟΣ 007 Μ Η Ν Ι Α Ι Ο Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ι Κ Ο Π Ο Ι Κ Ι Λ Η Σ ΥΛ Η Σ Ο Πέτρος Δούκας μιλάει για την παραμπομπή

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές Οικονομική διπλωματία και οικονομική κρίση Στόχοι, στρατηγική, συγκρότηση & οργάνωση της ελληνικής οικονομικής διπλωματίας Επιπτώσεις οικονομικής κρίσης στις εξαγωγές Βασικά προβλήματα Χρήστος Φαρμάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Στη Β Αθήνας. Νίκος Δένδιας. Μπορεί! Υποψήφιος Βουλευτής Β Αθήνας

Στη Β Αθήνας. Νίκος Δένδιας. Μπορεί! Υποψήφιος Βουλευτής Β Αθήνας Στη Β Αθήνας Νίκος Δένδιας Μπορεί! Υποψήφιος Βουλευτής Β Αθήνας Στη Β Αθήνας Νίκος Δένδιας Μπορεί! 11 βασικές θέσεις του Νίκου Δένδια, για τους πολίτες της Β Αθήνας Έχουμε ένα μεγάλο πατριωτικό καθήκον

Διαβάστε περισσότερα

Àªª à π π π Àªµ À π ø ƒ ø

Àªª à π π π Àªµ À π ø ƒ ø Àª. π π π Àªµ À π - π 02-03-07 05:26 Page 1 Àªª à π π π Àªµ À π ø ƒ ø Είναι ωφέλιµη ή όχι η συµµετοχή εκπροσώπων των εργαζοµένων στα.σ.; Ùfi Ó apple ÓÙ ÛÔ Ó ÔÈ ÈÔÈÎ ÛÂÈ ÙˆÓ ÙÚ appleâ ÒÓ Î È fi È Ó Àƒ º

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΤΙΚΗ. Οκτώβριος 2014

ΑΤΤΙΚΗ. Οκτώβριος 2014 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 09/07/2013 30/09/2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ-ΕΚΦΡΑΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ-ΕΚΦΡΑΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΣΥΜΒΟΛΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ-ΕΚΦΡΑΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Τμήματα:Γ 1,2,3,5 Πεύκης Γ 1,2,5 Λυκόβρυσης ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ: ΚΕΙΜΕΝΟ: Το κύμα βίας που αναστατωμένη ζει η ανθρωπότητα τα τελευταία ετούτα χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης (Εισήγηση προς την ΟΣΕΠ ΤΕΙ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Η «άναρχη» ανάπτυξη της Ανώτατης Εκπαίδευσης τα τελευταία χρόνια κυρίως λόγω της ίδρυσης νέων τμημάτων, παραρτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

* Συνδέεται άμεσα η αξιολόγηση με τη μισθολογική προαγωγή στον επόμενο βαθμό.

* Συνδέεται άμεσα η αξιολόγηση με τη μισθολογική προαγωγή στον επόμενο βαθμό. Ανακοίνωση της ΔΑΚΕ Καθηγητών Δ.Ε, για το σχέδιο Π.Δ για την Αξιολόγηση Κατατέθηκε από το Υπουργείο Παιδείας προς διαβούλευση το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών. Μία

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α )

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α ) (Οι απαντήσεις είναι ενδεικτικές και προσαρμοσμένες στις δυνατότητες γραφής των μαθητών της Γ Λυκείου.) (Πλαγιότιτλοι - κύρια σημεία του κειμένου

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γιαννάκης Βασιλειάδης Εκπαιδευτικός Υποψήφιος ιδάκτορας Ανάπτυξη Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ 2003

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ 2003 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ 2003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ Με δεδοµένη την οικολογική κρίση, την ακραία ανισότητα της κατανοµής των πόρων µεταξύ πλούσιων και φτωχών χωρών, την αδυναµία να συνεχίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΙΜΗ ΚΕΡ ΟΣΚΟΠΙΑ;

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΙΜΗ ΚΕΡ ΟΣΚΟΠΙΑ; 1 Οµιλία Νίκου Αδαµόπουλου προέδρου σωµατείου εργαζοµένων στην ηµερίδα για την ανακύκλωση στο ήµο Νέας Ιωνίας ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΙΜΗ ΚΕΡ ΟΣΚΟΠΙΑ; Κύριε δήµαρχε, κτλ. Ευχαριστούµε που µας καλέσατε να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

Το νομοσχέδιο για τα ΑΕΙ

Το νομοσχέδιο για τα ΑΕΙ Το νομοσχέδιο για τα ΑΕΙ Toυ Mιχαλη Σταθοπουλου* Μια πρώτη διαπίστωση: οι πανεπιστημιακές αρχές δεν μπόρεσαν να εξασφαλίσουν ομαλή λειτουργία των πανεπιστημίων. Το νομοσχέδιο για τα ΑΕΙ εισάγει μια ριζική

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Πολιτικής Συγκυρίας. Οκτώβριος 2014

Έρευνα Πολιτικής Συγκυρίας. Οκτώβριος 2014 Έρευνα Πολιτικής Συγκυρίας Οκτώβριος 2014 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΑΝΑΘΕΣΗ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ: ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΠΤΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ: ΕΚΤΙΜΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Παρουσίαση εργασίας φοιτητή (x,a) 1) (xy)a=x(ya) x,y G και a A 1) a(xy)=(ax)y 2) ae=a

ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Παρουσίαση εργασίας φοιτητή (x,a) 1) (xy)a=x(ya) x,y G και a A 1) a(xy)=(ax)y 2) ae=a ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Ν. Λυγερός Παρουσίαση εργασίας φοιτητή Θα µιλήσουµε για το θεώρηµα του Lagrange. Αλλά προτού φτάσουµε εκεί, θα ήθελα να εισάγω ορισµένες έννοιες που θα µας

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Συγκρίσεις προγραμμάτων Υγείας

Συγκρίσεις προγραμμάτων Υγείας Συγκρίσεις προγραμμάτων Υγείας ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ FULL ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ TO ΠΛΕΟΝΕΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗ 1. 19.05.2015 matonakis@myadvisor.gr 211 800 4634 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τον Μάϊο του 2015 η ΕΘΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο Θουκυδίδης, Ιστορίαι Ζ,48 («Αλκιβιάδης δε κατοικίζειν») ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο δε Αλκιβιάδης είπε ή [:ισχυρίστηκε ] ότι οι (Αθηναίοι),

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο Κεφάλαιο τρίτο Αυτό που ξέρουµε σαν αρρώστια είναι το τελικό στάδιο µιας βαθύτερης ανωµαλίας και είναι φανερό ότι για να εξασφαλίσουµε πλήρη επιτυχία στη θεραπεία, το ν' αντιµετωπίσουµε µόνο το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: 3 η ΤΑΞΗ ΕΠΑ.Λ. (Α ΟΜΑ Α) ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 6 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Ο συντάκτης θίγει το πρόβληµα της ανθρώπινης προσέγγισης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΒΟΥΛΕΥΤΗ Ν.Δ.

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΒΟΥΛΕΥΤΗ Ν.Δ. ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΒΟΥΛΕΥΤΗ Ν.Δ. κου ΚΩΣΤΗ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗ Στην δημόσια εκδήλωση με θέμα «Προβληματισμός για μια σύγχρονη κεντροδεξιά», στο πλαίσιο του κύκλου «οι προκλήσεις της πολιτικής σε καιρό κρίσης» Η κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Ο τραπεζικός δανεισμός δεν είναι πανάκεια για την επιβίωση των μικρών επιχειρήσεων στην χώρα μας

Ο τραπεζικός δανεισμός δεν είναι πανάκεια για την επιβίωση των μικρών επιχειρήσεων στην χώρα μας Ο τραπεζικός δανεισμός δεν είναι πανάκεια για την επιβίωση των μικρών επιχειρήσεων στην χώρα μας Αντρέας Αθανασόπουλος, Καθηγητής Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών ALBA Ομότιμος Καθηγητής Warwick Business School

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές οι οποίες μας παρακίνησαν να ασχοληθούμε με το θέμα της Παραπληροφόρησης.

Πηγές οι οποίες μας παρακίνησαν να ασχοληθούμε με το θέμα της Παραπληροφόρησης. Πηγές οι οποίες μας παρακίνησαν να ασχοληθούμε με το θέμα της Παραπληροφόρησης. Πολιτική και Δίκαιο, Β Γενικού Λυκείου, Σελ.12 «Τα μέσα Μαζικής Επικοινωνίας είναι σε θέση να παρουσιάζουν την πραγματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 24 ΜΑΪΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΛΥΣΕΙΣ ΓΝΩΣΤΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Γιατί εγώ τόσο

Διαβάστε περισσότερα

Το θέμα που καλούμαι να πραγματευτώ είναι «ο Νέος Ευρωσκεπτικισμός και η Μετανάστευση».

Το θέμα που καλούμαι να πραγματευτώ είναι «ο Νέος Ευρωσκεπτικισμός και η Μετανάστευση». Καλησπερίζω το εκλεκτό κοινό. Καταρχάς, προτού ξεκινήσω, θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τους διοργανωτές της ημερίδας, καθώς αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για εμένα να βρίσκομαι εδώ, ενώπιον όλων εσάς τη σημερινή

Διαβάστε περισσότερα

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια ΠΡΟΕ ΡΕΥΩΝ (Ιωάννης Τραγάκης): Θα συζητηθεί η µε αριθµό 189/4-9- 2012 επίκαιρη ερώτηση του Βουλευτή της ηµοκρατικής Αριστεράς κ. Θωµά Ψύρρα προς τον Υπουργό Παιδείας και Θρησκευµάτων, Πολιτισµού και Αθλητισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Οι χάρτες των 850 Hpa είναι ένα από τα βασικά προγνωστικά επίπεδα για τη παράµετρο της θερµοκρασίας. Την πίεση των 850 Hpa τη συναντάµε στην ατµόσφαιρα σε ένα µέσο ύψος περί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Αρ. 12 Πέµπτη, 9/1/2003

Αρ. 12 Πέµπτη, 9/1/2003 Αρ. 12 Πέµπτη, 9/1/2003 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΙΑΣΚΕΨΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΦΟΡΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ Α. Ο συγγραφέας στο απόσπασµα αυτό αναφέρεται στη διαφήµιση. Στην αρχή πιστοποιεί την κυριαρχία της σε όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

2015: Ο επόµενος εκβιασµός (µέσω των τραπεζών) σχεδιάζεται

2015: Ο επόµενος εκβιασµός (µέσω των τραπεζών) σχεδιάζεται 2015: Ο επόµενος εκβιασµός (µέσω των τραπεζών) σχεδιάζεται 15 Μαΐου 2014 Το 2013 δώσαµε (ως πολίτες) 41 δις ευρώ στις τράπεζες, τα οποία τα δανειστήκαµε από την Ευρώπη µε τους γνωστούς επαχθείς όρους,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου

ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου 1 ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου Στη Μεσόγειο (και μάλιστα σε Ισπανία, Ιταλία, πρώην Γιουγκοσλαβία, Ελλάδα, Τουρκία, Κύπρο, Μάλτα, Τυνησία

Διαβάστε περισσότερα

Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης,

Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης, Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης, Εκδήλωση απονομής του Βραβείου για το 2014 στην Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στο Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο Ομιλία:

Διαβάστε περισσότερα

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτική της Τμηματοποίησης Αν σκοπεύεις να διαπραγματευτείς ένα π.χ. συμβόλαιο τριών ετών, διαπραγματεύσου σκληρά για ένα συμβόλαιο ενός έτους μόνο. Όταν η διαπραγμάτευση

Διαβάστε περισσότερα