5.2 Ο θησαυρός των παιχνιδιών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "5.2 Ο θησαυρός των παιχνιδιών"

Transcript

1 Ο ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙ ΙΩΝ Ο θησαυρός των παιχνιδιών Μαρία Βαρυπάτη, Στέλλα Τσέλιου, Μαρία Βαδέκα, Κατερίνα Κετεντζόγλου, Πένυ Κουτσάκη Νηπιαγωγοί, Πρότυπα Εκπαιδευτήρια Θεσσαλονίκης Στέλλα Λύκου-Κολτσάκη ιευθύντρια Νηπιαγωγείου-Παιδικού Σταθµού Πρότυπα Εκπαιδευτήρια Θεσσαλονίκης Το παιχνίδι στα πλαίσια της προσχολικής αγωγής αποτελεί αυτονόητη πια, συνηθισµένη δραστηριότητα και µεγάλο µέρος της ζωής του παιδιού. Συχνά, αρκετοί γονείς και εκπαιδευτικοί θεωρούν το ελεύθερο παιχνίδι χαµένο χρόνο, δε συνειδητοποιούν όµως, ότι περιορίζοντας τις δραστηριότητες παιχνιδιού, στερούν από το παιδί µοναδικές και ανεπανάληπτες ευκαιρίες να µάθει πράγµατα που ποτέ δε θα κατακτήσει µέσω της διδακτικής πράξης (Αυγητίδου, 2001). Άλλοι, πάλι, ενήλικες προσπαθούν να καθορίσουν µε τι παιχνίδια πρέπει να παίζει ένα παιδί, ευελπιστώντας ότι α- κόµη και από αυτά θα κερδίσει κάτι και δε θα χάσει άσκοπα το χρόνο του. Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, τα παιδιά έχουν την ευκαιρία να ανταλλάξουν πληροφορίες, να εµπλακούν σε καταστάσεις που αφορούν την επίλυση προβληµάτων να ανακαλύψουν νέες ιδέες και γνώσεις µέσα από τη διευθέτηση των συγκρούσεων, να αναπτύξουν τις κοινωνικές τους δεξιότητες, να µάθουν να ελέγχουν τα συναισθήµατά τους, να εξασκηθούν σε κοινωνικούς ρόλους και να αποτελέσουν µέρος του πολιτισµικού πλαισίου στο οποίο ζουν (Αυγητίδου, 2001). Μεγάλοι παιδαγωγοί και ψυχολόγοι, όπως ο Piaget και ο Vygotsky, έδωσαν έµφαση στη σηµασία του παιχνιδιού κατά την παιδική ηλικία. Ο Piaget (όπως αναφέρεται στην Αυγητίδου, 2001) υποστηρίζει ότι το παιχνίδι δεν είναι όµοιο µε τη µάθηση, αλλά µπορεί να τη διευκολύνει. Σύµφωνα µε τον Hughes (1991), αυτό συµβαίνει όταν το παιχνίδι εκθέτει το παιδί σε νέες εµπειρίες και δυνατότητες αντιµετώπισης του κόσµου. Ο Vygotsky υποστηρίζει ότι τα παιδιά αποκτούν ισχυρό κίνητρο για µάθηση µέσα από το παιχνίδι τους. Η µάθηση κατευθύνει την ανάπτυξη και είναι πάνω απ όλα µια διαδικασία δοσοληψίας, που εµπεριέχει διαφορετικές µεθόδους αλληλεπίδρασης και τρόπους διδασκαλίας, συµπεριλαµβανοµένου και του παιχνιδιού. Με τους όρους του Vygotsky, το παιχνίδι δηµιουργεί ζώνες εγγύτερης ανάπτυξης, στις οποίες τα παιδιά µπορούν να ανέλθουν, µεταβαίνοντας έτσι από το πραγµατικό αναπτυξιακό τους επίπεδο σε ένα ανώτερο δυνητικό επίπεδο (Newman & Holzman, 1993). Έτσι, λοιπόν, λαµβάνοντας όλα αυτά υπόψη και θεωρώντας το παιχνίδι µια διαπροσωπική, συνεργατικά δοµηµένη δραστηριότητα στις αίθουσες του νηπιαγωγείου, υλοποιήσαµε µια διαθεµατική προσέγγιση, ώστε να αναδείξουµε τη σηµασία που έχει για τα παιδιά αυτής της ηλικίας η εργασία γύρω από θέµατα που τα ενδιαφέρουν. Η σηµερινή κοινωνική και οικονοµική πραγµατικότητα έχει διαµορφώσει ένα νέο πλαίσιο λειτουργίας του νηπιαγωγείου, προβάλλοντας έντονα την ανάγκη για ποιοτική εκπαίδευση, καθώς και για ανάπτυξη συµµετοχικών µεθόδων διδασκαλίας. Η προσέγγισή µας κινείται στην κατεύθυνση αυτή της ποιοτικής αναβάθµιση, σκιαγραφεί το τι θα πρέπει να µάθουν τα παιδιά, τις διαδικασίες που συντελούνται, τις γενικές επιδιώξεις που καθορίζονται, το τι πρέπει να κάνει ο εκπαιδευτικός και το πλαίσιο µέσα στο οποίο πραγµατοποιείται η µάθηση και η διδασκαλία (ΥΠΕΠΘ/ΠΙ, 2002).

2 480 Ο ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙ ΙΩΝ Γενικό µεθοδολογικό πλαίσιο Για το σκοπό αυτό, δηµιουργήσαµε ένα αναπτυξιακά κατάλληλο µαθησιακό περιβάλλον, προβαίνοντας σε ορισµένες ενέργειες από την αρχή της σχολικής χρονιάς και µε έµφαση στην παιδοκεντρική διδασκαλία, στην ολόπλευρη ανάπτυξη του παιδιού, στη διαδικασία παρά στο αποτέλεσµα, στο µαθησιακό περιβάλλον και ιδιαίτερα στις ατοµικές διαφορές και στις αναπτυξιακές διαδικασίες που αυτές αντικατοπτρίζουν (Ντολιοπούλου, 2002). Επιδιώξεις µας από την αρχή της χρονιάς ήταν: (α) η ικανοποίηση της ανάγκης του παιδιού να αναπτύξει τη δηµιουργικότητα του και να γνωρίσει το περιβάλλον του µέσα από την επαφή του µε αυτό, και (β) η ανάπτυξη θετικής αυτοεικόνας και η ενίσχυση της αίσθησης ικανότητας που αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη συναισθηµατική σταθερότητα και την κοινωνικοσυναισθηµατική α- νάπτυξη του παιδιού. Στην εργασία αυτή, παρουσιάζουµε το Θησαυρό των παιχνιδιών, µια διαθεµατική προσέγγιση δηµιουργικής σύνθεσης και κατασκευών. Το συµµετοχικό αυτό πρόγραµµα υλοποιήθηκε στα Πρότυπα Εκπαιδευτήρια Θεσσαλονίκης σε µια τάξη παιδιών προνηπιακής ηλικίας. Από τα παιδιά που συµµετείχαν στο πρόγραµµα, τα 12 ήταν κορίτσια και τα 10 αγόρια, ενώ πέντε από αυτά ήταν µικρά προνήπια. Α' φάση: Επιλογή του θέµατος Η επιλογή του θέµατος έγινε µε κριτήριο το έντονο ενδιαφέρον που έδειχναν τα παιδιά για το συγκεκριµένο θέµα από την αρχή της σχολικής χρονιάς. Ο ενθουσιασµός και το ενδιαφέρον τους ήταν ιδιαίτερα έντονος και εκδηλώθηκε µε µια πληθώρα ερωτηµάτων και πληροφοριών µετά τις διακοπές των Χριστουγέννων, τότε που όλες τους οι συζητήσεις περιστρέφονταν γύρω από τα δώρα που είχαν λάβει. Έτσι, το έκδηλο ενδιαφέρον των παιδιών µάς οδήγησε στην ανάπτυξη µιας διαθεµατικής ενότητας για τα παιχνίδια, σύµφωνα µε τους στόχους του ιαθεµατικού Ενιαίου Πλαισίου Προγραµµάτων Σπουδών ( ΕΠΠΣ ΥΠΕΠΘ/ΠΙ, 2002). Β' φάση: Προγραµµατισµός δραστηριοτήτων Αρχικά, πραγµατοποιήθηκε η ανίχνευση της προϋπάρχουσας εµπειρίας των παιδιών γύρω από το θέµα. Καταγράφηκαν οι απόψεις τους για αυτά που γνώριζαν για τα παιχνίδια και έτσι προέκυψε το ιστόγραµµα του Σχήµατος 1. Σχήµα 1. Οι απόψεις των παιδιών για τα παιχνίδια Προσέχουµε τα παιχνίδια Τα πουλάνε στο Jumbo, στο Κούκου, στη Χιονάτη και στα άλλα µαγαζιά Αγοράζουµε τα παιχνίδια µε τα λεφτά Τι ξέρουµε για τα παιχνίδια; Τα µοιράζουµε και στους άλλους Με τα παιχνίδια παίζουµε Στη συνέχεια, οργανώσαµε ένα φάκελο µε υλικό αναφοράς, για να τον συµβουλευό- µαστε, που περιείχε υλικό από το ιαδίκτυο, διάφορα βιβλία και σχετικά επιστηµονικά περιοδικά, διαφηµιστικά έντυπα παιχνιδιών και ποικίλο φωτογραφικό υλικό. Επί-

3 Ο ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙ ΙΩΝ 481 σης, ζητήσαµε από τα παιδιά να µας πουν τι θα ήθελαν να µάθουν για τα παιχνίδια. Οι επιθυµίες τους εντάχθηκαν στο τελικό ιστόγραµµα για την επεξεργασία του θέµατος, που αναρτήθηκε στη τάξη και στο οποίο επανερχόµασταν σε τακτά χρονικά διαστήµατα. Σχήµα 2. Οι επιθυµίες των παιδιών Ποια είναι τα αγαπη- µένα σας παιχνίδια; Όλα αυτά τα παιχνίδια στα περιοδικά, τα πουλάνε στα µαγαζιά; Πώς ήταν φτιαγµένα τα παιχνίδια τα παλιά τα χρόνια; Τι θέλουµε να µάθουµε για τα παιχνίδια; Τι παιχνίδια έπαιζαν τα παλιά τα χρόνια Είναι ακριβά αυτά τα παιχνίδια; Τελικά, προέκυψαν οι ακόλουθες δυο υποενότητες: (α) τα αγαπηµένα παιχνίδια των παιδιών και (β) τα παιχνίδια του παππού και της γιαγιάς. Αξίζει να αναφερθεί ότι -κατόπιν απόφασης των εκπαιδευτικών της τάξης να υλοποιηθεί µία διαθεµατική προσέγγιση µε θέµα τα παιδιά του κόσµου- προέκυψε και µία τρίτη υποενότητα. Το ενδιαφέρον, όµως, των νηπίων εστιάστηκε στα παιχνίδια που παίζουν τα παιδιά από άλλες χώρες και έτσι επαναφέραµε το ιστόγραµµά µας, το εµπλουτίσαµε µε τη νέα υποενότητα και αρχίσαµε την επεξεργασία της. Για την υλοποίηση της διαθεµατικής προσέγγισης, επιλέξαµε στόχους από τα γνωστικά εκείνα αντικείµενα του ΑΠ που προσφέρονταν για τη διερεύνηση του συγκεκριµένου θέµατος. Έπειτα συγκροτήθηκαν οι οµάδες εργασίας, που προέκυψαν µε βάση τις προτιµήσεις, τα ενδιαφέροντα και τις κλίσεις των παιδιών στα θέµατα µε τα οποία αποφάσισαν ότι ήθελαν να ασχοληθούν. Ωστόσο, σε κάποιες οµάδες υπήρξε παρέµβαση των νηπιαγωγών, ώστε µέσα από την ανοµοιογένειά τους να διασφαλιστούν υψηλότερα κοινωνικο-συναισθηµατικά οφέλη. Στόχος ήταν να υπάρξει σε κάθε οµάδα ένα µικρό προνήπιο, ώστε να ωφελείται από την αλληλεπίδρασή του µε τα άλλα µέλη (Κακανά, Καζέλα, & Ανδριοπούλου, 2005). Κατά την αρχική προσέγγιση του θέµατος, οι οµάδες δεν ήταν σταθερές, αλλά εναλλάσσονταν, ανάλογα µε τις α- νάγκες. Όταν µια οµάδα ασχολούνταν, παρουσία της νηπιαγωγού, µε τη συγκεκριµένη θεµατική ενότητα, οι υπόλοιπες επιδίδονταν είτε σε ελεύθερες δραστηριότητες που δεν απαιτούσαν την άµεση παρέµβαση της εκπαιδευτικού (π.χ., παιχνίδι µε οικοδοµικό υλικό, ζωγραφική), ή δραστηριότητες σχετικές µε άλλα αντικείµενα του ΕΠΠΣ (µαθηµατικά, κ.ά.). Οι οµάδες ήταν πενταµελείς και καθεµιά αποφάσιζε από κοινού για τον τρόπο που θα πραγµατεύονταν το θέµα µε τα παιχνίδια. Μόλις τελείωνε, τη θέση της καταλάµβανε η επόµενη. Τα παιδιά είχαν συνηθίσει να εργάζονται σε οµάδες από την αρχή της σχολικής χρονιάς: είχαµε ξεκινήσει µε οµάδες δύο ατόµων, αυξάνοντας σταδιακά τον αριθµό των παιδιών σε κάθε οµάδα. Επιπλέον, ένα ακόµη στοιχείο, στο οποίο δώσαµε εξαρχής ιδιαίτερη έµφαση, ήταν ο χώρος, που πιστεύουµε ότι -µετά τις δύο εκπαιδευτικούς της τάξης- αποτελεί τον τρίτο παιδαγωγό. Οργανώσαµε το περιβάλλον, έτσι ώστε να προωθεί την ανάληψη πρωτοβουλιών, την ενεργητική εξερεύνηση και διαρκή αλληλεπίδραση µε τα υλικά,

4 482 Ο ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙ ΙΩΝ τα παιδιά και την παιδαγωγό. Τοποθετήσαµε τις γωνιές της τάξης σε θέσεις που να εγγυώνται την ασφάλεια των παιδιών και καθηµερινά πραγµατοποιούσαµε αναπτυξιακά κατάλληλα προγράµµατα, έτσι ώστε να εναλλάσσονται οι ήσυχες και πιο έντονες δραστηριότητες, να υπάρχει αρκετός χρόνος για παιχνίδι στις γωνιές, καθώς και για σχέδια εκπαιδευτικής δράσης. Η οργάνωση του νηπιαγωγείου σε γωνιές στοχεύει στην εξυπηρέτηση των αναγκών των νηπίων για παιχνίδι και µάθηση µέσω του παιχνιδιού. Ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, η έµφαση στην αυθόρµητη µάθηση µέσω του παιχνιδιού είναι εµφανής τόσο στο ΑΠ, όσο και στην οργάνωση του χώρου του νηπιαγωγείου, αλλά και του χρόνου του ηµερησίου προγράµµατος. Το παιχνίδι στις γωνιές αποτελεί βασικό συστατικό αυτής της παιδαγωγικής αντίληψης (Αυγητίδου, 2001 Κακανά, 1993). Με βάση όλα αυτά, οι γωνιές της τάξης µας άλλαζαν κατά διαστήµατα, ανάλογα και µε τις ανάγκες των παιδιών γύρω από το εκάστοτε πρόγραµµα. Έτσι, στο διάστηµα που διαπραγµατευόµασταν την ενότητα Ο θησαυρός των παιχνιδιών δηµιουργήσαµε τη βιτρίνα των παιχνιδιών, όπου τοποθετήθηκαν τα αγαπηµένα τους παιχνίδια, που έφεραν από το σπίτι. Μετά το διαχωρισµό των παιδιών σε οµάδες, ανάλογα µε τα επιµέρους θέµατα, άρχισε η σταδιακή υλοποίηση του προγράµµατος. Αρχικά οι οµάδες συγκέντρωσαν υλικό για τα θέµατα που προέκυψαν, το οποίο περιελάµβανε έντυπες πηγές (διαφηµιστικά έντυπα παιχνιδιών, περιοδικά), λογοτεχνικά βιβλία, αγαπηµένα τους παιχνίδια, παιχνίδια παλαιότερων εποχών (του παππού ή της γιαγιάς ή των γονέων) και παιχνίδια από άλλες χώρες. Γ' φάση: Υλοποίηση διαθεµατικών δραστηριοτήτων Στη συνέχεια, παρουσιάζουµε τους επιµέρους στόχους όλων των υποενοτήτων που επεξεργαστήκαµε στο πλαίσιο της διαθεµατικής µας προσέγγισης, καθώς και ενδεικτικές δραστηριότητες. 1η υποενότητα: Τα αγαπηµένα παιχνίδια των παιδιών Γλώσσα Να περιγράφουν το αγαπηµένο τους παιχνίδι, επιχειρηµατολογώντας για την προτίµηση τους/ Να διατυπώνουν ερωτήσεις και να εκφράζουν τα συναισθήµατά τους γύρω από το παιχνίδι (Προφορική επικοινωνία). Να απολαύσουν ιστορίες για τα παιχνίδια/ Να αναγνωρίζουν οικείες λέξεις στο περιβάλλον (Ανάγνωση). Να γράφουν το όνοµά τους όπως µπορούν (Γραφή). Αρχικά τα παιδιά προσπάθησαν να περιγράψουν τα παιχνίδια που τους δώρισαν κατά τις γιορτές των Χριστουγέννων. Επειδή όµως η χαρά και η επιθυµία τους για συµµετοχή ήταν έντονες, δεν αρκέστηκαν µόνο στο να µιλήσουν γι αυτά, αλλά θέλησαν να αναφερθούν σε όλα τα αγαπηµένα τους παιχνίδια. Έτσι, ζήτησαν να τα φέρουν στην τάξη, για να τα δείξουν στους φίλους τους. Κάποιο παιδί, µάλιστα, πρότεινε κάθε µέρα να φέρνει τα παιχνίδια του στο σχολείο και ένα διαφορετικό παιδί. η- µιουργήσαµε, λοιπόν, το κουτί των παιχνιδιών και κάθε µέρα, µετά από κλήρωση, το έπαιρνε διαφορετικό παιδί, για να µεταφέρει στο σχολείο τα αγαπηµένα του παιχνίδια, Στη συνέχεια, τα παρουσίαζε στο σύνολο της τάξης και έπειτα, χωρισµένα σε οµάδες, τα παιδιά έπαιζαν µε τα καινούρια κάθε φορά παιχνίδια. Η ιδέα αυτή ενθουσίασε τα παιδιά και µας οδήγησε στο να την επεκτείνουµε, δηµιουργώντας και το κουτί µε τα παραµύθια. Για το σκοπό αυτό, επιλέχθηκαν τα κατάλληλα ως προς το µέγεθος και την αντοχή κουτιά, που διακοσµήθηκαν από τα παιδιά, έτσι ώστε να προβάλλεται το περιεχόµενό τους. Επίσης, δηµιούργησαν ζωγραφιές µε θέµα τα αγαπηµένα τους παιχνίδια και έγραψαν το όνοµά τους σε αυτές. Πραγµατοποιήθηκε ακό- µη η ανάγνωση των ιστοριών "Το απίθανο τσίρκο του Μανόλη" (Τριβιζάς, 1999) και "Το παράπονο των παλιών παιχνιδιών" (Χρηστίδη, 2000), που έχουν θέµα τα παιχνί-

5 Ο ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙ ΙΩΝ 483 δια. Στη συνέχεια, ακολούθησε συζήτηση σχετικά µε τα όσα άκουσαν και, τέλος, τα παιδιά προσπάθησαν να διαβάσουν γνωστά σύµβολα παιχνιδιών από διαφηµιστικά φυλλάδια. Μαθηµατικά Να απαριθµούν σύνολα παιχνιδιών/ Να οµαδοποιούν και να ταξινοµούν τα είδη παιχνιδιών. Μετατρέψαµε τη γωνιά της κουζίνας σε βιτρίνα παιχνιδιών και τα παιδιά τοποθέτησαν εκεί τα παιχνίδια που έφερναν από το σπίτι τους. Μετά τη δηµιουργία της βιτρίνας, απαρίθµησαν τα παιχνίδια τους, τα οµαδοποίησαν και τα ταξινόµησαν σε κατηγορίες, σύµφωνα µε το είδος. Με αυτό τον τρόπο, εξοικειώθηκαν µε την µαθηµατική έννοια της ταξινόµησης µε βάση ένα κριτήριο. Έκφραση και δηµιουργία Να χρησιµοποιούν διάφορα υλικά για την κατασκευή παιχνιδιών/ Να πειραµατίζονται µε διάφορα χρώµατα και να ζωγραφίζουν τα αγαπηµένα τους παιχνίδια (Εικαστικά). Να εκφράζονται µε το ελεύθερο δηµιουργικό παιχνίδι/ Να παρακολουθούν και να χαίρονται κουκλοθεατρικές παραστάσεις ( ραµατική Τέχνη). Τα παιδιά δηµιούργησαν αυτοσχέδια παιχνίδια και κούκλες µε διάφορα υλικά που είχαν στη διάθεσή τους (ποτήρια, πηλό, καλαµάκια, πανιά, χάντρες, µαλλιά, κουµπιά κ.ά.) και τα διακόσµησαν µε εικόνες παιχνιδιών, που βρήκαν σε διαφηµιστικά φυλλάδια. Στη συνέχεια, έπαιξαν και εκφράστηκαν ελεύθερα µε τις κούκλες και τα παιχνίδια που δηµιούργησαν. Ζωγράφισαν ελεύθερα σε χαρτί του µέτρου, µε διαφορετικά υλικά (κηροµπογιές, µαρκαδόρους), το αγαπηµένο τους παιχνίδι και τοποθέτησαν στο έργο τους λεζάντες, που βρήκαν σε διαφηµιστικά φυλλάδια. Ακόµη, παρακολούθησαν την παράσταση κουκλοθέατρου "Το αρκουδάκι θέλει να παίξει" της Τασούλας Τσιλιµένη. Μελέτη Περιβάλλοντος Να ακολουθούν τη χρονική ακολουθία γεγονότων δηµιουργώντας ένα σπονδυλωτό παραµύθι/ Να αντιλαµβάνονται την κίνηση ορισµένων παιχνιδιών και να συνειδητοποιήσουν πώς παράγουν ήχο ή φως/ Να γνωρίσουν το εγγύς ανθρωπογενές περιβάλλον. Μέσα από µια σειρά δραστηριοτήτων τα παιδιά οµαδοποίησαν τα παιχνίδια τους και δηµιούργησαν ανά οµάδες από ένα δικό τους παραµύθι, επιλέγοντας ένα παιχνίδι από κάθε κατηγορία. Επιπλέον, µέσα από το παιχνίδι και την παρατήρηση ανακάλυψαν µε ποιο τρόπο τα παιχνίδια παράγουν ήχο, κίνηση και φως. Παράλληλα, στο πλαίσιο επεξεργασίας αυτής της επιµέρους ενότητας, επισκεφθήκαµε ένα πολυκατάστηµα παιχνιδιών, όπου τα παιδιά παρατήρησαν την πληθώρα των παιχνιδιών και έ- θεσαν στους υπεύθυνους τις ερωτήσεις που είχαν ετοιµάσει. 2η υποενότητα: Παιχνίδια του παππού και της γιαγιάς Γλώσσα Να συζητούν, χρησιµοποιώντας στοιχειώδη επιχειρηµατολογία (Προφορική επικοινωνία). Να κατανοούν τους κανόνες παιχνιδιού µέσα στην τάξη (Ανάγνωση). Να δηµιουργούν, µε υπαγόρευση στην εκπαιδευτικό, δικά τους κείµενα/ Να δηµιουργήσουν πίνακα µε τους κανόνες παιχνιδιού µέσα στην τάξη/ Να συµµετέχουν στη δη- µιουργία δικών τους κειµένων (Γραφή). Για να µπορέσουν να συγκεντρώσουν πληροφορίες για τα παιχνίδια των παλαιότερων εποχών, τα παιδιά σκέφτηκαν αρχικά να ρωτήσουν τους παππούδες και τις γιαγιάδες τους και παρουσίασαν τα πορίσµατα της έρευνάς τους στο σύνολο της τάξης. Προετοιµάστηκαν ακόµη για την επίσκεψή τους στο ΚΑΠΗ και ετοίµασαν τις ερωτήσεις τους προς τις ηλικιωµένες κυρίες, ώστε να µπορέσουν να λάβουν κάποιες απα-

6 484 Ο ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙ ΙΩΝ ντήσεις σε όσα τους προβληµάτιζαν. Επιπλέον, µε υπαγόρευση στη νηπιαγωγό, τα παιδιά δηµιούργησαν κανόνες για την καλή και σωστή χρήση των παιχνιδιών στην τάξη, οι οποίοι καταγράφηκαν σε χαρτόνι και αναρτήθηκαν στην τάξη. ίπλα από κάθε κανόνα ζωγράφισαν ένα σύµβολο, ώστε να θυµούνται καλύτερα το περιεχόµενό του. Έπειτα τα παιδιά διάβασαν, από τον πίνακα που έφτιαξαν, τους κανόνες παιχνιδιού και συµφώνησαν για την τήρησή τους. Οι οµαδικοί κανόνες είναι πανταχού παρόντες στη θεµελίωση και διεύθυνση των αλληλεπιδράσεων µεταξύ συνοµηλίκων, που ξεκινούν στην ηλικία των δύο ετών και στα επόµενα χρόνια αυξάνουν σε συχνότητα και συναισθηµατική ένταση (Αυγητίδου, 2001). Μελέτη Περιβάλλοντος Να γνωρίσουν το εγγύς ανθρωπογενές περιβάλλον/ Να γνωρίσουν το υλικό κατασκευής των παιχνιδιών κατά τα παλαιότερα χρόνια/ Να έρθουν σε επαφή µε ανθρώπους της τρίτης ηλικίας και να αντλήσουν από αυτούς πληροφορίες για τα παιδικά τους χρόνια/ Να γνωρίσουν παραδοσιακά παιχνίδια και να τα συγκρίνουν µε αυτά της εποχής µας Πραγµατοποιήσαµε επίσκεψη στο ΚΑΠΗ Πυλαίας, όπου τα παιδιά συζήτησαν µε τις ηλικιωµένες κυρίες για τα παιχνίδια της δικής τους εποχής, µαγνητοφωνώντας παράλληλα το διάλογό τους. Επειδή, όµως, τη συγκεκριµένη µέρα δεν υπήρχε απαρτία, λόγω ασθενείας, προσκαλέσαµε τις κυρίες να επισκεφτούν το νηπιαγωγείο µας, όποτε αυτό ήταν εφικτό. Πράγµατι, ανταπέδωσαν την επίσκεψη, συζήτησαν µε τα παιδιά, έπαιξαν µαζί τους και έδωσαν απαντήσεις σε πολλά ερωτήµατά τους, µεταξύ άλλων, και για τα υλικά (κουρέλια, πανιά) από τα οποία ήταν φτιαγµένα τα παιχνίδια τους εκείνη την εποχή. Επίσης, τα παιδιά συνέκριναν τα διάφορα παιχνίδια και µίλησαν για τις οµοιότητες και τις διαφορές των δικών τους, σύγχρονων παιχνιδιών, και αυτών που έπαιζαν τα παλαιότερα χρόνια οι γονείς, οι γιαγιάδες και οι παππούδες τους. Έκφραση και δηµιουργία: Να γνωρίσουν υλικά κατασκευής των παιχνιδιών των παλαιότερων ετών/ Να δη- µιουργήσουν µικροκατασκευές (Εικαστικά). Να αναπαραγάγουν µουσικά ακούσµατα (Μουσική Αγωγή). Να αναπτύξουν την κινητικότητα τους (Φυσική Αγωγή). Να αναπτύξουν την αισθητική τους αντίληψη και έκφραση ( ραµατική Τέχνη). Με πανιά και εφηµερίδες, τα παιδιά θέλησαν να δηµιουργήσουν πάνινες µπάλες και κούκλες, σύµφωνα µε τις περιγραφές των ηλικιωµένων κυριών. Στη συνέχεια, έ- µαθαν τραγούδια σχετικά µε τον παππού και τη γιαγιά και έπαιξαν το µπίµπο, ένα παιχνίδι που τους έµαθαν οι κυρίες από το ΚΑΠΗ. Στην αυλή του σχολείου έπαιξαν παραδοσιακά οµαδικά παιχνίδια, όπως: τζαµί, µήλα, περνά-περνά η µέλισσα, κλέφτες και αστυνόµοι, κουτσό κ.ά. Ένα άλλο θέµα που προξένησε το έντονο ενδιαφέρον των παιδιών -και που προέκυψε στο πλαίσιο της επίσκεψής µας στο ΚΑΠΗ, ήταν ο Καραγκιόζης. Τα παιδιά είχαν συζητήσει µε τις κυρίες για το συγκεκριµένο θέµα και το ενδιαφέρον τους να ασχοληθούν περαιτέρω µε αυτό ήταν έκδηλο. Έτσι, παρακολουθήσαµε όλοι µαζί, στη ΧΑΝΘ, την παράσταση "Ο Καραγκιόζης στη ζούγκλα" και, µετά το τέλος της παράστασης, τα παιδιά συζήτησαν µε τους συντελεστές της, ά- ντλησαν πληροφορίες για όσα τα απασχολούσαν σχετικά µε το θέµα και έπαιξαν µε τις φιγούρες. Ο Καραγκιόζης αποτελεί ισχυρό κίνητρο για την ανακάλυψη του θεάτρου σκιών από τα παιδιά. Με δραµατοποιήσεις, παιχνίδια ρόλων και τη συλλογή σχετικού υλικού, τα παιδιά διερευνούν και µπορεί να εξελιχθούν σε συγγραφείς ιστορίας µε ήρωα τον Καραγκιόζη ή να ανεβάσουν τη δική τους θεατρική παράσταση (Ζωγράφου-Τσαντάκη κ.ά., 2005). Επιστρέφοντας στην τάξη, τα παιδιά χωρίστηκαν σε οµάδες και έφτιαξαν τις δικές τους φιγούρες του Καραγκιόζη, µε υλικό που προ- µηθεύτηκαν από τη ΧΑΝΘ, και παρουσίασαν από µια µικρή παράσταση.

7 Ο ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙ ΙΩΝ 485 3η υποενότητα: Παιχνίδια από άλλες χώρες Γλώσσα: Να ενθαρρύνονται να περιγράφουν/ Να έρθουν σε επαφή µε βιβλία σχετικά µε το θέµα Προφορική επικοινωνία). Να δηµιουργούν δικά τους κείµενα (Γραφή) Τα παιδιά, στα πλαίσια ενός σχεδίου εκπαιδευτικής δράσης που ξεκίνησε στην τάξη µας, µε θέµα τα παιδιά που ζουν στις άλλες χώρες, και µε αφορµή το φίλο µας το Cirlandio, ένα παιδί που υιοθετήσαµε µέσω της ActionAid, έθεσαν ως προβληµατισµό τη διερεύνηση και γνωριµία µε τα παιχνίδια των παιδιών από άλλες χώρες. Έτσι, χωρίστηκαν σε οµάδες, σύµφωνα µε την περιοχή που µελετούσαν, και πραγµατοποίησαν έρευνα, χρησιµοποιώντας µια πληθώρα πηγών (βιβλία, ιαδίκτυο, πληροφορίες και υλικό από τους παρείχαν ενήλικες), ώστε να µάθουν τι παιχνίδια παίζουν στη Βραζιλία, την Κίνα και την Αφρική. Μαθηµατικά Να διαχειρίζονται, µέσα από πειραµατισµό, δοµηµένο υλικό µε διαφορετικό τρόπο. Στη συνέχεια τέθηκε ο προβληµατισµός γύρω από το ότι πολλά παιδιά ίσως να µην έχουν στη διάθεσή τους πληθώρα παιχνιδιών, καθώς και για το πώς θα µπορούσε να αντιµετωπιστεί αυτό. Ύστερα από πολλές προτάσεις, καταλήξαµε στο ότι τα παιδιά πιθανόν να παίζουν τα λιγοστά τους παιχνίδια µε πολλούς, διαφορετικούς τρόπους και πειραµατιστήκαµε να λειτουργήσουµε παροµοίως. Tα παιδιά χωρίστηκαν σε οµάδες και προσπάθησαν να παίξουν στις γωνιές της τάξης µε διαφορετικό τρόπο απ ότι συνήθως: δηµιούργησαν σύνολα και οµάδες µε τα κουζινικά, έφτιαξαν γεωµετρικά σχή- µατα µε τα κοµµάτια των παζλ, µαγείρεψαν και παρίσταναν ότι έτρωγαν τα τουβλάκια. Μελέτη Περιβάλλοντος Να αναπτύξουν το αίσθηµα της συνεργασίας/ Να αναπτύξουν σωστούς κανόνες αγωγής του πολίτη. Στο στάδιο αξιολόγησης του σχεδίου εργασίας, κάθε οµάδα παρουσίασε τις πληροφορίες που είχε συλλέξει για τα παιδιά της περιοχής που µελετούσε και αφού προηγουµένως είχε αποφασιστεί ποιες πληροφορίες θα παρουσίαζε κάθε µέλος της οµάδας. Κατά τις παρουσιάσεις αυτές, υπήρξε έντονος προβληµατισµός για τα παιχνίδια που παίζουν τα παιδιά στις άλλες χώρες. Η ενασχόληση µε ένα τέτοιο θέµα, άλλαξε σιγά-σιγά τη στάση τους απέναντι στα παιχνίδια και τα ευαισθητοποίησε ως προς τα παιδιά που δεν µπορούν να έχουν παιχνίδια. Στο τέλος του προγράµµατος, τα παιδιά αποφάσισαν να δωρίσουν στο φίλο τους το Cirlandio τα παιχνίδια που είχαν φέρει στη τάξη. Έκφραση και δηµιουργία: Να δηµιουργούν µικροκατασκευές (Εικαστικά). Να αναπτύξουν την κινητικότητά τους (Φυσική Αγωγή). Αφού κάθε οµάδα συγκέντρωσε τις πληροφορίες που χρειαζόταν, αποφάσισαν να κατασκευάσουν ένα κινέζικο παιχνίδι (δράκο), µία κινέζικη βεντάλια και ένα µουσικό όργανο από την Αφρική (τυµπανάκι), παίζοντας στη συνέχεια µε αυτά. Επίσης, έπαιξαν διάφορα οµαδικά παιχνίδια, όπως τις χώρες και το βασιλιά, ένα κινέζικο παιχνίδι που βρήκε ένα παιδί στο ιαδίκτυο. Η επεξεργασία του θέµατος είχε διάρκεια τριών εβδοµάδων, ενώ, παράλληλα µε αυτό, υλοποιούνταν και άλλα θέµατα µικρής διάρκειας καθώς και σχέδια εργασίας. Όµως, ως ιδιαίτερα προσφιλές στα παιδιά, το ίδιο θέµα επανήλθε και µέσα από άλλες θεµατικές, µετά την πάροδο τριών µηνών. Όπως προαναφέραµε, το συγκεκριµένο πρόγραµµα υλοποιήθηκε µε προνήπια. Το θέµα ήταν πάντοτε ελκυστικό γι αυτά, ε- φόσον το δικό τους ενδιαφέρον αποτελούσε κάθε φορά την αφετηρία κάθε υποενότη-

8 486 Ο ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙ ΙΩΝ τας. Φροντίσαµε σε κάθε οµάδα να υπάρχει ένα µικρό προνήπιο, ώστε όλες τους να είναι ισοδύναµες και να µπορέσουν να ανταποκριθούν στο πρόγραµµα. Αυτό προέκυψε µε την παρέµβαση της νηπιαγωγού, που επεδίωξε να προξενήσει το ενδιαφέρον των παιδιών για όλα τα αντικείµενα, παρεµβαίνοντας έτσι οµαλά στο διαχωρισµό των οµάδων. Εν ολίγοις, εµπόδια στην επεξεργασία του θέµατος δεν υπήρξαν, αφού το ενδιαφέρον των παιδιών διατηρούνταν αµείωτο, ωθώντας τα σε συνεχή ενασχόληση. Στο πρόγραµµα αυτό, ο ρόλος της νηπιαγωγού ήταν συνεργατικός, διαµεσολαβητικός και καθοριστικός για την οµαλή έκβαση της µαθησιακής διαδικασίας. Η εκπαιδευτικός προσπάθησε να δηµιουργήσει ένα περιβάλλον φιλικό και πλούσιο σε ερεθίσµατα, εξασφαλίζοντας προϋποθέσεις µάθησης για όλα τα παιδιά. Αξιοποίησε τις προϋπάρχουσες εµπειρίες τους και πραγµατοποίησε παρεµβάσεις για να διευκολύνει τη µαθησιακή διαδικασία. Παρατηρούσε τη συµπεριφορά των παιδιών καθ όλη τη διάρκεια του προγράµµατος, µε καταγραφές και σηµειώσεις για το κάθε παιδί ξεχωριστά. Με αυτό τον τρόπο, αξιολογούσε όχι µόνο τα παιδιά, αλλά και το δικό της έργο, που αντικατοπτρίζονταν στην καθηµερινή πρόοδο και ανάπτυξη των παιδιών. Σε όλες τις δραστηριότητες συµµετείχε και η ίδια, ως µέλος της οµάδας, και παρουσίασε τα δικά της, προσωπικά βιώµατα και τις εµπειρίες γύρω από το θέµα (αγαπηµένα παιχνίδια κ.λπ.), βοηθώντας έτσι τα παιδιά να ξεπεράσουν καταστάσεις που τους δη- µιουργούσαν άγχος και διευκολύνοντάς τα στις εξερευνήσεις τους. Σύµφωνα µε τη Ντολιοπούλου (2000), προκειµένου να επιτευχθεί η συνεργασία µεταξύ νηπιαγωγού και οικογένειας, απαιτείται πρώτα απ όλα αµοιβαίος σεβασµός. Η νηπιαγωγός από την αρχή προσπάθησε να εντάξει τους γονείς στη θεµατική ενότητα που τα παιδιά τους θα διαπραγµατεύονταν. Τα παρότρυνε να ζητήσουν πληροφορίες από τις οικογένειές τους για τα παιχνίδια που έπαιζαν οι γονείς ή οι παππούδες και οι γιαγιάδες και να µεταφέρουν τις πληροφορίες αυτές στην τάξη. Στη συνέχεια, ενθάρρυνε τους γονείς να φέρουν στη τάξη παιχνίδια δικά τους, ενώ παράλληλα τους ενηµέρωνε για την πορεία διεξαγωγής του προγράµµατος, καθώς και για όλες τις σχετικές προγραµµατισµένες επισκέψεις. Οι οικογένειες των παιδιών συµµετείχαν πρόθυµα στο πρόγραµµα και αρκετές φορές αναπόλησαν στιγµές της παιδικής τους ηλικίας. Θετικά ήταν επίσης και τα αποτελέσµατα της συνεργασίας µε τις συναδέλφους νηπιαγωγούς. Όπως κάθε προσέγγιση θέµατος, έτσι και η συγκεκριµένη, οργανώθηκε πρώτα από τη νηπιαγωγό του τµήµατος και στη συνέχεια συζητήθηκε ως προς τον προγραµµατισµό της µε τις συναδέλφους. Έτσι, το πρόγραµµα τροποποιήθηκε -όπου ήταν απαραίτητο- πριν την έναρξή του, εµπλουτίστηκε µε περισσότερες ιδέες και αντιµετωπίστηκαν οι τυχόν αδυναµίες του. Αλλά και κατά την διεξαγωγή του, πραγµατοποιούνταν συζητήσεις και γίνονταν προτάσεις, ώστε η νηπιαγωγός να προχωρήσει πιο σωστά στην κριτική ανάλυση και αξιολόγηση του θέµατος. Συνεργασία υπήρξε επίσης και µε τις καθηγήτριες ειδικών αντικειµένων (γυµναστική και µουσική), που συµµετείχαν στο πρόγραµµα και έπαιξαν µε τα παιδιά διάφορα παραδοσιακά παιχνίδια. Όλη η οµάδα των παιδαγωγών συνεργάστηκε για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσµα. ' φάση: Αξιολόγηση Η αξιολόγηση ήταν ποιοτική και στόχο είχε να διαπιστωθεί το αρχικό επίπεδο των παιδιών (αρχική αξιολόγηση), να παρατηρηθεί η εξέλιξη της πορείας τους (διαµορφωτική αξιολόγηση) και να εκτιµηθεί η επίδραση της διαθεµατικής προσέγγισης στο σύνολο της οµάδας (τελική αξιολόγηση). Οι παρατηρήσεις, απορίες, επιθυµίες και ιδέες των παιδιών καταγράφονταν καθ όλη τη διάρκεια του προγράµµατος και αποτελούσαν πηγή ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Το θέµα εµπλουτίζονταν συνεχώς µε καινούργια στοιχεία, που είχε ως αποτέλεσµα τη διεύρυνσή του προς διάφορες κατευθύνσεις και τα παιδιά συνεργάστηκαν µε αµείωτο ενδιαφέρον σε

9 Ο ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙ ΙΩΝ 487 όλη τη πορεία του προγράµµατος. Μέσα από τη βίωση καταστάσεων, την έρευνα, τις επισκέψεις και τις δραστηριότητες που αφορούσαν τα διάφορα επιστηµονικά πεδία, δόθηκαν απαντήσεις στα ερωτήµατα που τέθηκαν κατά τη φάση της οργάνωσης. Τα παιδιά ασκήθηκαν στο να παρατηρούν, να ερευνούν και να συλλέγουν πληροφορίες: έπαιξαν, τραγούδησαν, χόρεψαν, σύγκριναν, ταξινόµησαν, αναζήτησαν στοιχεία, συνεργάστηκαν, εµπλούτισαν το λεξιλόγιό τους και επεξεργάστηκαν διάφορους τύπους κειµένων (λίστες, παραµύθια, διαφηµιστικά φυλλάδια, εγκυκλοπαίδειες κ.λπ.). Πήραν συνεντεύξεις και απέκτησαν εµπειρίες από τον κόσµο των ενηλίκων. Προωθήθηκε η σύνδεση του προγράµµατος µε την καθηµερινή ζωή και παράλληλα, µε τις επισκέψεις µας, έγινε ένα σηµαντικό άνοιγµα του σχολείου προς την κοινωνία, διαδικασία πολύ σηµαντική για την απόκτηση κοινωνικής εµπειρίας από πλευράς των παιδιών. Χάρηκαν πραγµατικά τις εξόδους µας από το σχολείο και ήταν ενθουσιασµένα κάθε φορά που προγραµµατίζαµε µια επίσκεψη. Προβληµατίζονταν για το τι ήθελαν να µάθουν από τον εκάστοτε υπεύθυνο που θα επισκέπτονταν και αναλάµβαναν µόνα τους να διατυπώσουν τα ερωτήµατα που ήθελαν να θέσουν. Έγινε βιωµατική προσέγγιση του θέµατος, που συγκίνησε τόσο τα παιδιά, όσο και τους ενήλικες που συµµετείχαν σε αυτό. Πολύ σηµαντική υπήρξε και η εµπλοκή των γονέων στη διαδικασία έρευνας και συλλογής πληροφοριών, που συµµετείχαν ενεργά και µεθοδικά και ανταποκρίθηκαν θετικά και µε ευχαρίστηση. Τα δεδοµένα από την αξιολόγηση του προγράµµατος (µαγνητοφωνήσεις, φωτογραφήσεις, βιντεοσκοπήσεις των δραστηριοτήτων) συνέβαλλαν σηµαντικά στην ανατροφοδότησή του. Ενδεικτικές δραστηριότητες επέκτασης ήταν η δηµιουργία ενός σπονδυλωτού παραµυθιού (µετά την παρουσίαση των αγαπηµένων παιχνιδιών), και η κατασκευή φιγούρων του Καραγκιόζη και η συνακόλουθη οργάνωση παράστασης (µετά την παρακολούθηση παράστασης θεάτρου σκιών στη ΧΑΝΘ). Μέσα από τη συνεχή παρατήρηση και καταγραφή των ευρηµάτων στο προσωπικό ηµερολόγιο της νηπιαγωγού, είδαµε ότι τα παιδιά συµµετείχαν ενεργά, ανέλαβαν πρωτοβουλίες, ανέπτυξαν τις κοινωνικές τους δεξιότητες, εµπλούτισαν το λεξιλόγιο και τις γνώσεις τους, συνεργάστηκαν µε τους γύρω τους, αντάλλαξαν ιδέες, σεβάστηκαν τους άλλους, τους αποδέχτηκαν ισότιµα και υ- πήρξε σχέση αλληλεπίδρασης και αλληλοαποδοχής ανάµεσά τους, στοιχεία ιδιαίτερα σηµαντικά για αυτή τη µικρή ηλικία. Αξιοσηµείωτη όµως ήταν και η αλλαγή στάσης των παιδιών απέναντι στα παιχνίδια. Καλλιέργησαν µια συµπεριφορά σεβασµού ως προς τη χρήση τους και έδειξαν ότι έµαθαν να τα µοιράζονται µε τους γύρω τους. Κυρίως, όµως, ευαισθητοποιήθηκαν απέναντι στα παιδιά που δεν µπορούν να έχουν παιχνίδια και αποφάσισαν να δωρίσουν κάποια από τα παιχνίδια τους στο φίλο τους το Cirlandio από τη Βραζιλία. Έτσι, το πρόγραµµα ολοκληρώθηκε πολύ ευχάριστα και µε τις καλύτερες εντυπώσεις από όλους µας. Συµπεράσµατα Η εµπειρία µας από την υλοποίηση της διαθεµατικής αυτής προσέγγισης για τα παιχνίδια, η καταγραφή και µελέτη των στοιχείων από τις βιντεοσκοπήσεις, τις ηχογραφηµένες συζητήσεις και το ηµερολόγιο της νηπιαγωγού, που περιείχε καταγραφές των δραστηριότητες και παρατηρήσεις σχετικά µε το πρόγραµµα, καθώς και οι άµεσες επαφές µε τους γονείς µάς παρείχαν τη δυνατότητα να εξαγάγουµε συµπεράσµατα σχετικά µε την οργάνωση της τάξης σε οµάδες. Σε µια τάξη µε παιδιά προσχολικής ηλικίας, ο σχεδιασµός, η ανάπτυξη και η εφαρµογή διαθεµατικών προσεγγίσεων στο πλαίσιο της συνεργατικής µάθησης προϋποθέτουν εξάσκηση των παιδιών στις συνεργατικές δεξιότητες, κριτική ανάπτυξη και καλλιέργεια δεξιοτήτων διατύπωσης ερωτηµάτων. Στα συγκεκριµένα παιδιά, ωστόσο, ο οµαδοσυνεργατικός τρόπος εργασίας ήταν ήδη γνωστός. Έτσι, λαµβάνοντας υπόψη ένα τόσο σηµαντικό παράγοντα, ξεκι-

10 488 Ο ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙ ΙΩΝ νήσαµε την υλοποίηση του συγκεκριµένου προγράµµατος, που συνδύαζε κατάλληλη επιλογή θέµατος, αντιστοίχιση στόχων και δραστηριοτήτων, και βιωµατικό/παιγνιώδη χαρακτήρα ως προς την υλοποίηση των εργασιών, που ενίσχυσε το ενδιαφέρον των παιδιών και τα ενθάρρυνε να προχωρούν µε περισσότερο ζήλο στην πορεία ανακάλυψης της γνώσης. Ακόµη, αξίζει να σηµειώσουµε ότι τα οφέλη που παρατηρήθηκαν από τις µεικτές οµάδες ήταν σηµαντικά. Τα µεγαλύτερα παιδιά βοηθούσαν τα µικρότερα, µε αποτέλεσµα να µειώνεται η εξάρτηση των παιδιών από την παιδαγωγό. Γενικά, πάντως, τα µεγαλύτερα παιδιά τείνουν να προσφέρουν περισσότερο στα µικρότερα, παρά στα συνοµήλικα τους (Ντολιοπούλου, 2002). Και άλλωστε, το παιχνίδι γίνεται πιο σύνθετο στις οµάδες µικτής ηλικίας, κάτι που επιδιώκουµε να συµβαίνει στο πλαίσιο του νηπιαγωγείου. Βιβλιογραφία Αυγητίδου, Σ. (Επιµ.). (2001). Το παιχνίδι: Σύγχρονες ερευνητικές και διδακτικές προσεγγίσεις. Αθήνα: Τυπωθήτω. Ζωγράφου-Τσαντάκη, Μ. Κάραλη, Α., Κουπτσίδου, Ν., Μπέτου, Σ. Παναγιωτίδου, Ζ. Παπαδοπούλου, Α, κ.ά. (2005). Τα σχέδια εργασίας στο Νηπιαγωγείο: Όταν η µάθηση γίνεται διαδικασία έρευνας, δηµιουργίας και συνεργασίας των παιδιών. Στο. Γερµανός, Κ. Μπίκος, Μ. Μπιρµπίλη, Ε. Παναγιωτίδου, & Κ. Μπότσογλου (Επιµ.), Η διαθεµατική προσέγγιση της διδασκαλίας και της µάθησης στην προσχολική και την πρώτη σχολική ηλικία (σ ). Πρακτικά 4ου Πανελλήνιου Συνεδρίου της Ελληνικής Επιτροπής της ΟΜΕP, Θεσσαλονίκη, 30 Μαΐου - 1 Ιουνίου, Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. Hughes, F. P. (1991). Children, play and development. Boston: Allyn & Bacon. Κακανά,. Μ. (1993). Θεωρία και µεθοδολογία δραστηριοτήτων στην Προσχολική Αγωγή. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης. Κακανά,. M., Καζέλα, Κ., & Ανδριοπούλου, Γ. (2005). "Οι δεινόσαυροι": ιαθεµατικό σχέδιο εργασίας (project) µέσω της οµαδοσυνεργατικής µεθόδου. Στο. Γερµανός, Κ. Μπίκος, Μ. Μπιρµπίλη, Ε. Παναγιωτίδου, & Κ. Μπότσογλου (Επιµ.), Η διαθεµατική προσέγγιση της διδασκαλίας και της µάθησης στην προσχολική και την πρώτη σχολική ηλικία (σ ). Πρακτικά 4ου Πανελλήνιου Συνεδρίου της Ελληνικής Επιτροπής της ΟΜΕP, Θεσσαλονίκη, 30 Μαΐου - 1 Ιουνίου, Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. Newman, F., & Holzman, L. (1993). Lev Vygotsky: Revolutionary scientist. London: Routledge. Ντολιοπούλου, Ε. (2000), Σύγχρονα προγράµµατα για παιδιά προσχολικής ηλικίας. Αθήνα: Τυπωθήτω. Ντολιοπούλου, Ε. (2002). Σύγχρονες τάσεις της προσχολικής αγωγής. Αθήνα: Τυπωθήτω. Τριβιζας, Ε. (1999). Το απίθανο τσίρκο του Μανόλη (Β. Λιάπη, Εικ.). Αθήνα: Κέδρος. ΥΠΕΠΘ/ΠΙ. (2002). ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο και Προγράµµατα Σχεδιασµού και Ανάπτυξης ραστηριοτήτων. Αθήνα: Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων/Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. Χρηστίδη, Λ. (2000). Το παράπονο των παλιών παιχνιδιών (Λ. Τσουχνικά, Εικ.). Αθήνα: Κέδρος.

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

9ο Νηπιαγωγείο Ηρακλείου Σχολ.Έτος 2013-14. Σχέδιο εργασίας με θέμα: Φυσική ζωή, άσκηση και υγιεινός τρόπος διαβίωσης

9ο Νηπιαγωγείο Ηρακλείου Σχολ.Έτος 2013-14. Σχέδιο εργασίας με θέμα: Φυσική ζωή, άσκηση και υγιεινός τρόπος διαβίωσης 9ο Νηπιαγωγείο Ηρακλείου Σχολ.Έτος 2013-14 Σχέδιο εργασίας με θέμα: Φυσική ζωή, άσκηση και υγιεινός τρόπος διαβίωσης Διάρκεια προγράμματος -Συμμετοχή Διάρκεια: Μάρτιος - Ιούνιος 2014 Συμμετοχή : 2 μεικτά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή.

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή. Προσέλευση μαθητών. Κολύμβηση Φυσική Αγωγή. Τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες υπό την επίβλεψη έμπειρων γυμναστών και κάνουν ασκήσεις για την καλύτερη φυσική κατάστασή τους και παιχνίδια ομαδικότητας, συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά.

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τουαλέτα, υγιεινή, πρωινό. Πρωινή προσευχή, ημερολόγιο, αναφορά στο θέμα εβδομάδας. Πρόκειται για τη θεματική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης 2 ο 2/θ Νηπιαγωγείο Αιγινίου Τμήμα 1 ο Κλασικό Αριθμός νηπίων προνηπίων: 13 Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Το σποράκι πηγή Ζωής «Σποράκι εδώ - σποράκι εκεί χτίζεται μια νέα ζωή» Υπεύθυνη Νηπιαγωγός:

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης Η σύγχρονη εκπαίδευση στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη του µαθητή τόσο σε ατοµικό όσο και σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η έννοια της ανακύκλωσης» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Τμήμα Νηπίων 4 έως 5 χρονών Υπεύθυνη Νηπιαγωγός Αριστέα Κατσάρη & Αθηνά Λιώτη από 10/11/2014 έως 14/11/2014

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Τμήμα Νηπίων 4 έως 5 χρονών Υπεύθυνη Νηπιαγωγός Αριστέα Κατσάρη & Αθηνά Λιώτη από 10/11/2014 έως 14/11/2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Τμήμα Νηπίων 4 έως 5 χρονών Υπεύθυνη Νηπιαγωγός Αριστέα Κατσάρη & Αθηνά Λιώτη από 10/11/2014 έως 14/11/2014 Θέμα- Φωτοσύνθεση Συγκρίνοντας τις δύο εποχές παρατηρήσαμε ότι το φθινόπωρο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής Εισαγωγικό Σημείωμα Αγαπητοί γονείς, Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής κάθε παιδιού. Οι στέρεες βάσεις και τα θεμέλια της μάθησης και της ολόπλευρης ανάπτυξής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια επιχειρήσαμε μία ιστορική αναδρομή της επικοινωνίας ξεκινώντας από τα πρώτα της στάδια όπως η κραυγή και φτάνοντας στην

Στη συνέχεια επιχειρήσαμε μία ιστορική αναδρομή της επικοινωνίας ξεκινώντας από τα πρώτα της στάδια όπως η κραυγή και φτάνοντας στην ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ: Σε μία κοινωνία που κατακλύζεται από πληροφορίες, το παιδί, ανεξαρτήτου ηλικίας, είναι αδύνατο να μείνει ανεπηρέαστο. Καθημερινά γίνεται αποδέκτης πολυπληθών και πολυποίκιλων μηνυμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «Νους υγιής εν σώµατι υγιεί» 1 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ Δεκέµβριος2012-Απρίλιος 2013 Υπεύθυνη Προγράµµατος Αθηνά Τρέλλη «Νους υγιής εν σώµατι υγιεί» 1 ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Με το ξεκίνηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος: ΠΕ 60 ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Γνωστικό αντικείμενο) Σάββατο 27-1-2007

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ PROJECT

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ PROJECT ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ PROJECT Την Πέμπτη 30 Απριλίου 2009 έκανα για 20 λεπτά περίπου μάθημα για να γνωρίσω καλύτερα τους/τις μαθητές/τριες, για να τους/τις χωρίσω σε ομάδες και για να τους γνωστοποιήσω πώς θα

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Φιλαράκος - Το δικό μου μαλακό υφασμάτινο παιχνίδι Βαθμίδα: 1 Τάξη: Β Διάρκεια: 4 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας στη συνέχεια για έκφραση. Οι μαθητές/τριες ανακαλούν εμπειρίες

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π.Ε. & Δ.Ε. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 20.06.2014 Δ/ΝΣΗ Π.Ε. Ν.ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση(προσωρινή): Ηλία Ζερβού 10 Ταχ. Κώδικας : 28100

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 1) Τίτλος διδακτικού σεναρίου: «Παιχνίδι με τα γράμματα και τα ζώα» 2) Θέμα : Διαθεματική δραστηριότητα για επανάληψη και τον διαχωρισμό των γραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ - ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ Δημοτικό σχολείο Σκύδρας ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους.

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους. Προπρονήπια Α 2015 ΠΙΝΑΚΕΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ Το δίμηνο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου ασχοληθήκαμε με το θέμα «Πίνακες Ζωγραφικής». Αφορμή στάθηκε μια συζήτηση που κάναμε με τα παιδιά για το φθινόπωρο και τις αλλαγές του

Διαβάστε περισσότερα

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ 11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ Παιδαγωγικοί στόχοι του προγράμματος: Ευαισθητοποίηση των νηπίων απέναντι στα αδέσποτα Κατανόηση των δικαιωμάτων/αναγκών/συναισθημάτων των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. ΤΙΤΛΟΣ Οι εποχές. Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Γλώσσα, Μαθηματικά, Μελέτη Περιβάλλοντος, Αισθητική Αγωγή, Πληροφορική

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. ΤΙΤΛΟΣ Οι εποχές. Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Γλώσσα, Μαθηματικά, Μελέτη Περιβάλλοντος, Αισθητική Αγωγή, Πληροφορική ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΤΙΤΛΟΣ Οι εποχές Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Γλώσσα, Μαθηματικά, Μελέτη Περιβάλλοντος, Αισθητική Αγωγή, Πληροφορική Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή αντιλήψεις των μαθητών Να γνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 4: Παραδείγματα οργάνωσης δραστηριοτήτων

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 4: Παραδείγματα οργάνωσης δραστηριοτήτων Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 4: Παραδείγματα οργάνωσης δραστηριοτήτων Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 Νηπιαγωγεία που συμμετέχουν: 9 ο 2/θέσιο Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Κατερίνης 22 ο 2/θέσιο Νηπιαγωγείο

Διαβάστε περισσότερα

Συγκεκριμένα ασχοληθήκαμε με τις εξής ομάδες τροφίμων:

Συγκεκριμένα ασχοληθήκαμε με τις εξής ομάδες τροφίμων: Μεταβρεφικό, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΙ ΤΡΩΜΕ Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ηλικίας των 2-3 ετών είναι η έμφυτη τάση των παιδιών για αυτονομία. Αντιλαμβάνονται για πρώτη φορά τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ Ένας από τους σημαντικούς στόχους του Νηπιαγωγείου είναι και η ανάπτυξη του προφορικού και

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μία εργασία των μαθητών της Β' τάξης

Μία εργασία των μαθητών της Β' τάξης Μία εργασία των μαθητών της Β' τάξης ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΕΝΙΔΙΟΥ ΑΜΦΙΛΟΧΙΑΣ ΣΧ. ΕΤΟΣ: 2013-14 ΤΑΞΗ Β' ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ "Α ΜΠΕ ΜΠΑ ΜΠΛΟΜ: ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΤΟΥ ΧΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ" Υπεύθυνη Τάξης: Βαρέλη Αναστασία ΕΠΙΛΟΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

1ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Δημιουργικής Ανάγνωσης

1ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Δημιουργικής Ανάγνωσης 1ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Δημιουργικής Ανάγνωσης Στόχοι: να ενισχύσουμε στα παιδιά την καλή σχέση με την ανάγνωση η οποία είναι καθοριστικής σημασίας στην βελτίωση της γλωσσικής έκφρασης να καλλιεργήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Ηµεροµηνία ιδακτική Ώρα Τάξη/Τµήµα Αριθµός Μαθητών

Σχολείο Ηµεροµηνία ιδακτική Ώρα Τάξη/Τµήµα Αριθµός Μαθητών 2.2. Φόρµα Μαθήµατος 2 ης Τηλεδιάσκεψης Το νερό νεράκι Ερευνητικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε ηµοτικά Σχολεία της Ελλάδος και της Κύπρου ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΛΗΡΟΥ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΡΥΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή. Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε.

Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή. Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε. Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε. Αθηνών Βήµατα για ένα σχέδιο εργασίας Α φάση: Επιλογή και διερεύνηση του θέµατος

Διαβάστε περισσότερα

"Μια σημαία μια ιδέα"

Μια σημαία μια ιδέα Τελική Εργασία "Μια σημαία μια ιδέα" Καρακώτσογλου Αντώνης 19ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Τάξη Στ` Υπεύθυνη ομάδας εργασίας: Δούβλη Γεωργία ΜΑΙΟΣ 2014 Abstract - Περίληψη Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΑΘΗΝΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ ΧΩΡΟΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Το πολύτεχνο είναι ένα καλλιτεχνικό εργαστήριο που προσφέρει εκπαιδευτικά και καλλιτεχνικά προγράμματα σε μαθητές ηλικίας 2 έως 9 ετών τα οποία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ. Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010

ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ. Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010 ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010 Επιλέξαμε ν ασχοληθούμε με τα Παραμύθια, καθώς είναι πάντα ευχάριστα στα παιδιά προσχολικής ηλικίας και τα οφέλη τους

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδια του χθες και του σήμερα

Παιχνίδια του χθες και του σήμερα Παιχνίδια του χθες και του σήμερα Πολιτιστικό πρόγραμμα Υπεύθυνη τμήματος: Γιώτα Αλεξάνδρου Διάρκεια προγράμματος: 3 μήνες Μάρτιος Μάιος 2013 Γενικοί στόχοι προγράμματος Να ανακαλύψουν τα παιχνίδια που

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Λάρισα 2012

ΜΟΥΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Λάρισα 2012 ΜΟΥΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Λάρισα 2012 Ο μαθητής μου σύμφωνα με συστηματική παρατήρηση διαπίστωσα ότι: είχε δυσκολία στην κοινωνική επαφή. Δεν ήξερε πώς να προσεγγίσει τα υπόλοιπα παιδιά.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Ενότητα 4: Επέτειος Πολυτεχνείου Νηπιαγωγείο Αν. Καθηγήτρια: Ι. Βαμβακίδου e-mail: ibambak@uowm.gr Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΥΛΙΔΟΥ ΣΟΦΙΑ,ΔΑΣΚΑΛΑ

ΠΑΥΛΙΔΟΥ ΣΟΦΙΑ,ΔΑΣΚΑΛΑ , ΣΧΟΛΕΙΟ 1,2014-2015 1. Στόχος του προγράμματος είναι η βελτίωση του τρόπου ζωής παιδιών και γονέων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την υιοθέτηση σωστών διατροφικών συνηθειών και με την αύξηση της φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΥΛΙΔΟΥ ΣΟΦΙΑ,ΔΑΣΚΑΛΑ

ΠΑΥΛΙΔΟΥ ΣΟΦΙΑ,ΔΑΣΚΑΛΑ , ΣΧΟΛΕΙΟ 1,2014-2015 1. Στόχος του προγράμματος είναι η βελτίωση του τρόπου ζωής παιδιών και γονέων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την υιοθέτηση σωστών διατροφικών συνηθειών και με την αύξηση της φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Αλεύρι,Σιτάρι,Ψωμί».

Θέμα: «Αλεύρι,Σιτάρι,Ψωμί». Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Θέμα: «Αλεύρι,Σιτάρι,Ψωμί». Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Μ. Μηλιάς Σχ. Έτος: 2006 2007 Υπεύθυνες προγράμματος: Τζιάτζιου Χριστίνα Βασιλειάδου Γεωργία 1 Στέφος Γιώργος Κουτλουμπάσης

Διαβάστε περισσότερα

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio 1 Σελίδα 1. Portfolio Vs Κλασικός φάκελος εργασιών.. 4 2. Βασικά χαρακτηριστικά του portfolio... 5 3. Ο ρόλος του/της

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 729 Παιδαγωγικές χρήσεις του ιαδικτύου στο νηπιαγωγείο Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ιδακτικό Σενάριο για το Νηπιαγωγείο Μέσα Συγκοινωνίας και Μεταφοράς «Ταξίδι ταξιδάκι µου»

ιδακτικό Σενάριο για το Νηπιαγωγείο Μέσα Συγκοινωνίας και Μεταφοράς «Ταξίδι ταξιδάκι µου» ΚΣΕ ΚΕΚ ΕΥΡΩΪ ΕΑ ΚΑΡ ΙΤΣΑΣ ιδακτικό Σενάριο για το Νηπιαγωγείο Μέσα Συγκοινωνίας και Μεταφοράς «Ταξίδι ταξιδάκι µου» ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 1 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Τα µέσα συγκοινωνίας και µεταφοράς» (Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

νηπιαγωγοί, mail@2nip-kalyv.att.sch.gr

νηπιαγωγοί, mail@2nip-kalyv.att.sch.gr ,, & νηπιαγωγοί, mail@2nip-kalyv.att.sch.gr : Το συγκεκριμένο project, με θέμα «Οι θεραπευτικές ιδιότητες των βοτάνων και των αρωματικών φυτών» εκπονήθηκε στο 2ο Νηπιαγωγείο Καλυβίων κατά το σχολικό έτος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 3-6 ΧΡΟΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 3-6 ΧΡΟΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 3-6 ΧΡΟΝΩΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ, 2010 Λοΐζου, Ε. κ Παπαδημήτρη-Καχριμάνη, Χ. 1 ΔΟΜΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ 1

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α.

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού στα δηµοτικά σχολεία µε Ε.Α.Ε.Π. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Η θεµατική ενότητα «ρυθµός-κίνηση-χορός» στη σχολική Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω τον κανονισμό των μαθητικών κοινοτήτων

Γνωρίζω τον κανονισμό των μαθητικών κοινοτήτων Γνωρίζω τον κανονισμό των μαθητικών κοινοτήτων Με τη δραστηριότητα αυτή οι μαθητές, χωρισμένοι σε ομάδες εργασίας, καλούνται να μελετήσουν τον κανονισμό λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων και να συμπληρώσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ανθρωπογενές περιβάλλον» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Κυκλοφοριακή Αγωγή Πρόγραµµα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ιαθεµατική προσέγγιση ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 1) Γενικά Στοιχεία άσκαλοι:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι. Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου

Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι. Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου Προφίλ του σχολείου Πολυδύναμο κέντρο Λιοπετρίου: 4 Δημόσια τμήματα (99 παιδιά)

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΡΕΣΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΡΕΣΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΡΕΣΟΥ Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου Δ/νση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Λέσβου 1 ο Γραφείο Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Λέσβου Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Πολιτιστικά θέματα»: Ο Γάμος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ : ΙΑ ηµοτικό Σχολείο Πάφου Συντονιστική Οµάδα 1. Τώνια Ιωαννίδου (Συντονίστρια) 2. Μιχαλίνα Κωνσταντινίδου 3. Κάκια Ανδρονίκου

Διαβάστε περισσότερα

Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός»

Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός» Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός» εισήγηση του Μένη Θεοδωρίδη που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του Πανελληνίου Συνεδρίου

Διαβάστε περισσότερα