Copyright, Νοέμβριος 2012, Λάλια - Καντούρη Μ., Παπαστεφάνου Σ., Eκδόσεις Zήτη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Copyright, Νοέμβριος 2012, Λάλια - Καντούρη Μ., Παπαστεφάνου Σ., Eκδόσεις Zήτη"

Transcript

1

2 2 ISBN Copyright, Νοέμβριος 2012, Λάλια - Καντούρη Μ., Παπαστεφάνου Σ., Eκδόσεις Zήτη Tο παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του ελληνικού νόμου (N.2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Aπαγορεύεται απολύτως η άνευ γραπτής άδειας του εκδότη κατά οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο αντιγραφή, φωτοανατύπωση και εν γένει αναπαραγωγή, εκμίσθωση ή δανεισμός, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή (ηλεκτρονική, μηχανική ή άλλη) και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου. Φωτοστοιχειοθεσία Eκτύπωση Βιβλιοδεσία Π. ZHTH & Σια OE 18 ο χλμ Θεσσαλονίκης - Περαίας T.Θ Περαία Θεσσαλονίκης T.K Tηλ.: Fax: BIBΛIOΠΩΛEIO ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ - KENTPIKH ΔIAΘEΣH: Aρμενοπούλου Θεσσαλονίκη Tηλ.: Fax BIBΛIOΠΩΛEIO AΘHNΩN - ENΩΣH EKΔOTΩN BIBΛIOY ΘEΣΣAΛONIKHΣ: Στοά του Bιβλίου (Πεσμαζόγλου 5) AΘHNA Tηλ.-Fax: BIBΛIOΠΩΛEIO - AΠOΘHKH AΘHNΩN: Χαριλάου Τρικούπη 22 - Τ.Κ , Aθήνα Tηλ.-Fax: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ:

3 3 Πρόλογος Το βιβλίο αυτό, γράφτηκε για να καλύψει τις διδακτικές ανάγκες (Θεωρίας και Εργαστηριακών Ασκήσεων) του μαθήματος «Γενική και Ανόργανη Χημεία». Η ύλη του βιβλίου αυτού περιλαμβάνει το πρώτο μέρος με εννιά κεφάλαια θεωρίας το δεύτερο μέρος με γενικές οδηγίες (ασφάλεια στον εργαστηριακό χώρο βασικές εργαστηριακές τεχνικές) και εννέα εργαστηριακές ασκήσεις: Πρώτο Μέρος: Θεωρία Αρχές Το 1 ο κεφάλαιο αναφέρεται στους Χημικούς τύπους και την Ανόργανη Χημική Ονοματολογία κατά IUPAC. Τη Δομή του ατόμου, την κατάταξη των στοιχείων στο Περιοδικό Σύστημα και στις θεωρίες των Ατομικών και Μοριακών Τροχιακών. Το 2 ο κεφάλαιο περιγράφει τα είδη του Χημικού δεσμού. Το 3 ο κεφάλαιο αναφέρεται στα Διαλύματα των ουσιών, στις Ωσμωτικές ιδιότητες και στις Χημικές αντιδράσεις. Το 4 ο κεφάλαιο αναφέρεται στη Χημική ισορροπία, τους παράγοντες που επηρεάζουν την ισχύ και τη σχετική ισχύ των οξέων, στην Υδρόλυση και στα Κολλοειδή. Το 5 ο κεφάλαιο περιγράφει τις οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις, τα Γαλβανικά στοιχεία, τις αρχές λειτουργίας των Πεχαμέτρων και τις εφαρμογές των γαλβανικών στοιχείων. Το 6 ο κεφάλαιο αναφέρεται στα γενικά γνωρίσματα των Σύμπλοκων ενώσεων. Το 7 ο κεφάλαιο περιλαμβάνει την Ενεργειακή άποψη της χημείας, τη Χημική Κινητική, την κατάλυση και τέλος τις αρχές Φωτοχημείας, και Ηλεκτρονικής Φασματοσκοπίας. Το 8 ο κεφάλαιο αναφέρεται στην Κρυσταλλική δομή της ύλης και συγκεκριμένα στην περιγραφή των κρυστάλλων. Τέλος, το 9 ο Κεφάλαιο περιγράφει το Διεθνές Σύστημα Μονάδων (SI), αναλύοντας τα επτά βασικά μεγέθη με τις μονάδες τους και τα παράγωγα μεγέθη που

4 4 Πρόλογος προκύπτουν από το συνδυασμό των βασικών μεγεθών. Επίσης, δίνει την μετατροπή ορισμένων ιδιόμορφων μονάδων στο Σύστημα SI και περιγράφει το Αγγλικό Σύστημα Μονάδων. Δεύτερο Μέρος: Εργαστηριακά Πειράματα Απευθύνεται σε όλους τους φοιτητές των ΑΕΙ και των ΤΕΙ που διδάσκονται το μάθημα Γενική και Ανόργανη Χημεία, σε αυτούς που πρόκειται να ασκηθούν σε χημικό εργαστήριο και σε όσους ενδιαφέρει το γνωστικό αντικείμενο. Περιλαμβάνει τις Γενικές οδηγίες, (Βασικές εργαστηριακές τεχνικές, Καθαρισμός γυάλινων σκευών και οργάνων, Ασφάλεια στον εργαστηριακό χώρο) και το Πειραματικό Μέρος με εννέα κεφάλαια εργαστηριακών ασκήσεων (Παρασκευή διαλυμάτων, Χημική ισορροπία, Ιονισμός ασθενών ηλεκτρολυτών, Υδρόλυση- Ρυθμιστικά, Οξείδωση Αναγωγή και Γαλβανικά στοιχεία, Διαχωρισμός φυσικών χρωστικών με Χρωματογραφία, Ογκομετρική ανάλυση, Ηλεκτρονική φασματοσκοπία, Σύνθεση αλάτων). Θεσσαλονίκη, Νοέμβριος 2012 Μ. Λάλια - Καντούρη Στ. Παπαστεφάνου

5 5 Περιεχόμενα ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΧΕΣ 1 Ονοματολογία. Ηλεκτρονικές Διαμορφώσεις των Ατόμων 1-1 Χημικοί τύποι Ονοματολογία...15 Εισαγωγή Χημικοί τύποι Ανόργανη Χημική Ονοματολογία...22 Δυαδικές ενώσεις (Binary compounds)...22 Οξειδωτική κατάσταση ηλεκτροθετικού στοιχείου...23 Τριαδικές ενώσεις αλάτων (Ternary compounds)...25 Ονοματολογία οξέων...26 Ονοματολογία αλάτων Δομή του ατόμου Ατομικό πρότυπο του Rutherford Ατομικό πρότυπο του Bohr...33 Θεωρία του Sommerfeld Κβαντομηχανική...34 Θεωρία των υλοκυμάτων του de Broglie...34 Η φυσική σημασία του Ψ...35 Εξίσωση Schrödinger Κβαντικοί αριθμοί...36 Απαγορευτική αρχή του Pauli Μαγνητικές ιδιότητες Περιοδικός Πίνακας των Στοιχείων Εισαγωγή Περιγραφή του περιοδικού πίνακα Περιοδικές Ιδιότητες των Στοιχείων Ιονισμός και ενέργεια ιονισμού (Ι.Ε.) Ηλεκτροσυγγένεια (Ε.Α.) Ηλεκτραρνητικότητα (x) Περιοδικότητα της πυκνότητας...52 Ατομικός όγκος...52 Ακτίνα των ατόμων...53 Περιοδικότητα άλλων φυσικών ιδιοτήτων...53

6 6 Περιεχόμενα 1-5 Ατομικά Τροχιακά Εισαγωγή Απεικόνιση των ατομικών τροχιακών Ενέργεια ατομικών τροχιακών Οικοδόμηση του ηλεκτρονικού περιβλήματος των στοιχείων Ευσταθείς ηλεκτρονικές διαμορφώσεις Χημικός Δεσμός Εισαγωγή Ιονικός Δεσμός Ομοιοπολικός Δεσμός Γενικά Κανόνας των Οκτάδων (Τύποι Lewis) Παράσταση Μορίων κατά Lewis-Πολλαπλοί Ομοιοπολικοί Δεσμοί Εξαιρέσεις του κανόνα των οκτάδων Ομοιοπολικός δεσμός και δομή του μορίου Θεωρία δεσμού - σθένους, VBT (Valence Bond Theory) Υβριδισμός Είδη υβριδισμένων τροχιακών Θεωρία των Μοριακών Τροχιακών (ΜΟT) Ενέργεια μοριακών τροχιακών Μόριο του υδρογόνου Μόρια N 2, O 2, F Ιονικός Χαρακτήρας του Oμοιοπολικού Δεσμού Ποσοστό ιονικού χρακτήρα Συντονισμός Προϋποθέσεις ύπαρξης δομών συντονισμού Τάξη δεσμού Μήκος δεσμού Ενέργεια δεσμού Πολικότητα των μορίων και διπολική ροπή Γεωμετρία των μορίων (σύμφωνα με τη θεωρία των απώσεων ζευγών ηλεκτρονίων σθένους) VSEPR = Valence Shell Electron Pair Repulsion Δυνάμεις Van der Waals Υπάρχουν τέσσερα είδη δυνάμεων Van der Waals Δεσμός Υδρογόνου Φύση του δεσμού υδρογόνου Συνέπειες του δεσμού υδρογόνου Μεταλλικός Δεσμός Εξήγηση του μεταλλικού δεσμού...107

7 Περιεχόμενα Θεωρία των μοριακών τροχιακών στα μέταλλα Χημεία Διαλυμάτων 3-1 Συστήματα Διασποράς Μοριακά διαλύματα και Τύποι διαλυμάτων Συγκέντρωση διαλυμάτων Πορεία της διάλυσης Διάλυση στερεών σε υγρά (τελικό αποτέλεσμα, ενδόθερμο φαινόμενο) Συμπερασματικά για την πορεία της διάλυσης Διάλυση υγρών και αερίων σε υγρά Εξάρτηση της διαλυτότητας από τη θερμοκρασία Εξάρτηση της διαλυτότητας από την πίεση (Νόμος Henry) Προσθετικές ή αθροιστικές ιδιότητες των αραιών διαλυμάτων (Colligative Properties of Dilute Solutions) Αραιά διαλύματα μη πτητικών ουσιών σε υγρά Τάση των ατμών διαλυμάτων Νόμος του Raoult Ανύψωση του Σ.Ζ., ταπείνωση του Σ.Τ. (Boiling Point Elevation - Freezing Point Depression/Melting Point Depression) Προσδιορισμός του ΜB ουσίας από την ανύψωση του σημείου ζέσεως και ταπείνωση του Σ.Τ Ώσμωση Ωσμωτική πίεση (Membrane Osmotic Pressure) Σπουδαιότητα της ώσμωσης στα κύτταρα Αντίστροφη ή Αντιστρεπτή ώσμωση (Reverse Osmosis) Ωσμωτικές ιδιότητες σε διαλύματα ηλεκτρολυτών (μη πτητικών ουσιών σε υγρά) Χημικές αντιδράσεις Χημική Ισορροπία Οξέα, Βάσεις, Άλατα 4-1 Χημική Ισορροπία Γενικά για την κατάσταση ισορροπίας Ομογενής και ετερογενής ισορροπία Σταθερά ισορροπίας Ετερογενής ισορροπία Αρχή του Le Chatelier Αποτέλεσμα μεταβολής της πίεσης Αποτέλεσμα μεταβολής της συγκεντρώσεως Αποτέλεσμα της μεταβολής της θερμοκρασίας Οξέα, Bάσεις, Άλατα Γενικά περί ηλεκτρολυτών Οξέα-Βάσεις κατά Arrhenius

8 8 Περιεχόμενα Οξέα - βάσεις κατά Brönsted - Lowry Σχετική ισχύς οξέων ως προς μια δεδομένη βάση αναφοράς, π.χ. Η 2Ο (διαλύτης) Παράγοντες που επηρεάζουν τη σχετική ισχύ των οξέων. Οξυγονούχα Οξέα Σχετική οξύτητα υδρο-οξέων Οξέα Βάσεις κατά Lewis Iονική ισορροπία Διάσταση ασθενών ηλεκτρολυτών Επίδραση κοινού ιόντος Διάσταση πολυπρωτικών οξέων Ισχύς των οξυγονούχων οξέων Κανόνες που εκφράζουν την ισχύ των οξυγονούχων οξέων Ιονισμός του νερού Κλίμακα PH Γινόμενο διαλυτότητας (Δυσδιάλυτα άλατα) Καμπύλες διαστάσεως μονοπρωτικών οξέων Ηλεκτρολυτικοί δείκτες Υδρόλυση Ρυθμιστικά διαλύματα Υδρόλυση Άλατα που προέρχονται από ασθενή οξέα - ισχυρές βάσεις Άλατα που προέρχονται από ισχυρό οξύ - ασθενή βάση Άλατα που προέρχονται από ασθενές οξύ - ασθενή βάση Ρυθμιστικά διαλύματα Κολλοειδή Γενικά Παρασκευή κολλοειδών Ιδιότητες των κολλοειδών Οπτικές ιδιότητες των κολλοειδών Σκεδασμός του φωτός Γιατί ο ουρανός είναι μπλε; Κινητικές ιδιότητες των κολλοειδών Ηλεκτρικές ιδιότητες των κολλοειδών Κολλοειδείς ηλεκτρολύτες Ισορροπία Donnan Οξείδωση Αναγωγή. Γαλβανικά στοιχεία 5-1 Οξείδωση Αναγωγή Αριθμός οξείδωσης των ατόμων Οξειδωτικά και αναγωγικά αντιδραστήρια Εύρεση των συντελεστών των αντιδράσεων οξειδοαναγωγής Ισοδύναμα βάρους Γαλβανικά Στοιχεία Γαλβανικά στοιχεία...201

9 Περιεχόμενα 9 Χαρακτηρισμός των ηλεκτροδίων στα γαλβανικά στοιχεία Δυναμικό γαλβανικών στοιχείων Δυναμικό ηλεκτροδίου ή ημιστοιχείου Είδη ηλεκτροδίων Ημιστοιχείο Υδρογόνου Πειραματική εύρεση του κανονικού δυναμικού ημιστοιχείου (E0) Επίδραση της συγκεντρώσεως στο δυναμικό γαλβανικού στοιχείου Γαλβανικά στοιχεία εκ διαφοράς συγκεντρώσεως Μέτρηση του PH Εφαρμογές γαλβανικών στοιχείων Ξηρά στοιχεία (Dry cells), Μπαταρία 1 Volt Μπαταρία υδραργύρου (Mercury Battery) Μπαταρία οξειδίου του αργύρου (Silver oxide battery) Μπαταρία αυτοκινήτου/συσσωρευτές Pb (The lead storage Battery) Γαλβανικά στοιχεία καύσεως (Fuell cells) Ενώσεις Συναρμογής 6-1 Σύμπλοκες Ενώσεις Γενικά γνωρίσματα Δομή Χηλικές ενώσεις Σταθερά σταθερότητας συμπλόκων Δραστικότητα των συμπλόκων Ονοματολογία συμπλόκων ενώσεων Ισομέρεια σύμπλοκων ενώσεων ) Ισομέρεια δομής ή ιονισμού (Structural or Ionization Isomerism) ) Ισομέρεια συναρμογής (Coordination Isomerism) ) Ισομέρεια συνδέσεως (Linkage Isomerism) ) Στερεοϊσομέρεια (Stereoisomerism) Ο δεσμός στα σύμπλοκα Θεωρία Δεσμού Σθένους, VBT Θεωρία κρυσταλλικού πεδίου, CFT Ενεργειακή Άποψη της Χημείας 7-1 Θερμοδυναμική Γενικά Θερμότητα Έργο Το πρώτο θερμοδυναμικό αξίωμα Ενθαλπία Θερμοχωρητικότητα Θερμοχημεία

10 10 Περιεχόμενα Νόμος του Hess Νόμος των Lavoisier Laplace Δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα Έννοια της εντροπίας Ελεύθερη ενέργεια χημικού συστήματος Τρίτος νόμος θερμοδυναμικής Χημική Κινητική Μέτρηση της ταχύτητας αντιδράσεως Τύποι των νόμων της ταχύτητας Μηχανισμός χημικής αλλαγής Ελεύθερες ρίζες Παράγοντες που επηρεάζουν την ταχύτητα μιας χημικής αντιδράσεως Κατάλυση Ομογενής και ετερογενής κατάλυση Στοιχεία Φωτοχημείας Ηλεκτρονική Φασματοσκοπία Γενικά Η φύση του φωτός Βασικοί νόμοι της Φωτοχημείας και Χρώμα Στερεών Ουσιών ) Νόμος Grotthus - Drapper ) Νόμος Einstein - Stark ) Νόμος Bunsen - Roscoe Μονάδες που χρησιμοποιούνται στη Φωτοχημεία Απορρόφηση του φωτός και χρώμα στερεών ουσιών Φασματοφωτομετρία και Χρωματομετρία Κρυσταλλική Δομή της Ύλης Συμπεριφορά των στερεών Τέλειος κρύσταλλος Διαφορές μεταξύ των κρυστάλλων Περιγραφή των κρυστάλλων Κρυσταλλικά σώματα Συνεκτική δομή (close packing or closest packed structure) Ελεύθερος χώρος σ ένα πλέγμα συνεκτικής δομής Ιονικοί κρύσταλλοι Δυαδικές ενώσεις του τύπου MΧ Δομή CsCl Δομή NaCl ή δομή «rock salt» Δομή ZnS: σφαλερίτη ή βουρτσίτη Δυαδικά συστήματα της συστάσεως MΧ Δομή CaF 2 : φθορίτη Δομή TiO 2 : ρουτιλίου Ομοιοπολικοί κρύσταλλοι Μοριακοί κρύσταλλοι...303

11 Περιεχόμενα Περίθλαση των ακτίνων-χ στους κρυστάλλους Παραγωγή της εξισώσεως Bragg Συστήματα Μονάδων Βασικά μεγέθη Παράγωγα μεγέθη Διεθνές Σύστημα Μονάδων (SI) Τα προθέματα SI Ιδιόμορφες μονάδες Αγγλικό σύστημα μονάδων Αλφαβητικός Πίνακας Ατομικών Βαρών των Στοιχείων (Υπολογισμένα ως προς τη σχετική ατομική μάζα A r( 12 C) = 12) Α) Γενικές Οδηγίες ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ Καθαριότητα Τάξη Χρήση των αντιδραστηρίων Ασφάλεια στον Εργαστηριακό Χώρο Πρώτες βοήθειες Βασικές Εργαστηριακές Τεχνικές Ζύγιση Μέτρηση του όγκου υγρών Σιφώνια Ογκομετρικοί κύλινδροι Ογκομετρικές φιάλες Προχοΐδες Θέρμανση Ψύξη Ξήρανση Διήθηση Απόσταξη Εκχύλιση (Extraction) Κρυστάλλωση Ανακρυστάλλωση Θέρμανση διαλυμάτων με κάθετο ψυκτήρα ή ψυκτήρα επαναρροής (Reflux) Εξάχνωση

12 12 Περιεχόμενα Φυγοκέντριση Ανάδευση, διάλυση, απόχυση Καθαρισμός γυάλινων σκευών και οργάνων Απεσταγμένο και απιονισμένο νερό Β) Πειράματα 1. Εξοικείωση με τη χρήση οργάνων Παρασκευή διαλυμάτων Διήθηση Χημική Ισορροπία Ιονισμός Ασθενών Ηλεκτρολυτών Α) Υδρόλυση Αλάτων Β) Ρυθμιστικά Διαλύματα Οξείδωση Αναγωγή και Γαλβανικά Στοιχεία Ογκομετρική Ανάλυση Ηλεκτρονική Φασματοσκοπία Διαχωρισμός Φυσικών Χρωστικών με Χρωματογραφία Σύνθεση Αλάτων Βιβλιογραφία Ευρετήριο Όρων...463

13 Ονοματολογία. Ηλεκτρονικές διαμορφώσεις των ατόμων 1 15 Ονοματολογία. Ηλεκτρονικές Διαμορφώσεις των Ατόμων 1-1 Χημικοί τύποι Ονοματολογία Εισαγωγή Χημεία μπορεί να θεωρηθεί ο κλάδος των Θετικών Επιστημών που ασχολείται με το χαρακτηρισμό, τη σύσταση και τη μετατροπή της ύλης. Ως ύλη θεωρούνται οι διάφορες ουσίες (απλές, που είναι τα χημικά στοιχεία και σύνθετες, που είναι οι χημικές ενώσεις). Η ύλη ορίζεται ως ο,τιδήποτε καταλαμβάνει χώρο και έχει μάζα. Η επιστήμη της Χημείας παρουσιάζει μια κυριολεκτικά τεράστια ανάπτυξη. Το γεγονός αυτό γίνεται εύκολα αντιληπτό από το μεγάλο αριθμό πρωτότυπων εργασιών που δημοσιεύονται κάθε χρόνο στα διάφορα χημικά περιοδικά. Οι περιλήψεις των εργασιών αυτών δημοσιεύονται (~ το χρόνο) στο περιοδικό Chemical Abstracts. Στα chemical abstracts περιέχονται οι περιλήψεις όλων των δημοσιευμένων εργασιών στην Αγγλική γλώσσα, που αφορούν τους ειδικούς κλάδους της Χημείας, όπως η γεωργική χημεία, φαρμακευτική χημεία, γεωχημεία κ.ά. Αναφέρονται δηλαδή, καινούριες ουσίες που παρασκευάστηκαν και μελετήθηκαν οι ιδιότητές τους για πρώτη φορά. Λόγω του μεγάλου αριθμού των χημικών ενώσεων και για καλύτερη μελέτη τους οι ουσίες κατατάσσονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες ενώσεων με παρόμοιες ιδιότητες. Ο βασικός διαχωρισμός γίνεται στις ενώσεις που περιέχουν άνθρακα και μελετούνται από τον κλάδο της Οργανικής Χημείας και στις ενώσεις όλων των υπόλοιπων στοιχείων οι οποίες μελετούνται από τον κλάδο της Ανόργανης Χημείας Χημικοί τύποι Όλες οι ουσίες αποτελούνται από 106 χημικά στοιχεία (χημικό στοιχείο κατά Lavoisier είναι η ουσία που δεν μπορεί να χωριστεί σε πιο απλή, ούτε και να παραχθεί από άλλη απλούστερη) είτε μόνα τους είτε σε συνδυασμό. Καθένα από αυτά

14 16 Κεφάλαιο 1 τα στοιχεία έχει ένα όνομα και ένα σύμβολο. Έτσι, στο ενεργό μέταλλο, που παίρνουμε από την ηλεκτρόλυση τηγμένου μαγειρικού άλατος, δόθηκε το όνομα sodium και το σύμβολο Na. Αυτό είναι σύντμηση του λατινικού ονόματος για το στοιχείο natrium, από όπου και η ελληνική ονομασία, νάτριο. Σ ένα σύμβολο μπορεί να υπάρχουν σε καθορισμένες θέσεις οι αριθμοί που σημαίνουν: ατομικό βάρος, ατομικό αριθμό, οξειδωτική κατάσταση ή φορτίο ιόντος, σημείο τήξεως και σημείο βρασμού, πυκνότητα καθώς επίσης και η ηλεκτρονική τους διαμόρφωση (σχήμα 1-1). ατομικός αριθμός bp. 892 mp πυκνότητα 0.97 ονομασία 11 Na [Ne] 3s 1 sodium 1 23 ατομικό βάρος φορτίο του ιόντος σύμβολο ηλεκτρονική διαμόρφωση Σχήμα 1-1. Σημασία των αριθμών στα σύμβολα των στοιχείων. Τα σύμβολα για τα 106 στοιχεία, κάνουν ένα χημικό αλφάβητο με το οποίο μπορούμε να γράψουμε οποιαδήποτε από τις γνωστές ουσίες (Πίνακας 1-1). Πίνακας 1-1. Ονοματολογία Χημικών Στοιχείων Στοιχείο Element Σύμβολο Ατομικός αριθμός Ζ Διαφορετική χρήση ονόμ. στις ουσίες άζωτο nitrogen N 7 az- ή amαϊνστάνιο einsteinium Es 99 ακτίνιο actinium Ac 89 αμερίκιο americium Am 95 άνθρακας carbon C 6 αντιμόνιο antimony Sb 51 stibαργίλιο aluminum Al 13 αργό argon Ar 18 άργυρος silver Ag 47 argentαρσενικό arsenic As 33

15 Ονοματολογία. Ηλεκτρονικές διαμορφώσεις των ατόμων 17 Στοιχείο Element Σύμβολο Ατομικός αριθμός Ζ Διαφορετική χρήση ονόμ. στις ουσίες ασβέστιο calcium Ca 20 αστάτιο astatine At 85 άφνιο hafnium Hf 72 βανάδιο vanadium V 23 βάριο barium Ba 56 βηρύλιο beryllium Be 4 βισμούθιο bismuth Bi 83 βολφράμιο tungsten W 74 βόριο boron B 5 βρώμιο bromine Br 35 γαδολίνιο gadolinium Gd 64 γάλλιο gallium Ga 31 γερμάνιο germanium Ge 32 δημήτριο cerium Ce 58 δυσπρόσιο dysprosium Dy 66 έρβιο erbium Er 68 ευρώπιο europium Eu 63 ζιρκόνιο zicronium Zr 40 ήλιο helium He 2 θάλλιο thallium Tl 81 θείο sulfur S 16 thioθόριο thorium Th 90 θούλιο thulium Tm 69 ίνδιο indium In 49 ιρίδιο iridium Ir 77 ιώδιο iodine I 53 κάδμιο cadmium Cd 48 καίσιο cesium Cs 55 καλιφόρνιο californium Cf 98 κάλλιο potassium K 19 κασσίτερος tin Sn 50 stannκοβάλτιο cobalt Co 27 κούριο curium Cm 96

16 18 Κεφάλαιο 1 Στοιχείο Element Σύμβολο Ατομικός αριθμός Ζ Διαφορετική χρήση ονόμ. στις ουσίες κρυπτόν krypton Kr 36 λανθάνιο lanthanum La 57 λευκόχρυσος platinum Pt 78 λίθιο lithium Li 3 λουτέτσιο lutetium Lu 71 λωρέντσιο lawrencium Lw ή Lr (103) μαγγάνιο manganese Mn 25 μαγνήσιο magnesium Mg 12 μεντελέβιο mendelevium Md 101 μολυβδαίνιο molybdenum Mo 42 μόλυβδος lead Pb 82 plumbμπερκέλιο berkelium Bk 97 νάτριο sodium Na 11 νεοδύμιο neodymium Nd 60 νέον neon Ne 10 νικέλιο nickel Ni 28 νιόβιο niobium Nb 41 νομπέλιο nobelium No 102 ξένιο xenon Xe 54 όλμιο holmium Ho 67 οξυγόνο oxygen O 8 όσμιο osmium Os 76 ουράνιο uranium U 92 παλλάδιο palladium Pd 46 πλουτώνιο plutonium Pu 94 πολώνιο polonium Po 84 ποσειδώνιο neptunium Np 93 πρασεοδύμιο praseodymium Pr 59 προμήθειο promethium Pm 61 πρωτακτίνιο protactinium Pa 91 πυρίτιο silicon Si 14 ραδερφόδιο ή κουρσατόβιο rutherfordium kursatorium Rf Ku (104)

17 Ονοματολογία. Ηλεκτρονικές διαμορφώσεις των ατόμων 19 Στοιχείο Element Σύμβολο Ατομικός αριθμός Ζ Διαφορετική χρήση ονόμ. στις ουσίες ράδιο radium Ra 88 ραδόνιο radon Rn 86 ρήνιο rhenium Re 75 ρόδιο rhodium Rh 45 ρουβίδιο rubidium Rb 37 ρουθήνιο ruthenium Ru 44 σαμάριο samarium Sm 62 σελήνιο selenium Se 34 σίδηρος iron Fe 26 ferrσιμπόργκιουμ seaborgium Sg (106) σκάνδιο scandium Sc 21 στρόντιο strontium Sr 38 ταντάλιο tantalum Ta 73 τελλούριο tellurium Te 52 τέρβιο terbium Tb 65 τεχνήτιο technetium Tc 43 τιτάνιο titanium Ti 22 υδράργυρος mercury Hg 80 υδρογόνο hydrogen H 1 Το ισότοπο με ατομικό βάρος 2 ονομάζεται δευτέριο, σύμβολο D υτέρβιο ytterbium Yb 70 ύττριο yttrium Y 39 φέρμιο fernium Fm (100) φθόριο fluorine F 9 φράνκιο francium Fr 87 φωσφόρος phosphorus P 15 χαλκός copper Cu 29 cuprχάνιο hanio Ha (105) χλώριο chlorine Cl 17 χρυσός gold Au 79 aurχρώμιο chromium Cr 24 ψευδάργυρος zinc Zn 30

18 Χημεία Διαλυμάτων Χημεία Διαλυμάτων 3-1 Συστήματα Διασποράς Συστήματα διασποράς καλούνται τα συστήματα που προκύπτουν από την ανάμιξη δύο ή περισσοτέρων ουσιών. Εξετάζονται κυρίως τα καλούμενα δυαδικά συστήματα, δηλαδή εκείνα που αποτελούνται από δύο συστατικά. Σε κάθε δυαδικό σύστημα διακρίνονται, η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία και ονομάζεται διασπείρουσα ουσία ή μέσον διασποράς και είναι ο διαλύτης (solvent), ενώ η ουσία που βρίσκεται σε μικρότερη αναλογία ονομάζεται εν διασπορά ουσία και είναι η διαλυμένη ουσία (solute). Διαλύτης και διαλυμένη ουσία αποτελούν τα συστατικά του διαλύματος. Η ταξινόμηση των δυαδικών συστημάτων διασποράς γίνεται με κριτήριο τις διαστάσεις των σωματιδίων της εν διασποράς ουσίας. Οι Τύποι συστημάτων διασποράς (1. Αδρομερή, 2. Κολλοειδή, 3. Μοριακά ή Διαλύματα) καθώς και ορισμένα από τα χαρακτηριστικά τους γνωρίσματα δίνονται στον Πίνακα 3.1. Από αυτούς τους Τύπους διαλυμάτων, περισσότερο χρησιμοποιούνται τα Μοριακά Διαλύματα, τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και παρουσιάζουν τις ίδιες ιδιότητες σε οποιαδήποτε περιοχή τους. Μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα διαλύματα που έχουν ως διαλύτη το νερό (υδατικά διαλύματα) Μοριακά διαλύματα και Τύποι διαλυμάτων Τα Μοριακά διαλύματα κατατάσσονται σε διάφορους Τύπους διαλυμάτων, ανάλογα με τη φύση του διαλύτη και της διαλυμένης ουσίας. Έτσι, έχουμε τα: α) Αεριώδη διαλύματα (Χ/Α), όπου Χ = Αέριο, Υγρό ή Στερεό διαλύονται στην αέρια φάση. Π.χ. Αέρας (Μίγμα οξυγόνου, αζώτου και μικρών ποσοτήτων άλλων αερίων),

19 112 Κεφάλαιο 3 β) τα Στερεά διαλύματα (Χ/Σ), που είναι τα πιο σπάνια, π.χ. Κράματα Χρυσού- Αργύρου και γ) τα Υγρά διαλύματα (Χ/Υ), όπου ένα από τα συστατικά είναι υγρό και είναι τα πιο συνηθισμένα. Πίνακας 3.1 Τύποι συστημάτων διασποράς Τύποι 1. Αδρομερή (ετερογενή) 2. Κολλοειδή (μικροετερογενή) 3. Μοριακά ή Διαλύματα (ομογενή) Διάμετρος Σωματιδίων > cm σκόνες στον αέρα (Σ/Α) σκόνες στο νερό (Σ/Υ) αφροί (Α/Υ) στερεά μίγματα (Σ/Σ) cm ομίχλη (Υ/Α) καπνός (Σ/Υ) υδατικά διαλύματα πρωτεϊνών (ασπράδι αυγού) (Σ/Υ) < cm μέσο διασποράς είναι συνήθως το νερό Η 2/Pd Cu/NI (Σ/Σ) κράματα Κυριότερα χαρακτηριστικά γνωρίσματα Τα σωματίδια: δεν διέρχονται από τους κοινούς ηθμούς δεν παρουσιάζουν διάχυση είναι ορατά με το μικροσκόπιο διέρχονται από τους κοινούς ηθμούς δεν διέρχονται από τους υπερηθμούς παρουσιάζουν πολύ μικρή ταχύτητα διάχυσης δεν είναι ορατά με το μικροσκόπιο είναι ορατά με το υπερμικροσκόπιο διέρχονται από τους υπερηθμούς παρουσιάζουν μεγάλη ταχύτητα διάχυσης δεν είναι ορατά ούτε με το υπερ-μικροσκόπιο Μια από τις σπουδαίες ιδιότητες των διαλυμάτων είναι η Διαλυτότητα και η Ισορροπία διαλυτότητας: Διαλυτότητα μιας ουσίας σε συγκεκριμένο διαλύτη καλείται η μέγιστη ποσότητά της που μπορεί να διαλυθεί σε ένα δεδομένο ποσό του ίδιου διαλύτη και σε ορισμένη θερμοκρασία. Συνήθως εκφράζεται σε γραμμάρια της διαλυμένης ουσίας ανά 100 γραμμάρια διαλύτη g/100 g solvent ή g/100 ml solvent. Εξαρτάται:

20 Χημεία Διαλυμάτων 113 α) από τη θερμοκρασία, β) από την πολικότητα του μορίου του διαλύτη και γ) από τη δυνατότητα δημιουργίας δεσμών ή γεφυρών υδρογόνου ανάμεσα στα μόρια της διαλυμένης ουσίας και του διαλύτη, όπως θα δούμε παρακάτω. Είναι δυνατόν δύο ουσίες, για παράδειγμα αλκοόλη και νερό, να σχηματίζουν διάλυμα σε οποιαδήποτε αναλογία και αν βρίσκονται. Στις πιο πολλές όμως περιπτώσεις, η ποσότητα της διαλυμένης ουσίας σε ορισμένη ποσότητα διαλύτη δεν είναι απεριόριστη. Κεκορεσμένο διάλυμα είναι αυτό στο οποίο υπάρχει ισορροπία του διαλύτη με αδιάλυτη ποσότητα της διαλυμένης ουσίας. Στο κεκορεσμένο διάλυμα η ταχύτητα διάλυσης είναι ίση με την ταχύτητα σχηματισμού καθαρής διαλυμένης ουσίας. Μερικές φορές είναι δυνατόν να πάρουμε υπέρκορα διαλύματα στα οποία η ποσότητα της διαλυμένης ουσίας είναι μεγαλύτερη από την ποσότητα ισορροπίας. Αυτό μπορεί να συμβεί με ουσίες που έχουν πολύπλοκο κρυσταλλικό τύπο και είναι δύσκολο να σχηματισθεί ο πρώτος κρύσταλλος. Τέτοιους κρυστάλλους σχηματίζει το οξικό νάτριο (σχήμα 3-1). Παράδειγμα ισορροπίας διαλυτότητας, + - (s) (aq) + (aq) NaCl Na Cl Διαλυτότητα NaCl στο Η 2Ο = 36% w/v. (Σημαίνει ότι 36 g NaCl είναι το μέγιστο ποσό NaCl που μπορεί να διαλυθεί σε 100 ml ύδατος). Ακόρεστα διαλύματα είναι εκείνα που περιέχουν ποσότητα διαλυμένης ουσίας μικρότερη από αυτήν στην κατάσταση ισορροπίας, ενώ υπέρκορα εκείνα που περιέχουν ποσότητα διαλυμένης ουσίας μεγαλύτερη. Τα υπέρκορα διαλύματα δεν βρίσκονται σε ισορροπία με την στερεά ουσία (σχήμα 3-1). Σχήμα 3-1. Υπέρκορο διάλυμα οξικού νατρίου

21 114 Κεφάλαιο Συγκέντρωση διαλυμάτων Η ποσότητα της διαλυμένη ουσίας σε ορισμένη ποσότητα διαλύτη ή διαλύματος ονομάζεται συγκέντρωση του διαλύματος. Διάλυμα με μεγάλη συγκέντρωση ονομάζεται πυκνό, ενώ διάλυμα με μικρή συγκέντρωση ονομάζεται αραιό. Η συγκέντρωση ενός διαλύματος μπορεί να εκφρασθεί με διάφορους τρόπους. Μοριακότητα κατ όγκο, Molarity: Η μοριακότητα κατ όγκο, που συμβολίζεται με το Μ, εκφράζει τον αριθμό των moles της διαλυμένης ουσίας ανά λίτρο διαλύματος: αριθμός moles διαλυμένης ουσίας M = (3-1) αριθμός λίτρων διαλύματος Για παράδειγμα, διάλυμα 2 Μ σημαίνει ότι σε ένα λίτρο διαλύματος είναι διαλυμένα 2 moles της διαλυμένης ουσίας. Αραίωση διαλυμάτων: Μερικές φορές είναι ανάγκη να παρασκευάσουμε ένα διάλυμα με ορισμένη μοριακότητα, με αραίωση ενός άλλου. Στις περιπτώσεις αυτές πρέπει να υπολογίσουμε τον όγκο του πυκνού διαλύματος που απαιτείται για την παρασκευή ορισμένου όγκου του προς παρασκευή διαλύματος. Ο υπολογισμός αυτός γίνεται από τη σχέση: Μ 1V 1 = Μ 2V 2 (3-2) όπου Μ 1, V 1 η μοριακότητα και ο όγκος του πυκνού διαλύματος και Μ 2, V 2 η μοριακότητα και ο όγκος του αραιού διαλύματος. Μοριακότητα κατά βάρος, Molality: Συμβολίζεται με το m και εκφράζει τον αριθμό των moles της διαλυμένης ουσίας σε 1000 g διαλύτη. Για να παρασκευάσουμε διάλυμα 1 m μιας ουσίας ζυγίζουμε βάρος ίσο με 1 mole και το διαλύουμε σε 1000 g του διαλύτη. Τυπικότητα, Formality: Τυπικότητα ενός διαλύματος ονομάζεται ο αριθμός των γραμμοτυπικών βαρών μιας ουσίας σε ένα λίτρο διαλύματος και συμβολίζεται με F. Η τυπικότητα μοιάζει με τη μοριακότητα και η χρήση της μας βοηθάει να αποφύγουμε τη δυσκολία απόδοσης του μοριακού βάρους μιας ένωσης, όταν δεν περιέχει συγκεκριμένα μόρια. Όταν η διαλυμένη ουσία δεν παθαίνει διάσταση ή άλλη μεταβολή στο διάλυμα, η μοριακότητα και η τυπικότητα συμπίπτουν. Αν δηλαδή διαλυθεί 1 mole καλαμοσάκχαρου σε ένα λίτρο διαλύματος, τότε το διάλυμα θα είναι 1 M και 1 F. Αν όμως διαλυθεί 1 mole CH 3COOH σε 1 λίτρο διαλύματος, τότε το διάλυμα είναι 1 F όχι όμως και 1 M αφού στο διάλυμα ένα μέρος του CH 3COOH διίσταται. Παρόλο που για διαλύματα ηλεκτρολυτών η τυπικότη-

22 Χημεία Διαλυμάτων 115 τα φαίνεται ότι είναι πιο σωστή έκφραση από τη μοριακότητα, δεν χρησιμοποιείται από τους χημικούς. Κανονικότητα, Normality: Συμβολίζεται με N και εκφράζει τον αριθμό των γραμμοϊσοδυνάμων μιας ουσίας που υπάρχουν σε ένα λίτρο διαλύματος. Το ισοδύναμο βάρος μιας ουσίας είναι το βάρος που αντιδρά με ή παράγεται από 8 g οξυγόνου ή 1 g υδρογόνου. Για παράδειγμα το ισοδύναμο βάρος του ιόντος Zn 2+ είναι 65,38 αφού 65,38 g Zn 2+ παράγουν 2 g υδρογόνου. 2 Μοριακό κλάσμα: Μοριακό κλάσμα ενός συστατικού του διαλύματος είναι το πηλίκο του αριθμού των moles του συστατικού δια του συνολικού αριθμού των moles όλων των συστατικών του διαλύματος. Για ένα διάλυμα που αποτελείται από δύο συστατικά θα ισχύει: n1 Μοριακό κλάσμα συστατικού 1: x1 = n + n 1 2 n2 Μοριακό κλάσμα συστατικού 2: x2 = n + n 1 2 όπου n 1 και n 2 ο αριθμός των moles των συστατικών 1 και 2. Το μοριακό κλάσμα συνήθως συμβολίζεται με x. Για ένα διάλυμα που αποτελείται από i συστατικά θα ισχύει: nμ xm = (3-3) n + n + + n 1 2 i Το άθροισμα των μοριακών κλασμάτων όλων των συστατικών ενός διαλύματος ισούται με τη μονάδα. Δηλαδή: x 1 +x 2 + +x i = 1 (3-4) Επί τοις εκατό % W/W, % W/V. Η έκφραση % W/W μας δίνει τα μέρη βάρους της διαλυμένης ουσίας σε 100 μέρη βάρους διαλύματος. Π.χ. διάλυμα 10% W/W σημαίνει ότι υπάρχουν 10 g ή 10 mg διαλυμένης ουσίας σε 100 g ή 100 mg διαλύματος. Αντίστοιχα % W/V σημαίνει μέρη βάρους διαλυμένης ουσίας σε 100 ml διαλύματος. Για παράδειγμα 15% W/V περιέχει 15 g διαλυμένης ουσίας σε 100 ml διαλύματος. Μέρη ανά εκατομμύριο (ppm): Όταν η ποσότητα της διαλυμένης ουσίας είναι πάρα πολύ μικρή η συγκέντρωση εκφράζεται ως ο αριθμός των mg (χιλιοστογράμμων) της διαλυμένης ουσίας ανά χιλιόγραμμο βάρους διαλύματος ή προκει-

23 116 Κεφάλαιο 3 μένου για υδατικά διαλύματα ο αριθμός των mg της διαλυμένης ουσίας ανά λίτρο διαλύματος. Αυτό συμβαίνει γιατί η πυκνότητα των πολύ αραιών υδατικών διαλυμάτων ισούται με τη μονάδα, επομένως ένα λίτρο διαλύματος ζυγίζει 1000 g. Η έκφραση αυτή ονομάζεται μέρη ανά εκατομμύριο αφού ένα mg είναι το εκατομμυριοστό του χιλιογράμμου. Για παράδειγμα αν 500 ml υδατικού διαλύματος NaCl περιέχουν 2,7 mg, ο αριθμός ppm του NaCl θα είναι: 3 2,7mg NaCl 10 ml mg ppm NaCl = = 2,7 2 = 5,4 ppm NaCl. 500 ml 1 L L Πορεία της διάλυσης Η ευκολία της διάλυσης για μια μη-αντιστρεπτή αντίδραση, π.χ. HO + - (s) (aq) (aq) 2 NaCl æææ Na + Cl εξαρτάται από δύο παράγοντες: 1) Μεταβολή ενθαλπίας * (εξώθερμη ή ενδόθερμη) (ΔΗ). 2) Μεταβολή της εντροπίας* (αταξία του συστήματος) (ΔS). Η πορεία της διάλυσης μπορεί να αποδοθεί σχηματικά από τρία στάδια, όπως φαίνεται στο σχήμα 3-2. Από το παραπάνω σχήμα προκύπτει ότι η διάλυση μιας ουσίας μπορεί να είναι εξώθερμο (σχήμα 3-2α) ή ενδόθερμο φαινόμενο (σχ. 3-2β). Και στις δύο περιπτώσεις η πορεία διάλυσης θεωρείται ότι αποτελείται από τρία στάδια, α, β και γ. Τα δύο πρώτα στάδια (α, β) είναι ενδόθερμα και σχετίζονται με τις δυνάμεις που συγκρατούν τα μόρια ή ιόντα της διαλυμένης ουσίας (στάδιο α) και τις δυνάμεις που συγκρατούν τα μόρια του διαλύτη (στάδιο β). Το τρίτο στάδιο (γ) είναι εξώθερμο και έχει σχέση με τις δυνάμεις που αναπτύσσονται μεταξύ των μορίων του διαλύτη και των μορίων ή ιόντων της διαλυμένης ουσίας. Έτσι δημιουργούνται σύνολα που αποτελούνται από ένα μόριο ή ιόν το οποίο περιβάλλεται από μόρια διαλύτη. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται επιδιαλύτωση (solvation) και τα σύνολα που προκύπτουν επιδιαλυτωμένα μόρια ή ιόντα. Στην περίπτωση που διαλύτης είναι το νερό, το φαινόμενο ονομάζεται εφυδάτωση (hydration) και τα σύνολα εφυδατωμένα. Όταν η θερμότητα που απορροφάται κατά τα δύο πρώτα στάδια είναι μικρότερη από τη θερμότητα που εκλύεται κατά το τρίτο στάδιο, το φαινόμενο της * Βλέπε Kεφάλαιο 6 (Θερμοδυναμική).

24 Χημεία Διαλυμάτων 117 Eνθαλπία (H) ή θερμικό περιεχόμενο στάδιο α αρχικό στάδιο + διαλύτης διαλυμένη συστατικά (α) διαλύτης στάδιο β + διαλύτης σε έκταση διαλυμένη σε έκταση σχηματισμός σε ένα στάδιο διάλυσης + + διαλυμένη σε έκταση τέλος στάδιο γ ΔΗ διαλύματος αρνητική τιμή, εξώθερμη ΔΗ<0 διάλυμα Eνθαλπία (H) ή θερμικό περιεχόμενο στάδιο α αρχικό στάδιο + διαλύτης διαλυμένη συστατικά (β) + διαλύτης στάδιο β διαλύτης σε έκταση διαλυμένη σε έκταση + + σχηματισμός σε ένα στάδιο διαλυμένη σε έκταση τέλος στάδιο γ ΔH διαλύματος διάλυμα θετική τιμή, ενδόθερμη ΔΗ>0 Σχήμα 3-2. Σχηματική παράσταση της διάλυσης μιας ουσίας σε υγρό διαλύτη (Υποθετικό διάγραμμα). α) εξώθερμη διάλυση, ΔΗ διαλύματος < 0, β) ενδόθερμη διάλυση, ΔΗ διαλύματος > 0. διάλυσης είναι εξώθερμο. Στην αντίθετη περίπτωση είναι ενδόθερμο. Δηλαδή όταν: ΔΗ α σταδίου + ΔΗ β σταδίου < ΔΗ γ σταδίου ΔΗ διάλυσης < 0 εξώθερμο ΔΗ α σταδίου + ΔΗ β σταδίου > ΔΗ γ σταδίου ΔΗ διάλυσης > 0 ενδόθερμο. Το γεγονός ότι η διάλυση μιας ουσίας μπορεί να γίνει με απορρόφηση θερμό-

25 118 Κεφάλαιο 3 τητας (ενδόθερμο φαινόμενο) ερμηνεύεται με την αύξηση της εντροπίας αφού κατά τη διάλυση αυξάνεται η αταξία του συστήματος. Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι η διάλυση των ουσιών εξαρτάται από τις σχετικές δυνάμεις που αναπτύσσονται μεταξύ: 1. Διαλυμένη - διαλυμένη 2. Διαλύτη - διαλύτη 3. Διαλύτη - διαλυμένη Όσο πιο μικρές είναι οι δυνάμεις διαλυμένη - διαλυμένη και διαλύτη - διαλύτη που συνεπάγονται εύκολη διάσπαση και όσο μεγαλύτερες είναι οι δυνάμεις διαλύτη - διαλυμένη τόσο μεγαλύτερη είναι η έκταση της διάλυσης Διάλυση στερεών σε υγρά (τελικό αποτέλεσμα, ενδόθερμο φαινόμενο) Οι δομικές μονάδες των στερεών μπορεί να είναι μόρια (μοριακές ενώσεις) ή ιόντα (ιονικές ενώσεις). Στην περίπτωση των μορίων η ΔΗα σταδίου είναι μικρή ενώ στην περίπτωση των ιόντων είναι πολύ μεγαλύτερη, διότι πρέπει να υπερνικηθεί η ενέργεια κρυσταλλικού πλέγματος (crystal lattice energy) δηλαδή η ενέργεια που κρατά τα σωματίδια μαζί σε μια κρυσταλλική διαμόρφωση. Η ενέργεια πλέγματος (ΔΗ cr) είναι μέτρο της σταθερότητας ενός ιονικού στερεού και είναι πάντοτε εξωθερμική για την παρακάτω υποθετική αντίδραση: υποθετική αντίδραση + - M σχηματισμού του κρυστάλλου (g) + X(g) MX(s) + ενέργεια (Ε) ΔΗ = ΔΗ cr + - q q όπου Ε= ΔΗcr = c, (c = σταθερά αναλογίας και d = απόσταση των ακτίνων των ιόντων, q +, q-= φορτία των ιόντων). d Η ΔΗ cr αυξάνει (γίνεται περισσότερο αρνητική) με αύξηση του φορτίου των ιόντων, ενώ ελαττώνεται με αύξηση της αποστάσεως d για ιόντα ίδιου φορτίου. Το αντίστροφο της αντίδρασης σχηματισμού του κρυστάλλου, δηλ. ο διαχωρισμός του κρυστάλλου σε ιόντα + - MX (s) + ενέργεια M(g) + X(g) μπορεί να θεωρηθεί ως υποθετικό πρώτο στάδιο κατά το σχηματισμό ενός διαλύματος (σχήμα 3-2, στάδιο α). Όσο πιο μικρή είναι η ενέργεια πλέγματος (που αποτελεί μέτρο αλληλεπιδράσεων διαλυμένης-διαλυμένης), τόσο πιο εύκολα συμβαίνει η διάλυση.

26 Χημεία Διαλυμάτων 119 Όπως αναφέρθηκε ήδη, για συγκεκριμένη ουσία και συγκεκριμένο διαλύτη, η έκταση της διάλυσης είναι μεγαλύτερη όσο μεγαλύτερες είναι οι δυνάμεις που αναπτύσσονται μεταξύ διαλύτη-διαλυμένη. Στην περίπτωση ιονικής ή γενικότερα πολικής στερεάς ουσίας οι δυνάμεις διαλύτη-διαλυμένη είναι πολύ μεγαλύτερες όταν ο διαλύτης είναι πολική ουσία παρά μη-πολική, με αποτέλεσμα οι πολικές ουσίες να διαλύονται σε πολικούς διαλύτες. Το αντίθετο συμβαίνει όταν η προς διάλυση ουσία είναι μη-πολική. Το νερό ως πολική ουσία διαλύει πολλά άλατα τα οποία δε διαλύονται σε οργανικούς διαλύτες, όπως βενζόλιο (C 6H 6) και τετραχλωράνθρακα (CCl 4). Αντίθετα, το νερό δε διαλύει το ναφθαλένιο (C 10H 8), που είναι μη-πολική ένωση, ενώ το διαλύει το βενζόλιο. Αυτά τα γεγονότα δίνουν τη βάση για την εξήγηση της παρατήρησης ότι: «τα όμοια διαλύουν όμοια», δηλ. πολικές ουσίες διαλύονται εύκολα σε πολικούς διαλύτες και μη-πολικές ουσίες διαλύονται σε μη πολικούς διαλύτες. Η πορεία της διάλυσης του NaCl, που είναι τυπικό ιονικό στερεό, δίνεται στο σχήμα 3-3. Όπως φαίνεται από το σχήμα 3-3α, τα γωνιακά ιόντα Cl συνδέονται με το δ + του διαλύτη νερού και τα ιόντα Na + συνδέονται με το δ του διαλύτη νερού και, έτσι σχηματίζονται εφυδατωμένα ιόντα (σχήμα 3-3β). Στον Πίνακα 3-2 αναφέρεται η διαλυτότητα ή η δυσδιαλυτότητα ορισμένων γνωστών ανόργανων ενώσεων στο νερό. Επειδή η ενέργεια πλέγματος των ιονικών κρυστάλλων είναι μεγάλη, πολλές φορές η διάλυση τέτοιων ενώσεων είναι ενδόθερμο φαινόμενο. Ως αποτέλεσμα, η πορεία διάλυσης είναι ελαφρά ενδόθερμη για τις περισσότερες ιονικές ουσίες. Συμπερασματικά για την πορεία της διάλυσης Η διάλυση των περισσοτέρων ιοντικών ενώσεων είναι ενδόθερμο φαινόμενο (αύξηση της ενθαλπίας, ΔΗ) γιατί η ενέργεια πλέγματος είναι μεγάλη. Παράδειγμα το νιτρικό αμμώνιο (NH 4NO 3) είναι άλας που διαλύεται στο νερό σε μεγάλη έκταση. Κατά τη διάλυση, η θερμοκρασία του διαλύματος πέφτει στους 6 ο C, γιατί το φαινόμενο είναι ισχυρά ενδόθερμο και απορροφάται θερμότητα. Εφαρμογή Αυτή την ιδιότητα εκμεταλλεύεται το «στιγμιαίο πακέτο πάγου» που χρησιμοποιούν οι εκπαιδευτές αθλητών για την περιποίηση των εξαρθρώσεων και άλλων μικροτραυματισμών. ΝH 4NO 3 και H 2O «πακετάρονται» σε πλαστική σακούλα, όπου κρατούνται ξεχωριστά με ένα χώρισμα το οποίο σπάει εύκολα κατά την πίεση. Μόλις το NH 4NO 3 έρθει σε επαφή με το H 2O και διαλυθεί, απορροφά θερμότητα από το γύρω περιβάλλον και η σακούλα γίνεται κρύα στο άγγιγμα.

27 Κεφάλαιο 1: Εξοικίωση με τη χρήση οργάνων Παρασκευή διαλυμάτων Διήθηση 357 B. ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ Κεφάλαιο 1 Εξοικείωση με τη χρήση οργάνων Παρασκευή διαλυμάτων Διήθηση Τα όργανα που χρησιμοποιούνται πιο συχνά στο χημικό εργαστήριο δίνονται παρακάτω: Ποτήρια ζέσεως Κωνικές φιάλες

28 358 Πειράματα Ογκομετρικές φιάλες Ογκομετρικοί κύλινδροι Ύαλος ωρολογίου Λαβίδες Σπάτουλες Θερμόμετρο Ιγδίον (γουδί)

29 Κεφάλαιο 1: Εξοικίωση με τη χρήση οργάνων Παρασκευή διαλυμάτων Διήθηση 359 Ψήκτρες καθαρισμού Γυάλινοι ράβδοι αναδεύσεως Υδροβολείς Εργαλεία Χημικών Χωνιά διήθησης Κάψα πορσελάνης Με τα πειράματα του κεφαλαίου αυτού οι ασκούμενοι θα εξοικειωθούν με τη χρήση των οργάνων μέσα από την παρασκευή διαλυμάτων και την πραγματοποίηση διήθησης.

30 360 Πειράματα Πείραμα 1.1 Παρασκευή διαλύματος χλωριούχου νατρίου συγκεντρώσεως 0,1 Μ Αντιδραστήρια Χλωριούχο νάτριο, NaCl Κρυσταλλικό Όργανα Συσκευές Ζυγός Σπάτουλα Ποτήρι ζέσεως Σιφώνιο πλήρωσης Ογκομετρική φιάλη 50 ml Υδροβολέας Γυάλινη ράβδος Γυάλινο χωνί Κρυσταλλικό πλέγμα NaCl Αλυκές Υπολογίζονται τα γραμμάρια NaCl που απαιτούνται για την παρασκευή 50 ml διαλύματος 0.1 M και ζυγίζονται προσεκτικά σε καθαρό και στεγνό ποτήρι ζέσης. Με τη βοήθεια υδροβολέα, προστίθενται, περίπου 20 ml απιονισμένου νερού. Το μίγμα αναδεύεται με τη γυάλινη ράβδο μέχρι να διαλυθεί το στερεό χλωριούχο νάτριο. Το προκύπτον διάλυμα μεταφέρεται με τη βοήθεια χωνιού σε ογκομετρική φιάλη χωρητικότητας 50 ml. Η διαδικασία αυτή επαναλαμβάνεται άλλες δύο φορές με μικρές ποσότητες ύδατος (πάντα απιονισμένου) που μεταφέρονται επίσης στην ογκομετρική φιάλη. Τέλος προστίθεται προσεκτικά απιονισμένο νερό μέχρις ότου η χαραγή στο λαιμό της ογκομετρικής φιάλης εφάπτεται του μηνίσκου που σχηματίζει το διάλυμα. Αφού προστεθεί το πώμα στην ογκομετρική φιάλη ανακινείται για γίνει το διάλυμα ομογενές (σχήμα 1-1).

31 Κεφάλαιο 1: Εξοικίωση με τη χρήση οργάνων Παρασκευή διαλυμάτων Διήθηση 361 Σχήμα 1-1: Παρασκευή ενός διαλύματος Ερώτηση: Ποιά είναι η συγκέντρωση του παρασκευασθέντος διαλύματος %w/v (ατομικά βάρη: Νa = 23, Cl = 35,5) Πείραμα 1.2 Αραίωση Το διάλυμα NaCl, που παρασκευάστηκε στο προηγούμενο πείραμα, μεταφέρεται σε καθαρό και στεγνό ποτήρι ζέσεως και στη συνέχεια λαμβάνονται με σιφώνιο πλήρωσης 10 ml τα ποία μεταφέρονται στην ογκομετρική φιάλη χωρητικότητας 50 ml, η οποία προηγουμένως είχε καθαριστεί και ξεπλυθεί με απιονισμένο νερό (Στην περίπτωση αυτή δεν είναι απαραίτητο να είναι στεγνή αφού θα προστεθεί απιονισμένο νερό). Τέλος συμπληρώνεται με απιονισμένο νερό μέχρι τη χαραγή στο λαιμό της φιάλης και το περιεχόμενό της ανακινείται ισχυρά, ώστε το νέο διάλυμα να καταστεί ομογενές (σχήματα 1-2 και 1-3). Για την αραίωση χρησιμοποιείται η γνωστή σχέση: C1 V1= C2 V2. όπου: C 1 = συγκέντρωση πυκνού (αρχικού διαλύματος), C 2 = συγκέντρωση αραιού (τελικού) διαλύματος, V 1 = όγκος πυκνού, V 2 = όγκος τελικός.

32 362 Πειράματα Σχήμα 1-2: Αραίωση διαλύματος Σχήμα 1-3: Διαφορετικές πυκνότητες του ιδίου διαλύματος

33 Κεφάλαιο 1: Εξοικίωση με τη χρήση οργάνων Παρασκευή διαλυμάτων Διήθηση 363 Ερώτηση: Ποιά είναι η molarity (M) του NaCl στο νέο διάλυμα; Πείραμα 1.3 Παρασκευή 50 ml διαλύματος θειικού οξέος 10% w/v από οξύ 98% w/w και πυκνότητας 1,84 g/ml Αντιδραστήρια Όργανα - συσκευές H 2SO 4 98% w/w Αριθμημένο σιφώνιο Ποτήρι ζέσεως Ογκομετρική φιάλη 50 ML Γυάλινο χωνί Για την παρασκευή του παραπάνω διαλύματος: α) Από την περιεκτικότητα κατά βάρος που δίνεται υπολογίζονται τα g του θειικού οξέος που απαιτούνται. β) Από την πυκνότητα που, επίσης, δίνεται μετατρέπονται τα g σε όγκο. Διαδικασία: Με το αριθμημένο σιφώνιο που φέρει πουάρ μετρείται πολύ προσεκτικά (Το θειικό οξύ είναι πολύ καυστικό) ο όγκος που υπολογίστηκε και μεταφέρεται αργά σε καθαρό ποτήρι ζέσεως το οποίο περιέχει περίπου 20 ml απιονισμένου νερού. Κατόπιν το περιεχόμενο του ποτηριού μεταφέρεται με τη βοήθεια γυάλινου χωνιού σε ογκομετρική φιάλη των 50 ml. Επειδή η διάλυση του θειικού οξέος είναι ισχυρά εξώθερμη η ογκομετρική φιάλη ψύχεται εξωτερικά σε ρεύμα νερού βρύσης. Το ποτήρι ζέσεως πλένεται δύο φορές με περίπου, 5 ml νερού κάθε φορά και τα ύδατα πλύσης μεταφέρονται στην ογκομετρική φιάλη. Τέλος η ογκομετρική φιάλη γεμίζεται με απιονισμένο νερό μέχρι τη χαραγή.

34 364 Πειράματα Πείραμα 1.4 Διαχωρισμός μίγματος δύο ουσιών Αντιδραστήρια Όργανα συσκευές Χλωριούχο νάτριο, NaCl Ποτήρι ζέσεως Ανθρακικό ασβέστιο, CaCO 3 Ζυγός Ογκομετρικός κύλινδρος Γυάλινο χωνί Γυάλινη ράβδος Ύαλος ωρολογίου O 2 Ca 2+ O C O Ηθμός Διήθηση με Gooch ή Buchner Στο πείραμα αυτό θα γίνει διαχωρισμός και παραλαβή δύο ουσιών που βρίσκονται σε μίγμα. Ο διαχωρισμός στηρίζεται στη διαφορά διαλυτότητας των δύο συστατικών του μίγματος. Το χλωριούχο νάτριο διαλύεται στο νερό ενώ το ανθρακικό ασβέστιο όχι.

35 Κεφάλαιο 1: Εξοικίωση με τη χρήση οργάνων Παρασκευή διαλυμάτων Διήθηση 365 Σχήμα 1-4: Διήθηση με απλό χωνί Διαδικασία: Σε ύαλο ωρολογίου ζυγίζονται 2 g κονιοποιημένου μίγματος χλωριούχου νατρίου και ανθρακικού ασβεστίου και μεταφέρονται, με τη βοήθεια σπάτουλας, σε καθαρό ποτήρι ζέσεως. Μετρούνται με τον ογκομετρικό κύλινδρο 50 ml απιονισμένου νερού. Με μικρές ποσότητες νερού ξεπλένεται η ύαλος ωρολογίου για να απομακρυνθούν τυχόν στερεά υπολείμματα και τα νερά της πλύσεως κάθε φορά χύνονται στο ποτήρι ζέσεως. Προστίθεται στο ποτήρι ζέσεως και το υπόλοιπο νερό από τον ογκομετρικό κύλινδρο και το μίγμα αναδεύεται με τη γυάλινη ράβδο περίπου τρία λεπτά οπότε διαλύεται το χλωριούχο νάτριο ενώ το ανθρακικό α- σβέστιο ως αδιάλυτο παραμένει στερεό. Με απλή διήθηση (σχήμα 1-4) διαχωρίζεται το μίγμα. Το ανθρακικό ασβέστιο συγκρατείται στον ηθμό από όπου παραλαμβάνεται ενώ το χλωριούχο νάτριο βρίσκεται στο διήθημα διαλυμένο στο νερό και μπορεί να παραληφθεί με εξάτμιση του διαλύτη.

Ασβέστιο. Calcium στερεό 40,078. Πυκνότητα. Άνθρακας. Carbon στερεό 3642! 12,0107 3642! Πυκνότητα 18.350. Χλώριο. Chlorine αέριο -101,5 35,453 -34,04

Ασβέστιο. Calcium στερεό 40,078. Πυκνότητα. Άνθρακας. Carbon στερεό 3642! 12,0107 3642! Πυκνότητα 18.350. Χλώριο. Chlorine αέριο -101,5 35,453 -34,04 Αργίλιο Al Aluminium στερεό 13 26,9815386 2,375 As 660,32 74,92160 5,22 5000 10,811 2,08 1,378 C 615! Cl 2076 3927 16.200 3,515 1484 35,453 1,5625 24 51,9961 3810 58,933195 18.350 7,75 Cu -101,5-34,04

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

τροχιακά Η στιβάδα καθορίζεται από τον κύριο κβαντικό αριθµό (n) Η υποστιβάδα καθορίζεται από τους δύο πρώτους κβαντικούς αριθµούς (n, l)

τροχιακά Η στιβάδα καθορίζεται από τον κύριο κβαντικό αριθµό (n) Η υποστιβάδα καθορίζεται από τους δύο πρώτους κβαντικούς αριθµούς (n, l) ΑΤΟΜΙΚΑ ΤΡΟΧΙΑΚΑ Σχέση κβαντικών αριθµών µε στιβάδες υποστιβάδες - τροχιακά Η στιβάδα καθορίζεται από τον κύριο κβαντικό αριθµό (n) Η υποστιβάδα καθορίζεται από τους δύο πρώτους κβαντικούς αριθµούς (n,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΝ. Εικόνα 1. Φωτογραφία του γαλαξία μας (από αρχείο της NASA)

ΓΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΝ. Εικόνα 1. Φωτογραφία του γαλαξία μας (από αρχείο της NASA) ΓΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΝ Φύση του σύμπαντος Η γη είναι μία μονάδα μέσα στο ηλιακό μας σύστημα, το οποίο αποτελείται από τον ήλιο, τους πλανήτες μαζί με τους δορυφόρους τους, τους κομήτες, τα αστεροειδή και τους μετεωρίτες.

Διαβάστε περισσότερα

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π.

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π. 1 η Εργαστηριακή άσκηση Παρασκευή Αραίωση διαλύματος 1 Θεωρητικό Μέρος Εισαγωγικές έννοιες Όπως είναι γνωστό η ύλη διαχωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες: Τις καθαρές ουσίες (στοιχεία, χημικές ενώσεις)

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ. 1. Χαρακτηρίστε τα παρακάτω στοιχεία ως διαµαγνητικά ή. Η ηλεκτρονική δοµή του 38 Sr είναι: 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 3d 10 4s 2 4p 6 5s 2

ΛΥΣΕΙΣ. 1. Χαρακτηρίστε τα παρακάτω στοιχεία ως διαµαγνητικά ή. Η ηλεκτρονική δοµή του 38 Sr είναι: 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 3d 10 4s 2 4p 6 5s 2 ΛΥΣΕΙΣ 1. Χαρακτηρίστε τα παρακάτω στοιχεία ως διαµαγνητικά ή παραµαγνητικά: 38 Sr, 13 Al, 32 Ge. Η ηλεκτρονική δοµή του 38 Sr είναι: 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 3d 10 4s 2 4p 6 5s 2 Η ηλεκτρονική δοµή του

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Το άτομο του Υδρογόνου

Το άτομο του Υδρογόνου Το άτομο του Υδρογόνου Δυναμικό Coulomb Εξίσωση Schrödinger h e (, r, ) (, r, ) E (, r, ) m ψ θφ r ψ θφ = ψ θφ Συνθήκες ψ(, r θφ, ) = πεπερασμένη ψ( r ) = 0 ψ(, r θφ, ) =ψ(, r θφ+, ) π Επιτρεπτές ενέργειες

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 15: Διαλύματα Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

XHMEIA. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο. Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις.

XHMEIA. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο. Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις. ΘΕΜΑ ο Α ΛΥΚΕΙΟΥ-ΧΗΜΕΙΑ ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις.. Η πυκνότητα ενός υλικού είναι 0 g / cm. Η πυκνότητά του σε g/ml είναι: a. 0,00 b., c. 0,0 d. 0,000. Ποιο από

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα.

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11 Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. 2. Σε 2 mol NH 3 περιέχεται ίσος αριθμός μορίων

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή απαντήσεων: 'Αρης Ασλανίδης Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την πλοήγηση μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ ΑΕΝ / ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ Χημεία Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ 2 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Προσδιορισμός περιεκτικότητας άγνωστου

Διαβάστε περισσότερα

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Επιμέλεια: Χημικός Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών 11 12 Τι είναι η χημική ενέργεια των χημικών ουσιών; Που οφείλεται; Μπορεί να αποδοθεί στο περιβάλλον; Πότε μεταβάλλεται η χημική

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:.

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 24.05.2011 ΧΡΟΝΟΣ : 10.30 12.30 ( Χημεία - Φυσιογνωστικά)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 ΓΙΑ ΤΗ Β ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 ΓΙΑ ΤΗ Β ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 ΓΙΑ ΤΗ Β ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 7 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: ΤΡΕΙΣ (3) ΩΡΕΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣΕΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία:

Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία: Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Τάξη Β Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία: 1) Να γράψετε τι ονομάζεται μείγμα; 2) Να γράψετε τι ονομάζεται ετερογενές μείγμα; 3) Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΔΑΣΟΥΠΟΛΗ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/5/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2.5 ώρες ΥΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

1 ΦΥΣΙΚΟ ΦΥΣΙΚ ΧΗΜΕΙΑ Ο ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

1 ΦΥΣΙΚΟ ΦΥΣΙΚ ΧΗΜΕΙΑ Ο ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 1 ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Φυσικοχημεία συστημάτων 2 «Όμοιος Ό αρέσει όμοιο» Όσο συγγενέστερες από χημική άποψη είναι δύο ουσίες τόσο μεγαλύτερη είναι η αμοιβαία διαλυτότητά τους. Οι ανόργανες ενώσεις διαλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015 1 ο Θέμα. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Ο αριθμός οξείδωσης του μαγγανίου (Mn) στην ένωση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η κατανόηση του μηχανισμού λειτουργίας των γαλβανικών και ηλεκτρολυτικών κελιών καθώς και των εφαρμογών τους. Θεωρητικό Μέρος Όταν φέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 28 Μαΐου, 2015 8:00 11:00

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ Όλες οι χημικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν έκλυση ή απορρόφηση ενέργειας υπό μορφή θερμότητας. Η γνώση του ποσού θερμότητας που συνδέεται με μια χημική αντίδραση έχει και πρακτική και θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

XHMEIA. ΜΕΡΟΣ Α ( 10 μονάδες) Να απαντήσετε ΣΕ ΟΛΕΣ τις ερωτήσεις. Κάθε ορθή ερώτηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

XHMEIA. ΜΕΡΟΣ Α ( 10 μονάδες) Να απαντήσετε ΣΕ ΟΛΕΣ τις ερωτήσεις. Κάθε ορθή ερώτηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Βαθμός.... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 09/06/15 ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ..... ΤΑΞΗ : Β Γυμνασίου ΥΠΟΓΡΑΦΗ... ΧΡΟΝΟΣ : 2

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

2.8 ιαλύματα Τύποι διαλυμάτων

2.8 ιαλύματα Τύποι διαλυμάτων 2.8 ιαλύματα Τύποι διαλυμάτων Γιατί παρασκευάζουμε διαλύματα; Τι ονομάζουμε διαλυμένη ουσία και τι διαλύτη (ή διαλυτικό μέσο); Παραδείγματα διαλυμάτων ιάλυμα Περιγραφή Αέρας (αέριο) Ομογενές μίγμα αερίων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων Συγκέντρωση διαλύματος: ποσότητα διαλυμένης ουσίας σε καθορισμένη ποσότητα διαλύματος Αραιό διάλυμα: μικρή συγκέντρωση διαλυμένης ουσίας Πυκνό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 29 Μαΐου 2009 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 1: Παράγοντες που επηρεάζουν την ταχύτητα διάλυσης µιας ουσίας

Εργαστηριακή άσκηση 1: Παράγοντες που επηρεάζουν την ταχύτητα διάλυσης µιας ουσίας Στόχοι ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Θεµατικές Ενότητες ( ιατιθέµενος χρόνος) Εργαστηριακές ασκήσεις Ενδεικτικές δραστηριότητες να αναγνωρίζουν τη χρησιµότητα της χηµείας σε διάφορους τοµείς της καθηµερινής ζωής, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 3-1. Τι ονομάζεται περιεκτικότητα ενός διαλύματος; Είναι μία έκφραση που δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 3 Απριλίου 014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ι Θέμα ασκήσεως Αρχή μεθόδου Θεωρία

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ι Θέμα ασκήσεως Αρχή μεθόδου Θεωρία 3-1 ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ι Θέμα ασκήσεως: Προσδιορισμός κανονικού δυναμικού (Ε) ηλεκτροδίου. Προσδιορισμός του θερμικού συντελεστή ( Ε/ Τ) P. Προσδιορισμός του γινομένου διαλυτότητας του Agl. Αρχή μεθόδου:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο 2.1. Α) Το στοιχείο X έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός αριθμός του στοιχείου Χ. (μονάδες 6) Β) α) Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου Διδάσκοντες: Κων/νος Τσιτσιλιάνης, Καθηγητής Ουρανία Κούλη, Ε.ΔΙ.Π. Μαρία Τσάμη, Ε.ΔΙ.Π. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Σκοπός Η

Διαβάστε περισσότερα

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17 2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Στοιχείο Ατομικός αριθμός Μαζικός αριθμός Αριθμός ηλεκτρονίων Αριθμός πρωτονίων Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 9ο. Τα πολυηλεκτρονιακά άτομα: Θωράκιση και Διείσδυση Το δραστικό φορτίο του πυρήνα Ο Περιοδικός Πίνακας και ο Νόμος της Περιοδικότητας

Μάθημα 9ο. Τα πολυηλεκτρονιακά άτομα: Θωράκιση και Διείσδυση Το δραστικό φορτίο του πυρήνα Ο Περιοδικός Πίνακας και ο Νόμος της Περιοδικότητας Μάθημα 9ο Τα πολυηλεκτρονιακά άτομα: Θωράκιση και Διείσδυση Το δραστικό φορτίο του πυρήνα Ο Περιοδικός Πίνακας και ο Νόμος της Περιοδικότητας Πολύ-ηλεκτρονιακά άτομα Θωράκιση- διείσδυση μεταβάλλει την

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ 2015 2016 Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Αρχή του Le Chatelier Όταν μεταβάλλουμε ένα από τους συντελεστές ισορροπίας (συγκέντρωση, πίεση, θερμοκρασία) η θέση της ισορροπίας μετατοπίζεται προς εκείνη

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Αναστασία Γκιγκούδη Η διδακτική αξία της εργαστηριακής άσκησης στα μαθήματα Φυσικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή 2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Η ιοντική θεωρία των διαλυμάτων Μοριακές και ιοντικές εξισώσεις Αντιδράσεις καταβύθισης Αντιδράσεις οξέων-βάσεων Αντιδράσεις οξείδωσης-αναγωγής Ισοστάθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08-11-2015 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08-11-2015 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08--05 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α. Α.5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-456-191-9

ISBN 978-960-456-191-9 Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα ISBN 978-960-456-191-9 Copyright, Ιανουάριος 2010, Σέμος Αναστάσιος, Eκδόσεις Zήτη Tο παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 21. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1: Ηλεκτρονιακή δοµή του ατόµου

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 21. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1: Ηλεκτρονιακή δοµή του ατόµου Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 21 Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1: Ηλεκτρονιακή δοµή του ατόµου Θέµατα Σωστού/Λάθους και Πολλαπλής επιλογής Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ Το 17Cl σχηµατίζει ενώσεις µε ένα µόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2005 2006 Ημερομηνία εξετάσεων: 1 Ιουλίου 2006

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2005 2006 Ημερομηνία εξετάσεων: 1 Ιουλίου 2006 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) Ονοματεπώνυμο Φοιτητή: Αριθμός Μητρώου: ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2005 2006 Ημερομηνία εξετάσεων: 1 Ιουλίου 2006 ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Διαβάστε με προσοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ TECHNOLOGICAL EDUCATION INSTITUTION OF WESTERN MACEDONIA ΚΟΙΛΑ ΚΟΖΑΝΗΣ-GR 50100 I KILA, GR 50101 KOZANI-GREECE http://www.teiwm.gr ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΘΕΩΡΙΑ Οξέα, βάσεις, άλατα και εξουδετέρωση Γνωρίζουμε ότι ενώσεις οι οποίες διαλυόμενες στο νερό δίνουν κατιόντα υδρογόνου (πρωτόνια) είναι οξέα: ΗΑ Η + + Α Ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Ξεκουκουλωτάκης. Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος. Γραφείο Κ1.122, τηλ.:28210-37796 e-mail:nikosxek@gmail.

Νίκος Ξεκουκουλωτάκης. Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος. Γραφείο Κ1.122, τηλ.:28210-37796 e-mail:nikosxek@gmail. Υδατική Χημεία Νίκος Ξεκουκουλωτάκης Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Γραφείο Κ1.122, τηλ.:28210-37796 e-mail:nikosxek@gmail.com Σύγγραμμα 2 Άσκηση εμπέδωσης Σε κλειστό δοχείο αναμιγνύονται

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Η γλώσσα της χημείας - Αριθμός οξείδωσης- Γραφή χημικών τύπων και εισαγωγή στην ονοματολογία των ενώσεων

2.4 Η γλώσσα της χημείας - Αριθμός οξείδωσης- Γραφή χημικών τύπων και εισαγωγή στην ονοματολογία των ενώσεων 2.4 Η γλώσσα της χημείας - Αριθμός οξείδωσης- Γραφή χημικών τύπων και εισαγωγή στην ονοματολογία των ενώσεων 12.1. Πόσες είναι οι γνωστές χημικές ενώσεις; Τουλάχιστον δέκα εκατομμύρια γνωστές ενώσεις και

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων 1. Ερώτηση: Ποια θεωρούνται θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου και γιατί; Θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου είναι: η ατομική ακτίνα, η ενέργεια ιοντισμού και

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g)

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g) Α. Θεωρητικό μέρος Άσκηση 5 η Μελέτη Χημικής Ισορροπίας Αρχή Le Chatelier Μονόδρομες αμφίδρομες αντιδράσεις Πολλές χημικές αντιδράσεις οδηγούνται, κάτω από κατάλληλες συνθήκες, σε κατάσταση ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 27071 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου 1966 2 Σεπτεμβρίου 2011 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Τροποποίηση της με αρ. πρωτ. 59609/Γ2/25 05 2011 (ΦΕΚ Β 1213) υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων 5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων Σκοπός Τα λευκαντικά είναι συνήθως υδατικά διαλύματα υποχλωριώδους νατρίου, NaOCl, και κυκλοφορούν με την εμπορική ονομασία «χλωρίνη». Σκοπός αυτού του πειράματος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ασκήσεις κεφ. 1-3 Άσκηση Κατατάξτε τις παρακάτω ενώσεις ως ισχυρά και ασθενή οξέα ή ισχυρές και ασθενείς βάσεις α) Η 2 SeO 4, β) (CH 3 ) 2 CHCOOH γ) KOH, δ) (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια 5ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 2 ο Σχολικό Εργα στήριο Φυσικών Επιστημών Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ον/νυμο Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Υπεύθυνος Εργαστηρίου: Δρ. Πέτρος Α. Ταραντίλης, Λέκτορας Δρ. Χρήστος Παππάς, Λέκτορας (βάσει Ν. 407/80) Δρ. Σοφία Κουλοχέρη, Επιστημονικός συνεργάτης Δρ. Αναστασία Μίχου, Επιστημονικός συνεργάτης Βάση

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις Χημείας Α Λυκείου - Κεφάλαιο 1 ο

Σημειώσεις Χημείας Α Λυκείου - Κεφάλαιο 1 ο ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΕΣ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ - ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Γενικά για τα διαλύματα Διάλυμα είναι ένα ομογενές μίγμα δύο ή περισσοτέρων ουσιών, οι οποίες αποτελούν τα συστατικά του διαλύματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού.

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας οι μαθητές θα πρέπει να μπορούν: Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών Να εξηγούν το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Γράψτε την τετράδα των κβαντικών αριθμών που χαρακτηρίζει τα ακόλουθα ηλεκτρόνια: (α) Το εξώτατο ηλεκτρόνιο του ατόμου Rb. (β) Το ηλεκτρόνιο που κερδίζει το ιόν S

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 14 Απριλίου 01 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή. 1.1 Ιδιότητες των οξέων Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. 1. Τα διαλύματα των οξέων έχουν όξινη γεύση. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Διαβάστε περισσότερα

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ 5.1 ΑΣΚΗΣΗ 5 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ Α' ΜΕΡΟΣ: Ηλεκτρόλυση του νερού. ΘΕΜΑ: Εύρεση της μάζας οξυγόνου και υδρογόνου που εκλύονται σε ηλεκτρολυτική

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Copyright: Βοβός Α. Νικόλαος, Eκδόσεις Zήτη, Ιανουάριος 2011

Copyright: Βοβός Α. Νικόλαος, Eκδόσεις Zήτη, Ιανουάριος 2011 Βοβός - ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ISBN 978-96-46-28-9 Copyright: Βοβός Α. Νικόλαος, Eκδόσεις Zήτη, Ιανουάριος 211 Tο παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του Eλληνικού νόμου (N.2121/1993

Διαβάστε περισσότερα