το Πρακτικά Συνεδρίου (Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο, Οκτωβρίου 1996), Θεσσαλονίκη 1997, σ Βλ. ό.π., σ. 423.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "το 1995. Πρακτικά Συνεδρίου (Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο, 23-25 Οκτωβρίου 1996), Θεσσαλονίκη 1997, σ. 426. 2 Βλ. ό.π., σ. 423."

Transcript

1 1 Η Θεσσαλονίκη στο πεζογραφικό έργο των Ν. Γ. Πεντζίκη, Γ. Ιωάννου και Αλ. Ναρ. Η πόλη ως παράγοντας διαμόρφωσης της λογοτεχνικής ταυτότητας των συγγραφέων. Οπως θα δείξω, οι τρεις συγγραφείς του τίτλου αποκτούν τη λογοτεχνική τους ταυτότητα από την πόλη και της προσδίδουν μιαν άλλη ιδεατή ταυτότητα μέσα από το έργο τους. Οι συγγραφείς και η μεταξύ τους σχέση: Και οι τρεις γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στη Θεσσαλονίκη Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης ( ), Γιώργος Ιωάννου ( ), Αλμπέρτος Ναρ ( ). Διαφέρουν χρονολογικά κατά μία λογοτεχνική γενιά. Και οι τρεις δημιούργησαν όλο (Πεντζίκης, Ναρ) ή το σημαντικότερο μέρος του έργου τους στη γενέθλια πόλη (ο Ιωάννου από το 1971 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, αλλά εξακολούθησε να γράφει για τη Θεσσαλονίκη). Και οι τρεις έχουν ενταφιαστεί στη Θεσσαλονίκη (η σωρός του Ιωάννου μεταφέρθηκε από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη, όπου πραγματοποιήθηκε και η νεκρώσιμη ακολουθία). Οι δύο πρώτοι είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι, ενώ ο τρίτος, Εβραίος. Ο Ιωάννου γνωρίζει καλά το έργο του Πεντζίκη και έχει, σύμφωνα με τις δημοσιευμένες κριτικές, επηρεαστεί από το έργο του. Ο Π. Μουλλάς, π.χ., θεωρεί τον Ιωάννου μαθητή του Πεντζίκη, 1 ενώ ο Γ. Παγανός διευκρινίζει πως «είναι μεν επηρεασμένος από τον Πεντζίκη, αλλά ταυτόχρονα δεν παύει να είναι κι ένας ρεαλιστής πεζογράφος». 2 Ο Ναρ όχι μόνο γνώριζε το έργο του Ιωάννου, αλλά διατηρούσε και προσωπική σχέση μαζί του. Ας θυμηθούμε ότι ο Ναρ πρωτοεμφανίζεται στα γράμματα το 1985 με το βιβλίο Οι συναγωγές της Θεσσαλονίκης, τα τραγούδια μας, με πρόλογο του Ιωάννου. Τα βιβλία στα οποία βασίζεται η παρούσα μελέτη (μόνο λογοτεχνικά) είναι το Μητέρα Θεσσαλονίκη (1970) του Πεντζίκη, τα Για ένα φιλότιμο (1964), Η σαρκοφάγος (1971), Η μόνη κληρονομιά (1974), Το δικό μας αίμα (1978) και Η πρωτεύουσα των προσφύγων (1984) του Ιωάννου, τα Σε αναζήτηση ύφους (1991, 2η έκδ. εμπλουτισμένη, 1997) και Σαλονικάι, δηλαδή Σαλονικιός (1999) του Ναρ. Περιοριστήκαμε μόνο στο Μητέρα Θεσσαλονίκη του Πεντζίκη, διότι στη συλλογή αυτή μικρών σε έκταση πεζών ο συγγραφέας συγκεντρώνει όλη την κοσμοθεωρία του για τη γενέθλιά του πόλη (άρχισε να τα δημοσιεύει σε διάφορα περιοδικά από το 1935 έως το 1962), χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η Θεσσαλονίκη δεν είναι συνεχώς παρούσα φανερά ή υπαινικτικά και στο υπόλοιπο έργο του. Τι εννοούμε, όμως, όταν λέμε ότι οι συγγραφείς αυτοί απέκτησαν τη λογοτεχνική τους ταυτότητα από τη Θεσσαλονίκη; Ενδεικτικά αναφέρω κάποια κοινά στοιχεία στο έργο τους, που προσδίδουν την ταυτότητα. Και οι τρεις γράφουν για τη Θεσσαλονίκη: Τοπιογραφία της πόλης (μνημεία, κτίρια, δρόμοι, ρυμοτομία παλαιά και νεότερη). Ιστορία της πόλης (αρχαία, βυζαντινή, πρόσφατη λείπει και από τους τρεις η οθωμανική ιστορική περίοδος της Θεσσαλονίκης, κάτι που θα σχολιάσουμε στη συνέχεια). Ιδιαιτερότητες της πόλης (τοποθεσία, κλίμα, γραφικότητες, παραδόσεις). Άνθρωποι (μυθικά και ιστορικά πρόσωπα, πρόσωπα της εκκλησίας, της πολιτικής, της λογοτεχνίας, του πανεπιστημίου, απλοί άνθρωποι). Εθνοτικές ομάδες *Ευχαριστώ τον συγγραφέα Περικλή Σφυρίδη για τις πληροφορίες που μου έδωσε σχετικά με τους τρεις συγγραφείς του τίτλου, τους οποίους γνώριζε προσωπικά. 1 Βλ. Π. Σφυρίδης (επιμ.), Παραμυθία Θεσσαλονίκης. Η πεζογραφία στη Θεσσαλονίκη από το 1912 έως το Πρακτικά Συνεδρίου (Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο, Οκτωβρίου 1996), Θεσσαλονίκη 1997, σ Βλ. ό.π., σ. 423.

2 2 πληθυσμού (Έλληνες και Ισραηλίτες κυρίως, κάποιες αναφορές σε Φραγκολεβαντίνους, ελάχιστες ή καθόλου σε Τούρκους). Τα κείμενα και των τριών έχουν τη μορφή αφηγήσεων, όπου κυρίαρχο ρόλο παίζει η μνήμη των συγγραφέων, η οποία βασίζεται άλλοτε σε άμεσο εμπειρικό υλικό (προσωπικά βιώματα) κι άλλοτε σε έμμεσο (συνήθως σε γνώσεις από την ανάγνωση βιβλίων). Βέβαια, η αξιοποίηση του εμπειρικού αυτού υλικού δεν γίνεται τυχαία στους τρεις αυτούς συγγραφείς. Είναι επιλεκτική για να εξυπηρετήσει τους συγγραφικούς στόχους του καθενός που, φυσικά, στα επιμέρους δεν συμπίπτουν. Ο χρόνος: Και οι τρεις χρησιμοποιούν τον χρόνο ελεύθερα, με άλματα συνήθως από το παρόν στο εγγύς ή απώτερο παρελθόν της πόλης. Συνήθως, η αφήγηση αρχίζει από κάποια παρατήρηση που αφορά το παρόν της Θεσσαλονίκης (παρόν της πόλης που ταυτίζεται με τον χρόνο της συγγραφής του κειμένου), και από κει και πέρα το κουβάρι του χρόνου ξετυλίγεται προς τα πίσω, για να σταματήσει εκεί που επιθυμεί ο κάθε συγγραφέας, ανάλογα με το θέμα που πραγματεύεται. Το λογοτεχνικό κλίμα των κειμένων τους: Και στους τρεις παρατηρείται μια εσωστρέφεια, κυρίαρχη στον Πεντζίκη, αρκετά έντονη στον Ιωάννου, κάπως πιο ξεθυμασμένη στον Ναρ. Αλλά ας δούμε αναλυτικότερα τι από τη Θεσσαλονίκη με τη συνεχή ζωή εικοσιτριών αιώνων επιλέγει ο κάθε συγγραφέας για να δημιουργήσει τη λογοτεχνική του ταυτότητα. Το τι επιλέγουν έχει άμεση σχέση με το τι επιδιώκει να αναδείξει από την πόλη και το ιστορικό παρελθόν της Θεσσαλονίκης ο καθένας από τους τρεις αυτούς συγγραφείς μέσα στο έργο του. Με άλλα λόγια, τι τον ενδιαφέρει να διαφυλάξει ως πολύτιμη κληρονομιά από τη λήθη που φέρνει ο χρόνος, και μάλιστα σε μια εποχή, αυτήν του 20ού αι., που χαρακτηρίζεται από πρωτοφανείς αλλαγές. Είναι γνωστό ότι τον Πεντζίκη τον ενδιέφερε πάνω απ όλα η Ορθοδοξία. Βαθύτατα θρησκευόμενο άτομο, έβλεπε τη Θεσσαλονίκη ως μια πόλη συνέχεια της ορθόδοξης παράδοσης και αυτή την πίστη του θέλει να διασώσει με το έργο του. Ο Π. Σφυρίδης δίνει το πεζογραφικό στίγμα του Πεντζίκη ως εξής: «Μ αυτόν, λοιπόν, τον μοντέρνο άφηγηματικό λόγο, που έχει ως πρότυπο το έργο του Τζόυς, ο Πεντζίκης, ως πιστός ορθόδοξος χριστιανός, επιχειρεί μια λογοτεχνική ενδοσκόπηση στα βήματα των μεγάλων πατέρων της Ορθοδοξίας και του Συναξαριστή, όπου ιδιαίτερο ρόλο έχουν η μνήμη, η αποθησαυρισμένη πολύμορφη γνώση, η βυζαντινή παράδοση και τα θαύματα. Θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι στο έργο του επιχειρεί μια λογοτεχνική εκφορά της Ορθοδοξίας, την οποία μπολιάζει με μια κοσμική οξυδερκή παρατήρηση που δίνει ιδιαίτερη σημασία σε πράγματα, πρόσωπα και ασήμαντα γεγονότα του καθημερινού βίου. Ξεχωριστή θέση έχουν οι αναφορές του στη γενέθλια πόλη [ ] και το πλησίον Άγιον Όρος». 3 Ο αφηγητής στο πεζό «Ένδον πόλη» του Πεντζίκη νιώθει μόνος στην κάμαρή του. Ακούει όμως τον λόγο ενός μοναχού: Δεν είμαστε μόνοι στην έρημο. Πρέπει να θυμούμαστε και θυμούμαστε. Σχετιζόμαστε με τη μνήμη σε πλήρη ομολογία του εαυτού μας γυμνού Πάντα θυμούμαστε, αντέχοντας την γεμάτη οδύνη βάσανο της μνήμης [ ]. Η εκκλησία είναι το σώμα, όπου εισέρχουμαι μετά την εξιστόρηση του πρακτικού βίου. Ακολουθώ κατόπι τα παραδείγματα. οσίων, αγίων, ενδόξων, θεοφόρων πατέρων, μαρτύρων [ ]. Ολοκλήρου του βίου των παθών, θαυμάτων, θαυμασίων και της Ανάστασης, που την ονομάζουμε οι Χριστιανοί και «Λαμπρή», για να καταλήξει σε ύμνο μιας πόλης που την αποκαλεί Λαμπρή πρωτεύουσα, κι αμέσως μετά συνεχίζει: Οι λόγοι του μοναχού 3 Βλ. Π. Σφυρίδης, «Η μεταπολεμική πεζογραφία της Θεσσαλονίκης», στο ένθετο «Βιβλιοθήκη», εφ. Ελευθεροτυπία (αφιέρωμα στη λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης), , σσ ο ίδιος, Παραφυάδες ΙΙ. Κείμενα λογοτεχνίας και βιβλιοκρισίες , εισ.-επιμ. ανθολ. Σ. Σταυρακοπούλου, Αθήνα, Καστανιώτης, 2008, σσ

3 3 μού φέρνουν στο νου την πατρίδα μου Θεσσαλονίκη. Στην κάμαρή μου δεν νιώθω πια έρημος. Ηγέρθην από το στρώμα του θανάτου. Μητέρα πόλη, με τα πρόσωπα που σε κατοικούν, κατοίκησαν και θα κατοικήσουν, αδελφώνω και υπάρχω (σσ ). 4 Ποια, όμως, είναι η «Λαμπρή πρωτεύουσα»; Προφανώς η μητρόπολη της Ορθοδοξίας, η Κωνσταντινούπολη, η οποία, όμως, σήμερα είναι τουρκική. Έτσι, τα σκήπτρα της Ορθοδοξίας τα παίρνει η Θεσσαλονίκη με τις βυζαντινές εκκλησίες και το βυζαντινό παρελθόν της. Γι αυτό αποσιωπάται το γεγονός ότι η Θεσσαλονίκη βρισκόταν υπό τουρκική κατοχή (ήταν, δηλαδή, πόλη οθωμανική) για 482 χρόνια. Ο Πεντζίκης ασπάζεται το ιδεολόγημα της συνέχειας του ελληνικού έθνους. Κι αν τα μνημεία της Αθήνας παραπέμπουν ευθέως στο αρχαίο παρελθόν του έθνους, που θα σβήσει κατά τη ρωμαϊκή κατοχή, το έθνος θα συνεχίσει τη ζωή του μέσα από την Ορθοδοξία στο Βυζάντιο και από κει είναι η Θεσσαλονίκη που θα το «αναστήσει» στο νέο ελληνικό κράτος. Το δηλώνει με σαφήνεια: Το δράμα του θανάτου και της ανάστασης του Ελληνισμού ολόκληρο περιλαμβάνεται μέσα στην εκκλησία μας. Όταν σκεφτούμε έτσι, βλέπουμε ποια μπορεί να ναι η αισθητική πειθαρχία που χρειάζονται τα μάτια μας για να δούνε. Να δούμε την πόλη των πολλών και ωραίων ναών, όπως συνήθως χαρακτηρίζεται, την πόλη του Αγίου Δημητρίου, όπως επίσης η Θεσσαλονίκη ονομάζεται» (σ. 43). Κάτω, λοιπόν, από αυτό το πρίσμα, ο Πεντζίκης δημιουργεί τη λογοτεχνική του ταυτότητα από τη γενέθλια πόλη. Και πράγματι, δεν υπάρχουν βυζαντινές εκκλησίες, κάστρα, νεότερα μνημεία, δρόμοι, σύγχρονα κτίρια, ιστορικά γεγονότα, πρόσωπα του μύθου και της ιστορίας που να μην τα μνημονεύσει στα κείμενα της Μητέρας Θεσσαλονίκης. Και σε αυτό τον διευκολύνει η συνειρμική αφηγηματική τεχνική που επέλεξε για το έργο του. Πρέπει να σημειώσουμε επίσης ότι δεν τον ενδιαφέρουν τα γεγονότα της πρόσφατης ιστορίας της πόλης. Ο Μακεδονικός Αγώνας, οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, η Μικρασιατική Καταστροφή, ο ερχομός των προσφύγων από την Ιωνία και από άλλες «χαμένες πατρίδες», η γερμανική Κατοχή και ο Εμφύλιος, δεν υπάρχουν στα κείμενα. Φαίνεται ότι τα πράγματα που γίνονται η αφορμή για να γράψει τα κείμενα δεν προσγειώνουν τη μνήμη του στο πρόσφατο ιστορικό παρελθόν, όπως συμβαίνει με τους Ιωάννου και Ναρ, όπως θα δούμε παρακάτω, αλλά την ενεργοποιούν σε συμβάντα του αρχαίου και κυρίως του βυζαντινού απόμακρου βίου. Στο κείμενο «Θεσσαλονίκη και ζωή» αναφέρει ότι ο ιστορικός βίος της πόλης αρχίζει το 315 π.χ., με την αναγκαστική συνοίκηση από τον Κάσσανδρο του πληθυσμού 26 πολισμάτων, τα οποία δημιούργησαν την πόλη που της έδωσε το όνομα της συζύγου του Θεσσαλονίκης. Μας πληροφορεί επίσης ότι υπό τον χορό των ανθρωπόμορφων θεών, που μελετήθηκε η προέλευση και η εξέλιξή τους, ο χορός των πόλεων που γίνονται αγάλματα, στα μέτρα της μορφής του ανθρώπου, είναι ένας χαρακτήρας που θα παραμείνει βασικός στη διαμόρφωση της ελληνικής σκέψης. Παρατηρεί ότι παρά την έλευση στη Θεσσαλονίκη του Αποστόλου Παύλου, ο οποίος απηύθυνε στους κατοίκους της δύο από τις ωραιότερές του επιστολές και ο οποίος ζήτησε να καταρρίπτονται τα είδωλα ως ασαφή, γιατί δεν αντιπροσωπεύουν μιαν ενότητα που ένα μεγαλύτερο πλήθος ψυχές ζητούσε, η ανθρωπόμορφη αντίληψη της πόλης διατηρήθηκε [ ] μόνον ότι ερμηνεύθηκε πως το κάλλος το ανθρώπινο, όση και αν λάβει ισχύ, δεν έχει ποτέ σημασία μόνο του, αλλά πάντα μονάχα εν ονόματι της ομοίωσής του προς τον Θεό, που είναι εικόνα του, ώστε μ αυτήν να παρουσιαστεί και ο ίδιος ο Παντοκράτωρ, όταν κατήλθε επί γης. Έτσι, οι Θεσσαλονικείς εξακολουθούν να βλέπουν σαν μητέραάνθρωπο την πόλη τους, δίχως να αμαρτάνουν, με μια μόνο διαφορά ότι αυτή δεν 4 Τα παραθέματα είναι από το Μητέρα Θεσσαλονίκη, ειδική έκδοση σε 200 αντίτυπα εκτός εμπορίου, που κυκλοφόρησαν οι «Αγροτικές Συνεταιριστικές Εκδόσεις» για τον εορτασμό των 2300 χρόνων από την ίδρυση της Θεσσαλονίκης.

4 4 υπήρχε παρά χάρις στο τέκνο της, τον κλεινό Δημήτριο, που σαν άνθρωπος μαρτύρησε, αναπαριστώντας με τον αληθινό αγώνα του πνεύματος τη δοκιμασία του επί γης βίου του Θεανθρώπου (σ. 39). Για την επιλογή αυτή του Πεντζίκη, για την οποία κατηγορήθηκε για ελιτισμό και εσωστρέφεια (όπως και άλλοι συγγραφείς των Μακεδονικών Ημερών και του Κοχλία), έχουν ακουστεί διάφορα. Θα σταθώ μόνο σε μια παρατήρηση του Αλ. Κοσματόπουλου, ο οποίος θεωρείται και ίσως είναι ο πιστότερος μαθητής του Πεντζίκη. Ο Κοσματόπουλος διατύπωσε την άποψη ότι στη Θεσσαλονίκη υπάρχει η παράδοση του ησυχασμού, ανεξάρτητα κατά πόσον ή κάτω από ποιες μορφές επιβιώνει στις μέρες μας. Και ησυχασμός είναι η παραίτηση από κάθε μορφή εξουσίας. 5 Σε αναφορά του ο Πεντζίκης για τον δεύτερο πολιούχο της Θεσσαλονίκης, κύριο εκπρόσωπο των Ησυχαστών, τον Μεγάλο Γρηγόριο Παλαμά, γράφει πως αυτός για το φως μιλώντας της Αγίας Μεταμόρφωσης, που έκαστος όσο ηδύνατο το είδε, διδάσκει πως ο άνθρωπος μπορεί να το δει χάρις σε άσκηση επίπονη εν τω στοχασμώ του θανάτου» (σ. 81). 6 Μ άλλα λόγια, συγκέντρωση εις εαυτόν και στην Ορθοδοξία και σ ό,τι από την ιστορία έχει σχέση με αυτήν. Ο Ιωάννου δημιουργεί τη λογοτεχνική του ταυτότητα με το υλικό κυρίως των προσωπικών του βιωμάτων. Έχει ζήσει στην προπολεμική Θεσσαλονίκη με τους μαχαλάδες και τα τουρκόσπιτα. Έχει βιώσει τα γεγονότα του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου και τη γερμανική Κατοχή στη Θεσσαλονίκη, όπου το 1943 συντελέστηκε και «Το ξεκλήρισμα των Εβραίων». 7 Εντάχθηκε στην Χριστιανική Κίνηση των Κατηχητικών της Θεσσαλονίκης για να επιβιώσει από την πείνα της Κατοχής με τα συσσίτιά τους. 8 Γνώρισε από κοντά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης 9 και τον Εμφύλιο από γεγονότα που διαδραματίστηκαν μέσα στην πόλη. 10 Ήταν παρών στην πόλη τις δεκαετίες 1950 και 1960 που η «αντιπαροχή» τής άλλαξε τη μορφή. 11 Γόνος προσφύγων από την Ανατολική Θράκη, δεν θέλει μόνο να διασώσει τον αγώνα επιβίωσης των προσφύγων στη γενέθλια πόλη, 12 αλλά να μιλήσει και για τον αέρα ενός άλλου ανώτερου πολιτισμού που έφεραν οι πρόσφυγες στη Θεσσαλονίκη που τους θεωρεί «Βυζαντινούς υπηκόους» μας 13 αλλάζοντας και το κοινωνικό της πρόσωπο και την πνευματική της προσωπικότητα. Αυτά είναι τα θέματα που επιλέγει και πραγματεύεται ο Ιωάννου, και η μνήμη του, με τα μπρος πίσω μέσα στον χρόνο, αντιπαραθέτει το παλιό με το καινούριο, αναπολώντας το παλιό με νοσταλγία, αλλά βλέποντας και το καινούριο ως μια κοινωνική και ιστορική αναγκαιότητα. Πρόδηλο είναι ότι οι αναφορές Πεντζίκη και Ιωάννου συμπίπτουν σε πολλά: μνημεία, κτίρια, τόπους, ιστορικά και άλλα γεγονότα, πρόσωπα, αλλά και στο ιδεολόγημα της συνέχειας του Βυζαντίου στο νεοελληνικό κράτος μέσα από τη Θεσσαλονίκη. Το πώς, όμως, εξιστορούνται αυτά έχει να κάνει από ποια σκοπιά τα προσεγγίζει ο καθένας, σύμφωνα με τις πεποιθήσεις και τον χαρακτήρα του. Ο 5 Βλ. Παραμυθία Θεσσαλονίκης, ό.π (σημ. 1), σ Για περισσότερα βλ. Ν. Γ. Πεντζίκης, Προς Εκκλησιασμόν. Κείμενα θεώρησης, Θεσσαλονίκη, «Αγροτικές Συνεταιριστικές Εκδόσεις», Βλ. Γ. Ιωάννου, Το δικό μας αίμα, Αθήνα, «Ερμής», Βλ. «Ο Χριστός αρχηγός μας» στο: Γ. Ιωάννου, Η πρωτεύουσα των προσφύγων, Αθήνα, Κέδρος, Βλ. «Θεσσαλονίκη: 25 Μαρτίου 1944» στο: Γ. Ιωάννου, Το δικό μας αίμα, ό.π. (σημ. 7). 10 Βλ. «Παραπεταμένη απελευθέρωση», «Τα ίχνη της πυρκαγιάς», κ.ά. στο: Γ. Ιωάννου, Το δικό μας αίμα, ό.π. (σημ. 7), και διάσπαρτες αναφορές στο: Γ. Ιωάννου, Η πρωτεύουσα των προσφύγων, ό.π. (σημ. 8). 11 Βλ. «Εις τόπον λεγόμενον Λιθόστρωτον», «Για τις περιβόητες πολυκατοικίες», κ. ά., στο: Γ. Ιωάννου, Το δικό μας αίμα, ό.π. (σημ. 7). 12 Βλ. «Η παρέλαση των προσφύγων» στο: Γ. Ιωάννου, Το δικό μας αίμα, ό.π. (σημ. 7). 13 Βλ. ό.π., σ. 83.

5 5 Ιωάννου, που ανδρώθηκε μέσα στα κατηχητικά, είναι κι αυτός εμποτισμένος 14 από χριστιανική πίστη. Το δηλώνει ρητά: Είμαι θρήσκος και θέλω αυτό να το ομολογήσω σε πρώτο πρόσωπο. Μερικοί φίλοι με θρησκευτική βαθύτητα με βρίσκουν ελαφρό στα θρησκευτικά μου. Αλλά ελαφρός ξελαφρός, είμαι πολύ σταθερός σ αυτά τα ρηχά, ίσως, αισθήματα». 15 Τι εννοεί, όμως, όταν λέει πως κάποιοι που έχουν βαθύ θρησκευτικό συναίσθημα τον κατηγορούν ότι το δικό του είναι ελαφρό; Ποιο είναι το βαθύ και ποιο το ελαφρό; Δεν μπορώ να μην σκεφτώ ότι στους πρώτους με το βαθύ θρησκευτικό συναίσθημα ανήκει ο Πεντζίκης και, όπως θα δούμε παρακάτω, σ αυτόν ίσως αναφέρεται μεταξύ άλλων. Ο Πεντζίκης είναι χαρακτηριστική περίπτωση πιστού του δόγματος. Ασπάσθηκε την Ορθοδοξία από μια εσωτερική υπαρξιακή ανάγκη να ηρεμήσει μέσα σ ένα κατακερματισμένο κόσμο που τον θεωρούσε αφιλόξενο. Βρήκε τη γαλήνη όπως ο ίδιος κατ επανάληψη δήλωνε και έγραφε μέσα στην πίστη, συμφιλιώνοντας τη ζωή με τον θάνατο. Ένιωθε πεθαμένος και αναστήθηκε (Ο πεθαμένος και η ανάσταση). Δεν ερευνά την αλήθεια των όσων η Ορθοδοξία διδάσκει και επαγγέλλεται. Πιστεύει στα θαύματα και διαβάζει καθημερινά τον «Συναξαριστή», απ όπου εμπνέεται για τη λογοτεχνία και τη ζωγραφική (με έναν δικής του έμπνευσης αντιγραφικό κώδικα, την ψηφαρίθμηση, η οποία, κατά τον Σφυρίδη, τον οδηγεί σε έκσταση). 16 Ο Ιωάννου εντάχθηκε στη Χριστιανική Κίνηση τον καιρό της γερμανικής Κατοχής, για να τον γράψουν στα συσσίτια των Κατηχητικών και να επιβιώσει από την πείνα σε μια ηλικία (δεκαπέντε χρονών) που από τη μια μεριά ήταν επιρρεπής σε μια «κατήχηση» και από την άλλη, ανοιχτός σε ερωτηματικά και αμφισβητήσεις. Φαίνεται, όμως, πως και οι ιθύνοντες την Κατηχητικών τότε, άνθρωποι της «Ζωής» (Φραγκόπουλος, Χατζηανδρέου) δεν ήταν φανατικοί. Γράφει: Τώρα που το σκέφτομαι, βρίσκω ότι μας κρατούσαν όσο μπορούσαν πιο μακριά από την ορθόδοξη παράδοση, την προερχόμενη από τον μοναχισμό. Ουδέποτε έγινε λόγος για συναξάρια, για βίους αγίων, για συλλογές θαυμάτων, για θαυματουργές εικόνες, για υπερφυσικές εμφανίσεις, εκτός, βέβαια, από αυτές που βεβαιώνονται από τη Γραφή. Το ότι στους πρώτους κατατάσσει τον Πεντζίκη προκύπτει αβίαστα με τα όσα λέει παρακάτω: Μου αρέσουν οι θεωρίες του ησυχασμού, μου είναι όμως αδύνατο να συμφωνήσω με τον φίλο συγγραφέα Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη, που βεβαιώνει με πάθος ότι αρκεί να διαβάσει μερικές σελίδες από τον Συναξαριστή, για να του φύγει ο πονοκέφαλος. Λυπούμαι, αλλά ούτε η μεγαλοσύνη του ούτε η γνώση του της φαρμακευτικής είναι δυνατόν να με πείσουν. Ο πονοκέφαλος, για την ώρα, θεραπεύεται μόνο με ασπιρίνη. 17 Κάτω από αυτό το πρίσμα, πρέπει να θεωρήσουμε τον Ιωάννου ως πιστό που απλώς αποδέχεται μια λαϊκή χριστιανική παράδοση. Αναφέρει κι αυτός στα κείμενά του θαύματα που, κατά την παράδοση, πραγματοποίησε ο πολιούχος της πόλης Άγιος Δημήτριος, αλλά αφήνει να εννοηθεί ότι δεν τα πολυπιστεύει, αφού ταυτίζει τον Βαρδάρη με τον Άγιο. Γράφει: Δεν ξέρω τι ακριβώς υπάρχει πια και τι δεν υπάρχει Μόλις τώρα, όμως, άρχισα κι εγώ να υποψιάζομαι πως αυτός ο Βαρδάρης δεν μπορεί να είναι άσχετος με τον Άγιο Δημήτριο. Ίσως μάλιστα να είναι ένα και το αυτό, ο ίδιος ο θαυματουργός Άγιος. Και κάποτε θα φυσήξει. Και θα φυσήξει όπως φύσαγε Γράφει στο «Ο Χριστός αρχηγός μας», ό.π. (σημ. 8), σ. 130: «Αμέσως πρέπει να πω πως η είσοδός μου αυτή στην Αδελφοσύνη στάθηκε αποφασιστική για τη διαμόρφωσή μου και τη ζωή μου. Η ζωή μου θα ήταν διαφορετική δεν ξέρω αν καλύτερη ή χειρότερη εάν δεν έμπαινα εκεί». 15 Βλ. «Κάτω απ τις πυκνές δεντροστοιχίες» στο: Γ. Ιωάννου, Η πρωτεύουσα των προσφύγων, ό.π. (σημ. 8), σ Βλ. Π. Σφυρίδης, «Η κοσμοθεωρία του Ν. Γ. Πεντζίκη από τον πεζό λόγο στη ζωγραφική δημιουργία», Νέα Εστία 1817 (Δεκ. 2008) Βλ. Γ. Ιωάννου, Η πρωτεύουσα των προσφύγων, ό.π. (σημ. 8), σσ Βλ. «Η πλατεία του Αγίου Βαρδαρίου» στο: Γ. Ιωάννου, Το δικό μας αίμα, ό.π. (σημ. 7), σ. 43.

6 6 Είπαμε ότι ο Πεντζίκης πιστεύει στα θαύματα. Μιλώντας για την εκστρατεία του Βούλγαρου Ιωαννίτζη ή Σκυλογιάννη εναντίον της Θεσσαλονίκης, που είχε φτάσει έξω από την πόλη και ετοιμαζόταν να την κατακτήσει, γράφει: Έτσι, λοιπόν, απ εκείνο το σημείο, πρόφτασε να δει ο Σκυλογιάννης τη Θεσσαλονίκη που δοκιμάζονταν για τις αμαρτίες των ανθρώπων της. Αλλά το ίδιο βράδυ, ο πολιούχος Άγιος Δημήτριος, που τόσες φορές σκόρπισε τη λαίλαπα των εναντίων και λύτρωσε την Μητέρα του πόλη, αυτοπροσώπως ντυμένος στα λευκά, υπό την μορφή του στρατηγού των βαρβάρων Μαναστρά, μπαίνει μέσα στο αντίσκηνο του Σκυλογιάννη και τον καταβάλλει με το δόρυ του. Να τον θυμόσαστε, στερεώνοντας την πίστη σας στον Μεγάλο Άγιο». 19 Η διαφορετική πρόσληψη της Ορθοδοξίας στους δύο αυτούς συγγραφείς τούς οδηγεί και σε διαφορετική σκοπιά από την οποία αφηγούνται ίδια γεγονότα. Έτσι, όταν ο Πεντζίκης αναφέρεται στη σφαγή εφτά χιλιάδων κατοίκων της Θεσσαλονίκης από τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο, γράφει πως το αυτοκρατορικό του, όμως, ανάστημα σέρνοντας μετανιωμένος στην εκκλησία, διδάχτηκε πως η βία τίποτα καλό δεν αποκαθιστά, 20 εστιάζοντας την προσοχή του στη μετάνοια του αυτοκράτορα, ενώ ο Ιωάννου αντίστοιχα δηλώνει: Πάντως, εφτά χιλιάδες Θεσσαλονικείς, όσοι λένε, πως είχαν σφαγεί στον Ιππόδρομο και επί του κτήνους εκείνου, του αυτοκράτορος Θεοδοσίου, που οι Θεσσαλονικείς, σοφά ποιούντες, δεν του έχουν αφιερώσει κανένα δρόμο, ενώ η Εκκλησία τον έχει, δυστυχώς, ανακηρύξει Άγιο. 21 Το ίδιο συμβαίνει όταν οι δύο αυτοί συγγραφείς αναφέρονται όχι σε ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν την ιστορία της Θεσσαλονίκης, αλλά σε τόπους ή σε μνημεία της πόλης. Π.χ., όταν αναφέρονται στο Μικρό Καράμπουρνου, το γνωστό Καραμπουρνάκι, ο μεν Πεντζίκης αναρωτιέται αν εκεί υπήρχε το αρχαίο πόλισμα Αλία, γιατί από μικρό θυμάμαι εκεί κάτι λευκά, λαμπρά μάρμαρα, κάτι που συνάδει με τις έρευνες του αρχαιολόγου καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Κ. Ρωμαίου, ότι πιθανόν επί του γηλόφου, στην άκρη από το Καραμπουρνάκι, να ταν το κεφαλοχώρι όλων των παλαιών οικισμών που συνοικίσθησαν αποτελώντας τη Θεσσαλονίκη, 22 ενώ ο Ιωάννου για τον ίδιο τόπο γράφει ότι εκεί είχαν στήσει την καραντίνα και τα στρατόπεδα για τους πρόσφυγες, Πόντιους και Μικρασιάτες, το 22. Κόσμος και κοσμάκης, τουρκομερίτες και τουρκόγλωσσοι ακόμα Γιουνάνιδες, διέσχισε στεριές και θάλασσες, γλίτωσε από το μαχαίρι, και ήρθε για ν αφήσει την τελευταία του πνοή εδώ, κάτω από πλούσιο παλιολλαδίτικο βρισίδι. 23 Η εξήγηση είναι απλή. Εκτός των άλλων, που ήδη έχουμε επισημάνει, ο Πεντζίκης είναι γηγενής Θεσσαλονικιός, ενώ ο Ιωάννου έχει προσφυγική καταγωγή. Ένα ακόμα παράδειγμα, που αφορά ένα μνημείο της Θεσσαλονίκης, το γνωστό ως «κινηματογράφος Αλκαζάρ». Ο Πεντζίκης παρατηρεί: Σε διαφορετικά επίπεδα ο χρόνος χρησιμοποιεί ένα και το αυτό ακίνητο, που αν δεν είναι βέβαιο πως αρχικά ήταν ναός, ακολούθως έγινε τζαμί, καφενείο, φαρμακείο, τηλεφωνικό κέντρο, αποθήκη καπνών, εστιατόριο, γραφείο, καμπαρέ και κινηματογράφος, 24 για να επισημάνει τη μακρόχρονη συνέχεια ζωής στην πόλη. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο Ιωάννου, το Αλκαζάρ τζαμί στην Τουρκοκρατία, βυζαντινή εκκλησία παλιότερα, σινεμά τώρα, αλλά συνεχίζει με ερωτικά υπονοούμενα πως μέσα στον λαϊκό αυτόν κινηματογράφο νιώθεις πραγματικά μια εκκλησιαστική ανακούφιση και τον πλησίον 19 Βλ. «Άποψη από βορειοδυτικά» στο: Ν. Γ. Πεντζίκης, Μητέρα Θεσσαλονίκη, Αθήνα, «Κέδρος», 1987, σ Βλ. «Μητέρα Θεσσαλονίκη» στο ομώνυμο βιβλίο, ό.π., σ Βλ. «Με τα σημάδια της απάνω μου» στο: Γ. Ιωάννου, Το δικό μας αίμα, ό.π. (σημ. 7), σσ Βλ. «Πανόραμα και ιστορία» στο: Ν. Γ. Πεντζίκης, Μητέρα Θεσσαλονίκη, ό.π. (σημ. 19), σσ. 57, Βλ. «Με τα σημάδια της απάνω μου», ό.π. (σημ. 21), σ Βλ. «Θεσσαλονίκη και ζωή» στο: Ν. Γ. Πεντζίκης, Μητέρα Θεσσαλονίκη, ό.π. (σημ. 19), σ. 46.

7 7 σου πολύ κοντά σου. 25 Ο Ιωάννου τονίζει το ερωτικό στοιχείο του μνημείου που έγινε κινηματογράφος, κάτι που βρίσκουμε και στο πεζογράφημά του «Τα λαϊκά σινεμά» στο Για ένα φιλότιμο, το βιβλίο με το οποίο άνοιξε την αυλαία της γόνιμης πεζογραφικής του πορείας. Και αυτός ο ερωτισμός προς τον Άλλο, που φυσικά οφείλεται στην ερωτική ιδιαιτερότητα του Ιωάννου, διακρίνεται στα περισσότερα κείμενα του έργου του, ενώ ο ερωτισμός του Πεντζίκη αφορά αποκλειστικά την Ορθοδοξία και τη Θεσσαλονίκη. Γράφει: Συμφωνώ μ ό,τι υποθέτω πως θέλεις να πεις: ότι δηλαδή όλες οι περιπέτειες, ακόμα κι αυτό το ταξίδι στον Θερμαϊκό, είναι έρωτας. Έτσι είναι. 26 Είναι και αυτή μια ακόμα αιτία, που, μαζί με τις άλλες, διαφοροποιεί τη λογοτεχνική ταυτότητά τους την οποία δημιούργησαν από την πόλη. Ο Ναρ, γιος επιζώντων του Ολοκαυτώματος και μελετητής της ιστορίας και του πολιτισμού των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, δημιούργησε τη λογοτεχνική του ταυτότητα ως ο συγγραφέας μιας μακράς πορείας ζωής των ομοεθνών του στη γενέθλια πόλη. Αρχίζει κι αυτός την εξιστόρηση από τον τόπο, όπως και οι δύο προηγούμενοι συγγραφείς, για να περάσει αμέσως στην ιστορία, απώτερη και πρόσφατη, της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης, που πριν από την απελευθέρωση της πόλης από τον τουρκικό ζυγό, το 1912, ήταν η πολυπληθέστερη. Με τα κείμενά του (που ο ίδιος τα χαρακτηρίζει «διηγήματα»), ο Ναρ «επιτυγχάνει να εισαγάγει μια νέα τοπιογραφία της Θεσσαλονίκης, η οποία οδηγεί τον αναγνώστη σε μια διαφορετική περιδιάβαση της πόλης», όπως σημειώνει η Φρ. Αμπατζοπούλου. 27 Και πράγματι, οι ίδιοι δρόμοι και οι γειτονιές, με τα εξωτικά, πλην λησμονημένα ονόματα Πλάσα, Πούλια, Ρόγος, Μεϊντάν ντι Λουμπέν, Μαδρεσίκα ντελ Άγουα, μαζί με τις συναγωγές των Εβραίων, που οι Έλληνες τις έλεγαν και τις ήξεραν ως «χάβρες», ναοί στο σχήμα του ουρανού, τις χαμένες πατρίδες τις πρώτες μνημονεύοντας Αραγκόν, Καστίλλια, Μαγιόρκα, Ιταλία, Σιτσίλια, Λισσαβώνα, μαζί με κάποιες στοές παλαιικές που επιμένουν να αντιστέκονται. Κι ακόμα εκεί οι αγορές οι πολυσύχναστες, που σήμερα ιδιαίτερα σε θέλγουν, 28 αναβιώνουν μιαν άλλη Θεσσαλονίκη, μέσα στην οποία ο Ναρ βρίσκει το πρόσωπό του. Στο διήγημά του «Η πόλη μου, οι ρίζες μου» ο Ναρ, μιλώντας σε δεύτερο πρόσωπο, κάτι σαν το «Εις αυτόν» του Ιωάννου, θεωρώντας τον εαυτό του ως φορέα μνήμης όλων των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, ανατρέχει γραμμικά στον χρόνο, παρακολουθώντας όλη την ιστορική διαδρομή και παράδοση των ομοεθνών του, με αρχή τους Εβραίους που ήταν εγκαταστημένοι στην πόλη (μπορεί και από την ίδρυσή της σ αυτούς ήρθε να μιλήσει και έστειλε επιστολές ο Απόστολος Παύλος), τους αυτόχθονες, που ήταν Ιουδαίοι καλοί, Ιουδαίοι αγνοί, Ιουδαίοι πιστοί προπάντων, αλλά, καθώς το απαιτούν οι περιστάσεις, και της ελληνικής λαλιάς ειδήμονες. Ακολούθως, αναφέρεται στους Ασκεναζίμ που ήρθαν επί τουρκοκρατίας από τη Μεσευρώπη, τους Σεφαρδίμ από την Ιβηρική χερσόνησο, κι άλλους από την Ιταλία και την Πορτογαλλία, για να θεμελιώσουν στη Θεσσαλονίκη τη νέα Ιερουσαλήμ, που φάνταζε στις ακτές του Θερμαϊκού να ξαναγεννιέται. Θα βρει τη λύτρωσή του από τα εφήμερα στα άδυτα εδάφια των μυστικών ερμηνευτών της Καβάλα και του Ζοχάρ και στα έθιμα των παλιών παραμυθιών και των χλωμών θρύλων, στις περίτεχνες ντοπιολαλιές και στα τραγούδια της μονάκριβης εβραϊκής παράδοσης. Στη συνέχεια, όταν η πόλη θα επεκταθεί έξω από τα κάστρα, δηλαδή στις αρχές του 20ού αι., θα 25 Βλ. «Η πλατεία του Αγίου Βαρδαρίου» στο: Γ. Ιωάννου, Το δικό μας αίμα, ό.π. (σημ. 7), σ Βλ. Ν. Γ. Πεντζίκης, Μητέρα Θεσσαλονίκη, ό.π. (σημ. 19), σ Βλ. Φρ. Αμπατζοπούλου, «Η γενοκτονία των Εβραίων στην πεζογραφία της Θεσσαλονίκης», στο: Παραμυθία Θεσσαλονίκης, ό.π. (σημ.1), σ Βλ. «Η πόλη μου, οι ρίζες μου» στο: Αλ. Ναρ, Σε αναζήτηση ύφους, Θεσσαλονίκη, «Τα τραμάκια», 1991, σσ

8 8 ενωθεί με τους σιωνιστές της Μισζραχή και της Καδίμα, με τους νεωτεριστές του κύκλου της Αλλιάνς, με τους σοσιαλιστές της Φεντερασιόν, και θα ζήσει με τη δική του ζωή τις ζωές όλων αυτών που προηγήθηκαν. Παρατηρούμε ότι η οπτική γωνία, από την οποία προσεγγίζει την ιστορία και τις παραδόσεις των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, συμπίπτει με εκείνη των Πεντζίκη και Ιωάννου. Όταν, όμως, στα κείμενά του «Επεισόδιον», «Το παλιό τρελοκομείο», «Άσμα ασμάτων», «Συναξάρι της Αδέλας και του Μορίς», «Ανεξόφλητο χρέος» 29 αναφέρεται στην εξόντωση των Εβραίων της Θεσσαλονίκης και στους επιζήσαντες από τα στρατόπεδα του θανάτου, η οπτική γωνία αλλάζει από εκείνη του Ιωάννου (ο Πεντζίκης, είπαμε, δεν αναφέρεται στους Εβραίους και το ξεκλήρισμά τους). Κι αυτό γιατί ο Ιωάννου στα δύο κείμενά του, «Το ξεκλήρισμα των Εβραίων» 30 και «Εν ταις ημέραις εκείναις» 31 (το πρώτο πεζογράφημα, το δεύτερο χρονικό), αφηγείται τα γεγονότα ως παρατηρητής, ο οποίος και ως ένα βαθμό συμπάσχει, αλλά από το εγκαταλειμμένο διαμέρισμα των Εβραίων συγκατοίκων τους παίρνουν οι δικοί του ένα μονό κρεβάτι και στο κρεβάτι αυτό, που ανεβάσαμε σε λίγο, κοιμόμουν ώσπου έγινα μεγάλος. 32 Ο Ναρ, ως γιος επιζώντων του Ολοκαυτώματος, μπορεί να μην έζησε προσωπικά τα τραγικά αυτά γεγονότα (όπως άλλοι Θεσσαλονικείς Εβραίοι που κατόρθωσαν να επιβιώσουν και τα εξιστόρησαν), αλλά διαμόρφωσαν έκδηλα τον ψυχικό του κόσμο μέσα από τις αφηγήσεις των γονιών του και από προφορικές μαρτυρίες άλλων Εβραίων της Θεσσαλονίκης για το Ολοκαύτωμα, που τις κυκλοφόρησε σε βιβλίο (μαζί με την Έρικα Κούνιο Αμαρίλιο) το Και κάτι ακόμα, το σπουδαιότερο: Ο Ναρ ανήκει στη πρώτη γενιά Εβραίων της Θεσσαλονίκης μετά το Ολοκαύτωμα, και μάλιστα είναι γόνος δύο επιζώντων. Η περίπτωσή του παραπέμπει στο γνωστό βιβλίο του Πεντζίκη Ο πεθαμένος και η ανάσταση. «Θέλω να υπογραμμίσω», γράφει πάλι η Αμπατζοπούλου, «ότι η αξία των πεζογραφημάτων του Αλμπέρτου Ναρ δεν έγκειται μόνο στο ότι συνιστούν μια διαφορετική εκδοχή της λογοτεχνικής αναπαράστασης της γενοκτονίας από τη σκοπιά των επιζώντων, αλλά ότι εγγράφονται στην πλέον αξιόλογη λογοτεχνική παράδοση της Θεσσαλονίκης και την εμβολιάζουν με ένα προσωπικό ύφος που σηματοδοτεί τα ζητήματα του προσδιορισμού της ταυτότητας». 33 Στα κείμενα «Τοπίο του είναι» 34 του Πεντζίκη και «Με τα σημάδια της απάνω μου» 35 του Ιωάννου, οι δύο συγγραφείς ταυτίζουν το σώμα τους με τη Θεσσαλονίκη. Μπορούμε μάλιστα να ισχυριστούμε ότι το κείμενο του Ιωάννου μιμείται αυτό του Πεντζίκη. Γράφει ο Πεντζίκης: Έτσι, τώρα, τσακίζοντας τη ζωική δυσκαμψία μου, νιώθω να είμαι όχι απλώς ο χάρτης ή το παραστατικό σχήμα της Θεσσαλονίκης, παρά αυτή ταύτη η έκταση που καταλαμβάνει η πόλη πάνω στην επιφάνεια της γης, καμπυλωμένος σαν τόξο γύρω από τη μητρική θάλασσα, περικλείοντας στη μοναδική μου γέννηση, απειρία γεννήσεων και θανάτων. Το ίδιο και ο Ιωάννου αρχίζει το κείμενό του ως εξής: Παρομοιάζω το σώμα μου με την πόλη αυτή είναι, άλλωστε, η γενέτειρα μου και προς αυτήν πάντοτε κατατείνω. Ακολούθως, και οι δύο ταυτίζουν τα διάφορα μέρη του σώματός τους με τόπους της πόλης. Ο Ναρ στο κείμενό του «Οι 29 Τα τέσσερα πρώτα στη συλλογή Σε αναζήτηση ύφους,ό.π., και το πέμπτο στο: Αλ. Ναρ, Σαλονικάι, δηλαδή Σαλονικιός, Αθήνα, «Νεφέλη», Βλ. Γ. Ιωάννου, Το δικό μας αίμα, ό.π. (σημ. 7), σσ Βλ. «Εν ταις ημέραις εκείνες» στο: Γ. Ιωάννου, Η πρωτεύουσα των προσφύγων, ό.π. (σημ. 8), σσ Βλ. ό.π., σ Βλ. Φρ. Αμπατζοπούλου, «Η γενοκτονία των Εβραίων», ό.π. (σημ. 27), σ Βλ. Ν. Γ. Πεντζίκης, Μητέρα Θεσσαλονίκη, ό.π. (σημ. 19), σσ Βλ. Γ. Ιωάννου, «Με τα σημάδια της απάνω μου», ό.π. (σημ. 21 ), σσ

9 9 μυστικές κρυψώνες σου», 36 περιδιαβαίνοντας ανά την πόλη, όπου θεωρεί «μυστικές κρυψώνες» διάφορα γνωστά μέρη της παλαιάς Θεσσαλονίκης, που τώρα ή δεν υπάρχουν ή άλλαξαν όψη, ώστε να μην αναγνωρίζονται πλέον (Χρυσή και Ληταία Πύλη, Ραμόνα, κ.ά.), μιλάει για τα σημάδια καταστροφής της Θεσσαλονίκης, που τα αισθάνεται πάνω στο ίδιο του το σώμα (προφανώς υπονοείται εδώ και το ξεκλήρισμα των Εβραίων), για να καταλήξει: Όμως, εσύ θα το καταπιείς ακόμα κι αυτό, γιατί μονάχα έτσι θα ενσωματωθείς και θα χωνευθείς, χους εκ χοός και σαρξ εκ σαρκός της γενέθλιας πόλης. Εδώ πια δεν μιλάμε για τη λογοτεχνική ταυτότητα που δημιούργησαν οι τρεις αυτοί συγγραφείς από τη Θεσσαλονίκη, αλλά για μια προσπάθεια να αναδειχθούν ως μοναδικοί λογοτεχνικοί εκφραστές του μεγαλείου της γενέθλιας πόλης τους. Διακατέχονται από ένα αίσθημα ιδιοκτησίας της Θεσσαλονίκης. Ο Ιωάννου το δηλώνει ρητά: Ναι, είμαι ο μέγας δουξ της Θεσσαλονίκης. Και αλλού: Ομολογώ ότι κατέχομαι από το σύμπλεγμα του ιδιοκτήτη αυτής της πόλης ή του ιδιοκτήτη της ιδέας αυτής της πόλης, και αυτό μου δίνει τη δύναμη, και το δικαίωμα ίσως, να φέρομαι με άνεση απέναντι σ αυτήν. Μιλώ σκληρά, μιλώ επικριτικά, μιλώ με παροξυσμό και πάθος για τη Θεσσαλονίκη. Και ξαφνιάζομαι όταν και άλλοι, όπως ο Νίκος Πεντζίκης ή ο Κωστής Μοσκώφ, παρουσιάζουν τα ίδια περίπου συμπτώματα. 37 Στα κείμενα αυτά οι τρεις συγγραφείς δεν μυθοποιούν απλώς τη Θεσσαλονίκη, αλλά και το λογοτεχνικό τους εγώ, εκμεταλλευόμενοι τον μύθο που οι ίδιοι δημιούργησαν για τη γενέθλιά τους πόλη. Και τον μύθο αυτό ή την «πλαστή» ταυτότητα, αν προτιμάτε τον δημιούργησαν με γνώμονα τις προσωπικές τους επιλογές. Ας δούμε, όμως, ανακεφαλαιώνοντας, σε τι αποβλέπει η μυθοποίηση της Θεσσαλονίκης σε καθένα από τους τρεις αυτούς συγγραφείς χωριστά. Ο Πεντζίκης είναι φανατικός ορθόδοξος και γηγενής. Η μυθοποίηση, επομένως, που επιχειρεί έχει σκοπό να αναδείξει τη Θεσσαλονίκη ως κιβωτό της Ορθοδοξίας και ως την πιο όμορφη πόλη του κόσμου. Διαβάζουμε: Ο Άγιος μεγαλομάρτυς Δημήτριος ο Μυροβλήτης μαζί με την πυκνή φάλαγγα των άλλων αγίων, που διήνυσαν εδώ στη Θεσσαλονίκη τον βίο τους, μαζί δε με τη Θεοτόκο Μητέρα-Κόρη, μεσολαβώντας βοηθούσαν στη αναγωγή των αμέσων, προβάλλοντας το παθητικό σχήμα τους γι αχνάρι, όπου ο καθένας με τα ιδιαίτερα δικά του φτάνοντας, εννοούσε τη λαμπρότερη της πόλεως άποψη (σ. 39). 38 Άλλού: Η άλλη (μετά τον θάνατο) ζωή δεν είναι ζήτημα ιδεών, και αν η Ευρώπη το ξέχασε, σπαταλώντας τα ηθικά αποθέματα πίστης, εμείς, που επί τετρακόσια χρόνια σκλαβιάς, δίχως καμιά εύγλωττη και φανταχτερή ιδέα, συντηρηθήκαμε πνευματικά μόνο με το τυπικό σχήμα, ύστερα από την πτώση κάθε μάταιου στολισμού στο Βυζάντιο, είμαστε σε θέση να ξέρουμε, επειδή το δαμε, να ξεπηδά πάλι σαν ελευθερία η ζωή μας, δίχως κανενός είδους ιδεολογικό ρητορισμό, επειδή και μόνο υπομένοντας ξαναγέμισε τα σχήματα που μας δίνει ο μύθος μας» (σ. 41). Η, στους κόλπους της Θεοτόκου Μητέρας βρίσκεται η πραγματικότητα της Θεσσαλονίκης ολόκληρη (σ. 91). Οι αναφορές, τώρα, στην ομορφιά της Θεσσαλονίκης πάμπολλες: Το δειλινό της Θεσσαλονίκης, το φθινόπωρο, θυμίζει την εικόνα ενός ηλιοβασιλέματος σε βιβλίο του Γκαίτε (σ. 37) τα σπίτια στο λυκόφως μοιάζουν με πίνακα του Ζοζέ Βερνέ (σ. 37) τα νεόκτιστα μέγαρα της προκυμαίας θυμίζουν το Μανχάταν, όπως το είδε στον κινηματογράφο η ομίχλη της Θεσσαλονίκης μοιάζει με εκείνη του Λονδίνου (σ. 45) ο Θερμαϊκός είναι ωραίος όπως η λίμνη της Γενεύης, γενέτειρα του ρομαντικού φυσιολάτρη Ρουσσώ (σ. 79) πάροδοι της Θεσσαλονίκης θυμίζουν τα γαλήνια μικροαστικά ποιήματα του Φρανσουά Κοπέ, ενώ εσωτερικά σπιτιών το περιβάλλον των μυθιστορημάτων του 36 Βλ. Αλ. Ναρ, Σε αναζήτηση ύφους, ό.π. (σημ. 28), σσ Βλ. Γ. Ιωάννου, Η πρωτεύουσα των προσφύγων, ό.π. (σημ. 8), σσ. 36 και 106 αντίστοιχα. 38 Ολες οι παραπομπές αφορούν σελίδες του βιβλίου Μητέρα Θεσσαλονίκη.

10 10 Ντοστογιέφσκι (σ. 35), κ.ο.κ. Αναφέρεται συχνά στο Τολέδο: Πολλές φορές, κοιτώντας τη βαριά μολυβένια συννεφιά να κρέμεται πάνω από τις επάλξεις των ερειπωμένων τειχών του Κάστρου, συλλογιέμαι τον πίνακα Το Τολέδο με καταιγίδα. Ο μεγάλος ζωγράφος διάλεξε κατάλληλα την ταραγμένη βαριά ατμόσφαιρα, προκειμένου να μας δείξει τα παράφορα συναισθήματα που του ενέπνεε η πόλη, δεύτερη πατρίδα του. Είχε αγαπήσει το Τολέδο με την παράξενή του ομορφιά. Αλλά μήπως δεν εμπνέει ανάλογα αισθήματα έρωτος η Θεσσαλονίκη σε όσους την προσέχουν και αναγνωρίζουν; Μήπως, δίχως να ξέρει γιατί και με ποιο θέλγητρο τον συγκρατεί, δεν αισθάνεται κανείς ότι του είναι δύσκολο να αποχωριστεί εύκολα αυτήν που προσφυώς χαρακτηρίστηκε «φτωχομάνα»; (σσ. 49,50). Και καταλήγει: Πιστεύω πως καμιά πόλη στον κόσμο δεν είναι δυνατό να διδάξει όσα αυτή σήμερα. Κάθε πόλη έχει μιαν ορισμένη μορφή. Η Θεσσαλονίκη, δίχως να στερείται ένα μακρόχρονο ιστορικό παρελθόν, όπου καθ όλη τη διάρκειά του διατήρησε πάντα τη σημασία της, παρουσιάζεται σαν αστάθμητο γίγνεσθαι» (σ. 45). Εύκολα αντιλαμβανόμαστε ότι ο Πεντζίκης, εκτός από τη μυθοποίηση της Θεσσαλονίκης, επιδίδεται και σε μια επίδειξη των πολυποίκιλων γνώσεών του. Ο Ιωάννου σ όλο του σχεδόν το έργο στο σημαντικότερο έχει να κάνει με τη Θεσσαλονίκη. Στα πρώτα βιβλία του την περιγράφει και τη σχολιάζει (π.χ. στα πεζογραφήματα: «Τα λαϊκά σινεμά», «Τα εβραίικα μνήματα», «Στα καμένα», «Μες στους προσφυγικούς συνοικισμούς», στο βιβλίο του Για ένα φιλότιμο). Αργότερα την εξιδανικεύει (π.χ. «Ομίχλη», «Ο παλιός αέρας», στο Η μόνη κληρονομιά) και, τέλος, τη μυθοποιεί. Ρίχνει το βάρος στη βυζαντινή της παράδοση, δίνοντας όμως έμφαση στο προσφυγικό στοιχείο. Γράφει: Βροντολογάει το πορφυρό Βυζάντιο πάνω απ τη Θεσσαλονίκη», 39 αλλά η πολυδέγμων Θεσσαλονίκη είχε το χρώμα το βυζαντινό της πάντοτε, ξανααπόχτησε όμως αυτό όλες τις ζωντανές του αποχρώσεις αφότου η πολιτεία πατικώθηκε με προσφυγιά. 40 Το προσφυγικό στοιχείο, κατά τον Ιωάννου, δίδει το χρώμα του και στη σύγχρονη Θεσσαλονίκη: Μίλησα και μίλησα ειλικρινά για ένα θαυμάσιο σκηνικό που υπάρχει εδώ. Για ένα βυζαντινής προέλευσης και ομορφιάς πλήθος. Για ένα σκηνικό και για ένα πλήθος που συναποτελούν μια κοινωνία του ενός τουλάχιστον εκατομμυρίου. 41 Και τέλος, ότι το μυστικό νόημα του όρου «συμπρωτεύουσα» είναι ο συνδετικός κρίκος του βυζαντινού «συμβασιλεύουσα» με τον νέο ελληνισμό 42. Για τον αθηνοκεντρικό αυτό νέο ελληνισμό είναι πάντα επικριτικός, και ειδικά για τη Θεσσαλονίκη λέει πως η πόλη χάνει τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της τη δεκαετία του 1930, εκεί λίγο πριν από τη δικτατορία του Μεταξά και αρχίζει να αναδίδει βλάχικες ξινίλες και οσμές, καθώς εντάσσεται επιτέλους στο παλιοελλαδίτικο σύστημα της κουτοπονηριάς και της μιζέριας. 43 Εκτός από τους πρόσφυγες μυθοποιεί έντονα τον έρωτα, αναγορεύοντας τη Θεσσαλονίκη ως πόλη ερωτική. Ταυτόχρονα, μυθοποιεί και το λαϊκό στοιχείο. Λίγα, αλλά χαρακτηριστικά, παραδείγματα φανερώνουν όσα είναι αρκετά για να αντιληφθούμε το μέγεθος και την έκταση αυτής της μυθοποίησης. Γράφει: Δεν υπάρχει τόπος σήμερα για λατρεία ζωντανών αγίων καλύτερος από τη Συμβασιλεύουσα, αλλά στον λαό, μονάχα στους απλούς, αγρότες και εργάτες, μες στους λογίους έχουν εισχωρήσει φοβερές μαριόγκες. 44 Μιλώντας για το πάνω μέρος της σημερινής πλατείας Δικαστηρίων, που το αποκαλεί «Ομφαλό», όπου πιθανώς υπήρχε το αρχαίο 39 Βλ. «Το λειρί του πετεινού» στο: Γ. Ιωάννου, Η πρωτεύουσα των προσφύγων, ό.π. (σημ. 8), σ Βλ. «Η παρέλαση των προσφύγων», ό.π. (σημ. 12), σ Βλ. «Η πρωτεύουσα των προσφύγων» στο ομώνυμο βιβλίο, ό.π. (σημ. 8), σ Βλ. «Η παρέλαση των προσφύγων», ό.π. (σημ. 12), σ Βλ. «Η πλατεία Αγίου Βαρδαρίου», ό.π. (σημ. 25), σ Βλ. «Η παρέλαση των προσφύγων», ό.π. (σημ. 12).

11 11 στάδιο, στο οποίο μαρτύρησε ο άγιος Νέστορας, εκεί, τις νύχτες, ο δύσβατος τόπος σκεπαζόταν, θαρρείς, από το μουρμουρητό του αθλητικού αγίου [ ] αληθινά, όμως, το αιώνιο μουρμούρισμα προερχόταν από τα ζευγαράκια όλων των κατηγοριών, που κατέπλεαν με τα πρώτα σκότη 45 Για το άλσος του Σεΐχ-Σου, γνωστό τόπο ερωτικών συναντήσεων και συνευρέσεων, διαβάζουμε: Και πρέπει για πολλούς το Σεΐχ-Σου να έγινε το ερωτικό Θαβώρ, όπου το άκτιστο φως, που εκπορεύεται από το περιπόθητο κορμί του άλλου, τους διαπέρασε για μια στιγμή, και από τότε ως τα γερατειά τους δεν κατόρθωσαν να ηρεμήσουν. 46 Αναβιώνοντας τα εβραίικα μνήματα, που, πριν τα καταστρέψουν οι Γερμανοί (στον μέρος αυτό χτίστηκε αργότερα το πανεπιστήμιο), υπήρξαν και αυτά τόπος ερωτικών συναντήσεων, πιστεύει ότι κάποτε θα αναστηθούν κι αυτοί που κείτονται, κι αυτοί που κάναν έρωτα τις νύχτες από πάνω. 47 Προχωρώντας ακόμη περισσότερο, αναφέρει ότι στο νεκροταφείο Ζεϊντελίκ, που είναι γεμάτο από χιλιάδες θαμμένους στρατιώτες του Α Παγκοσμίου Πολέμου, σκοτωμένους, τόπο φροντισμένο με θαλερό χορτάρι, τα ζευγαράκια δεν πηγαίνουν εκεί, διότι το βράδυ κλείνουν τις πόρτες, αλλά ο τόπος είναι σαφώς ερωτικός, διότι ο έρωτας αναδίνεται από τους τάφους. 48 Λέει ακόμα πως ο έρωτας στη Θεσσαλονίκη είναι διαχρονικός, αφού ακόμα και την περίοδο της γερμανικής Κατοχής, εποχή αίματος, η Θεσσαλονίκη ήταν κατάφορτη ερωτισμό. Σκηνές πραγματικά ερωτικές [ ], που τον ερωτικό παλμό τον έδιναν οι άντρες, μάλιστα οι βαρύτεροι. 49 Είναι, νομίζω, φανερό πως, αν για τον Πεντζίκη ο θάνατος είναι η συνέχεια της ζωής, ή, ορθότερα, η μετάβαση σε μια άλλη, αληθινή ζωή, για τον Ιωάννου η μετάβαση αυτή γίνεται μέσα από τον έρωτα. Ο Ναρ, με τη σειρά του, μυθοποιεί και αυτός το εβραϊκό στοιχείο. Αναφέρει ένα θαύμα με το οποίο στέριωσε η συναγωγή τους όταν οι γενίτσαροι ήθελαν να σκοτώσουν τον ραβίνο τους, αλλά εκείνος γινόταν αόρατος, 50 ή μια ιστορία, που κάποιοι πρόγονοί του επί σουλτάνου Μαχμούτ σκότωσαν κάτι θηρία γενίτσαρους για να σώσουν μια μακρινή γιαγιά του, την οποία ήθελαν να απαγάγουν. 51 Αξιοσημείωτη η παρατήρηση του Μ. Κοντολέοντος: «Η πόλη της Θεσσαλονίκης παρουσιάζεται ως πόλη φετίχ, αλλά παράλληλα γίνεται μια προσπάθεια (ιδιαιτέρως επιτυχής) να συνδεθεί το παρελθόν της με το παρελθόν της εβραϊκής καταγωγής του συγγραφέα, ενώ την ίδια στιγμή αυτή πάντα η πόλη ταυτίζεται με την υπαρξιακή αγωνία του ατόμου-κατοίκου και θαυμαστή της». 52 Επίσης, στα διηγήματα που αναφέρονται στο ξεκλήρισμα των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, τα άφθονα ποιητικά στοιχεία δίνουν ένα ελεγειακό τόνο στην αφήγηση. Πρέπει, όμως, να επισημάνουμε ότι ο Ναρ μιλάει και για ταξικές διαφορές που υπήρχαν στην Κοινότητά τους, και πώς εκείνος ήταν υπερήφανος για τη φτωχή λαϊκή καταγωγή του: Ο παππούς μου, λοιπόν, ήταν ψαράς, ο πατέρας μου μαραγκός κι η μάνα μου καπνεργάτισσα. Αυτοί οι τίτλοι μου, αυτές οι περγαμηνές μου, και δεν μπορώ να σταθώ πουθενά χωρίς να τις μνημονεύσω. 53 Μένει τώρα να απαντήσουμε στο ερώτημα αν είναι νόμιμο ή, ορθότερα, επιτρεπτό αυτοί οι τρεις συγγραφείς, ως οι θεματοφύλακες της ιστορικής παράδοσης της Θεσσαλονίκης (ελληνικής οι Πεντζίκης, Ιωάννου, εβραϊκής ο Ναρ), 45 Βλ. «Τα ίχνη της πυρκαγιάς» στο: Γ. Ιωάννου, Το δικό μας αίμα, ό.π. (σημ. 7), σσ Βλ. «Σεΐχ-Σου» στο: Γ. Ιωάννου, Το δικό μας αίμα, ό.π. (σημ. 7), σ Βλ. «Με τα σημάδια της απάνω μου», ό.π. (σημ. 21), σ Βλ. «Θεσσαλονίκη-Αθήνα. Μια ερωτική σύγκριση» στο: Γ. Ιωάννου, Η πρωτεύουσα των προσφύγων, ό.π. (σημ. 8), σ Βλ. «Τα ίχνη της πυρκαγιάς», ό.π. (σημ. 45), σ Βλ. Αλ. Ναρ, «Σε αναζήτηση ύφους» στο ομώνυμο βιβλίο του, ό.π. (σημ. 28), σ Βλ. «Οι σαράντα και η Εστρέα» στο Αλ. Ναρ, Σε αναζήτηση ύφους, ό.π. (σημ. 28), σσ Βιβλιοκρισία για το Σε αναζήτηση ύφους, περ. Το Τραμ ( Ιαν. 1991) Βλ. Αλ. Ναρ, «Σε αναζήτηση ύφους» στο ομώνυμο βιβλίο του, ό.π. (σημ. 50), σ. 138.

12 12 να δημιουργούν μια λογοτεχνία τοπικιστικής, θα λέγαμε, εμμονής, με πολλές και ποικίλες υπερβολές που οδηγούν στην μυθοποίηση και προσδίνουν στην πόλη μια «πλαστή» ταυτότητα. Γιατί, βέβαια, η λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης έχει πολλούς άλλους συγγραφείς που ενσωματώνουν όπου και όταν χρειάζεται την πόλη στα κείμενά τους, χωρίς να τη μυθοποιούν. Πιστεύω πως η απάντηση έχει να κάνει με την ποιότητα των λογοτεχνικών κειμένων. Όταν η αισθητική αξία του κειμένου είναι υψηλή, τότε έχουμε να κάνουμε με έργο τέχνης και ο λόγος ανήκει μόνο στον δημιουργό του. Αν, όμως, η ποιότητα δεν στέκεται στο ύψος ενός καλού πεζογραφήματος, τότε διαφαίνεται η σκοπιμότητα του συγγραφέα να εκμεταλλευτεί τη γενέθλιά του πόλη. Επιλογή Βιβλιογραφίας Γ. Αναστασιάδης, «Η σύγχρονη ιστορία της Θεσσαλονίκης μέσα από το έργο του Γ. Ιωάννου», Αντί 342 (1985) Β. Αποστολίδου, «Ο ρόλος της πεζογραφίας στη μυθοποίηση της πόλης. Το παράδειγμα της Θεσσαλονίκης», στον τόμο Η πόλη στους νεότερους χρόνους. Μεσογειακές και βαλκανικές όψεις (19 ος -20ός αι.), Αθήνα, ΕΜΝΕ, 2000, σσ P. Mackridge, «Η πραγματική και φανταστική Θεσσαλονίκη στο πεζογραφικό έργο του Β. Βασιλικού και το υ Γ. Ιωάννου», στο: Π. Σφυρίδης (επιμ.), Παραμυθία Θεσσαλονίκης (Πρακτικά συνεδρίου, Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο, Οκτωβρίου 1996), Θεσσαλονίκη 1997, σσ Αν. Σατραζάνης, «Η πλατεία Βαρδαρίου και ο Γιώργος Ιωάννου», Ο Παρατηρητής 8 (1988) Αν. Σατραζάνης, «Το πρόβλημα του χώρου στην πόλη στους πεζογράφους της Σχολής της Θεσσαλονίκης: Η περίπτωση του Ν.Γ. Πεντζίκη και του βιβλίου του Μητέρα Θεσσαλονίκη», στον τόμο Η Θεσσαλονίκη. Αφιέρωμα στα 2300 χρόνια της πόλης, Θεσσαλονίκη, Δήμος Θεσσαλονίκης, 1985, σσ An. Satrazanis, La ville de Thessalonique dans la prose locale ( ), Θεσσαλονίκη, «Ζέφυρος», Ελ. Χουζούρη, «Η Θεσσαλονίκη στην πεζογραφία του Γ. Ιωάννου», Γράμματα και Τέχνες 39 (1985) Ελ. Χουζούρη, Η Θεσσαλονίκη του Γιώργου Ιωάννου, Αθήνα, Πατάκης, Σωτηρία Σταυρακοπούλου

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Οµάδα... Ονόµατα::...... ραστηριότητα 1 η Από το βιβλίο Ιστορίας της Νεότερης Ελλάδας χάθηκε το κεφάλαιο του Μικρασιατικού πολέµου. Εσείς αναλαµβάνετε να το γράψετε.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

O xαρταετός της Σμύρνης

O xαρταετός της Σμύρνης ...... O xαρταετός της Σμύρνης Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2009 MANOΣ KONTOΛEΩN & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη 271 & Γεωργίου Παπανδρέου

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr «Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 2 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου 2013 Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr Ο Διγενής ψυχομαχεί κι η γης τονε τρομάζει. Βροντά κι αστράφτει ο ουρανός και σειέται ο πάνω κόσμος,

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας,

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, ZORBA PHOTOS REMARKS Delivered in Greek by Emmanuel Velivasakis at the Conclusion of the Zorba the Greek Play. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, Λέγομαι Μανώλης Βεληβασάκης, και είμαι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Δ'. ΚΕΙΜΕΝΟ 'Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) Μικρή Πράσινη Θάλασσα Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ Που θα θελα να σε υιοθετήσω Να σε στείλω σχολείο στην Ιωνία

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ Μαρτυρία της νεαρής Σοφίας από την Αθήνα για το θαύμα που έζησε, στο οποίο ξαφνικά βρέθηκε να τρώει χώμα στο περιστατικό που περιγράφει αναλυτικά η ίδια, επιβεβαιβεώνοντας τα προφητικά

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 «ΙΑΧΡΟΝΙΚΑ Ι ΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Οι αγώνες

Διαβάστε περισσότερα

Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η κάθε του Θεού αυγή είναι γι αυτόν και μια καινούργια έκπληξη είναι τα δάκρυα της γης που κάνουνε τα γέλια της ν ανθούνε, Ποια γλώσσα είναι η δική σου θάλασσα; Η γλώσσα της

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία)

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου Παρασκευή 20 Ιουνίου - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) Οι Light in Babylon αποτελούν ένα «πολυεθνικό»

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία.

Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία. 02.02.2015 Εορτασμός της ημέρας μνήμης του Ολοκαυτώματος Χριστίνα Κουλούρη Καθηγήτρια Νεότερης & Σύγχρονης Ιστορίας Πάντειο Πανεπιστήμιο Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία.

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου!

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πόσο χρόνο σας πήρε η συγγραφή; Ε.Τ.: Κοιμάμαι + τρώω + περπατάω +

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΑ ΑΓΙΑΝΟΓΛΟΥ (1918-2009) Ό θάνατος τής Ιωάννας Άγιάνογλου, τής αγαπημένης

ΙΩΑΝΝΑ ΑΓΙΑΝΟΓΛΟΥ (1918-2009) Ό θάνατος τής Ιωάννας Άγιάνογλου, τής αγαπημένης 28 ΝΕΚΡΟΛΟΓΙΕΣ ΙΩΑΝΝΑ ΑΓΙΑΝΟΓΛΟΥ (1918-2009) Ό θάνατος τής Ιωάννας Άγιάνογλου, τής αγαπημένης μας Γιαννούλας, σφραγίζει μέ διακριτικότητα το τέλος μιας ολόκληρης εποχής. Χωρίς ποτέ να διεκδικήσει ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της Επιπεδίας

Το παραμύθι της Επιπεδίας Το παραμύθι της Επιπεδίας Ιστορία του J.Weeks, βασισμένη σε ιδέες του μυθιστορήματος Flatland: a romance in many dimensions, του E.A.Abbott, το οποίο δημοσιεύτηκε το 1884, και στο οποίο βασίστηκε το κινηματογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ:

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: 22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΚΑΛΙΔΗ» 1 Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Το έργο αποτελεί μία ηθογραφική ψυχογραφία με κοινωνικό περιεχόμενο. Οι ήρωες του μας θυμίζουν ήρωες από τα έργα του Τολστόι (Πόλεμος και Ειρήνη αγροτικές εργασίες)

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

Aνοίγει η αυλαία. Βρες λέξεις που να ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τις λέξεις που βρίσκονται στα αστεράκια.

Aνοίγει η αυλαία. Βρες λέξεις που να ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τις λέξεις που βρίσκονται στα αστεράκια. 3E ERGASION_XPress_Hamster_temp.qxp 27/04/2011 3:02 μ.μ. Page 1 Aνοίγει η αυλαία Βρες λέξεις που να ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τις λέξεις που βρίσκονται στα αστεράκια. θέατρο παράσταση σκηνή χορός

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas. ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.gr Όνοµα συλλόγου Βιογραφικό Πχ. έτος ίδρυσης, ιδρυτές ιστορικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές και αποδίδονται για να διευκολύνουν τους μαθητές να κατανοήσουν το σύνολο του διαγωνίσματος και απόλυτα

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα: Πολιτισμός της μνήμης και συνεργασία νέων 15.-17.9.2012 στην Παραμυθιά

Ημερίδα: Πολιτισμός της μνήμης και συνεργασία νέων 15.-17.9.2012 στην Παραμυθιά Πάνελ 1: Σύγχρονη μετάδοση της ιστορίας από νέους για νέους - Τι κάνει ένα μνημείο ελκυστικό για νέους? - Πως μπορεί να διαμορφωθεί η ιστορική-πολιτική παιδεία? - Τι μπορούν να κάνουν οι νέοι για την ενθυμίση?

Διαβάστε περισσότερα

Ανοιχτή προκήρυξη του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού με θέμα: «Καταστροφή των μνημείων της Χριστιανικής Ανατολής»

Ανοιχτή προκήρυξη του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού με θέμα: «Καταστροφή των μνημείων της Χριστιανικής Ανατολής» Ανοιχτή προκήρυξη του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού με θέμα: «Καταστροφή των μνημείων της Χριστιανικής Ανατολής» Οι γενικές πληροφορίες του διαγωνισμού. Η Διακοινοβουλευτική Συνέλευση Ορθοδοξίας, (Δ.Σ.Ο.)

Διαβάστε περισσότερα

Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη.

Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη. Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη. Η γιορτή της µητέρας στην Ελληνική Μυθολογία Η πρωταρχική

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 - Η επίσημη ιστοσελίδα Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία www.andreaskastanas.com Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 Όταν αποκαλώ ένα έργο μου «μυθιστόρημα», με την χρήση της λέξης δηλώνω το είδος της

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, !! Ἡ μήτηρμουἐκρέμασετὴνκεφαλήν,ὡςκατάδικος,ὅστιςἴσταται πληκτικῆςσιωπῆς. ἐνώπιοντοῦκριτοῦτουμὲτὴνσυναίσθησιντρομεροῦτινὸςἐγκλήματος. -Μάλιστα,μητέρα!Πῶςδὲντὸ'θυμοῦμαι!ἦτανἡμόνημαςἀδελφὴ, -Τὸ'θυμᾶσαιτὸἈννιώ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα πάντα μπορεί

Η Ελλάδα πάντα μπορεί Dr ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΓΡΑΨΑ Η Ελλάδα πάντα μπορεί Αθήνα 1896. Oι Ολυμπιακοί Αγώνες και ο Τύπος της εποχής «Σήμανε αυλέ την έναρξη...!» Κέντρο Μεσογειακού & Νησιωτικού Πολιτισμού «Μεσόνησος» ΑΘΗΝΑ 2012 Η Ελλάδα πάντα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα