Οι δυσκολίες της διαθεματικότητας για τα παιδιά του Δημοτικού.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οι δυσκολίες της διαθεματικότητας για τα παιδιά του Δημοτικού."

Transcript

1 1 Τα μυστικά του Λαβυρίνθου Η εικαστική δραστηριότητα με τον τίτλο «Λαβύρινθος» δημοσιεύτηκε το 1996 στο βιβλίο του δασκάλου του προγράμματος «Μελίνα, εκπαίδευση και πολιτισμός». Πρόκειται για μια εικαστική δραστηριότητα για τα παιδιά της Α τάξης του Δημοτικού, η οποία στοχεύει στη διαθεματικότητα με εφαλτήριο την τέχνη. Είναι ένα απλό παράδειγμα διδασκαλίας της αφηρημένης τέχνης και της αφαιρετικής σκέψης χωρίς να αποτελεί πανάκεια για τον εικαστικό τομέα γνώσης. Ωστόσο, η δημιουργία της και η εφαρμογή της άπτεται των δυσκολιών της διαθεματικής προσέγγισης στην εκπαίδευση. Η διαθεματικότητα είναι επιθυμητή και συχνά είναι αναγκαία ως τρόπος διδασκαλίας αλλά επισύρει πάμπολλες θεωρητικές και πρακτικές δυσκολίες. Οι δυσκολίες της διαθεματικότητας για τα παιδιά του Δημοτικού. Μια εκδοχή για τον ορισμό της διαθεματικότητας αποτελεί ο διδακτικός εντοπισμός μιας κοινής αναφοράς σε ποικίλα πεδία γνωστικών τομέων σε τέχνη και επιστήμη. Η κοινή αναφορά για να είναι γόνιμη συχνά υπάρχει ανάγκη να αναζητηθεί στη δομή των γνωστικών τομέων. Η διαδικασία, όμως, άπτεται της γενίκευσης και της επαγωγής. Η γενίκευση ως διαδικασία πραγματοποιείται όταν μια κρίση ή απόφαση εφαρμόζεται σε μια ολόκληρη τάξη ή κατηγορία αντικειμένων γεγονότων ή φαινομένων. Ο ορισμός της γενίκευσης μοιραία επισύρει και την διαδικασία της επαγωγής. Η επαγωγή συμβαίνει όταν ένας οροθετημένος αριθμός παρατηρήσεων για τα μέλη μιας τάξης επεκτείνεται ή γενικεύεται και στα υπόλοιπα μέλη της. 1 Η γενίκευση, όμως, θεωρείται από τον Vygotsky συνειδητοποιημένη ενέργεια 2 και τα παιδιά όπως είναι γνωστό από την κλασσική αναπτυξιακή ψυχολογία δεν έχουν επίγνωση της σκέψης τους. Η επίγνωση της σκέψης συνδέεται άμεσα με την συνειδητοποίηση των εννοιών και τον διαχωρισμό τους σε είδος και υποείδος. Τα παιδιά μέχρι την μεταβατική περίοδο, η οποία ταυτίζεται με την αρχή της εφηβείας, σύμφωνα πάντα με την κλασσική αναπτυξιακή ψυχολογία, δεν έχουν συνείδηση των εννοιών τους. Αποτέλεσμα της ανωτέρω έλλειψης συνειδητοποίησης ήταν ο διαχωρισμός της σκέψης των παιδιών σε αναπτυξιακά στάδια. Η σύγχρονη αναπτυξιακή ψυχολογία, όμως, αμφισβητεί την ύπαρξη ομοιογενών και καθορισμένων γενικών σταδίων, διότι πρόσφατες έρευνες οδήγησαν στην αναθεώρηση των γνωστικών ικανοτήτων των παιδιών. 3 Για παράδειγμα, στις έρευνες της Eleanor Gibson παρατηρήθηκε ότι τα βρέφη είναι σε θέση από την ηλικία του ενός μηνός να γενικεύουν. Το πείραμα είχε σχέση με την εξοικείωση και την απεξοικείωση σταθερών και ελαστικών κινήσεων ενός αντικειμένου. Τα βρέφη γενίκευαν την εν λόγω διάκριση ακόμα και όταν το αισθητήριο άλλαζε από την αφή στην όραση. 4 Ωστόσο, δεν μπορεί ακόμη κανείς να ισχυριστεί με βεβαιότητα ότι τα παιδιά έχουν την δυνατότητα να συνειδητοποιήσουν το περιεχόμενο της συνείδησής τους. Το περιεχόμενο της συνείδησης αναφέρεται στην δυνατότητα των παιδιών να 1 Reber, A. S., Reber, E., (2001), Generalization, The Penguin Dictionary of Psychology, 3 η έκδ, (σελ.295), London, Penguin Books. 2 Βυγκότσκι, Λ., (1988), Σκέψη και Γλώσσα, (μτφρ. Ρόδη, Α.), Αθήνα, Γνώση, (1964), σελ Flavell, J., (1995), Γνωστική Ανάπτυξη: Παρελθόν, Παρόν και Μέλλον. Στο ανθολόγιο: Κουγιουμουτζάκης, Γ. (Επιμελητής έκδοσης) Αναπτυξιακή Ψυχολογία, Παρελθόν, Παρόν και Μέλλον, (μτφρ. Σόλμαν, Μ.), (σελ ), Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. 4 Pick, H. L., (1995), Eleanor J. Gibson: Αντίληψη μέσω Μάθησης και Μάθηση μέσω Αντίληψης. Στο ανθολόγιο: Κουγιουμουτζάκης, Γ. (Επιμελητής έκδοσης) Αναπτυξιακή Ψυχολογία, Παρελθόν, Παρόν και Μέλλον, ό.π., σελ.541.

2 2 έχουν αισθήσεις και αντιλήψεις, να ανταποκρίνονται σε ερεθίσματα, να έχουν αισθήματα και συναισθήματα, να έχουν σκέψεις, ιδέες, σχέδια και εικόνες 5 αλλά το πρόβλημα εντοπίζεται στο ότι δεν θεωρούνται ικανά να έχουν επίγνωση όλων αυτών. Μ αυτήν την έννοια η διαθεματικότητα φαίνεται δύσκολη έως και αδύνατη στην εφαρμογή της. Όμως, η αναπτυξιακή ψυχολογία αφήνει και άλλα περιθώρια για την πραγμάτωσή της. Η θεωρητική πρόσβαση στη διαθεματικότητα. Εκτός από τον Piaget και εν μέρει τον Vygotsky, οι οποίοι αρνούνται την επίγνωση της σκέψης στα παιδιά υπάρχει και ο Bandura, ο οποίος υπεραμύνεται της εμπειρίας. Σύμφωνα με την Joan Grusec πιστεύει ότι: «Αντί να θεωρούμε την ανάπτυξη της σκέψης ως κάτι που ακολουθεί συγκεκριμένα και ομοιογενή στάδια, είναι καλύτερα να τη βλέπουμε ως καθοδηγούμενη από εξειδικευμένες γνωστικές ικανότητες που αλλάζουν με το πέρασμα του χρόνου, ως μια λειτουργία της ωρίμανσης και της εμπειρίας». 6 Η εμπειρία είναι μια έννοια κλειδί, η οποία εφ όσον αναφέρεται στην ωρίμανση της ατομικότητας τότε, πράγματι, επιτρέπει ως ένα βαθμό την προσέγγιση στη διαθεματικότητα ανεξάρτητα από την ηλικιακή σταθερά αυτού που εξειδικεύεται στην εμπειρία. Για παράδειγμα ένας μικρός Ίνουϊτ είναι, ενδεχομένως, σε θέση να κατανοήσει καλύτερα την έννοια χιόνι από έναν ενήλικα μιας θερμής περιοχής. Στο σημείο αυτό μπαίνει κυρίαρχη η έννοια του πολιτισμού, η θεωρία του πρωτοτύπου καθώς και η φιλοσοφία του νου. Εξειδικευμένη εμπειρία μπορεί να θεωρηθεί και η οπτική εκμάθηση, εφ όσον στοχεύει στην ανάπτυξη της οπτικής αντίληψης. Άλλωστε η σύγχρονη νευροεπιστήμη έχει συνδέσει την συγκεκριμένη ανάπτυξη με την αισθητική εμπειρία. Η έρευνα απέδειξε, επίσης, ότι η πρώιμη αισθητική αποστέρηση μεταβάλλει την ανάπτυξη των νευρικών κυκλωμάτων. Έτσι, η νευρική δραστηριότητα που προκαλεί η εμπειρία είναι δυνατόν να τροποποιήσει τις συναπτικές συνδέσεις ακόμη και κατά τη διάρκεια της ενήλικης ζωής. 7 Ο Zeki ισχυροποιεί περισσότερο την ανωτέρω άποψη με την παρατήρηση ότι η οπτική περιοχή V1 του εγκεφάλου είναι πλήρως αναπτυγμένη ανατομικά κατά τη γέννηση, σαν να είναι έτοιμη να αντιληφθεί τις οπτικές «εντυπώσεις». Παράλληλα, ο «συνειρμικός» φλοιός αναπτύσσεται μετά τη γέννηση σαν να εξαρτάται η ανάπτυξη του από την πρόσκτηση οπτικών εμπειριών. 8 Ο Zeki συνδέει δύο έννοιες, τις οπτικές εντυπώσεις και την εμπειρία. Ο Hume ισχυρίζεται ότι οι εντυπώσεις δεν είναι παρά αναπαραστάσεις, τις οποίες σχηματίζουμε εντός μας μέσω των αισθήσεων. 9 Ο χώρος αναφοράς και αποθήκευσης των νοητικών αναπαραστάσεων είναι η μνήμη. Ο Vygotsky είναι απολύτως σίγουρος ότι η μνήμη και η προσοχή στα παιδιά είναι συνειδητοποιημένες. Συγκεκριμένα ο ίδιος στο βιβλίο του «Σκέψη και Γλώσσα» δηλώνει απορώντας: «Ο μαθητής δεν έχει συνείδηση των εννοιών του πως εξηγείται ότι το παιδί στην σχολική ηλικία εμφανίζει την 5 Reber, A. S., Reber, E., (2001), Conscious, The Penguin Dictionary of Psychology, ό.π., σελ Grusec, J. E., (1995), Η θεωρία της κοινωνικής μάθησης και η αναπτυξιακή ψυχολογία: το κληροδότημα του Robert Sears και του Albert Bandura. Στο ανθολόγιο: Κουγιουμουτζάκης, Γ. (Επιμελητής έκδοσης) Αναπτυξιακή Ψυχολογία, Παρελθόν, Παρόν και Μέλλον, ό.π., σελ Kandel, E. R., Schwartz, J. H., Jessell, T. M., (2003), Νευροεπιστήμη και Συμπεριφορά, (μτφρ. Καζλαρής, Χ., Καραμανλίδης, Α., Παπαδόπουλος, Γ. Χ.), 3 η έκδ., Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, σελ. 495, Zeki, S., (2002), Εσωτερική όραση, Μια εξερεύνηση της τέχνης και του εγκεφάλου, (μτφρ. Ντινόπουλος, Θ.), Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, σελ D. F. N., (2001), Hume, David ( ), Audi, R. (Επιμελητής έκδοσης) The Cambridge Dictionary of Philosophy, 2 η έκδ., (σελ ), Cambridge, Cambridge University Press.

3 3 ικανότητα της συνειδητής γνώσης στον τομέα της μνήμης και της προσοχής και της κατοχής αυτών των δύο σημαντικών νοητικών λειτουργιών, αλλά ταυτόχρονα είναι ανίκανο να κυριαρχήσει στην δική του σκέψη και να αποκτήσει την επίγνωσή της;». 10 Το ερώτημα ίσως παραμείνει για αρκετό καιρό ακόμη επίκαιρο δεδομένου ότι η «συνείδηση συνειδητοποίηση», η «ψυχή», καθώς και η «ελεύθερη βούληση» είναι τρεις έννοιες, που, ενδεχομένως, θα ταλανίσουν τους ενδιαφερομένους για πολλά χρόνια ακόμη. Για να μη προσθέσει κανείς και την ίδια την λέξη έννοια που ο Pinker με τη σειρά του απορεί για την ύπαρξη και τη λειτουργία της. 11 Σύμφωνα με τον Paivio, τώρα, στο βιβλίο του «Mental Representations» μερικές από τις αναπαραστάσεις μοιάζουν με τη γλώσσα και άλλες με την εικόνα. Πιο συγκεκριμένα εκείνες που μοιάζουν με την εικόνα συμπεριλαμβάνουν φωτογραφίες, σχέδια, χάρτες και διαγράμματα. Εκείνες που μοιάζουν με τη γλώσσα συμπεριλαμβάνουν τις φυσικές γλώσσες των ανθρώπων, τυπικά συστήματα όπως τα μαθηματικά, τη συμβολική λογική και τη γλώσσα των computers. Ο Paivio στο εν λόγω βιβλίο του υπερασπίζεται την θεωρία της διπλής κωδικοποίησης. Χωρίζει, δηλαδή τα γνωστικά συστήματα σε δύο συμβολικά υποσυστήματα, το εικονογενές (imagens) και το λογογενές (logogens). Τα δύο υποσυστήματα έχουν αναπαραστατική λειτουργία και συνδέονται απαρέγκλιτα μεταξύ τους. 12 Η αναπαραστατική σύνδεση ανάμεσα σε γλώσσα και εικόνα μνημονεύεται και από άλλους συγγραφείς. Για παράδειγμα, ο γλωσσολόγος Howard Gregory συνδέει την γλωσσική έννοια «βιβλίο» με την αντίστοιχη εικόνα της. 13 Βέβαια, μπορεί να προκύψει η ερώτηση: «από πια ηλικία ισχύει η εν λόγω σύνδεση;». Η απάντηση δεν είναι απλή διότι σχετίζεται με την ερώτηση: «από πότε αποκτά νόημα η γλώσσα ή η εικόνα;». Ο Vygotsky απαντά για τη γλώσσα. Η σημαντικότερη αλλαγή της εξωτερικής αντίληψης συνίσταται στη «μετάβαση του παιδιού από την δίχως λέξεις και συνεπώς δίχως νόημα αντίληψη στην αντίληψη που επενδύεται με λέξεις και αναφέρεται σε αντικείμενα». 14 Τα πειράματα της Eleanor Gibson, όμως, απέδειξαν ότι ακόμη και τα βρέφη από πολύ ενωρίς αποδίδουν τουλάχιστον οπτικό νόημα στα αντικείμενα αν όχι γλωσσικό. 15 Γι αυτό και ο John Berger δηλώνει: «η όραση έρχεται πριν από τις λέξεις. Το παιδί κοιτάζει και αναγνωρίζει πριν μπορέσει να μιλήσει». 16 Όταν, λοιπόν, το παιδί αρχίζει και μιλά αυτόνομα τότε αποδίδει νόημα στη γλώσσα αλλά έχει προηγηθεί η απόδοση νοήματος στην εικόνα. 17 Σύμφωνα με τον Solso, τώρα η αναγνώριση και κατανόηση της εικόνας έχει τρία στάδια. Το πρώτο αναφέρεται στη μορφή, το δεύτερο στο περιεχόμενο, δηλαδή στις έννοιες και το τρίτο, που το θεωρεί και το σημαντικότερο όλων στην έκφραση. Η ερμηνεία που αποδίδεται στο αντικείμενο διατρέχει τον μηχανισμό από κάτω προς τα πάνω (bottom up) και αντίστροφα (top down). Έτσι πραγματοποιείται η οπτική επίγνωση. 18 Ο μηχανισμός της οπτικής επίγνωσης έχει τον αντίστοιχό του στη 10 Βυγκότσκι, Λ., (1988), Σκέψη και Γλώσσα, ό.π., σελ Pinker, S., (1997), How the Mind Works, New York, W.W. Norton & Company, σελ. 564, Paivio, A., (1990), Mental Representations, New York, Oxford University Press, σελ. 16, Gregory, H., (2000), Semantics, New York, Language Workbooks, σελ Βυγκότσκι, Λ., (1988), Σκέψη και Γλώσσα, ό.π. σελ Pick, H. L., (1995), Eleanor J. Gibson: Αντίληψη μέσω μάθησης και μάθηση μέσω αντίληψης. Στο ανθολόγιο: Κουγιουμουτζάκης, Γ. (Επιμελητής έκδοσης), Αναπτυξιακή Ψυχολογία, Παρελθόν, Παρόν και Μέλλον, ό.π., σελ Berger, J., (1993), Η εικόνα και το βλέμμα, (μτφρ. Κονταράτου, Ζ.), Αθήνα, Οδυσσέας. 17 Paivio, A., (1990), Mental Representations, ό.π., σελ. 88, Solso, R. L., (1997), Cognition and the Visual Arts, America, A Bradford Book. The MIT Press Cambridge, Massachusetts London, England, σελ. 75, 78.

4 4 γλώσσα. Ο Vygotsky εντοπίζει τον συγκεκριμένο μηχανισμό στην αλληλεπίδραση των επιστημονικών με τις αυθόρμητες έννοιες. 19 Αν τώρα συσχετιστούν όλες οι ανωτέρω πληροφορίες γίνεται φανερό ότι η βίωση μιας εμπειρίας είναι καθοριστικής σημασίας. Επιπροσθέτως, γίνεται φανερό ότι είναι δυνατόν να ξεκινά από την οπτική, να διαπερνά και να συνδέει συμβολικά συστήματα όπως η γλώσσα ή τα μαθηματικά. Η εμπειρία δεν θεωρείται απαραίτητα συνειδητοποιημένη αλλά μπορεί να ισχύσει αυτό που υποστηρίζει η Eleanor Gibson, ότι δηλαδή η αντίληψη μέσω μάθησης και η μάθηση μέσω αντίληψης είναι εφικτή. Τι εφαρμόστηκε από τη θεωρία στην δραστηριότητα «Λαβύρινθος» Η δραστηριότητα συνδέεται με ένα εικαστικό παραμύθι. Μια σύντομη περίληψη του είναι η ακόλουθη: Σε μια «πανέμορφη» πολιτεία ζουν δύο παιδιά. Το ένα είναι η Μαρία που αγαπά τα μαθηματικά και το άλλο είναι ο Δημητρός, που αγαπά την τέχνη. Κάποτε περνά ένα κακοσχεδιασμένο σύννεφο. Αγκαλιάζει την πολιτεία και την μετατρέπει από πανέμορφη σε άσχημη. Για να σωθεί η πόλη πρέπει κάποιος να διαπεράσει όλη τη βάση ενός κακοσχεδιασμένου βουνού και να αντικρίσει την ομορφιά του κόσμου που βρίσκεται στο τέλος της. Η βάση είναι δομημένη σε έναν αριθμημένο λαβύρινθο. Τα δύο παιδιά αποφασίζουν να τον περάσουν. Οι δικοί τους τους εφοδιάζουν με τις ευχές τους και ένα κουβάρι κόκκινη κλωστή που ο Δημητρός διαπιστώνει ότι είναι μια καλά τυλιγμένη γραμμή. Παράλληλα, τα δύο παιδιά έχουν προσωπικές ικανότητες. Η Μαρία γνωρίζει πολύ καλά τους αριθμούς. Ο Δημητρός μεταστοιχειώνει την πραγματικότητα ζωγραφίζοντάς την με ένα μολύβι. Ο Λαβύρινθος φυλάσσεται από έναν δράκο. Εκτός από την κύρια δραστηριότητα που έχει σχέση με τον λαβύρινθο υπάρχουν και τρεις άλλες. Στην πρώτη οι μαθητές εκφράζουν την άποψή τους ζωγραφικά για το ωραίο και το άσχημο αναπαριστώντας σε δύο φάσεις την πόλη. Στην δεύτερη αναπαριστούν τους ανθρώπους της πόλης, δεδομένου ότι έχουν μετατραπεί και αυτοί σε κακοσχεδιασμένες ζωγραφιές. Τέλος, ζωγραφίζουν το βουνό σε μεγάλη κλίμακα για να ελέγξουν το μέγεθος. Στην κύρια δραστηριότητα χρησιμοποιείται ένα χαρτόνι μεγέθους 70χ100 εκατ. Οι μαθητές γράφουν στο χαρτόνι αριθμούς από το ένα έως και το είκοσι, φροντίζοντας να είναι διάσπαρτοι σε όλη την επιφάνειά του. Η δασκάλα ή ο δάσκαλος εκφωνεί τους αριθμούς σε τυχαία σειρά. Ο άμεσος σκοπός της δραστηριότητας είναι η σύνδεση των μαθηματικών και της γλώσσας με την εικόνα. Επειδή, όμως η εμπειρία είναι κατά βάση οπτική επιδιώκεται η ανάπλαση του ταξιδιού αφαιρετικά ως έννοια καθώς και η επαφή με την αφηρημένη τέχνη. Στην κύρια δραστηριότητα αφιερώνεται ένα μεγάλο μέρος του παραμυθιού με τίτλο «το ταξίδι». Ο δάσκαλος ή η δασκάλα διαβάζουν το κείμενο ερμηνεύοντας το. Το περιεχόμενο του κειμένου «το ταξίδι» έχει σχέση με την μετάβαση των παιδιών από αριθμό σε αριθμό (βλ. εικόνα1). Η μετάβαση, ενώ ακούν το κείμενο, γίνεται ζωγραφικά με τη χρήση κόκκινής μπογιάς. Σε κάποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται μαύρο παστέλ. Η χρήση του έχει σχέση με τις ζωγραφικές μεταστοιχειώσεις του Δημητρού. Ενώ η γραμμή κόκκινη χρωστική είναι σαφώς αφαιρετική, η χρήση του μαύρου παστέλ έχει σχέση με την αναπαραστατικότητα της γραμμής (βλ. εικόνα 2). Όταν τα παιδιά συναντούν κάποιο εμπόδιο στο ταξίδι το ξεπερνούν ζωγραφίζοντάς το. Αν για παράδειγμα, έχουν να περάσουν νερά ο Δημητρός ζωγραφίζει μια βάρκα 19 Βυγκότσκι, Λ., (1988), Σκέψη και Γλώσσα, ό.π., σελ.258.

5 5 και την χρησιμοποιούν. Η γραμμή είναι πάντα συνεχής σε οποιαδήποτε κίνηση των δύο παιδιών εκτός από την περίπτωση που αναπαριστούν τα βήματά τους με σημεία. Το γνωστικό αντικείμενο των μαθηματικών για την πρώτη τάξη του Δημοτικού έχει σχέση με την εκμάθηση των αριθμών από το 1 έως και το 20 καθώς και με τα είδη, των σημείων, των γραμμών και των σχημάτων. Ως εκ τούτου, η δραστηριότητα προτείνεται να πραγματοποιηθεί κατά το τέλος της σχολικής χρονιάς. Επιπροσθέτως, το μέρος «ταξίδι» είναι χωρισμένο σε τρεις ενότητες μαθημάτων. Σε κάθε ενότητα χρησιμοποιούνται μόνον οκτώ αριθμοί. Έτσι, αφ ενός διευκολύνονται οι μαθητές στο γνωστικό αντικείμενο των μαθηματικών και αφ ετέρου δημιουργείται η αίσθηση της αναμονής για την συνέχεια του ταξιδιού. Το κείμενο «το ταξίδι» αφηγείται την περιπλάνηση των παιδιών από αριθμό σε αριθμό μέσα στον λαβύρινθο. Η αφήγηση είναι συνεχής αλλά ανάμεσα στους αριθμούς μεσολαβεί ένα κατάλληλα χρονικά υπολογισμένο μεσοδιάστημα αφήγησης έτσι, ώστε οι μαθητές να είναι σε θέση να σαρώσουν οπτικά ολόκληρο το πεδίο του χαρτονιού και να βρουν τον επόμενο αριθμό που τους ζητείται. Οι αρχικές ψυχολογικές διαδικασίες που απαιτούνται για όποιον παίρνει μέρος στη δραστηριότητα είναι αυτή της προσοχής και της μνήμης. Η οπτική προσοχή πραγματοποιείται με προσηλώσεις και σακκαδικές κινήσεις (βλ. εικόνα 3) Η λέξη saccades είναι γαλλική και σημαίνει τα μικρά πηδήματα που πραγματοποιούν τα μάτια όταν μεταφέρουν την προσοχή τους από σημείο σε σημείο μέσα στο οπτικό πεδίο. 20 Η οπτική προσοχή σύμφωνα με τον Aumont είναι σπάνια αθώα, είναι, δηλαδή, συνήθως συνειδητοποιημένη και έχει σχέση με τα ενδιαφέροντα αυτού που προσέχει. 21 Στην περίπτωση του λαβυρίνθου η προσοχή είναι κατευθυνόμενη και στρέφεται στους αριθμούς, στις γραμμές και στα σχήματα που δημιουργούνται καθώς και στη γλωσσική αφήγηση. Οι ενέργειες της προσοχής και της μνήμης γίνονται παράλληλα. Ο λόγος είναι καθαρά παιδαγωγικός και στοχεύει στο να γίνει η απαραίτητη αντιληπτική σύνδεση μεταξύ των γνωστικών τομέων και να έχει καλλιτεχνικό ενδιαφέρον η ιχνηλάτηση μέσα στον λαβύρινθο. Έχει αποδειχθεί ότι η κίνηση των ματιών κατά τη διάρκεια της προσοχής είναι διαφορετική σε όσους έχουν εξειδικευτεί στην τέχνη από εκείνους που δεν έχουν. Οι εξειδικευμένοι κάνουν διάσπαρτη και ποικίλη εξερεύνηση ενώ οι μη εξειδικευμένοι το αντίθετο. 22 Κατά τη διάρκεια της πραγματοποίησης της δραστηριότητας οι μαθητές οδηγούνται στο να κάνουν διάσπαρτη και ποικίλη εξερεύνηση σε ολόκληρη την επιφάνεια του χαρτονιού. Όταν ολοκληρωθεί η δραστηριότητα τα παιδιά έχουν ελέγξει επανειλημμένως (είκοσι φορές) τους αριθμούς, τις γραμμές και τα σχήματα. Από θεωρητικής απόψεως δεν πρόκειται για έναν άγονο πειραματισμό διότι αφ ενός η προσοχή και η μνήμη σύμφωνα με τον Vygotsky είναι συνειδητοποιημένες και αφ ετέρου παρέχεται η δυνατότητα μιας αρχής για την οπτική αισθητική εξειδίκευση της προσοχής. Παράλληλα, εκτός από τους αριθμούς, τις γραμμές και τα σχήματα το παραμύθι εντυπώνεται στην μνήμη των μαθητών, διότι αναμένουν με ενδιαφέρον την επόμενη κίνηση του Δημητρού και της Μαρίας στον λαβύρινθο. Γνωστό είναι, ότι τα παραμύθια είναι εκ των ων ουκ άνευ για την εν λόγω ηλικία, διότι ευνοούν τη γλωσσική ανάπτυξη. Την γλωσσική ανάπτυξη ευνοεί, επίσης, η ερμηνεία από τον διδάσκοντα. Το τελικό εικαστικό αποτέλεσμα της δραστηριότητας παραπέμπει στην αφηρημένη ζωγραφική. Πριν γίνει, όμως, οποιαδήποτε αναφορά στο αισθητικό μέρος της 20 Solso, R. L., (1997), Cognition and the Visual Arts, ό.π., σελ Aumont, J., (1994), The image, (μτφρ. Pajackowska, C.), London, British Film Institute, σελ. 38, Solso, R. L., (1997), Cognition and the Visual Arts, ό.π., σελ. 147.

6 6 δραστηριότητας πρέπει να λεχθεί ότι όλοι οι μαθητές έχουν αφαιρετικά καταγράψει, ο καθένας με διαφορετικό τρόπο, την έννοια «ταξίδι». Η έννοια για να προκύψει έχει διαπεράσει παράλληλα την γλώσσα, την εικόνα καθώς και τα μαθηματικά. Ως εκ τούτου, αν πράγματι ισχύει η θεωρία της διπλής κωδικοποίησης οι μαθητές αποκτούν μια κοινή αναπαράσταση στα δύο υποσυστήματα, το εικονογενές και το λογογενές. Έτσι, επιτυγχάνεται απρόσκοπτα η διαθεματικότητα. Όμως, το πρόβλημα που προκύπτει είναι εάν οι μαθητές είναι σε θέση να συνειδητοποιήσουν την έννοια, δεδομένου ότι δεν έχουν επίγνωση των εννοιών τους. Στον συγκεκριμένο τομέα βοηθά ο μηχανισμός από πάνω προς τα κάτω και το αντίστροφο. Οι μαθητές σύμφωνα με τον Vygotsky έχουν έννοιες αλλά είναι εκείνες που αποκαλεί καθημερινές. Το συμβολικό σύστημα των αριθμών καθώς και η γλώσσα συνίστανται, όμως, από επιστημονικές έννοιες. Ταυτόχρονα, η έννοια ταξίδι είναι στην αναπαράσταση της αμιγώς καλλιτεχνική. Έτσι, οι έννοιες είτε είναι καλλιτεχνικές είτε επιστημονικές μπορούν να αλληλεπιδράσουν με τις καθημερινές έννοιες, σύμφωνα με τον μηχανισμό της επίγνωσης. Στο σημείο αυτό, όμως, χρειάζεται η βοήθεια του διδάσκοντα. Η απάντηση βρίσκεται στη ζώνη της επικείμενης ανάπτυξης. 23 Άλλωστε, η εκπαίδευση προπορεύεται πάντα της αναπτυξιακής εξέλιξης. Το παιδί πριν μάθει συνειδητά και εκούσια κάτι μαθαίνει πρώτα να κατέχει ορισμένες ικανότητες σε σχέση μ αυτό. Επιπροσθέτως, ο Vygotsky είναι κατηγορηματικός για την ανάπτυξη της εκούσιας προσοχής, της λογικής μνήμης, της αφηρημένης σκέψης και της επιστημονικής φαντασίας. Πιστεύει ακράδαντα ότι πραγματοποιούνται μέσω ενός μαθησιακού υπόβαθρου που αναφέρεται σε όλα τα μαθήματα του αναλυτικού προγράμματος και ενός ψυχικού που έχει σχέση με τις ανώτερες ψυχικές λειτουργίες. Τα δύο μαζί συντελούν σε μία ενιαία και πολύπλοκη διαδικασία, η οποία οδηγεί στη συνειδητοποίηση και την κατοχή. 24 Η εμπειρία του αναλυτικού προγράμματος δεν είναι μόνο επιστημονική είναι και καλλιτεχνική. Ένας άλλος σημαντικότατος υπέρμαχος της εμπειρίας ο Dewey έχει γράψει: «Το ποιητικό στοιχείο, κατ αντιδιαστολή προς το πεζό, η αισθητική τέχνη, κατ αντιδιαστολή προς την επιστήμη, η έκφραση, κατ αντιδιαστολή προς τη δήλωση, κάνουν κάτι διαφορετικό από το να οδηγούν σε μία εμπειρία. Αποτελούν μία εμπειρία». 25 Ο Vygotsky, επομένως, και ο Dewey πέρα από το ότι συμφωνούν στο κοινό υπόβαθρο της επιστήμης και της τέχνης συμφωνούν και σε κάτι άλλο, στην καταλυτική επίδραση του πολιτισμού. Ο Vygotsky υπεραμύνεται των ψυχολογικών ή πολιτισμικών εργαλείων ως εκείνα που μεταβάλλουν όλη τη ροή και τη δομή των ψυχικών λειτουργιών 26 και ο Dewey θεωρεί την αισθητική εμπειρία ως ύστατο κριτήριο για την ποιότητα ενός πολιτισμού «Η ζώνη αυτή αντιστοιχεί στην απόσταση ανάμεσα στο πραγματικό αναπτυξιακό επίπεδο, όπως αυτό καθορίζεται από την ανεξάρτητη επίλυση προβλημάτων, και στο επίπεδο δυνάμει ανάπτυξης, όπως αυτό καθορίζεται από την επίλυση προβλημάτων κάτω από την καθοδήγηση των ενηλίκων ή σε συνεργασία με πιο ικανούς συνομηλίκους». Vygotsky, L. S., (1997), Νους στην κοινωνία: Η Ανάπτυξη των Ανώτερων Ψυχολογικών Διαδικασιών, (μτφρ. Μπίμπου, Α., Βοσνιάδου, Σ.), Αθήνα, Gutenberg, σελ Βυγκότσκι, Λ, (1988), Σκέψη και Γλώσσα, ό.π., σελ. 285, 289, John Dewey, Art as Experience (Νέα Υόρκη, 1934). (Η χαρτόδετη έκδοση Capricorn Books, 1958, είναι μια συντομευμένη, αλλά κατά τα άλλα πανομοιότυπη ανατύπωση, με την ίδια αρίθμηση των σελίδων). (Όπως αναφέρεται στο: Beardsley, M. C., (1989), Ιστορία των Αισθητικών Θεωριών, (μτφρ. Κούρτοβικ, Δ., Χριστοδουλίδης, Π.), Αθήνα, Νεφέλη, σελ. 327, 328.) 26 «Τα ακόλουθα μπορούν να χρησιμεύσουν ως παραδείγματα ψυχολογικών εργαλείων και των περίπλοκων συστημάτων τους: η γλώσσα, τα διάφορα συστήματα μέτρησης, οι τεχνικές απομνημόνευσης, τα συστήματα αλγεβρικών συμβόλων, τα έργα τέχνης, η γραφή, τα σχήματα, τα διαγράμματα, οι χάρτες και τα μηχανικά σχέδια, τα κάθε είδους συμβατικά σήματα κλπ.». Vygotsky, L. S., (1981c). The instrumental method of psychology. In J. V. Wertsch (Ed.), The concept of activity

7 7 Η αφαιρετική σκέψη και η αφηρημένη τέχνη. Το εικαστικό αποτέλεσμα της δραστηριότητας «λαβύρινθος» δεν είναι αναπαραστατικό με την τρέχουσα έννοια, δηλαδή, δεν είναι αναλογικό με την πραγματικότητα και παραπέμπει άμεσα στην αφηρημένη ζωγραφική. Η αναπαράσταση ως διαδικασία είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο στην ψυχολογία του θεατή αλλά και του δημιουργού. Δεν ορίζεται με ευκολία, δεδομένου ότι άπτεται της αντίληψης της πραγματικότητας. Ωστόσο, από τον Aumont ορίζεται απλά ως μία διαδικασία όπου το αναπαριστώμενο, εντός καθορισμένου πλαισίου αναφοράς δημιουργείται για να αντικαταστήσει ότι αναπαριστά. 28 Η αφηρημένη ζωγραφική εν πολλοίς δεν θεωρείται αναπαραστατική, όμως, όλη η τέχνη είναι ως ένα βαθμό αφηρημένη. Σύμφωνα με τον Solso, αλλά και άλλους μελετητές, η τέχνη δεν είναι πραγματικότητα. Πάντα, μία αναπαράσταση αναπαριστά ή αντικαθιστά οτιδήποτε, το οποίο μπορεί να είναι εκτός από ένα αντικείμενο ή πρόσωπο και ένα συναίσθημα ή μια ιδέα. 29 Στην περίπτωση του λαβυρίνθου η «κόκκινη γραμμή» αναπαριστά την έννοια «ταξίδι». Επιπροσθέτως, η γραμμή δεν αναπαρίσταται μόνο στην αφηρημένη της διάσταση αλλά και στη συγκεκριμένη. Τα σχέδια του Δημητρού που τα παιδιά επαναλαμβάνουν απεικονίζουν πραγματικά αντικείμενα και το φανταστικό είδος «δράκος». Για τα παιδιά η αναγνώριση της γραμμής με την συγκεκριμένη της μορφή είναι προσβάσιμη. Με την αφηρημένη της είναι αυταπόδεικτη εφ όσον ιχνηλατούν λεπτό το λεπτό τη διαδρομή των δύο πρωταγωνιστών στο λαβύρινθο. Έτσι, η αφηρημένη διάσταση της γραμμής αποκτά νόημα. Η αφηρημένη σκέψη, η οποία απαιτείται για την κάλυψη της έννοιας ταξίδι δημιουργείται εκ των έσω. Ταυτίζεται, δε απευθείας με το δεύτερο επίπεδο ερμηνείας που επικαλείται ο Solso αλλά είναι σίγουρο ότι δεν συνειδητοποιείται. Ωστόσο, στο τέλος της δραστηριότητας όταν έρθει η στιγμή ο διδάσκων να αναφερθεί ιστορικά σε έργα αφηρημένης ζωγραφικής, ώστε να γίνει η απαραίτητη γνωστική σύνδεση, τότε, η αφηρημένη ζωγραφική χάνει τη μυθική διάσταση που της έχει αποδοθεί ως μη κατανοητή και αιτιολογείται κατ αντιστοιχία (βλ. εικόνες 4 και 5). Στο συγκεκριμένο σημείο θίγονται δύο σημαντικά παιδαγωγικά ζητήματα, η αφαιρετική σκέψη και η διδασκαλία της αφηρημένης ζωγραφικής. Από προηγούμενη παράθεση του Vygotsky έχει γίνει σαφές ότι η αφαιρετική σκέψη είναι ζητούμενο στην εκπαίδευση. Συνδέεται επίσης με όλα τα μαθήματα του σχολικού αναλυτικού προγράμματος. Το παιδαγωγικό ερώτημα που προκύπτει, όμως, είναι πώς είναι δυνατόν να διδαχθεί η αφαιρετική σκέψη. Η αφαιρετική σκέψη συνδέεται με την επίγνωση. Πιο συγκεκριμένα, σκέπτεται αφαιρετικά κάποιος όταν είναι σε θέση να σκεφτεί εννοιολογικά. Πράγμα, που για τα παιδιά είθισται να συμβαίνει κατά την περίοδο της μεταβατικής ηλικίας. Το να σκεφτεί κάποιος εννοιολογικά σύμφωνα με τον Vygotsky σημαίνει ότι μια σειρά γνωρισμάτων έχουν αποσπασθεί αφαιρετικά από μια έννοια και έχουν επανασυντεθεί συγκροτώντας μια in Soviet psychology (p.p ), Armonk, NY: Sharpe. (Όπως αναφέρεται στο Wertsch, J. V., Tulviste, P., (1995), Ο L. S. Vygotsky και η σύγχρονη αναπτυξιακή ψυχολογία. Στο ανθολόγιο: Κουγιουμουτζάκης, Γ. (Επιμελητής έκδοσης), Αναπτυξιακή Ψυχολογία, Παρελθόν, Παρόν και Μέλλον, ό.π., σελ John Dewey, Art as Experience (Νέα Υόρκη, 1934). (Η χαρτόδετη έκδοση, Capricorn Books, 1958, είναι μια συντομευμένη, αλλά κατά τα άλλα πανομοιότυπη ανατύπωση, με την ίδια αρίθμηση των σελίδων). (Όπως αναφέρεται στο: Beardsley, M. C., (1989), Ιστορία των Αισθητικών Θεωριών, ό.π., σελ.328.) 28 Aumont, J., (1997), The image, ό.π., σελ Solso, R. L., (1997), Cognition and the Visual Arts, ό.π., σελ. 233.

8 8 αφηρημένη σύνθεση. 30 Έτσι, όμως ανακινείται και πάλι το ζήτημα της συνείδησης και της συνειδητοποίησης. Επειδή, όμως η συνείδηση αναπτύσσεται ως ολότητα και σε κάθε νέο στάδιο αλλάζει την εσωτερική της δομή και την σύνδεση των επιμέρους τμημάτων, 31 πρέπει να γίνει αποδεκτό ότι η δυνατότητα για αφαίρεση είναι προ των πυλών σε κάθε δυνατή περίπτωση. Πράγματι, τα παιδιά διαθέτουν μία έννοια, η οποία οδηγεί πρώιμα στην αφαίρεση και αποκαλείται από τον Vygotsky δυνητική. Πειραματικά, η δυνητική έννοια ορίζεται από την απόσπαση ενός κοινού γνωρίσματος από μια ομάδα πραγμάτων, τα οποία έχουν γενικευτεί. Παρατηρείται επίσης να παρουσιάζεται ως ένα προνοητικό μόρφωμα από πολύ ενωρίς στην εξέλιξη της νόησης. 32 Στο σημείο αυτό κάνει δυναμικά την εμφάνισή της και πάλι η εμπειρία. Η Donaldson αφιερώνοντας ένα κεφάλαιο του βιβλίου της «Η Σκέψη των Παιδιών» στην αφαιρετική σκέψη, υπερασπίζεται με σθεναρότητα ότι η συγκεκριμένη σκέψη χρειάζεται να συνδεθεί και με άλλες μορφές ικανοτήτων πέραν εκείνων της τυπικής σκέψης, όπως των μαθηματικών. Χαρακτηριστικά πιστεύει ότι: «για να χειριστούμε τον κόσμο με τη μεγαλύτερη επιτηδειότητα πρέπει να μελετήσουμε τη δομή των πραγμάτων. Είναι αναγκαίο να γίνουμε επιδέξιοι στη χρησιμοποίηση συστημάτων και στην αφαίρεση της φόρμας και των μοντέλων. Αυτό είναι μια αλήθεια την οποία, σαν είδος, έχουμε αρχίσει σιγά σιγά να τη γνωρίζουμε. Αν πρόκειται κάποτε να απαρνηθούμε την αφαιρετική δραστηριότητα, θα πληρώσουμε ένα γερό τίμημα». 33 Η αφηρημένη τέχνη στην ολότητα της, διότι υπάρχουν πολλών ειδών τρόποι καλλιτεχνικής αφαίρεσης, συνίσταται ή ενσωματώνεται σε αφαιρετικά συστήματα και αναφέρεται σε δομές. Σύμφωνα με την Langer τα είδη της καλλιτεχνικής αφαίρεσης δεν έχουν συστηματικά αναλυθεί αλλά παραμένει πολύ σημαντικό το γεγονός ότι η εννοιολογική διαίσθηση παίζει σπουδαίο ρόλο στην ανθρώπινη ζωή και η καλλιτεχνική αφαίρεση εμπλέκεται με όλες τις συμβολικές λειτουργίες. Γι αυτό άλλωστε εμφανίζεται με μεγάλη ποικιλία τρόπων και μορφών. 34 Η αφηρημένη τέχνη ακόμη και στις μέρες μας, ενώ έχει, ήδη, ιστορικά διανύσει σχεδόν έναν αιώνα παρουσίας στο καλλιτεχνικό γίγνεσθαι, θεωρείται δυσπρόσιτη και ερμητική. Επιπροσθέτως, συχνά δεν θεωρείται καθόλου κατάλληλη ως διδακτικό αντικείμενο ειδικότερα για τα παιδιά. Τα τελευταία χρόνια, όμως, η νευροεπιστήμη έχει αλλάξει πολλές από τις αντιλήψεις μας ή και τις προκαταλήψεις μας ακόμη. Από την έρευνα των οπτικών περιοχών του εγκεφάλου έχει διαπιστωθεί ότι: «οι αφηρημένες συνθέσεις δραστηριοποιούν μικρότερο μέρος του εγκεφάλου από ό,τι οι παραστατικές ή οι συμβολικές συνθέσεις, παρ ότι και τα δύο είδη συνθέσεων αποτελούνται από τα ίδια στοιχεία». Ο Semir Zeki, από το βιβλίο του οποίου «Εσωτερική όραση» προέρχεται η παράθεση, έχει να κάνει και μια άλλη διαφωτιστική παρατήρηση σε πρώτο πρόσωπο: «Είναι πολύ διδακτικό να βλέπεις (όπως το έκανα στην έκθεση του Τενγκελύ το 1988 στο Παρίσι) την έλξη που ασκούν τα έργα του καλλιτέχνη στα παιδιά, όσο τα έργα αυτά βρίσκονται σε κίνηση». 35 Μια άλλη, επίσης, διαφωτιστική παρατήρηση, για το ίδιο θέμα, έρχεται από τους Silk και Thomas. Στις έρευνες που διεξήγαγαν για να διαπιστώσουν την κατανόηση της τέχνης από τα παιδιά παρατήρησαν ότι τα μικρότερα παιδιά προτίμησαν τους 30 Βυγκότσκι, Λ., (1988), Σκέψη και Γλώσσα, ό.π., σελ Βυγκότσκι, Λ., (1988), Σκέψη και Γλώσσα, ό.π., σελ Βυγκότσκι. Λ., (1988), Σκέψη και Γλώσσα, ό.π., σελ. 192, Donaldson, M., (1995), Η Σκέψη των Παιδιών, (μτφρ. Καλογιαννίδου, Α.), Αθήνα, Gutenberg. 34 Langer, S., (1980), Mind: An Essay on Human Feeling, τ. 1, Baltimore and London, The Johns Hopkins University Press, σελ Zeki, S., (2002), Εσωτερική όραση, Μια εξερεύνηση της τέχνης και του εγκεφάλου, ό.π., σελ. 202, 261

9 9 αφηρημένους πίνακες παρά τις ρεαλιστικές εικόνες. 36 Συμπερασματικά, προκύπτει, λοιπόν, ότι είναι δυνατόν να στοχεύσουμε διδακτικά στην αφαιρετική σκέψη καθώς και στην αφηρημένη τέχνη. Η διδακτική της αισθητικής αγωγής Η διδακτική της τέχνης ευνοεί τη διαθεματικότητα. Το έργο τέχνης ή το έργο των μαθητών συνιστά ένα αντικείμενο, το οποίο φέρει τις ιδιαιτερότητες του πολιτιστικού γίγνεσθαι καθώς και του δημιουργού του. Ως εκ τούτου, διαμεσολαβεί καταλυτικά ανάμεσα στο «εγώ» και το «άλλο». Το εγώ διαμορφώνεται και το άλλο κατανοείται. Γενικά, η αισθητική αγωγή αναφέρεται στις σημαντικές «συναντήσεις» των μαθητών με την ίδια την ύπαρξή τους και του κόσμου που την περιβάλλει. Επομένως, ότι «συναντούν» οι μαθητές το «συναντούν» και οι δάσκαλοι. Η σχέση διδάσκοντα και διδασκόμενου με διαμεσολαβητή την τέχνη συνίσταται από ερμηνείες σημαντικές για την ίδια την υπόσταση του καθενός. Μ αυτήν την έννοια η «ανακάλυψη» είναι κοινός παρονομαστής. Έτσι, η διδακτική της τέχνης πρέπει να είναι η ίδια τέχνη. Για παράδειγμα στην εικαστική δραστηριότητα - παιχνίδι «λαβύρινθος» ο δάσκαλος οφείλει να είναι ερμηνευτής. Ακόμη περισσότερο οφείλει να είναι εμψυχωτής. Όπως, ελέχθη και από την αρχή ο «Λαβύρινθος» δεν είναι πανάκεια. Είναι μόνο μια εικαστική πρόταση ανάμεσα σε πολλές άλλες, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στο πρόγραμμα «Μελίνα». Ωστόσο, όπως κάθε καλλιτεχνική πρόταση επισυνάπτεται στο μήνυμα που έδωσε ο Dewey: «η αισθητική εμπειρία είναι μια εκδήλωση, μια καταγραφή και μια εξύμνηση της ζωής ενός πολιτισμού, ένα μέσο για την προώθηση της εξέλιξής του είναι επίσης το ύστατο κριτήριο για την ποιότητα ενός πολιτισμού». 36 Τόμας, Γ., Σίλκ, Α., (1997), Η Ψυχολογία του Παιδικού Σχεδίου, (μτφρ. Μπονώτη, Φ.), Αθήνα, Καστανιώτης, σελ.218.

Η ιστορία της παιδικής συμπεριφοράς γεννιέται από την συνύφανση αυτών των δύο γραμμών (Vygotsky 1930/ 1978, σελ. 46).

Η ιστορία της παιδικής συμπεριφοράς γεννιέται από την συνύφανση αυτών των δύο γραμμών (Vygotsky 1930/ 1978, σελ. 46). 1896 1934 2 ξεχωριστές στην καταγωγή τους γραμμές ανάπτυξης: Α) Μία πρωτόγονη, φυσική γραμμή ανάπτυξης,, αυτόνομης εκδίπλωσης των βιολογικών δομών του οργανισμού, και Β) μία πολιτισμική, ανώτερη ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΊΕς ΜΆΘΗΣΗς ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΆ

ΘΕΩΡΊΕς ΜΆΘΗΣΗς ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΆ ΘΕΩΡΊΕς ΜΆΘΗΣΗς ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΆ ΔΟΜΕΣ Δομή Ομάδας Σύνολο Α και μια πράξη η πράξη είναι κλειστή ισχύει η προσεταιριστική ιδότητα υπάρχει ουδέτερο στοιχείο υπάρχει αντίστροφο στοιχείο ισχύει η αντιμεταθετική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής στην εκπαίδευση παιδιών με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή

Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής στην εκπαίδευση παιδιών με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής στην εκπαίδευση παιδιών με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή Η γνώση προκύπτει μέσα από την επανάληψη της μαθημένης συμπεριφοράς. Για τη μάθηση απαιτούνται γνωστικές διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα Ενότητα 4: Γνωστικές Θεωρίες Μάθησης Βασιλική Μητροπούλου-Μούρκα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 11: Επίλυση Προβλημάτων

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 11: Επίλυση Προβλημάτων Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 11: Επίλυση Προβλημάτων Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Επισκόπηση της διαδικασίας επίλυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Αντιπαράθεση φύσης ανατροφής η ανάπτυξη είναι προκαθορισμένη κατά την γέννηση από την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Γ Βότσης Ευστάθιος Γιαζιτσής Παντελής Σπαής Αλέξανδρος Τάτσης Γεώργιος Προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αρχάριοι προγραμματιστές Εισαγωγή Προβλήματα Δυσκολίες Διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 1: Εισαγωγή στην γνωστική ανάπτυξη

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 1: Εισαγωγή στην γνωστική ανάπτυξη Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 1: Εισαγωγή στην γνωστική ανάπτυξη Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Ορισμός της σκέψης των παιδιών

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Τι είναι μάθηση; Συμπεριφορισμός: Aλλαγή συμπεριφοράς Γνωστική ψυχολογία: Aλλαγή νοητικών δομών Κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 5: Η Kοινωνικοπολιτισμική Θεωρία του Lev Vygotsky

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 5: Η Kοινωνικοπολιτισμική Θεωρία του Lev Vygotsky Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 5: Η Kοινωνικοπολιτισμική Θεωρία του Lev Vygotsky Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Η ΓΛΩΣΣΑ! Η γλώσσα είναι το μέσο με το οποίο σκεφτόμαστε και επικοινωνούμε με τους άλλους, αλλά και ένα μέσο με το οποίο δημιουργούμε

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης)

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Μιχάλης Σκουµιός Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Παρατήρηση ιδασκαλίας και Μοντέλο Συγγραφής Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚO ΣYΣΤΗΜΑ. Αθανασιάδης Στάθης φυσικοθεραπευτής NDT

ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚO ΣYΣΤΗΜΑ. Αθανασιάδης Στάθης φυσικοθεραπευτής NDT ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚO ΣYΣΤΗΜΑ Αθανασιάδης Στάθης φυσικοθεραπευτής NDT ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜOΣ ΤΗΣ ΟΡΑΣΗΣ «κοιτάζουμε με τα μάτια αλλά βλέπουμε με τον εγκέφαλο» 90% των πληροφοριών που φθάνουν στον εγκέφαλο περνούν μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών 3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται τα συνοπτικά περιγράμματα των μαθημάτων που διδάσκονται στο Πρόγραμμα Σπουδών, είτε αυτά προσφέρονται από το τμήμα που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Θεωρίες μάθησης για τις ΤΠΕ Συμπεριφορισμός (behaviorism) Γνωστικές Γνωστικής Ψυχολογίας (cognitive psychology) Εποικοδομητισμός (constructivism)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 9: Θεωρίες Εννοιολογικής Ανάπτυξης

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 9: Θεωρίες Εννοιολογικής Ανάπτυξης Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 9: Θεωρίες Εννοιολογικής Ανάπτυξης Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Εισαγωγή στον τρόπο με τον

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να συζητήσουν και να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Υπεύθυνος καθηγητής Χαράλαμπος Λεμονίδης Μέντορας Γεώργιος Γεωργιόπουλος ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ Θέμα Διδασκαλίας Πρόσθεση

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες για την Ανάπτυξη

Θεωρίες για την Ανάπτυξη Θεωρίες για την Ανάπτυξη Πολιτισμική προσέγγιση (Vygotsky) Βιο-οικολογική προσέγγιση Bronfenbrenner ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Ι 2015-16 Καλλιρρόη Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Vygotsky, L.S. (1978/1997)

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών. Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε.

Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών. Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε. Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε. Στάσεις απέναντι στα Μαθηματικά Τι σημαίνουν τα μαθηματικά για εσάς; Τι σημαίνει «κάνω μαθηματικά»;

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ (10.11.2010) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς Κεφάλαιο 3: Κυκλοφορούμε με ασφάλεια) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία θεμάτων Φυσικών Επιστημών

Διδασκαλία θεμάτων Φυσικών Επιστημών Διδασκαλία θεμάτων Φυσικών Επιστημών Στους ειδικούς σκοπούς του μαθήματος αναφέρεται ότι θα πρέπει : «.οι μαθητές να είναι ικανοί, όχι μόνο να παρατηρούν τα φυσικά και χημικά φαινόμενα. και να καταγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Διαφοροποιημένη Παιδαγωγική Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος. Τμήμα: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας

Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος. Τμήμα: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Τίτλος Μαθήματος: ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Ι Ενότητα: Η ΘΕΩΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΤΟΥ L. S. Vygotsky Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος Τμήμα: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Τι είναι Μαθηματικά; Ποια είναι η αξία τους καθημερινή ζωή ανάπτυξη λογικής σκέψης αισθητική αξία και διανοητική απόλαυση ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Τροχιές μάθησης. learning trajectories. Διδάσκων: Κωνσταντίνος Π. Χρήστου. Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών. επ. Κωνσταντίνος Π.

Τροχιές μάθησης. learning trajectories. Διδάσκων: Κωνσταντίνος Π. Χρήστου. Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών. επ. Κωνσταντίνος Π. Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Τροχιές μάθησης learning trajectories Διδάσκων: Κωνσταντίνος Π. Χρήστου επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου τι είναι η τροχιά μάθησης Η μάθηση των μαθηματικών ακολουθεί μία τροχιά

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Διαδικασία η γνώση ως ανάπτυξη υψηλών νοητικών λειτουργιών (

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Εισηγήσεων

Περίγραμμα Εισηγήσεων Περίγραμμα Εισηγήσεων Τίτλος Μαθήματος: Αναπτυξιακή ψυχολογία Κωδικός Μαθήματος: 724 Διάλεξη 1 Εισαγωγή στην αναπτυξιακή ψυχολογία πρέπει να γνωρίζουν: τους στόχους και το αντικείμενο της Εξελικτικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι τεχνικές διαμορφωτικής αξιολόγησης του μαθητή ως εργαλεία παρακολούθησης των μαθησιακών αποτελεσμάτων

Οι τεχνικές διαμορφωτικής αξιολόγησης του μαθητή ως εργαλεία παρακολούθησης των μαθησιακών αποτελεσμάτων Οι τεχνικές διαμορφωτικής αξιολόγησης του μαθητή ως εργαλεία παρακολούθησης των μαθησιακών αποτελεσμάτων Συνέδριο Χριστίνα Σταύρου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου stavrou.chr@cyearn.pi.ac.cy 1 Σκοπός του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Οι μαθηματικές έννοιες και γενικότερα οι μαθηματικές διαδικασίες είναι αφηρημένες και, αρκετές φορές, ιδιαίτερα πολύπλοκες. Η κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η ανάδυση της ανάγνωσης και της γραφής: έννοια και σύγχρονες απόψεις Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήμιο Κρήτης Αναγνωστική ετοιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ

«ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ «ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Διδάσκουσες:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΜΑΣ: Στο Γυμνάσιο γίνεται η πρώτη και καθοριστικής σημασίας επαφή των μαθητών με τα Αρχαία Ελληνικά Στο Γυμνάσιο πρέπει να καταφέρουμε να

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο:

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο: Περίληψη Προτείνεται ένα διδακτικό σενάριο για το μάθημα των Κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στη Γ Γυμνασίου με τη χρήση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, συγκεκριμένα με το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης Βασικές παραδοχές : Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Αυτοί που δεν καταλαβαίνουν είναι ανίκανοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Σελ.1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ Νοημοσύνης και Λογικής. Λογική είναι οι γνώσεις και οι εμπειρίες από το παρελθόν. Η Λογική έχει σχέση με το μέρος εκείνο της

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Διδακτικές τεχνικές/ μέθοδοι Εκπαίδευση για το Περιβάλλον & την Αειφορία Μεθοδολογικές προσεγγίσεις προσανατολισμένη στη ΔΡΑΣΗ με κεντρικό άξονα την ΟΛΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΒΟΛΕΪ Η μάθηση μιας κίνησης είναι το σύνολο των εσωτερικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Βασίλης Καραγιάννης Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε στα τμήματα Β2 και Γ2 του 41 ου Γυμνασίου Αθήνας και διήρκησε τρεις διδακτικές ώρες για κάθε τμήμα. Αρχικά οι μαθητές συνέλλεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικά. Ενότητα A: Διασάφηση βασικών παιδαγωγικών εννοιών. Ζαχαρούλα Σμυρναίου Σχολή Φιλοσοφίας Τμήμα Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας

Παιδαγωγικά. Ενότητα A: Διασάφηση βασικών παιδαγωγικών εννοιών. Ζαχαρούλα Σμυρναίου Σχολή Φιλοσοφίας Τμήμα Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Παιδαγωγικά Ενότητα A: Διασάφηση βασικών παιδαγωγικών εννοιών Ζαχαρούλα Σμυρναίου Σχολή Φιλοσοφίας Τμήμα Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Σκοποί ενότητας Εννοιολογική προσέγγιση των βασικών εννοιών της Παιδαγωγικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ. Και οι απαντήσεις τους

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ. Και οι απαντήσεις τους ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Και οι απαντήσεις τους Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο «παλιό» και στο «σύγχρονο» μάθημα των Μαθηματικών; Στο μάθημα παλαιού τύπου η γνώση παρουσιάζεται στο μαθητή από τον διδάσκοντα

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Γιάννης Ιωάννου Β.Δ. MSc, MA 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Φιλοσοφία & Γνωστική Ψυχολογία Το Μεταμοντέρνο κίνημα Αποδοχή της διαφορετικότητας Αντίσταση στις συγκεντρωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων Εταιρεία Σχολικής και Οικογενειακής Συμβουλευτικής και Έρευνας (ΕΣΟΣΕ) Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας (ΚΕΕΣΧΟΨΥ) Πανεπιστήμιο Αθηνών «Ε.Μ.Ε.Ι.Σ.: Πρόγραμμα εξειδικευμένης κατάρτισης εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Χειμερινό εξάμηνο 2008-09 Διδακτική του Μαθήματος Μελέτη Περιβάλλοντος # 1η Συνάντηση # Διδάσκων: Γεώργιος Μαλανδράκης, Διδάσκων

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Οι κλασματικές μονάδες και οι απλοί κλασματικοί αριθμοί ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ιδακτικό Μοντέλο Περιεχόµενα ρ. Κωνσταντίνα Βασιλοπούλου Εποικοδοµισµός E-learning - Ορισµός Ανάλυση Αναγκών Μαθητή

ιδακτικό Μοντέλο Περιεχόµενα ρ. Κωνσταντίνα Βασιλοπούλου Εποικοδοµισµός E-learning - Ορισµός Ανάλυση Αναγκών Μαθητή ιδακτικό Μοντέλο ρ. Κωνσταντίνα Βασιλοπούλου Περιεχόµενα Εποικοδοµισµός E-learning - Ορισµός ιδακτικό Μοντέλο Ανάλυση Αναγκών Μαθητή Εποικοδοµισµός Construct ή construction: Κατασκεύασµα ή

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 5.4.1. Αποτελέσματα από το πρόγραμμα εξ αποστάσεως επιμόρφωσης δασκάλων και πειραματικής εφαρμογής των νοερών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ-Β ΦΑΣΗ ΘΕΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΡΙΘΜΩΝ-19 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: 2 ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 5: Θεωρίες ψυχολογικής ανάπτυξης Gardner και προσχολική αγωγή Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Ψυχολογία: Κοινωνικο-γνωστική ανάπτυξη

Εξελικτική Ψυχολογία: Κοινωνικο-γνωστική ανάπτυξη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εξελικτική Ψυχολογία: Κοινωνικο-γνωστική ανάπτυξη Ενότητα 2 Θεωρία του L. Vygotsky: Βασικές Αρχές και Κριτική Θεώρηση Ελευθερία Ν. Γωνίδα

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Ψυχολογία

Εξελικτική Ψυχολογία Εξελικτική Ψυχολογία Ενότητα 6: Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά της προσχολικής ηλικίας Ι Ασημίνα Ράλλη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Προσχολική ηλικία Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να προσδιοριστούν

Διαβάστε περισσότερα

Ικανότητες. Μηδέν είναι μήτε τέχνην άνευ μελέτης μήτε μελέτην άνευ τέχνης ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ

Ικανότητες. Μηδέν είναι μήτε τέχνην άνευ μελέτης μήτε μελέτην άνευ τέχνης ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Ικανότητες Υπολογιστική ικανότητα Μαθηματική ικανότητα Μηχανική ικανότητα Ικανότητα αντίληψης χώρου Γλωσσική ικανότητα Ικανότητα για δουλειές γραφείου Επιδεξιότητα Εικαστική ικανότητα Επαγγελματικές κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό πολυμεσικό σύστημα διδασκαλίας των μαθηματικών (Εφαρμογή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση)

Εκπαιδευτικό πολυμεσικό σύστημα διδασκαλίας των μαθηματικών (Εφαρμογή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση) Εκπαιδευτικό πολυμεσικό σύστημα διδασκαλίας των μαθηματικών (Εφαρμογή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση) Γ. Γρηγορίου, Γ. Πλευρίτης Περίληψη Η έρευνα μας βρίσκεται στα πρώτα στάδια ανάπτυξης της. Αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο:

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: 2231081842 Χώρος υλοποίησης: ΕΚΦΕ Φωκίδας Υπεύθυνος: Μπεμπή Ευαγγελία Τηλέφωνο επικοινωνίας:

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Διαθεματικότητα -Ιδανικό της ολιστικής γνώσης -Διασυνδέσεις με νόημα μεταξύ γνωστικών περιοχών -Μελέτη σύνθετων ερωτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η έννοια της ανακύκλωσης» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικογνωστικές θεωρίες μάθησης. Διδάσκουσα Φ. Αντωνίου

Κοινωνικογνωστικές θεωρίες μάθησης. Διδάσκουσα Φ. Αντωνίου Κοινωνικογνωστικές θεωρίες μάθησης Διδάσκουσα Φ. Αντωνίου Περίγραμμα Νοοκατασκευαστική θεώρηση της μάθησης Ιστορικό υπόβαθρο Top-down * bottom up Ομαδοσυνεργατική μάθηση Νοοκατασκευαστικές μέθοδοι στην

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Πέρα όµως από την Γνωσιακή/Εννοιολογική ανάλυση της δοµής και του περιεχοµένου των σχολικών εγχειριδίων των Μαθηµατικών του Δηµοτικού ως προς τις έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Προσομοίωσης

Εφαρμογές Προσομοίωσης Εφαρμογές Προσομοίωσης H προσομοίωση (simulation) ως τεχνική μίμησης της συμπεριφοράς ενός συστήματος από ένα άλλο σύστημα, καταλαμβάνει περίοπτη θέση στα πλαίσια των εκπαιδευτικών εφαρμογών των ΤΠΕ. Μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική οργάνωση και διαχείριση του μαθηματικού περιεχομένου και της διαπραγμάτευσης των δραστηριοτήτων στην τάξη

Διδακτική οργάνωση και διαχείριση του μαθηματικού περιεχομένου και της διαπραγμάτευσης των δραστηριοτήτων στην τάξη Διδακτική οργάνωση και διαχείριση του μαθηματικού περιεχομένου και της διαπραγμάτευσης των δραστηριοτήτων στην τάξη Φαινόμενα Εμπειρίες φαινομένων Οργάνωση φαινομένων Νοούμενα (πρώτες μαθηματικές έννοιες

Διαβάστε περισσότερα