ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ"

Transcript

1 «To δικαίωµα συµµετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας» σε Παπαχρίστου Θ./Βιδάλη Τ. /Μήτρου Λ. /Τάκη Α., «Το δικαίωµα συµµετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας», Αθήνα 2006, σελ ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Λίλιαν Μήτρου Εισαγωγή Κατά την τελευταία συνταγµατική αναθεώρηση ο αναθεωρητικός νοµοθέτης εισήγαγε ένα δικαίωµα «καινοφανές» στην ελληνική (και όχι µόνο) συνταγµατική τάξη, το δικαίωµα του καθένα να συµµετέχει στην Κοινωνία της Πληροφορίας (5Α παρ. 2 Σ). H διάταξη αυτή, δείγµα για πολλούς του ανοικτού προσανατολισµού του Συντάγµατος στη νέα πραγµατικότητα, γέννησε πολλές απορίες αλλά και αµφισβητήσεις ως προς την (εννοιολογική και κανονιστική) σηµασία της για τους φορείς αυτού του νέου δικαιώµατος αλλά και για την εξέλιξη της έννοµης τάξης. Το πρώτο ερώτηµα που ήδη η διατύπωση θέτει αφορά την έννοια της Κοινωνίας της Πληροφορίας. Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει ένας ευρέως αποδεκτός, ορισµός ο όρος «Κοινωνία της Πληροφορίας» 1 δηλώνει πολύ περισσότερα από µία «οµαδοποίηση» διάφορων φαινοµένων 2. Αναµφισβήτητα περιέχει µία, µάλλον, πολιτική παρά θεωρητική ή επιστηµονική απόχρωση. Αν και είναι αµφίβολο, εάν οριοθετεί επαρκώς ή, ορθότερα, επακριβώς τη νέα πραγµατικότητα, εξελίσσεται σε έναν όρο που µας επιτρέπει να συνεννοούµαστε, αντιλαµβανόµενοι υπ αυτόν τη µορφή κοινωνικής και οικονοµικής ανάπτυξης, όπου η παραγωγή, απόκτηση, επεξεργασία και διάχυση της πληροφορίας διαδραµατίζει, όλο και εντονότερα, κεντρικό ρόλο στην οικονοµική και κρατική δραστηριότητα Επίκουρη Καθηγήτρια του Πανεπιστηµίου Αιγαίου. 1 Ο όρος χρησιµοποιούνταν από τη θεωρία, αλλά η χρήση του εξαπλώθηκε και καθιερώθηκε µέσω των κοινοτικών κειµένων. Για πρώτη φορά εµφανίστηκε επίσηµα στη Λευκή Βίβλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Κοινωνία της Πληροφορίας που περιέγραφε τις θέσεις της Ευρώπης για την Ανάπτυξη, την Ανταγωνιστικότητα και την Απασχόληση. Το πολιτικό αυτό κείµενο ήταν η απάντηση της Ενωµένης Ευρώπης στις διακηρύξεις των ΗΠΑ για τη δηµιουργία παγκόσµιας υποδοµής πληροφοριών (Κείµενο Clinton-Gore για τις υπερλεωφόρους των πληροφοριών ). 2 Αυτό υποστηρίζει ο. Γκρίτζαλης, Αυτονοµία και Πολιτική Ανυπακοή στον Κυβερνοχώρο, Αθήνα 2004, σ

2 αλλά και στη διαµόρφωση της ζωής των πολιτών. Ίσως είναι πρόωρο να αναφερόµαστε οριστικά σε αλλαγή κοινωνικού και όχι απλά επιστηµονικού «παραδείγµατος» 3. Είναι όµως βέβαιο ότι διάγουµε µία φάση µετασχηµατισµού της κοινωνίας που πολλαπλασιάζει και διευρύνει προσδοκίες αλλά και επιφυλάξεις. Σε µία πρώτη ανάγνωση η διατύπωση της νέας διάταξης ενέχει µία παραδοξότητα: Είτε το Σύνταγµα διατυπώνει το αυτονόητο, δηλαδή ότι καθένας έχει το δικαίωµα συµµετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας, όπως έχει δικαίωµα συµµετοχής και στη βιοµηχανική κοινωνία 4, είτε ο αναθεωρητικός νοµοθέτης αντιλαµβάνεται την Κοινωνία της Πληροφορίας ως ένα φαινόµενο που εξελίσσεται εκτός των άλλων κοινωνικών και οικονοµικών διεργασιών ή έστω παράλληλα προς αυτές. Η προσέγγιση του αναθεωρητικού νοµοθέτη, όπως αυτή εκφράζεται στο πρώτο εδάφιο της δεύτερης παραγράφου του άρθρου 5Α Σ., κάθε άλλο παρά απρόβλεπτη ήταν. Η Κοινωνία της Πληροφορίας ταυτίζεται συχνά µε την εκ πρώτης όψεως «τεχνολογική» διάστασή της: υπολογιστές, σύγκλιση πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών, δίκτυα 5. Χωρίς αµφιβολία η διάσταση αυτή φαίνεται να επικυριαρχεί στην κοινή αντίληψη, καθώς η υποδοµή, καταρχήν και ουσιαστικά, βρίσκεται στη βάση της ανάπτυξης της Κοινωνίας της Πληροφορίας. Οι τεχνολογίες της Πληροφορικής και των Επικοινωνιών αποτελούν το βασικό µέσο εκδήλωσης του κυριάρχου οικονοµικού και παραγωγικού «κύµατος» 6 που κωδικοποιείται ως Κοινωνία της Πληροφορίας. O επαναστατικός και όχι απλά εξελικτικός χαρακτήρας τους εντοπίζεται ακριβώς στο ότι πρόκειται για τεχνολογίες που δεν αποσκοπούν στην επέκταση της µυϊκής δύναµης αλλά σε αυτήν του ανθρώπινου µυαλού. Η ταχύτητα της έλευσής τους συνοδεύεται από την ταχύτητα της συνειδητοποίησής τους από την κοινωνία, την ταχύτητα της εξόδου των τεχνολογικών επιτευγµάτων από τα εργαστήρια και τα ερευνητικά κέντρα 7. Οι νέες τεχνολογίες αναφέρονται ταυτόχρονα, άµεσα και συγκεκριµένα σε ανθρώπινες 3 Βλ. Τ. Kuhn, Η δοµή των επιστηµονικών επαναστάσεων, Θεσσαλονίκη 1981, σ. 111 επ., 137 επ. 4 Βλ. τις παρατηρήσεις του Ευ. Βενιζέλου στη συζήτηση για το νέο Σύνταγµα, όπου σηµειώνει ότι το Σύνταγµα δεν κατοχυρώνει δικαίωµα συµµετοχής στην κοινωνία και την οικονοµία καθ εαυτή, καθώς αυτό γίνεται από τη δηµοκρατική αρχή και το άρθρο 5 παρ. 1 Συντ. Πρβλ. επίσης. Τσάτσου/Ευ. Βενιζέλου/Ξ. Κοντιάδη, Το Νέο Σύνταγµα. Πρακτικά συνεδρίου για το αναθεωρηµένο Σύνταγµα 1975/1986/2001, Αθήνα- Κοµοτηνή 2001, σ Τα δίκτυα δεν συνιστούν αποκλειστικά τεχνολογικό φαινόµενο: πρόκειται για µία συµβολική µεταφορά για την αναπαράσταση ενός σύνθετου κοινωνικού φαινοµένου. 6 Υπό την έννοια που αναφέρεται στον Tofler. Βλ. A. Tofler, Το τρίτο κύµα, Αθήνα Γκρίτζαλης, Αυτονοµία και πολιτική ανυπακοή στον Κυβερνοχώρο, Αθήνα 2004, σ

3 ενέργειες, υποκαθιστώντας παραδοσιακές δραστηριότητες. Αποτελούν όχι µόνο µέσο, αλλά αντικείµενο και περιεχόµενο των νέων δραστηριοτήτων. Οι τεχνολογίες των πληροφοριών δεν είναι απλοί διακινητές της πληροφορίας αλλά µεταβάλλονται σε ενεργά πλαίσια επικοινωνίας 8. Η ανάγνωση του δεύτερου εδαφίου προσδιορίζει ενδεικτικά τις υποχρεώσεις του Κράτους, από την εκπλήρωση των οποίων εξαρτάται -χωρίς να εξαντλείται- η πραγµάτωση του δικαιώµατος συµµετοχής του α εδαφίου. Το εδάφιο αυτό φαίνεται να συγκεκριµενοποιεί την αντίληψη του αναθεωρητικού νοµοθέτη για την Κοινωνία της Πληροφορίας, χωρίς να σηµαίνει ότι το κανονιστικό περιεχόµενο του δικαιώµατος περιορίζεται µόνο στις συγκεκριµένες υποχρεώσεις. Η επιλογή της ορολογίας του άρθρου (Κοινωνία της Πληροφορίας, πληροφορίες) τονίζει την ιδιαιτερότητα της πληροφορίας και τη διαφοροποίησή της µε την παραδοσιακή έννοια της «πληροφόρησης» 9, δικαίωµα που επίσης βρίσκει ρητή συνταγµατική αποτύπωση στην πρώτη παράγραφο του άρθρου 5Α Σ. Ποιο είναι όµως το εννοιολογικό και ποιο το κανονιστικό φορτίο της «Κοινωνίας της Πληροφορίας» στη διάταξη του άρθρου 5Α παρ. 2 Συντ.; Είναι η Κοινωνία της Πληροφορία µία έννοια συµβολική, κενή (νοµικού) περιεχοµένου ή µία έννοια µε συγκεκριµένο κανονιστικό φορτίο; Το κανονιστικό περιεχόµενο, εφόσον γίνει αποδεκτή η ύπαρξή του, είναι σαφές και επιτακτικό, και σε ποιο βαθµό, για τον κοινό νοµοθέτη; Η επιταγή προς το κράτος για διευκόλυνση της πρόσβασης, της παραγωγής, της ανταλλαγής, της διάδοσης πληροφορίας αφορά και το νοµοθέτη και ποια τα -συνταγµατικά πλέον- επιβεβληµένα νοµοθετικά µέτρα; Η «Κοινωνία της Πληροφορίας» στο Σύνταγµα: συνταγµατική ρητορική ή πληροφοριακό Σύνταγµα; Η Κοινωνία της Πληροφορίας είναι ένα φαινόµενο δυναµικό: Το περιεχόµενό της εξελίσσεται και προσδιορίζεται από τις συνεχείς αλλαγές που υφίστανται η οικονοµία, η διοίκηση, οι κοινωνικές σχέσεις από τη διείσδυση της τεχνολογίας, την ανάδειξη της πληροφορίας σε κεντρικό µέγεθος και αγαθό, την µετάλλαξη της έννοιας της επικοινωνίας και (της συνακόλουθης (µετ)αλλαγής του τρόπου άσκησης 8 Βλ Ι. Τσιβάκου, Τα ευέλικτα όρια των κοινωνικών συστηµάτων, Αθήνα 2003, σ. 178 επ. 9 Βλ. Τ. Βιδάλη, Νέα δικαιώµατα στο Σύνταγµα: ένας απολογισµός, σε. Τσάτσου/Ε. Βενιζέλου/Ξ. Κοντιάδη, οπ.π. (σηµ. 4), σελ. 75 επ. 3

4 δικαιωµάτων. Κινητήρια δύναµη των αλλαγών είναι αναµφίβολα τα εκάστοτε τεχνολογικά προϊόντα/επιτεύγµατα, π.χ. η αποκέντρωση των υπολογιστικών συστηµάτων µε την ευρύτατη χρήση των PCs, η σύγκλιση πληροφορικής και τεχνολογιών, η δικτύωση αναδοµούν τις οικονοµικές, διοικητικές, κοινωνικές σχέσεις και δυνατότητες 10. Ο όρος «Κοινωνία της Πληροφορίας» αναφέρεται µεν στις Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών, παραµένει ωστόσο ένας, καταρχήν, «τεχνολογικά ουδέτερος όρος» 11. Το περιεχόµενο της Κοινωνίας της Πληροφορίας δεν προσδιορίζεται εξάλλου µονοσήµαντα από την εκάστοτε τεχνολογία αιχµής 12 αλλά και από την υποδοχή και τις χρήσεις που της επιφυλάσσει η οικονοµία και η κοινωνία. Η διττή σύλληψη της «Κοινωνίας της Πληροφορίας», δηλαδή ως έννοιαςπλαίσιο και ταυτόχρονα ως terminus technicus χαρακτηρίζει και την προσέγγιση στο επίπεδο κοινοτικής έννοµης τάξης και της αντίστοιχης πολιτικής. Στην Οδηγία 2001/29/ΕΚ «για το δικαίωµα του δηµιουργού και τα συγγενικά δικαιώµατα στην Κοινωνία της Πληροφορίας» ο κοινοτικός νοµοθέτης αντιλαµβάνεται την τελευταία ως ένα νέο τεχνολογικό πλαίσιο, το οποίο επιτάσσει την προσαρµογή του δικαίου. Η ίδια αντίληψη φαίνεται να χαρακτηρίζει και την έννοια της «υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας», η οποία ορίζεται σε διάφορα κοινοτικά νοµοθετικά κείµενα 13. Ο κοινοτικός νοµοθέτης απέχει ενός ορισµού της Κοινωνίας της Πληροφορίας 14, παρ όλο που αυτή αποτελεί ταυτόχρονα την κοινωνία-στόχο σε πολλές κοινοτικές πολιτικές. Η εισαγωγή του α εδαφίου αντιµετωπίστηκε ως «προεξαγγελτική παράθεση», επιφύλαξη που εδράστηκε στην εκτίµηση ότι η φύση και τα όρια της Κοινωνίας της Πληροφορίας και του δικαιώµατος συµµετοχής σε αυτήν δεν έχουν αποσαφηνιστεί και παγιωθεί κατά τρόπο που η εισαγωγή της στο συνταγµατικό οπλοστάσιο να αναπτύσσει ανάλογες ρυθµιστικές συνέπειες. Αµφισβητήθηκε µάλιστα, έστω και ο 10 Βλ. Λ. Μήτρου, Προστασία Προσωπικών εδοµένων, σε Σ. Κάτσικα/. Γκρίτζαλη/Σ. Γκρίτζαλη (Επιµ.), Ασφάλεια Πληροφοριακών Συστηµάτων, Αθήνα 2004, σ. 444 επ. 11 Για την έννοια της τεχνολογικής ουδετερότητας βλ. Λ. Μήτρου, Το δίκαιο στην Κοινωνία της Πληροφορίας, Αθήνα-Θεσσαλονίκη 2002, σ. 58 επ. 12 Όπως φαίνεται να υποστηρίζει ο Ευ. Βενιζέλος, Το αναθεωρητικό κεκτηµένο Το συνταγµατικό φαινόµενο στον 21 ο αιώνα και η εισφορά της αναθεώρησης του 2001, Αθήνα-Κοµοτηνή, σ Ως τέτοια ορίζεται «κάθε υπηρεσία που παρέχεται έναντι αµοιβής µε ηλεκτρονικά µέσα εξ αποστάσεως και κατόπιν προσωπικής επιλογής ενός αποδέκτη υπηρεσιών». Βλ. τον ορισµό που περιέχεται στο άρθρο 1 στοιχ. 2 της Οδηγίας 98/34/ΕΚ, όπως ισχύει µετά την προσθήκη της Οδηγίας 98/48/ΕΚ, καθώς στο άρθρο 2 α της Οδηγίας 2000/31/ΕΚ για ορισµένες πτυχές του ηλεκτρονικού εµπορίου. Βλ. επίσης άρθρο 2 2 του π.δ. 39/2001 (Α 28). 14 Βλ. Αν. Τάκη, Κοινωνία της πληροφορίας και Σύνταγµα. Μια πρώτη προσέγγιση, ΝοΒ 50 (2002), σ

5 συµβολικός χαρακτήρας του όρου και συνακόλουθα της ρύθµισης, καθώς χαρακτηρίστηκε «αδόκιµος νεολογισµός» που δεν κοµίζει «τίποτε ουσιωδώς νέο» 15. Υποστηρίζεται ότι το νέο άρθρο δεν διευρύνει την κανονιστική εµβέλεια του Συντάγµατος αλλά πρόκειται για ρητή αναγνώριση ήδη υπαρκτών δικαιωµάτων 16. Υπό µία αυστηρά δογµατική προσέγγιση, και αντιλαµβανόµενοι την Κοινωνία της Πληροφορίας ως µετεξέλιξη της Βιοµηχανικής Κοινωνίας, θα µπορούσαµε να συµφωνήσουµε πως η αναφορά του άρθρου 5Α παρ. 2 Συντ. παρέλκει, καθώς η φύση και η ερµηνευτική πλαστικότητα του άρθρου 5 παρ. 1 Συντ. 17 θα επέτρεπε τη θεµελίωση του ίδιου δικαιώµατος 18. Εξάλλου, η «χωροταξική σύνδεση» µε το άρθρο αυτό αναδεικνύει την κανονιστική συνάφειά τους 19. Η συνταγµατική διάταξη µοιάζει απλή προσαρµογή στην ανατέλλουσα πραγµατικότητα. Είναι όµως η ένταξη µιας τέτοιας διάταξης στο Σύνταγµα ένα -ακόµη- δείγµα «περιττής συνταγµατικής ρητορικής» 20 ; Το συνταγµατικό κείµενο δεν µπορεί να χαρακτηριστεί στο σύνολό του ως ένα Σύνταγµα µε προσανατολισµό την Κοινωνία της Πληροφορίας υπό την έννοια της νέας κοινωνικής και οικονοµικής διάρθρωσης, χωρίς αυτό να σηµαίνει ότι παρεµποδίζεται η µετάβαση αυτή 21. Από την άλλη πλευρά η αναθεώρηση εµπεριέχει ένα «υποσύνολο» διατάξεων, το οποίο, αν δεν µπορεί να χαρακτηριστεί «πληροφοριακό Σύνταγµα», σε κάθε περίπτωση υποδηλώνει την αντίδραση της συνταγµατικής έννοµης τάξης στο µεταβαλλόµενο τεχνο-κοινωνικό περιβάλλον. Υπό την έννοια αυτή, το «πληροφοριακό Σύνταγµα» φαίνεται καταρχήν να συγκροτείται 15 Βλ. την άποψη του Π.. αγτόγλου, Συνταγµατικό ίκαιο. Ατοµικά ικαιώµατα, Ενηµέρωση 2002, Αθήνα-Κοµοτηνή 2002, σ Βλ. Τ. Βιδάλη, όπ.π. (σηµ. 9), σ Για τη φύση της διάταξης αυτής ως γενικής κατευθυντήριας αρχής αλλά και τις σχετικές διαφωνίες βλ. Α. Μάνεση, Ατοµικές Ελευθερίες, εκδ. Σάκκουλα, Θεσσαλονίκη 1982, σ. 114 επ. και Π. αγτόγλου, Συνταγµατικό ίκαιο. Ατοµικά ικαιώµατα, Αθήνα-Κοµοτηνή 1991, σ επ. 18 Βλ. Ευ. Βενιζέλου, (Το αναθεωρητικό κεκτηµένο, σ. 160), ο οποίος επισηµαίνει ότι το δικαίωµα κατοχυρώνεται «ούτως ή άλλως πλήρως στο άρθρο 5 παρ. 1 και ως προς τα άτοµα µε αναπηρίες επιπλέον στο άρθρο 21 παρ. 6». 19 Βλ. Αν. Τάκη, όπ.π. (σηµ. 14), σ. 44. Η αντίστοιχη χωροταξική υποδοχή δεν ευτύχησε µε τον ίδιο τρόπο στην περίπτωση του άρθρου 9Α Συντ., καθώς η σύνδεσή του µε την προστασία του ιδιωτικού βίου ενδέχεται να οδηγήσει σε συσταλτική ερµηνεία του δικαιώµατος. Βλ. Λ. Μήτρου, Προστασία Προσωπικών εδοµένων: ένα νέο δικαίωµα, όπ.π. (σηµ. 4), σ. 94 επ. 20 Βλ. Λ. Μήτρου, όπ.π. (σηµ. 19). 21 Επιφυλάξεις θα µπορούσε να διατυπώσει κανείς αναφορικά µε την αντίληψη που διαπνέει τη ρύθµιση του άρθρου 15 Συντ: ο αναθεωρητικός νοµοθέτης εµµένει στην αντίληψη ότι ως ΜΜΕ νοούνται το ραδιόφωνο και η τηλεόραση, χωρίς να αντιµετωπίζει το σύνθετο πεδίο επικοινωνίας που διαµορφώνουν οι νέες τεχνολογίες. 5

6 κυρίως από το άρθρο 5Α και το άρθρο 9 Α του Συντάγµατος 22, που εισάγουν δικαιώµατα µόνο εκ πρώτης όψεως ανταγωνιστικά και αλληλοαναιρούµενα αλλά στην ουσία παραπληρωµατικές όψεις της συµµετοχής σε µία ελεύθερη, δηµοκρατική κοινωνία 23. Οι νέες συνταγµατικές διατάξεις κωδικοποιούν µεν ερµηνευτικά συναγόµενα προϋπάρχοντα δικαιώµατα αλλά ταυτόχρονα συγκροτούν την απαρχή µιας νέας «πληροφοριακής (συνταγµατικής/έννοµης) τάξης» 24, υπό την έννοια ότι επιχειρούν να ρυθµίσουν τη ροή της πληροφορίας ανάµεσα στο Κράτος και τα άτοµα και ανάµεσα στα τελευταία στις µεταξύ τους σχέσεις. Η ροή της πληροφορίας στο κράτος και στην κοινωνία είναι αναπόσπαστα συνδεδεµένη µε την ελευθερία της επικοινωνίας, της οργάνωσης της επικοινωνίας και της συµµετοχής σε αυτήν. εν είναι λοιπόν τυχαία η -µάλλον διαισθητική- εµµονή του αναθεωρητικού νοµοθέτη να συνδέει, έστω εν είδει εκατέρωθεν περιορισµών, τις ρυθµίσεις των άρθρων 5Α, 9Α και 19 του Συντάγµατος. Η εισαγωγή της συγκεκριµένης διάταξης στο Σύνταγµα είναι ενδεικτική της µεταβατικής φάσης, την οποία διέρχεται η κοινωνία. Αναµφίβολα η ρητή διατύπωση δικαιωµάτων, τα οποία σε περίπτωση έλλειψης των νέων διατάξεων, θα έπρεπε να συναχθούν ερµηνευτικά, ενισχύει την αποτελεσµατικότητα του Συντάγµατος 25. Πέραν του συµβολικού χαρακτήρα της ρύθµισης, ο αναθεωρητικός νοµοθέτης δηµιουργεί ταυτόχρονα µία βάση υποδοχής και ρύθµισης του φαινοµένου της Κοινωνίας της Πληροφορίας 26. Λειτουργεί προ-γνωστικά 27, επιχειρώντας να 22 Είναι αξιοσηµείωτο ότι σε αυτά τα δύο άρθρα συναντούµε τη διάσταση των νέων τεχνολογιών πληροφορικής, καθώς γίνεται λόγος «για πληροφορίες που διακινούνται ηλεκτρονικά» ( 5Α 2, εδ. 2) και «συλλογή, επεξεργασία και χρήση, ιδίως µε ηλεκτρονικά µέσα, των προσωπικών του δεδοµένων» ( 9Α). 23 Για τη σχέση των δικαιωµάτων πρόσβασης στην πληροφορία και την προστασία προσωπικών δεδοµένων βλ Λ. Μήτρου, Προστασία του περιβάλλοντος εναντίον της προστασίας πληροφοριών, Νόµος και Φύση 3/1996, σ. 18 επ., Η. Burkert, Informationszugang und Datenschutz, Baden-Baden 1992, σ. 157 επ., M. Langer, Informationsfreiheit als Grenze informationeller Selbstbestimmung, Berlin 1992, σ. 149 επ. 24 Η πληροφοριακή τάξη δεν είναι συνώνυµη µε τη ρύθµιση της κυκλοφορίας της πληροφορίας. Περιλαµβάνει τις θεµελιώδεις κανονιστικές ιδέες και µεθόδους που προσδιορίζουν την κυκλοφορία της πληροφορίας. Για την έννοια της (συνταγµατικής) πληροφοριακής τάξης (Informationsordnung), κατ αντιστοιχία της έννοιας της οικονοµικής τάξης (Wirtscahftsordnung), βλ. W. Zöllner, Informationsordnung und Recht, Berlin 1990, σ. 7 επ. Επίσης M. Langer, όπ. π. (σηµ. 23), σ. 21 επ. 25 Βλ. Τ. Βιδάλη, όπ.π (σηµ. 9), σ Βλ. Ξ. Κοντιάδη, Ο Νέος Συνταγµατισµός και τα θεµελιώδη δικαιώµατα µετά την αναθεώρηση του 2001, Αθήνα-Κοµοτηνή 2002, σ. 202 επ. Επίσης Σ. Ασηµάκη, Το δικαίωµα συµµετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας (Μεταπτυχιακή εργασία Μεταπτυχιακό ηµοσίου ικαίου), Αθήνα 2003, σ. 26 επ. 27 Βλ. την Εισήγηση του Εισηγητή της Πλειοψηφίας Ευ. Βενιζέλου προς την Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγµατος, Ζ Αναθεωρητική Βουλή Πρακτικά των συνεδριάσεων και Έκθεση της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγµατος, σ

7 κατανείµει δικαιώµατα και να επαναπροσδιορίσει τη θέση του ατόµου στον ραγδαίο κοινωνικό-οικονοµικό µετασχηµατισµό, προδιαγράφοντας µάλιστα τον ρόλο του κράτους σε αυτήν την ανακατάταξη σχέσεων εξουσίας που επιφέρει η Κοινωνία της Πληροφορίας. Η ψηφιακή εποχή επιβάλλει έναν νέο διακανονισµό κοινωνικών, οικονοµικών και πολιτικών σχέσεων. Σε αυτό έγκειται ίσως η προστιθέµενη (συνταγµατική) αξία της νέας διάταξης: αποτυπώνει την ανάγκη και ταυτόχρονα την επιταγή γι αυτόν τον «νέο διακανονισµό». Η σχετική επιταγή διατυπώνεται ορθώς, ακόµη και εάν δεν αναφέρεται σε µία «παγιωµένη» κατάσταση. Στο σηµείο αυτό αξίζει να επισηµάνουµε τη διαφοροποίηση ανάµεσα στο χρόνο διείσδυσης της νέας τεχνολογίας και της υποκατάστασης των παραδοσιακών δοµών και στο χρόνο που απαιτείται για να συνειδητοποιήσει η Κοινωνία αλλά και οι εφαρµοστές του δικαίου αυτές τις αλλαγές και να τις παγιώσει σε κανόνες συµπεριφοράς και νοµικές ρυθµίσεις. Η ταχύτητα των αλλαγών και οι προσδοκίες που γεννώνται στα άτοµα ως προς την άσκηση και απόλαυση δικαιωµάτων συνιστά ικανό λόγο για να αποκρούσει κανείς τον ισχυρισµό αναφορικά µε τον πρώιµο χαρακτήρα της εισαγωγής της νέας αυτής έννοιας στο Σύνταγµα: ο αναθεωρητικός νοµοθέτης δεν προηγήθηκε εν τέλει της µεταβολής του κοινωνικού πλαισίου που καλείται να εκφράσει και να ρυθµίσει 28, καθώς η Κοινωνία της Πληροφορίας συµπορεύεται µε την εκπνέουσα Βιοµηχανική 29. O «συµµετοχικός» και πολύπτυχος χαρακτήρας του νέου δικαιώµατος Η διατύπωση της νέας ρύθµισης οδηγεί αβίαστα στην κατοχύρωση ενός «συµµετοχικού δικαιώµατος», το οποίο αναφέρεται σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής και στο σύνολο των δυνατοτήτων και ευχερειών του καθενός, ώστε να µπορεί να λαµβάνει µέρος σε όλες τις διεργασίες της Κοινωνίας της Πληροφορίας (κοινωνικές, οικονοµικές, πολιτικές, πολιτιστικές, εργασιακές, ψυχαγωγικές) και να συνδιαµορφώνει την κοινωνία αυτή, όντας ενεργό µέλος της και όχι απλώς «χρήστης» (user) των τεχνολογικών µέσων. Από τη δυνατότητα συµµετοχής στο νέο πεδίο δηµοσιότητας και επικοινωνίας που συνιστά ο κόσµος των δικτύων εξαρτάται 28 Αναφορικά µε τη σχέση δικαίου και κοινωνικών µεταβολών βλ. Θ. Παπαχρίστου, Κοινωνιολογία του ικαίου, Αθήνα-Κοµοτηνή 1999, σ. 124 επ. Βλ. και Ελ. Ρεθυµιωτάκη, Η θεσµική προστασία των προσωπικών δεδοµένων υπό το πρίσµα της Κοινωνιολογίας του ικαίου, ΚριτΕ 2/2003, σ Βλ. τις σκέψεις που διατυπώνει ο Ευ. Βενιζέλος σχετικά µε το ρόλο του Συντάγµατος στην ψηφιακή εποχή και δηµοκρατία, σε: Το µέλλον της ηµοκρατίας και η Αντοχή του Συντάγµατος, Αθήνα 2003, σ. 39 επ. 7

8 άλλωστε η απόλαυση µιας σειράς δικαιωµάτων, όπως η ελευθερία ανάπτυξης της προσωπικότητας, η ελευθερία της επικοινωνίας, η ελευθερία της έκφρασης και της πληροφόρησης, η ελευθερία της έρευνας, η οικονοµική ελευθερία και η ελευθερία της εργασίας. Αναµφίβολα η ρύθµιση περιέχει την αξίωση για αποχή του Κράτους από όλες από όλες τις ενέργειες που µπορούν να αναιρέσουν ή να περιορίσουν τη συµµετοχή στην Κοινωνία της Πληροφορίας 30. Στον πυρήνα του δικαιώµατος συγκαταλέγεται η ανεµπόδιστη δυνατότητα πρόσβασης στα τεχνολογικά µέσα και η χρήση των ευχερειών που αυτά επιτρέπουν. Βασική παράµετρο της αµυντικής διάστασης του δικαιώµατος αποτελεί επίσης η πρόσβαση στα δηµόσια δίκτυα ηλεκτρονικής επικοινωνίας και η παροχή (και λήψη) υπηρεσιών κοινωνίας της πληροφορίας 31. Η πρόσβαση αυτή δεν περιορίζεται στη χρήση υπηρεσιών. Η νέα ρύθµιση κατοχυρώνει το δικαίωµα δηµιουργίας και λειτουργίας δικτυακού τόπου. Καθώς µάλιστα η δηµιουργία και λειτουργία ενός δικτυακού τόπου συνδέεται µε την εικονική παρουσία και ταυτότητα του προσώπου, το δικαίωµα επιλογής και κατοχύρωσης «ονόµατος χώρου» (domain name) συνιστά βασικό στοιχείο του δικαιώµατος συµµετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας αλλά και του δικαιώµατος ανάπτυξης της προσωπικότητας 32. Στην προστατευτική εµβέλεια της νέας ρύθµισης περιλαµβάνεται και το δικαίωµα της ανεµπόδιστης ηλεκτρονικής επικοινωνίας µέσω της ελεύθερης πρόσβασης στο σύνολο των γενικώς προσιτών πηγών πληροφορίας ιδίως στο διαδίκτυο µέσω της ελεύθερης πλοήγησης. Τυχόν περιορισµοί της πρόσβασης είναι συνταγµατικά ανεκτοί στο βαθµό που είναι αναγκαίο για την προστασία άλλων συνταγµατικά προστατευτέων αγαθών. Το δικαίωµα της δηµόσιας ηλεκτρονικής επικοινωνίας αναφέρεται περαιτέρω στην (ελεύθερη) συµµετοχή σε οµάδες συζητήσεων (newsgroups) και σε «δίαυλους συνοµιλιών» (chat). Ως χαρακτηριστικό -αν και όχι προφανές- παράδειγµα κρατικής παρεµπόδισης της άσκησης του δικαιώµατος του άρθρου 5Α παρ. 2 Σ. αναφέρεται η ρύθµιση του ν. 30 Βλ. Ευ. Βενιζέλου, όπ. π. (σηµ. 12), σ. 160, Κ. Χρυσόγονου, Ατοµικά και Κοινωνικά ικαιώµατα (2 η έκδοση αναθεωρηµένη και συµπληρωµένη), Αθήνα-Κοµοτηνή 2002, σ. 197 και Ξ. Κοντιάδη, όπ.π. (σηµ. 26), σ Ως υπηρεσία της κοινωνίας της πληροφορίας θεωρείται κάθε υπηρεσία που συνήθως παρέχεται από απόσταση και έναντι αµοιβής µετά από αίτηµα του χρήστη της, εφόσον παρέχεται µε τη χρησιµοποίηση ηλεκτρονικού εξοπλισµού για την αποθήκευση και επεξεργασία δεδοµένων, περιλαµβανοµένης και της ψηφιακής συµπύκνωσης δεδοµένων (άρθρα 2 περ. α Οδηγίας 2000/31/ΕΚ και 1 παρ. 2 Οδηγίας 98/34/ΕΚ). 32 Για την έννοια και τη φύση των ονοµάτων χώρου και των διαδικτυακών διευθύνσεων βλ. Ι. Κ. Καράκωστα, ίκαιο & Internet. Νοµικά ζητήµατα του ιαδικτύου (Β έκδοση), Αθήνα 2003, σ. 26 επ. 8

9 3037/2002, µε τον οποίο απαγορεύτηκε µεταξύ άλλων η διενέργεια και η εγκατάσταση ηλεκτρονικών παιγνίων (συµπεριλαµβανοµένων και των παιγνίων που παίζονται µε τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή) «σε δηµόσια γενικά κέντρα όπως ξενοδοχεία, καφενεία και σε κάθε άλλο δηµόσιο ή ιδιωτικό χώρο». Η ρύθµιση αυτή, παρά το θεµιτό στόχο της, δηλαδή τον περιορισµό του ηλεκτρονικού- τζόγου, κυρίως λόγω των απόλυτων απαγορευτικών διατυπώσεών της, θέτει ανεπίτρεπτους περιορισµούς 33 στη δυνατότητα της ψυχαγωγίας σε ηλεκτρονικό περιβάλλον αλλά και της σχετικής (ψυχαγωγικής) επικοινωνίας µε άλλους διαδικτυωµένους παίκτες 34. Ο συµµετοχικός χαρακτήρας του δικαιώµατος, όπως µε σαφήνεια προκύπτει από τη διατύπωση αλλά και τη θέση του στο Σύνταγµα, οδηγεί αβίαστα στο συµπέρασµα ότι µετέχει και του status activus. To άρθρο 5Α 2 κατοχυρώνει το δικαίωµα ενεργητικής συµµετοχής στις διαδικασίες παραγωγής και διαµόρφωσης του δηµόσιου διαλόγου και της πολιτειακής βούλησης. Με προεξάρχουσα πλατφόρµα το διαδίκτυο, η Κοινωνία της Πληροφορίας, ως τεχνολογικό πλαίσιο αλλά και ως αντίληψη οργάνωσης της συµµετοχής, συνιστά µέσο αλλά και ένα νέο πεδίο επικοινωνίας, µία νέα «δηµόσια σφαίρα». Χωρίς να υπεισέλθουµε στη συζήτηση για την «ηλεκτρονική δηµοκρατία», πρέπει να παρατηρήσουµε ότι, µέσω της διεύρυνσης των καναλιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας, οι νέες τεχνολογίες ενισχύουν βασικές διεργασίες, όπως η πληροφόρηση, η επικοινωνία, η διαβούλευση, η συστηµατική ανταλλαγή απόψεων και τη λήψη αποφάσεων. Ιδίως η διαβούλευση 35, ως συστατικό στοιχείο δηµοκρατίας, εξυπηρετείται ιδιαίτερα από το γεγονός ότι παράγοντες που δυσχεραίνουν την πολιτική συµµετοχή -όπως ο χρόνος, το µέγεθος, η γνώση και η πρόσβαση- µπορεί να ξεπεραστούν στην Κοινωνία της Πληροφορίας 36, συνεισφέροντας στη βελτίωση της επικοινωνίας ανάµεσα στην πολιτική κοινωνία και την κοινωνία των πολιτών. 33 Το κύριο πρόβληµα της ρύθµισης είναι η δυσαναλογία της έκτασης της απαγόρευσης σε σχέση µε τον επιδιωκόµενο σκοπό. 34 Πρέπει ωστόσο να σηµειώσουµε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι ο νόµος αυτός προσκρούει στις διατάξεις της ΕΚ σχετικά µε την ελεύθερη κυκλοφορία εµπορευµάτων, ενώ το ΣτΕ ανέστειλε την εφαρµογή υπουργικής απόφασης που εκδόθηκε βάσει του ν. 3037/2002 καθώς έκρινε ότι η απαγόρευση, η οποία καταλαµβάνει και τη διενέργεια ψυχαγωγικών παιγνίων, αντίκειται στην οικονοµική ελευθερία του αιτούντος ως εκµεταλλευόµενου καταστήµατα προσφοράς υπηρεσιών διαδικτύου. Βλ. Ευ. Μάλλιου, Ηλεκτρονικά παιχνίδια και Internet cafés. Μία ακόµη καταδίκη της Ελλάδας στο ΕΚ;, ΙΜΕΕ 4/2004, σ Υπό την έννοια της διαρκούς συζήτησης µε τους πολίτες, της δηµιουργίας θεµατολογίας, της αµφίδροµης επικοινωνίας για την ανταλλαγή απόψεων και εναλλακτικών λύσεων. 36 J. Street, Remote Control? Politics, Technology and Electronic Democracy, European Journal of Communication, Vol. 12(1), 1997, σ

10 Ο πολίτης µπορεί να επωφεληθεί από τη χρήση των τεχνολογιών επικοινωνίας και πληροφόρησης µε τη διασφάλιση της πρόσβασης σε κυβερνητικές πληροφορίες, τη δυνατότητα επικοινωνίας µε τους εκλεγµένους αντιπροσώπους του και τη συµµετοχή σε ηλεκτρονικές διαδικασίες διαβούλευσης ή ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Η «αποτελεσµατική άσκηση» του δικαιώµατος συµµετοχής στην πολιτική έκφανση της Κοινωνίας της Πληροφορίας επιτάσσει τη θέσπιση και συµµετοχή σε θεσµοποιηµένες διαδικασίες ( status activus processualis, status constituens 37 ), που διαµορφώνουν το πολιτειακό γίγνεσθαι και την έννοµη τάξη, µε µέσα όπως η ενίσχυση των ηλεκτρονικών «κοινοτήτων» και πλαισίων δηµοσίου διαλόγου 38 ή η υιοθέτηση διαδικασιών ηλεκτρονικής εξ αποστάσεως ψηφοφορίας 39. Το Κράτος (οφείλει να) διαµορφώνει τις κατάλληλες προϋποθέσεις για να µπορεί κάθε φορέας του δικαιώµατος να απολαµβάνει το πλαίσιο των επιµέρους ελευθεριών που του απονέµονται, καθώς και για να µπορεί να λαµβάνει ενεργά µέρος στο δηµόσιο βίο. Στο συµµετοχικό αυτό δικαίωµα συναντώνται και συνυπάρχουν χαρακτηριστικά που ανήκουν σε όλες τις παραδοσιακές κατηγορίες δικαιωµάτων (status negativus, positivus, activus) 40, αν και η κλασική στεγανή διάκριση των δικαιωµάτων δεν φαίνεται να ανταποκρίνεται πλέον στη σύνθετη πραγµατικότητα 41, στο ρόλο του κράτους αλλά και στην ανάδειξη νέων εξουσιών που σχετίζονται πλέον και µε την Κοινωνία της Πληροφορίας. Η εγγύηση της ελευθερίας (συµµετοχής) έναντι του κράτους ολοκληρώνεται µε τη διασφάλισή της από και µέσω του κράτους, καθώς η ενάσκησή της έχει τόσο οικονοµικές όσο και θεσµικές προϋποθέσεις. Η εξασφάλιση αυτών των προϋποθέσεων είναι ταυτόχρονα κρίσιµη και για την άσκηση των δικαιωµάτων που σχετίζονται µε τη συµµετοχή στην Κοινωνία της Πληροφορίας και αντιστοιχούν στο status activus. Η εξασφάλιση των δύο αυτών status αλλά και της «ανεµπόδιστης και αποτελεσµατικής άσκησης των δικαιωµάτων» συµµετοχής (25 παρ. 1, πρότ. 2 Σ) 37 Ξ. Κοντιάδης, όπ.π. (σηµ. 26), σ. 204 επ. 38 Σ. Χτούρης, Μεταβιοµηχανική κοινωνία και κοινωνία της πληροφορίας, Αθήνα 1997, σ. 177 επ. 39 Για την ηλεκτρονική ψηφοφορία βλ. ενδεικτικά L. Mitrou/D. Gritzalis/S. Katsikas/G. Quirchmayr, Electronic voting: constitutional and legal requirements and their technical implications, σε: D. Gritzalis (edit.), Secure Electronic Voting, Boston-Dortrecht-London 2003, σ. 43 επ. Επίσης Α. Auer, Constitutional Problems of E-Voting on the EU Level, E-voting and the European Parliamentary Elections (Φλωρεντία Πρακτικά συνεδρίου). 40 Βλ. Σ. Ασηµάκη, όπ.π. (σηµ. 26), σ. 33 επ. 41 Βλ. τις απόψεις των Γ. Κατρούγκαλου/. Σαραφιανού, οι οποίοι αναφέρονται σε αλλαγή ερµηνευτικού παραδείγµατος. Βλ. Θεµελιώδη δικαιώµατα και ελευθερίες, σε Γ. Παπαδηµητρίου (Επιµ.), Αναθεώρηση του Συντάγµατος και Εκσυγχρονισµός των θεσµών, Αθήνα 2000, σ. 52 επ. 10

11 επιβάλλει τη λήψη µέτρων που αντιστοιχούν στο status positivus του δικαιώµατος 42. Η προστατευτική λειτουργία του άρθρου 5Α παρ. 2 Σ είναι προφανώς σύνθετη και παραπληρωµατική 43. Η διάσταση της ισότητας και ο «κοινωνικός χαρακτήρας» του νέου δικαιώµατος Το δικαίωµα συµµετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας αναφέρεται στο σύνολο των δραστηριοτήτων, σχέσεων και πτυχών της ζωής και της επικοινωνίας. Η διατύπωση του άρθρου 5Α παρ. 2 εδ. 1 Σ. δεν συγκροτεί ωστόσο απλά και µόνο το «δίαυλο διοχέτευσης της κανονιστικής δύναµης του θεµελιώδους δικαιώµατος του καθένα για συµµετοχή σε κάθε έκφανση κοινωνικότητας» και τη «δίοδο» των συνταγµατικών εγγυήσεων της προσωπικότητας στην Κοινωνία της Πληροφορίας» 44 στο πλαίσιό της. Κατά την άποψή µας ιδιαίτερη έµφαση πρέπει να δοθεί στην ερµηνεία της έννοιας του φορέα του δικαιώµατος. Στην προκειµένη περίπτωση η διατύπωση «καθένας» δεν πρέπει να περιοριστεί στην «κλασική» ερµηνεία, ότι δηλαδή πρόκειται για δικαίωµα, το οποίο επιφυλάσσεται σε κάθε άνθρωπο 45 (και όχι µόνο σε Έλληνες πολίτες). Η σηµασία της διατύπωσης πρέπει να αναζητηθεί σε συνδυασµό µε τη διόλου «ανιστορική» έννοια της Κοινωνίας της Πληροφορίας. Η ερµηνεία και η αναζήτηση του κανονιστικού περιεχοµένου της διάταξης πρέπει να γίνει και υπό το φως της περιρρέουσας ατµόσφαιρας, στην οποία εκπονήθηκε. Στο εν εξελίξει φαινόµενο της «Κοινωνίας της Πληροφορίας» ο βαθµός συµµετοχής και πρόσβασης των ατόµων σε τεχνολογικά µέσα δεν είναι απλώς ποικίλος αλλά και -συχνά- εξαιρετικά άνισος. Η ικανότητα χειρισµού των µέσων συνίσταται καταρχήν στην ικανότητα να χειρίζεται κάποιος αυτόνοµα αυτά τα µέσα για την αναζήτηση και παραγωγή πληροφορίας και την επικοινωνία. Βασικές προϋποθέσεις είναι η γνώση όχι µόνο των προγραµµάτων αλλά και των υποβάθρων, των δοµών, των τρόπων λειτουργίας, των περιεχοµένων. Η ικανότητα χειρισµού των 42 Βλ. παρακάτω. 43 Για τη σύνθετη προστατευτική λειτουργία βλ. επίσης Α. Μάνεση, Ατοµικές Ελευθερίες, σ. 21 επ.,. Τσάτσου, Συνταγµατικό ίκαιο Θεµελιώδη ικαιώµατα Γενικό Μέρος, Αθήνα-Κοµοτηνή 1988, σ. 216 επ. 44 Βλ. Αν. Τάκη, όπ.π. (σηµ. 14), σ Είναι πολύ ενδιαφέρουσα η συζήτηση σχετικά µε το εάν πρόκειται για δικαίωµα που αναγνωρίζεται και σε νοµικά πρόσωπα. Βλ. Σ. Ασηµάκη, όπ.π. (σηµ. 26), σ. 80 επ. 11

12 µέσων έγκειται περαιτέρω στην ικανότητα ανάπτυξης κριτικής ικανότητας και της υπεύθυνης χρήσης των µέσων. Η ανισότητα κωδικοποιείται µε τον όρο «ψηφιακό χάσµα» (digital divide) που υποδηλώνει τη διεύρυνση της απόστασης που διαχωρίζει αφενός αυτούς που έχουν πρόσβαση στην πληροφορική τεχνολογία και το διαδίκτυο και δυνατότητα αξιοποίησής τους και αφετέρου τους «ψηφιακά αναλφάβητους» 46. Στην Κοινωνία της Πληροφορίας η κατοχή πληροφορίας στο πλαίσιο της κοινωνικής συµβίωσης και της οικονοµικής δραστηριότητας, έχει -τουλάχιστον- την ίδια αξία και σηµασία µε την κατοχή άλλων υλικών-οικονοµικών αγαθών και µέσων 47. Ο κίνδυνος του κοινωνικού αποκλεισµού εντείνεται όσο όλο και περισσότερες δραστηριότητες µετατίθενται από την απτή πραγµατική κοινωνία στο διαδίκτυο. Καθώς η εκπαίδευση, η πληροφορία, η επιστήµη και η τεχνολογία έχουν καταστεί κρίσιµα µεγέθη ως πηγές παραγωγής αξιών (και ανταµοιβής) στην οικονοµία και την διακυβέρνηση της πληροφορίας 48, το «χάσµα» αυτό ενέχει τον κίνδυνο επίτασης υφιστάµενων ανισοτήτων ή δηµιουργίας νέων 49 µεταξύ των ατόµων µε επακόλουθο να επηρεάσει δραστικά την κοινωνική εξέλιξη. H εξέλιξη της Κοινωνίας της Πληροφορίας προσδιορίζεται, µεταξύ των άλλων, από την ικανότητα να εγκαθιδρυθεί και οργανωθεί η συνέργεια και η αλληλόδραση µεταξύ της τεχνολογικής καινοτοµίας και των κοινωνικών αξιών που ενσωµατώνει το Σύνταγµα. Όπως προκύπτει από τις εργασίες της Αναθεώρησης 50, στην εµφατική διατύπωση του πρώτου εδαφίου ενυπάρχει όχι µόνο µία προσαρµογή του 46 Συχνά η έµφαση δίνεται στην πρόσβαση ως «τεχνική» έννοια (π.χ. ύπαρξη συνδροµής), ενώ εξίσου σηµαντική είναι η γνωστική και οικονοµική παράµετρος ως προς τη δυνατότητα αξιοποίησης της πρόσβασης και τη µετουσίωσή της σε συµµετοχή. Βλ. H. Bonfadelli, The Internet and Knowledge Gaps: A theoretical and empirical investigation, European Journal of Communication, 2002, Vol. 17(1): σ Επίσης J. C. Bertot, The Multiple Dimensions of the Digital Divide: More than the Technology Haves and Have Nots, Government Information Quarterly 20 (2003), σ. 185 επ. 47 Είναι ενδιαφέρουσα η διαπίστωση του γερµανικού Οµοσπονδιακού Συνταγµατικού ικαστηρίου «ότι στη µεταβιοµηχανική κοινωνία η κατοχή πληροφοριών είναι ουσιώδους σηµασίας για την κοινωνική θέση του καθενός», BverfGE 27,81. Βλ. επίσης σχετικά J. Rifkin, H νέα Εποχή της Πρόσβασης, Αθήνα 2001, σ. 37 επ. 48 Βλ. M. Castells, Information Technology, Globalization and Social Development, UNRISD Discussion Paper No 114, 1999, σ. 3 επ. 49 Υποστηρίζεται ωστόσο ότι η πληροφορική τεχνολογία καθεαυτή δεν διευρύνει ανισότητες αλλά επιβεβαιώνει τις υφιστάµενες και δεν συνεισφέρει στην άρση τους. Βλ. E. de Gier, The Network Society and the Solidarity Contract, (Paper - Seminar Welfare and the Social Bond, Tilburg University, 2003). 50 Βλ., αντί άλλων, την Εισήγηση του Γενικού Εισηγητή της Πλειοψηφίας Ευ. Βενιζέλου στην Έκθεση της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγµατος προς τη Ζ Αναθεωρητική Βουλή, σ και την αγόρευση του ίδιου στα Πρακτικά Συνεδριάσεων και Έκθεση της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγµατος. Βλ. επίσης την αγόρευση του βουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Κ. Γείτονα στα πλαίσια των συνεδριάσεων της Ολοµέλειας της Βουλής κατά τη διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγµατος, σε: Ζ 12

13 δικαιώµατος συµµετοχής «στην κοινωνική, οικονοµική και πολιτική ζωή της χώρας» αλλά µία ειδικότερη εκδοχή της αρχής της ισότητας. Ο αναθεωρητικός νοµοθέτης επιδιώκει µία Κοινωνία της Πληροφορίας χωρίς αποκλεισµούς 51. Σε αυτό κατατείνει η διατύπωση του δικαιώµατος ως δικαιώµατος συµµετοχής. Η πρόθεση αυτή αποκρυσταλλώνεται στο δεύτερο εδάφιο του 5Α παρ. 2 Σ: προϋπόθεση της συµµετοχής όλων στην Κοινωνία της Πληροφορίας είναι η οργάνωση µιας «οµόλογης κρατικής παροχής» 52. Το κράτος υποχρεούται σε διευκόλυνση της πρόσβασης στις πληροφορίες καθώς και της παραγωγής, ανταλλαγής και διάδοσής τους. Η υποχρέωση αυτή δεν αναφέρεται µόνο στην εισαγωγή όρων για την πραγµατική, αποτελεσµατική και ακώλυτη άσκηση του δικαιώµατος συµµετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας. Σε συνδυασµό µε την αρχή του Κοινωνικού Κράτους ικαίου ο αναθεωρητικός νοµοθέτης κατοχυρώνει ένα κοινωνικό δικαίωµα 53. Εξ αυτού απορρέει η υποχρέωση του νοµοθέτη για άρση ή απάλυνση της «πληροφοριακής ασυµµετρίας», για «δίκαιη κατανοµή της πληροφορίας» 54 ή έστω της δυνατότητας απόκτησης και παραγωγής της. Η υποχρέωση για λήψη µέτρων άρσης ανισοτήτων, ώστε να είναι δυνατή η απόλαυση του δικαιώµατος συµµετοχής, προκύπτει ως προς ορισµένες κατηγορίες ατόµων και από τις διατάξεις των άρθρων 21 παρ. 6 και 116 παρ. 2 του Συντάγµατος. Οι διατάξεις αυτές συγκροτούν την επικουρική βάση για τη λήψη θετικών µέτρων, ώστε να καταστεί δυνατή η ισότιµη πρόσβαση των ατόµων µε αναπηρίες και των γυναικών αντίστοιχα στην Κοινωνία της Πληροφορίας 55. Αναθεωρητική Βουλή - Πρακτικά των συνεδριάσεων της Ολοµέλειας της Βουλής επί των αναθεωρητέων διατάξεων του Συντάγµατος, σ Όπως ορθά επισηµαίνεται, µία εξέλιξη που θα αποδεχόταν το ψηφιακό χάσµα «δεν θα ήταν φυσικά συνταγµατικά ανεκτή, ακόµα και αν έλειπε από το κείµενο του Συντάγµατος η διάταξη του άρθρου 5Α παρ. 2 Συντ., διότι θα συνιστούσε κατάφωρη παραβίαση της αρχής του Κοινωνικού Κράτους ικαίου (άρθρο 25 παρ. 1 εδ. α Συντ.), που αποτελεί τη συνταγµατική βάση για την εµπέδωση της «κοινωνίας του µη αποκλεισµού». 52 Βλ. Ευ. Βενιζέλου, όπ.π. (σηµ. 30), σ Βλ. τις παρατηρήσεις του Χ. Ανθόπουλου, ο οποίος αντιλαµβάνεται το δικαίωµα του 5Α παρ. 2 Συντ. ως ένα «πρωτίστως κοινωνικό δικαίωµα, αφού ο βασικός του σκοπός είναι να προλάβει µία νέα κοινωνική διαστρωµάτωση µεταξύ των information haves and haves nots. Βλ. Χ. Ανθόπουλου, Όψεις της συνταγµατικής ηµοκρατίας Στο παράδειγµα του άρθρου 25 παρ. 1 του Συντάγµατος, σε. Θ. Τσάτσος/ Ευ. Β. Βενιζέλος/ Ξ. Ι. Κοντιάδης, Αθήνα-Κοµοτηνή 2001, σ. 153 επ. 54 Βλ. Αχ. Κουτσουράδη, Η ροή πληροφοριών στις αστικές έννοµες σχέσεις Το παράδειγµα της ex lege αξίωσης παροχής τους, Θεσσαλονίκη 1998, σ. 47 επ. 55 Για το ζήτηµα της πρόσβασης των ατόµων µε αναπηρίες στην Κοινωνία της Πληροφορίας βλ., αντί άλλων, τη µελέτη του Πανεπιστηµίου Κρήτης (Επιµ.: Κ. Στεφανίδης), «Καθολική Πρόσβαση και Ισότιµη Συµµετοχή Ατόµων µε Αναπηρίες στην Κοινωνία της Πληροφορίας» (Επιχειρησιακό Πρόγραµµα «Κοινωνία της Πληροφορίας» - Μάρτιος 2004). 13

14 Η ρητή κατοχύρωση της αρχής του κοινωνικού κράτους ενισχύει την ερµηνεία του δικαιώµατος συµµετοχής ως «κοινωνικού δικαιώµατος». Υπό την επίδραση των τεχνολογικών και συνακόλουθων κοινωνικό-οικονοµικών εξελίξεων µεταλλάσσεται σταδιακά αλλά, ταυτόχρονα, και αναγκαστικά και η ίδια η έννοια (και η «αποστολή») του Κοινωνικού Κράτους, κυρίως ως προς τις υποχρεώσεις της Πολιτείας. Το «σύµφωνο αλληλεγγύης» της βιοµηχανικής και µεταβιοµηχανικής κοινωνίας, βασισµένο στις αρχές της διανεµητικής δικαιοσύνης που παραδοσιακά υποστήριξε το κοινωνικό κράτος, µοιάζει απαρχαιωµένο. Η κοινωνία των δικτύων υπονοµεύει αυτό το σύµφωνο αλληλεγγύης µέσω διαδικασιών και αλλαγών, όπως η εξατοµίκευση της εργασίας και των αξιών, η απώλεια του κοινωνικού κεφαλαίου και η ελάττωση της εµπιστοσύνης µεταξύ των πολιτών αλλά και µεταξύ πολιτών και κράτους. Στις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνίας εναποτίθενται αντίστοιχα και πολλές προσδοκίες για µετασχηµατισµό του «κοινωνικού κράτους» σε «πληροφοριακό κοινωνικό κράτος» 56. Ποιες υποχρεώσεις για το Κράτος; Η διατύπωση του γενικού δικαιώµατος συµµετοχής συνοδεύεται από την απαρίθµηση των υποχρεώσεων του Κράτους στο δεύτερο εδάφιο, δηλαδή της υποχρέωσης του Κράτους για τη διευκόλυνση «της πρόσβασης στις πληροφορίες που διακινούνται ηλεκτρονικά», «της παραγωγής», «της ανταλλαγής» και «της διάδοσης» των πληροφοριών αυτών. Η προσθήκη του δεύτερου εδαφίου ενισχύει τη θετική υποχρέωση του Κράτους «να οργανώσει τη δυνατότητα δραστηριοποίησης του πολίτη στο διαδίκτυο, κατά τρόπο σύστοιχο προς τη ρύθµιση της συµµετοχής του στην «πραγµατική κοινωνία», δηλαδή στη βάση των αρχών της ελευθερίας και της δηµοκρατίας καθώς η απόλαυση των περισσότερων θεµελιωδών δικαιωµάτων φαίνεται σήµερα περιορισµένη, αν δεν εξασφαλίζεται η πρόσβαση των πολιτών σε αυτόν τον χώρο δηµοσιότητας που αποκτά όλο και µεγαλύτερη σηµασία Στη θεωρία γίνεται ήδη λόγος για «πληροφοριακό κοινωνικό κράτος» (informational welfare state), αν και πρέπει να παρατηρήσει κανείς ότι η υπό µελέτη περίπτωση (Φιλανδία) δεν αντιστοιχεί στο µέσο όρο, ούτε όσον αφορά το βαθµό εξάπλωσης της τεχνολογίας ούτε όσον αφορά τον βαθµό ανάπτυξης του κοινωνικού κράτους. Βλ. Μ. Castells/Η. Pekka, The Information Society and the Welfare State. The Finnish Model, Oxford 2002, ιδίως σ. 76 επ. 57 Βλ. το Σχέδιο Εισηγητικής Έκθεσης του προσχεδίου νόµου για το δικαίωµα συµµετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας.. 14

15 Η απαρίθµηση αυτή µπορεί να αποτελέσει χρήσιµο ερµηνευτικό εργαλείο για τη διασάφηση της έννοιας της «συµµετοχής» του πρώτου εδαφίου 58, εγείρει ωστόσο ορισµένα ερµηνευτικά ζητήµατα. Έτσι, µπορεί να υποστηριχτεί ότι οι υποχρεώσεις που αναφέρονται στο δεύτερο εδάφιο οριοθετούν και το πεδίο των δικαιωµάτων που περιλαµβάνει το πρώτο εδάφιο 59. Μία τέτοια ερµηνεία θα παραγνώριζε τη σηµασία της «συµµετοχής» στο συνολικό τεχνολογικό πλαίσιο και στις δοµές της Κοινωνίας της Πληροφορίας και την αναπόσπαστη σχέση υποδοµής και περιεχοµένου (πληροφορίας). Εν τέλει, θα αναιρούσε τον ίδιο το σκοπό της νέας συνταγµατικής διάταξης και δεν θα εναρµονιζόταν µε την ειδική λειτουργία της αναφορικά µε το γενικότερο δικαίωµα συµµετοχής του άρθρου 5 παρ. 1 Σ. Σε συσταλτική προσέγγιση των υποχρεώσεων του Κράτους οδηγεί και τυχόν ερµηνεία της απαρίθµησης του δεύτερου εδαφίου ως αποκλειστικής. Όπως όµως παρατηρείται, µία τέτοια ερµηνεία θα αγνοούσε τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον κοινωνικό χαρακτήρα του δικαιώµατος αλλά και τη συµµετοχική φύση του 60. εν είναι ευχερές να κωδικοποιήσουµε τις ιδιαίτερες υποχρεώσεις του Κράτους που απορρέουν ειδικά από το δεύτερο εδάφιο. Η εξειδίκευση των υποχρεώσεων αυτών αναφέρεται σε όλες τις εκφάνσεις του δικαιώµατος, αν και η διατύπωση «διευκολύνει» µοιάζει να είναι ήσσονος δεσµευτικότητας έναντι π.χ. διατυπώσεων όπως «εγγυάται» ή «υποχρεούται να διασφαλίζει» (25 παρ. 1 Σ ) και εξ αυτού του λόγου φαίνεται να παραπέµπει περισσότερο στην εκπλήρωση του status positivus. Το Κράτος υποχρεούται να διαµορφώσει ένα ρυθµιστικό πλαίσιο, µε το οποίο θα αίρονται τα κωλύµατα στην πρόσβαση στις ηλεκτρονικά διακινούµενες πληροφορίες 61 αλλά και θα παρέχονται τα ελάχιστα αναγκαία µέσα (εκπαιδευτικά, οικονοµικά κλπ.) που καθιστούν δυνατή την πρόσβαση. Στο σηµείο αυτό πρέπει επίσης να σηµειωθεί ότι -παρά το γεγονός ότι το δεύτερο εδάφιο αναφέρεται σε «υποχρέωση του Κράτους»- πρόκειται για δικαίωµα, το οποίο ισχύει και έναντι ιδιωτών 62. Υποστηρίζεται επίσης ότι η διευκόλυνση που υποχρεούται να παρέχει το Κράτος αφορά τα µέσα για την πρόσβαση στη νέα δηµόσια αγορά πληροφόρησης και 58 Βλ. Τ. Βιδάλη, όπ.π. (σηµ. 9), σ. 79, ο οποίος θεωρεί ότι µε την απαρίθµηση επιτυγχάνεται µια αναλυτική περιγραφή των δικαιωµάτων του υποκειµένου του δικαιώµατος, που παραπέµπει σε αντίστοιχες µορφές ανάπτυξης της προσωπικότητας στον κυβερνοχώρο. 59 Βλ. Σ. Ασηµάκη, όπ.π. (σηµ. 26), σ. 47 επ. 60 Βλ. Σ. Ασηµάκη, όπ.π. (σηµ. 59). 61 Τέτοιο «κώλυµα» µπορεί να συνιστά η υπερβολική κοστολόγηση µιας υπηρεσίας. 62 Βλ. Κ. Χρυσόγονου, όπ.π. (σηµ. 30), σ. 197, Ευ. Βενιζέλου, όπ.π. (σηµ. 30), σ

16 όχι στην πληροφορία καθεαυτή 63. Η άποψη αυτή είναι µόνο εν µέρει ορθή, υπό την έννοια ότι η υποχρέωση αναφέρεται στη «δηµόσια αγορά πληροφόρησης», έννοια που περιλαµβάνει και τις άλλες µορφές εκδίπλωσης του δικαιώµατος, δηλαδή την παραγωγή, την ανταλλαγή και τη διάδοση. Ούτε η γραµµατική διατύπωση ούτε η τελολογία του δικαιώµατος δεν αποκλείει ωστόσο την πρόσβαση στην πληροφορία καθεαυτή, µία ερµηνεία που ενισχύεται άλλωστε και από την επέκταση και του δικαιώµατος της πληροφόρησης του άρθρου 5Α παρ. 1 Σ σε όλες τις πηγές πληροφόρησης, δηµόσιες και ιδιωτικές 64. Ο περιορισµός του δικαιώµατος προκύπτει από την οριοθέτησή του έναντι άλλων δικαιωµάτων, όπως π.χ. τα δικαιώµατα πνευµατικής ιδιοκτησίας, και όχι από µία εκ των προτέρων συσταλτική ερµηνεία του. Η αναζήτηση του περιεχοµένου της υποχρέωσης του κράτους αλλά και του περιεχοµένου της δραστηριοποίησής του γίνεται - υπό το πρίσµα των technopolitics - στο πλαίσιο της τεχνολογικής εξέλιξης, - των ευκαιριών και των ευχερειών που η εξέλιξη αυτή προσφέρει και υπόσχεται, δηλαδή περισσότερη αυτονοµία και συµµετοχή. Το δικαίωµα πρόσβασης και αντίστοιχα η υποχρέωση του κράτους να διευκολύνει την παραγωγή και τη διανοµή της πληροφορίας χάριν του δικαιώµατος συµµετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας είναι µία υπόσχεση κενή περιεχοµένου, εάν δεν ολοκληρώνεται µε ένα ελάχιστο συγκεκριµένο όγκο πληροφορίας, µε δηµιουργία, ύπαρξη και διάθεση περιεχοµένου βασικής πληροφόρησης. 65. To πληροφοριακό απόθεµα της δηµόσιας διοίκησης πρέπει να λειτουργεί προς όφελος όλης της κοινωνίας. Η παραδοσιακή πρόσβαση στα αρχεία έρχεται να συµπληρωθεί µε τη διάθεση πληροφορίας αλλά και µε τη διάδοση της πληροφορίας που κατέχει ο δηµόσιος τοµέας 66. Το διαδίκτυο επαναστατικοποιεί τους τρόπους της διανοµής της πληροφορίας καθώς είναι το πρώτο σύστηµα που καθιστά δυνατή σε µία σχεδόν µηδενική τιµή την «ένας προς έναν» επαφή ανάµεσα σε όποιον προσφέρει και όποιον ζητά την πληροφορία. Αναιρεί τη διάκριση µεταξύ της ενηµέρωσης προς 63 Βλ.. Σαραφιανού, Συνταγµατική προστασία της πνευµατικής ιδιοκτησίας και Κοινωνία της Πληροφορίας Σχέσεις σύγκρουσης ή παραπληρωµατικότητας;, ΤοΣ 4/2003, σ. 649 επ. 64 Βλ. Ευ. Βενιζέλου, όπ.π. (σηµ. 30), σ Stefano Rodota, Citizens Participation in an electronic Democracy: Building up an electronic Citizenship?, Access to Public Information: A key to Commercial Growth and electronic Democracy, Conference Stockholm 27/28 June 1996, πηγή: stockholm/en/rodota.html. 66 Επιχειρώντας να προσδιορίσουµε την «πληροφορία του δηµοσίου τοµέα» οι επιλογές µας είναι είτε το αµιγώς οργανωτικό είτε το λειτουργικό κριτήριο, δηλ. η φύση του παραγωγού ή κατόχου της ως φορέα δηµόσιας εξουσίας ή η «ένταξη» της πληροφορίας στη δηµόσια λειτουργία. Ένας ορισµός που θα µπορούσε να προταθεί είναι οι πληροφορίες που συλλέγονται ή παράγονται από µία δηµόσια αρχή στο πλαίσιο των αρµοδιοτήτων της (και µε δηµόσια οικονοµικά µέσα). 16

17 µεµονωµένους πολίτες και της ενηµέρωσης προς το ευρύ κοινό, διότι είναι καταρχήν αµέσως προσιτό στον καθένα. Η (ψηφιοποίηση και) διάθεση πληροφοριακού περιεχοµένου είναι εκ των βασικών όρων για την ουσιαστική συµµετοχή στην Κοινωνία της Πληροφορίας και ταυτόχρονα υποχρέωση του Κράτους που πηγάζει, κατά την άποψή µας, ευθέως από τις διατυπώσεις του δευτέρου εδαφίου. Η διάθεση αυτή µειώνει µεν αλλά δεν εξαλείφει τον κίνδυνο του ψηφιακού χάσµατος και της επικοινωνιακής αποµόνωσης πολιτών ή και οµάδων πληθυσµού. Εξίσου βασική συνθήκη για την ανάπτυξη της «ηλεκτρονικής ιθαγένειας» (electronic citizenship) είναι η καθολική υπηρεσία (universal service) 67 : Η Οδηγία 2002/22/ΕΚ για την καθολική υπηρεσία προβλέπει ένα παρεχόµενο σε όλους οικονοµικά προσιτό ελάχιστο επίπεδο τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών 68, καθιστώντας αυτές προσβάσιµες στους φορείς του δικαιώµατος συµµετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας. Η «καθολική υπηρεσία» συνιστά όρο για την απόλαυσή του δικαιώµατος του άρθρου 5 Α παρ. 2 Σ «συντελώντας κατά τρόπο ουσιώδη στην τήρηση µιας από τις σπουδαιότερες κρατικές υποχρεώσεις και παράλληλα στην εξασφάλιση της τριτενέργειας του δικαιώµατος» 69. Πώς οφείλει το Κράτος να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη φύση του δικαιώµατος συµµετοχής αλλά και τις ειδικότερες υποχρεώσεις που αναφέρονται στη νέα ρύθµιση; Σε αντίθεση µε το δικαίωµα της πληροφόρησης (5Α παρ. 1 Σ) που περιέχει ειδική εξουσιοδότηση προς τον κοινό νοµοθέτη για εξειδίκευση του δικαιώµατος, το δικαίωµα συµµετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη επιταγή. Σε αυτήν την έλλειψη 67 «Καθολική υπηρεσία» στις τηλεπικοινωνίες είναι η σε προσιτές τιµές παροχή σε όλους ανεξαιρέτως ενός ελαχίστου συνόλου τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών καθορισµένης ποιότητας, αποσκοπώντας στην αποφυγή του ενδεχοµένου της επικοινωνιακής αποµόνωσης ορισµένων κοινωνικών οµάδων. Βλ. Αλ. Σαλκιτζόγλου-Αθ. Παναγιωτοπούλου, Η διαµόρφωση του περιεχοµένου της καθολικής υπηρεσίας στην Ελλάδα µετά την απελευθέρωση της τηλεπικοινωνιακής αγοράς, ΝοΒ 2003, σ.182 επ. 68 Οι υπηρεσίες, οι οποίες σύµφωνα µε την Οδηγία συναπαρτίζουν το ελάχιστο περιεχόµενο της «καθολικής υπηρεσίας» είναι οι εξής: α) σύνδεση στο σταθερό δηµόσιο τηλεφωνικό δίκτυο, β) υπηρεσία πληροφοριών τηλεφωνικού καταλόγου, γ) υπηρεσία συνδροµής από τηλεφωνητή, δ) κοινόχρηστα τηλέφωνα, ε) ειδικές προβλέψεις για άτοµα µε ειδικές ανάγκες και στ) δωρεάν πρόσβαση στους αριθµούς έκτακτης ανάγκης. Η «σύνδεση στο σταθερό δηµόσιο τηλεφωνικό δίκτυο και πρόσβαση σε υπηρεσία φωνητικής τηλεφωνίας» περιλαµβάνει και τη χρήση υπηρεσιών δεδοµένων µε ρυθµούς µετάδοσης που εξασφαλίζουν λειτουργική πρόσβαση στο διαδίκτυο καθώς και υπηρεσίες ηλεκτρονικού ταχυδροµείου. Η κοινοτική Οδηγία αναγνωρίζοντας το πρόσθετο κόστος παροχής τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, λόγω της υιοθέτησης του µοντέλου της «καθολικής υπηρεσίας», διαθέτει ρητή πρόβλεψη για την κάλυψη των επιπρόσθετων αυτών εξόδων είτε µε κρατική επιδότηση, είτε µε επιµερισµό του καθαρού κόστους µεταξύ των φορέων παροχής. 69 Βλ. Σ. Ασηµάκη, όπ.π. (σηµ. 26), σ. 68 επ. 17

18 θεµελιώνουν, εκτός των άλλων, οι «επικριτές» της νέας ρύθµισης τη γνώµη ότι η νέα διάταξη στερείται κανονιστικής πληρότητας. Η έλλειψη αυτή δεν στερεί όµως, κατά την άποψή µας, από τον κοινό νοµοθέτη τη δυνατότητα να επιδιώξει και να εγγυηθεί και µε νοµοθετικά µέτρα την πραγµάτωση του δικαιώµατος, αν και η παράλειψή του να εκδώσει το σχετικό νόµο δεν έχει επιπτώσεις ως προς την κανονιστική πληρότητα του δικαιώµατος 70. Η δυνατότητα αλλά και η υποχρέωση του κοινού νοµοθέτη απορρέει καταρχήν από την αρχή της άµεσης εφαρµογής του Συντάγµατος 71 και τη συνταγµατική επιταγή «προς όλα τα κρατικά όργανα» να διασφαλίζουν «την ανεµπόδιστη και αποτελεσµατική άσκηση» των δικαιωµάτων 72. Απορρέει όµως επίσης και από το ότι το δικαίωµα συµµετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας δεν είναι ανεπιφύλακτο και ανεπίδεκτο περιορισµών. Η αρχή της ειδικότητας των περιορισµών επιβάλλει στο νοµοθέτη να προσδιορίσει µε νόµο αυτούς τους περιορισµούς. Περιορισµοί για τη συµµετοχή στην Κοινωνία της Πληροφορίας Ο αναθεωρητικός νοµοθέτης συνόδευσε την απαρίθµηση των υποχρεώσεων του Κράτους µε την αναφορά στις «εγγυήσεις» των άρθρων 9 (ιδιωτικός βίος), 9Α (προσωπικά δεδοµένα) και 19 (ελευθερία της επικοινωνίας) του Συντάγµατος. Η συζήτηση για τη φύση των προαναφερόµενων άρθρων ως εγγυήσεων ή δικαιωµάτων εκφεύγει των ορίων και φιλοδοξιών αυτού του κειµένου. Η αναφορά αυτή ωστόσο θέτει ορισµένα ερµηνευτικά ζητήµατα, κρίσιµα και για το νοµοθετικό εννοιολογικό προσδιορισµό (και περιορισµό) του δικαιώµατος του 5Α παρ. 2 Σ. Η αναφορά αυτών των «εγγυήσεων-δικαιωµάτων» θα µπορούσε να κριθεί και «περιττή», υπό την έννοια ότι οι περιορισµοί υπέρ αυτών των δικαιωµάτων είναι 70 Αυτό υποστηρίζει ο Ευ. Βενιζέλος, ο οποίος κατατάσσει τη ρύθµιση του άρθρου 5Α παρ. 2 Συντ. στις συνταγµατικές ρυθµίσεις που περιέχουν επιφύλαξη νοµοθετικής εξειδίκευσης είτε µε τη µορφή του τρόπου άσκησης είτε µε τη µορφή συνοδευτικών εγγυήσεων είτε µε τη µορφή νοµοθετικών περιορισµών. Βλ. Ευ. Βενιζέλου, Η αφοµοίωση του αναθεωρητικού κεκτηµένου Η διακύµανση του νοµικοπολιτικού χρόνου, η άµεση εφαρµογή του Συντάγµατος και η τυπολογία των νοµοθετικών επιφυλάξεων, ΝοΒ 51 (2003), σ. 982 επ. 71 Βλ. Α. Μανιτάκη, Κράτος ικαίου και δικαστικός έλεγχος της συνταγµατικότητας, Θεσσαλονίκη 1994, σ. 418 επ. 72 Βλ. Ευ. Βενιζέλου, όπ.π. (σηµ. 30), σ. 136 και Κ. Μαυριά, ο οποίος θεωρεί ότι δεν είναι αναγκαία η αναφορά «ως νόµος ορίζει» προκειµένου να συναχθεί η ύπαρξη εξουσιοδότησης (Συνταγµατικό ίκαιο εύτερη Έκδοση κατά το αναθεωρηµένο Σύνταγµα, Αθήνα-Κοµοτηνή 2002, σ. 241 επ.). Αντίθετος ο Π. αγτόγλου, ο οποίος υποστηρίζει ότι χωρίς ειδική εξουσιοδότηση ο κοινός νοµοθέτης δεν µπορεί να ερµηνεύει αυθεντικά το Σύνταγµα. Βλ. Συνταγµατικό ίκαιο Ατοµικά ικαιώµατα Α, Αθήνα Κοµοτηνή 1991, σ

19 αυτονόητοι 73. Η ειδική συµπερίληψή τους στη συνταγµατική ρύθµιση υποδηλώνει ακριβώς την προσέγγιση του αναθεωρητικού νοµοθέτη ότι πρόκειται για µία ρύθµιση που συγκροτεί ένα πρώτο συνταγµατικό corpus κανόνων που αφορούν τους όρους και τα όρια της ροής της πληροφορίας και της επικοινωνίας. Τα προστατευτικά πεδία των δικαιωµάτων αυτών είναι όντως «ευάλωτα σε παραβίαση» 74 λόγω της φύσης του διαδικτύου και άλλων συναφών µέσων και µορφών επικοινωνίας που χαρακτηρίζουν την Κοινωνία της Πληροφορίας. Ο περιορισµός της αναφοράς των εγγυήσεων δικαιωµάτων στο δεύτερο εδάφιο δεν συνεπάγεται ωστόσο ότι αφορούν αποκλειστικά τις υποχρεώσεις του Κράτους για διευκόλυνση της πρόσβασης, της παραγωγής, της διάδοσης της πληροφορίας. Αναφέρονται στο σύνολο του κανονιστικού πεδίου του 5Α παρ. 2 Σ είτε πρόκειται για την εκπλήρωση της κρατικής υποχρέωσης είτε για την άσκηση του δικαιώµατος συµµετοχής στην κοινωνία της πληροφορίας ως ατοµικής ελευθερίας και πολιτικού δικαιώµατος. Ταυτόχρονα πρέπει να σηµειώσουµε ότι δεν συνιστούν τους µοναδικούς περιορισµούς του δικαιώµατος: τόσο το δικαίωµα συµµετοχής όσο και τα ειδικότερα δικαιώµατα που συνίστανται στην πρόσβαση, την παραγωγή, την ανταλλαγή και τη διάδοση πληροφορίας συναντούν τα όριά τους στην άσκηση άλλων δικαιωµάτων µε άµεση ή έµµεση συνταγµατική κατοχύρωση, όπως π.χ. τα δικαιώµατα πνευµατικής ιδιοκτησίας ή η προστασία της παιδικής ηλικίας κλπ. Επίλογος Η κανονιστική παρέµβαση για τη διαµόρφωση των όρων για την προστασία των δικαιωµάτων και τη διασφάλιση της επικοινωνιακής συµµετοχής δεν µπορεί να είναι µία στιγµιαία και τελική διαδικασία. Οφείλει να εξελίσσεται, παρακολουθώντας και συν-διαµορφώνοντας το υπό ρύθµιση «αντικείµενο», εν τέλει δηλαδή την ίδια την εξέλιξη της κοινωνίας. Οι επιλογές της Πολιτείας εν γένει δεν (µπορεί να) είναι άµοιρες των τεχνολογικών αλλαγών. Η προσαρµογή στο τεχνολογικό πλαίσιο αποτελεί τη µία διάσταση των «υποχρεώσεων» του νοµοθέτη. Στην αναζήτηση των κανονιστικών παραµέτρων της πληροφοριακής τάξης ο εφαρµοστής του Συντάγµατος (όχι µόνο υπό την ιδιότητα του νοµοθέτη) πρέπει να ανατρέξει στις βασικές συνταγµατικές επιλογές. Το βασικό καθήκον του συνίσταται στην αποτύπωση και 73 Βλ. Τ. Βιδάλη, όπ.π. (σηµ. 9), σ Βλ. Σ. Ασηµάκη, όπ.π. (σηµ. 26), σ. 90 επ. 19

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ Τεχνολογική προστασία & ψηφιακή διαχείριση του βιβλίου. ββ Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2011, EKEBI Ευαγγελία Βαγενά, ΔΝ, DEA ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ vagena@dsa.gr Από τον Γουτεμβέργιο ως τον Bill

Διαβάστε περισσότερα

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011.

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Α. Την 25/10/2012 περιήλθε στην Περιφερειακή Συμπαραστάτη του Πολίτη και της Επιχείρησης της Περιφέρειας Αττικής και έλαβε αριθμ. πρωτ. 157658/387 το ανωτέρω σχετικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Α.Μ 30437 Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 1. Εισαγωγή... 7 2. Θέματα νομικής ορολογίας... 9 2.1. Η νομική έννοια του διαδικτύου και του κυβερνοχώρου... 9 2.2. Το πρόβλημα της νομικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης& Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Ο ΠΥΛΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΟΧΗ & ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7 η : Οικονομικήελευθερία Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν.3094/2003 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, αρ. 4 παρ.6] Βραβεία και υποτροφίες Ι.Κ.Υ. σε αλλοδαπούς φοιτητές Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) 137 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) Στα προηγούµενα κεφάλαια πραγµατοποιήθηκε αναλυτική παρουσίαση και ανάλυση του εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Αναλυτικός Πίνακας Περιεχομένων Διάγραμμα ύλης 11 Αναλυτικός Πίνακας Περιεχομένων 13 Βασικές συντομογραφίες 25 Πρόλογος Αριστόβουλου Μάνεση 27 Προλεγόμενα 37 Εισαγωγικό Κεφάλαιο Ιστορικές και πολιτειολογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΚΑΙΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Αναγκαία προϋπόθεση για την εφαρµογή των κανόνων δικαίου συνιστά σε πρώτο επίπεδο η ερµηνεία τους προκειµένου να διακριβωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής (Ν. 3985/2011) & Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (αρ. 1 επ. Ν. 3986/2011):

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17)

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 12ης Μαρτίου 2013 σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 4 Μαρτίου 2013 η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση. στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές

Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση. στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές 1 Εισαγωγή Οι σύγχρονες τεχνολογίες πληροφορίας και επικοινωνίας (Information and Communication Technology, I.C.T.) καθώς και οι ηλεκτρονικές

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου «Προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9 ης Μαρτίου 2011 περί εφαρμογής των δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

Αποκέντρωση και Ελευθερία

Αποκέντρωση και Ελευθερία Αντώνης Μακρυδηµήτρης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών Αποκέντρωση και Ελευθερία I Μία από τις πιο θεµελιώδεις συνεισφορές του Hayek στην κοινωνική θεωρία ήταν ότι διέγνωσε ορθά και µε διορατικότητα τον

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Σχέδιο Κειμένου Βασικών Αρχών και Κατευθύνσεων Εθνική Στρατηγική για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση 22 Μαΐου 2013 1 "Δεν μπορεί να υπάρξει διοικητική μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ... 2 1. Συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου και αορίστου χρόνου... 2 1.1 Σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου... 3

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 29 - Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων

Άρθρο 29 - Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων ΑΡΘΡΟ 29 - ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ 5058/00/EL/TEΛΙΚΟ WP 33 Άρθρο 29 - Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων Γνωµοδότηση 5/2000 σχετικά µε τη Χρήση Tηλεφωνικών Καταλόγων για

Διαβάστε περισσότερα

The IFLA Internet Manifesto. Η Διακήρυξη της IFLA για το Διαδίκτυο

The IFLA Internet Manifesto. Η Διακήρυξη της IFLA για το Διαδίκτυο The IFLA Internet Manifesto Translation in Greek Antonia Arahova Librarian National Library of Greece Institute for Democracy Konstantinos Karamanlis Η Διακήρυξη της IFLA για το Διαδίκτυο [Ελληνική Μετάφραση]

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1: Πεδίο Εφαρμογής

Άρθρο 1: Πεδίο Εφαρμογής ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΔΟΜΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ (ΔΑΣΤΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ (ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 2013

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 2013 ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 2013 Βασικές Νομοθετικές & Θεσμικές παρεμβάσεις (Οικονομική Διαχείριση) Θέμης Λιακόπουλος Σύμβουλος Επιχειρησιακής Ανάπτυξης OTS. Βασικές Νομοθετικές & Θεσμικές παρεμβάσεις (Οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 17ης Φεβρουαρίου 2012

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 17ης Φεβρουαρίου 2012 EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 17ης Φεβρουαρίου 2012 σχετικά με τους όρους των τίτλων έκδοσης ή εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου (CON/2012/12) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 2

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Για τη δημοκρατία έγιναν κινήματα, εξεγέρσεις, επαναστάσεις, εμφύλιοι πόλεμοι. διώχθηκαν, βασανίστηκαν άνθρωποι και τιμήθηκαν τυραννοκτόνοι. Αποτέλεσε όχι μόνο το σκοπό κοινωνικών και

Διαβάστε περισσότερα

Θεόδωρος Π. Φορτσάκης ΓΝΩΜΟ ΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Β 314/27.4.1989),

Θεόδωρος Π. Φορτσάκης ΓΝΩΜΟ ΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Β 314/27.4.1989), Θεόδωρος Π. Φορτσάκης Καθηγητής της Νοµικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Αθηνών ικηγόρος στον Άρειο Πάγο Μητροπόλεως 38, 10563 Αθήνα, τηλ. +30 210 32 18 900, φαξ +30 210 32 18 933, e-mail thfortsakis@fdmalaw.com

Διαβάστε περισσότερα

Οµάδα προστασίας των προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα του ΑΡΘΡΟΥ 29

Οµάδα προστασίας των προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα του ΑΡΘΡΟΥ 29 Οµάδα προστασίας των προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα του ΑΡΘΡΟΥ 29 00393/08/EL WP 146 Πρόγραµµα εργασίας 2008-2009 Οµάδα εργασίας του άρθρου 29 18 Φεβρουαρίου 2008 Η οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή λογική για τους ΦΔ ΠΠ

Κοινή λογική για τους ΦΔ ΠΠ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Αγαπητοί εργαζόμενοι στους ΦΔ, το ζητούμενο είναι η διατήρηση της βιοπικοικλότητας ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2010 ΜΙΧΑΛΗΣ ΔΑΒΗΣ Κοινή λογική

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας.

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας. 20 Ιουνίου, 2007 Πρόεδρο και Μέλη Επιτροπής Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Βουλής των Αντιπροσώπων, Βουλή των Αντιπροσώπων, Λευκωσία. Κύριε Πρόεδρε, Κυρίες και κύριοι Μέλη της Επιτροπής, Θέµα: Προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 - Με την παρούσα εγκύκλιο γίνεται αποτύπωση της προόδου των διαπραγµατεύσεων για τη διαµόρφωση του Κανονιστικού πλαισίου της νέας περιόδου, καθώς και των σηµαντικών

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΨΗΦΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΨΗΦΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Πώς μπορεί το Διαδίκτυο να συμβάλει στη διεύρυνση και την παγίωση μιας πραγματικής ευρωπαϊκής πολιτικής δημόσιας σφαίρας e-public Κατά ποιό τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΜΑΡΟΥΣΙ, ΑΘΗΝΑ

ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΜΑΡΟΥΣΙ, ΑΘΗΝΑ ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΣΧΕ ΙΟ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟ ΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ, ΙΑΣΥΝ ΕΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

«Μια Απόπειρα προσέγγισης του δικαιώματος ίδρυσης. και συμμετοχής σε πολιτικά κόμματα (άρθρο 29 παρ. 1,

«Μια Απόπειρα προσέγγισης του δικαιώματος ίδρυσης. και συμμετοχής σε πολιτικά κόμματα (άρθρο 29 παρ. 1, «Μια Απόπειρα προσέγγισης του δικαιώματος ίδρυσης και συμμετοχής σε πολιτικά κόμματα (άρθρο 29 παρ. 1, εδ. α του Συντάγματος)» Κριτσίκης Αλέξανδρος Δικηγόρος, Υπ. ΔΝ -----------------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9 η : Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΠΙΣΤΟΛΗ Γ.Σ.Ε.Ε. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Σας κοινοποιούµε την επιστολή που έστειλε η Γ.Σ.Ε.Ε. στην Ένωση ικαστών και Εισαγγελέων και στον ικηγορικό Σύλλογο

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις ΕΕΤΤ αναφορικά µε τις απαντήσεις παρόχων στο πλαίσιο της δηµόσιας διαβούλευσης αναφορικά µε

Θέσεις ΕΕΤΤ αναφορικά µε τις απαντήσεις παρόχων στο πλαίσιο της δηµόσιας διαβούλευσης αναφορικά µε Θέσεις ΕΕΤΤ αναφορικά µε τις απαντήσεις παρόχων στο πλαίσιο της δηµόσιας διαβούλευσης αναφορικά µε τη «ηµοπρασία για την επιλογή παρόχου/ παρόχων καθολικής υπηρεσίας - Τεύχος Προκήρυξης» Σχόλια στη δηµόσια

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ.

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: Πλήρωση θέσεων προσωπικού στο Υπουργείο Τουριστικής Ανάπτυξης µε σχέση εργασίας Ιδιωτικού ικαίου Αορίστου Χρόνου Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Η ένταξη των ΤΠΕ στα πλαίσια των στόχων της εκπαίδευσης για το 2010 Αναπτυξιακή Στρατηγική για την Εκπαίδευση 2007-2013 Ευρωπαϊκές πολιτικές H Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ"

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ" Εισαγωγικός Διαγωνισμός για την Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 2014 Δείγμα Σημειώσεων για το μάθημα Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

New Technologies in Security and Citizens Rights. Λίλιαν Μήτρου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αιγαίου

New Technologies in Security and Citizens Rights. Λίλιαν Μήτρου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αιγαίου New Technologies in Security and Citizens Rights Λίλιαν Μήτρου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αιγαίου Νέες προκλήσεις Για την (κυβερνο)ασφάλεια Για την προστασία κρίσιμων υποδομών Για την σύλληψη,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ Στην Ειδική Επιτροπή για την επεξεργασία και εξέταση του Σχεδίου Νόµου "Κύρωση της Συνθήκης της Λισαβόνας που τροποποιεί τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Θέµα: ΚΩΛΥΜΑ ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΛΟΓΩ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑ ΙΚΗΣ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήµονας: Ευτύχης Φυτράκης ΜΑΡΤΙΟΣ 2005 Ο Συνήγορος του Πολίτη

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α)

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) Στέργιος Κεχαγιάς, Δάσκαλος, Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Παγγαίου Η εκπαίδευση αποτελεί στην ουσία και στην πράξη μια βασική λειτουργία της κοινωνίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στάθης Ραγκούσης Διευθύνων Σύµβουλος Π.Ε.Τ.Α. Α.Ε. Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

«Οι δυνατότητες ανάπτυξης της ελληνικής κοινωνίας μέσα από τις

«Οι δυνατότητες ανάπτυξης της ελληνικής κοινωνίας μέσα από τις «Οι δυνατότητες ανάπτυξης της ελληνικής κοινωνίας μέσα από τις ψηφιακές πόλεις/ περιφέρειες» Γιάννης Καλογήρου, Αν. Καθηγητής ΕΜΠ, Infostrag/ ΕΒΕΟ, Επιστημονικός Σύμβουλος ΚΕΔΚΕ 12 ο Greek ICT FORUM, Αθήνα,

Διαβάστε περισσότερα

Online 15µελή Πέτρος Σαλαβασίδης Γεώργιος Αθανασάκης Υπότροφοι Μεταπτυχιακοί Φοιτητές ΠΜΣ «Πληροφοριακά Συστήµατα» Πανεπιστήµιο Μακεδονίας Νοµοθεσία Άρθρο 5 Α του Συντάγµατος, ικαίωµα στην Πληροφόρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ, ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ, ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Γ ΚΠΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟ ΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟ ΦΟΡΙΑΣ» ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Πρώτο: Η Κοινωνία της Πληροφορίας -Μια. πρώτη προσέγγιση

Κεφάλαιο Πρώτο: Η Κοινωνία της Πληροφορίας -Μια. πρώτη προσέγγιση Κεφάλαιο Πρώτο: Η Κοινωνία της Πληροφορίας -Μια πρώτη προσέγγιση 1.1 Ένας νέος κόσμος γεννιέται. 1.2 Η έννοια και το περιεχόμενο της ΚτΠ. 1.3 Το εμπορικό προϊόν πληροφορία. 1.4 Οι διαφαινόμενες προτεραιότητες

Διαβάστε περισσότερα

αναφορικά με τους ειδικούς συνεργάτες των νέων Περιφερειαρχών, δεν προβλέφθηκε αντίστοιχη αρμοδιότητα εξαίρεσης από την αναστολή.

αναφορικά με τους ειδικούς συνεργάτες των νέων Περιφερειαρχών, δεν προβλέφθηκε αντίστοιχη αρμοδιότητα εξαίρεσης από την αναστολή. ικηγορικό Γραφείο Γιούλης Αποστολοπούλου Στέφανου Ζαφ. Βαzάκα Γ Ν Ω Μ Ο Δ Ο Τ Η Σ Η Μου ετέθη το εξής θέμα: Δημοτική αρχή (δήμαρχος) προτίθεται να προσλάβει ένα νομικό - δικηγόρο σε θέση ειδικού συνεργάτη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Τόπος : Αθήνα Ημερομηνία : 25/10/2011 Α.Π. : 1323 (ΣΧΕΤ. 1105)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Τόπος : Αθήνα Ημερομηνία : 25/10/2011 Α.Π. : 1323 (ΣΧΕΤ. 1105) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ&ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΩΦΕΛΟΥΜΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΩ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ ΣΕΒΟΜΑΙ ΣΤΗΡΙΖΩ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΣΧΕΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ

ΕΠΩΦΕΛΟΥΜΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΩ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ ΣΕΒΟΜΑΙ ΣΤΗΡΙΖΩ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΣΧΕΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΣΧΕΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ ΕΜΠΙΣΤΕΥΟΜΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΕΛΕΓΧΩ ΕΠΩΦΕΛΟΥΜΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΩ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ ΣΕΒΟΜΑΙ ΣΤΗΡΙΖΩ ΑΝΑΠΤΥΣΣΩ ΕΝΙΣΧΥΩ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστικές βιομηχανίες, ως όρος εισάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα, Αρχικά εμφανίστηκε από τους Μαξ Χορκ-χάιμερ και Τίοντορ Αντόρνο (Μax Horkheimer, Theodor

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Αρ. Πρωτ. 1290 Αθήνα 26/11/2014 Προς Συλλόγους Εκπαιδευτικών Π.Ε. ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Το Δ.Σ. της Δ.Ο.Ε. έχει τονίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η πρώτη λέξη του

Διαβάστε περισσότερα