ηµήτριος Πατσόπουλος Υποψήφιος διδάκτορας Τµήµατος Μαθηµατικών Πανεπιστηµίου Πάτρας, Υπότροφος ΙΚΥ,

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ηµήτριος Πατσόπουλος Υποψήφιος διδάκτορας Τµήµατος Μαθηµατικών Πανεπιστηµίου Πάτρας, Υπότροφος ΙΚΥ, bm-jbiodf@otenet.gr"

Transcript

1 Η ιστορία του ήλεκτρου και του µαγνήτη στην αρχαία ελληνική σκέψη και o τρόπος αναφοράς της στα νεοελληνικά σχολικά εγχειρίδια Φυσικής του 18 ου 19 ου αιώνα ηµήτριος Πατσόπουλος Υποψήφιος διδάκτορας Τµήµατος Μαθηµατικών Πανεπιστηµίου Πάτρας, Υπότροφος ΙΚΥ, Θεµατική Ενότητα: Ιστορία, Επιστηµολογία και Φιλοσοφία των Φυσικών Επιστηµών Επίπεδο Εκπαίδευσης: Όλα Κατηγορία Εργασίας: Μελέτη περίπτωσης Περίληψη: Στα νεοελληνικά σχολικά εγχειρίδια Φυσικής, τα οποία αποτυπώνουν τις ευρωπαϊκές εξελίξεις, κατά τον 18 ο η ετυµολογία του όρου «µαγνήτης» συνδέεται µε τις αρχαίες ελληνικές ετυµολογίες της λέξης και έως τα µέσα του 19 ου αιώνα σταδιακά εγκαταλείπεται. Στο τέλος του 18 ου αιώνα αναδύεται η ετυµολογία του όρου «ηλεκτρισµός» είναι συνδεδεµένη πρώτα µε την λέξη «ήλεκτρο» και τις παρατηρήσεις των «αρχαίων» σε αυτό, ενώ έως το τέλος του 19 ου αιώνα καθιερώνεται η σύνδεση της ετυµολογίας µε τον Θαλή. Η συµφωνία της ετυµολογίας του «µαγνήτη» µε τις αρχαίες ελληνικές πηγές και η ασυµφωνία της ετυµολογίας του «ηλεκτρισµού» µε αυτές, δείχνει ότι οι συγγραφείς χρησιµοποιούν την Ιστορία της Φυσικής στα σχολικά υποκινούµενοι από διδακτικούς σκοπούς και στόχους. Λέξεις Κλειδιά: Ηλεκτροµαγνήτης, σχολικά εγχειρίδια The history of amber and magnet in ancient Greek thought and the way of its reference in modern Greek textbooks of Physics of 18 th 19 th centuries Dimitrios Patsopoulos Ph. D. Student of Department of Mathematics of Patras University, Scholarship granted by State Organization of Scholarships, Conference Theme: History, Epistemology, and Philosophy of Science Educational Level: All Paper Classification: Case Study Abstract: In modern Greek textbooks of Physics, which are give a good picture of the European evolution, during the 18th century the etymology of the term magnet connected with the ancient Greek etymologies of the word and until the middle of the 19th century is abandoned. In the end of the 19th century rises the etymology of the term electricity connected first with the word electrum (amber) and the observations of the «ancient people» in it, and although in the end of the 19 th century established the connection of etymology with Thales. The agreement of the etymology of «magnet» with the ancient Greek sources and the disagreement of the etymology of «electricity» with them, shows that the writers uses the History of Physics with purposes connected with the teaching of Physics. Keywords: Amber, magnet, textbooks Εισαγωγή Oι ευρωπαίοι συγγραφείς σχολικών εγχειριδίων Φυσικής (σύντοµα: σχολικά) έχουν χρησιµοποιήσει από πολύ παλιά αναφορές από την Ιστορία της Φυσικής (σύντοµα: ιστορικές αναφορές) στα βιβλία τους. Οι ιστορικές αναφορές στα σχολικά είναι ευκαιριακές και αποτελούν εξαίρεση σε σχέση µε το υπόλοιπο κείµενο του σχολικού, το οποίο είναι Φυσική και όχι Ιστορία της Φυσικής. Το ερώτηµα είναι γιατί τότε να υπάρχουν στα σχολικά και γιατί µερικές από αυτές να επαναλαµβάνονται και να καθιερώνονται σαν κοινός τόπος; Επιπλέον, τι δείχνει η σηµαντική «απόκλιση» που παρουσιάζουν οι ιστορικές αναφορές στα σχολικά σε σύγκριση µε τα αρχαίες ελληνικές πηγές; Η αναφορά στον µαγνήτη και το ήλεκτρο στα νεοελληνικά σχολικά Οι ιστορικές αναφορές στο ήλεκτρο και τον µαγνήτη των νεοελληνικών σχολικών του 18 ου 19 ου αιώνα, έχουν τα πρότυπα τους στα ευρωπαϊκά σχολικά, κυρίως στα γαλλικά και γερµανικά, χωρίς να παύουν να παρουσιάζουν την δική τους ιδιοµορφία. Στα νεοελληνικά σχολικά επιλέγονται, επαναλαµβάνονται και καθιερώνονται µερικές µόνο από τις ευρωπαϊκές αναφορές και έτσι δηµιουργείται µια νεοελληνική παράδοση, η οποία σε µεγάλο βαθµό είναι ενδεικτική των ευρωπαϊκών εξελίξεων. Πριν το 1821 η εκπαίδευση δεν είναι συστηµατικά οργανωµένη, υπάρχουν µεµονωµένα (εκκλησιαστικά κυρίως) σχολεία διαφόρων επιπέδων εκπαίδευσης [Καράς 1977], για τις ανάγκες των οποίων δηµοσιεύονται αρκετά σχολικά. Παράλληλα µε το έντυπο βιβλίο κυκλοφορούν κυρίως τα χειρόγραφα, τα οποία είναι το κύριο µέσο 66

2 διδασκαλίας των µαθηµάτων. Μετά το 1821, το 1834, 1836 και 1837 η εκπαίδευση οργανώνεται [Μπουζάκης 1991] σε υποχρεωτικό ηµοτικό Σχολείο (4 χρόνια), υποχρεωτικό Ελληνικό Σχολείο (3 χρόνια), Γυµνάσιο (4 χρόνια, µε εξετάσεις από το Ελληνικό Σχολείο) και Πανεπιστήµιο. Τα σχολικά Φυσικής αργούν να εµφανιστούν: µεταξύ έχουµε µόλις τέσσερα σχολικά και µόνο για τα Γυµνάσια ( ούκας 1834, Ψύχας 1840, Πύρλας 1856 και Παυλίδης 1857). Το πρώτο σχολικό για τα ηµοτικά εµφανίζεται το 1864 (Κωνσταντινίδης), ενώ ένα από τα πρώτα σχολικά για τα Ελληνικά σχολεία το 1871 ( αµασκηνός). Εως το 1884 κυκλοφορούν (πρακτικά) ελεύθερα όσα σχολικά εγχειρίδια δηµοσιεύονται. Τότε καθιερώνεται διαγωνισµός για τα σχολικά εγχειρίδια και εγκρίνεται από αυτόν κάθε φορά µόνο ένα σχολικό για κάθε µάθηµα [Καψάλης Χαραλάµπους 1995]. Η αναζήτηση των σχολικών πριν το 1821 έγινε µε βάση τους καταλόγους του [Καράς 1993] και βρέθηκε σχεδόν το σύνολο των αναφερόµενων στο έργο αυτό σχολικών. Από αυτά καταγράφονται στην βιβλιογραφία όσα περιέχουν κάτι σχετικό µε το θέµα της εργασίας. Πιο δύσκολη ήταν η αναζήτηση των σχολικών µετά το 1821, καθώς δεν υπάρχει σχετικό έργο αναφοράς (πρώτη προσπάθεια [Πατσόπουλος 2001]). Εντοπίστηκε τελικά το σύνολο σχεδόν των σχολικών για τα Γυµνάσια και ένα ικανοποιητικό µέρος των σχολικών για Ελληνικά Σχολεία και ηµοτικά. Αν και ο όρος «µαγνητισµός» συναντάται από τις αρχές του 19 ου αιώνα [Βενιαµίν ο Λέσβιος ], τα νεοελληνικά σχολικά του 18 ου 19 ου αιώνα περιέχουν την ετυµολογία του όρου «µαγνήτης λίθος» [ αµοδός 1739, Θεοτόκης 1767, Βενιαµίν ο Λέσβιος , Πύρλας 1856, αµασκηνός 1871]. Μερικές φορές τα σχολικά περιέχουν και άλλες αρχαίες ελληνικές ονοµασίες του µαγνήτη, όπως Ηράκλεια λίθος ( αµοδός, Θεοτόκης, Ψύχας, Πύρλας, αµασκηνός), «διότι καθάπερ ο Ηρακλής εκαταδάµασε τα θηρία ούτω ο µαγνήτης δάµαζε τον σίδηρον» ( αµοδός), ή σιδηρίτις ( αµοδός, Θεοτόκης) ή Λυδία λίθος (δεν προκύπτει τέτοια ονοµασία από τις αρχαίες πηγές, Βαρδαλάχος, Ψύχας, αµασκηνός). Για να εξηγήσουν την ετυµολογία αυτή, οι συγγραφείς αναφέρουν είτε ότι έχει σχέση µε την τοποθεσία που βρέθηκε ο µαγνήτης (είτε Μαγνησία της Μικράς Ασίας - αµοδός, Θεοτόκης, είτε Ηράκλεια για την ονοµασία «Ηράκλεια λίθος» - αµασκηνός ) είτε µε το όνοµα αυτού που τον ανακάλυψε (βοσκός Μάγνης - αµοδός, Θεοτόκης, Πύρλας). Κάποιες φορές στα σχολικά αναφέρονται µερικά αρχαία ελληνικά ονόµατα σχετιζόµενα µε τις αρχαίες αναφορές στον µαγνήτη, όπως Θαλής, Πλίνιος, Λουκρήτιος, Αριστοτέλης ( αµοδός), Αριστοτέλης, Πλάτωνας ( αµασκηνός, η σχέση τους µε την ετυµολογία του µαγνήτη, την οποία αναφέρει ο συγγραφέας στηρίζεται σε παρανόηση), είτε νεώτερα ονόµατα σχετιζόµενα µε την πυξίδα, όπως Ιωάννην Γιόιαν (Γοίαν στον Ψύχα) και Μάρκον Παύλον (Βαρδαλάχος, Ψύχας, τα ονόµατα αυτά αναφέρονται και στο [Gilbert / Mottelay 1952, σ. 4]). Ξεχωρίζουν για την έκταση και την πληρότητα τους οι αναφορές στο σχολικό του Θεοτόκη και κυρίως στο χειρόγραφο του αµοδού. Στον Θεοτόκη στην υποσηµείωση για τον µαγνήτη αναφέρεται για το βουνό Ιδη «(ήτοι Όρος της Κρήτης ψιλοριτη νυν λεγοµένω) εύρον αυτόν ποιµαίνον τα Πρόβατα». Στο τέλος της υποσηµείωσης ο Θεοτόκης παραπέµπει: Στεφαν.[ου] Ενρ.[ίκου] εν Λεξ.[ικό]. Στον αµοδό η αναφορά είναι η αρχή του κεφαλαίου «Περί του Μαγνήτου». Περιέχει τις αρχαίες ελληνικές ετυµολογίες του µαγνήτη, αναφέροντας αναλυτικά τις αρχαίες πηγές τους, καθώς την αναφορά στον Θαλή: «εδόξαζε τον λίθον, τον µαγνήτην, έχον ψυχή, διότι κινή τον σίδηρον». Παρόµοια αναφορά στον Θαλή και τον µαγνήτη δεν υπάρχει σε κανένα σχολικό της βιβλιογραφίας, ξενόγλωσσο ή νεοελληνικό, και πιθανολογώ ότι είναι πρωτότυπη συµβολή του αµοδού. Το χειρόγραφο του αµοδού περιλαµβάνει µια ακόµα αξιοπρόσεχτη αναφορά για την λέξη «µαγνήτης» γράφοντας ότι τον ονόµαζαν «κοινώς πετροκαλαµήτην». Στα Επτάνησα και στην ναυτική ορολογία ο µαγνήτης ονοµαζόταν επίσης «πετροκαλαµήθρα» [ ηµητράκος 1964, τοµ. ΙΑ, σ. 5783]. Η λέξη προέρχεται από την ιταλική λέξη calamita (µαγνήτης), αλλά αυτό δεν εξηγεί το πρώτο συνθετικό της, πέτρο-. Η ιταλική λέξη calamita για τον µαγνήτη πιθανώς προέρχεται [Λυκούδης 1930] από το όνοµα µιας πρωτόγονης µορφής ναυτικής πυξίδας, η οποία είτε ήταν ένα καλάµι, µικρό σε διάµετρο και µήκος, γεµάτο µε µαγνητίτη (ο φυσικός ορυκτός µαγνήτης, ο οποίος περιέχει µαγνητικό οξείδιο του σιδήρου Fe 3 O 4 [Μητσόπουλος 1896]) [Λυκούδης 1930], είτε ήταν µια µαγνητική βελόνα (κοµµάτι µαγνητίτη) στηριζόµενη σε δύο άχυρα µέσα σε δοχείο µε νερό [Κωνσταντινίδης 1876]. Οπότε calamita σήµαινε αρχικά την µαγνητική βελόνη [Κωνσταντινίδης 1876], την πρωτόγονη πυξίδα [Λυκούδης 1930] και αργότερα τον µαγνήτη. Η ιταλική λέξη πέρασε στα Επτάνησα και την ναυτική ορολογία πολύ παλιά, οπότε έχουµε «καλαµίτα» να σηµαίνει «βράχος µε σιδηρούχο µετάλλευµα» στην µεσαιωνική δηµώδη ελληνική [Κριαράς 1980, τοµ. Ζ, σ. 262], στην νεώτερη ελληνική να σηµαίνει «µαγνητικό οξ[ε]ίδιο του σιδήρου» (εννοεί: µαγνητίτη) [ ηµητράκος 1964, τοµ. Ζ, σ. 3559], αλλά και «ονοµασία ατελούς ναυτικής πυξίδας» [στο ίδιο]. Σε παραλλαγή, η µαγνητική βελόνη (δηλαδή η πυξίδα) ονοµαζόταν «καλαµίθρα» [στο ίδιο] ή «καλαµίτις» [Λυκούδης 1930]. Ταυτόχρονα στην µεσαιωνική δηµώδη ελληνική η ναυτική πυξίδα ονοµαζόταν και «µαγνήτις πέτρα» ή «µαγνήτης» [Κριαράς 198, τοµ. Θ, σ. 272], και αργότερα στον Θεοτόκη «µαγνήτις», προφανώς ως επιβίωση του αρχαιοελληνικού «µαγνήτης λίθος». Η αρχαία ελληνική λέξη «µαγνήτης» ήταν σε κοινή (δηµώδη) χρήση στην µεσαιωνική ελληνική γραµµατεία πριν τον 18 ο αιώνα [στο ίδιο]. Στα Επτάνησα η χρήση του «καλαµίτα, καλαµίθρα» αντί της «µαγνητικής βελόνης», «µαγνήτη», µετέβαλλε την «µαγνήτις πέτρα» (πυξίδα) σε «πετροκαλαµήθρα» [ ηµητράκος 1964, σ. 5783] ή «πετροκαλαµίθρα» [Λεξικό 1998]. Αργότερα µετονοµάστηκε έτσι και ο µαγνήτης, όπως άλλωστε είχε συµβεί και στην ιταλική γλώσσα. Η ιστορική αναφορά στο ήλεκτρο στα νεοελληνικά σχολικά εµφανίζεται για την εξήγηση του όρου ««ηλεκτρικής δύναµις» ( αµοδός, [Βούλγαρης 1805]), του όρου «ηλεκτρικά σώµατα» (Θεοτόκης), 67

3 «ηλεκτρικής» [Πωππ 1810], «ηλεκτρικής ύλης» [Ρήγας 1790, Γαζής 1799, Βαρδαλάχος 1812] και «ηλεκτρισµού» [Βενιαµίν Λέσβιος, Κούµας 1807, Κούµας 1812, Καίρης 1818]. Οι συγγραφείς, οι οποίοι αναφέρουν την ετυµολογία των σχετικών όρων, θεωρούν ότι αυτοί προέρχονται από την (αρχαία ελληνική) λέξη «ήλεκτρο», επειδή σε αυτό «κατ αρχάς παρετήρησαν αυτήν την έλξην» (Γαζής), «εις το α. επαρατήρησαν το τοιούτο αποτέλεσµα» (Πωππ), «Η παρατήρησις αύτη έγινε πρώτον εις το ήλεκτρον» (Κούµας 1812). Μερικοί συγγραφείς, άσχετα µε το αν αναφέρουν την παραπάνω ετυµολογία ή αν την αναφέρουν σε άλλο µέρος του κειµένου, αναφέρουν επίσης ότι «οι παλαιοί εγνώριζαν την ιδιότητα ταύτη του ήλεκτρου» [ άρβαρης 1812], ενώ άλλοι συσχετίζουν άµεσα αυτή την ετυµολογία µε τις παρατηρήσεις των αρχαίων: «παρατετήρηται σε ταύτα πρώτον εν τω ηλέκτρω υπό των πάλαι» (Κούµας 1807). Εως και τα µέσα του 19 ου αιώνα µαζί µε αυτή την ετυµολογία, αναφέρονται επίσης διάφοροι αρχαίοι Ελληνες που ήξεραν για το ήλεκτρο, όπως ο Αριστοτέλης (Γαζής), ο Πλάτωνας, ο Πλούταρχος (Πύρλας) και κυρίως ο Θεόφραστος (Γαζής, άρβαρης, Ψύχας, Πύρλας). Ο Θαλής αναφέρεται ξεχωριστά από τους άλλους αρχαίους Ελληνες και σχεδόν µόνιµα από το , είτε επειδή «εγνώριζε» τα σχετικά φαινόµενα [ άρβαρης 1812, Λάκων 1863, Κωνσταντινίδης 1864, αµασκηνός 1871 και 1873 Γυµνάσια, όχι στο αµασκηνός Ελληνικά Σχολεία], είτε επειδή «Θαλής ο Μιλήσιος και µετ αυτόν πολλοί των παλαιών παρετήρησαν ότι το ήλεκτρον» (Καίρης). Αργότερα θεωρείται µόνιµα ότι ο Θαλής είναι ο πρώτος που «παρετήρησε» τα σχετικά φαινόµενα [ ασκαλάκης 1878, Αργυρόπουλος 1894]. Μετά από τα µέσα του 19 ου αιώνα δεν γίνεται καµιά αναφορά σε άλλους αρχαίους Ελληνες και αναφέρεται µόνο ο Θαλής, ο οποίος συνδέεται σιγά - σιγά µε την ετυµολογία του όρου «ηλεκτρισµός»: «ωνοµάσθη ηλεκτρισµός, εκ του ηλέκτρου, επειδή επί της ουσίας ταύτης εγώρισε πρώτην φοράν ο σοφός Θαλής την ιδιότηταν ταύτην» [ ασκαλάκης/beleuze 1878]. Μόνη εξαίρεση, όπου δεν αναφέρεται τίποτα για τον Θαλή ή την ετυµολογία του «ηλεκτρισµού» είναι το [Γερµανός 1897]. Η λέξη «ήλεκτρο» δεν απαντάται στην µεσαιωνική δηµώδη ελληνική, κατά το λεξικό του Κριαρά, αλλά αυτό δεν είναι βέβαιη ένδειξη ότι δεν ήταν σε δηµώδη χρήση τον 18 ο αιώνα. Η αναφορά της λέξης στον αµοδό, ο οποίος κατά δική του δήλωση γράφει σε «απλοελληνική» [Μπόµπου Σταµάτη 1982], δείχνει µάλλον ότι ήταν σε κοινή χρήση. Το βέβαιο είναι ότι ήταν σε κοινή χρήση η έκφραση «κεχριµπάρι» για το «ήλεκτρο», αφού την αναφέρει το σχολικό του Ρήγα το 1790 (ο Ρήγας γράφει και αυτός σε απλουστευµένη γλώσσα). Το 1820 η ονοµασία «κεχλιµπάρι» επικρίνεται έµµεσα σε άρθρο του περιοδικού «Ερµής ο Λόγιος» ως η ονοµασία του ήλεκτρου «βαρβαροτουρκιστί» [Drapiez 1820]. Ακόµα, το γένος της λέξης «ήλεκτρο», δεν είναι µοναδικό, όπως και στην αρχαία ελληνική γλώσσα [ ηµητράκος 1964, σ. 3244]. Απαντάται κυρίως στο ουδέτερο γένος, αλλά υπάρχουν και τρεις αναφορές στο θηλυκό (Βούλγαρης, ούκας, Παυλίδης) και µία στο αρσενικό [Λάµπρου 1872]. Ιδιαίτερη σηµασία έχει η αναφορά στο ήλεκτρο στο σχολικό του Θεοτόκη, στην οποία (σε υποσηµείωση) παρατίθενται αποσπάσµατα από αρχαία ελληνικά κείµενα. στα οποία συναντάται για πρώτη φορά η λέξη «ήλεκτρο» (Όµηρος, Ησίοδος, Αριστοτέλης, το έργο που αναφέρεται θεωρείται ψευδοαριστοτελικό). Παρόµοια αναφορά δεν περιέχεται σε κανένα ευρωπαϊκό σχολικό της βιβλιογραφίας, ούτε στις δύο βασικές ευρωπαϊκές πηγές του Θεοτόκη, οι οποίες κατά τον Βλαχάκη είναι τα βιβλία του Nollet και Μusschenbroek [Βλαχάκης 1990]. Το βιβλίο του Nollet δεν περιέχει καµιά ιστορική αναφορά για το ήλεκτρο [Nollet 1764]. Ο Musschenbroek, σε υποσηµείωση, αν και περιέχει εκτεταµένη ιστορική αναφορά για το ήλεκτρο, αναφέρει µόνο τον Αριστοτέλη, Πλάτωνα, Πλούταρχο, Πλίνιο. Πιθανότατα ο Θεοτόκης συνθέτει µόνος του την αναφορά στο ήλεκτρο. Ακόµα και αν την µεταφράζει από κάποιο άλλο ευρωπαϊκό σχολικό, προτείνει µια ιστορική αναφορά για το ήλεκτρο στην αρχαία Ελλάδα, την οποία δεν ακολούθησαν οι αναφορές των επόµενων ευρωπαϊκών και νεοελληνικών σχολικών. Ο Θεοτόκης µοιάζει σαν εξαίρεση για τα επόµενα σχολικά, αλλά ουσιαστικά κινείται µέσα στο ευρωπαϊκό κλίµα της εποχής του. Τόσο σε ερευνητικό επίπεδο, όσο και σε επίπεδο σχολικών η εποχή των µέσων του 18 ου αιώνα δεν έχει ξεκοπεί από την αριστοτελική παράδοση για την Φυσική. Στο πρώτο έργο της Νova Physiologia (Νέα Φυσιολογία, δηλ. νέα Φυσική), το De Μagnete το 1600, o Gilbert αν και κατακρίνει την αριστοτελική παράδοση Φυσικής, όπως είχε διαµορφωθεί τον Μεσαίωνα και τονίζει τον πειραµατικό χαρακτήρα των νέων ερευνών στην Φυσική [Gilbert / Mottelay 1952 σ. 4], δεν παραλείπει να αναφέρει λεπτοµερώς όλες τις αρχαίες ελληνικές και λατινικές πηγές για το µαγνήτη και το ήλεκτρο, αναφέροντας σε έκταση τις αρχαίες ελληνικές εξηγήσεις των ελκτικών φαινοµένων [Gilbert / Mottelay 1952, σ. 3, 7, 9, 27, ]. Σε αυτή την παράδοση του De Μagnete κινείται η (παλιά) αναφορά στον µαγνήτη στο έργο του Θεοτόκη και του αµοδού και στην ίδια παράδοση έτεινε να κινηθεί η (νέα) αναφορά για το ήλεκτρο στα ευρωπαϊκά σχολικά της εποχής τους: ο Musschenbroek έχει και αυτός παρόµοια αναφορά για το ήλεκτρο. Έτσι τον Θεοτόκη δεν τον ενδιαφέρει να βρει την ετυµολογία του όρου «ηλεκτρισµός», η οποία δεν υπάρχει στις αρχαίες ελληνικές πηγές και έτσι δεν έχει τέτοια ετυµολογία. Τον ενδιαφέρει να δείξει ότι αναφορές στο ήλεκτρο υπάρχουν στους αρχαίους Έλληνες από πολύ παλιά (και µάλιστα στην Οδύσσεια) και συνεπώς η σχετική συζήτηση δεν ήταν άγνωστη σε αυτούς. Είναι µια σαφής ένδειξη ότι ο Θεοτόκης προσπαθεί να αναδείξει την αρχαία Ελληνική σκέψη, έστω και αν δεν αναφέρει κάτι για τις πολλές αρχαιοελληνικές προσπάθειες για την εξήγηση του φαινοµένου της µαγνητικής και ηλεκτρικής έλξης. Οι αρχαίες ελληνικές πηγές για το µαγνήτη και το ήλεκτρο Ο Gilbert πιστεύει ότι η ελκτική ιδιότητα του µαγνήτη ήταν γνωστή πολύ πριν από τους αρχαίους Έλληνες, στους Εβραίους, τους Αιγυπτίους και τους Κινέζους, αν είναι αληθινά όσα λένε για αυτούς και την πυξίδα και 68

4 επειδή η χώρα τους έχει τους καλύτερους µαγνήτες [Gilbert / Mottelay 1952 σ. 7]. Θα πρόσθετα ότι πιθανώς η ελκτική ιδιότητα του ήλεκτρου ήταν γνωστή στους Μυκηναίους Έλληνες, λόγω των πολλών ευρηµάτων από ήλεκτρο που υπάρχουν από αυτή την εποχή, το οποίο προέρχεται από (το εµπόριο µε) την Βαλτική [Ruipιrez Melθna 1996]. Η πρώτη γραπτή µαρτυρία για την ελκτική ιδιότητα του ήλεκτρου και του µαγνήτη, αν και πολύ µεταγενέστερη είναι η αναφορά του ιογένη Λαέρτιου στην βιογραφία του Θαλή ότι «ο Αριστοτέλης και ο Ιππίας λένε ότι αυτός απέδιδε ψυχή και στα άψυχα στηριζόµενος στον µαγνήτη λίθο και το ήλεκτρο» (το αρχαίο κείµενο υπάρχει στο [Diels - Kranz] και µαζί µε µετάφραση στο [Θαλής / Κάκτος 2000, σ ]). Τα σχόλια του Ησύχιου για την πλατωνική Πολιτεία αναφέρουν ότι ο Θαλής θεώρησε «πως τα άψυχα έχουν ψυχή κατά κάποιο τρόπο, [καταλήγοντας σε αυτό] από τον µαγνήτη και το ήλεκτρο» [στο ίδιο, σ ] αλλά µάλλον πρόκειται για αντιγραφή από τον ιογένη Λαέρτιο. Σώζεται επίσης η αναφορά του Αριστοτέλη στο έργο του Περί Ψυχής «αλλά και ο Θαλής, απ ότι µνηµονεύουν, φαίνεται να θεώρησε την ψυχή κινητική [=ως κάτι που κινεί], αν φυσικά λέει ότι ο [µαγνήτης] λίθος έχει ψυχή επειδή κινεί τον σίδηρο» [στο ίδιο, σ ] (ο Gilbert αναγνωρίζοντας την σπουδαιότητα της αναφοράς αυτής την παραθέτει στο αρχαιοελληνικό πρωτότυπο). Φαίνεται ότι µόνο ο Ιππίας είχε συσχετίσει τον Θαλή µε το ήλεκτρο, αλλά το έργο του έχει χαθεί. Αρκετές είναι οι µεταγενέστερες αναφορές στην ελκτική ιδιότητα του µαγνήτη και του ήλεκτρου και θα περιοριστώ σε όσες σχετίζονται µε τις ιστορικές αναφορές των σχολικών. Αναφορά στην ελκτική ιδιότητα του µαγνήτη υπάρχει στον πλατωνικό διάλογο Ίων, όπου και υπάρχει η παροµοίωση της έλξης του µαγνήτη µε την δύναµη της Μούσας. Στο ίδιο σηµείο ο Πλάτωνας µας παρέχει την πληροφορία ότι ο Ευριπίδης ονόµασε έτσι τον µαγνήτη, (το σχετικό απόσπασµα από την χαµένη τραγωδία του Οινέας το διασώζει ο Σουίδας [Πλάτωνας/Λάουρδας 1952]). Ο Θεόφραστος στο έργο του Περί λίθων αναφέρει την έλξη του λυγγούριου (ορυκτού άγνωστο σε εµάς, ίσως παραλλαγή του ήλεκτρου [Θεόφραστος/Οικονοµέας 1974, σ. 65]) «όχι µόνο ξερά χόρτα, µικρά φύλλα, αλλά και σκόνη χαλκού και σιδήρου» [στο ίδιο, σ. 31]. Οι εξηγήσεις που προσπάθησαν να δώσουν οι αρχαίοι Έλληνες στην ελκτική ιδιότητα του µαγνήτη και του ήλεκτρου είναι αρκετές. Ο σχολιαστής των έργων του Αριστοτέλη Αλέξανδρος Αφροδισιεύς µας διασώζει τις εξηγήσεις του Εµπεδοκλή, ηµόκριτου και ιογένη Απολλωνιάτη [Diels Kranz 1952]. Την εξήγηση του Επίκουρου µας διασώζει ο Λουκρήτιος στο έργο του De Rerum Natura, την οποία παραθέτει στο λατινικό πρωτότυπο ο Gilbert [Gilbert / Mottelay 1952, s. 35]. Ο Πλάτωνας κάνει την δική του προσπάθεια στον Τίµαιο και ο Πλούταρχος προσπαθεί να την εξηγήσει στο έργο του Πλατωνικές ζητήµατα. Ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι στα νεοελληνικά σχολικά ο Βούλγαρης για να εξηγήσει την ηλεκτρική έλξη χρησιµοποιεί τον όρο «απόρροιαι», ο οποίος απηχεί επικούρειες απόψεις (διαµέσου Λουκρήτιου) και υπάρχει στο προαναφερθέν έργο του Πλούταρχου [Plutarch / Cherniss 1993, σ. 68]. Επίσης στο κείµενο του Πλούταρχου [στο ίδιο, σ. 70] υπάρχει ο όρος «κουφότατα» για τα σώµατα που έλκει το ήλεκτρο, ο οποίος µαζί µε άλλους έχει χρησιµοποιηθεί στα νεοελληνικά σχολικά πριν καθιερωθεί ο όρος «ελαφρά» σώµατα (λεπτά Βούλγαρης, κούφα Θεοτόκης, Μακραίος, κουφότατα ούκας) Ευρωπαϊκές επιδράσεις και νεοελληνική πρωτοτυπία στις αναφορές Τα ευρωπαϊκά σχολικά της βιβλιογραφίας περιέχουν τις ίδιες µε τα νεοελληνικά σχολικά ιστορικές αναφορές στο µαγνήτη και το ήλεκτρο. Οι πιο εκτεταµένες είναι στο βιβλίο του Musschnebroek και είναι αυτές που αναφέρουν διάφορους αρχαίους Έλληνες και Ρωµαίους. Πολύ αργότερα, θα συναντήσουµε εκτεταµένη ιστορική αναφορά στο ήλεκτρο στα βιβλία του A. Ganot [Ganot 1853, Ganot 1859]. Oι υπόλοιποι ευρωπαίοι συγγραφείς για να εξηγήσουν την ετυµολογία των όρων «µαγνητισµός», «ηλεκτρισµός» αναφέρουν συνήθως την αρχαία ελληνική λέξη στο πρωτότυπο: «µάγνης» [Biot 1816] χωρίς αναφορά στον Θαλή, [Despretz 1836] µε αναφορά στον Θαλή, [Muller Pfaundler 1881] χωρίς αναφορά στον Θαλή, «ήλεκτρον» [Pιclet 1832] µε αναφορά στον Θαλή. εν λείπουν τα λάθη και εκτός του ότι σε κάποιο σχολικό αναφέρεται ο Πυθαγόρας για τον µαγνήτη [Pιclet 1832], σε κάποιο άλλο η λέξη «ήλεκτρον» γράφεται σαν «έλεκτρον» [Biot 1816, Pouillet 1845 χωρίς αναφορά στον Θαλή]. Παρασύρθηκαν άρα οι συγγραφείς από την γαλλική γραφή του ηλεκτρισµού ως ιlιctricite; Μια περίπτωση γνωστής ευρωπαϊκής πηγής για την αναφορά στον Θαλή και το ήλεκτρο στα νεοελληνικά σχολικά είναι η αναφορά από τα δύο σχολικά του Ganot, η µεγάλη επιτυχία των οποίων τα έκανε να «µεταφερθούν» µε διάφορους τρόπους στην νεοελληνική εκπαίδευση. Το 1857 εµφανίζεται η «κατ επιτοµή» µετάφραση του Traitι από τον Παυλίδη, όπου κατ επιλογή του µεταφραστή έχουν απαλειφθεί όλες οι ιστορικές αναφορές του γαλλικού κειµένου, ανάµεσα τους και αυτές γα το ήλεκτρο και τον µαγνήτη. Το σχολικό για τα ηµοτικά του Κωνσταντινίδη το 1864 είναι ουσιαστικά µια κατ επιλογή µετάφραση του Cours του Ganot, όπου η ιστορική αναφορά για το ήλεκτρο είναι σχεδόν κατά λέξη µεταφρασµένη [Κωνσταντινίδης 1864]. Στα σχολικά για τα Γυµνάσια του Λάκωνος το 1863 και του αµασκηνού το 1871 και 1873 οι αναφορές για το ήλεκτρο και τον Θαλή είναι «διασκευές» της αναφοράς του Ganot από το Traitι (δεν διαφέρει πολύ από αυτή του Cours), αν και ο δύο συγγραφείς δεν µεταφράζουν όλα όσα γράφει στην ιστορική αναφορά του ο Ganot (αντίληψη αρχαίων Ελλήνων για την έλξη του ήλεκτρου, Μελέαγρος, Πλίνιος). ιασώζεται ακόµα και µια ανέκδοτη µετάφραση του Cours του Ganot από τον Α. Φατσέα, η οποία έγινε κατά το Παραθέτω την ιστορική αναφορά στο ήλεκτρο και τον Θαλή από το χειρόγραφο, µιας και δίνει µια πολύ καλή εικόνα για τις αναφορές των 3 προηγούµενων συγγραφέων και του Ganot: 69

5 Υπάρχει µια ακόµα περίπτωση όπου φαίνεται ότι διαφορετικοί νεοέλληνες συγγραφείς αντλούν από την ίδια ευρωπαϊκή πηγή. Στον Ευγένιο Βούλγαρη (1805) µια ολόκληρη παράγραφος µε παραδείγµατα σωµάτων που έλκει το ήλεκτρο είναι ακριβώς η ίδια (κατά λέξη) µε σχετικό κοµµάτι από το σχολικό του άρβαρη (1812) και το σχολικό του Μακραίου (1816) Μάλιστα στα δύο τελευταία βιβλία το κείµενο της εισαγωγής στον ηλεκτρισµό είναι σχεδόν το ίδιο για µια σελίδα, µε την διαφορά ότι ο Μακραίος έχει κάποιες σειρές παραπάνω στο δικό του κείµενο, τις οποίες ο άρβαρης φαίνεται να παραλείπει. Το µόνο σηµείο στο οποίο διαφέρουν αισθητά τα δύο κείµενα στη σελίδα αυτή, εκτός από τις παραπάνω σειρές του Μακραίου., είναι η πρώτη σειρά, η αρχική πρόταση: ο άρβαρης γράφει «οι παλαιοί εγνώριζαν την ιδιότητα ταύτη», ενώ ο Μακραίος «Εξ αµνηµονεύτων χρόνων ίξευρον οι άνθρωποι». Πιθανώς οι τρεις συγγραφείς να διασκευάζουν το ίδιο ευρωπαϊκό σχολικό, από το οποίο ο Βούλγαρης διατηρεί µόνο µια παράγραφο, ο αρβαρης µόνο τα βασικά σηµεία, ενώ ο Μακραίος όλο το κείµενο. Αν έτσι έχουν τα πράγµατα, η διαφορά στην αναφορά για το ήλεκτρο στους δύο συγγραφείς (ο Βούλγαρης δεν έχει τέτοια αναφορά) είναι µια ακόµα ένδειξη διαφοροποίησης κάποιων νεοελλήνων συγγραφέων από τις ευρωπαϊκές πηγές τους. Μια ακόµα περίπτωση που µοιάζουν οι αναφορές σε νεοελληνικά σχολικά, αλλά για τον µαγνήτη, συναντάµε στα βιβλία του Βαρδαλάχου και Ψύχα. Οι αναφορές τους είναι σχεδόν ίδιες στο περιεχόµενο, στα ονόµατα που δίνουν για τον µαγνήτη και διαφέρουν κάπως στην έκφραση. Οι δύο συγγραφείς κάνουν µάλιστα το ίδιο λάθος, αναφέροντας ως άλλη ονοµασία του µαγνήτη την «Λυδία Λίθο». Στην αναφορά για το ήλεκτρο τα δύο σχολικά διαφέρουν αισθητά. Η αξιοποίηση της αναφοράς στον µαγνήτη και το ήλεκτρο στα σχολικά Οι ιστορικές αναφορές για το ήλεκτρο και τον µαγνήτη στην αρχαία Ελλάδα στα ευρωπαϊκά και νεοελληνικά σχολικά έχουν διαφορετική σχέση µε τις σχετικές αρχαίες ελληνικές πηγές που διασώζονται. Για τον µαγνήτη, όσα αναφέρονται στα ευρωπαϊκά σχολικά και «περνάνε» στα νεοελληνικά, αναφέρονται πραγµατικά στις αρχαίες πηγές. Η ετυµολογία της λέξης «µαγνήτης» είναι ίδια µε τις αρχαίες ελληνικές ετυµολογίες, αφού έρχεται µέσα από την µεσαιωνική πρόσληψη στην υτική Ευρώπη του αριστοτελικού έργου «Περί Φυσικής Ακροάσεως». Αν και σε αυτό δεν υπάρχει µελέτη του µαγνήτη (ή του ήλεκτρου), το ενδιαφέρον της µεσαιωνικής - αριστοτελικής Φυσική για αυτόν, εξαιτίας της πυξίδας και των εφαρµογών της εκείνη την εποχή, κατόρθωσε να τον εντάξει στο (νέο, σχετικά µε τον Αριστοτέλη) κεφάλαιο «Περί λίθων» των µεσαιωνικών παραφράσεων του αριστοτελικού έργου. Η επίδραση της αριστοτελικής Φυσικής στην µελέτη του µαγνήτη φαίνεται στα νεοελληνικά σχολικά: δεν λείπουν αναφορές στο χρώµα του µαγνήτη («λίθος υποµέλας», Βενιαµίν ο Λέσβιος ;, «µελανόχρους» Ψύχας), για τις περιοχές που συναντάται ο µαγνήτης, όπως και ότι τον ονοµάζουν λίθο ακόµα και στο τέλος του 19 ου αιώνα [Αργυρόπουλος, 1894]. Το ίδιο συµβαίνει αρχικά, στην µελέτη του ήλεκτρου, το οποίο εντασσόταν στο κεφάλαιο «Περί ελεδών χυµών» ( αµοδός). ύο φορές στα νεοελληνικά σχολικά αναφέρεται κάτι για τον τρόπο εύρεσης του ήλεκτρου ( αµοδός, Ρήγας), ενώ πουθενά δεν αναφέρεται κάτι για το χρώµα του ήλεκτρου (ο Gilbert αναφέρεται σε αυτό). Η νέα αντίληψη για την Φυσική ως πειραµατική επιστήµη, µέσα από το συνεχές και αυξανόµενο ενδιαφέρον για τον ηλεκτρισµό, έθεσε την µελέτη του ήλεκτρου και την ιστορική αναφορά του σε διαφορετικό πλαίσιο από αυτό στο οποίο γινόταν η µελέτη και η ιστορική αναφορά του µαγνήτη. Η µελέτη του ηλεκτρισµού γίνεται στα νεοελληνικά σχολικά του 18 ου αιώνα µέσα από την παρουσίαση του σχετικού πειράµατος έλξης του ήλεκτρου, κάτι που δεν συνέβαινε µε την παρουσίαση του µαγνήτη. Η ενασχόληση µε το πείραµα του ήλεκτρου στα σχολικά είχε προέλθει από την προσπάθεια των ευρωπαίων συγγραφέων να εξηγήσουν την ετυµολογία του όρου «ηλεκτρισµός», όπως έκαναν και για τον «µαγνητισµό». Γνωρίζοντας ότι ο όρος «ηλεκτρισµός» προερχόταν ετυµολογικά (φιλολογικά) από την λέξη «ήλεκτρο», θεώρησαν ευλογοφανές ότι (ιστορικά) η πρώτη µελέτη του ηλεκτρισµού θα είχε ξεπηδήσει από τις (πρώτες) παρατηρήσεις των «παλαιών» γύρω από ελκτικά φαινόµενα του ήλεκτρου. Μια τέτοια θεώρηση της ιστορίας για το ήλεκτρο, γίνεται κυρίως για διδακτικούς λόγους από τους συγγραφείς: µε το πείραµα του ήλεκτρου εισάγεται και το φαινόµενο του ηλεκτρισµού και «εξηγείται» µαζί και εύκολα η ετυµολογία του όρου. Οι συγγραφείς δεν ενδιαφέρονται για την ιστορική άποψη, αλλά για την διδακτική αξιοποίησή της. Κατά την ιστορική άποψη, ο Gilbert το 1600, διαβάζοντας και γνωρίζοντας τις αρχαίες ελληνικές πηγές για το ήλεκτρο, ονόµασε «ηλεκτρικά» (electric) τα σώµατα που είχαν την ίδια ελκτική συµπεριφορά µε το ήλεκτρο. Το 1618 o Barlowe έδωσε το όνοµα «ηλεκτρική» (electric) στην επιστήµη που διερευνούσε τα σχετικά φαινόµενα και από εδώ προήλθε µεταγενέστερα ο όρος «ηλεκτρισµός» [Flemming 1910]. Μάλιστα µερικοί γάλλοι 70

6 συγγραφείς σχολικών [Brisson 1797, Haόy 1806 και οι δύο χωρίς αναφορά στον Θαλή] θεωρούν ότι ο όρος «ηλεκτρισµός» προήλθε από την λατινική λέξη electrum, η οποία είναι λατινική µετάφραση της αρχαίας ελληνικής «ήλεκτρο». Η άποψη µοιάζει αληθοφανής, αν κρίνουµε από την κυριαρχία της λατινικής την εποχή του Gilbert (ο ίδιος γράφει στα λατινικά), αλλά εξασθενεί αν λάβουµε υπόψη ότι στα λατινικά υπάρχει και άλλη λέξη για το «ήλεκτρο», succinum: γιατί δεν ονόµασε µε το όνοµα αυτό ο Gilbert τα σώµατα µε την ιδιότητα του ήλεκτρου; Ακόµα, ο ίδιος ο Gilbert στο De Magnete αναφέρει [Gilbert / Mottelay 1952, s. 27] ως λατινικό όνοµα του «ήλεκτρου» το succinum και όχι το electrum. Οι ευρωπαίοι συγγραφείς µε την πάροδο του χρόνου και την είσοδο του 19 ου αιώνα, δεν «σταµάτησαν» στην εξήγηση της λέξης «ηλεκτρισµός» από τις πρώτες παρατηρήσεις των αρχαίων στο ήλεκτρο. Το ολοένα αυξανόµενο ενδιαφέρον για τον ηλεκτρισµό, η ανατίµηση της Ιστορίας κατά τον 19 ο αιώνα (µέσα από µια Ιστορία που εξυµνεί κυρίως τα µεγάλα ονόµατα και τις ηρωικές µορφές,) όσο και η (ροµαντική) εξύµνηση των αρχαίων Ελλήνων, τους έκανε να προχωρήσουν σε µια νέα θεώρηση της ετυµολογίας του όρου «ηλεκτρισµός». Είχε ήδη εµφανιστεί στα ευρωπαϊκά σχολικά η αναφορά στον Θαλή ως τον πρώτο αρχαίο Έλληνα, ο οποίος αναφερόταν από τις αρχαίες πηγές, ότι ήξερε την έλξη του ήλεκτρου. Οι συγγραφείς ερµήνευσαν µε διαφορετικό τρόπο αυτή την αναφορά στον Θαλή, µέσα από την συσχέτιση της µε την ετυµολογία του όρου «ηλεκτρισµός». Έτσι από την γνώση που είχε ο Θαλής για την έλξη του ήλεκτρου, σύµφωνα µε τις αρχαίες πηγές και τα πρώτα σχολικά, «εµφανίστηκε» στα επόµενα σχολικά να είναι αυτός ο οποίος έκανε τις πρώτες παρατηρήσεις στο ήλεκτρο και µάλιστα από αυτές να πήρε το όνοµά του ο «ηλεκτρισµός». Ειδικά στα νεοελληνικά σχολικά, αυτή η θεώρηση έγινε κανόνας από το τέλος του 19 ου αιώνα. Επίλογος Οι συγγραφείς χρησιµοποιούν τις ιστορικές αναφορές στα ήλεκτρο και τον µαγνήτη θεωρώντας ότι έτσι διευκολύνουν την εκµάθηση των σχετιζόµενων µε αυτές εννοιών της Φυσικής. Για να το επιτύχουν αυτό, ερµηνεύουν (σύµφωνα µε τις «ανάγκες» της εποχής τους) την Ιστορία της Φυσικής κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να διευκολυνθεί κυρίως και µόνο η διδασκαλία της Φυσικής (και όχι τόσο η Ιστορία της). Το αν κάτι τέτοιο αποβαίνει ωφέλιµο ή επιζήµιο για τους µαθητές και την κατανόηση της Φυσικής εκ µέρους τους, είναι κάτι το οποίο είναι αντικείµενο µιας άλλης έρευνας. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ: Τα αποσπάσµατα από τα χειρόγραφα, όπως και η φωτογραφία από το ανέκδοτο χειρόγραφο του Α. Φατσέα (ευχαριστώ την φωτογράφο κ. Μ. Φωτεινοπούλου για αυτή), δηµοσιεύονται κατόπιν σχετικής άδεις των παρακάτω βιβλιοθηκών: Τµήµα Χειρογράφων Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδας, ηµόσια Βιβλιοθήκη Ρεθύµνης, ηµόσια Βιβλιοθήκη ηµητσάνας, ηµόσια Βιβλιοθήκη Ναυπλίου «Ο Παλαµήδης». Ευχαριστώ θερµά τις διευθύνσεις των βιβλιοθηκών αυτών, καθώς και το προσωπικό τους για την άριστη συνεργασία τους: Επίσης, για τις ουσιαστικές παρατηρήσεις τους ευχαριστώ τους δύο ανώνυµους κριτές της εργασίας. Αναφορές - Βιβλιογραφία (Εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά, ο τόπος έκδοσης είναι η Αθήνα. Αν υπάρχουν δύο αριθµοί σελίδων δίπλα από έντυπα ή χειρόγραφα σχολικά, ο πρώτος δηλώνει την θέση της αναφοράς στον µαγνήτη, ο δεύτερος στο ήλεκτρο. Για τα χειρόγραφα δίνω την πιο «παλιά» και συγκεκριµένη χρονολογία που αναφέρεται για αυτά στο [Καράς 1993]). Χειρόγραφα Σχολικά πριν το 1821 αµοδός Βικέντιος, Φυσιολογία Αιτιολογική, Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας, αρ. 3060, 1739, σ. 815, σ Βενιαµίν ο Λέσβιος, Στοιχεία Φυσικής, ηµόσια Βιβλιοθήκη Ρεθύµνου, αρ. 4, , φ. 188r, φ. 199r Θεόφιλος Καίρης, Φυσική, ηµόσια Βιβλιοθήκη ηµητσάνας, αρ.78, 1818, φ. 27v Εντυπα Σχολικά πριν το 1821 Θεοτόκης, Ν., Στοιχεία Φυσικής, τοµ. Β, Λειψία, 1767, σ. 226, σ. 232 Ρήγα Βελεστινλή Θετταλού, Φυσικής Απάνθισµα, Εν Βιέννη, 1790, ανατύπωση από την Ενωση Ελλήνων Φυσικών το 1971, σ. 170 Μαρτίνου, Β., Γραµµατική των Φιλοσοφικών Επιστηµών, µετ. Ανθιµου Γαζή, Ιέννη, 1799, σ. 159 Βούλγαρη, Ε., Τα Αρέσκοντα τοις Φιλοσοφοις, Βιέννη, 1805, σ.170 Κούµα, Κ, Σειράς Στοιχειώδους των Μαθηµατικών και Φυσικών Πραγµατειών, τοµ. 6 ος, Βιέννη, 1807, σ. 325 Πωππ, Κ. Χ., Φυσική ηµώδης, Ενετιησι, 1810, σ. 176 Βαρδαλάχου, Κ., Φυσική Πειραµατική, Βιέννη, 1812, σ. 619, σ αρβάρεως,. Ν., Επιτοµή Φυσικής, Βιέννη, 1812, σ. 194 Κούµα, Κ., Σύνοψις Φυσικής, Βιέννη, 1812, σ. 100 Μακραίου, Σ., Επιτοµή Φυσικής Ακροάσεως, Βενετία, 1816, σ. 175 Σχολικά µετά το 1821 ούκας, Ν., Ξυνωρίς ήτοι Φυσική και Μεταφυσική, Αίγινα, 1834, σ. 91, σ. 89 Ψύχα, Ε., Στοιχεία της Πειραµατικής Φυσικής και Μετεωρολογίας, 1840, σ. 291, σ. 229 Πύρλα, Ι. Π., Εγχειρίδιον Φυσικής, Εκδοσις Β, Εν Τριπόλει, 1856, σ. 226, σ. 247 Γανώτου, Α., Στοιχεία Πειραµατικής Φυσικής και Μετεωρολογίας, µετ. Γ. Α. Παυλίδου, 1857, σ. 245 Λάκων, Β., Στοιχεία Φυσικής, 2 η εκδ. 1863, σ. 156, σ. 147, 5 η εκδ. 1878, σ. 195, σαν εγκεκριµένο σχολικό: 2 η εκδ. 1888, σ. 256 [Γυµνάσια] Κωνσταντινίδης, Α., Φυσική ηµώδης, 1864, [ ηµοτικά] 71

7 αµασκηνός, Α. Β., Στοιχεία Πειραµατικής Φυσικής, 1871, σ. 411, σ. 323, [Γυµνάσια], ίδιο βιβλίο µε άλλο τίτλο: Μαθήµατα Πειραµατικής Φυσικής, 1873, σ , Στοιχειώδης Πειραµατική Φυσική, 1873, σ. 77, [Ελληνικά Σχολεία], 4 η εκδ. 1884, σ. 76 ασκαλάκης, Μ., Μικρά Φυσική, 1878, µετάφραση του βιβλίου του G. Beleuze, σ. 75 [ ηµοτικά] Αργυρόπουλου, Τ. Α. Στοιχεία Φυσικής, 1894, σ. 169, σ. 181, [εγκεκριµένο, Γυµνάσια], 3 η εκδ. 1899, σ. 228 Γερµανός, Ν. Κ., Στοιχεία Φυσικής Χηµείας και Κοσµογραφίας, 1897, [εγκεκριµένο, Ελληνικά Σχολεία], σ. 132 Ξενόγλωσσα Σχολικά Μusschenbroek, P. van, Elementa Physicae con scripta in usus Acdemicus, Βενετία, 1752, σ. 316, σ. 305 Νollet, Lezioni di Fisica Sperimentale, 6 ος τοµ., µετ. G. Pasquali, από την γαλλ. εκδ. του 1764, Βενετία, 1772, σ. 147 Brisson, M. J. Traité Élémentaire ou Principes de Physique, τοµ. 3 ος, 2 η εκδ. Paris, 1797, σ , σ. 211 Haüy, R. J. Traité Élémentaire de Physique, τοµ. 2 ος, 2 η εκδ., Paris, 1806, σ. 58, (τοµ.1 ος ) σ. 360 Biot, J. B. Traité de Physique Experimetale et Mathematique, τοµ 3 ος, Paris, 1816, σ. 1, (τοµ. 2 ος ), σ. 209 Péclet, E., Traite Élémentaire de Physique, τοµ. 2 ος, 2 η εκδ., Paris, 1832, σ. 78, σ. 1 Pouillet, M. Éléments de Physique Expérimentale et de Meteorologie, 5 η έκδοση, Paris, 1845, σ. 142 Despretz, C., Traité Élementaire de Physique, 4 η εκδ., Paris, 1836, σ. 497, σ. 370 Ganot, A., Traité Élémentaire de Physique Expérimentale et Applique et de Météorologie,2 η εκδ. Paris, 1853, s. 490, 8 η εκδ. 1859, σ. 523, 9 η εκδ. 1860, σ , Cours de Physique Purement Expérimentale, Paris, 1859, σ. 424 Müller J. Pfaundler L., Lehrbuch der Physik und Meteorologie, 8 η εκδ., 3os τοµ., Braunschweig, 1881, σ. 1, σ. 83 Αρχαίες Ελληνικές πηγές Diels, Η. - Kranz, W., Die Fragmente der Vorsokratiker, τοµ. 1 ος, 16 η εκδ., Weidmnnsche Verlagsbuchhadlung, Berlin,1952, σ. 306, τοµ. 2 ος, σ. 58, 128 Πλάτωνος, Ιων, Αρχαίον Κέιµενον, Εισαγωγή- Μετάφρασις- Σχόλια Βασ. Λάουρδα, Εκδοσις ευτέρα, Εκδοτικός Οίκος Ι. Ν. Ζαχαρόπουλου, 1957, σ [Θαλής / Κάκτος], Οι Προσωκρατικοί, Τόµος 2 ος, Θαλής Αναξίµανδρος Αναξιµένης, Εισαγωγή Μετάφρση Σχόλια: Φιλολογική οµάδα Κάκτου, Κάκτος, 2000 Θεόφραστος, Περί Λίθων, Πρόλογος Εισαγωγή Κείµενον Μετάφρασις Σχόλια: Φώτιου Οικονοµέα, [1974] Plutarch, Moralia Platonic Questions, τοµ. ΧΙΙΙ, µέρος Ι, µετ. H. Cherniss, Harvard University Press, Cambridge London, επανεκ Ελληνική Βιβλιογραφία Βλαχάκης, Γ. Ν., Η «Φυσική» του Νικηφόρου Θεοτόκη σταθµός στην επιστηµονική σκέψη του 18 ου αιώνα, ιδακτορική διατριβή, 1990, σ ηµητράκου,., Μέγα Λεξικόν όλης της Ελληνικής Γλώσσης, Εκδόσεις οµή ΑΕ, 1964 K. Drapiez, Περί του ηλέκτρου, µετ. Ν., άρθρο στο: Ερµής ο Λόγιος, 12, ιε Ιουνίου 1820, σ. 345 ανατύπωση της Εταιρείας Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου, 1988 Καράς, Γ., Οι Θετικές- Φυσικές Επιστήµες στον Ελληνικό 18 ο αιώνα, Gutenberg, 1977, σ , Οι επιστήµες στην Τουρκοκρατία Χειρόγραφα, Εντυπα, Τοµ. Β : Οι Επιστήµες της Φύσης, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 1993 Καψάλης Α. Γ. - Χαραλάµπους,. Φ., Σχολικά Εγχειρίδια, Θεσµική Εξέλιξη και Σύγχρονη Προβληµατική, Εκδόσεις Εκφραση, 1995, σ Κριαράς, Ε.,Λεξικό της Μεσαιωνικής Ελληνικής ηµώδους Γραµµατείας , Θεσσαλονίκη, τόµος Ζ, 1980, τόµος Θ, 1985 Κωνσταντινίδης, Α., Ταµείον Επιστηµονικών Γνώσεων, τεύχος 3 ον, 1876, σ. 323 Λάµπρου, Μ. Π, Εγχειρίδιον Στοιχειωδών Γνώσεων, 1872, σ. 113 [Λεξικό], Λεξικό της κοινής Νεοελληνικής Γλώσσας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, Ιδρυµα Νεοελληνικών Σπουδών, Ινστιτούτο Μανόλη Τριανταφυλίδη, Θεσσαλονίκη, 1998, σ Λ.[υκούδης], Σ. Ε., καλαµίτις, άρθρο στην Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, (Παύλου ρανδάκη), Πυρσός, 1930 Μητσόπουλος Κ., Στοιχεία Ορυκτολογίας, τόµ. 2 ος, 1896, (εσώφυλλο: 1894), σ. Μπουζάκης, Σ., Νεοελληνική Εκπαίδευση ( ), 2 η εκδ., Gutenberg, 1996, σ Μπόµπου - Σταµάτη, Β., Ο Βικέντιος αµοδός, Βιογραφία - Εργογραφία ( ), ιδακτορική ιατριβή, 1982, σ. 376 Πατσόπουλος,., Η αναφορά στον Θαλή τον Μιλήσιο σε νεοελληνικά σχολικά εγχειρίδια Φυσικής ( ) και η σύγκριση µε τις αρχαίες πηγές, Πρακτικά συµποσίου «Η συµβολή της Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Φυσικών Επιστηµών στην ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών», Θεσσαλονίκη 6-8 Απριλίου 2001, σ Ruipιrez M. S. Melθna J. L., Οι Μυκηναίοι Ελληνες, Ινστιτούτο του Βιβλίου Μ. Καρδαµίτσα, 1996, σ. 176 (ανέκδοτο χειρόγραφο) Φατσέας Α., Σειρά Φυσικής καθαρώς πειραµατική υπό Α. Γανότου, 1860, Οκτωβρίου 31, ηµόσια Βιβλιοθήκη Ναυπλίου, αρ. 10, σ. 316 Ξενόγλωσση Βιβλιογραφία J. A. Fleming, Electricity, άρθρο στην: Encyclopedia Britannica, vol. 9 th, 11 th ed. Cambridge, 1910, p. 180 Gilbert, W., On the Loadstone and Magnetic Bodies and on the Great Magnet the Earth, µετ.. P. Fleury Mottelay, Encyclopedia Britannica Inc., Chicago- London, Toronto,

1.6.3 Ιατρικές και βιολογικές θεωρίες στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη Η αρχαία ελληνική ιατρική µετά τον Ιπποκράτη

1.6.3 Ιατρικές και βιολογικές θεωρίες στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη Η αρχαία ελληνική ιατρική µετά τον Ιπποκράτη 1 2 Περιεχόµενα Πρόλογος...5 Εισαγωγή: Οι Απαρχές της Ελληνικής Επιστήµης...8 Κεφάλαιο 1: Η Αρχαία Ελληνική Επιστήµη...24 1.1 Οι φυσικές θεωρίες των Προσωκρατικών φιλοσόφων...25 1.1.1 H πρώιµη ιωνική φιλοσοφική

Διαβάστε περισσότερα

Ένα μουσείο για τον μαθητή και το σχολείο

Ένα μουσείο για τον μαθητή και το σχολείο ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Ένα μουσείο για τον μαθητή και το σχολείο «Ένα λιθαράκι για το σχολείο του μουσείου μας» Το Μουσείο Ελληνικής Παιδείας ανήκει σε όλους τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς της

Διαβάστε περισσότερα

Μαγνητικά φαινόµενα: Σύντοµη ιστορική αναδροµή

Μαγνητικά φαινόµενα: Σύντοµη ιστορική αναδροµή Μαγνητικά φαινόµενα: Σύντοµη ιστορική αναδροµή 13ος αιώνας π.χ.: Οι Κινέζοι χρησιµοποιούσαν την πυξίδα. Η πυξίδα διαθέτει µαγνητική βελόνα (πιθανότατα επινόηση των Αράβων ή των Ινδών). 800 π.χ.: Έλληνες

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12

Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12 Προτάσεις Βιβλιογραφίας (ελληνική βιβλιογραφία) Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12 Οι προτάσεις αυτές σκοπόν έχουν να διευκολύνουν τους καθηγητές στην αναζήτηση υλικού, από το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) Ενότητα 10: Η Παιδαγωγική στο Αθηνών (19ος αι.) Ε. Αβτζή,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα [1] Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα Παρουσίαση και ενδεικτικά παραδείγματα εκπαιδευτικής αξιοποίησης Συντάκτρια: Μαρία Αλεξίου (εκπαιδευτικός ΠΕ02, ΜΔΕ Θεωρητικής Γλωσσολογίας, συντονίστρια του ψηφιακού

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ¼ ¼± Ä Â ÆÅùº  ÃÄ ½

þÿ ¼ ¼± Ä Â ÆÅùº  ÃÄ ½ Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿ ¼ ¼± Ä Â ÆÅùº  ÃÄ ½ þÿ ż½±Ã Å. ÀÌȵ¹Â ¼± Äν º Likaki, Ioannis

Διαβάστε περισσότερα

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο)

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο) 2014-2015 2015-2016 13Κ1: Εισαγωγή στην Κλασική Φιλολογία - Επισκόπηση της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας (Α 13Κ2_12: Επισκόπηση της Λατινικής Λογοτεχνίας (με διδασκαλία πεζών κειμένων) (Α 13Κ1: Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ

1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ 1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ Από τα αρχαιότατα χρόνια, έχουν καταβληθεί σηµαντικές προσπάθειες οι απειράριθµες ουσίες που υπάρχουν στη φύση να αναχθούν σε ενώσεις λίγων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013.

ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013. ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013. Πρακτικές και καινοτομίες στην εκπαίδευση και την έρευνα. Άγγελος Μπέλλος Καθηγητής Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

þÿ¼ ½ ±Â : ÁÌ» Â Ä Å ÃÄ ²µ þÿä Å ÃÇ»¹º Í Á³ Å

þÿ¼ ½ ±Â : ÁÌ» Â Ä Å ÃÄ ²µ þÿä Å ÃÇ»¹º Í Á³ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿ ½»Åà Äɽ µ½½ ¹Î½ Ä Â þÿ±¾¹»ì³ à  º±¹ Ä Â þÿ±à ĵ»µÃ¼±Ä¹ºÌÄ Ä±Â

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ «ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΣΑΒΒΑΤΟ 13 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2014, ΩΡΑ 18.00 ΣΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η χρονική εξέλιξη της δοµής του ατόµου.

Η χρονική εξέλιξη της δοµής του ατόµου. Ατοµικά πρότυπα Η χρονική εξέλιξη της δοµής του ατόµου. ατοµική θεωρία ηµόκριτου ατοµική θεωρία Dalton πρότυπο Rutherford πρότυπο Schrodinger ~450 π.χ ~1800 µ.χ 1904 µ.χ 1911 µ.χ 1913 µ.χ 1926 µ.χ Σε διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρισμός. TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια»

Ηλεκτρισμός. TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» Ηλεκτρισμός TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ - ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΟΜΙΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΟΜΙΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΟΜΙΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 «Τα Μαθηµατικά µέσα

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΟ Λ Φ Α

ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΟ Λ Φ Α ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΟ Στη Γ Λυκείου κάθε µαθητής θα φοιτήσει σε µια από τις τρεις κατευθύνσεις σπουδών. Αν θέλει, µπορεί να επιλέξει άλλη κατεύθυνση από αυτή που είχε επιλέξει στη Β Λυκείου,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΗΣ 2011-2012 Κομοτηνή Νοέμβριος 2013 1 Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Ουσίες και Χημικές Οντότητες Μια διδακτική προσέγγιση

Ουσίες και Χημικές Οντότητες Μια διδακτική προσέγγιση Ουσίες και Χημικές Οντότητες Μια διδακτική προσέγγιση Γενικά Οδηγίες για τον εκπαιδευτικό Η Χημεία είναι η επιστήμη που ασχολείται με τη μελέτη της σύστασης των ουσιών καθώς και με τις μεταβολές τους κατά

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικά Προγράμματα Φυσικής. στην Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Αναλυτικά Προγράμματα Φυσικής. στην Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Αναλυτικά Προγράμματα Φυσικής στην Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Πρόταση Διαλόγου Σύλλογος Φυσικών Κρήτης Ηράκλειο, Σεπτέμβρης 2016 www.sfkritis.gr sfkritis@gmail.com Η σημερινή πραγματικότητα Αναμφίβολα ζούμε

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α

Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α του Πετράκη Ιωάννη, δ.φ., καθηγητή του Προτύπου Πειραματικού Λυκείου του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Γεννήθηκα στην Έδεσσα το 1963. Είμαι απόφοιτος του Τμήματος Κλασικής

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Σκεπτικό της δραστηριότητας Βασική ιδέα του σεναρίου

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Σκεπτικό της δραστηριότητας Βασική ιδέα του σεναρίου ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Τίτλος: Ο Σωκράτης και η εποχή του Συγγραφέας: Καλλιόπη Στυλιανή Κοντιζά Γνωστικό Αντικείμενο: Ανθολόγιο Φιλοσοφικών Κειμένων Τάξη: Γ Γυμνασίου Κείμενο: Κεφάλαιο 3 ο : Σωκράτης και

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική για Μηχανικούς

Φυσική για Μηχανικούς Φυσική για Μηχανικούς Εικόνα: Το Σέλας συμβαίνει όταν υψηλής ενέργειας, φορτισμένα σωματίδια από τον Ήλιο ταξιδεύουν στην άνω ατμόσφαιρα της Γης λόγω της ύπαρξης του μαγνητικού της πεδίου. Μαγνητισμός

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων

Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων Η Ανάπτυξη του κειμένου Από τις διαλέξεις του μαθήματος του Α εξαμήνου σπουδών του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Τοπογραφίας & Γεωπληροφορικής Κ. Παπαθεοδώρου, Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Μαθητικό Συνέδριο Ιστορίας "Το Βυζάντιο ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη Ελλάδα" ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Η επίδραση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στο Βυζαντινό Πολιτισμό Μαθητική Κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ Λύκειο ΑΡΧΑΊΑ ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΆ ΒΙΟΛΟΓΊΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ Λύκειο ΑΡΧΑΊΑ ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΆ ΒΙΟΛΟΓΊΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ Λύκειο 2016-17 ΑΡΧΑΊΑ ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΆ ΒΙΟΛΟΓΊΑ ΦΥΣΙΚΉ ΛΟΓΟΤΕΧΝΊΑΣ ΝΕΌΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΎΓΧΡΟΝΗ ΙΣΤΟΡΊΑ ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΤΑ ΠΑΙΔΕΊΑ ΒΙΒΛΙΑ ΑΡΧΑΊΑ ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ Σπύρου Ν. Πνευµατικού Καθηγητή Μαθηµατικών Πανεπιστηµίου Πατρών ΕΚ ΟΣΕΙΣ Γ. Α. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ 2005 Σ. Ν. Πνευµατικός Η αναπαραγωγή ολικά ή µερικά ή περιληπτικά, ή η αντιγραφή του

Διαβάστε περισσότερα

Ιστοσελίδα: Γραφείο: ΣΘΕ, 4 ος όροφος, γραφείο 3 Ώρες: καθημερινά Βιβλίο: Ομότιτλο, εκδόσεις

Ιστοσελίδα:  Γραφείο: ΣΘΕ, 4 ος όροφος, γραφείο 3 Ώρες: καθημερινά Βιβλίο: Ομότιτλο, εκδόσεις Ιστοσελίδα: http://www.astro.auth.gr/~varvogli/ Γραφείο: ΣΘΕ, 4 ος όροφος, γραφείο 3 Ώρες: 10.00-12.00 καθημερινά Βιβλίο: Ομότιτλο, εκδόσεις Πλανητάριο, 200 σελίδες Ημερολόγιο μαθήματος Μέθοδος διδασκαλίας:

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Παγκόσµιο Θέατρο: Πράξη - Δραµατουργία - Θεωρία ΙΣΧΥΕΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΕΩΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 2012 - \ ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις - Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» ΒΡΕΝΤΖΟΥ ΤΙΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

Αδαμαντίου Κοραή. De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura

Αδαμαντίου Κοραή. De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ 2013 Αδαμαντίου Κοραή De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura Κωνσταντίνος Ηροδότου (Συντονιστής, Δρ. Φιλοσοφίας, Πανεπιστήμιο Paris VIII) Διονύσιος

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α

Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α του Πετράκη Ιωάννη, δ.φ., καθηγητή του Πειραματικού Λυκείου του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Γεννήθηκα στην Έδεσσα το 1963. Είμαι απόφοιτος του Τμήματος Κλασικής Φιλολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 2011 Καθηγήτρια Φιλόλογος. Καθηγήτρια Φιλόλογος

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 2011 Καθηγήτρια Φιλόλογος. Καθηγήτρια Φιλόλογος ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Προσωπικές πληροφορίες ATH-5760-THEOD-0 τηλ. επικοινωνίας: 2108210551 Επαγγελματική εμπειρία 2014-2015 Ιδιαίτερα μαθήματα Αρχαία Ελληνικά Γυμνασίου Λυκείου / Νεοελληνική Γλώσσα Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

2+1 ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΝΑ ΩΡΟ. από τις εκδόσεις. Μεγάλη προσφορά ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΑΓΟΡΑΖΕΙΣ ΥΟ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ

2+1 ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΝΑ ΩΡΟ. από τις εκδόσεις. Μεγάλη προσφορά ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΑΓΟΡΑΖΕΙΣ ΥΟ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ 2+1 2+1 Μεταίχµιο Μεγάλη προσφορά από τις εκδόσεις ΑΓΟΡΑΖΕΙΣ ΥΟ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ ΕΝΑ ΩΡΟ www.metaixmio-education.gr Λεπτοµέρειες για την προσφορά στη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών 1 ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας. Γενικοί άξονες όλων των αναλυτικών 2 Εισαγωγή του ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στα Σχολεία Η εισαγωγή του ΝΑΠ στα Αρχαία Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός και Στόχοι των. Επιστηµονικών Εργασιών υπό Εξέλιξη. (Working paper series)

Σκοπός και Στόχοι των. Επιστηµονικών Εργασιών υπό Εξέλιξη. (Working paper series) Σκοπός και Στόχοι Σκοπός και Στόχοι των Επιστηµονικών Εργασιών υπό Εξέλιξη (Working paper series) Η µηνιαία Σειρά Επιστηµονικών Εργασιών υπό Εξέλιξη (ΣΕΕΕ), αποτελεί την επίσηµη έκδοση επιστηµονικών και

Διαβάστε περισσότερα

1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου. Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία

1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου. Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία 1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία προκριματική φάση 18 Φεβρουαρίου 2012 υπό την Αιγίδα του ΥΠΔΒΜΘ Διοργάνωση Τμήμα Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Eπιμορφωτικό σεμινάριο

Eπιμορφωτικό σεμινάριο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Επιστ. υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούμ Υποδράση: Εξ αποστάσεως επιμόρφωση Eπιμορφωτικό σεμινάριο 31

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του Μουσείου είναι η διαφύλαξη, μελέτη, προβολή και ανάδειξη της Ελληνικής Παιδείας και των αξιών που απορρέουν από αυτή και

Σκοπός του Μουσείου είναι η διαφύλαξη, μελέτη, προβολή και ανάδειξη της Ελληνικής Παιδείας και των αξιών που απορρέουν από αυτή και To Μουσείο Eλληνικής Παιδείας βρίσκεται στο κέντρο της πόλης της Καλαμπάκας, σε ένα χώρο περιπου1000τ.μ και έχει εκπαιδευτικό και πολιτιστικό προσανατολισμό. Φιλοξενεί συλλογές του συλλέκτη Παύλου Μπαλογιάννη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά βιβλία για το Γυμνάσιο

Εκπαιδευτικά βιβλία για το Γυμνάσιο Εκπαιδευτικά βιβλία για το Γυμνάσιο 2009-2010 A' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ κωδ. τιτλοσ συγγραφεασ λιανικη τιμη σε α. αρχαια ελληνικα (ανάλυση από τη μετάφραση) 6488 Ομήρου Οδύσσεια, Α Γυμνασίου A. Παπαγεωργίου 22,00 7287

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΟ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ PROJECT ΣΟΦΙΑ Κ. ΖΕΡΔΕΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

ΔΥΟ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ PROJECT ΣΟΦΙΑ Κ. ΖΕΡΔΕΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ- ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ ΔΕΠΠΣ ΚΑΙ ΑΠΣ: ΔΥΟ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ PROJECT ΣΟΦΙΑ Κ. ΖΕΡΔΕΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΞΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ (MASTER s) 1. Η διπλωµατική διατριβή εξειδίκευσης

Διαβάστε περισσότερα

Θαλής ο Μιλήσιος. «Χαλεπόν Εαυτόν Γνώναι» ΤΖΑΒΑΡΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΑΤΖΗΝΙΚΗΤΑΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΤΑΘΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΤΖΑΒΑΡΑΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

Θαλής ο Μιλήσιος. «Χαλεπόν Εαυτόν Γνώναι» ΤΖΑΒΑΡΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΑΤΖΗΝΙΚΗΤΑΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΤΑΘΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΤΖΑΒΑΡΑΣ ΒΑΣΙΛΗΣ Εργάστηκαν οι παρακάτω μαθητές της ομάδας «ΜΑΣΕ» της Γ' Γυμνασίου του 2 ου Γυμνασίου Πειραιά: ΤΖΑΒΑΡΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΑΤΖΗΝΙΚΗΤΑΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΤΑΘΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΤΖΑΒΑΡΑΣ ΒΑΣΙΛΗΣ Θαλής ο Μιλήσιος «Χαλεπόν Εαυτόν Γνώναι»

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Β. Βιογραφικά Είδη

ΜΕΡΟΣ Β. Βιογραφικά Είδη ΜΕΡΟΣ Β Βιογραφικά Είδη 157 158 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το παρόν τεύχος ανήκει στη σειρά των εκδόσεων του Κ.Ε.Ε. που παρέχουν υλικό υποστηρικτικό της αξιολόγησης των µαθητών στα αντίστοιχα µαθήµατα. Τηρεί τις γενικές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ 09-01-14 ΕΩΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ 09-01-14 ΕΩΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ 09-01-14 ΕΩΣ 20-01- 14 ΠΡΟΣΟΧΗ!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Η ΔΗΛΩΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟΜΑΤΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΙ Η ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΑΣ ΣΤΟ ΕΞΑΜΗΝΟ.

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ Α ΕΤΟΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) Α ΕΤΟΣ (Β ΕΞΑΜΗΝΟ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ Α ΕΤΟΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) Α ΕΤΟΣ (Β ΕΞΑΜΗΝΟ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ 2014-2015 Α ΕΤΟΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) 27.08.2015 Πέµπτη Παιδαγωγικά Ι: Εισαγωγή στην παιδαγωγική επιστήµη Θ. Καραλής

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής

Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής Το Τμήμα προσφέρει πτυχίο «Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής» (με κατεύθυνση Φιλοσοφίας ή Παιδαγωγικής) με στόχο αφενός την κατάρτιση επιστημόνων στα αντικείμενα της Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù

ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù www.ziti.gr Πρόλογος Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας είναι γραμμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. Προς Κέντρο Γλωσσών. Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. Προς Κέντρο Γλωσσών. Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ Προς Κέντρο Γλωσσών Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Στα πλαίσια των μεγάλων ανακατατάξεων και αλλαγών που επιφέρει στο νησί μας τόσο το κλίμα της παγκοσμιοποίησης όσο και η ένταξη

Διαβάστε περισσότερα

109 Φιλολογίας Αθήνας

109 Φιλολογίας Αθήνας 109 Φιλολογίας Αθήνας Σκοπός Τα Τμήματα Φιλολογίας σκοπό έχουν να αναδεικνύουν επιστήμονες ικανούς να ερευνούν τον αρχαίο ελληνικό, βυζαντινό και νεοελληνικό κόσμο, όπως αυτός εκφράζεται μέσα από τα φιλολογικά,

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) Ενότητα 6: Διδασκαλείο αρρένων (1834-1864) Ι. Μπεκηρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ Ρέθυμνο, 12 Αυγούστου 2013 Δεύτερη Αναγγελία Η Ελληνική Επιστημονική Ένωση

Διαβάστε περισσότερα

Γ2/4294/ ΥΠ.Ε.Π.Θ. Εγκύκλιος Γ2/4294/ ΥΠ.Ε.Π.Θ. ιδασκαλία µαθηµάτων στα Γυµνάσια

Γ2/4294/ ΥΠ.Ε.Π.Θ. Εγκύκλιος Γ2/4294/ ΥΠ.Ε.Π.Θ. ιδασκαλία µαθηµάτων στα Γυµνάσια Γ2/4294/27-08-1993 ΥΠ.Ε.Π.Θ. Εγκύκλιος Γ2/4294/27-08-1993 ΥΠ.Ε.Π.Θ. ιδασκαλία µαθηµάτων στα Γυµνάσια Με την έναρξη του νέου διδακτικού έτους 1993-94 θέτουµε υπόψη σας τα ακόλουθα: 1. Ύστερα από την αριθ.

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1. Ατομικά ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Επειδή οι φάκελοι κατατίθενται στο τέλος του τετραμήνου (μαζί με την Ερευνητική Έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων

Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων 518297-LLP-2011-IT-ERASMUS-FEXI Εισαγωγή Ο σκοπός αυτού του οδηγού είναι να παρουσιάσει το περιεχόμενο της βάσης δεδομένων των μεταφράσεων των οικονομικών που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ Σύµφωνα µε άρθρα και πληροφορίες που δηµοσιεύτηκαν τύπο του σαββατοκύριακου δηµοσιοποιήθηκαν τα βασικά στοιχεία του σχεδίου του υπουργείου παιδείας για τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Α Λ Ι Μ Ο Υ. Χουρδάκης Γ. Μιχαήλ. Ο Δ Η Γ Ι Ε Σ για τις εργασίες

ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Α Λ Ι Μ Ο Υ. Χουρδάκης Γ. Μιχαήλ. Ο Δ Η Γ Ι Ε Σ για τις εργασίες ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Α Λ Ι Μ Ο Υ Χουρδάκης Γ. Μιχαήλ Ο Δ Η Γ Ι Ε Σ για τις εργασίες Άλιμος, Νοέμβριος 2014 Στην Jwella ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οδηγίες για τις εργασίες... 5 ΕΠΙΛΟΓΟΣ... 6 Επιλεγμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΑ Χρ. ΜΑΚΡΗ M.Sc. Γεωλόγος Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2015

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Φ.Π.Ψ. ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

Ο ΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Φ.Π.Ψ. ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Φ.Π.Ψ. ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 201-2016 1 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ Φ.Π.Ψ. A. ιάρθρωση Προγράµµατος Μαθήµατα Φιλοσοφίας: 7 ( υποχρεωτικά + 2 επιλεγόµενα) Μαθήµατα Παιδαγωγικής: 8 ( υποχρεωτικά + επιλεγόµενα)

Διαβάστε περισσότερα

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117)

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιους απευθύνεται ο συγγραφέας της διδαχής περί φθόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ" ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κοζάνη, 2015 Πίνακας περιεχομένων 1) ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ....

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ. Καθηγητής: Σ. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ. Καθηγητής: Σ. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Καθηγητής: Σ. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ Η Κλασική Μηχανική σηµματοδοτεί την πρώτη µμεγάλη επανάσταση της ανθρώπινης σκέ- ψης στην πορεία της για την ερµμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ως προς το γνωστικό αντικείµενο

Ως προς το γνωστικό αντικείµενο ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες ηµοτικού) τάξεις Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ηλεκτροµαγνητισµός (ηλεκτρισµός και µαγνήτες)» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΟΥΚΙΔΙΔΗ, ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΥΛΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΟΥΚΙΔΙΔΗ, ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΛΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΟΥΚΙΔΙΔΗ, ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Στην ύλη των εξετάσεων περιλαμβάνονται τα εξής: Τα επόμενα κεφάλαια

Διαβάστε περισσότερα

Βιβλιοθήκη & Κέντρο Πληροφόρησης Πάντειο Πανεπιστήμιο. Οδηγίες συµπλήρωσης Φόρµας Υποβολής ιδακτορικών ιατριβών

Βιβλιοθήκη & Κέντρο Πληροφόρησης Πάντειο Πανεπιστήμιο. Οδηγίες συµπλήρωσης Φόρµας Υποβολής ιδακτορικών ιατριβών Βιβλιοθήκη & Κέντρο Πληροφόρησης Πάντειο Πανεπιστήμιο Οδηγίες συµπλήρωσης Φόρµας Υποβολής ιδακτορικών ιατριβών Εισαγωγή Η φόρµα υποβολής αποτελείται από πέντε (5) οµάδες δεδοµένων: 1. Προσωπικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Α ΚΥΚΛΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ

ΥΛΗ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Α ΚΥΚΛΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΥΛΗ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014-15 Α ΚΥΚΛΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 1. Πλάτων, Πολιτεία, βιβλία 1-4 και 7-10. 2. Ομήρου Ιλιάδα, ραψ. Α, Ι, Σ, Ω, Οδύσσεια, ραψ. α, ζ,

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτης Ιστοσελίδας. Υπηρεσίες Συνδέσεις Εγκύκλιοι Έντυπα Downloads

Χάρτης Ιστοσελίδας. Υπηρεσίες Συνδέσεις Εγκύκλιοι Έντυπα Downloads Το Υπουργείο Το Eκπαιδευτικό Σύστημα Πρόσβαση στη Γνώση Θρησκεύματα Μηχανή Αvαζήτησης Επικοινωνία Συχνές Ερωτήσεις Χάρτης Ιστοσελίδας Προκηρύξεις/ Νέα Διαγωνισμοί Συνέδρια/ Ημερίδες Εποπτευόμενοι Φορείς

Διαβάστε περισσότερα

Οι συγγραφείς του τεύχους

Οι συγγραφείς του τεύχους Οι συγγραφείς του τεύχους Οι συγγραφείς του τεύχους [ 109 ] Ο Θανάσης Αγάθος είναι λέκτορας Νεο ελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα επικεντρώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΩΡΑ ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ Έναρξη μαθημάτων εαρινού εξαμήνου 2014-2015: 16.02.2015 Λήξη μαθημάτων εαρινού εξαμήνου 2014-2015: 29.05.2015 Διεξαγωγή εξετάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου ΙΣΧΥΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΕΣ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 2011 1. Θρησκευτικά 2 Θρησκευτικά: 2 ώρες 2. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα & Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό: Αρχαία με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Τάξη/εις: Α, Β Γυμνασίου

Λογισμικό: Αρχαία με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Τάξη/εις: Α, Β Γυμνασίου Λογισμικό: Αρχαία με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Τάξη/εις: Α, Β Γυμνασίου Παρουσίαση Λογισμικού: Κατερίνα Αραμπατζή Προμηθευτής: Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου Προσβασιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημολογική και Διδακτική Προσέγγιση της Έννοιας της «Ύλης»

Επιστημολογική και Διδακτική Προσέγγιση της Έννοιας της «Ύλης» Επιστημολογική και Διδακτική Προσέγγιση της Έννοιας της «Ύλης» Κωνσταντίνος Δ. Σκορδούλης Παιδαγωγικό Τμήμα ΔΕ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Δυισμός: η κυρίαρχη οντολογία των φιλοσόφων 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Αναζήτηση επιστημονικών δημοσιεύσεων μέσω διαδικτύου

Αναζήτηση επιστημονικών δημοσιεύσεων μέσω διαδικτύου Αναζήτηση επιστημονικών δημοσιεύσεων μέσω διαδικτύου 108 ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΩΝ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Σκοπός της άσκησης: γνωριμία και χρήση των περιοδικών δημοσίευσης επιστημονικών εργασιών. Ανεύρεση

Διαβάστε περισσότερα