ΔΙΓΛΩΣΣΗ ΕΛΛΗΝΟ-ΑΓΓΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΒILINGUAL GREEK - ENGLISH EDITION

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΙΓΛΩΣΣΗ ΕΛΛΗΝΟ-ΑΓΓΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΒILINGUAL GREEK - ENGLISH EDITION"

Transcript

1 ΔΙΓΛΩΣΣΗ ΕΛΛΗΝΟ-ΑΓΓΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΤΟΜΟΣ 12, ΤΕΥΧΟΣ 1, AΠΡΙΛΟΣ 2011 EΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΕ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΦΕΚ 24/12/Β/ ΒILINGUAL GREEK - ENGLISH EDITION Hellenic Archives of Oral & Maxillofacial Surgery OFFICIAL PUBLICATION OF THE HELLENIC ASSOCIATION FOR ORAL AND MAXILLOFACIAL SURGERY Vol 12, No 1, April 2011 ISSN X

2 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ online ΔΙΓΛΩΣΣΗ ΕΛΛΗΝΟ-ΑΓΓΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΕ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΦΕΚ 2412/Β/ Τόμος 12, Τεύχος 1, Aπρίλιος 2011 ISSN X Τετραμηνιαίο Επιστημονικό Περιοδικό Διευθυντής Σύνταξης Γεώργιος Χ. Πάνος Σόλωνος 66, Αθήνα Τηλ., Fax: Αναπληρωτές Διευθυντές Σύνταξης Ν. Θεολόγη-Λυγιδάκη, Π. Κανάκης Βοηθοί Σύνταξης Γρ. Βενέτης, Α. Μυλωνάς Eπίτιμη Διεθνής Συμβουλευτική Επιτροπή Julio Acero, Spain, George Dimitroulis, Australia, Takashi Fujibayashi, Japan, Orhan Guven, Turkey, John Helfrick, USA, Henri Tuau, Great Britain Συμβουλευτική Επιτροπή Ακτινολογία Ν. Παρίσης, Ε. Στεφάνου, Κ. Τσιχλάκης Εμφυτευματολογία - Προπροσθετική Χειρουργική Π. Αναστασιάδης, Λ. Ζουλούμης, I. Tηλαβερίδης Επανορθωτική Χειρουργική Ν. Παπαδογεωργάκης, Θ. Ράπης, Β. Θωμαΐδης, Π. Χατζημανώλης Έρευνα, Βιοϋλικά, Νέες Τεχνολογίες Ι. Δημητρακόπουλος, Γ. Ηλιάδης, Σ. Τσόδουλος Λοιμώξεις Χρ. Δενδρινός, Γ. Γιαμαρέλος, Α. Πατρικίου Ογκολογία Κ. Αντωνιάδης, Κ. Βαχτσεβάνος, Σ. Γαβριήλ, Ν. Λαζαρίδης, Α. Ραπίδης Οδοντοφατνιακή Χειρουργική Σ. Ιορδανίδης, Κ. Μάρτη, Π. Χριστόπουλος Ορθογναθική Χειρουργική & Αισθητική Χειρουργική Προσώπου Κ. Αλεξανδρίδης, Ε. Βαϊρακτάρης, Ν. Κατσικέρης, Ε. Καραμπούτα, Θ. Σεμερτζίδης Παθολογία Στόματος Δ. Αντωνιάδης, Α. Επιβατιανός, Α. Κολοκοτρώνης, Α. Σκλαβούνου Στοματική & Γναθοπροσωπική Χειρουργική στα Παιδιά Σ. Δαλαμπίρας, Ι. Ιατρού, Ε. Στυλογιάννη, Φ. Τζέρμπος Τραυματιολογία Ε. Ελευθεριάδης, Μ. Μεζίτης, Γ. Ράλλης Περιεχόμενα Ανοσοϊστοχημική μελέτη της έκφρασης του αυξητικού παράγοντα μετασχηματισμού (TGF-β1) σε κακοήθεις όγκους των σιαλογόνων αδένων Διονύσιος Φωτόπουλος, Νικόλαος Παπαδογεωργάκης, Ιωάννης Ιατρού, Σοφία Τσελένη, Αλεξάνδρα Σκλαβούνου, Κωνσταντίνος Αλεξανδρίδης Kαρκίνωμα από πλακώδες επιθήλιο της συγχειλίας. Αναδρομική μελέτη Άρης Ντομουχτσής, Νικόλαος Κεχαγιάς, Κυριακή Κιτικίδου, Ελένη Μπουρλίδου, Κωνσταντίνος Κοντός, Χρυσούλα Τσομπανίδου, Χρυσούλα Ηλιοπούλου, Ελένη Παπαδοπούλου, Κωνσταντίνος Βαχτσεβάνος, Κωνσταντίνος Αντωνιάδης Βλεννοεπιδερμοειδές καρκίνωμα υπερώας σε παιδιατρικό ασθενή. Παρουσίαση περίπτωσης Νικόλαος Παπαδογεωργάκης, Νικόλαος Νικητάκης, Διονύσιος Φωτόπουλος, Αλεξάνδρα Σκλαβούνου, Κωσταντίνος Αλεξανδρίδης Εμφυτευματική ακρορριζική βλάβη. Παρουσίαση περίπτωσης Γρηγόρης Βενέτης, Φώτης ΙορδανΙδης, Παρασκευή Γιοβάνη, Λάμπρος Ζουλούμης Προσθετική αντιμετώπιση μετά από εκτομή της κάτω γνάθου, χωρίς χειρουργική αποκατάσταση της οστικής συνέχειας Παρουσίαση περίπτωσης Γρηγόρης Πολυζώης, Μαίρη Φράγκου, Θεόδωρος Στεφανιώτης Επιλογές από την βιβλιογραφία Βιβλιοκριτική Ανακοινώσεις Oδηγίες για τους συγγραφείς Ιδιοκτησία Ελληνική Εταιρεία Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής Λεωφ. Λαυρίου 65, Τ.Κ Παιανία, Αττική. Διεύθυνση διαδικτύου: Εκδότης Oδοντιατρικό Βήμα ΜΕΠΕ Υπεύθυνος Τυπογραφείου Φερέτος Τηλ.: Eτήσια συνδρομή Εσωτερικού: 50 Εξωτερικού: 70 Φοιτητές: 35 Τιμή τεύχους: 30 Έδρα έκδοσης: Σκουφά 64, Αθήνα Τηλ.: , Fax: Tυπώνεται σε χαρτί φιλικό προς το περιβάλλον

3 HELLENIC ARCHIVES οf Oral & Maxillofacial Surgery OFFICIAL PUBLICATION OF THE HELLENIC ASSOCIATION FOR ORAL AND MAXILLOFACIAL SURGERY online ΒILINGUAL GREEK-ENGLISH EDITION Vol 12, No 1, April 2011 ISSN X Triannual Scientific Journal Editor - in - Chief George Ch. Panos 66 Solonos Str, Athens, Greece Tel, Fax: Associate Editors P. Kanakis, N. Theologie-Lygidakis Assistant Editors Gr. Venetis, A. Mylonas Honorary Ιnternational Advisory Board Julio Acero, Spain, George Dimitroulis, Australia, Takashi Fujibayashi, Japan, Orhan Guven, Turkey, John Helfrick, USA, Henri Tuau, Great Britain Advisory Board Dentoalveolar Surgery P. Christopoulos, S. Iordanidis, K. Marti Implantology P. Anastasiadis, I. Tilaveridis, L. Zouloumis Infections G. Giamarelos, C. Dendrinos, A. Patrikiou Oral and Maxillofacial Surgery in Children S. Dalabiras, I. Iatrou, E. Stylogianni, F. Tzerbos Oral Pathology D. Antoniadis, A. Epivatianos, A. Kolokotronis, A. Sklavounou Oncology Κ. Αntoniadis, S. Gabriel, N. Lazaridis, A. Rapidis, K. Vachtsevanos Orthognathic and Facial Aesthetic Surgery C. Alexandridis, N. Katsikeris, I. Karabouta, T. Semerzidis, E. Vairactaris Radiology N. Parisis, E. Stefanou, K. Tsiklakis Reconstructive Surgery P. Hatzimanolis, N. Papadogeorgakis, Th. Rapis, V. Thomaidis Research, Biomaterials, New Technology I. Dimitrakopoulos, G. Eliades, S. Tsodoulos Traumatology E. Eleftheriadis, M. Mezitis, G. Rallis Contents Immunohistochemical evaluation of transforming growth factor (TGF-b1) in malignant salivary gland tumours Dionisios Fotopoulos, Nikolaos Papadogeorgakis, Ioannis Iatrou, Sofia Tseleni, Alexandra Sklavounou, Constantinos Alexandridis Squamous cell carcinoma of the lip commissure. A 10-year retrospective study ( ) Aris Ntomouchtsis, Nikolaos Kechagias, Kiriaki Kitikidou, Eleni Bourlidou, Konstantinos Kontos, Chrisoula Tsompanidou, Chrisoula Iliopoulou, Eleni Papadopoulou, Konstantinos Vahtsevanos, Konstantinos Antoniades Paediatric mucoepidermoid carcinoma of the palate. Case report Nikolaos Papadogeorgakis, Nikolaos Nikitakis, Dionisios Fotopoulos, Alexandra Sklavounou, Constantinos Alexandridis Implant periapical lesion. Case report Gregory Venetis, Fotis Iordanidis, Paraskevi Giovani, Lampros Zouloumis Prosthetic rehabilitation in a case of mandibulectomy with discontinuity defect. Case report Grigoris Polyzois, Mary Frangou, Theodoros Stefaniotis Literature selection Book review Announcements Guide for Authors Owner Hellenic Association for Oral and Maχillofacial Surgery 65 Lavriou Avenue, Paiania, Attiki , Greece Website: Publisher Οdontiatriko Vima MEPE Printing Feretos Τel Annual Subscription Rates Annual fee (domestic): 50 Annual fee (international): 70 Students: 35 Single Cory: 30 Publishing Office: 64 Skoufa str., Athens Greece Tel: Fax: Printed on acid free paper

4 Αρχεία Ελληνικής Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής (2011) 1, 1-14 Hellenic Archives of Oral & Maxillofacial Surgery (2011) 1, Ανοσοϊστοχημική μελέτη της έκφρασης του αυξητικού παράγοντα μετασχηματισμού (TGF-β1) σε κακοήθεις όγκους των σιαλογόνων αδένων Διονύσιος ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ 1, Νικόλαος ΠΑΠΑΔΟΓΕΩΡΓΑΚΗΣ 2, Ιωάννης ΙΑΤΡΟΥ 2, Σοφία ΤΣΕΛΕΝΗ 3, Αλεξάνδρα ΣΚΛΑΒΟΥΝΟΥ 4, Κωσταντίνος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 5 Κλινική Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής, Οδοντιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών (Διευθυντής: Καθηγητής Κ. Αλεξανδρίδης) Εργαστήριο Στοματολογίας, Οδοντιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών (Διευθύντρια: Καθηγήτρια Α. Σκλαβούνου) Immunohistochemical evaluation of transforming growth factor (TGF-b1) in malignant salivary gland tumours Dionisios FOTOPOULOS, Nikolaos PAPADOGEORGAKIS, Ioannis IATROU, Sofia TSELENI, Alexandra SKLAVOUNOU, Constantinos ALEXANDRIDIS Oral & Maxillofacial Surgery Clinic, School of Dentistry, University of Athens (Head: Professor C. Αlexandridis) Oral Pathology Laboratory, School of Dentistry, University of Athens (Head: Professor A. Sklavounou) Eρευνητική εργασία Research paper 1 ΣΓΠΧ, MSc 2 Αναπλ. Καθηγητής ΣΓΠΧ, ΕΚΠΑ 3 Αναπλ. Καθηγήτρια Παθολογοανατομίας ΕΚΠΑ 4 Καθηγήτρια Στοματολογίας, ΕΚΠΑ 5 Καθηγητής ΣΓΠΧ, ΕΚΠΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Η ανάπτυξη ενός κακοήθους όγκου χα - ρακτηρίζεται από αλληλεπιδράσεις μεταξύ καρκινικών κυττάρων και υποστρώματος μέσω πρωτεϊνών της κυτταρικής μεμβράνης και της έκκρισης κυτταροκινών. Έχει αποδειχθεί ότι αυξημένα επίπεδα του αυξητικού παράγοντα μετασχηματισμού (TGF-β1) σε επιθετικά καρκινώματα μαστού, προστάτου κ.α. προάγουν την καρκινογένεση. Σκοπός: Ο σκοπός της παρούσας έ - ρευνας είναι η διερεύνηση της έκφρασης του TGF-β1 σε κακοήθεις όγκους των σιαλογόνων αδένων και η συσχέτιση με κλινικές παραμέτρους. Υλικό-μέθοδος: Το υλικό της μελέτης αποτελείται από δείγματα καρκινικών ιστών ασθενών με κακοήθη όγκο των σιαλογόνων αδένων. Η μελέτη αφορά την 12ετία Αξιολογήθηκαν 54 περιπτώσεις: 29 άν δρες και 25 γυναίκες ηλικίας ετών. Αποτελέσματα: Παρατηρήθηκε ασθενής έκφραση του TGF-β1, εντοπισμένη σε νεοπλασματικά κύτταρα καθώς και στο υπόστρωμα και θετική συσχέτισή της με τη σταδιοποίηση των όγκων. Συμπεράσματα: Η έκφραση του αυξητικού παράγοντα μετασχηματισμού (TGF-β1) που παρατηρήθηκε ίσως αποτελεί ένα σημαντικό στοιχείο του ρόλου του ως πι - θανού προγνωστικού δείκτη. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: Αυξητικός παράγοντας μετασχηματισμού, αλληλεπιδράσεις επιθηλίου μεσεγχύματος, κα - κοήθεις όγκοι σιαλογόνων αδένων. SUMMARY: The development of malignant tumours is defined by interactions between tumour cells and the stroma through cell membrane proteins and the re - lease of cytokines. Ιt has been indicated that high concentrations of transforming growth factor (TGF-b1) in aggressive tu mours of the breast, prostate etc. can promote carcinogenesis. Aim: The aim of this study is to examine TGF-b1 expression in malignant salivary gland tumours and correlate it with clinical parameters. Material and methods: 54 specimens of malignant salivary gland tumours obtained between 1996 and 2008 (12 years) were the material of the study. 54 cases were evaluated 29 male and 25 female, years of age. Results: TGF-b1 expression was weak and focal, located in neoplastic cells, as well as in the stroma. A positive correlation to tumour staging was also detected. Conclusions: TGF-b1 expression in malignant salivary gland tumours and its positive correlation with tumour staging provide a useful basis for the further investigation of its potential role as a prognostic index. KEY WORDS: Transforming Growth Factor (TGF-b1), epithelial-mesenchymal transitions, malignant salivary gland tumours. Παρελήφθη: 2/08/ Έγινε δεκτή: 18/01/2011 Paper received: 2/08/ Accepted: 18/01/2011 Τόμος 12, Νο 1, 2011/Vol 12, No 1, 2011

5 2 Φωτόπουλος Δ. και συν./fotopoulos D. et al. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ανάπτυξη ενός κακοήθους όγκου χαρακτηρίζεται κυρίως από την ανεξέλεγκτη αναδιαμόρφωση των ιστών, μια διαδικασία με την οποία παρατηρείται αντικατάσταση του φυσιολογικού από παθολογικό ιστό (Zigrino και συν. 2004, Matsumoto και συν. 2006). Τα καρκινικά κύτταρα αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον μέσω των πρωτεϊνών της κυτταρικής μεμβράνης και διαμεσολαβητών όπως ο αγγειακός ενδοθηλιακός αυξητικός παράγοντας, ο αιμοπεταλιακός αυξητικός παράγοντας, ο αυξητικός παράγοντας μετασχηματισμού TGF κ.α. Οι παράγοντες αυτοί έχει αποδειχθεί ότι τροποποιούν τη δράση των ινοβλαστών αλλά και των φλεγμονωδών κυττάρων, προάγοντας την μετανάστευση, τον πολλαπλασιασμό τους και την παραγωγή αντίστοιχων κυτταροκινών και πρωτεασών από αυτά (Pollard, 2001, Αritzia και συν. 2003, Zigrino και συν. 2004, Matsumoto και συν. 2006). Σε όλες τις παραπάνω διεργασίες σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και οι αυξητικοί παράγοντες μετασχηματισμού (TGF-βs) με αποτέλεσμα να προάγουν την ογκο γένεση. Σε υποστήριξη των υποθέσεων αυτών έρχονται παρατηρήσεις αυξημένων επιπέδων της οικογένειας του αυξητικού παράγοντα μετασχηματισμού σε επιθετικά καρκινώματα μαστού, στομάχου, ενδομητρίου, καρκίνων του εγκεφάλου, γλοιωμάτων και μελανωμάτων, που υποδηλώνουν ότι τα αυξημένα επίπεδα των TGF-βs προάγουν την καρκινογένεση (Walker και Dearing, 1992, Gorsch και συν. 1992, Dumont, 2000). Η οικογένεια των αυξητικών παραγόντων μετασχηματισμού (Transforming Growth Factors-βs, TGFβs) περιλαμβάνει 33 μέλη στον άνθρωπο μεταξύ των οποίων τα τρία ισομερή TGF-β1, TGF-β2 και TGF-β3, ακτιβίνες, μορφογενετικές πρωτεΐνες οστού (BMPs), αυξητικούς παράγοντες διαφοροποίησης (growth/ differentiation factors, GDFs) και αντί μουλεριανή ορμόνη (anti- Mullerian hormone, ΑΜΗ) (Kusafuka και συν. 2000, Heldin και συν. 2009). Οι τρεις μορφές του αυξητικού παράγοντα μετασχηματισμού TGF-β1, TGF-β2, TGF-β3 κωδικοποιούνται από διαφορετικά γονίδια και παρουσιάζουν υψηλή ομολογία στην αλληλουχία των αμινοξέων τους. Τα μέλη της TGF οικογένειας ασκούν την επίδρασή τους στα κύτταρα μέσω του σχηματισμού ετεροτετραμερών συμπλεγμάτων με συγκεκριμένους υποδοχείς (υποδοχέας τύπου Ι και τύπου ΙΙ) που βρίσκονται στην επιφάνεια της κυτταρικής μεμβράνης. Στα τετραμερή συμπλέγματα υποδοχέων ο τύπος ΙΙ φωσφορυλιώνει τον υποδοχέα τύπου Ι και έτσι ενεργοποιούνται οι πρωτεΐνες Smad που αποτελούν και τους βασικούς πρωταγωνιστές του μονοπατιού δράσης της οικογένειας των TGF-β (Heldin και συν. 1997, Miyazawa και συν. 2002). Tα σηματοδοτικά μονοπάτια δράσης των TGF-βs INTRODUCTION The development of a malignant tumour is mainly characterised by the uncontrolled remodelling of tissues, a process through which normal tissue is replaced by pathologic tissue (Zigrino et al. 2004, Matsumoto et al. 2006). Cancer cells interact with the environment through cell membrane proteins and mediators such as the vascular endothelial growth factor, the platelet hemopetalic growth factor, the transforming growth factor (TGF) etc. It has been proved that these factors alter the activity of inoblasts as well as of inflammatory cells, promoting their proliferation and the production of the respective cytokines and proteases from them (Pollard, 2001, Αritzia et al. 2003, Zigrino et al. 2004, Matsu - moto et al. 2006). In all these processes, transforming growth factors (TGF-bs) also play an important role, promoting oncogenesis. These assumptions are supported by the detection of increased levels of TGF-bs family members in aggressive carcinomas of the breast, stomach, endometrium/uterus, as well as in brain cancers, gliomas and melanomas, which indicate that high concentrations of TGF-βs promote carcinogenesis (Walker and Dearing, 1992, Gorsch et al. 1992, Dumont, 2000). The Transforming Growth Factors-βs family (TGFbs family) comprises 33 members in humans, including the three isomers TGF-b1, TGF-b2 και TGF-b3, activins, bone morphogenetic proteins (BMPs), growth differentiation factors (GDFs) and anti-mullerian hormone (ΑΜΗ) (Kusafuka et al. 2000, Heldin et al. 2009). The three forms of transforming growth factor, TGFb1, TGF-b2, TGF-b3, are codified by different genes and display high homology in the sequence of their aminoacids. TGF family members affect cells by forming heterotetrameric complexes with specific receptors (type I and II receptors) located on the surface of the cell membrane. In tetrameric receptor complexes, type II phosphorylates type I receptor, thus activating Smad proteins, which play a central role in the TGF-b signalling pathway (Heldin et al. 1997, Miyazawa et al. 2002). TGF-bs signalling pathways interact with other pathways (crosstalk). These interactions further promote the influence of TGF-bs on cells. Thus, besides the important role of Smads proteins, there are also proteins such as Rho, p53mapk (p53 mitogen activated protein kinase) Erk (extracellular signal regulated kinase), JNK(c-jun-NH2-kinase), PI-3K (phosphatidylinositol-3-kinase), which affect, through TGFbs, the regulation of transcription, the changes in cell forms, the loss of cell cohesion and the mobility of cells (Derynck και συν. 2001, Bakin και συν. 2002, Grady 2005, Moustakas και συν. 2005). Αρχεία Ελληνικής Στοματικής & Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής/ Hellenic Archives of Oral and Maxillofacial Surgery

6 TGF-β1/TGF-b1 3 αλληλεπιδρούν και με άλλα μονοπάτια (crosstalk). Οι αλληλεπιδράσεις αυτές διευκολύνουν ακόμη περισσότερο την επίδραση των TGF-βs στα κύτταρα. Έτσι εκτός του σημαντικού ρόλου των Smads πρωτεϊνών υπάρχουν πρωτεΐνες όπως οι Rho, p53mapk (p53 mitogen activated protein kinase, Erk (extracellular signal regulated kinase), JNK (c-jun-nh2-kinase), PI-3K (phosphatidylinositol-3-kinase), οι οποίες μέσω των TGFβs παίζουν ρόλο στη ρύθμιση της μεταγραφής, στις αλλαγές του σχήματος των κυττάρων, στην απώλεια της κυτταρικής συνοχής και στην κινητικότητα (Derynck και συν. 2001, Bakin και συν. 2002, Grady 2005, Moustakas και συν. 2005). Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση πιθανής έκφρασης του αυξητικού παράγοντα μετασχηματισμού (TGF-β1) σε κακοήθεις όγκους των σιαλογόνων αδένων καθώς επίσης και πιθανή συσχέτιση της έκφρασης αυτής με τον ιστολογικό τύπο του καρκινώματος και με κλινικές παραμέτρους όπως η ηλικία, το φύλο, η εντόπιση αλλά και το κλινικό στάδιο της νόσου (σύστημα ΤΝΜ) όπως προκύπτουν από τις ιστοπαθολογικές εκθέσεις των παρασκευασμάτων. ΥΛΙΚΟ - ΜΕΘΟΔΟΣ Υλικό της μελέτης αποτέλεσε εγκυβωτισμένο βιοπτικό υλικό από 54 ασθενείς με κακοήθη όγκο των σιαλογόνων αδένων κατά τη χρονική περίοδο Τα κλινικά στοιχεία που αφορούσαν στην ηλικία, στο φύλο των ασθενών, στο μέγεθος και στο είδος των όγκων συνελέγησαν από τα παραπεμπτικά των ιστοπαθολογικών εκθέσεων. Από τις 54 περιπτώσεις οι 29 (53,7%) ήταν άνδρες και οι 25 (46,3%) γυναίκες (Πίνακας 1). Η ηλικία των ασθενών κυμαινόταν από 16 έως και 75 έτη με μέσο όρο τα 53,4 έτη. Η ηλικία διαχωρίστηκε σε δεκαετίες με την 2 η -4 η δεκαετία να αντιστοιχεί σε 9 ασθενείς (16.7%), την 5 η σε 9 ασθενείς (16,7%), την 6 η σε 17 (31,5%) και την 7 η και πάνω σε 19 (35,2%) (Πίνακας 2). Από πλευράς εντόπισης των βλαβών 31 (57,4%) παρατηρήθηκαν στην υπερώα, 12 (22,2%) στην παρωτίδα, 3 (5,6%) στον υπογνάθιο αδένα, 1 (1,9%) στον υπογλώσσιο, 3 (5,6%) στο βλεννογόνο της παρειάς, 3 (5,6%) στην οπίσθια μοίρα της γλώσσας και τέλος 1 (1,9%) στο οπισθογόμφιο τρίγωνο (Πίνακας 3). Η σταδιοποίηση των κακοήθων όγκων των μειζόνων σιαλογόνων αδένων βασίστηκε στο σύστημα ΤΝΜ (World Health Organization International Academy of Pathology 2005) που λαμβάνει υπόψιν το μέγεθος του όγκου, την επέκτασή του, τις μεταστάσεις και τη διή - θηση των επιχώριων ή απομακρυσμένων λεμφαδένων. Το σύστημα ΤΝΜ παραμένει παγκοσμίως αποδεκτό αν και δεν περιλαμβάνει παραμέτρους όπως το βάθος διήθησης της πρωτοπαθούς βλάβης, την εξωκαψική The aim of this paper is to investigate the possible expression of transforming growth factor (TGF-b1) in malignant salivary gland tumours, as well as the possible correlation of this expression with the histological type of the carcinoma and with clinical parameters such as the patient s age and gender, the location and the clinical stage of the disease (ΤΝΜ system), as indicated by the pathology reports for the specimen. MARERIAL AND METHODS The material of this study included paraffin embedded bioptic material obtained from 54 patients who presented with malignant salivary gland tumours in the period between 1996 and Clinical data related to age and gender of each patient and the size and type of each tumour were obtained from the histopathology reports. Of these 54 patients, 29 (53.7%) were male and 25 (46.3%) female (Table 1). The age of our patients ranged between 16 and 75 years, with an average of 53.4 years. Their ages were divided into decades, with 9 patients (16.7%) in the 2 nd 4 th decade, 9 patients (16.7%) in the 5 th, 17 patients (31.5%) in the 6 th and 19 (35.2%) in the 7 th or above (Table 2). In terms of lesion location, 31 (57.4%) were found in the palate, 12 (22.2%) in the parotid, 3 (5.6%) in the Πίνακας 1. Ταξινόμηση των κακοήθων όγκων των σιαλογόνων αδένων ανάλογα με το φύλο Table 1. Classification of malignant salivary gland tumours by gender Φύλο/Gender N (%) Άνδρας/Male Γυναίκα/Female Σύνολο/Total Πίνακας 2. Ταξινόμηση των κακοήθων όγκων των σιαλογόνων αδένων ανάλογα με την ηλικία Table 2. Classification of malignant salivary gland tumours by age group Hλικία/Age N (%) Σύνολο/Total Εύρος/Range Μέση Τιμή/Mean value Τόμος 12, Νο 1, 2011/Vol 12, No 1, 2011

7 4 Φωτόπουλος Δ. και συν./fotopoulos D. et al. διήθηση κλπ. Η ταξινόμηση των κακοήθων όγκων των ελασσόνων σιαλογόνων αδένων πραγματοποιείται σύμφωνα με τα κριτήρια που έχουν θεσπιστεί για άλλα καρκινώματα στην ανατομική περιοχή στην οποία αυτοί βρίσκονται π.χ. στοματική κοιλότητα. Οι Spiro και συν. (1991) έχουν εφαρμόσει με επιτυχία τα κριτήρια που ισχύουν για το καρκίνωμα από πλακώδες επιθήλιο της στοματικής κοιλότητας. Με βάση το σύστημα ΤΝΜ, ως στάδιο Ι ταξινομήθηκαν 16 περιστατικά (29,6%), ως στάδιο ΙΙ 16 (29,6%), ως στάδιο ΙΙΙ 13 (24,1%) και τέλος ως στάδιο IVA 9 (16,7%) (Πίνακας 4). Τα 54 ιστολογικά παρασκευάσματα υποβλήθηκαν σε μικροσκοπική μελέτη από δύο ανεξάρτητους παρατηρητές, σε τομές 5μm, χρωσμένες με αιματοξυλίνηηωσίνη. Με τον τρόπο αυτό επιβεβαιώθηκε η αρχική διάγνωση αλλά και ο βαθμός διαφοροποίησης των όγκων. Η διάγνωση καθορίστηκε με βάση την τελευταία ιστολογική ταξινόμηση των όγκων των σιαλογόνων αδένων σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO), την Διεθνή Οργάνωση για την Ερευνα του Καρκίνου (IARC) και την Διεθνή Ακαδημία Παθολογίας (IAP) όπως αυτή παρουσιάστηκε στην διεθνή διάσκεψη για τον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου που πραγματοποιήθηκε στη Λυόν της Γαλλίας τον Ιούλιο του 2003 και δημοσιεύτηκε το 2005 (Barnes και συν. 2005). Σύμφωνα με τα ανωτέρω στην παρούσα μελέτη διακρίθηκαν: 19 αδενοκυστικά καρκινώματα από τα οποία 7 (13,0%) ήταν υψηλής κακοήθειας (high grade) και 12 (22,2%) μέσης κακοήθειας (intermediate grade). Πίνακας 3. Ταξινόμηση των κακοήθων όγκων των σιαλογόνων αδένων ανάλογα με την εντόπιση Table 3. Classification of malignant salivary gland tumours by location Εντόπιση όγκων/tumour location N (%) Υπερώα/ Palate Παρωτίδα/ Parotid gland Υπογνάθιος Αδένας/ Submandibular gland Υπογλώσσιος Αδένας/ Sublingual gland Βλεννογόνος Παρειάς/ Buccal mucosa Οπίσθια Μοίρα Γλώσσας/ Base of the tongue Οπισθογόμφιο Τρίγωνο/ Retromolar triangle Σύνολο/ Total submandibular gland, 1 (1.9%) in the sublingual gland, 3 (5.6%) in the bucal mucosa, 3 (5.6%) in the posterior part of the tongue and, last, 1 (1.9%) in the retromolar triangle (Table 3). The staging of the malignant major salivary gland tumours was based on the TNM system (World Health Organisation International Academy of Pathology 2005), which takes into account the tumour size and extension, as well as the (possible) metastases and infiltration of local or distant lymph nodes. The TNM system is a universally accepted system, although it does not include factors such as the depth of infiltration of the primary lesion, extracapsular infiltration etc. Malignant minor salivary gland tumours are classified according to the criteria that have been set for other carcinomas in the anatomic area where they are located, e.g. the oral cavity. Spiro et al. (1991) have successfully applied the criteria for the squamous epithelium of the oral cavity. According to the TNM system, 16 cases (29.6%) were classified as stage I, 16 (29.6%) as stage II, 13 (24.1%) as stage III and 9 (16.7%) as stage IVA (Table 4). The 54 histologic specimen were studied microscopically by two independent observers, on 5μm sections stained with hematoxylin eosin. This way, the initial diagnosis and the tumour differentiation grade were confirmed. The diagnosis was established on the last histologic classification of salivary gland tumours proposed by the World Health Organisation (WHO), the International Association for Research on Cancer (IARC) and the International Academy of Pathology (IAP), as presented at the international conference on head and neck cancer that was held in Lyon, France, in July 2003 and published in 2005 (Barnes et al. 2005). According to the above-mentioned criteria, in the present study the following were identified: 19 adenoid cystic carcinomas, of which 7 (13.0%) were high grade and 12 (22.2%) intermediate grade. 13 mucoepidermoid carcinomas, of which 2 (3.7%) Πίνακας 4. Ταξινόμηση των κακοήθων όγκων των σιαλογόνων αδένων ανάλογα με το στάδιο (σύστημα ΤΝΜ WHO 2005) Table 4. Classification of malignant salivary gland tumours by stage (TNM system - WHO 2005) Στάδιο/Stage N (%) I II III IVA Σύνολο/Total Αρχεία Ελληνικής Στοματικής & Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής/ Hellenic Archives of Oral and Maxillofacial Surgery

8 TGF-β1/TGF-b βλεννοεπιδερμοειδή καρκινώματα, 2 (3,7%) υψηλής κακοήθειας, 3 (5,6%) διάμεσης κακοήθειας και 8 (14,8%) χαμηλής κακοήθειας (low grade). 5 (9,3%) πολύμορφα χαμηλού βαθμού κακοήθειας αδενοκαρκινώματα 2 (3,7%) αδενοκαρκινώματα μη συγκεκριμένης ταξινόμησης (non otherwise specified NOS) 1 (1,9%) καρκίνωμα των εκφορητικών πόρων των σιαλογόνων αδένων 3 (5,6%) βλεννώδη αδενοκαρκινώματα 1 (1,9%) καρκίνωμα από πλειόμορφο αδένωμα 4 (7,4%) βασσικοκυτταρικά αδενοκαρκινώματα 6 (11,1%) μυοεπιθηλιακά καρκινώματα (Πίνακας 5). Ακολούθησε ανοσοϊστοχημική χρώση σε τομές ιστών των 5μm, η οποία περιελάμβανε αποπαραφίνωση, ενυδάτωση και πρωτεολυτική κατεργασία των τομών. Ακολούθως πραγματοποιήθηκε επώαση με καταλυτικό αντιδραστήριο και με μονοκλωνικό αντίσωμα ποντικού TGF-β1 (sc-52893, Santa Cruz Biotechnology, Inc) σε αραίωση 1:50. Ως θετικοί μάρτυρες χρησιμοποιήθηκαν ιστολογικές τομές από θηλώδη καρκινώματα θυρεοειδούς. Τέλος μετά τη χρήση χρωμογόνου και αντιχρώσης ακολούθησε αφυδάτωση και κάλυψη των τομών. Η αξιολόγηση των ανοσοϊστοχημικών χαρακτηριστικών του υλικού της μελέτης για το αντίσωμα του TGFβ1 έγινε ημιποσοτικά ανεξάρτητα από δύο έμπειρους παθολογοανατόμους. Σε περίπτωση διαφωνίας οι τομές επανεξετάσθηκαν από κοινού. Σε κάθε ιστολογική τομή καθορίστηκαν 4 περιοχές αξιολόγησης (οπτι- were high grade, 3 (5.6%) intermediate grade and 8 (14.8%) low grade. 5 (9.3%) plyomorphic low-grade adenocarcinomas 2 (3.7%) non-otherwise specified adenocarcinomas (NOS) 1 (1.9%) carcinoma of the salivary gland excretion ducts 3 (5.6%) mucous adenocarcnomas 1 (1.9%) carcinoma from pleomorphic adenoma 4 (7.4%) basal cell adenocarcinomas 6 (11.1%) myoepithelial carcinomas (Table 5). Ιmmunohistochemical staining was then carried out on 5μm tissue sections, and included deparafination, rehydration and proteolytic treatment of these sections. Subsequently, they were incubated with mouse monoclonal antibodies using a catalytic reactor TGF-b1 (sc-52893, Santa Cruz Biotechnology, Inc) in a 1:50 dilution. As positive witnesses, histological sections from papillary thyroid carcinomas were used. Finally, the use of chromogen and counterstain was followed by dehydration and covering of the sections. The evaluation of the immunohistochemical features of the study material for the TGF-b1 antibody was carried out by two independent experienced pathologists (semiquantitive analysis). In case of disagreement, the sections were reexamined by both of them. In each histological section, 4 areas of evaluation (optical fields) were specified. This evaluation was carried out across the length of the tissue and involved areas that did not Πίνακας 5. Ιστοπαθολογική ταξινόμηση των κακοήθων όγκων των σιαλογόνων αδένων Table 5. Histopathological classification of malignant salivary glands Ιστοπαθολογική ταξινόμηση/histopathological classification N (%) Αδενοκυστικό καρκίνωμα High grade/high grade adenoid cystic carcinoma Αδενοκυστικό καρκίνωμα Intermediate grade/ Intermediate grade adenoid cystic carcinoma Βλεννοεπιδερμοειδές καρκίνωμα low grade/ Low grade mucoepidermoid carcinoma Βλεννοεπιδερμοειδές καρκίνωμα intermediate grade/ Intermediate grade mucoepidermoid carcinoma Βλεννοεπιδερμοειδές καρκίνωμα high grade/ High grade mucoepidermoid carcinoma Πολύμορφο low grade αδενοκαρκίνωμα/ Pleomorphic low grade adenocarcinoma Αδενοκαρκίνωμα ΝΟS/ΝΟS adenocarcinoma Βλεννώδες Αδενοκαρκίνωμα/Mucous adenocarcinoma Καρκίνωμα εκφορητικών πόρων των σιαλογόνων αδένων/ Salivary duct carcinoma Καρκίνωμα από πολύμορφο αδένωμα/carcinoma ex pleomorphic adenoma Βασικοκυτταρικό αδενοκαρκίνωμα/basal cell adenocarcinoma Μυοεπιθηλιακό καρκίνωμα/myoepithelial carcinoma Σύνολο/Total Τόμος 12, Νο 1, 2011/Vol 12, No 1, 2011

9 6 Φωτόπουλος Δ. και συν./fotopoulos D. et al. κά πεδία). Η αξιολόγηση έγινε σε όλη την έκταση του ιστού και αφορούσε σε περιοχές όπου δεν υπήρχαν ιστοτεχνικά σφάλματα και πληρούσαν τα ιστολογικά κριτήρια των βλαβών. Σε κάθε οπτικό πεδίο εκτιμήθηκαν το ποσοστό των θετικά ανοσοχρωσμένων κυττάρων και η ένταση της ανοσοχρώσης. Η συνολική ανοσοαντίδραση προκύπτει από το μέσο όρο των 4 οπτικών πεδίων της κάθε τομής. Η τιμή ανοσοαντίδρασης απαντά και σε άλλες μελέτες (Allred και συν. 1993, Coppola και συν. 2004, Figueroa και συν. 2009) όπου ελέγχεται η ανοσοϊστοχημική έκφραση βιολογικών μορίων (Πίνακας 6). Στατιστικές μέθοδοι: Για τη συσχέτιση της έκφρασης του αυξητικού παράγοντα μετασχηματισμού με κλινικούς παράγοντες χρησιμοποιήθηκαν πίνακες διπλής εισόδου. Η στατιστική σημαντικότητα, η ισχύς και η κατεύθυνση των εκάστοτε σχέσεων, αξιολογήθηκε μέ - σω του συντελεστή tau κατά Kendall και του σχετικού p-value. Ως μέτρο της δύναμης της συσχέτισης αναφέρεται το Kendall's tau-b και το το Kendall's tau-c για πίνακες με διαφορετικό αριθμό στηλών και γραμμών (Agresti και Allan, 1996). Να σημειωθεί ότι τόσο το tau-b όσο και το tau-c κυμαίνονται από το -1 έως το + 1. Οι ακραίες τιμές υποδηλώνουν τέλεια αρνητική ή θετική αντίστοιχα συσχέτιση ενώ το 0 δηλώνει πλήρη απουσία συσχέτισης. Για την περίπτωση μη διατεταγμένων παραγόντων (εντόπιση) χρησιμοποιήθηκε έλεγχος x2. Επιπλέον οι σχέσεις αυτές μελετήθηκαν μέσω μοντέλων διατεταγμένης λογιστικής παλινδρόμησης (Hosmer και Lemeshow, 2000). Τα odds ratios που προκύπτουν από αυτά τα μοντέλα ερμηνεύονται ως πηλίκο πιθανοτήτων για αυξημένη έκφραση μεταξύ των συγκρινόμενων ομάδων. Ως επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας χρησιμοποιήθηκε το 0.05 ενώ αποτελέσματα με p-value μεταξύ του 0.05 και του 0.10 χαρακτηρίζονται ως ενδεικτικά. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Έκφραση του αυξητικού παράγοντα μετασχηματισμού (TGF-β1): Η έκφραση του αυξητικού παράγοντα μετασχηματισμού-β1 (TGF-β1) αξιολογήθηκε ξεχωριστά για τα καρκινικά κύτταρα των όγκων των σιαλογόνων include histotechnical errors and met the histological criteria for lesions. In each optical field, the percentage of positively immunostained cells and the intensity of immunostaining were evaluated. The overall immunoreaction is given by the average of the 4 optical fields of each section. Immunoreaction value also occurs in other studies (Allred et al. 1993, Coppola et al. 2004, Figueroa et al. 2009), examining the immunohistochemical expression of biological molecules (Table 6). Statistical methods: To correlate the expression of transforming growth factor with clinical factors, we used two way tables. The statistical significance, strength and direction of the individual relations were evaluated using Kendall s tau correlation coefficient and the corresponding p-value. Kendall's tau-b and Kendall's tau-c are mentioned as a measure of the strength of the correlation in tables with different numbers of columns and lines (Agresti and Allan, 1996). It should be noted here that both tau-b and tau-c range between -1 and +1. The extreme values indicate a perfectly negative or positive correlation respectively, while 0 indicates a complete absence of correlation. For non categorical data (location), x2 test was used. Moreover, these relations were studied by means of ordered logistic regression models (Hosmer and Lemeshow, 2000). The odds ratios resulting from these models are interpreted as the quotient of the possibilities for increased expression between the compared groups was used as the level of statistical significance, while results with p-value between 0.05 and 0.10 were characterised as indicative. RESULTS TGF-b1 expression: TGF-b1 expression was evaluated separatelly for salivary gland tumour cells and the stroma (stroma cells and intercellular substance). In normal salivary gland tissue, it is expressed at a low concentration in epithelial and myoepithelial cells of the ducts and focally in the stroma (Dillard at al. 2001). In the malignant tumours of the study, TGF-b1 expression was weak and focal. A total (++) immunoreaction Πίνακας 6. Κλίμακα αξιολόγησης της ανοσοϊστοχημικής χρώσης Table 6. Immunostaining evaluation scale Συνολική ανοσοαντίδραση/ Total immunoreaction - +/ Ποσοστό ανοσοχρωσμένων κυττάρων/ Percentage of immunostained cells < 5% 5-30% 5-30% 31-60% Ένταση ανοσοχρώσης/immunostaining intensity Απουσία ανοσοχρώσης/no immunostaining Ισοδύναμα ασθενώς θετική/αρνητική ανοσοχρώση/ Equally weak positive/negative immunostaining Ασθενώς θετική ανοσοχρώση/weakly positive immunostaining Έντονα θετική ανοσοχρώση/highly positive immunostaining Αρχεία Ελληνικής Στοματικής & Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής/ Hellenic Archives of Oral and Maxillofacial Surgery

10 TGF-β1/TGF-b1 7 αδένων και για το υπόστρωμα (κύτταρα του υποστρώματος και μεσοκυττάρια ουσία). Σε φυσιολογικό ιστό σιαλογόνων αδένων εκφράζεται σε μικρό ποσοστό σε επιθηλιακά και μυοεπιθηλιακά κύτταρα των πόρων και εστιακά στο υπόστρωμα (Dillard και συν. 2001). Στους κακοήθεις όγκους της μελέτης η έκφραση του αυξητικού παράγοντα μετασχηματισμού-β1 ήταν ασθενής και εστιακή. Συνολική ανοσοαντίδραση (++) με θετικά καρκινικά κύτταρα 31-60% παρατηρήθηκε σε ποσοστό 1,8 % των κακοήθων όγκων ενώ ανοσοαντίδραση (+) με θετικά καρκινικά κύτταρα 5-30% παρατηρήθηκε σε ποσοστό 33,3% των κακοήθων όγκων. Η ανοσοχρώση παρατηρήθηκε στο κυτταρόπλασμα των νεοπλασματικών κυττάρων (Πίνακας Α.1). Στο υπόστρωμα, συνολική ανοσοαντίδραση (++) και with 31-60% positive cancer cells was observed in 1.8 % of the malignant tumours, while (+) immunoreaction with 5-30% positive cancer cells was observed in 33.3% of the malignant tumours. Immunostaining was obse - rved in the cytoplasm of neoplastic cells (Table A1). In the stroma, the total (++) and (+) immunoreaction was found to the be 1.8% and 37.0% respectively (Table A2). In high-grade adenoid cystic carcinomas, the total (+) immunoreaction with 5-30% positive cancer cells was 28.6%, while in intermediate-grade carcinomas it was 25.0% (Fig. 1). Higher expression rates were not obse - rved in any of the above. In high, intermediate and low-grade mucoepidermoid carcinomas, the total (++) immunoreaction with 31-60% positive cancer cells was 0.0%, 0.0% and 12.5% Πίνακας A.1. Έκφραση % του TGF-β1 σε νεοπλασματικά κύτταρα των κακοήθων όγκων των σιαλογόνων αδένων Table A.1. TGF-b1 expression (%) in neoplastic cells of malignant salivary gland tumours. Αυξητικός παράγοντας μετασχηματισμού-β1 (TGF-β1) - +/ N* (%) N* (%) N* (%) N* (%) Σύνολο/ Total Διάγνωση/Diagnosis Αδενοκυστικό καρκίνωμα high grade/ High grade adenoid cystic carcinoma Αδενοκυστικό καρκίνωμα Internediate grade/ Intermediate grade adenoid cystic carcinoma Βλεννοεπιδερμοειδές καρκίνωμα low grade/ Low grade mucoepidermoid carcinoma Βλεννοεπιδερμοειδές Καρκίνωμα intermediate grade/ Intermediate grade mucoepidermoid carcinoma Βλεννοεπιδερμοειδές καρκίνωμα high grade/ High grade mucoepidermoid carcinoma Πολύμορφο χαμηλού βαθμού κακοήθειας αδενοκαρκίνωμα/ Pleomorphic low grade adenocarcinoma Αδενοκαρκίνωμα ΝΟS/ΝΟS adenocarcinoma Βλεννώδες Αδενοκαρκίνωμα/ Mucous adenocarcinoma Καρκίνωμα των εκφορητικών πόρων των σιαλογ. αδένων/salivary duct carcinoma Καρκίνωμα από πολύμορφο αδένωμα/ Carcinoma ex pleomorphic adenoma Βασικοκυτταρικό αδενοκαρκίνωμα/ Basal cell adenocarcinoma Μυοεπιθηλιακό καρκίνωμα/ Myoepithelial carcinoma Σύνολο Ν* (%)/Total Ν* (%) 5 (71.4) 9 (75.0) 7 (87.5) 2 (100.0) 1 (20.0) 1 (100.0) 1 (100.0) 4 (100.0) 4 (66.7) 34 (62.9) 1 (33.3) 1 (1.8) 2 (28.6) 3 (25.0) 2 (66.7) 4 (80.0) 2 (100.0) 3 (100.0) 2 (33.3) 18 (33.3) 1 (12.5) 1 (1.8) 7 (100.0) 12 (100.0) 8 (100.0) 3 (100.0) 2 (100.0) 5 (100.0) 2 (100.0) 3 (100.0) 1 (100.0) 1 (100.0) 4 (100.0) 6 (100.0) 54 (100.0) Ν* αριθμός περιπτώσεων/ν* number of cases Τόμος 12, Νο 1, 2011/Vol 12, No 1, 2011

11 8 Φωτόπουλος Δ. και συν./fotopoulos D. et al. (+) παρατηρήθηκε σε ποσοστό 1,8% και 37,0% αντίστοιχα (Πίνακας Α.2 ). Στα αδενοκυστικά καρκινώματα υψηλού βαθμού κακοήθειας συνολική ανοσοαντίδραση (+) με θετικά καρκινικά κύτταρα 5-30% παρατηρήθηκε σε ποσοστό 28,6% ενώ σε διάμεσης κακοήθειας σε ποσοστό 25,0% (Εικ.1). Μεγαλύτερη έκφραση δεν παρατηρήθηκε σε κανένα από τα παραπάνω. Στα βλεννοεπιδερμοειδή καρκινώματα υψηλής, ενδιάμεσης και χαμηλής κακοήθειας συνολική ανοσοαντίδραση (++) με θετικά καρκινικά κύτταρα (31-60%) παρατηρήθηκε σε ποσοστό 0.0%, 0.0% και 12.5% αντίστοιχα (Εικ. 2), ανοσοαντίδραση (+) με θετικά καρκινικά κύτταρα 5-30% παρατηρήθηκε σε ποσοστό 0.0%, 66,7% και 0,0% και τέλος ανοσοαντίδραση (+_) σε ποσοστό 0,0%, 33,3% και 0,0% αντίστοιχα (Πίνακας Α.1). Σε πλειόμορφα αδενοκαρκινώματα χαμηλής κακοήθειας συνολική ανοσοαντίδραση (+) με θετικά καρκινικά κύτταρα 5-30% παρατηρήθηκε σε ποσοστό 80,0% και respectively (Fig. 2), while (+) immunoreaction with 5-30% positive cancer cells was 0.0%, 66.7% and 0.0%, and, (+_) immunoreaction was 0.0%, 33.3% and 0.0% finally respectively (Table A.1). In low-grade pleomorphic adenocarcinomas, the total (+) immunoreaction with 5-30% positive cancer cells was 80.0%, while in myoepithelial carcinomas, the total (-) immunoreaction with <5% positive cancer cells was 66.7% and (+) immunoreaction was 33.3%. Regarding TGF-b1 expression in the stroma, in high and intermediate-grade adenoid cystic carcinomas the total (++) immunoreaction with 31-60% positive cancer cells was 14.3% and 0.0% respectively, while (+) immunoreaction was 28.6% and 41.7% respectively. In high, intermediate and low-grade mucoepidermoid carcinomas, (+) immunoreaction with (5-30%) positive cancer cells was 12.5%, 66.7% and 100.0% respectively (Table A.2). In low-grade pleomorphic adenocarcinomas, the total (-) immunoreaction with <5% positive cancer cells was Πίνακας A.2. Έκφραση % του TGF-β1 στο υπόστρωμα των κακοήθων όγκων των σιαλογόνων αδένων Table A.2. TGF-b1 expression (%) in the stroma of malignant salivary gland tumours. Αυξητικός παράγοντας μετασχηματισμού-β1 (TGF-β1) N* (%) N* (%) N* (%) Σύνολο Διάγνωση/Diagnosis Αδενοκυστικό καρκίνωμα high grade/ High grade adenoid cystic carcinoma Αδενοκυστικό καρκίνωμα Internediate grade/ Intermediate grade adenoid cystic carcinoma Βλεννοεπιδερμοειδές καρκίνωμα low grade/ Low grade mucoepidermoid carcinoma Βλεννοεπιδερμοειδές καρκίνωμα intermediate grade/ Intermediate grade mucoepidermoid carcinoma Βλεννοεπιδερμοειδές Καρκίνωμα high grade/ High grade mucoepidermoid carcinoma Πολύμορφο χαμηλού βαθμού κακοήθειας αδενοκαρκίνωμα/ Pleomorphic low grade adenocarcinoma Αδενοκαρκίνωμα ΝΟS/ΝΟS adenocarcinoma Βλεννώδες Αδενοκαρκίνωμα/Mucous adenocarcinoma Καρκίνωμα των εκφορητικών πόρων των σιαλογ. αδένων/ Salivary duct carcinoma Καρκίνωμα από πολύμορφο αδένωμα/ Carcinoma ex pleomorphic adenoma Βασικοκυτταρικό αδενοκαρκίνωμα/ Basal cell adenocarcinoma Μυοεπιθηλιακό καρκίνωμα/myoepithelial carcinoma Σύνολο Ν* (%)/Total Ν* (%) 4 (57.1) 7 (58.3) 7 (87.5) 1 (33.3) 4 (80.0) 2 (100.0) 1 (100.0) 1 (100.0) 6 (100.0) 33 (61.1) 2 (28.6) 5 (41.7) 1 (12.5) 2 (66.7) 2 (100.0) 1 (20.0) 3 (100.0) 4 (100.0) 20 (37.0) 1 (14.3) 1 (1.8) 7 (100.0) 12 (100.0) 8 (100.0) 3 (100.0) 2 (100.0) 5 (100.0) 2 (100.0) 3 (100.0) 1 (100.0) 1 (100.0) 4 (100.0) 6 (100.0) 54 (100.0) Ν* αριθμός περιπτώσεων/ν* number of cases Αρχεία Ελληνικής Στοματικής & Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής/ Hellenic Archives of Oral and Maxillofacial Surgery

12 TGF-β1/TGF-b1 9 σε μυοεπιθηλιακά καρκινώματα συνολική ανοσοαντίδραση (-) με θετικά καρκινικά κύτταρα <5% παρατηρήθηκε σε ποσοστό 66,7% και ανοσοαντίδραση (+) παρατηρήθηκε σε ποσοστό 33,3%. Όσον αφορά στην έκφραση του TGF-β1 στο υπόστρωμα σε υψηλής και ενδιάμεσης κακοήθειας αδενοκυστικά καρκινώματα παρατηρήθηκε συνολική ανοσοαντίδραση (++) με θετικά καρκινικά κύτταρα (31-60%) σε ποσοστό 14,3% και 0,0% αντίστοιχα, ενώ ανοσοαντίδραση (+) σε ποσοστό 28,6% και 41,7% αντίστοιχα. Σε βλεννοεπιδερμοειδή καρκινώματα χαμηλής, ενδιάμεσης και υψηλής κακοήθειας ανοσοαντίδραση (+) με θετικά καρκινικά κύτταρα (5-30%) παρατηρήθηκε σε ποσοστό 12,5%, 66,7% και 100,0% αντίστοιχα (Πίνακας Α.2). Σε πλειόμορφα αδενοκαρκινώματα χαμηλής κακοήθειας συνολική ανοσοαντίδραση (-) με θετικά καρκινικά κύτταρα <5% παρατηρήθηκε σε ποσοστό 80,0%, ενώ ανοσοαντίδραση (+_) σε ποσοστό 20,0% και σε μυοεπιθηλιακά καρκινώματα συνολική ανοσοαντίδραση (-) με θετικά καρκινικά κύτταρα <5% παρατηρήθηκε σε ποσοστό 100,0%. Η στατιστική διερεύνηση για πιθανή συσχέτιση της έκφρασης του αυξητικού παράγοντα μετασχηματισμού-β1 όπως αυτός εκφράζεται στα καρκινικά κύτταρα των σιαλογόνων αδένων με κλινικά χαρακτηριστικά (ηλικία, φύλο, εντόπιση, στάδιο της νόσου-tnm) δεν κατέδειξε κάποιο σημαντικό εύρημα (Πίνακας I. και Γράφημα ). Η συσχέτιση της έκφρασης του TGF-β1 στο υπόστρωμα των κακοήθων όγκων των σιαλογόνων αδένων με κλινικούς παράγοντες όπως φύλο, ηλικία και εντόπιση δεν έδειξε στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα. Στατιστικά σημαντική σχέση παρατηρήθηκε με τη σταδιοποίηση των κακοήθων όγκων με p-value (Πίνακας IΙ και Γραφήματα 2.1-4). Τα νεοπλάσματα σε στάδιο III και IVA φαίνεται να σχετίζονται με αυξημένη έκφραση TGF-β1 συγκριτικά με αντίστοιχα κακοήθη νεοπλάσματα σταδίου I με p-values και αντίστοιχα (Πίνακας ΙΙΙ). ΣΥΖΗΤΗΣΗ Οι αλληλεπιδράσεις επιθηλίου μεσεγχύματος επηρεάζουν την ανάπτυξη και διαφοροποίηση των ιστών αλλά και τη δημιουργία και εξέλιξη νεοπλασμάτων μέσω μοριακών σημάτων. Τα μοριακά σήματα μέσω ποικίλων οδών επιδρούν στα κύτταρα τροποποιώντας τη δράση τους (Dumont και Artega, 2000). Τα μέλη της οικογενείας των αυξητικών παραγόντων μετασχηματισμού TGFβs παίζουν σημαντικό ρόλο κατά την εμβρυϊκή ανάπτυξη καθώς επίσης και στον μετέπειτα έλεγχο του ανοσιακού συστήματος των ενηλίκων και διεγείρουν την αγγειογένεση. Η δράση τους αφορά στον κυτταρικό πολλαπλασιασμό, στη διαφο- Εικ. 1: Αδενοκυστικό καρκίνωμα: ανοσοαντίδραση (+) (μεγέθυνση x 100). Fig. 1: Adenoid cystic carcinoma: (+) immunoreaction (magnification x100) Εικ. 2: Βλεννοεπιδερμοειδές καρκίνωμα: ανοσοαντίδραση (++) (μεγέθυνση x 400). Fig. 2: Mucoepidermoid carcinoma: (++) immunoreaction (magnification x400). 80.0% and (+_) immunoreaction was 20.0%, while, in myoepithelial carcinomas, the total (-) immunoreaction with <5% positive cancer cells was 100.0%. The statistical investigation of a possible correlation of TGF-b1 expression, as expressed in salivary gland cancer cells, with clinical characteristics (age, gender, location, TNM stage of disease) did not reveal any significant findings (Table I, Graph ). The correlation of TGF-b1 expression in the stroma of malignant salivary gland tumours with clinical factors such as the gender, age and location, did not indicate statistically significant results. However, a statistically significant relation was observed between that and the staging of malignant tumours with p-value = (Table II and Graphs 2.1-4). Stage III and IVA neoplasms seem to correlate with increased TGF- b1 expression, compaired to equivalent stage I malignant neoplasms with p-values= and respectively (Table ΙΙΙ). DISCUSSION Epithelial - mesenchymal interactions affect the development and differentiation of tissues, as well as the development and progression of neoplasms via molecular signals. Through various paths, these molecular sig- Τόμος 12, Νο 1, 2011/Vol 12, No 1, 2011

13 10 Φωτόπουλος Δ. και συν./fotopoulos D. et al. Πίνακας Ι. Συσχέτιση της έκφρασης του TGF-β1 των καρκινικών κυττάρων των νεοπλασμάτων με κλινικά χαρακτηριστικά. Σε παρένθεση δινονται οι τιμές Kendall s tau. Table I. The correlation between TGF-b1 expression of neoplastic cancer cells and clinical characteristics. Kendall s tau values are given in brackets. TGF-b1 - +/ Σύνολο/Total N* (%) N* (%) N* (%) N* (%) N* (%) p-value (Kendall s t) Φύλο/Gender Άνδρας/Male Γυναίκα/Female Ηλικία/Age Εντόπιση όγκων/tumour location Υπερώα/Palate Παρωτίδα/Parotid Άλλο/Other Στάδιο/Stage I II III IVA 18 (62.1) 16 (64.0) 5 (55.6) 7 (77.8) 8 (47.1) 14 (73.7) 17 (54.8) 8 (66.7) 9 (81.8) 11 (68.8) 9 (56.3) 7 (53.8) 7 (77.8) 1 (3.4) 1 (5.9) 1 (3.2) 1 (6.3) 10 (34.5) 8 (32.0) 4 (44.4) 2 (22.2) 8 (47.1) 4 (21.1) 12 (38.7) 4 (33.3) 2 (18.2) 5 (31.3) 5 (31.3) 6 (46.2) 2 (22.2) 1 (4.0) 1 (5.3) 1 (3.2) 1 (6.3) 29 (100.0) 25 (100.0) 9 (100.0) 9 (100.0) 17 (100.0) 19 (100.0) 31 (100.0) 12 (100.0) 11 (100.0) 16 (100.0) 16 (100.0) 13 (100.0) 9 (100.0) (0.007) (-0.063) (-0.005) Επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας η τιμή p-value Ν* αριθμός περιπτώσεων/ The level of statistical signigicance is p-value Ν* number of cases. Πίνακας ΙI. Συσχέτιση της έκφρασης του TGF-β1 του υποστρώματος των κακοήθων νεοπλασμάτων των σιαλογόνων αδένων με κλινικά χαρακτηριστικά. Σε παρένθεση δίνονται οι τιμές Kendall s tau. Table II. The correlation between TGF-b1 expression in the stroma of malignant salivary gland neoplasms and clinical characteristics. Kendall s tau values are given in brackets TGF-b1 - +/ Σύνολο/Total N* (%) N* (%) N* (%) N* (%) N* (%) p-value (Kendall s t) Φύλο/Gender Άνδρας/Male Γυναίκα/Female Ηλικία/Age Εντόπιση όγκων/tumour location Υπερώα/Palate Παρωτίδα/Parotid Άλλο/Other Στάδιο/Stage I II III IVA 19 (65.5) 14 (56.0) 7 (77.8) 6 (66.7) 7 (41.2) 13 (68.4) 20 (64.5) 6 (50.0) 7 (63.6) 13 (81.3) 10 (62.5) 6 (46.2) 4 (44.4) 10 (34.5) 10 (40.0) 2 (22.2) 2 (22.2) 10 (58.8) 6 (31.6) 11 (35.5) 5 (41.7) 4 (36.4) 3 (18.8) 5 (31.3) 7 (53.8) 5 (55.6) 1 (4.0) 1 (11.1) 1 (8.3) 1 (6.3) 29 (100.0) 25 (100.0) 9 (100.0) 9 (100.0) 17 (100.0) 19 (100.0) 31 (100.0) 12 (100.0) 11 (100.0) 16 (100.0) 16 (100.0) 13 (100.0) 9 (100.0) (0.015) (0.234) Επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας η τιμή p-value Ν* αριθμός περιπτώσεων/ The level of statistical signigicance is p-value Ν* number of cases. Αρχεία Ελληνικής Στοματικής & Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής/ Hellenic Archives of Oral and Maxillofacial Surgery

14 TGF-β1/TGF-b1 11 Γράφημα 1.1. Έκφραση TGF-β1 ανάλογα με το φύλο Graph 1.1. TGF-b1 expression according to gender % Γράφημα 1.2. Έκφραση TGF-β1 ανάλογα με την ηλικία Graph 1.2. TGF-b1 expression according to age % Aνδρας/Male Γυναίκα/Female Φύλο/Gender Ηλικία/Αge Γράφημα 1.3. Εκφραση του TGF-β1 ανάλογα με το στάδιο των νεοπλασμάτων Graph 1.3. TGF-b1 expression according to neoplasm stage % Γράφημα 1.4. Έκφραση TGF-β1 ανάλογα με την εντόπιση των νεοπλασμάτων Graph 1.4. TGF-b1 expression according to neoplasm location % I II III IVA Υπερώα/Palate Παρωτίδα/Parotid Άλλο/Other Στάδιο/Stage Εντόπιση όγκων/tumour location Έκφραση TGF-β1 - +/ Γράφημα 2.1. Έκφραση TGF-β1 του υποστρώματος ανάλογα με το φύλο Graph 2.1. TGF-b1 expression in the stroma according to gender % Γράφημα 2.2. Έκφραση TGF-β1 στο υπόστρωμα ανάλογα με την ηλικία Graph 2.2. TGF-b1 expression in the stroma according to age % Aνδρας/Male Γυναίκα/Female Φύλο/Gender Ηλικία/Αge Γράφημα 2.3. Έκφραση TGF-β1 του υποστρώματος ανάλογα με το στάδιο των κακοήθων νεοπλασμάτων Graph 2.3. TGF-b1 expression in the stroma according to malignant neoplasm stage % Γράφημα 2.4. Έκφραση TGF-β1 του υποστρώματος ανάλογα με την εντόπιση των κακοήθων νεοπλασμάτων Graph 2.4. TGF-b1 expression in the stroma according to malignant neoplasm location % I II III IVA Υπερώα/Palate Παρωτίδα/Parotid Άλλο/Other Στάδιο/Stage Εντόπιση όγκων/tumour location Έκφραση TGF-β1 - +/ Τόμος 12, Νο 1, 2011/Vol 12, No 1, 2011

15 12 Φωτόπουλος Δ. και συν./fotopoulos D. et al. ροποίηση, στη μετανάστευση, στη σύνθεση του εξωκυττάριου πλέγματος και στην απόπτωση (Markowitz και Roberts, 1996, Wilkstrom και συν. 1998, Heldin και συν. 2009). Αποτελούν έναν δυνητικό αναστολέα της ανάπτυξης σε μια πληθώρα κυττάρων όπως επιθηλιακών, ενδοθηλιακών, αιμοποιητικών και λεμφοκυττάρων. Σε περιπτώσεις όμως ύπαρξης όγκου τα πειραματικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι οι TGF-βs παίζουν ρόλο τόσο στις αλληλεπιδράσεις καρκινικών κυττάρων και υποστρώματος αλλά και στην εξέλιξη του όγκου. Οι TGF-βs που εκκρίνονται από τα καρκινικά κύτταρα αλλά και από τα κύτταρα του υποστρώματος εντός του μικροπεριβάλλοντος του όγκου συμβάλλουν στην διατήρηση αλλά και στην επέκτασή του (Markowitz και Roberts, 1996, Dumont και Arteaga, 2000). Οι παρατηρήσεις της παρούσας μελέτης συμφωνούν με έρευνα του Dillard και συν. (2001), οι οποίοι εξέτασαν την έκφραση του TGF-β1 σε 16 βλεννοεπιδερμοειδή καρκινώματα. Έκφραση του TGF-β1 παρατηρήθηκε και στα 16 δείγματα ενώ εντοπίσθηκε στο κυτταρόπλασμα των επιθηλιακών κυττάρων κυρίως στους πόρους των αδένων και σε κύτταρα του υποστρώματος. Σύμφωνα με τους συγγραφείς η αυξημένη έκφραση του TGF-β1 στο νεοπλασματικό επιθήλιο και στο υπόστρωμα σχετίζεται με την εξέλιξη των όγκων. Έντονη έκφραση του TGF-β1 παρατηρήθηκε επίσης σε επιθηλιακά νεοπλασματικά κύτταρα σε αδενοκυστικά καρκινώματα σύμφωνα με έρευνα των Guo και συν. (2002). Η διερεύνηση, στην παρούσα μελέτη, για πιθανή συσχέτιση της έκφρασης του TGF-β1 στα καρκινικά κύτταρα των σιαλογόνων αδένων με κλινικά χαρακτηριστικά όπως η ηλικία, το φύλο και η εντόπιση των νεοπλασμάτων δεν κατέδειξε κάποιο στατιστικά σημαντικό εύρημα. Σε παρόμοια μελέτη των Desruisseau και συν. (2006) σε 193 ασθενείς με πρωτοπαθείς όγκους του μαστού, έκφραση του TGF-β1 παρατηρήθηκε στο 94,3% των ασθενών. Δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση με την ηλικία και το φύλο των ασθενών όπως επίσης και με το βαθμό κακοήθειας αλλά προέκυψε θετική συσχέτιση με τις λεμφαδενικές μεταστάσεις. Σύμφωνα με μελέτη των Figueroa και συν. (2009) σε 623 γυναίκες με διηθητικά καρκινώματα του μαστού, η έκφραση του ΤGF-β1 ήταν κυρίως εξωκυττάρια στο μεγαλύτερο ποσοστό των όγκων (78%), εύρημα το ο - ποίο παρατηρήθηκε και στην παρούσα μελέτη με θετική έκφραση (5-30%) του TGF-β1 στο υπόστρωμα σε ποσοστό 37,0% σε σχέση με την αντίστοιχη στα νεοπλασματικά κύτταρα σε ποσοστό 33,3%. Σε αντίθεση όμως με την παρούσα μελέτη η έκφραση του TGF-β1 αποδείχθηκε ότι σχετίζεται με μικρού μεγέθους και χαμηλής κακοήθειας όγκους (Figueroa και συν. 2009) και δόθηκε η ερμηνεία ότι πιθανόν η έκφραση του TGF-β1 να σχετίζεται με τη δράση του ως αναστολέα Πίνακας ΙΙΙ. Στατιστικό μοντέλο για την έκφραση του TGF-β1στο υπόστρωμα των κακοήθων νεοπλασμάτων των σιαλογόνων αδένων ανάλογα με τη σταδιοποίησή τους Table ΙΙΙ. Statistical model for TGF-b1 expression in the stroma of malignant salivary gland neoplasms according to their staging Παράγοντας/ Factor Στάδιο/Stage I* II III IVA Odds Ratio 95% C.I. p-value (0.56, 14.27) (0.93, 24.79) (0.85, 30.51) Odds Ratios= Πηλίκο πιθανοτήτων για αυξημένη έκφραση/τhe ratio of chances for increased expression, CI= Διάστημα εμπιστοσύνης/confidence Interval, p-value= Στατιστική σημαντικότητα/statistical significance *Ομάδα αναφοράς/*reference group nals influence cells by altering their activity (Dumont and Artega, 2000). TGF-b family members play a significant role in fetal development, as well as in the later control of the adult immune system, and stimulate angiogenesis. Their activity affects cell multiplication, differentiation and proliferation, as well as the composition of the extracellular matrix and the apoptosis (Markowitz and Roberts, 1996, Wilkstrom et al Heldin et al. 2009). They are a potential suspender of development in a wide range of cells, such as epithelial, endothelial and haematopoietic cells and lymphocytes. In cases of tumours, however, experimental data indicate that TGF-bs affect both the interactions between cancer cells and the stroma and also tumour progression. TGF-bs released from cancer cells, as well as from stroma cells, into the tumour s microenvironment contribute to its survival and expansion (Markowitz and Roberts, 1996, Dumont and Arteaga, 2000). The observations in this study are in agreement with a research by Dillard et al. (2001), who examined TGFb1 expression in 16 mucoepidermoid carcinomas. TGF-b1 expression was detected in all 16 samples, and was located in the epithelial cell cytoplasm, mainly in gland ducts and stroma cells. According to the authors of that study, increased TGF-b1 expression is related to tumour progression. High TGF-b1 expression was also observed in epithelial neoplastic cells in adenoic cystic carcinomas, according to a research by Guo et al. (2002). In the present study, the investigation of a possible correlation of TGF-b1 expression in salivary gland cancer cells with clinical characteristics such as the age, gender and neoplasm location did not reveal any statistically significant findings. In a similar study by Desruisseau et Αρχεία Ελληνικής Στοματικής & Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής/ Hellenic Archives of Oral and Maxillofacial Surgery

16 TGF-β1/TGF-b1 13 του κυτταρικού πολλαπλασιασμού στα αρχικά στάδια ανάπτυξης των όγκων. Έντονη έκφραση του TGF-β1 έχει παρατηρηθεί επίσης και σε άλλες έρευνες σε κακοήθεις όγκους του προστάτη από τους Wikstrom και συν. (1998) στο 59% από τα 73 δείγματα των όγκων, χωρίς όμως αυτό να σχετίζεται με το στάδιο του όγκου. Θετική συσχέτιση της έκφρασης του TGF-β1 με το βαθμό κακοήθειας των καρκινωμάτων αλλά και την επιβίωση των ασθενών παρατηρήθηκε σε έρευνες των Gorsch και συν. (1992) σε 42 δείγματα καρκίνου του μαστού, των Rosemary και συν. (1992) σε 54 διηθητικά καρκινώματα μαστού και των Ghellal και συν. (2000) σε 153 έντονα επιθετικά καρκινώματα. Σε όλες τις παραπάνω έρευνες παρατηρήθηκε αυξημένη έκφραση του αυξητικού παράγοντα μετασχηματισμού (TGF-β1) σε κακοήθη νεοπλάσματα αδενικού ιστού όπως σιαλογόνων αδένων, μαστού και προστάτη καθώς και συσχέτιση της έκφρασης αυτής με διαφορετικούς κλινικούς και παθολογικούς παράγοντες. Η έκφραση του TGF-β1 σε κακοήθεις όγκους αδενικού επιθηλίου ενισχύει την άποψη ότι διαδραματίζει ρόλο στην ανάπτυξη και επέκταση των όγκων αυτών. Ο ακριβής όμως τρόπος δράσης του TGF-β1 και οι αλληλεπιδράσεις μέσω διαφόρων μοριακών οδών χρήζει περαιτέρω μελέτης ώστε να αποσαφηνισθεί ο ρόλος του ως προγνωστικού δείκτη αλλά και η πιθανότητα να αποτελέσει στόχο μελλοντικών θεραπειών. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης κατέδειξαν: Α. αυξημένη έκφραση του αυξητικού παράγοντα μετασχηματισμού (TGF-β1) στα νεοπλασματικά κύτταρα και στο υπόστρωμα κακοήθων όγκων των σιαλογόνων αδένων, και Β. θετική συσχέτιση της έκφρασης του β1 με τη σταδιοποίηση των κακοήθων νεοπλασμάτων. Τα αποτελέσματα της εργασίας υποστηρίζουν την συμ μετοχή του αυξητικού παράγοντα μετασχηματισμού (TGF-β1) στην καρκινογένεση αλλά και στην επέκταση του όγκου στους γύρω ιστούς πιθανότατα μέσω αλληλεπιδράσεων των καρκινικών κυττάρων με κύτταρα του μεσεγχύματος. al. (2006) in 193 patients with primary breast tumours, TGF-b1 expression was observed in 94.3% of patients. No statistically significant correlation was found with the patients age and gender or the grade of malignancy, however there was a positive correlation with lymph node metastases. According to a study by Figueroa et al. (2009) in 623 women with infiltrating breast carcinomas, TGF-b1 expression was mainly extracellular in the majority of the tumours (78%), a finding also observed in the present study, where positive TGF-b1 expression (5-30%) in the stroma was found to be 37.0%, while in neoplastic cells it was 33.3%. However, in contrast to the present study, it was found that TGF-b1 expression correlates with small and low-grade tumours (Figueroa et al. 2009), and the explanation that was given was that TGF-b1 expression might be related to its activity as an inhibitor of cell reproduction at early stages of tumour development. High TGF-b1 expression has also been observed in other researches on malignant prostate tumours by Wikstrom et al. (1998), in 59% of the 73 tumour samples; however this was not correlated with tumour stage. A positive correlation of TGF-b1 expression with the grade of malignancy, as well as with the survival of patients, was reported in researches by Gorsch et al. (1992) in 42 breast cancer samples, by Rosemary et al. (1992) in 54 infiltrating breast carcinoma samples and by Ghellal et al. (2000) in 153 highly aggressive carcinomas. In all the above-mentioned researches, increased TGFb1 expression was observed in malignant adenoid tissue neoplasms such as those of the salivary glands, breast and prostate, along with a correlation of this expression with different clinical and pathological factors. TGF-b1 expression in malignant tumours of the adenoid epithelium reinforces the opinion that TGF-b1 contributes to the development and extension of these tumours. The exact way in which TGF-b1 acts, as well as its interactions through various molecular paths, have to be further investigated in order to clarify its role as a prognostic index and its potential use as a key target in future treatments. CONCLUSIONS The results of the present study indicated: A. increased TGF-b1 expression in neoplastic cells and the stroma of malignant salivary gland tumours and B. a positive correlation of b1 expression with the staging of malignant neoplasms The results of our study support the involvement of TGF-b1 in carcinogenesis, as well as in the expansion of the tumour into neighbouring tissues, most likely through interactions between cancer cells and mesenchymal cells. Τόμος 12, Νο 1, 2011/Vol 12, No 1, 2011

17 14 Φωτόπουλος Δ. και συν./fotopoulos D. et al. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ/REFERENCES Allred DC, Clark GM, Elledge R, Fuqua SA, Brown RW, Chamness GC, Osborne CK, McGuire WL: Association of p53 protein expression with tumor cell proliferation rate and clinical outcome in node-negative breast cancer. J Nat Cancer Inst 85: , 1993 Arias MA: Epithelial Mesenchymal Interactions in Cancer and development. Cell 105: , 2001 Ariztia E, Subbarao V, Solt D, Rademaker A, Iyer A: Osteopontin contributes to hepatocyte growth factor-induced tumor growth and metastasis formation. Exper Cell Research 288(2): , 2003 Bakin A, Rinehart C: p38 mitogen activated protein kinase is required for TGF-b mediated fibroblastic transdifferentiation and cell migration. J Cell Sci 115(15): , 2002 Barnes L, Evanson J, Reichart P, Sidransky D: World Health Organization Classification of Tumours. Pathology and genetics of head and neck tumors. IARC Press Lyon 2005, pp 210 Chioni AM, Grose R: Organotypic modelling as a means of investigating epithelial stroma interactions during tumourigenesis. Fibrogenesis and Tissue Repair, Published online (1):8, 2008 Coppola D, Szabo M, Boulware D, Muraca P, Alsarraj M, Chambers A, Yeatman T: Correlation of osteopontin protein expression and pathological stage across a wide variety of tumor histologies. Clin Cancer Research 10: , 2004 Derynck R, Zhang E: Smad dependent and Smad independent pathways in TGF-b family signaling. Nature 425(6958): , 2003 Desruisseau S, Palmari C, Giusti C, Romain S, Martin P, Berthois Y: Determination of TGF-b1 protein level in human primary breast cancers and relationship with survival. British J of Cancer. 94: , 2006 Dillard DG, Muller S, Cohen C, Bloch D, Del Gaudio JM, Gal A: High tumor grade in salivary gland mucoepidermoid carcinomas and loss of expression of transforming growth factor beta receptor type II. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 127(6): 683-6, 2001 Dumont N, Artega CL: Transforming growth factor-beta and breast cancer: tumor promoting effects of transforming growth factorβ. Breast Cancer Res ,2000 Figueroa J, Flanders K, Garcia Closas M, Anderson W, Yang X, Matsumo R, Duggan M, Pfeifer R, Sherman M: Expression of TGF-b signaling factors in invasive breast cancer: relationships with age at diagnosis and tumor characteristics. Breast Cancer Res Treatm 24 (11): , 2009 Ghellal A, Li C, Hayers M; Prognostic significance of TGF-b1 and TGF-b3 in human breast carcinoma. Anticancer Res 20: Διεύθυνση επικοινωνίας: Φωτόπουλος Διονύσιος Εθν. Αντιστάσεως Περιστέρι Τηλ.: , 2000 Gorsch SΜ, Memoli VΑ, Stukel ΤΑ, Gold LΙ, Arrick ΒΑ: Immu - nohistochemical staining for transforming growth factor beta 1 associates with disease progression in human breast cancer. Cancer Res 52: , 1992 Grady W: Transforming growth factor-b, Smads and cancer. Clin Cancer Res 11. (9): , 2005 Guarino M: Epithelial mesenchymal transition and tumor invasion. Int J Biochem & Cell Biology 39: , 2007 Guo F, Jiang XC, Cheng RX: Expression of TGF-b1 and TGF bri proteins in tissues of salivary adenoid cystic carcinoma. Human Yi Ke Da Xue Bao 28; 27 (3): , 2002 Heldin HC, Landstrom M, Moustakas A: Mechanism of TGF-b to growth arrest, apoptosis, and epithelial- mesenchymal transition. Current Op Cell Biology 21: , 2009 Hosmer, David W. Stanley Lemeshow: Applied Logistics Regression. 2nd Ed. New York; Chichester, Wiley 2000, pp Markowitz SD, Roberts AB: Tumor suppressor activity of the TGF-b pathway in human cancers. Cytokine Growth Factor Rev 7(1): , 1996 Matsumoto K, Nakamura T: Hepatocyte growth factor and the Met system as a mediator of tumor stroma interactions. Int J Cancer 119: , 2006 Moustakas A, Souchelyntskyi S, Heldin C: Smad regulation in TGF-b signal trasduction. J Cell Sci 114: , 2001 Pollard J: Tumor stroma interactions. Transforming growth factor-b isoforms and hypatocyte growth factor/ scatter factor in mammary gland ductal morphogenesis. Breast Cancer Research 3: , 2001 Rosmary A, Dearing W, Dearing S: Transforming growth factor beta 1 in ductal carcinoma in situ and invasive carcinomas of the breast. Eur J Cancer 28(2/3): , 1992 Spiro RH, Thaler HT, Hicks WF, Kher UA, Huvos AH, Strong EW: The importance of clinical staging of minor salivary gland carcinoma. Am J Surg. 162: 330-6, 1991 Walker RA, Dearing SJ: Transforming growth factor beta 1 in ductal carcinoma in situ and invasive carcinomas of the breast. Eur J Cancer 28: , 1992 Wilkstrom P, Stattin P, Frank-Lissbrant I, Damber J, Berg A: Trans - forming growth factor-b1 is associated with angiogenesis, metastasis and poor clinical outcome in prostate cancer. The Prostate 37: 19-29, 1998 Zigrino P, Loffek S, Mauch C: Tumor stroma interactions: their role in the control of tumor cell invasion. Biochimie 87: , 2004 Address: Fotopoulos Dionisios 41 Ethnikis Antistaseos Street Peristeri , Athens - Greece Tel.: Αρχεία Ελληνικής Στοματικής & Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής/ Hellenic Archives of Oral and Maxillofacial Surgery

18 Αρχεία Ελληνικής Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής (2011) 1, Hellenic Archives of Oral & Maxillofacial Surgery (2011) 1, Kαρκίνωμα από πλακώδες επιθήλιο της συγχειλίας Αναδρομική μελέτη Άρης ΝTOMOYXTΣΗΣ 1, Νικόλαος ΚΕΧΑΓΙΑΣ 1, Κυριακή ΚΙΤΙΚΙΔΟΥ 2, Ελένη ΜΠΟΥΡΛΙΔΟΥ 3, Κωνσταντίνος ΚΟΝΤΟΣ 4, Χρυσούλα ΤΣΟΜΠΑΝΙΔΟΥ 5, Χρυσούλα ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ 6, Ελένη ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ 7, Κωνσταντίνος ΒΑΧΤΣΕΒΑΝΟΣ 8, Κωνσταντίνος ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ 9 Τμήμα Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής, Αντικαρκινικό Νοσοκομείο «Θεαγένειο», Θεσσαλονίκη (Συντονίστρια: Μαγγούδη Δόξα, ΣΓΠΧ, Διευθύντρια ΕΣΥ) Squamous cell carcinoma of the lip commissure A 10-year retrospective study ( ) Aris NTOMOUCHTSIS, Nikolaos KECHAGIAS, Kiriaki KITIKIDOU, Eleni BOURLIDOU, Konstantinos KONTOS, Chrisoula TSOMPANIDOU, Chrisoula ILIOPOULOU, Eleni PAPADOPOULOU, Konstantinos VAHTSEVANOS, Konstantinos ANTONIADES Department of Oral and Maxillofacial Surgery, Theagenio Hospital for Cancer Treatment, Thessaloniki (Coordinator: Magoudi Doxa, OMFS, NHS Consultant) Κλινική εργασία Clinical paper 1 Επικ/κος Επιμελητής ΕΣΥ, ΣΓΠΧ 2 Λέκτορας Στατιστικής, AΠΘ 3 Ειδ/μενη ΩΡΛ 4 Ειδ/νος ΣΓΠΧ 5 Δ/τρια ΕΣΥ, Παθολογοανατόμος 6 Δ/τρια ΕΣΥ, Ακτινοθεραπευτής 7 Δ/τρια ΕΣΥ, Αναισθησιολόγος 8 Δρ. Δ/ντής ΕΣΥ, ΣΓΠΧ 9 Καθηγητής ΑΠΘ, ΣΓΠΧ ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Τα χείλη που αποτελούν ιδιαίτερες ανατομικές δομές, ευάλωτες σε ποικίλους ερεθιστικούς και τραυ ματικούς παράγοντες, έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αλλοιώσεων. Παρουσιάζεται αναδρομική με - λέτη ασθενών με καρκίνωμα του χείλους και εντόπιση κυ - ρίως στη συγχειλία, οι οποίες αντιμετωπίστηκαν στο τμή - μα ΣΓΠΧ την περίοδο Μελετήθηκαν και αναλύθηκαν στατιστικά 13 περιπτώσεις με καρκίνωμα από πλακώδες επιθήλιο (SCC) στη συγχειλία, 12 άντρες και 1 γυναίκα. 8 δήλωσαν αγρότες, ένα επάγγελμα με έντονη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία. 10 ασθενείς εμφάνισαν τραχηλικές μεταστάσεις, 3 από αυτούς κατά την αρχική εξέταση, ενώ οι υπόλοιποι 7 σε δεύτερο χρόνο. 9 από τους 10 υποβλήθηκαν σε λεμφαδενικό καθαρισμό τραχήλου, ενώ μία περίπτωση δεν αντιμετωπίστηκε χειρουργικά καθώς ο ασθενής είχε ήδη πνευμονικές μεταστάσεις. Η μετεγχειρητική παρακολούθηση κατά μέσο όρο ήταν μήνες. Σή μερα 6 ασθενείς (46.17%) παραμένουν χωρίς νόσο, 3 (23.07%) απεβίωσαν από τη νόσο και 4 (30.76%) από άλλες αιτίες. Aσθενείς με SCC της συγχειλίας συνήθως έχουν προχωρημένη νόσο τοπικά που οδηγεί σε ευρείες εκτομές και σύνθετη αποκατάσταση. Οι ασθενείς αυτοί ανάλογα με τα ευρήματα θα πρέπει να υποβάλλονται σε τραχηλικό λεμφαδενικό καθαρισμό υπερωμοϋειδικό ή τροποποιημένο ριζικό. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: Καρκίνωμα από πλακώδες επιθήλιο, συγχειλία, χείλος SUMMARY: The lips which constitute special anatomic structures, exposed in various irritant and traumatic factors, have increased danger to develop pathological lesions. A retrospective study of patients with squamous cell carcinomas of the lip commissure treated in the department of OMFS of the Cancer Hospital during the period is presented. Thirteen such cases were studied and statistically analyzed, 12 men and 1 woman. 8 farmers, a profession with intense exposure to the solar radiation. 10 pa - tients presented with neck metastases, 3 at the time of initial examination, and 7 at a later point. 9 from the 10 patients were submitted to neck dissection, while 1 was not treated surgically due to lung metastases. The follow-up of the patients had an average of months. Today six patients (46.17%) are disease free, three (23.07%) died from the disease and four (30.76%) from other reasons. Patients with lip carcinomas of the commissure usually are found to be at advanced stages, which lead to wide excisions and complex reconstruction. In these patients a selective neck dissection should be performed for a N0 neck and a modified radical neck dissection for a N + neck. KEY WORDS: Squamous cell carcinoma, lip, commissure Παρελήφθη: 4/03/ Έγινε δεκτή: 12/12/2010 Paper received: 4/03/ Accepted: 12/12/2010 Τόμος 12, Νο 1, 2011/Vol 12, No 1, 2011

19 16 Ντομουχτσής Α. και συν./νtomouchtsis A. et al. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα χείλη αποτελούν ιδιαίτερες ανατομικές δομές, οι οποίες καταλαμβάνοντας περίοπτη θέση στο πρόσωπο, παίζουν κεντρικό ρόλο στη λήψη τροφής, στην επικοινωνία, στην έκφραση συναισθημάτων, ενώ παράλληλα αποτελούν σημαντικό στοιχείο της φαινοτυπικής μοναδικότητας του ατόμου. Τα χείλη είναι ευάλωτα σε ποικίλους ερεθιστικούς και τραυματικούς παράγοντες, γιατί βρίσκονται σε άμεση επαφή με τα δόντια και αποτελούν τον αρχικό φραγμό τόσο του ανώτερου αναπνευστικού, όσο και του πεπτικού συστήματος. Το γεγονός ότι αποτελούν το μοναδικό σημείο στο οποίο ο ανθρώπινος βλεννογόνος είναι εκ του φυσικού του εκτεθειμένος, πολλαπλασιάζει τους κινδύνους εμφάνισης αλλοιώσεων. Ο αποκερατινοποιημένος βλεννογόνος των χειλέων είναι λιγότερο ανθεκτικός σε επιδράσεις όπως αυτή της ηλιακής ακτινοβολίας ή του θερμικού ερεθισμού από το τσιγάρο. Επίσης είναι πιο ευαίσθητος στην επίδραση μηχανικών πιέσεων, σε σύγκριση με το δερματικό τμήμα των χειλέων. Οι ιδιαιτερότητες αυτές του βλεννογόνου στο ερυθρό κράσπεδο των χειλέων έχουν ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη αλλοιώσεων, καλοήθους και κακοήθους φύσεως, με μεγάλη ποικιλομορφία (Chidzonga, 2006, Nto - mouchtsis και συν. 2010) Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η αναδρομική μελέτη, μέσω των ιατρικών φακέλων τους, των ασθενών με καρκίνωμα του χείλους, το οποίο εντοπίζονταν κυ - ρίως στη συγχειλία και οι οποίοι αντιμετωπίστηκαν στο Τμήμα Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής την περίοδο ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ Από 420 ασθενείς με ογκόμορφες αλλοιώσεις στο χείλος που καταγράφηκαν τη περίοδο στο Τμήμα μας, οι 188 αφορούσαν σε καρκίνωμα από πλακώδες επιθήλιο. Δεκατρείς περιπτώσεις αφορούσαν τη συγχειλία. Μελετήθηκαν οι ιατρικοί φάκελοι των εν λόγω ασθενών και τα ακόλουθα ευρήματα αναλύθηκαν στατιστικά, με τη μέθοδο της ανάλυσης επιβίωσης και του ελέγχου ανεξαρτησίας χ2 (Landau and Everitt, 2004): τα επιδημιολογικά στοιχεία των ασθενών, το κλινικό στάδιο κατά την αρχική προσέλευση, οι παράμετροι από τις ιστοπαθολογικές απαντήσεις, η μετεγχειρητική πορεία των ασθενών, καθώς και ο συνολικός χρόνος παρακολούθησής τους. Το κλινικό στάδιο καθορίστηκε από την κλινική εξέταση και τα απεικονιστικά ευρήματα, σύμφωνα με τις αρχές του American Joint Committee on Cancer (AJCC, Lip and oral cavity 1997). Όλοι οι ασθενείς παρακολουθούνταν κάθε μήνα στον πρώτο μετεγχειρητικό χρόνο, κάθε δύο μήνες στο INTRODUCTION Lips are special anatomic structures at key-areas of the face and play a important role in food intake, communication, expression of feelings, while they are also a significant component of an individual s phenotypic traits. Moreover lips are vulnerable to various irritant and traumatic factors because they are in direct contact to the teeth and constitute the first barrier of both the upper repiratory and the digestive system. The fact that the lips are the only site where the human mucosa is naturally exposed increases dramatically the risk of lesions development. The nonkeratinised mucosa of the lips is less resistant to factors such as solar radiation or thermal damage caused by smoking. In addition, it is more vulnerable to mechanic pressures than the part of the lips which is covered by skin. These particular features of the mucosa on the vermillion border of the lips can result in the development of a large variety of lesions, benign and malignant (Chidzo - nga, 2006, Ntomouchtsis et al. 2010). Aim: This paper is a retrospective study of patients with carcinoma of the lip, affecting mainly the commissure, treated at the Department of Oral and Ma - xillofacial Surgery between 1995 and The study was based on the medical files of these patients. MATERIALS AND METHODS Of the 420 cases with tumour-like lesions of the lips that were recorded between 1995 and 2004 at our Department, 188 were related to squamous cell carcinoma. Thirteen cases involved the commissure of the lips. The medical files of these patients were studied and the following findings were statistically analysed, using the methods of survival analysis and x2 independent control (Landau and Everitt, 2004): the epidemiologic profile of the patients, the clinical stage when they were first examined, the parameters from the histopathological reports, the postoperative course of each patient, as well as the total duration of their follow-ups. The clinical stage was determined by the clinical examination and the imaging findings, according to the American Joint Committee on Cancer (AJCC, Lip and oral cavity 1997). During the first postoperative year, all patients were examined once a month, once every two months in the second year, with a gradual increase of these intervals. Postoperative follow-up included clinical examination of the surgical field and neck, as well as imaging controls based, initially, on a reference CT scan taken three months postoperatively, and then on ultrasound assessments of the neck or, when in doubt, on further CT scans, once every six moths in the first two years Αρχεία Ελληνικής Στοματικής & Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής/ Hellenic Archives of Oral and Maxillofacial Surgery

20 Καρκίνωμα από επιθήλιο της συγχειλίας/squamous cell carcinoma of the lip commissures 17 δεύτερο χρόνο, με τα διαστήματα παρακολούθησης να αυξάνονται σταδιακά. Η μετεγχειρητική παρακολούθηση περιλάμβανε κλινική εξέταση του χειρουργικού πεδίου και του τραχήλου και απεικονιστικούς ελέγχους, αρχικά με μία αξονική τομογραφία αναφοράς τρεις μήνες μετά την χειρουργική επέμβαση και εφεξής με υπερηχογραφικούς ελέγχους του τραχήλου και επί αμφιβολιών με αξονική τομογραφία, ανά 6μηνο τα δύο πρώτα έτη και κάθε έτος στη συνέχεια. Η λειτουργία του χείλους ως προς τη μάσηση, την ομιλία και την παρεμπόδιση εκροής σάλιου ή τροφής καταγράφηκε 6 μήνες μετά την εκτομή. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Τα καρκινώματα από πλακώδες επιθήλιο (SCC) της συγχειλίας αποτελούν το 3% του συνόλου των ογκόμορφων βλαβών των χειλέων που εξετάστηκαν κατά τη δεκαετία και το 6,95% του συνόλου των καρκινωμάτων από πλακώδες επιθήλιο των χειλέων που αντιμετωπίστηκαν στο Τμήμα μας. Όπως καταγράφεται αναλυτικά στον Πίνακα 1, οι περιπτώσεις με SCC της συγχειλίας αφορούσαν 13 ασθενείς, 12 άντρες και μία γυναίκα, 8 εκ των οποίων δήλωσαν αγρότες, ενώ οι λοιποί επτά κάποιο άλλο επάγγελμα, το οποίο δεν ευνοούσε την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία. Σε 9 ασθενείς η βλάβη είχε την εικόνα του έλκους και σε 4 αυτή της λευκωπής αλλοίωσης. Οι ηλικίες των ασθενών κυμαίνονταν από έτη, με μέσο όρο τα 73,77 έτη. Μετά από λεπτομερή κλινικό και απεικονιστικό έλεγχο, διαπιστώθηκε ότι τρεις ασθενείς ήταν σταδίου Ι, τρεις ασθενείς σταδίου ΙΙ, τρεις ασθενείς σταδίου ΙΙΙ και τέσσερεις στο στάδιο IV. Τα μεγέθη των βλαβών κυμαίνονταν από 1 έως 5 cm, με μέσο όρο τα 2,95 cm. Δέκα ασθενείς εμφάνισαν τραχηλικές μεταστάσεις, σε άλλοτε άλλο χρόνο. Τρεις από αυτούς (23%), είχαν περιοχικές μεταστάσεις κατά την αρχική εξέταση, ενώ οι υπόλοιποι 7 (54%) υποτροπίασαν περιοχικά εμφανίζοντας μεταστατική τραχηλική λεμφαδενίτιδα σε δεύτερο χρόνο. Εννέα από τους 10 ασθενείς υποβλήθηκαν σε λεμφαδενικό καθαρισμό τραχήλου, εκλεκτικό ή τροποποιημένο ριζικό, ενώ μία περίπτωση (Νο 9), δεν αντιμετωπίστηκε χειρουργικά, γιατί ο ασθενής εμφάνισε συγχρόνως και πνευμονικές μεταστάσεις. Ο ίδιος ασθενής έπασχε από κακόηθες λέμφωμα για το οποίο είχε υποβληθεί σε χημειοθεραπευτική αγωγή και βρισκόταν σε παρακολούθηση, χωρίς εικόνα υποτροπής. Από τους 9 ασθενείς, οι 5 υποβλήθηκαν σε τροποποιημένο ριζικό λεμφαδενικό καθαρισμό και οι 4 σε υπερωμοϋοειδικό τραχηλικό λεμφαδενικό καθαρισμό. Ο βαθμός ιστολογικής διαφοροποίησης ήταν υψηλός σε 9 ασθενείς, μετρίου βαθμού σε 3, ενώ ένας ήταν χαμηλής διαφοροποίησης. Σε 12 ασθενείς το βάθος διήθησης ήταν μεγαλύτερο των 5 mm, ενώ σε έναν μό - and, after that, once every year. The function of the lip in terms of chewing, speaking and preventing saliva and food debris drooling from the mouth was recorded 6 months postoperatively. RESULTS Squamous cell carcinomas (SCC) of the lip commi ssures accounted for 3% of all tumour-like lip lesions that were recorded between 1995 and 2004 at our De partment, as well as for 6.95% of all squamous cell carcinomas of the lips that were treated in the same period. As shown in detail in Table 1, these cases of SCC of the lip commissures involved 13 patients, 12 men and one woman, 8 of whom were registered as farmers. The profession of the rest of them did not involve increased exposure to solar radiation. In 9 patients, the lesion presented like an ulcer and in 4 like a whitish lesion. The age of our patients ranged from 61 to 91 years, with an average age of years. Detailed clinical and imaging controls revealed that 3 patients were at stage I, 3 at stage II, 3 at stage III and 4 at stage IV. The size of their lesions ranged between 1 and 5 cm, (average size 2.95 cm). 10 of our patients developed cervical metastases, at different times each. 3 of them (23%) had regional metastases when they were first examined, while the remaining 7 (54%) developed later on regional recurrences involving metastatic cervical lymphadenopathy. 9 of these 10 patients underwent selective or modified radical neck dissection, while 1 case (No 9) was not treated surgically because, at the same time, the patient developed lung metastases as well. The same patient suffered from malignant lymphoma, for which he had undergone chemotherapy and was under supervision, without signs of recurrence. Of those 9 patients, 5 underwent modified radical neck dissection and 4 supraomohyoid selective neck dissection. The grade of histological differentiation was high in 9 patients, moderate in 3 and low in one. In 12 patients, the depth of infiltration was > 5 mm, while it was < 5 mm in only one patient (case No 4). The histological examination of the specimen did not reveal infiltrated excision margins. Two patients (No 4 and No 11), developed local recurrences. One of them (No 4) had already undergone preoperative radiotherapy due to the large size of the disease, involving a total dose of 4100 cgy, of which he received 10 daily doses of 200 cgy locally on the lip, and 7 daily doses of 300 cgy regionally on the ipsilateral neck. Seven months later, the patient developed a local recurrence; after three months he died because of disease progression and the serious heart problems that he had been suffering from. Patient No 11 developed both local and regional recurrences twenty one months after the initial treatment Τόμος 12, Νο 1, 2011/Vol 12, No 1, 2011

Dionisios FOTOPOULOS, Nikolaos PAPADOGEORGAKIS, Ioannis IATROU, Sofia TSELENI, Alexandra SKLAVOUNOU, Constantinos ALEXANDRIDIS

Dionisios FOTOPOULOS, Nikolaos PAPADOGEORGAKIS, Ioannis IATROU, Sofia TSELENI, Alexandra SKLAVOUNOU, Constantinos ALEXANDRIDIS Αρχεία Ελληνικής Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής (11) 1, 1-14 Hellenic Archives of Oral & Maxillofacial Surgery (11) 1, 1-14 1 Ανοσοϊστοχημική μελέτη της έκφρασης του αυξητικού παράγοντα μετασχηματισμού

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Χ. Πάνος Σόλωνος 66, 106 80 Αθήνα Τηλ., Fax: 210 3637 247

Γεώργιος Χ. Πάνος Σόλωνος 66, 106 80 Αθήνα Τηλ., Fax: 210 3637 247 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ online www.haoms.org Τόμος 0, Τεύχος, Δεκέμβριος 009 ISSN 08-89 X Τετραμηνιαίο Επιστημονικό Περιοδικό Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ»

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ» I ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου Cyld στον καρκίνο του μαστού

Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου Cyld στον καρκίνο του μαστού Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Βιολογίας Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση: Εφαρμοσμένη γενετική και βιοτεχνολογία ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία "Η ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ" Ειρήνη Σωτηρίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των μεταβολών των χρήσεων γης στο Ζαγόρι Ιωαννίνων 0

Μελέτη των μεταβολών των χρήσεων γης στο Ζαγόρι Ιωαννίνων 0 Μελέτη των μεταβολών των χρήσεων γης στο Ζαγόρι Ιωαννίνων 0 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ - ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Δ.Π.Μ.Σ.) "ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ" 2 η ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Όνομα φοιτήτριας ΚΑΛΑΠΟΔΑ ΜΑΡΚΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΑΝΔΡΕΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑ Λεμεσός 2012 i ii ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΤΥΦΛΩΣΗ

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΤΥΦΛΩΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Θρησκευτική Ετερότητα: εθνικές και θρησκευτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας»

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ «ΠΑΙ ΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που εκπονήθηκε για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (Executive Summary)

Περίληψη (Executive Summary) 1 Περίληψη (Executive Summary) Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως αντικείμενο την "Αγοραστική/ καταναλωτική συμπεριφορά. Η περίπτωση των Σπετσών" Κύριος σκοπός της διπλωματικής εργασίας είναι η διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία. A Study of Demographic Characteristics and Exposure to Known Risk Factors of Greek Patients with Actinic Keratosis (Attica Study)

Ερευνητική Εργασία. A Study of Demographic Characteristics and Exposure to Known Risk Factors of Greek Patients with Actinic Keratosis (Attica Study) Aκτινική κεράτωση: Χαρτογράφηση των κοινωνικών χαρακτηριστικών και της έκθεσης σε γνωστούς παράγοντες κινδύνου των ασθενών στην Ελλάδα (Μελέτη Attica) Ερευνητική Εργασία Xaτζηνάσιου Φ. Ζάρρας Α. Τσαρακλής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΔ ΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΚΑΒΑΛΑΣ Πτυχιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΠΙΚΤΗΤΗΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (AIDS) Αλέξης Δημήτρη Α.Φ.Τ: 20085675385 Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Η συμμετοχή της ορθοδοντικής θεραπείας στη δημιουργία υφιζήσεων των ούλων. Μία σύγχρονη επισκόπηση

Η συμμετοχή της ορθοδοντικής θεραπείας στη δημιουργία υφιζήσεων των ούλων. Μία σύγχρονη επισκόπηση Ορθοδοντική ΣTOMA 2014; 42 : 177-185 Βιβλιογραφική ανασκόπηση Η συμμετοχή της ορθοδοντικής θεραπείας στη δημιουργία υφιζήσεων των ούλων. Μία σύγχρονη επισκόπηση Ε. ΓΕΩΡΓΑΚΑ 1, Κ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ 2, Ε. ΜΑΡΚΟΒΙΤΣΗ-ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ ΤΩΝ ΟΔΙΚΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΕΠΙΡΡΟΗΣ ΤΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ ΤΩΝ ΟΔΙΚΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΕΠΙΡΡΟΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ ΤΩΝ ΟΔΙΚΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΕΠΙΡΡΟΗΣ ΤΟΥ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Ν. ΠΙΤΕΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕΣΩ ΔΕΙΚΤΩΝ Επιβλέπων: Αθ.Δελαπάσχος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ & ΒΙΟΧΗΜΙΚΩΝ ΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ»

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Π.Μ.Σ. «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ» «Εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Το franchising ( δικαιόχρηση ) ως µέθοδος ανάπτυξης των επιχειρήσεων λιανικού εµπορίου

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτορική Διατριβή

Διδακτορική Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Διδακτορική Διατριβή Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΠΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΦΡΟΝΤΙΔΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 1: Κεφάλαιο 2: Κεφάλαιο 3:

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 1: Κεφάλαιο 2: Κεφάλαιο 3: 4 Πρόλογος Η παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «ιερεύνηση χωρικής κατανοµής µετεωρολογικών µεταβλητών. Εφαρµογή στον ελληνικό χώρο», ανατέθηκε από το ιεπιστηµονικό ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα

athanasiadis@rhodes.aegean.gr , -.

athanasiadis@rhodes.aegean.gr , -. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 88 - * athanasiadis@rhodes.aegean.gr -., -.. Abstract The aim of this survey is to show how students of the three last school classes of the Primary School evaluated

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία. Παραδοσιακά Προϊόντα Διατροφική Αξία και η Πιστοποίηση τους

Πτυχιακή Εργασία. Παραδοσιακά Προϊόντα Διατροφική Αξία και η Πιστοποίηση τους ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Παραδοσιακά Προϊόντα Διατροφική Αξία και η Πιστοποίηση τους Εκπόνηση:

Διαβάστε περισσότερα

Πεξηβάιινλ θαη Αλάπηπμε ΔΘΝΙΚΟ ΜΔΣΟΒΙΟ ΠΟΛΤΣΔΥΝΔΙΟ ΓΙΔΠΙΣΗΜΟΝΙΚΟ - ΓΙΑΣΜΗΜΑΣΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ (Γ.Π.Μ..) "ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΣΤΞΗ"

Πεξηβάιινλ θαη Αλάπηπμε ΔΘΝΙΚΟ ΜΔΣΟΒΙΟ ΠΟΛΤΣΔΥΝΔΙΟ ΓΙΔΠΙΣΗΜΟΝΙΚΟ - ΓΙΑΣΜΗΜΑΣΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ (Γ.Π.Μ..) ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΔΘΝΙΚΟ ΜΔΣΟΒΙΟ ΠΟΛΤΣΔΥΝΔΙΟ ΓΙΔΠΙΣΗΜΟΝΙΚΟ - ΓΙΑΣΜΗΜΑΣΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ (Γ.Π.Μ..) "ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΣΤΞΗ" 2 ε ΚΑΣΔΤΘΤΝΗ ΠΟΤΓΧΝ «ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΣΧΝ ΟΡΔΙΝΧΝ ΠΔΡΙΟΥΧΝ» Πεξηβάιινλ

Διαβάστε περισσότερα

4.6 Autoregressive Moving Average Model ARMA(1,1)

4.6 Autoregressive Moving Average Model ARMA(1,1) 84 CHAPTER 4. STATIONARY TS MODELS 4.6 Autoregressive Moving Average Model ARMA(,) This section is an introduction to a wide class of models ARMA(p,q) which we will consider in more detail later in this

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΙΘΑΝΟΛΗΣ,ΤΗΣ ΜΕΘΑΝΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΙΘΥΛΟΤΡΙΤΟΤΑΓΗ ΒΟΥΤΥΛΑΙΘΕΡΑ ΣΤΙΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΕΝΖΙΝΗΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΙΘΑΝΟΛΗΣ,ΤΗΣ ΜΕΘΑΝΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΙΘΥΛΟΤΡΙΤΟΤΑΓΗ ΒΟΥΤΥΛΑΙΘΕΡΑ ΣΤΙΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΕΝΖΙΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΙΘΑΝΟΛΗΣ,ΤΗΣ ΜΕΘΑΝΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΙΘΥΛΟΤΡΙΤΟΤΑΓΗ ΒΟΥΤΥΛΑΙΘΕΡΑ ΣΤΙΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΕΝΖΙΝΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διπλωματική Εργασία. Μελέτη των μηχανικών ιδιοτήτων των stents που χρησιμοποιούνται στην Ιατρική. Αντωνίου Φάνης

Διπλωματική Εργασία. Μελέτη των μηχανικών ιδιοτήτων των stents που χρησιμοποιούνται στην Ιατρική. Αντωνίου Φάνης Διπλωματική Εργασία Μελέτη των μηχανικών ιδιοτήτων των stents που χρησιμοποιούνται στην Ιατρική Αντωνίου Φάνης Επιβλέπουσες: Θεοδώρα Παπαδοπούλου, Ομότιμη Καθηγήτρια ΕΜΠ Ζάννη-Βλαστού Ρόζα, Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμη και Τεχνολογία Τροφίμων και Διατροφή του Ανθρώπου» Κατεύθυνση: «Διατροφή, Δημόσια

Διαβάστε περισσότερα

3.5.4 Ο αυξητικός παράγοντας BMP... 24 3.5.5 Ο αυξητικός παράγοντας FGF... 25 3.5.6 Αυξητικός παράγοντας PDGF (Platelet Derived Growth Factor)...

3.5.4 Ο αυξητικός παράγοντας BMP... 24 3.5.5 Ο αυξητικός παράγοντας FGF... 25 3.5.6 Αυξητικός παράγοντας PDGF (Platelet Derived Growth Factor)... Ευχαριστίες Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον επιβλέποντα καθηγητή Κο Χριστόφορο Προβατίδη για την αμέριστη υποστήριξη που μου προσέφερε και τις πολύτιμες γνώσεις που μου μετέδωσε κατά την εκπόνηση της Μεταπτυχιακής

Διαβάστε περισσότερα

«Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων. Η μεταξύ τους σχέση και εξέλιξη.»

«Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων. Η μεταξύ τους σχέση και εξέλιξη.» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: «Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Οικονομετρική διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ Νικόλας Χριστοδούλου Λευκωσία, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΕ ΦΥΣΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΛΙΝΗΣ ΚΑΛΑΜΙΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΕ ΦΥΣΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΛΙΝΗΣ ΚΑΛΑΜΙΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΕ ΦΥΣΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΛΙΝΗΣ ΚΑΛΑΜΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΜΕΝΑΚΑΣ ΜΑΡΙΝΟΣ ΧΑΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΑΡΙΑΣ ΦΩΤΙΟΥ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥ ΓΕΩΠΟΝΟΥ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΑΡΙΑΣ ΦΩΤΙΟΥ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥ ΓΕΩΠΟΝΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΑΡΙΑΣ ΦΩΤΙΟΥ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥ ΓΕΩΠΟΝΟΥ Συγκέντρωση των ελεύθερων αµινοξέων στο αµνιακό υγρό σε σχέση µε την εβδοµάδα

Διαβάστε περισσότερα

Histopathology of ultrasound-guided biopsies of the prostate. L.Kaklamanis MD,D.Phil Department of Pathology Onassis Cardiac Surgery Center

Histopathology of ultrasound-guided biopsies of the prostate. L.Kaklamanis MD,D.Phil Department of Pathology Onassis Cardiac Surgery Center Histopathology of ultrasound-guided biopsies of the prostate L.Kaklamanis MD,D.Phil Department of Pathology Onassis Cardiac Surgery Center Euroson 2014, Athens 15-16/2/2014 CK 34βΕ12 Carcinoma of the prostate

Διαβάστε περισσότερα

Θωμάς ΣΑΛΟΝΙΚΙΟΣ 1, Χρήστος ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ 2, Βασίλειος ΛΕΚΙΔΗΣ 2, Μίλτων ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ 1, Τριαντάφυλλος ΜΑΚΑΡΙΟΣ 3,

Θωμάς ΣΑΛΟΝΙΚΙΟΣ 1, Χρήστος ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ 2, Βασίλειος ΛΕΚΙΔΗΣ 2, Μίλτων ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ 1, Τριαντάφυλλος ΜΑΚΑΡΙΟΣ 3, Αξιοποίηση Έξι Σεισμών στην Πελοπόννησο για την Συσχέτιση Φασματικών Επιταχύνσεων με την Απόκριση του Δομημένου Περιβάλλοντος Correlation of Spectral Accelerations with the Response of the Built Environment

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΠΛΟΙΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που υποβλήθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ "ΠΟΛΥΚΡΙΤΗΡΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ "

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΟΛΥΚΡΙΤΗΡΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ "ΠΟΛΥΚΡΙΤΗΡΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2011-2013

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2011-2013 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2011-2013 ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Αποτίμηση αφηγηματικών ικανοτήτων παιδιών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 6/5/2006

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 6/5/2006 Οδηγίες: Να απαντηθούν όλες οι ερωτήσεις. Ολοι οι αριθμοί που αναφέρονται σε όλα τα ερωτήματα είναι μικρότεροι το 1000 εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στη διατύπωση του προβλήματος. Διάρκεια: 3,5 ώρες Καλή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί πρόβλεψης προσήμων σε προσημασμένα μοντέλα κοινωνικών δικτύων ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μηχανισμοί πρόβλεψης προσήμων σε προσημασμένα μοντέλα κοινωνικών δικτύων ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μηχανισμοί πρόβλεψης προσήμων σε προσημασμένα μοντέλα κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author.

Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author. Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author. 2012, Γεράσιμος Χρ. Σιάσος / Gerasimos Siasos, All rights reserved. Στοιχεία επικοινωνίας συγγραφέα / Author

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Π.Μ.Σ: «Σύγχρονες Προσεγγίσεις στη γλώσσα και στα κείμενα» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Το φωνηεντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μάρκετινγκ Αθλητικών Τουριστικών Προορισμών 1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μάρκετινγκ Αθλητικών Τουριστικών Προορισμών 1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «Σχεδιασμός, Διοίκηση και Πολιτική του Τουρισμού» ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Το bullying στο δημοτικό σχολείο, σε παιδιά από οικογένειες μεταναστών από την Αλβανία και την Πρώην Σοβιετική Ένωση

Το bullying στο δημοτικό σχολείο, σε παιδιά από οικογένειες μεταναστών από την Αλβανία και την Πρώην Σοβιετική Ένωση Το bullying στο δημοτικό σχολείο, σε παιδιά από οικογένειες μεταναστών από την Αλβανία και την Πρώην Σοβιετική Ένωση Bulling at Primary School, on children of immigrant families from Albania and ex Soviet

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΖΜΑ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΖΛΔΚΣΡΗΚΖ ΔΝΔΡΓΔΗΑ

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΖΜΑ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΖΛΔΚΣΡΗΚΖ ΔΝΔΡΓΔΗΑ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΖΜΑ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΖΛΔΚΣΡΗΚΖ ΔΝΔΡΓΔΗΑ Γηπισκαηηθή Δξγαζία ηνπ Φνηηεηή ηνπ ηκήκαηνο Ζιεθηξνιόγσλ Μεραληθώλ θαη Σερλνινγίαο Ζιεθηξνληθώλ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

IMES DISCUSSION PAPER SERIES

IMES DISCUSSION PAPER SERIES IMES DISCUSSION PAPER SERIES Will a Growth Miracle Reduce Debt in Japan? Selahattin mrohorolu and Nao Sudo Discussion Paper No. 2011-E-1 INSTITUTE FOR MONETARY AND ECONOMIC STUDIES BANK OF JAPAN 2-1-1

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Τομέας Περιβαλλοντικής Υδραυλικής και Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής (III) Εργαστήριο Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής TECHNICAL UNIVERSITY OF CRETE SCHOOL of

Διαβάστε περισσότερα

,,, (, 100875) 1989 12 25 1990 2 23, - 2-4 ;,,, ; -

,,, (, 100875) 1989 12 25 1990 2 23, - 2-4 ;,,, ; - 25 3 2003 5 RESOURCES SCIENCE Vol. 25 No. 3 May 2003 ( 100875) : 500L - 2-4 - 6-8 - 10 114h - 120h 6h 1989 12 25 1990 2 23-2 - 4 : ; ; - 4 1186cm d - 1 10cm 514d ; : 714 13 317 714 119 317 : ; ; ; :P731

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ρυθµικής Ικανότητας σε Μαθητές Γυµνασίου που Ασχολούνται µε Αθλητικές ραστηριότητες Συνοδευµένες ή Όχι από Μουσική

Μέτρηση της Ρυθµικής Ικανότητας σε Μαθητές Γυµνασίου που Ασχολούνται µε Αθλητικές ραστηριότητες Συνοδευµένες ή Όχι από Μουσική Ερευνητική Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισµό τόµος 3 (1), 22 28 ηµοσιεύτηκε: 11 Φεβρουαρίου 2005 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 3 (1), 22-28 Released: February 11, 2005 www.hape.gr/emag.asp

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ «ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ «ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ «ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ» ΑΡΝΗΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΓΠ ΚΑΗ ΥΩΡΗΚΖ ΑΝΑΛΤΖ ΜΔΣΔΩΡΟΛΟΓΗΚΩΝ ΓΔΓΟΜΔΝΩΝ ΣΟΝ ΔΛΛΑΓΗΚΟ ΥΩΡΟ»

«ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΓΠ ΚΑΗ ΥΩΡΗΚΖ ΑΝΑΛΤΖ ΜΔΣΔΩΡΟΛΟΓΗΚΩΝ ΓΔΓΟΜΔΝΩΝ ΣΟΝ ΔΛΛΑΓΗΚΟ ΥΩΡΟ» ΓΔΩΠΟΝΗΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΑΘΖΝΩΝ ΣΜΗΜΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΗ ΦΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΣΟΜΕΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΥΗΜΕΙΑ ΕΙΔΙΚΕΤΗ: ΕΦΑΡΜΟΓΕ ΣΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΟΤ ΦΤΙΚΟΤ ΠΟΡΟΤ «ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΓΠ ΚΑΗ ΥΩΡΗΚΖ ΑΝΑΛΤΖ ΜΔΣΔΩΡΟΛΟΓΗΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ Εβελίνα Θεμιστοκλέους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης Α.Τ.Ε.Ι. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Η διαμόρφωση επικοινωνιακής στρατηγικής (και των τακτικών ενεργειών) για την ενδυνάμωση της εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Λέξεις κλειδιά: Υγεία και συμπεριφορές υγείας, χρήση, ψυχότροπες ουσίες, κοινωνικό κεφάλαιο.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Λέξεις κλειδιά: Υγεία και συμπεριφορές υγείας, χρήση, ψυχότροπες ουσίες, κοινωνικό κεφάλαιο. Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τίτλος: «Χρήση ψυχοτρόπων ουσιών από μαθητές Α Λυκείου της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Νομού Ηρακλείου και ο ρόλος του Κοινωνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΑΝΑΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΛΙΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ REDESIGNING AN ASSEMBLY LINE WITH LEAN PRODUCTION TOOLS

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΑΝΑΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΛΙΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ REDESIGNING AN ASSEMBLY LINE WITH LEAN PRODUCTION TOOLS ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΑΝΑΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΛΙΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ REDESIGNING AN ASSEMBLY LINE WITH

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΣΡΙΚΗ ΣΕΚΜΗΡΙΩΗ ΣΟΤ ΙΕΡΟΤ ΝΑΟΤ ΣΟΤ ΣΙΜΙΟΤ ΣΑΤΡΟΤ ΣΟ ΠΕΛΕΝΔΡΙ ΣΗ ΚΤΠΡΟΤ ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΤΣΟΜΑΣΟΠΟΙΗΜΕΝΟΤ ΤΣΗΜΑΣΟ ΨΗΦΙΑΚΗ ΦΩΣΟΓΡΑΜΜΕΣΡΙΑ

ΓΕΩΜΕΣΡΙΚΗ ΣΕΚΜΗΡΙΩΗ ΣΟΤ ΙΕΡΟΤ ΝΑΟΤ ΣΟΤ ΣΙΜΙΟΤ ΣΑΤΡΟΤ ΣΟ ΠΕΛΕΝΔΡΙ ΣΗ ΚΤΠΡΟΤ ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΤΣΟΜΑΣΟΠΟΙΗΜΕΝΟΤ ΤΣΗΜΑΣΟ ΨΗΦΙΑΚΗ ΦΩΣΟΓΡΑΜΜΕΣΡΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΣΟΒΙΟ ΠΟΛΤΣΕΧΝΕΙΟ ΣΜΗΜΑ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ-ΣΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΟΜΕΑ ΣΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΕΡΓΑΣΗΡΙΟ ΦΩΣΟΓΡΑΜΜΕΣΡΙΑ ΓΕΩΜΕΣΡΙΚΗ ΣΕΚΜΗΡΙΩΗ ΣΟΤ ΙΕΡΟΤ ΝΑΟΤ ΣΟΤ ΣΙΜΙΟΤ ΣΑΤΡΟΤ ΣΟ ΠΕΛΕΝΔΡΙ ΣΗ ΚΤΠΡΟΤ ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΤΣΟΜΑΣΟΠΟΙΗΜΕΝΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

Web 論 文. Performance Evaluation and Renewal of Department s Official Web Site. Akira TAKAHASHI and Kenji KAMIMURA

Web 論 文. Performance Evaluation and Renewal of Department s Official Web Site. Akira TAKAHASHI and Kenji KAMIMURA 長 岡 工 業 高 等 専 門 学 校 研 究 紀 要 第 49 巻 (2013) 論 文 Web Department of Electronic Control Engineering, Nagaoka National College of Technology Performance Evaluation and Renewal of Department s Official Web Site

Διαβάστε περισσότερα

1) Abstract (To be organized as: background, aim, workpackages, expected results) (300 words max) Το όριο λέξεων θα είναι ελαστικό.

1) Abstract (To be organized as: background, aim, workpackages, expected results) (300 words max) Το όριο λέξεων θα είναι ελαστικό. UΓενικές Επισημάνσεις 1. Παρακάτω θα βρείτε απαντήσεις του Υπουργείου, σχετικά με τη συμπλήρωση της ηλεκτρονικής φόρμας. Διευκρινίζεται ότι στα περισσότερα θέματα οι απαντήσεις ήταν προφορικές (τηλεφωνικά),

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΑΔΑΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΔΡΙΑΝΗ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΑΚΗ ΑΡΙΣΤΕΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΑΔΑΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΔΡΙΑΝΗ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΑΚΗ ΑΡΙΣΤΕΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΑΔΑΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΔΡΙΑΝΗ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΑΚΗ ΑΡΙΣΤΕΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2013 ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΟΥ ΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΩΡΕΑ ΟΡΓΑΝΩΝ ΣΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΝΕΚΡΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα