ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ, ΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΡΡΟΕΣ & ΜΕΛΕΤΗ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΠΤΥΧΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ TOY 1993 ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ, ΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΡΡΟΕΣ & ΜΕΛΕΤΗ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΠΤΥΧΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ TOY 1993 ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑΣ"

Transcript

1 ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Τοµέας ηµοσίου ικαίου ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ, ΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΡΡΟΕΣ & ΜΕΛΕΤΗ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΠΤΥΧΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ TOY 1993 ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑΣ Ι. Ιστορικά στοιχεία Τον εκέµβριο του 1993, η Ρωσία ενέκρινε µε δηµοψήφισµα το πρώτο της Σύνταγµα από την κατάρρευση της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών ηµοκρατιών (ΕΣΣ ) το Το υπάρχον Σύνταγµα της Ρωσίας (το οποίο κληρονόµησε από τη σοβιετικές ηµέρες) όριζε ότι τόσο ο Πρόεδρος όσο και το Κοινοβούλιο ήταν κυρίαρχα όργανα, µη παρέχοντας µηχανισµό για την επίλυση των αναπόφευκτων µεταξύ τους διαφορών. Τον Μάρτιο του 1990 η Ρωσία πραγµατοποίησε τις πρώτες πολυκοµµατικές εκλογές της για ένα νέο αντιπροσωπευτικό σώµα που ονοµάστηκε Βουλή των Αντιπροσώπων του Λαού (Sezd Narodnykh Deputatov). Ένα µικρότερο σώµα, γνωστό ως το Ανώτατο Σοβιέτ (Verkhovnyj Sovet) επιλέχθηκε από τα µέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων και ήταν υπόλογο σ' αυτήν. Το Υπουργικό Συµβούλιο (Sovet Ministrov) έγινε στη συνέχεια υπόλογο προς το Ανώτατο Σοβιέτ. 1 Η Ρωσία ήταν ήδη έθνος. Οι ογδόντα εννέα επαρχίες και περιφέρειες της Ρωσικής Οµοσπονδίας ήταν υπό ενιαία πολιτική εξουσία για περισσότερο από εκατόν πενήντα χρόνια (αρχικά υπό τσαρική εξουσία και στη συνέχεια υπό το σοβιετικό καθεστώς), αλλά, το 1993 η Ρωσία είχε µόλις ανακτήσει την ανεξαρτησία της. 11

2 Η ιστορία του ρωσικού Συντάγµατος του 1993 άρχισε στις 9 Ιουνίου του 1990, 2 όταν η Βουλή των Αντιπροσώπων του Λαού στην 1η της Σύνοδο συνέστησε µια Συνταγµατική Επιτροπή επιφορτισµένη µε το έργο της αναθεώρησης του Συντάγµατος του 1977, το οποίο ήταν σε ισχύ από την εποχή του Μπρέζνιεφ. Προσπάθειες µεταρρύθµισης της Σοβιετικής Ένωσης είχαν λάβει χώρα και πριν από το 1990 από τον Μιχαήλ Γκορµπατσόφ, ο οποίος εξελέγη Γενικός Γραµµατέας του ΚΚΣΕ στις 11 Μαρτίου 1985 και προέβη στην πολιτική της διαφάνειας (γκλάσνοστ) και της αναδιάρθρωσης (περεστρόικα) προκειµένου να επιτύχει µία δοµική αλλά ελεγχόµενη µερική φιλελευθεροποίηση της λιµνάζουσας εκείνο τον καιρό σοβιετικής οικονοµίας. Οι προσπάθειες αυτές δεν απέδωσαν τα προσδοκώµενα αποτελέσµατα, για λόγους που εκφεύγουν του αντικειµένου αυτής της εργασίας, και έτσι είµαστε στο 1990 µε τον Γιέλτσιν να έχει εκλεγεί στη θέση του προέδρου του Ανωτάτου Σοβιέτ και τη σύγκρουση Γκορµπατσόφ - Γιέλτσιν να φαίνεται αναπόφευκτη. Η αρχική Συνταγµατική Επιτροπή συστάθηκε υπό την Βουλή των Αντιπροσώπων και όχι υπό τον Πρόεδρο, γεγονός που αποδείχθηκε κρίσιµο όπως εξελίχθηκαν τα γεγονότα. Τυπικά, η Συνταγµατική Επιτροπή τελούσε υπό την εποπτεία του Μπόρις Γιέλτσιν. Το πραγµατικό έργο της σύνταξης του Συντάγµατος είχε ωστόσο, ως επικεφαλής, ο εκτελεστικός γραµµατέας της Επιτροπής Όλεγκ Ρουµιάντσεφ, ο οποίος αποτέλεσε βασικό παράγοντα δυτικής επιρροής στο ρωσικό Σύνταγµα. Η Επιτροπή συµπεριέλαβε επίσης επιφανείς νοµικούς, ανάµεσα στους οποίους πολλοί οι οποίοι είχαν συµµετάσχει σε προηγούµενες προσπάθειες να συνταχθεί ένα νέο σύνταγµα για την ΕΣΣ, καθώς και πολιτικούς επιστήµονες, φιλοσόφους, ιστορικούς και οικονοµολόγους. Γεωπολιτικά, στην Επιτροπή συµµετείχαν εκπρόσωποι από κάθε µία από τις περιφέρειες της Ρωσίας συν δεκατέσσερις εκλεγµένοι βουλευτές. Η Επιτροπή επέλεξε οµάδα εργασίας δεκαπέντε έως είκοσι ατόµων από τα µέλη της. Η οµάδα αυτή ήταν σχετικά οµοιογενής από την άποψη του κοινωνικοπολιτικού προσανατολισµού της, καθώς οι βουλευτές και οι νοµικοί ήταν γνωστοί για τα δηµοκρατικά τους φρονήµατα. 2 Τα ιστορικά γεγονότα που παρατίθενται στην ενότητα αυτή είναι µία σύνθεση από τις εξής πηγές: Victoria Schwartz, The Influences of the West on the 1993 Russian Constitution, 32 Hastings Int'l & Comp. L. Rev / D. Mannheimer, A Comparison of the American and Russian Constitutions, Alaska Justice Forum / Jeffrey Sachs, Wing Thye Woo, Xiaokai Yang, Economic Reforms and Constitutional Transition, Οκτ / M. Mc Faul, Russia s Unfinished Revolution: Political Change from Gorbachev to Putin (2001). 22

3 Ήταν κυρίως αυτή η οµάδα, παρά η µεγαλύτερη Επιτροπή, που ανέπτυξε τελικά το σχέδιο του νέου Συντάγµατος. Η Επιτροπή παρουσίασε µια πρώτη εκδοχή του συντάγµατος στις 12 Οκτωβρίου 1990 και µε την υποστήριξη του Γέλτσιν το δηµοσίευσε τον Νοέµβριο του ίδιου έτους. Μετά τη δηµοσίευση του σχεδίου, η κριτική από κοµµουνιστές βουλευτές και σοβιετικά µέσα οδήγησαν τον Γιέλτσιν και τους συµβούλους του να αποµακρύνουν τη συζήτηση του σχεδίου από την ατζέντα της 2ης Συνόδου της Βουλής που είχε προγραµµατιστεί για το τέλος του Το 1990 ο Γκορµπατσόφ αναγνωριζόταν ακόµα, τυπικά, ως ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης. Έτσι, οι σύµβουλοι του Γιέλτσιν αντιλήφθηκαν πως, αν δεν προχωρούσαν προσεκτικά, οι κοµµουνιστές θα µπορούσαν να ανακτήσουν τη δύναµή τους και να επιχειρήσουν αυτοί µεταρρυθµιστικές προσπάθειες. Ως εκ τούτου, όταν το σχέδιο του Συντάγµατος αντιµετωπίστηκε επικριτικά, ο Γέλτσιν επέλεξε να το αποσύρει αντί να αντιπαρατεθεί. Με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, η Επιτροπή προσκόµισε στη Βουλή πολυάριθµα πρόσθετα σχέδια Συντάγµατος για εξέταση, αλλά κάθε φορά η τελευταία αρνούνταν να τα εγκρίνει. Μέχρι το 1992 το σχέδιο του Συντάγµατος είχε τροποποιηθεί πολλές φορές, το κείµενο ήταν γεµάτο συµβιβασµούς και χαρακτηριζόταν από λιγότερη ακρίβεια και προοδευτικότητα από τις αρχικές εκδοχές του. Παρ' όλα αυτά, η οµάδα εργασίας συνέχισε να αντιµετωπίζει κριτική από την όλο και πιο επιθετική Βουλή των Αντιπροσώπων, η οποία προκαλούσε κάθε φορά την αναµόρφωση του σχεδίου δηµιουργώντας την προσδοκία ότι θα το ενέκρινε. Εν τω µεταξύ, την άνοιξη του 1992 η ολοένα επιδεινούµενη κατάσταση της ρωσικής οικονοµίας περιόρισε αισθητά το κλίµα ευφορίας που επικρατούσε στο Κρεµλίνο τους πρώτους µήνες της ανεξαρτησίας. Η Επιτροπή κυκλοφόρησε ένα ακόµη σχέδιο για εξέταση στην 6η Σύνοδο της Βουλής τον Απρίλιο του Ωστόσο, δέκα ηµέρες πριν συγκληθεί η Βουλή, η «Izvestiya», µία από τις µεγαλύτερες εφηµερίδες στη Ρωσία, δηµοσίευσε ένα εναλλακτικό σχέδιο Συντάγµατος που είχε εκπονηθεί από τους Σεργκέι Αλεκσέβ και Ανατόλι Σοµπάκ. Και οι δύο ήταν σηµαίνοντες νοµικοί και είχαν διατελέσει µέλη της Επιτροπής που εργαζόταν για ένα νέο σύνταγµα για την ΕΣΣ το εν είχαν µείνει ικανοποιηµένοι µε το σχέδιο της Επιτροπής, 33

4 επειδή ένιωθαν ότι δεν προστατεύονται επαρκώς τα πολιτικά δικαιώµατα και ότι ο διαχωρισµός των εξουσιών ήταν ανεπαρκής για να αποφευχθεί η επιστροφή σε µία δικτατορική κυβέρνηση. Το σχέδιό τους βασίστηκε σε µεγάλο βαθµό στο πρότυπο Σύνταγµα που αναπτύχθηκε στις αρχές του 1990 υπό τον Αντρέι Ζαχάρωφ, που του είχε απονεµηθεί το Νόµπελ Ειρήνης, αντιφρονούντα και ακτιβιστή υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωµάτων. Οι Αλεκσέβ και Σοµπάκ ζήτησαν τη σύγκληση µιας Συντακτικής Συνέλευσης για την επικύρωση του νέου Συντάγµατος, υποστηρίζοντας ότι η Βουλή των Αντιπροσώπων δεν είχε τη λαϊκή εντολή να το επικυρώσει αφού εξελέγη µε αµφισβητούµενης νοµιµότητας διαδικασία το Το κυριότερο ήταν ότι, σε αντίθεση µε το κοινοβουλευτικό σύστηµα που πρότεινε η Επιτροπή, οι Αλεκσέβ και Σοµπάκ υποστήριξαν την ανάγκη για ισχυρό Πρόεδρο. Το σχέδιο που εκπονήθηκε για την 6η Σύνοδο της Βουλής επίσης απογοήτευσε τον Γιέλτσιν επειδή δεν του έδινε το εύρος των προεδρικών εξουσιών που επιθυµούσε. Ως εκ τούτου, τον Μάρτιο του 1992, ο Γιέλτσιν έδωσε εντολή στον Σεργκέι Shakhrai, τον επικεφαλής των νοµικών του συµβούλων, να συντάξει µια εναλλακτική πρόταση. Ο Shakhrai έγραψε την πρώτη παραλλαγή αυτού του Συντάγµατος τον Απρίλιο του 1992 βασιζόµενος τόσο σε ρωσικές όσο και σε δυτικές επιρροές. Η Βουλή των Αντιπροσώπων, εξοργισµένη από τον αδύναµο ρόλο που το σχέδιο του Shakhrai έδινε στο Κοινοβούλιο, αρνήθηκε να το εξετάσει, προκαλώντας την πρώτη ρήξη µεταξύ αυτής και του Προέδρου. Εν τω µεταξύ, σε ισχύ ήταν το παλιό σοβιετικό Σύνταγµα, το οποίο είχε τροποποιηθεί µε αποσπασµατικά µέτρα κατά τη διάρκεια των ετών αυτών. Τον Απρίλιο του 1992 η 6η Σύνοδος της Βουλής πρόσθεσε εκτεταµένες αλλαγές στο ισχύον Σοβιετικό Σύνταγµα, µεταξύ των οποίων αρκετά σηµεία από το προσχέδιο Συντάγµατος της Επιτροπής. Αντιµέτωπος µε εντεινόµενες επικρίσεις για την απόρριψη της Επιτροπής προς χάριν δικών του νοµικών συµβούλων, ο Γιέλτσιν επέστρεψε στην Επιτροπή και προσπάθησε να την πείσει να τροποποιήσει το τρίτο της σχέδιο αυξάνοντας τις εξουσίες του Προέδρου. Η Επιτροπή πρόσθεσε είκοσι προτεινόµενες τροποποιήσεις, αλλά αυτό δεν αρκούσεˑ η πρόταση της Επιτροπής δεν µπόρεσε να κερδίσει την εύνοια του Γιέλτσιν ή της Βουλής και η απόπειρα συµφιλίωσης αποδείχθηκε βραχύβια. 44

5 Στην 7η Σύνοδο, τον εκέµβριο του 1992, η υιοθέτηση νέου Συντάγµατος αναβλήθηκε και πάλι για έναν χρόνο ως την 10η Σύνοδο που είχε προγραµµατιστεί να ξεκινήσει τον Νοέµβριο του Τον Ιανουάριο του 1993, εν µέσω της κλιµακούµενης σύγκρουσης µε το ρωσικό Κοινοβούλιο, ο Γιέλτσιν ήρθε επίσηµα σε ρήξη µε την Επιτροπή και συγκέντρωσε τη δική του οµάδα συνεργατών, συµπεριλαµβανοµένου του Shakhrai, για να εργαστούν σε ένα σχέδιο πιο ευνοϊκό για τον Πρόεδρο. Μετά από εκτεταµένη συνεργασία δηµοσίευσαν ένα νέο σχέδιο τον Μάρτιο του Όπως ήταν αναµενόµενο, αυτό το σχέδιο δηµιουργούσε επίσης ένα ισχυρό προεδρικό σύστηµα µε σαφή διαφοροποίηση των αρµοδιοτήτων του Προέδρου και του Κοινοβουλίου. Τον Μάρτιο του 1993 η Βουλή αρνήθηκε να ανανεώσει τις έκτακτες εξουσίες του Γιέλτσιν και πέρασε ψηφίσµατα για να περιορίσει δραστικά την εξουσία του πάνω στην οικονοµία και την σύνθεση της κυβέρνησης. Το γεγονός αυτό αύξησε δραµατικά την ένταση της µεταξύ τους διαµάχης. Στη συνέχεια, στις 12 Μαρτίου του 1993, µετά από µία ταραχώδη εµφάνιση του Γέλτσιν, η Βουλή προστάτευσε τα συµφέροντά της τροποποιώντας το υπάρχον Σύνταγµα για να αποφευχθεί η διάλυση εκλεγµένων οργάνων από τον Πρόεδρο. Στις 26 Μαρτίου του 1993 η αντιπολίτευση κατέθεσε στο Ανώτατο Σοβιέτ πρόταση µοµφής εναντίον του Γιέλτσιν, η οποία τελικά απορρίφθηκε για 72 ψήφους. Στις 25 Απριλίου του 1993 η Ρωσία προέβη σε εθνικό δηµοψήφισµα µε ερώτηµα την υποστήριξη του Γιέλτσιν ή της Βουλής. Την ηµέρα πριν από το δηµοψήφισµα, η εφηµερίδα «Izvestiya» δηµοσίευσε τις βασικές αρχές ενός άλλου σχεδίου Συντάγµατος, το οποίο υποστήριζε ο Γιέλτσιν. Μετά τη νίκη του στο εθνικό δηµοψήφισµα, στις 30 Απριλίου 1993, ο Γιέλτσιν δηµοσίευσε το πλήρες κείµενο του ονοµαζόµενου «Προεδρικού Σχεδίου» στην «Izvestiya». Με την κίνηση αυτή ο Γιέλτσιν απέσυρε οριστικά την υποστήριξή του από το σχέδιο της οµάδας εργασίας της Επιτροπής. Παρά το γεγονός ότι το νέο σχέδιο ήταν γραµµένο µε µεγαλύτερη σαφήνεια, περιείχε πιο σαφείς θέσεις για ζητήµατα που ήταν σε αµφισβήτηση καθώς και αλλαγές στις αρµοδιότητες του Προέδρου σε σχέση µε το Κοινοβούλιο, κατά τα λοιπά ακολουθούσε το σχέδιο της Επιτροπής. Για να µειώσει κι άλλο την ισχύ της Βουλής, ο Γιέλτσιν µεταβίβασε την εξουσία σύνταξης του Συντάγµατος σε µια νεοσύστατη συνέλευση, τη Συνταγµατική Συνέλευση. Η τελευταία αποτελούνταν 762 µέλη, ήταν 55

6 χωρισµένη σε πέντε οµάδες και περιελάµβανε εκπροσώπους κυβερνητικών φορέων, της Επιτροπής, της τοπικής διοίκησης, πολιτικών κοµµάτων, συνδικαλιστικών οργανώσεων, θρησκευτικών οργανώσεων, της ακαδηµαϊκής κοινότητας και επιχειρηµατιών. Προσπαθώντας απεγνωσµένα να παρακάµψει τη 10η Σύνοδο της Βουλής και απαντώντας στην πρόταση µοµφής εναντίον του της 26ης Μαρτίου, ο Γιέλτσιν ανακοίνωσε στις 21 Σεπτεµβρίου 1993 το υπ' αριθµ Προεδρικό ιάταγµα «Για τη σταδιακή Συνταγµατική Μεταρρύθµιση της Ρωσικής Οµοσπονδίας», διαλύοντας πρόωρα το Ανώτατο Σοβιέτ, αναστέλλοντας ρυθµίσεις του ουσιαστικού Συντάγµατος και απαγορεύοντας στο Συνταγµατικό ικαστήριο να συνεδριάζει µέχρι τις νέες βουλευτικές εκλογές. Η Βουλή φυσικά απέρριψε αυτό το διάταγµα ως αντισυνταγµατικό και η πλειοψηφία του Συνταγµατικού ικαστηρίου συµφώνησε. Όταν ο Γιέλτσιν αρνήθηκε να αποσύρει το διάταγµα του, η Βουλή των Αντιπροσώπων κήρυξε τον Γιέλτσιν εκτός συνταγµατικού πλαισίου, τον καθαίρεσε και στις 23 Σεπτεµβρίου 1993 ενέκρινε τον Ρουτσκόι, έναν από τους αντιπροέδρους της, ως νέο Πρόεδρο της Ρωσικής Οµοσπονδίας. Τα βαθύτερα αίτια της σύγκρουσης µεταξύ Προεδρίας και Κοινοβουλίου, σύµφωνα µε τον Μichale Waller, αφορούσαν κυρίως δύο ζητήµατα. 3 Το πρώτο ήταν η πορεία και το περιεχόµενο των οικονοµικών µεταρρυθµίσεων. Η κυβέρνηση Γιέλτσιν πρότεινε τη λήψη σκληρών ριζικών µέτρων για τη φιλελευθεροποίηση της οικονοµίας, ενώ το συντηρητικό Ανώτατο Σοβιέτ επιθυµούσε τη διατήρηση της κρατικά ελεγχόµενης οικονοµίας. Το δεύτερο αφορούσε την κατανοµή των εξουσιών στο ρωσικό πολιτικό σύστηµα. Ο µεν Γιέλτσιν και οι σύµµαχοί του πρότειναν ως ανώτατη πολιτειακή αρχή την Προεδρία, το δε Ανώτατο Σοβιέτ πρόκρινε ως αρχηγό του κράτους τον επικεφαλής του νοµοθετικού σώµατος. Υπάρχει όµως και µία ψυχολογική διάσταση στην αντιπαράθεση Κρεµλίνου - Κοινοβουλίου, λιγότερο εµφανής. Τα µέλη του Ανώτατου Σοβιέτ είχαν εκλεγεί στις 4 Μαρτίου 1990, άρα εξέφραζαν συµβολικά µια εποχή που είχε παρέλθει οριστικά, σε αντίθεση µε τον Γιέλτσιν που προσωποποιούσε τη µετάβαση στην µετακοµµουνιστική εποχή. 3 M. Waller, Russian Politics Today: The Return of a Tradition (Manchester: Manchester University Press, 2005) 66

7 Η σύγκρουση ανάµεσα στον Γιέλτσιν και στο Ανώτατο Σοβιέτ έφερε τη χώρα στα πρόθυρα εµφυλίου πολέµου. Σηµατοδοτώντας την αντίθεσή τους µε τον Γέλτσιν, βουλευτές της Βουλής των Αντιπροσώπων αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν τα γραφεία τους στον Λευκό Οίκο και ενθάρρυναν τον λαό να υπερασπιστεί τον Λευκό Οίκο στο όνοµα της δηµοκρατίας. Στις 3 Οκτωβρίου 1993 ο Ρουτσκόι οδήγησε έναν όχλο να εισβάλει στο γραφείο του δηµάρχου και στον κρατικό τηλεοπτικό σταθµό. Σε απάντηση, ο Γιέλτσιν διέταξε τις ένοπλες δυνάµεις να εισέλθουν µε τη βία στον Λευκό Οίκο. Την επόµενη µέρα, ειδικές στρατιωτικές δυνάµεις, πιστές στην Προεδρία, εξαπέλυσαν µια µαζική επίθεση πυροβολικού κατά του Λευκού Οίκου και των καταληψιών που είχαν αποµείνει, συµπεριλαµβανοµένου του Ρουµιάντσεφ, και κατέλαβαν το Ανώτατο Σοβιέτ. Μέσα σε λίγες ώρες ο Γιέλτσιν έλεγχε τη Ρωσία. Μετά από αυτά τα γεγονότα, η ισορροπία των δυνάµεων στο εσωτερικό της Ρωσίας µετατοπίστηκε, µε αποτέλεσµα να αποδυναµωθεί η υποστήριξη στο Κοινοβούλιο και στον διαχωρισµό των εξουσιών. Αναµφίβολα, αυτή η πολιτική πραγµατικότητα επηρέασε τους πολιτικούς θεσµούς του Συντάγµατος καθώς η νεοαποκτηθείσα εξουσία του Γιέλτσιν του επέτρεψε να σχεδιάσει νέους πολιτικούς κανόνες. Στις 5 Οκτωβρίου 1993 ο επικεφαλής του προσωπικού του Γέλτσιν, Σεργκέι Φιλάτοβ, πρότεινε συνταγµατικό δηµοψήφισµα και του ανατέθηκε να συγκαλέσει µια µικρότερη εκδοχή της Συνταγµατικής Συνέλευσης για να προετοιµάσει Σύνταγµα το οποίο να αντικατοπτρίζει τις νέες πολιτικές πραγµατικότητες. Το νέο σχέδιο επέκτεινε περαιτέρω τις προεδρικές εξουσίες δίνοντας στον Πρόεδρο την εξουσία να διορίζει τον Πρωθυπουργό, να διαλύει την Κυβέρνηση και να αποφαίνεται µε εκτελεστικό διάταγµα. Στη συνέχεια, τον Νοέµβριο του 1993, ο Γιέλτσιν άλλαξε περαιτέρω το σχέδιο του Συντάγµατος µειώνοντας την εξουσία των Περιφερειών. Στις 9 Νοεµβρίου 1993 το νέο σχέδιο Συντάγµατος κυκλοφόρησε σε όλη τη Ρωσία και στις 12 εκεµβρίου 1993 το νέο Σύνταγµα της Ρωσικής Οµοσπονδίας τέθηκε σε ισχύ διά της ψήφου. Ποσοστό 58,4% του εκλογικού σώµατος επιβεβαίωσε την κυριαρχία του Γιέλτσιν στο ρωσικό πολιτικό σύστηµα, καθώς θεσµοθέτησε µια προεδροκεντρική δηµοκρατία µε περιορισµένο ρόλο για το νοµοθετικό σώµα. Αξίζει να σηµειωθεί ότι την ίδια στιγµή το εκλογικό σώµα τιµώρησε τις µεταρρυθµιστικές δυνάµεις και στράφηκε προς τα άκρα του πολιτικού φάσµατος. Η εκλογική ισχυροποίηση 77

8 του υπερεθνικιστικού Φιλελεύθερου- ηµοκρατικού κόµµατος του Ζιρινόφσκι (22,92%) µετρίασε κάπως την επιτυχία του Γιέλτσιν. 4 Οι άνθρωποι που συνέταξαν το ρωσικό Σύνταγµα το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 1993 κινητοποιήθηκαν ιδιαιτέρως από την απειλή ότι η Οµοσπονδία θα κατέρρεε. Εάν κάτι προκύπτει µε σαφήνεια από αυτή την περίπλοκη ιστορία είναι η δυσκολία προσδιορισµού µιας άµεσης σχέσης µεταξύ των διαφόρων σχεδίων και του τελικού Συντάγµατος που υιοθετήθηκε. Τα σχέδια ξαναγράφτηκαν τόσες φορές ώστε είναι δυσχερές να εντοπιστούν οι συγκεκριµένες επιρροές κάθε διάταξης. Το ρωσικό Σύνταγµα που εγκρίθηκε το εκέµβριο του 1993 ενσωµάτωσε σηµαντικά στοιχεία των προεδρικών σχεδίων, τα οποία µε τη σειρά τους είχαν ενσωµατώσει σηµαντικά στοιχεία των σχεδίων της Συνταγµατικής Επιτροπής. Παρά την ασάφεια αυτή, φορείς και ιδέες της ύσης έπαιξαν ρόλο σε διάφορες χρονικές στιγµές µέσα στην πολύπλοκη διαδικασία µέχρι την έγκριση του τελικού Συντάγµατος. ΙΙ. υτικές επιρροές υτικές ιδέες επηρέασαν τη διαδικασία της σύνταξης του Συντάγµατος της Ρωσίας έµµεσα αλλά και άµεσα. Πολλοί βασικοί συµµετέχοντες στη διαδικασία σύνταξης σπούδασαν στη ύση και άλλοι, παρότι αρχικά δεν εκπαιδεύτηκαν στη ύση, ήρθαν στη συνέχεια σε επαφή µε δυτικούς κανόνες δικαίου. Ακόµη, οι Ρώσοι χρησιµοποιούσαν συχνά δυτικά νοµικά έγγραφα για την έρευνα και την προετοιµασία τους. Τέλος, εµπειρογνώµονες από τη ύση συµβούλευσαν Ρώσους που ενεπλάκησαν άµεσα στην κατάρτιση του Συντάγµατος. Α. υτική εκπαίδευση: Παρά τα εµπόδια που έθετε η Σοβιετική Ένωση, πολλοί Ρώσοι είχαν την ευκαιρία να σπουδάσουν στη ύση. Όταν η Σοβιετική Ένωση άνοιξε τα σύνορά της, πολυάριθµες ακαδηµαϊκές ανταλλαγές δηµιούργησαν µια ρωσική διανόηση δυτικής µόρφωσης. Ο Ρώσος υπουργός 4 Μ. Καραγιάννης, Η Ρωσία σήµερα: Πολιτική, Οικονοµία και Εξωτερικές Σχέσεις, Εκδόσεις Παπαζήση,

9 ικαιοσύνης της Σοβιετικής Ένωσης, για παράδειγµα, ταξίδεψε στη Μεγάλη Βρετανία για να µελετήσει το δικαστικό της σύστηµα. 5 Β. υτικές πηγές: Οι βασικοί εµπλεκόµενοι στη συγγραφή του ρωσικού Συντάγµατος χρησιµοποίησαν διάφορα δυτικά Συντάγµατα και νοµικές πηγές ως πρότυπα. Νοµικοί εµπειρογνώµονες της Συνταγµατικής Επιτροπής είχαν εντρυφήσει όχι µόνο στη ρωσική συνταγµατική ιστορία, αλλά και τη γαλλική, των ΗΠΑ και της Γερµανίας. Όπως έχει σχολιαστεί, 6 «αναµφίβολα έβλεπαν τους εαυτούς τους ως τους Jeffersons και Madisons της Ρωσίας». Ο Σεργκέι Shakhrai, ο κύριος συγγραφέας των προεδρικών σχεδίων ήξερε γαλλική και γερµανική ιστορία και είχε µελετήσει τη γερµανική και αµερικανική συνταγµατική ιστορία. Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων της Συνταγµατικής Συνέλευσης οι Ρώσοι συχνά αναφέρονταν σε ξένα συνταγµατικά κείµενα. Η Συνέλευση εξέτασε ιδιαίτερα τα Συντάγµατα του Μεξικού, της Ινδίας, της Γερµανίας και των Ηνωµένων Πολιτειών. Γ. υτικά πρότυπα: Υπήρξαν αρκετοί Ρώσοι ακαδηµαϊκοί που σπούδασαν δυτική ιστορία και πολιτική θεωρία και επηρεάστηκαν από τους δυτικούς κανόνες δικαίου. Πολλοί νοµικοί µελετητές εξ αυτών υπηρέτησαν στις διάφορες επιτροπές σύνταξης και ήταν αυτοί που επηρέασαν σε µεγάλο βαθµό την Επιτροπή να πιέσει για νοµικές µεταρρυθµίσεις έχοντας την εµπειρία των νοµικών συστηµάτων των ΗΠΑ, της Γαλλίας, της Γερµανίας, των σκανδιναβικών χωρών, της Πολωνίας και της Ουγγαρίας.. Άµεσες δυτικές επιρροές: Εκτός από τους έµµεσους τρόπους µε τους οποίους δυτικές ιδέες επηρέασαν τους Ρώσους συντάκτες, υπήρξαν φορές που η ύση ανέλαβε πιο ενεργό ρόλο. Αυτός ο ρόλος δεν έλαβε χώρα στο υψηλότερο κυβερνητικό επίπεδο, αλλά χάρη στη συµµετοχή Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ) και διαφόρων συµβούλων. Παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ απέφυγε µία άµεση συµµετοχή στη σύνταξη του ρωσικού Συντάγµατος, ενθάρρυνε τέτοιες προσπάθειες µέσω των ΜΚΟ. Η Γερουσία των ΗΠΑ συζήτησε τις αλλαγές που απαιτούνται στο ρωσικό Σύνταγµα το Ο Γερουσιαστής Bradley υποστήριξε: «Για να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος ο κρατικός αυταρχισµός να κάνει εκ νέου την 5 Victoria Schwartz, The Influences of the West on the 1993 Russian Constitution, 32 Hastings Int'l & Comp. L. Rev. 101, Robert B. Ahdieh 99

10 εµφάνισή του υπό το πρόσχηµα της µεταρρύθµισης, [η Ρωσία χρειάζεται] ένα Σύνταγµα που θα κατοχυρώνει τα ατοµικά δικαιώµατα. Ένα νέο Σύνταγµα και νέες εκλογές θα µπορούσαν επίσης να παρέχουν µια καλύτερη βάση για νοµοθετικές µεταρρυθµίσεις απαλλαγµένες από το κοµµουνιστικό παρελθόν». 7 Ε. Επιρροή από δυτικούς εµπειρογνώµονες: Μία από τις πιο σηµαντικές επιρροές προήλθε από τους εµπειρογνώµονες που έδρασαν σε ατοµική βάση. Οι Ρώσοι συνήθως ενθάρρυναν αυτές τις αλληλεπιδράσεις και ήταν πιο δεκτικοί στις συµβουλές. Στην εισαγωγική του τελικού σχεδίου Συντάγµατος οµιλία του Γιέλτσιν την 9η Νοεµβρίου 1993, ο ίδιος δήλωσε αυτολεξεί ότι το σχέδιο Συντάγµατος αξιολογήθηκε από εµπειρογνώµονες στη Ρωσία και στο εξωτερικό. 8 Στο κλείσιµο του αρχικού σχεδίου της Συνταγµατικής Επιτροπής απαριθµούνται τα άτοµα που εργάστηκαν για το Σύνταγµα, µνηµονεύοντας ξεχωριστά ξένους εµπειρογνώµονες. Ενδεικτικά: Α. Blaustein (ΗΠΑ), Α. La Pergola (Ιταλία), Α. Rapachinskiy (ΗΠΑ). Άτοµα από άλλες χώρες (Γερµανία, Αυστρία, Γαλλία) έπαιξαν επίσης ρόλο στη Ρωσία. Οι εµπειρογνώµονες αυτοί κλήθηκαν ανεπίσηµα, συνήθως επειδή είχαν φίλους που εργάζονταν για το ρωσικό Σύνταγµα και µπορούσαν έτσι να συζητούν και να δίνουν συµβουλές. 9 Οι Ρώσοι αναµφισβήτητα επηρεάστηκαν από τη ύση όταν σχεδίαζαν το ρωσικό Σύνταγµα του 1993, όµως λόγοι εσωτερικής πολιτικής εξηγούν συχνά ποιο από τα δυτικά µοντέλα επέλεξαν. Ασφαλώς, για παράδειγµα, ο ρόλος του Γιέλτσιν οδήγησε σε ισχυρό Προεδρικό σύστηµα. III. Προεδρικό σύστηµα Ένα από τα πιο διχαστικά ζητήµατα κατά την σύνταξη του ρωσικού Συντάγµατος ήταν η θέση και ο ρόλος του Προέδρου. Όταν οι Ρώσοι άρχισαν να γράφουν το Σύνταγµα, η ΕΣΣ εξακολουθούσε να υφίσταται, συζήτησαν 7 Bill Bradley, Senator, Speech on the Senate Floor, (June 18, 1992), 8 Victoria Schwartz, The Influences of the West on the 1993 Russian Constitution, 32 Hastings Int'l & Comp. L. Rev. 101, 2009, 9 Victoria Schwartz, The Influences of the West on the 1993 Russian Constitution, 32 Hastings Int'l & Comp. L. Rev. 101,

11 λοιπόν ακόµη και για το αν θα έχουν Πρόεδρο. Η ιδέα για Πρόεδρο προήλθε από δηµοκρατικούς κύκλους αµέσως µετά την 1η Σύνοδο της Βουλής των Αντιπροσώπων την άνοιξη του 1990, όταν έγινε προφανές ότι είχαν τον έλεγχο µιας µειοψηφίας εδρών στο νέο Κοινοβούλιο. Τον Μάιο του 1990 η νέα Βουλή εξέλεξε Πρόεδρό της τον Μπόρις Γέλτσιν ως αποτέλεσµα της υποστήριξής του για τη ρωσική ανεξαρτησία, ζήτηµα για το οποίο δηµοκράτες, εθνικιστές και µετριοπαθείς κοµµουνιστές συµφώνησαν άπαντες. Σταδιακά, η πλειοψηφία του Γιέλτσιν αποδυναµώθηκε, και µέχρι το Μάρτιο του 1991 είχε κυκλοφορήσει ένα αίτηµα για την αποµάκρυνσή του από το αξίωµα του Προέδρου. Υπό την απειλή µιας τέτοιας ψηφοφορίας, σύµµαχοι του Γιέλτσιν οραµατίστηκαν την Προεδρία ως ένα εργαλείο που θα τον προστάτευε από τη συντηρητική Βουλή των Αντιπροσώπων. ηµοσκοπήσεις αποκάλυψαν ότι ο Γέλτσιν ήταν πιο δηµοφιλής στον λαό από ό,τι στους βουλευτές, πράγµα που τον οδήγησε να πιστέψει ότι θα µπορούσε να κερδίσει µια εκλογική αναµέτρηση και να τοποθετηθεί σε µια ισχυρότερη πολιτική θέση. Ως εκ τούτου, η δηµιουργία του θεσµού του Ρώσου Προέδρου ήρθε σε συγκεκριµένη πολιτική συγκυρία και δεν ήταν το αποτέλεσµα µιας στρατηγικής σχετικής µε την ανάγκη για διαχωρισµό των εξουσιών. Παρά το γεγονός ότι το κίνητρο ήταν πολιτικό, ο θεσµός του Προέδρου στη συνέχεια προωθήθηκε από δυτικές αντιλήψεις περί διαχωρισµού των εξουσιών και συστήµατος ελέγχου και ισορροπιών. Σε δηµοψήφισµα τον Μάρτιο του 1991, Ρώσοι ψηφοφόροι δήλωσαν θετικοί για την θεσµοθέτηση Προέδρου της ηµοκρατίας. Το δηµοψήφισµα πέτυχε, µε 69,9% των ψηφοφόρων να ψηφίζουν υπέρ. Τρεις µήνες αργότερα ο Γιέλτσιν εξελέγη πρώτος Πρόεδρος της Ρωσίας. Με αυτόν τον τρόπο οι Ρώσοι ανέδειξαν Πρόεδρο έξω από τη διαδικασία της σύνταξης του Συντάγµατος. Αν και οι πολέµιοι του Γιέλτσιν φαίνεται πως εξακολουθούσαν να ελπίζουν σε µια διαφορετική ισορροπία δυνάµεων που θα ευνοούσε τη Βουλή των Αντιπροσώπων, τελικά αποδείχθηκε δύσκολο να µειωθεί η ισχύς του Προέδρου. Έχοντας δηµιουργήσει τον θεσµό του Προέδρου, οι Ρώσοι είχαν ακόµη να επιλέξουν ανάµεσα στο κοινοβουλευτικό σύστηµα, το προεδρικό ή κάποια 11

12 παραλλαγή των δύο µοντέλων. 10 Οι κύριοι Αµερικανοί σύµβουλοι δεν προώθησαν τυφλά το αµερικανικό µοντέλο στο οποίο ο Πρόεδρος κατέχει σχεδόν το σύνολο της εκτελεστικής εξουσίας. Ο Rapaczynski έγραψε: «εν θα συµβούλευα τη δηµιουργία µιας Προεδρίας αµερικανικού τύπου στη Ρωσία. Το αµερικανικό σύστηµα, αξιοθαύµαστο όσο είναι στις Ηνωµένες Πολιτείες, δεν έχει µεταµοσχευθεί επιτυχώς πουθενά στον κόσµο». 11 Αντίθετα, ο Rapaczynski έθεσε το ζήτηµα κατά πόσον η Ρωσία θα πρέπει να ακολουθήσει το γερµανικό µοντέλο κατά το οποίο ο Πρόεδρος δεν έχει ουσιαστικό ρόλο ή το γαλλικό µοντέλο στο οποίο ο Πρόεδρος έχει µεγάλη δύναµη. Ο Rapaczynski παρουσίασε τις συνθήκες υπό τις οποίες θα έπρεπε να προτιµηθεί το κάθε µοντέλο και άφησε την απόφαση στους Ρώσους. Ως αποτέλεσµα της πολιτικής κατάστασης στην οποία θεσµοθετήθηκε η Προεδρία, η Βουλή των Αντιπροσώπων και ως εκ τούτου και η Συνταγµατική Επιτροπή προτιµούσαν Πρόεδρο µε αδύναµο ρόλο. Όταν ούτε οι Αµερικανοί σύµβουλοί τους υποστήριξαν µία Προεδρία αµερικανικού τύπου, αποφασίστηκε να µην ακολουθηθεί το αµερικανικό Προεδρικό σύστηµα. Καθώς η πολιτική κατάσταση άλλαζε, ο Γιέλτσιν επιθυµούσε µια ισχυρότερη Προεδρία από αυτή που πρότεινε η Επιτροπή. Ως εκ τούτου, όταν ζήτησε από τον Σεργκέι Shakhrai, τον επικεφαλής των νοµικών του συµβούλων, να δηµιουργήσει µια αντιπρόταση, οι µοναδικές συγκεκριµένες οδηγίες του ήταν να θεσπίσει µια ισχυρή Προεδρική δηµοκρατία κατά τρόπο που δεν θα µπορούσε εύκολα να µεταβληθεί. Πολλοί δυτικοί οικονοµικοί σύµβουλοι επίσης προτιµούσαν ισχυρό Πρόεδρο, ο οποίος θα ήταν ικανός να ηγηθεί οικονοµικών µεταρρυθµίσεων. Αυτός ο συνδυασµός εσωτερικής πολιτικής και εξωτερικών επιρροών οδήγησε στο µοντέλο που τελικά επιλέχθηκε, το οποίο είναι πιο κοντά στο γαλλικό µοντέλο. Ούτε η οµοιότητα όµως µε το γαλλικό µοντέλο ήταν τυχαία. Οι εµπειρογνώµονες κατανόησαν τις δυσκολίες και την έλλειψη σταθερότητας 10 Η επιλογή αυτή αποτελεί σηµαντικό παράγοντα για την εδραίωση της δηµοκρατίας. Το Προεδρικό σύστηµα θεωρείται ότι έχει τα πλεονεκτήµατα της σταθερότητας της εκτελεστικής εξουσίας, δηµοκρατικότερο χαρακτήρα και πιο περιορισµένη Κυβέρνηση, αλλά τα µειονεκτήµατα του αδιεξόδου στις σχέσεις εκτελεστικής-νοµοθετικής εξουσίας. Το Κοινοβουλευτικό έχει τα αντίθετα αποτελέσµατα. Ένας ενδιάµεσος τύπος, το ηµι-προεδρικό, έχει και Πρωθυπουργό εξαρτώµενο από την εµπιστοσύνη του Κοινοβουλίου και άµεσα εκλεγµένο Πρόεδρο. 11 Lee Kendall Metcalf, Presidential Power in the Russian Constitution 6 J. Transnat'l L. & Pol'y 125,

13 που συνδέονται µε τη σύνταξη ενός συνταγµατικού κειµένου και προέκριναν το αίτηµα της σταθερότητας. Αισθάνθηκαν ότι η Ρωσία δεν ήταν έτοιµη για Κοινοβουλευτικό σύστηµα. Η Ρωσία ήταν έτοιµη κατ' αρχήν για Προεδρική ηµοκρατία. 12 Όταν ο Γιέλτσιν ζήτησε να καθοριστεί η έκταση των προεδρικών καθηκόντων του, ο Γιάκοβλεφ (ο οποίος συνέβαλε στις εργασίες για το νέο Σύνταγµα µέσω του ρόλου του ως επικεφαλής µίας οµάδας στη Συνταγµατική Συνέλευση) είχε κάποιες οµιλίες του Ντε Γκολ µεταφρασµένες στα ρωσικά και ζήτησε από τους συµβούλους του Γιέλτσιν να του δώσουν τις οµιλίες. Κατά τον Γιάκοβλεφ, ο Γιέλτσιν ενθουσιάστηκε και ζήτησε από τους συµβούλους του να οργανώσουν το Σύνταγµα µε βάση την Προεδρία Ντε Γκολ. Ακόµη, ο Shakhrai αναγνώρισε ότι γράφοντας το Προεδρικό προσχέδιο του Συντάγµατος χρησιµοποίησε το γαλλικό µοντέλο και ότι το ρωσικό και γαλλικό πρότυπο ήταν µεταξύ τους πολύ παρόµοια ιδεολογικά. 13 Η γαλλική επιρροή προέκυψε επειδή βασικοί φορείς της ρωσικής κοινωνίας είχαν εξοικείωση µε το γαλλικό σύστηµα, θεώρησαν ότι µπορούσε να εφαρµοστεί στη Ρωσία και δανείστηκαν στοιχεία του. Ως εκ τούτου, ενώ πολιτικές σκοπιµότητες οδήγησαν σε ένα ισχυρό Προεδρικό σύστηµα, η συγκεκριµένη γαλλική µορφή προέκυψε από έµµεσες δυτικές επιρροές. Ο Πρόεδρος, εκλεγµένος από τον λαό, περιγράφεται ως κεφαλή του κράτους και εγγυητής του Συντάγµατος της Ρωσικής Οµοσπονδίας και των ανθρωπίνων και πολιτικών δικαιωµάτων και ελευθεριών. Το άρθρο 80 προβλέπει ότι ο Πρόεδρος εκπροσωπεί τη Ρωσία στο εξωτερικό, εποπτεύει και εγγυάται την οµαλή λειτουργία του πολιτικού συστήµατος και καθορίζει την εξωτερική και αµυντική πολιτική. Ο Ρώσος Πρόεδρος έχει στη διάθεσή του έναν πολυπληθή µηχανισµό, το λεγόµενο προεδρικό γραφείο, που ουσιαστικά λειτουργεί σαν µία δεύτερη κυβέρνηση. Το συγκεκριµένο αξίωµα δεν µπορεί να καταληφθεί για περισσότερες από δύο συνεχόµενες θητείες από το ίδιο πρόσωπο (άρθρο 81). 12 Ο Σεργκέι Αλεξέγιεφ, ένας από τους συντάκτες του σχεδίου Συντάγµατος του Γιέλτσιν, υποστήριξε σε συνέντευξή του: «Το σχέδιο είναι βασισµένο στην έννοια µίας προεδρικής δηµοκρατίας. εν είµαστε ακόµη έτοιµοι για µια κοινοβουλευτική µορφή. H κοινοβουλευτική δηµοκρατία απαιτεί ένα ανεπτυγµένο πολιτικό σύστηµα, πολυκοµµατικό και σταθερούς κανόνες πολιτικού παιχνιδιού». 13 Lee Kendall Metcalf, Presidential Power in the Russian Constitution 6 J. Transnat'l L. & Pol'y 125,

14 Το Σύνταγµα δίνει στον Πρόεδρο ουσιαστική νοµοθετική εξουσία, οργανώνοντας ένα πολίτευµα µόνο κατ επίφαση ηµι-προεδρικό. Ο Πρόεδρος µπορεί να επιστρέψει έναν νόµο στην Οµοσπονδιακή Συνέλευση εντός δεκατεσσάρων ηµερών για επανεξέταση. Μπορεί επίσης να ζητήσει από το Συνταγµατικό ικαστήριο να αποφανθεί σχετικά µε τη συνταγµατικότητα των οµοσπονδιακών νόµων. Έχει επίσης το δικαίωµα να εκδίδει διατάγµατα (άρθρο 90) και οδηγίες µε δεσµευτική ισχύ, τα οποία δεν πρέπει να έρχονται σε αντίθεση µε το Σύνταγµα της Ρωσικής Οµοσπονδίας ή τους οµοσπονδιακούς νόµους. Αξίζει να επισηµανθεί ότι ο Πρόεδρος δύναται να κυβερνήσει τη χώρα µόνο µε την έκδοση προεδρικών διαταγµάτων, χωρίς την υποστήριξη του Κοινοβουλίου. Το δικαίωµα αυτό επιτρέπει στον Πρόεδρο να κυριαρχήσει στο νοµοθετικό πρόγραµµα κάτι που έκανε ο Γέλτσιν σε θέµατα όπως οι ιδιωτικοποιήσεις, οι µεταρρυθµίσεις του τραπεζικού τοµέα και η ποινική διαδικασία, ενώ θα λέγαµε ότι ελάχιστα µπορεί να αντισταθµιστεί µε το δικαίωµα που παρέχεται στην Κρατική ούµα να απαντά στα Προεδρικά ιατάγµατα περνώντας τη δική της νοµοθεσία. Τέλος, ο Πρόεδρος µπορεί να ζητήσει τη διενέργεια δηµοψηφίσµατος (άρθρο 84). Ωστόσο, δεν προβλέπονται στο Σύνταγµα λεπτοµέρειες για αυτήν τη διαδικασία. Εκτός των νοµοθετικών του αρµοδιοτήτων, ο Πρόεδρος, σύµφωνα µε το άρθρο 83, διορίζει τον Πρόεδρο της Κυβέρνησης, µε βάση την αρχή της δεδηλωµένης, και στη συνέχεια διορίζει τα υπόλοιπα µέλη του υπουργικού συµβουλίου, µε βάση τις προτάσεις του Προέδρου της Κυβέρνησης, ενώ µπορεί να παύει υπουργούς κατά βούληση. Ο Πρόεδρος διαθέτει ακόµη µεγάλη ευχέρεια να διαλύει τη ούµα. Οφείλει να διαλύσει την Κρατική ούµα αφού απορρίψει τρεις υποψηφίους για την προεδρία της κυβέρνησης, και µπορεί να τη διαλύσει αφού έχει για δεύτερη φορά εκφράσει ψήφο δυσπιστίας στην κυβέρνηση ή η ψήφος εµπιστοσύνης έχει αποτύχει. Ωστόσο, ο Πρόεδρος δεν µπορεί να διαλύσει την Κρατική ούµα κατά το πρώτο έτος της θητείας της, όταν οι προτάσεις µοµφής έχουν κατατεθεί κατά τη διάρκεια ισχύος στρατιωτικού νόµου ή κατάστασης έκτακτης ανάγκης ή κατά τη διάρκεια των τελευταίων έξι µηνών της θητείας του Προέδρου. Η κυβέρνηση µπορεί να υποβάλλει την παραίτησή της στον Πρόεδρο ανά πάσα στιγµή, αλλά είναι υποχρεωµένη να το κάνει όταν εκλέγεται νέος Πρόεδρος. Το Σύνταγµα ορίζει ότι ο Πρόεδρος της Ρωσικής Οµοσπονδίας µπορεί να 14

15 εκδώσει απόφαση σχετικά µε την παραίτηση της κυβέρνησης της Ρωσικής Οµοσπονδίας, δηλαδή µπορεί είτε να αποδεχθεί ή να απορρίψει την παραίτηση αυτή. Τέλος, ο Πρόεδρος απολαµβάνει και δικαστικών αρµοδιοτήτων, θέτοντας σε προφανή κίνδυνο τη διάκριση των εξουσιών. Ειδικότερα, επιλύει θέµατα σύγκρουσης αρµοδιοτήτων ανάµεσα στην Οµοσπονδία και στα κρατίδια και µπορεί να αναστέλλει νόµους προτού επιληφθεί το Συνταγµατικό ικαστήριο. Αναφορικά µε το εύρος των προεδρικών εξουσιών, συζήτηση προέκυψε όσον αφορά την έκταση της εξουσίας που πρέπει να έχει ο Πρόεδρος αν η χώρα κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η Κρατική Επιτροπή για την κατάσταση έκτακτης ανάγκης, η οποία δηµιουργήθηκε για να αντιµετωπίσει αυτό το πρόβληµα, τελικά στράφηκε εναντίον του Γκορµπατσόφ στο πραξικόπηµα του Αυγούστου του Οι Ρώσοι διατηρούσαν ισχυρές θέσεις σχετικά µε την κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, όντας εν µέρει µόνο δεκτικοί στις συµβουλές των δυτικών για το θέµα αυτό. Οι δυτικοί σύµβουλοι γνώριζαν ότι η κατάσταση έκτακτης ανάγκης επιτρέπει παραδοσιακά στους ηγέτες να υπερβούν τον νόµο και ήθελαν να διασφαλίσουν ότι αυτό δεν θα συνέβαινε. Οι συντάκτες ακολούθησαν εν µέρει τις συµβουλές του Rapaczynski να περιορίσουν την κατάσταση έκτακτης ανάγκης, αφήνοντας τις συνθήκες υπό τις οποίες ο Πρόεδρος µπορεί να επιβάλει κατάσταση έκτακτης ανάγκης να καθορίζονται από τον Οµοσπονδιακό Συνταγµατικό Νόµο και όχι από το ίδιο το Σύνταγµα. Η τελική διατύπωση στο Σύνταγµα έχει ως εξής: «Υπό τις συνθήκες και τις διαδικασίες που προβλέπονται από τον Οµοσπονδιακό Συνταγµατικό Νόµο, ο Πρόεδρος της Ρωσικής Οµοσπονδίας θα επιβάλει καθεστώς κατάστασης έκτακτης ανάγκης στο έδαφος της Ρωσικής Οµοσπονδίας ή σε περιοχές της µε άµεση ενηµέρωση του Συµβουλίου της Οµοσπονδίας και της Κρατικής ούµας (Κάτω Βουλή)». Λαµβάνοντας υπόψη τις συγκρούσεις του Γιέλτσιν µε το Κοινοβούλιο και τον έλεγχό του επί της διαδικασίας συγγραφής του Συντάγµατος, δικαιολογηµένα οι Ρώσοι δεν περιόρισαν την κατάσταση έκτακτης ανάγκης µόνο στην περίπτωση που το Κοινοβούλιο βρισκόταν σε σύνοδο. Αν και η βασική δοµή του Προεδρικού συστήµατος διαµορφώθηκε κατά το γαλλικό σύστηµα, διάφορες πτυχές του επηρεάστηκαν και από άλλες 15

16 δυτικές πηγές. Το Προεδρικό σχέδιο απορροφούσε σαφώς µια σειρά από χαρακτηριστικά του αµερικανικού συστήµατος, όπως το προεδρικό προνόµιο ελέγχου της εκτελεστικής εξουσίας, το δικαίωµα του Προέδρου να ασκεί βέτο σε οποιαδήποτε νόµο ψηφιστεί από το Κοινοβούλιο µε την επιφύλαξη να το υπερψηφίσει πλειοψηφία δύο τρίτων και το δικαίωµα του εκλέγεσθαι στις εθνικές εκλογές για θητεία έξι ετών σε συνδυασµό µε τη θέση του Αντιπροέδρου. Το θέµα της πρότασης µοµφής θυµίζει επίσης την αµερικανική διαδικασία του «impeachment». Η τελική εκδοχή του Συντάγµατος αναφέρει: «Ο Πρόεδρος της Ρωσικής Οµοσπονδίας µπορεί να κατηγορηθεί από το Συµβούλιο της Οµοσπονδίας µόνο στη βάση κατηγοριών εναντίον του για εσχάτη προδοσία ή κάποιο άλλο σοβαρό έγκληµα». Ως αποτέλεσµα του σεβασµού του για τις Ηνωµένες Πολιτείες, ο Γιάκοβλεφ συµβούλευσε τους Ρώσους να υιοθετήσουν το αµερικανικό σύστηµα πρότασης µοµφής, µε το Ανώτατο ικαστήριο και τα δύο σώµατα του Ανωτάτου Σοβιέτ να είναι αναγκαία για να την πρόταση µοµφής. 14 Ωστόσο, οι πλειοψηφίες που απαιτούνται στη Ρωσία είναι ιδιαίτερα δύσκολο να επιτευχθούν Εν κατακλείδι, ο ρόλος του Προέδρου στο ρωσικό Σύνταγµα µπορεί να συγκριθεί µε το γαλλικό Σύνταγµα, επειδή, πλην των νοµοθετικών εξουσιών, ο ρόλος των δύο Προέδρων είναι παρόµοιος. Η κύρια διαφορά είναι ότι ο Ρώσος Πρόεδρος έχει σηµαντικά µεγαλύτερη νοµοθετική εξουσία από τον Γάλλο. Το ρωσικό Σύνταγµα σε αυτό το πλαίσιο θυµίζει περισσότερο Συντάγµατα της Λατινικής Αµερικής, όπως της Χιλής (1891 και 1925), της Κολοµβίας (πριν από το 1991) και της Βραζιλίας. Ο Ρώσος πρόεδρος έχει µεγαλύτερη εξουσία να εκδίδει διατάγµατα και να προτείνει δηµοψηφίσµατα από τη συντριπτική πλειοψηφία των εκλεγµένων από τον λαό Προέδρων. Ωστόσο, ο Ρώσος Πρόεδρος έχει λιγότερες µη νοµοθετικές εξουσίες από το 63% των εκλεγµένων από τον λαό Προέδρων ανά τον κόσµο. 15 Είναι φανερό ότι η Προεδρία έχει ενσωµατώσει στοιχεία που προέρχονται από την τσαρική απολυταρχική παράδοση και τη σοβιετική κληρονοµιά. 14 D. Mannheimer, A Comparison of the American and Russian Constitutions, Alaska Justice Forum. 15 Lee Kendall Metcalf, Presidential Power in the Russian Constitution 6 J. Transnat'l L. & Pol'y Μετά από αυτή την αναφορά στον θεσµό του Προέδρου θα ήταν παράλειψη να µην αναφερθώ στην συνταγµατική αναθεώρηση του εκεµβρίου του 2008, η οποία επέκτεινε τη θητεία του Προέδρου από τέσσερα σε έξι χρόνια. Η ενίσχυση της Προεδρίας συνιστά πλήγµα 16

17 IV. Συνταγµατικό ικαστήριο Τον Ιούνιο του 1988, η 19η Συνδιάσκεψη του Κοµµουνιστικού Κόµµατος της Σοβιετικής Ένωσης (ΚΚΣΕ) αναγνώρισε την ανάγκη να αναπτυχθεί ένα σοσιαλιστικό κράτος υπό την σκέπη του κράτους δικαίου και ενέκρινε την εισαγωγή ενός ειδικού οργάνου εξουσιοδοτηµένου να επανεξετάζει και να διασφαλίζει την τήρηση της συνταγµατικότητας και της νοµιµότητας στο σοβιετικό πολιτικό σύστηµα. Η τροποποίηση του Σοβιετικού Συντάγµατος που εγκρίθηκε την 1η εκεµβρίου 1988 προέβλεψε τη σύσταση µιας Επιτροπής Συνταγµατικής Εποπτείας της ΕΣΣ. Η επιτροπή αυτή έδινε την εντύπωση ότι προτιµούσε να ενεργεί σαν σύµβουλος της νοµοθετικής και της εκτελεστικής εξουσίας παρά σαν ισχυρή και ανεξάρτητη τρίτη εξουσία. Προς υποστήριξη του έργου της Επιτροπής, θα πρέπει να σηµειωθεί ότι οι φυγόκεντρες δυνάµεις στο πολιτικό σύστηµα, η δύναµη της διοικητικής γραφειοκρατίας και η παραδοσιακή έλλειψη δικαστικής εξουσίας έθεταν ισχυρά εµπόδια στο έργο της. Ακόµη και αν είχε πολλαπλασιάσει τις προσπάθειές της και είχε λάβει την πλήρη υποστήριξη ολόκληρης της νοµικής και πνευµατικής κοινότητας, µάλλον δεν θα ήταν σε θέση να ξεπεράσει τις σκιές αυτές του παρελθόντος. 18 Οι επιτυχίες και οι αποτυχίες της Επιτροπής έδειξαν σε νοµικούς και πολιτικούς την ανάγκη για µια ισχυρότερη τρίτη δύναµη σε ένα αποτελεσµατικό σύστηµα για τη δηµοκρατία στη Ρωσία, αφού ενισχύει τον προσωποπαγή χαρακτήρα της εξουσίας και του πολιτεύµατος, το οποίο ρέπει προς τον υπερπροεδρισµό, σε µία εποχή µάλιστα που συνολικά διεθνώς η τάση είναι η αντίστροφη. 17 Για να γίνει καλύτερα αντιληπτό το µέγεθος των εξουσιών του Προέδρου αξίζει να γίνει µία σύντοµη αναφορά στα νοµοθετικά σώµατα και στις αρµοδιότητές τους όπως προβλέπονται στο Σύνταγµα του Το Σύνταγµα της Ρωσίας προβλέπει Οµοσπονδιακή Συνέλευση δύο νοµοθετικών σωµάτων. Η Κάτω Βουλή, η Κρατική ούµα, έχει 450 έδρες, οι µισές εκ των οποίων καταλαµβάνονται από βουλευτές που αναδεικνύονται µε λίστα και οι άλλες µισές από ανεξάρτητους υποψηφίους εκτός κοµµατικής λίστας ανά περιφέρεια. Η Άνω βουλή, το Συµβούλιο της Οµοσπονδίας, έχει 178 έδρες, 2 για κάθε ένα από τα 83 διοικητικά υποκείµενα της Οµοσπονδίας. Κύρια ενασχόληση της ούµας είναι η ψήφιση νοµοθεσίας, η παροχή ψήφου εµπιστοσύνης στην κυβέρνηση, η επικύρωση διεθνών συµφωνιών και η έγκριση του προϋπολογισµού. Κύρια ενασχόληση του Οµοσπονδιακού Συµβουλίου είναι η έγκριση νοµοσχεδίων που προωθούνται από τη ούµα, ο διορισµός των ανώτατων δικαστικών, η προκήρυξη προεδρικών εκλογών, οι αλλαγές συνόρων µεταξύ διοικητικών υποκειµένων, η έγκριση προεδρικών διαταγµάτων περί κήρυξης κατάστασης έκτακτης ανάγκης ή στρατιωτικού νόµου και η έγκριση της συµµετοχής των ενόπλων δυνάµεων σε αποστολές εκτός χώρας. Στην περίπτωση που το Οµοσπονδιακό Συµβούλιο απορρίψει ένα νοµοσχέδιο, τότε εκείνο επανέρχεται στη ούµα όπου µπορεί να εγκριθεί µε την αυξηµένη πλειοψηφία των 2/3 των µελών της. 18 Herbert Hausmaninger, From the Soviet Committee of Constitutional Supervision to the Russian Constitutional Court, 25 Cornell Int'l L. J. 305,

18 διάκρισης των εξουσιών µε κατάλληλους ελέγχους και ισορροπίες. Μία από τις πιο σηµαντικές και εποικοδοµητικές συµβολές της Επιτροπής στη σοβιετική νοµική σκέψη ήταν αναµφίβολα η πρωτοβουλία της να ερµηνεύσει το Σοβιετικό Σύνταγµα υπό το πρίσµα των διεθνών συµφωνιών για τα ανθρώπινα δικαιώµατα. Με αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή ανέβασε το πρότυπο του σοβιετικού νόµου σε ένα άνευ προηγουµένου επίπεδο δυτικού νοµικού πολιτισµού. Με αυτόν τον τρόπο επηρέασε σηµαντικά τη µετάβαση προς ένα ισχυρό ρωσικό Συνταγµατικό ικαστήριο. Ένα ανεξάρτητο δικαστικό σύστηµα ήταν αµφιλεγόµενο για τη Ρωσία, διότι δικαστική ανεξαρτησία δεν υπήρχε υπό το κοµµουνιστικό καθεστώς, εποχή για την οποία τα δικαστήρια αναφέρονται ως «µαριονέτες» της εκτελεστικής εξουσίας. Ως αποτέλεσµα της εµπειρίας αυτής όπου το δικαστικό σώµα είχε θέση δευτερεύοντος κλάδου της εκτελεστικής εξουσίας, η Συνταγµατική Επιτροπή δικαιολογηµένα δεν συµφωνούσε να δοθεί στη δικαστική αρχή η εξουσία να επανεξετάζει τις νοµοθετικές αποφάσεις. Φοβήθηκαν ότι κάτι τέτοιο θα επέτρεπε στην εκτελεστική εξουσία να παρακάµπτει αποφάσεις της νοµοθετικής εξουσίας µέσω της δικαστικής οδού. Ωστόσο, για τον ίδιο λόγο που οι Ρώσοι δίσταζαν να υιοθετήσουν τον δικαστικό έλεγχο, οι Αµερικανοί σύµβουλοι επέµειναν στην αναγκαιότητά του. Θεώρησαν ιδιαίτερα σηµαντικό οι Ρώσοι να έχουν όχι µόνο ανεξάρτητο δικαστικό σύστηµα αλλά και δικαστικό έλεγχο, δεδοµένης της κατάχρησης της εκτελεστικής εξουσίας που είχε λάβει χώρα πρόσφατα. Από τη στιγµή που αποφάσισαν να υιοθετήσουν σύστηµα δικαστικού ελέγχου, οι Ρώσοι είχαν ακόµη να επιλέξουν ανάµεσα στα διάφορα δυτικά πρότυπα. Εξέτασαν διάφορες εκδοχές, όπως το αµερικανικό, το αυστριακό, το γερµανικό και το γαλλικό µοντέλο, αλλά στο τέλος προτιµήθηκαν τα πρότυπα της ηπειρωτικής Ευρώπης έναντι της αµερικανικής προσέγγισης. Το Ανώτατο Σοβιέτ υιοθέτησε έναν ολοκληρωµένο και λεπτοµερή νόµο για το Συνταγµατικό ικαστήριο στις 6 Μαΐου 1991, αλλά η εκλογή των δικαστών του αναβλήθηκε µέχρι τη φθινοπωρινή σύνοδο της Βουλής. Η θητεία των αρχικά δέκα πέντε δικαστών ορίστηκε µέχρι την ηλικία των εξήντα πέντε χρόνων, κατά τη διάρκεια της οποίας απολαµβάνουν πλήρους ανεξαρτησίας. Στις 29 Οκτωβρίου 1991, η 5η Σύνοδος της Βουλής των Αντιπροσώπων του Λαού άρχισε τις εργασίες της εκλέγοντας δεκατρείς 18

19 δικαστές µε µυστική ψηφοφορία, οι οποίοι την επόµενη ηµέρα ορκίστηκαν και το ικαστήριο ξεκίνησε να λειτουργεί. Η εκλογή των δύο ακόµα δικαστών αναβλήθηκε µέχρι την επόµενη σύνοδο. Όπως προβλέφθηκε, οι δικαστές στη συνέχεια εξέλεξαν τον πρόεδρο και τον αναπληρωτή πρόεδρο του Συνταγµατικού ικαστηρίου µε µυστική ψηφοφορία. Στις 7 Οκτωβρίου 1993 το διάταγµα του Μπόρις Γιέλτσιν ανέστειλε τις εργασίες του Συνταγµατικού ικαστηρίου. Σύµφωνα µε το διάταγµα, το Συνταγµατικό ικαστήριο ήταν «σε βαθιά κρίση». Τον Ιούλιο του 1994 εκδόθηκε ο νόµος για το νέο Συνταγµατικό ικαστήριο. Ωστόσο, το νέο Συνταγµατικό ικαστήριο άρχισε να εργάζεται τον Φεβρουάριο του 1995 λόγω των τεταµένων σχέσεων ανάµεσα στο Συµβούλιο της Οµοσπονδίας της Ρωσίας και στον Γιέλτσιν. Έκτοτε, οι δικαστές του Συνταγµατικού ικαστηρίου προτείνονται από τον Πρόεδρο και διορίζονται από το Συµβούλιο της Οµοσπονδίας για 12ετή θητεία. 19 Το ρωσικό δικαστικό σύστηµα µοιάζει πολύ µε το γερµανικό. Με νόµο του 1994 το Συνταγµατικό ικαστήριο δεν έχει το δικαίωµα να κρίνει τη συνταγµατικότητα των νόµων µε δική του πρωτοβουλία, ο νόµος µπορεί να υποβληθεί στον έλεγχο του Συνταγµατικού ικαστηρίου από τον Πρόεδρο, την Κυβέρνηση, την Κρατική ούµα, το Συµβούλιο της Οµοσπονδίας της Ρωσίας, το ένα πέµπτο των µελών της Κρατικής ούµας ή του Συµβουλίου της Οµοσπονδίας, το Ανώτατο ικαστήριο της Ρωσικής Οµοσπονδίας, το Ανώτατο ιαιτητικό ικαστήριο της Ρωσικής Οµοσπονδίας, ή ένα νοµοθετικό σώµα αρµόδιο για ένα οµοσπονδιακό θέµα. Κάθε οµοσπονδιακό δικαστήριο µπορεί να ζητήσει από το Συνταγµατικό ικαστήριο να κρίνει τη συνταγµατικότητα ενός νόµου, αν ο νόµος πρέπει να εφαρµοστεί σε περίπτωση που ένας δικαστής του Οµοσπονδιακού ικαστηρίου έχει αµφιβολία για την αντίθεση του νόµου προς το Σύνταγµα. Επίσης, κάθε ιδιώτης µπορεί να υποβάλει στο Συνταγµατικό ικαστήριο αίτηση αµφισβήτησης της συνταγµατικότητας του συγκεκριµένου νόµου, εφόσον ο εν λόγω νόµος τιθέµενος σε εφαρµογή σε µια συγκεκριµένη περίπτωση 19 Ύστερα από νόµο που προτάθηκε στις 8 Μαΐου 2009 επί προεδρίας Ντµίτρι Μεντβέντεφ, ο πρόεδρος του Συνταγµατικού ικαστηρίου και ο αναπληρωτής θα πρέπει να προταθούν στο Κοινοβούλιο από τον Πρόεδρο της ηµοκρατίας και όχι να εκλεγούν από τους δικαστές όπως γινόταν µέχρι τότε. 19

20 παραβίασε τα δικαιώµατα του εν λόγω πολίτη. Οι αποφάσεις του Συνταγµατικού ικαστηρίου που προτείνουν την ακυρότητα ενός νόµου επιφέρουν άµεσο ακυρωτικό αποτέλεσµα. Ακόµη, πριν µια διεθνής συνθήκη επικυρωθεί από τη ούµα, η συνταγµατικότητα της συνθήκης µπορεί να διαγνωστεί από το Συνταγµατικό ικαστήριο. Ο έλεγχος της συνταγµατικότητας των νόµων, η µοµφή κατά του Προέδρου της Ρωσίας και οι προτάσεις νοµοθετικής φύσεως του Συνταγµατικού ικαστηρίου εµπίπτουν στην αρµοδιότητα της Ολοµέλειας. Εκτός αυτών, το Συνταγµατικό ικαστήριο µπορεί κατά την κρίση του να παραπέµψει στην Ολοµέλεια οποιοδήποτε άλλο θέµα κρίνει σκόπιµο. V. Οικονοµικό Μοντέλο Ο φιλελευθερισµός ως πολιτική και οικονοµική ιδεολογία διαµορφώθηκε και ενσαρκώθηκε την περίοδο του ιαφωτισµού. Η Ρωσία ωστόσο ποτέ δεν αποτέλεσε ιδεολογικά µέρος της µετά το 1789 φιλελεύθερης τάξης στη υτική Ευρώπη. Η µοναρχία και ο θεσµός του τσάρου διατηρήθηκαν µέχρι και το 1917 και, όταν τελικά κατέρρευσαν, δεν ήταν η αστική τάξη αλλά το προλεταριάτο που κατέκτησε την εξουσία. Η πολιτική στη Ρωσία ανέκαθεν είχε ως επίκεντρο την κοινότητα, το συλλογικό-κρατικό και όχι το ατοµικό συµφέρον. 20 Αµέσως µετά την κατάρρευση του λεγόµενου υπαρκτού σοσιαλισµού, οµολογηµένος στόχος πολλών χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, συµπεριλαµβανοµένης της Ρωσικής Οµοσπονδίας, ήταν η ανάπτυξη της ελεύθερης αγοράς η οποία θα στηριζόταν στο κράτος δικαίου και στη συνταγµατική δηµοκρατία. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι το αντικείµενο της σύνταξης Συντάγµατος στις χώρες αυτές ήταν η δηµιουργία ενός πλέγµατος συνταγµατικών διατάξεων το οποίο θα ευνοούσε την ανάπτυξη του ανταγωνιστικού καπιταλισµού. Η ίδρυση ενός τέτοιου συνταγµατικού συστήµατος στηρίζεται σε δύο γενικούς στόχους: τη δηµιουργία σταθερών και µόνιµων δικαιωµάτων ιδιοκτησίας (η οποία συνεπάγεται την προστασία και άλλων οικονοµικών δικαιωµάτων), καθώς και τη δηµιουργία σταθερών πολιτικών θεσµών µε 20 Μ. Καραγιάννης, Η Ρωσία σήµερα: Πολιτική, Οικονοµία και Εξωτερικές Σχέσεις, Εκδόσεις Παπαζήση,

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟΥ

ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟΥ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Στο Τρίτο Μέρος του συνταγματικού κειμένου της 12 ης συντακτικός νομοθέτης αναφέρεται στα όργανα του Κράτους. Οκτωβρίου 1992, ο Α) Η Βουλή Το άρθρο 77 κατοχυρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου Πολιτική Παιδεία Β Τάξη Γενικού Λυκείου 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 3.3 ΤΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2 Άρθρο 1 του Συντάγματος Tο πολίτευμα της Eλλάδας είναι Προεδρευόμενη Kοινοβουλευτική Δημοκρατία.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

Η Εκτελεστική Εξουσία. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης

Η Εκτελεστική Εξουσία. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Η Εκτελεστική Εξουσία Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Εκτελεστική εξουσία -Πρόκειται για την πιο απαραίτητη συνιστώσα της διακυβέρνησης. -Η εκτελεστική εξουσία διαχωρίζεται ανάμεσα στο πολιτικό σκέλος, που χαράσσει

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική και Δίκαιο Γραπτή Δοκιμασία Α Τετραμήνου

Πολιτική και Δίκαιο Γραπτή Δοκιμασία Α Τετραμήνου Πολιτική και Δίκαιο Γραπτή Δοκιμασία Α Τετραμήνου ΘΕΜΑΤΑ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ 1. Απόλυτη διάκριση λειτουργιών υπάρχει όταν τα όργανα της μιας κρατικής λειτουργίας δεν επιτρέπεται να παρεμβαίνουν και να ασκούν,

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ & Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ & Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ & Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α. Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ 1. Η αρχή της δεδηλωμένης - Ο σχηματισμός της Κυβέρνησης Ο θεσμός της εμπιστοσύνης της Βουλής στην Κυβέρνηση έχει την καταγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου Πολιτική Παιδεία Β Τάξη Γενικού Λυκείου 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 4.2 Η ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 2 Άρθρο 26 του Συντάγματος Η εκτελεστική λειτουργία ασκείται από τον ΠτΔ και την Κυβέρνηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Ε

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Ε ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Ε ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο

Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο Μάθημα 9 ο :Αμερικανικό Δίκαιο ΙI- Οι θεσμοί Ι Αν. Καθηγήτρια: Χριστίνα Δεληγιάννη-Δημητράκου Νομική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 6 Νόμος αντίθετος στο Σύνταγμα παραμένει ανίσχυρος. Υπεροχή του Συντάγματος.

Άρθρο 6 Νόμος αντίθετος στο Σύνταγμα παραμένει ανίσχυρος. Υπεροχή του Συντάγματος. Α Μέρος συνοπτική απόδοση στην ελληνική ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η Δημοκρατία της Μάλτας Άρθρο 1 Οι αρχές του Κράτους Άρθρο 2 Η θρησκεία: ρωμαιοκαθολική αποστολική εκκλησία Άρθρο 3 Τα εθνικά σύμβολα: η σημαία Άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α.

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Χρονολόγιο 1844: Συνταγματική μοναρχία (σύνταγμα) 1862: Έξωση του Όθωνα

Διαβάστε περισσότερα

Συνθήκη της Λισαβόνας

Συνθήκη της Λισαβόνας Συνθήκη της Λισαβόνας Α. Εισαγωγή Στις 13 Δεκεμβρίου 2007, οι αρχηγοί των είκοσι επτά χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Με τη Συνθήκη τροποποιούνται οι δύο βασικές Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η Αγγλία και οι αποικίες της στην Αμερική.

Η Αγγλία και οι αποικίες της στην Αμερική. Η Αγγλία και οι αποικίες της στην Αμερική. Κατά το 18 ο αιώνα η Αγγλία κατείχε δεκατρείς αποικίες στην Αμερική. Οι αποικίες αυτές παρουσίαζαν σημαντικές διαφορές που οφείλονταν: - Στη διαφορετική προέλευση

Διαβάστε περισσότερα

Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων

Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων Η διαδικασία λήψης αποφάσεων στην κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας, καθώς και σε διάφορους άλλους τομείς, όπως είναι η ενισχυμένη συνεργασία,

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΣ και τα μέλη του

Το ΔΣ και τα μέλη του Βασικά Συμπεράσματα Στο Ν.3873/2010 αναφέρεται για πρώτη φορά ρητά ότι οι εισηγμένες εταιρείες οφείλουν να υιοθετήσουν και στη συνέχεια να γνωστοποιήσουν σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, έναν κώδικα εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

Η δυνατότητα που παρέχει το άρθρο 110 προφανώς δεν αποτελεί επαρκή απάντηση.

Η δυνατότητα που παρέχει το άρθρο 110 προφανώς δεν αποτελεί επαρκή απάντηση. ΕΜΠΑΡΓΚΟ 18.00 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΚΕΕ & ΕΒΕΑ κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΙΧΑΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥ «ΡΕΥΜΑ ΣΚΕΨΗΣ» ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΩΣ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

16η ιδακτική Ενότητα Η ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

16η ιδακτική Ενότητα Η ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΡΧΗ 16η ιδακτική Ενότητα Η ΚΟΙΝΟΒΟΥΕΥΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Άρθρο 51, 3 του υντάγµατος: Οι βουλευτές εκλέγονται µε άµεση, καθολική και µυστική ψηφοφορία από τους πολίτες που έχουν εκλογικό δικαίωµα, όπως ο νόµος ορίζει.

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ Δ. ΑΝΑΝΕΩΣΗ- ΔΙΧΑΣΜΟΣ (1909-1922) 1. Το κόμμα των φιλελευθέρων 1. Πριν τις εκλογές της 8ης Αυγούστου 1910 κανένα ΜΕΓΑΛΟ κόμμα δεν υποστήριζε τις μεταρρυθμίσεις που προτάθηκαν το 1909/1910 Φορείς των νέων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Declaration on freedom of political debate in the media Greek version* ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ιακήρυξη για την Ελευθερία του Πολιτικού ιαλόγου στα Μέσα (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών

Διαβάστε περισσότερα

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Α. ΔΙΚΑΙΟ ΕΝΝΟΙΑ, ΚΛΑΔΟΙ, ΠΗΓΕΣ 1. Τι είναι δίκαιο... 1 2. Θετικό και φυσικό δίκαιο... 2 3. Δίκαιο και ηθική... 3 4. Δίκαιο - εθιμοτυπία - συναλλακτικά ήθη... 3 5. Δίκαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ Χαροκόπου 2 & Λεωφ. Συγγρού 196 176 71 Καλλιθέα, Αθήνα Tηλ. : 210 9545000 Φαξ: 210 3615634 Ε-mail: pressoffice@anexartitoiellines.gr Ιστοσελίδα: http://www.anexartitoiellines.gr Τρίτη, 21 Ιουνίου 2016

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ:

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: 2009-2010 ΘΕΜΑ: «Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΥΤΡΟΥ ΛΥΔΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόλογος 2. Ο Κανονισμός της βουλής 3. Η αρχή της αυτονομίας 4. Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

18η ιδακτική Ενότητα Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΚΑΙΟΥ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

18η ιδακτική Ενότητα Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΚΑΙΟΥ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 18η ιδακτική Ενότητα Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΚΑΙΟΥ Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 1. «το δικαίωµα προτάσεων νόµων ανήκει στη Βουλή και την Κυβέρνηση» (άρ. 73 1 του Συντάγµατος). 2. Οι κατά τα άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Το Προεδρείο της Βουλής Το Προεδρείο της Βουλής προβλέπεται από το ίδιο το Σύνταγµα. Αποτελείται από τον Πρόεδρο της Βουλής, από επτά(7) Αντιπροέδρους, τρεις (3)

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ. ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ κ. ΣΠΥΡΟΥ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ. ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ κ. ΣΠΥΡΟΥ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ κ. ΣΠΥΡΟΥ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ----------------------------------------- Το έργο που επιτέλεσε η Βουλή κατά τη σύνοδο που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΑΡΘΡΟ 49 Β ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων 26.1.2016 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με τη θέσπιση μηχανισμού της ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου

Διαβάστε περισσότερα

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής Γνωρίζετε τι είναι οι Η.Π.Α σήμερα; Θα δούμε πώς δημιουργήθηκαν και ποια είναι τα θεμέλια της ισχύος τους. Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών [όπως κυρώθηκε με το N. 2502/1997: Κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών, (ΦΕΚ 103, τ. Α )] Άρθρο πρώτο.-

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Καταστατικό

ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Καταστατικό ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Καταστατικό ΠΡΟΟΙΜΙΟ Η Επιτροπή συνεστήθη από το 6ο και το 7ο Διεθνές Συνέδριο Βυζαντινών Σπουδών που συνήλθαν στο Παρίσι και τις Βρυξέλλες τον Ιούλιο-Αύγουστο του 1948.

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΑΤΗΡΗΣΗΣ» ΑΡΘΡΟ 84 ΤΟΥ ΣΥΝΑΓΜΑΤΟΣ

«Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΑΤΗΡΗΣΗΣ» ΑΡΘΡΟ 84 ΤΟΥ ΣΥΝΑΓΜΑΤΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ: ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ «Η ΑΡΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

15206/14 AΣ/νικ 1 DG D 2C

15206/14 AΣ/νικ 1 DG D 2C Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 14 Νοεμβρίου 2014 (OR. en) 15206/14 FREMP 198 JAI 846 COHOM 152 POLGEN 156 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: Θέμα: Προεδρία Συμβούλιο Διασφάλιση του σεβασμού του

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης

Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση -Η έννοια της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης επιχειρεί να συλλάβει τις περίπλοκες σχέσεις ανάμεσα στα διάφορα κυβερνητικά επίπεδα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΉ ΕΠΙΤΡΟΠΉ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΙΣΑΛΛΟ ΟΞΊΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΉ ΕΠΙΤΡΟΠΉ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΙΣΑΛΛΟ ΟΞΊΑΣ CRI(97)36 Version grecque Greek version ΕΥΡΩΠΑΪΚΉ ΕΠΙΤΡΟΠΉ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΙΣΑΛΛΟ ΟΞΊΑΣ ΣΎΣΤΑΣΗ ΓΕΝΙΚΉΣ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΤΗΣ ECRI ΑΡΙΘ. 2: ΕΙ ΙΚΕΥΜΈΝΑ ΣΏΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΈΜΗΣΗ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΎ, ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 3. Η παραγωγή του Συντάγματος και των συνταγματικών κανόνων

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 3. Η παραγωγή του Συντάγματος και των συνταγματικών κανόνων Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 7/12/2015

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά θέματα προς συζήτηση:

Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 8. ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΚΟΙΝΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Η ανάπτυξη της Κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας Η λήψη των αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του Συντάγµατος.

Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του Συντάγµατος. Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τοµέα ηµοσίου ικαίου 2003 2004 Συνταγµατικό ίκαιο Επιβλέπων Καθηγητής: Κος Ανδρέας ηµητρόπουλος Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψήφος στους Έλληνες της Διασποράς

Η Ψήφος στους Έλληνες της Διασποράς Ανάλυση Συμμετοχή Ανεξάρτησία Η Ψήφος στους Έλληνες της Διασποράς synpraxis Ψηφοφορία Κατοίκων Εξωτερικού Το Ελληνικό Σύνταγμα προβλέπει το δικαίωμα ψήφου όλων των Ελλήνων πολιτών ηλικίας άνω των 17 ετών,

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 8 η : Η Βουλή

Ενότητα 8 η : Η Βουλή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 8 η : Η Βουλή Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο TΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΟΥ ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟΥ ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ : To ισχύον Σύνταγμα του Λουξεμβούργου θεσπίστηκε την 17 η Οκτωβρίου 1868 και έκτοτε έχει υποστεί δύο αναθεωρήσεις. Πρόκειται για την αναθεώρηση της

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 10 η : Κοινοβουλευτική αρχή

Ενότητα 10 η : Κοινοβουλευτική αρχή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 10 η : Κοινοβουλευτική αρχή Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Κατάλογος της ΕΕ που περιλαµβάνει πρόσωπα, οµάδες και οντότητες στις οποίες εφαρµόζονται ειδικά µέτρα για την καταπολέµηση της τροµοκρατίας 22 εκεµβρίου 2009 Η ΕΕ θέσπισε

Διαβάστε περισσότερα

ιαδικασία διορισµού των µελών της Επιτροπής των Περιφερειών

ιαδικασία διορισµού των µελών της Επιτροπής των Περιφερειών ιαδικασία διορισµού των µελών της Επιτροπής των Περιφερειών Οι διαδικασίες που εφαρµόζονται στα κράτη µέλη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Μεταξύ των στόχων που τίθενται στο προοίµιο της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση περιλαµβάνεται

Διαβάστε περισσότερα

«O περί Εταιρειών (Τροποποιητικός) (Αρ. 3) Νόµος του 2015» ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΕΙΣ

«O περί Εταιρειών (Τροποποιητικός) (Αρ. 3) Νόµος του 2015» ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΕΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΠΡΟΝΟΙΕΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ «O περί Εταιρειών (Τροποποιητικός) (Αρ. 3) Νόµος του 2015» ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΕΙΣ Στόχος του τροποποιητικού νόµου είναι ο εκσυγχρονισµός της διαδικασίας αναγκαστικής εκκαθάρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 2004 Επιτροπή Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς 22 Νοεµβρίου 2002 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά µε την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο θεσμό των Δημοψηφισμάτων! Δαγρές Χρίστος

Εισαγωγή στο θεσμό των Δημοψηφισμάτων! Δαγρές Χρίστος Εισαγωγή στο θεσμό των Δημοψηφισμάτων! Δαγρές Χρίστος Δημοκρατία & Δημοψήφισμα Ιστοσελίδα: https://greekdimo.wordpress.com/ Facebook: κοινότητα Δημοκρατία & Δημοψήφισμα Διμηνιαίο, ενημερωτικό newsletter,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 11.3.2014 COM(2014) 158 final ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια άρθρων 38 και 39 βασίζονται απευθείας στα συµπεράσµατα της Οµάδας IX.

Τα σχέδια άρθρων 38 και 39 βασίζονται απευθείας στα συµπεράσµατα της Οµάδας IX. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2003 (13.03) (OR. fr) CONV 602/03 ΣΗΜΕΙΩΜΑ του : Προεδρείου προς : τη Συνέλευση Θέµα : Τα οικονοµικά της Ένωσης : σχέδιο άρθρων 38 έως 40 Τίτλος VII:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ Στην Ειδική Επιτροπή για την επεξεργασία και εξέταση του Σχεδίου Νόµου "Κύρωση της Συνθήκης της Λισαβόνας που τροποποιεί τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Τι προβλέπουν τα δύο νομοσχέδια του πλαισίου αφερεγγυότητας

Τι προβλέπουν τα δύο νομοσχέδια του πλαισίου αφερεγγυότητας Τι προβλέπουν τα δύο νομοσχέδια του πλαισίου αφερεγγυότητας Σειρά νέων προνοιών, που στόχο έχουν τη ρύθμιση από τη μια του επαγγέλματος των Συμβούλων Αφερεγγυότητας και από την άλλη την εισαγωγή μηχανισμού

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 11 η : Αρχή δεδηλωμένης Διορισμός πρωθυπουργού

Ενότητα 11 η : Αρχή δεδηλωμένης Διορισμός πρωθυπουργού ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 11 η : Αρχή δεδηλωμένης Διορισμός πρωθυπουργού Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 15ης Φεβρουαρίου σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμών (CON/2017/2)

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 15ης Φεβρουαρίου σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμών (CON/2017/2) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 15ης Φεβρουαρίου 2017 σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμών (CON/2017/2) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 23 Ιανουαρίου 2017 η Ευρωπαϊκή Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Άρθρο πρώτο

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Άρθρο πρώτο ΝΟΜΟΣ: 1855/89 Κύρωση διεθνούς σύµβασης εργασίας υπ'αριθ. 141/1975 «για τις οργανώσεις των γεωργικών εργατών και το ρόλο τους στην οικονοµική και κοινωνική ανάπτυξη» (ΦΕΚ 141/Α/1-06-89) Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας δεοντολογίας για τους βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε θέματα οικονομικών συμφερόντων και σύγκρουσης συμφερόντων

Κώδικας δεοντολογίας για τους βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε θέματα οικονομικών συμφερόντων και σύγκρουσης συμφερόντων Κώδικας δεοντολογίας για τους βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε θέματα οικονομικών συμφερόντων και σύγκρουσης συμφερόντων Άρθρο 1 Κατευθυντήριες αρχές Κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους οι βουλευτές

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 4: Μέλη Άρθρο 5: - Εγγραφή µελών Άρθρο 6: - ικαιώµατα και υποχρεώσεις των µελών

Άρθρο 4: Μέλη Άρθρο 5: - Εγγραφή µελών Άρθρο 6: - ικαιώµατα και υποχρεώσεις των µελών KΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ (ΜΚΟ) ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ ( Σ Π) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Άρθρο 1: Επωνυµία Έδρα Ιδρύεται

Διαβάστε περισσότερα

για τα 30 χρόνια από την ίδρυση της Ένωσης των Ευρωπαίων ικαστών για τη ηµοκρατία και Ελευθερίες [MEDEL].

για τα 30 χρόνια από την ίδρυση της Ένωσης των Ευρωπαίων ικαστών για τη ηµοκρατία και Ελευθερίες [MEDEL]. ΨΗΦΙΣΜΑ για τα 30 χρόνια από την ίδρυση της Ένωσης των Ευρωπαίων ικαστών για τη ηµοκρατία και Ελευθερίες [MEDEL]. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ- ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ- ΙΚΑΙΟΣΥΝΗ Τον Ιούνιο 1985, µια οµάδα ευρωπαίων δικαστικών λειτουργών

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσια διαβούλευση. Ερωτήσεις και απαντήσεις

Δημόσια διαβούλευση. Ερωτήσεις και απαντήσεις Δημόσια διαβούλευση σχετικά με το σχέδιο οδηγού της ΕΚΤ για την αξιολόγηση της ικανότητας και καταλληλότητας των μελών των διοικητικών οργάνων των πιστωτικών ιδρυμάτων Ερωτήσεις και απαντήσεις 1 Ποιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 Έγγραφο συνόδου 2009 10.1.2005 B6-0041/2005 ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ εν συνεχεία δήλωσης της Επιτροπής σύµφωνα µε το άρθρο 103, παράγραφος 2, του Κανονισµού των βουλευτών: Jan Marinus

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης

Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης Το ενδιαφέρον του µαθήµατος συγκεντρώνεται στη µελέτη του φαινοµένου της ρύθµισης ως µορφής δηµοσίας πολιτικής στο πεδίο της οικονοµίας. Παρουσιάζονται και εξετάζονται συγκριτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Άννα Κανδύλα, Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής Αθήνα, 11 Δεκεμβρίου 2012 Εισαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση

Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση Θεσμοί, Όργανα και Δομή της Δημόσιας Διοίκησης Χαρίτα Βλάχου Γεωπόνος Αγροτικής Οικονομίας Στέλεχος Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μ-Θ Σήμερα Ποιό είναι το πολίτευμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ

ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ  ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 23.2.2009 COM(2009)81 τελικό 2009/0023 (CNS) C6-0101/09 Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη σύναψη εκ µέρους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας του πρωτοκόλλου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων 26.1.2016 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με μια ετήσια πανευρωπαϊκή συζήτηση στο πλαίσιο της νομοθετικής έκθεσης πρωτοβουλίας σχετικά με τη θέσπιση

Διαβάστε περισσότερα

Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα,

Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα, Βασιλική Π. Μεσθανέως Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα, 1949-1963 Πρόλογος Nικηφόρος ιαµαντούρος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 15 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 21 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 31 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι 49 ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΛΑΙΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΛΙΣΑΒΟΝΑΣ

Η ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΛΙΣΑΒΟΝΑΣ Η ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΛΙΣΑΒΟΝΑΣ Στις 19 Οκτωβρίου 2007, στη Λισαβόνα, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων κατέληξαν σε συμφωνία για τη νέα Μεταρρυθμιστική Συνθήκη, περατώνοντας έτσι τη Διακυβερνητική Διάσκεψη (IGC).

Διαβάστε περισσότερα

18475/11 ΔΠ/νκ 1 DG H 2A

18475/11 ΔΠ/νκ 1 DG H 2A ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 12 Δεκεμβρίου 2011 (13.12) (OR. en) 18475/11 Διοργανικός φάκελος : 2009/0157 (COD) JUSTCIV 356 CODEC 2397 ΣΗΜΕΙΩΜΑ της : Προεδρίας προς : το Συμβούλιο αριθ. προηγ.

Διαβάστε περισσότερα

SJ DIR 4 EΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ. Βρυξέλλες, 18 Νοεμβρίου 2015 (OR. en) 2011/0901 B (COD) PE-CONS 62/15 JUR 692 COUR 47 INST 378 CODEC 1434

SJ DIR 4 EΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ. Βρυξέλλες, 18 Νοεμβρίου 2015 (OR. en) 2011/0901 B (COD) PE-CONS 62/15 JUR 692 COUR 47 INST 378 CODEC 1434 EΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Βρυξέλλες, 18 Νοεμβρίου 2015 (OR. en) 2011/0901 B (COD) PE-CONS 62/15 JUR 692 COUR 47 INST 378 CODEC 1434 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Θέμα: ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΩΣ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΥΟΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ( ) 1.ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (Η ΠΡΩΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ)

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΩΣ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΥΟΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ( ) 1.ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (Η ΠΡΩΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ) Συνταγματική Ιστορία ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΩΣ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΥΟΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (1821-1864) 1.ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (Η ΠΡΩΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ) Το πρώτο Σύνταγμα της αγωνιζόμενης Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΒΔΟΜΗ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ( ) ΙΟΥΛΙΟΣ 2009 ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΣΕ ΣΩΜΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ

ΕΒΔΟΜΗ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ( ) ΙΟΥΛΙΟΣ 2009 ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΣΕ ΣΩΜΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΕΒΔΟΜΗ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (2009-2014) ΙΟΥΛΙΟΣ 2009 ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΣΕ ΣΩΜΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΣΕ ΣΩΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Καθορίζοντας το γενικό περιεχόµενο ενός δικαιώµατος, µε διατάξεις δικαίου στο πλαίσιο γενικής σχέσης, προσδιορίζονται τα ανώτατα όρια άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Έγγραφα προσωπικής κατάστασης - προκλήσεις για τα ληξιαρχεία με σκοπό την υπέρβαση προβλημάτων που οφείλονται σε νομοθετικά κενά

Έγγραφα προσωπικής κατάστασης - προκλήσεις για τα ληξιαρχεία με σκοπό την υπέρβαση προβλημάτων που οφείλονται σε νομοθετικά κενά ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Γ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Έγγραφα προσωπικής κατάστασης - προκλήσεις για τα ληξιαρχεία με σκοπό την υπέρβαση

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής

Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

9011/15 ΔΑ/μκρ 1 DG B 3A

9011/15 ΔΑ/μκρ 1 DG B 3A Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 4 Ιουνίου 2015 (OR. en) Διοργανικός φάκελος: 2008/0140 (CNS) 9011/15 ΕΚΘΕΣΗ Αποστολέας: Αποδέκτης: Προεδρία SOC 330 ANTIDISCRIM 6 JAI 338 MI 326 FREMP 114 Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσια έκθεση για τις δραστηριότητες της επιτροπής καταπολέµησης της απάτης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας

Ετήσια έκθεση για τις δραστηριότητες της επιτροπής καταπολέµησης της απάτης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας EL Ετήσια έκθεση για τις δραστηριότητες της επιτροπής καταπολέµησης της απάτης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για την περίοδο Ιανουαρίου 2001 - Φεβρουαρίου 2002 14 Μαρτίου 2002 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή......3

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 2004 Επιτροπή Περιφερειακής Πολιτικής, Μεταφορών και Τουρισµού ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ 10 Ιουλίου 2001 ΣΧΕ ΙΟ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Περιφερειακής Πολιτικής, Μεταφορών και Τουρισµού προς

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας.

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας. 20 Ιουνίου, 2007 Πρόεδρο και Μέλη Επιτροπής Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Βουλής των Αντιπροσώπων, Βουλή των Αντιπροσώπων, Λευκωσία. Κύριε Πρόεδρε, Κυρίες και κύριοι Μέλη της Επιτροπής, Θέµα: Προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΘΕΜΕΛΙΩ ΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ή ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ. Θεµελιώδεις αρχές ή οργανωτικές βάσεις του πολιτεύµατος ονοµάζουµε τα

ΟΙ ΘΕΜΕΛΙΩ ΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ή ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ. Θεµελιώδεις αρχές ή οργανωτικές βάσεις του πολιτεύµατος ονοµάζουµε τα ΟΙ ΘΕΜΕΛΙΩ ΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ή ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ Θεµελιώδεις αρχές ή οργανωτικές βάσεις του πολιτεύµατος ονοµάζουµε τα βασικά χαρακτηριστικά που συνθέτουν την φυσιογνωµία του πολιτεύµατος και

Διαβάστε περισσότερα

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης 14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης Υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης στο Στρασβούργο

Διαβάστε περισσότερα