Περί του «δικαιώματος» στο θάνατο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Περί του «δικαιώματος» στο θάνατο"

Transcript

1 Γιώργος Ν. Καραβοκύρης Δ.Ν., Δικηγόρος Ειδικός Επιστήμων στο Τμήμα Νομικής του Δ.Π.Θ. Περί του «δικαιώματος» στο θάνατο Εισαγωγή Η σχέση του κοινωνικού γεγονότος με τη νομική ρύθμιση παραμένει πάντα δυναμική, ανοιχτή και αμφίβολη. Στο πεδίο των δικαιωμάτων, τα σύγχρονα διλήμματα αφορούν κυρίως στην αυτοδιάθεση του σώματος και τη βιοπολιτική εξουσία του Κράτους πάνω στις λιγότερο ή περισσότερο υπαρκτικά κρίσιμες επιλογές του νομικού υποκειμένου διότι αυτές, λόγω του ακραίου-συχνάχαρακτήρα τους, θεμελιώνουν τη νομική κανονικότητα υπό το πρίσμα ενός όψιμου βιοδικαίου που καλείται να μεταφράσει και να συγκεκριμενοποιήσει σε δεσμευτικούς κανόνες τα πιο αμφιλεγόμενα -αλλά και κλασικά- ηθικοπολιτικά ζητήματα. Ένα από αυτά, ίσως μάλιστα και το μόνο πραγματικά σημαντικό φιλοσοφικά 1, η ελευθερία δηλαδή του προσώπου να επιλέξει το θάνατό του συνεχίζει να διχάζει τη νομική -και όχι μόνο- θεωρία και πράξη καθώς επανέρχεται με αμείωτη συχνότητα στο προσκήνιο της δημόσιας σφαίρας 2. Παρότι η διευρυμένη εξουσία του υποκειμένου στο σώμα του, όπως αυτή διαφαίνεται στη σύγχρονη ανοχή του νομοθέτη απέναντι σε ποικίλες προσβολές της σωματικής ακεραιότητας 3, δημιουργεί την εντύπωση της άκρατης επικράτησης ενός υποκειμενικού βολονταρισμού, σύμφωνα με τον οποίο ο ατομικός αυτοκαθορισμός υπακούει στη λογική της των πραγμάτων ιδιοκτησίας, μια πρόχειρη ματιά στην ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία και νομολογία αρκεί για να διαπιστώσουμε ότι 1 Σύμφωνα με το γνωστό υπαρξιστικό απόφθεγμα του Albert Camus. 2 Αρκεί να αναφέρουμε τις πρόσφατες περιπτώσεις Englaro (Ιταλία), Schiavo (ΗΠΑ) και Humbert (Γαλλία). 3 Οπως, για παράδειγμα, οι χειρουργικές επεμβάσεις για θεραπευτικούς και ασθητικούς σκοπούς ή οι εγχειρήσεις αλλαγής φύλου, η δωρεά οργάνων, η άμβλωση και η διάθεση προϊόντων του σώματος (πχ. γενετικό υλικό, αίμα).

2 το τοπίο είναι ξεκάθαρα θολό 4. Και τούτο διότι η εγγραφή της ατομικής βούλησης στη βιοηθική-βιοδικαιική τάξη υπονοεί την υπαγωγή της στην (αντικειμενική) τάξη του νόμου και τις περισσότερες φορές στην (υποκειμενική) πρόσληψη του δικαστή η ακόμη και στη (γνωμοδοτική) αρμοδιότητα των επιτροπών ηθικής. Επιπρόσθετα, σε ότι αφορά τις κύριες όψεις του αμφιλεγόμενου δικαιώματος στο θάνατο (ευθανασία, άρνηση θεραπείας) υπεισέρχεται ως de facto και de jure ισχυρός διαμεσολαβητής στη σφαίρα της προσωπικής κυριαρχίας του ατόμου η ιατρική εξουσία 5. Στις περιπτώσεις της αυτοκτονίας (έμμεσα) και της ευθανασίας (άμεσα), η δυνατότητα του ατόμου να επιλέξει τον χρόνο και τον τρόπο της διακοπής της ζωής του διόλου δεν αποτελεί μια αυστηρά ιδιωτική υπόθεση. Αντίθετα, με λίγες εξαιρέσεις 6, ο νομικός κανόνας μάλλον φανερώνει ότι η παλαιά εξουσία του Κράτους Κυρίαρχου να θανατώνει το άτομο ή να το αφήνει να ζει (laisser vivre faire mourir) έχει αντικατασταθεί από τη δύναμή του να ελέγχει τη ζωή του υποκειμένου και να απορρίπτει το θάνατό του (faire vivre laisser mourir) 7. Είναι, όμως, νοητή, στο πλαίσιο μιας συνταγματικής τάξης καταστατικά προσανατολισμένης στην προστασία της ανθρώπινης ζωής, η αναγνώριση ενός δικαιώματος στο θάνατο και υπό ποιές προϋποθέσεις; Είναι προφανές ότι η σύλληψη ενός τέτοιου υποκειμενικού δικαιώματος είναι ασύμβατη με το θεμέλιο της έννομης τάξης, τη διαφύλαξη δηλαδή της ανθρώπινης ζωής, αφού υπονοεί την ανά πάσα στιγμή αυτοκατάργησή της 8. Ήδη, λοιπόν, ο συγκεκριμένος όρος αποδεικνύεται ατυχής αφού το γενικό του κανονιστικό περιεχόμενο υπονομεύει βάναυσα την ίδια την έννοια του νομικού κανόνα. Ως εκ τούτου, ορθώς το ΕΔΔΑ 4 Όπως ορθά παρατηρεί σε πρόσφατο άρθρο της η Diane Roman (Α corps défendant, la protection de l individu contre lui-même, 2007). Και τούτο διότι η νομική αξιολόγηση του «σώματος» δεν μπορεί να ενταχθεί με σαφήνεια στην κατηγορία του προσώπου ή του πράγματος. Από τη μια το δίκαιο ανέχεται πράξεις αυτοπροσβολής ή και ετεροπροσβολής του σώματος, αναγνωρίζοντας την αξία της συναίνεσης του υποκειμένου, και από την άλλη δηλώνει την προσήλωσή του, όπως για παράδειγμα στη γαλλική έννομη τάξη, στις αρχές της μη διαθεσιμότητας και μη εμπορευσιμότητάς του (βλ. Άρθρο 16 του Code Civil). 5 Tον συνεχή έλεγχο της υποκειμενικής βούλησης του θανάτου από το νόμο και αναπόφευκτα από την ιατρική εξουσία, η οποία, εντέλει, υποκαθιστά την κρατική κυριαρχία, επισημαίνει η Stéphanie Hennette Vauchez στο Droit de la bioéthique (2009). 6 Είναι γνωστό ότι η ενεργητική ευθανασία επιτρέπεται μόνο στην Ολλανδία και το Βέλγιο, ενώ στην Ελβετία είναι νόμιμη η υποβοηθούμενη αυτοκτονία. Στις ΗΠΑ η ενεργητική ευθανασία είναι δυνατή μόνο στην πολιτεία του Όρεγκον. 7 Σύμφωνα με τις κλασικές αναλύσεις του Michel Foucault σε La volonté de savoir (1976) και την πρόσφατη μελέτη της Dominique Memmi, Faire vivre et laisser mourir. Le gouvernement contemporain de la naissance et de la mort (2003). 8 Βλ. Τάκη Βιδάλη, Βιοδίκαιο : Το πρόσωπο (2007)

3 έχει διευκρινίσει ότι το δικαίωμα στη ζωή δεν εμπεριέχει a contrario ένα δικαίωμα στο θάνατο λες και πρόκειται για τις δυο όψεις ενός φύλλου χαρτιού 9. Είναι από την άλλη σαφές ότι μια φιλελεύθερη έννομη τάξη δεν μπορεί να καταστήσει τη ζωή νομική υποχρέωση, διότι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο επεμβαίνει ανεπίτρεπτα στην κατεξοχήν μύχια επιλογή του ατόμου και καταργεί τον πυρήνα της προσωπικής του αυτονομίας, η οποία, πάλι σύμφωνα με το ΕΔΔΑ, κατοχυρώνει το δικαίωμά του «να αποφασίζει για τις επιλογές της ζωής του», στις οποίες προφανώς και περιλαμβάνεται και αυτή... του θανάτου 10. Αν, όμως, δεν υπάρχει ούτε δικαίωμα στο θάνατο ούτε υποχρέωση στη ζωή, δύσκολα μπορούμε να πεισθούμε για τη χρησιμότητα, εν προκειμένω, των ηθικών επιχειρημάτων αφενός της συμβολαιικής αντίληψης ιδιοκτησίας του σώματος, αφετέρου της ιερότητας, θρησκευτικής ή και εκκοσμικευμένης, της ανθρώπινης ζωής, αφού και στις δύο περιπτώσεις καταλήγουμε μοιραία σε αυτό που θέλουμε εξαρχής να αποφύγουμε, με άλλα λόγια είτε στην κατάργηση της έννομης τάξης είτε στην ολοκληρωτική αναίρεση της προσωπικής κυριαρχίας. Αντί, λοιπόν, να επαναλάβουμε τις λίγο πολύ γνωστές φιλοσοφικές διαστάσεις μιας κλασικής προβληματικής, όπου αντιπαρατίθενται δίχως πραγματικά να συνομιλούν οι «φιλελεύθεροι» και οι «πατερναλιστές», θα επιχειρήσουμε τη θεμελίωση ενός υποκειμενικού δικαιώματος στην ευθανασία (ενεργητική και παθητική) σε μια συγκεκριμένη πρόσληψη της προσωπικής αυτονομίας, απαλλαγμένη από μεταφυσικές προκείμενες, η οποία στηρίζεται στη μοντέρνα πλασματική διάκριση ανάμεσα στο ατομικό και το κοινωνικό και την αυτεξούσια επιλογή του ατόμου να αποτελεί υποκείμενο δικαίου, να επιλέγει δηλαδή τη συμμετοχή του και την αποχώρησή του από την κοινωνία με τον άλλον, καθώς και στην αρχή της ισότητας των υποκειμένων. Η νομική κατοχύρωση της ευθανασίας προϋποθέτει την ένταξή της στον απρόσβλητο από το δίκαιο χώρο της σχέσης που το υποκείμενο διατηρεί με τον εαυτό του, εκεί που δεν νοείται καμία βλάβη στον άλλο (Α). Αντιθέτως, η σύγχρονη τάση αναγωγής της ευθανασίας στην ανθρώπινη αξία αντιβαίνει στο ηθικό-νομικό περιεχόμενο της αρχής, η οποία 9 Στη γνωστή απόφαση του ΕΔΔΑ Dianne Pretty κατά Hνωμένου Βασιλείου (2002). 10 Βλ. πάλι την προηγούμενη απόφαση. Ως προς την ένταξη της επιλογής του θανάτου στο δικαίωμα στη ζωή βλ. Hans Jonas, Le droit de mourir (1996).

4 απαγορεύει λογικά τη δυνατότητα της αυτοκατάργησης. Έτσι, το επίκαιρο και δημοφιλές αίτημα του «αξιοπρεπούς» θανάτου αποτελεί είτε μια «contradictio in terminis» είτε αν, βέβαια, παρακάμψουμε τη λογική του παραδοξότητα - μια ανώφελη έως και επικίνδυνη κατασκευή (Β). Α. Αυτοκατάργηση, ετεροπροσβολή και προσωπική κυριαρχία. i) Το ισχύον θετικό δίκαιο και η αρχή της διάκρισης ανάμεσα στη σχέση με τον εαυτό και τη σχέση με τον άλλον. Οπως σωστά έχει επισημανθεί, η παρουσία της ζωής στο συνταγματικό κείμενο συνδέεται με την προστασία της ως έννομο αγαθό (άρθρο 2 παρ.1 του Συντ., 5 παρ.2 Συντ.) και θεμέλιο της έννομης τάξης, με την έννοια της φυσικής ελευθερίας και της ελευθερίας ανάπτυξης της προσωπικότητας (άρθρο 5 παρ.1 και 3 του Συντάγματος). Και στην «εφαρμοσμένη ηθική», όμως, του Ποινικού Κώδικα οι εκούσιες προσβολές της ζωής -όπου άλλωστε και εντοπίζεται η δυσεπίλυτη σύγκρουση ατομικής βούλησης και γενικού νόμου- απαγορεύονται, αφού οι νομικές εκφάνσεις του «δικαιώματος» στο θάνατο, όπως η ευθανασία (ενεργητική και παθητική), τιμωρούνται με βάση τις διατάξεις περί ανθρωποκτονίας με συναίνεση (300 ΠΚ), ενώ άλλες ρυθμίσεις, που αφορούν, για παράδειγμα, τη συμμετοχή σε αυτοκτονία (301 ΠΚ) ή την υποχρέωση λύτρωσης άλλου από κίνδυνο ζωής (307 ΠΚ) υποδηλώνουν την αξία της ανθρώπινης ζωής και την κοινωνικοποίηση της εκτέλεσης του θανάτου όταν αυτή ενέχει τη συνδρομή ή απλώς και την παρουσία τρίτου. Επιγραμματικά, ο ΠΚ φαίνεται να θεσπίζει μια νομική υποχρέωση της ζωής 11, η οποία είναι καταφανώς ασυμβίβαστη με το συνταγματικό μας πολιτισμό και πιο συγκεκριμένα με την αυτονομία του προσώπου. Η ζωή δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο σύμβασης. Πρόκειται για αγαθό το οποίο τίθεται εκτός συναλλαγής και μόνο το Κράτος μπορεί - η 11 Αυτό υποστηρίζουν οι καθηγητές Ανδρουλάκης (Ποινικό Δικαιο Ειδικό Μέρος, 1974) και Μανωλεδάκης (Υπάρχει δικαίωμα στο θάνατο;, 1994). Από την άλλη σωστά έχει υποστηριχθεί από τον Γιώργο Κατρούγκαλο (Το δικαίωμα στη ζωή και το θάνατο, 1993) ότι η παρεμπόδιση από τρίτο της πράξης της αυτοκτονίας προσκρούει στο ατομικό δικαίωμα του αυτοκαθορισμού, ιδιαίτερα δε, θα μπορούσαμε να προσθέσουμε, όταν παραβιάζεται εμφανώς η ιδιωτικότητα της πράξης.

5 ακριβέστερα μπορούσε κυριαρχικά να την αφαιρέσει (βλ. θανατική ποινή). Μόνη και ακατοίκητη, λοιπόν, νησίδα ελεύθερης αυτοδιάθεσης της ζωής αποτελεί η καθαρά προσωπική-ιδιωτική πράξη της αυτοκτονίας. Για πολλούς, η δικαιολόγηση της α-νομικής κατηγορίας της αυτοκτονίας πρέπει να αναζητηθεί σε πρακτικά επιχειρήματα, όπως την αναπόφευκτη διαφυγή του δράστη από την τσιμπίδα του ποινικού νόμου, λόγω της σύγχυσης αντικειμένου και υποκειμένου της προσβολής 12. Τούτο, όμως, δεν εξηγεί επαρκώς γιατί ο ΠΚ δεν επιλαμβάνεται (και) της απόπειρας αυτοκτονίας. Η ερμηνευτική προκατάληψη υπέρ της ζωής αδυνατεί να αποδεχτεί το νεωτερικό διαχωρισμό ανάμεσα στην ατομική μονάδα και το κοινωνικό υποκείμενο, την ελευθερία επιλογής ανάμεσα στην αυτοκαταστροφική μοναξιά και τη δεσμευτική συνύπαρξη με τον άλλον, όπως αυτή έχει περιγραφεί από τους φιλοσόφους του συμβολαίου (κυρίως τον Hobbes και τον Rousseau) με βάση τη θεμελιώδη επιστημολογική υπόθεση της διάκρισης ανάμεσα στο φυσικό και το κοινωνικό πλαίσιο. Η αδιαφορία του δικαίου απέναντι στην αυτοκτονία εδράζεται στην προσωπική αυτονομία, όχι μόνον ως ελευθερία τρόπου ζωής και θανάτου, με βασική αναφορά την ελευθερία της συνείδησης 13, αλλά κυρίως ως φυσική ελευθερία κίνησης και αυτοδιάθεσης, με την έννοια της δυνατότητας του υποκειμένου να παραβιάσει το φυσικό νόμο της αυτοσυντήρησής του και να καταξιώσει a contrario την επιλογή του να ζει. Πιο συγκεκριμένα, η αυτοκτονία είναι νόμιμη γιατί αποτελεί τη μοναδική, άμεσα de facto και έμμεσα de jure, έξοδο του υποκειμένου από το Κοινωνικό Συμβόλαιο, καθώς είναι σαφές ότι παραίτηση από τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν νοείται 14, ενώ από την άλλη επιβεβαιώνει ότι η νεωτερική ελευθερία του ανθρώπου αρθρώνεται πρωτίστως ως ελευθερία απέναντι στην ανθρώπινη φύση και ουσία (του) Κυρίως στο πεδίο της θεωρίας του ποινικού δικαίου. Όμως, έτσι αγνοείται το θεμελιώδες ενδιαφέρον που παρουσιάζει η αυτοκτονία για τη θεμελίωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της μοντέρνας έννοιας της αυτονομίας. Η αποποινικοποίηση της αυτοκτονίας στον Γαλλικό ΠΚ, όπως αναφέρει η Stéphanie Hennette-Vauchez, συντελείται ήδη από τον 18 ο αιώνα (ΠΚ του 1791). Το 1985 το T.G.I. de Paris σημείωσε ότι «η αυτοκτονία, τραγική έκφραση της ατομικής ελευθερίας, δεν αποτελεί καταρχήν αντικείμενο καμίας ποινικής κατηγορίας σχετικά με τη στιγμή επέλευσης του γεγονότος ή με τα μέσα πραγματοποίησής τους». Βλ. Ιδίας, Disposer de soi?une analyse juridique sur les droits de la personne sur son corps, (2004). 13 Στην ελευθερία της συνείδησης ανατρέχει ο Dworkin στο Life s Dominion. 14 Βλ. Κώστα Χρυσόγονο, Ατομικά και Κοινωνικά Δικαιώματα, (2006). 15 Βλ. Αντι πολλών Olivier Cayla Yan Thomas, Du droit de ne pas naître, (2003)

6 Όταν, όμως, η επέλευση του θανάτου, είτε με τη μορφή της αυτοκτονίας είτε με αυτήν της ευθανασίας, εμπλέκει ένα τρίτο πρόσωπο (το Κράτος, τον γιατρό ή τον οποιοδήποτε πρόθυμο να συμβάλει καθοριστικά στην πραγμάτωση της μοιραίας επιλογής), η κατάσταση περιπλέκεται αφού η μοναχική πράξη περιβάλλεται τον μανδύα της κοινωνικής σχέσης και λογικά εγγράφεται στη δικαιοδοσία και την καταστολή του νόμου. Ο φυσικός νόμος της αυτοσυντήρησης μετουσιώνεται στο θετικό κανόνα της απαγόρευσης της προσβολής του άλλου ώστε να διαφυλαχθεί τόσο η ακεραιότητα του προσώπου όσο και ο ίδιος ο κοινωνικοπολιτικός ιστός, το βασικό δηλαδή περιεχόμενο του Συμβολαίου. Έτσι, μοιάζει εκ προοιμίου αδύνατη η αποποινικοποίηση της συμμετοχής σε αυτοκτονία ή της ανθρωποκτονίας με συναίνεση και βέβαια της ευθανασίας, καθώς το στοιχείο της ετεροπροσβολής καθιστά θεμιτή την παρέμβαση του δικαίου, ενώ η αναμφίβολη ύπαρξη σωματικής βλάβης και μάλιστα ανεπανόρθωτης παραμερίζει τη συναίνεση του υποκειμένου, η οποία σε άλλες περιπτώσεις εύλογα λειτουργεί, σύμφωνα με την αρχή της προσωπικής αυτονομίας, ως νομιμοποιητικός λόγος εκχώρησης του σώματός του 16. ii) Η sui generis περίπτωση της ευθανασίας : η νομική κατασκευή μιας κοινωνικής σχέσης του ατόμου... με τον εαυτό του. Η ιδιαίτερη περίπτωση της αυτοκτονίας μας υποδεικνύει το κριτήριο της νομιμότητας μιας ακραίας διάθεσης του εαυτού, όπως η αυτοκαταστροφή, το οποίο δεν είναι άλλο από την αδιαπραγμάτευτη για το δίκαιο αυτοαναφορικότητα της πράξης. Έτσι, η αδιαφορία του ποινικού νόμου υπονοεί ότι παρόλο που η εθελούσια διακοπή της ζωής του ατόμου έχει σίγουρα συνέπειες και πιθανότατα συναισθηματικές και υλικές βλάβες στις ζωές των άλλων, πρέπει να εκληφθεί ωσάν το υποκείμενο να ζημίωσε αποκλειστικά τον εαυτό του. Συνεπώς, στην περίπτωση της ευθανασίας, θα πρέπει να ισχύσουν mutatis mutandis οι παραπάνω φιλελεύθερες συνθήκες ώστε να θεμελιωθεί συνεκτικά το δικαίωμα του ασθενούς στο θάνατό του. 16 Για την αρχή της συναίνεσης βλ. Την απόφαση K.A. και A.D. κατά Βελγίου του ΕΔΔΑ (2005) για τη σεξουαλική πρακτική του σαδομαζοχισμού στην οποία πραγματοποιεί νομολογιακή στροφή ως προς την αξία της συναίνεσης (βλ. προηγούμενη απόφαση Laskey, Jaggard και Brown κατά Εν.Βασιλείου, 1997)

7 Η μοναξιά, όμως, της πράξης διαψεύδεται de facto από την κρίσιμη διαμεσολάβηση του τρίτου. Γι αυτό το λόγο η ενεργητική ευθανασία σπανίως κατοχυρώνεται νομικά και, όταν αυτό συμβαίνει, υπάγεται σε εξαιρετικά περιοριστικές συνθήκες 17. Από την άλλη, πρόσφατες νομοθετικές πρωτοβουλίες, όπως ο νόμος Leonetti στη Γαλλία, καθιερώνουν έμμεσα την παθητική ευθανασία. Πιο συγκεκριμένα, η παράλειψη του γιατρού να παρατείνει τη ζωή του ασθενούς ή η χορήγηση σε αυτόν ανακουφιστικών φαρμάκων που δεν αποτρέπουν τον θάνατο θεωρείται ότι δεν επηρεάζουν την επέλευση του ήδη αναπότρεπτου τέλους 18. Με άλλα λόγια, η νομιμοποίηση της ευθανασίας εξαρτάται τελικά από την πλήρη ματαιότητα της ιατρικής επέμβασης ούτως ώστε να αξιολογηθεί ως «μη γενόμενη» η πράξη ή παράλειψη του γιατρού. Από τη στιγμή που η επέλευση του θανάτου θεωρείται αργά ή γρήγορα δεδομένη, η ιατρική συνδρομή δεν επιφέρει το τέλος αλλά αποκλειστικά την ανακούφιση του ασθενή. Νομικά, βέβαια, πρέπει να σημειωθεί ότι η διάκριση πράξης-παράλειψης (tuer laisser mourir) δεν αρκεί για να αποδομήσει πλήρως τη θεμελιώδη για το δίκαιο της ευθύνης, αστικής και δημόσιας, έννοια του σφάλματος. Η ανεπιφύλακτη προσήλωση του νόμου, όμως, στη σχεσιακή διάσταση της ευθανασίας έχει ως αναπόφευκτο αποτέλεσμα την άρνηση στα ενδιαφερόμενα υποκείμενα της παραμικρής σφαίρας προσωπικής κυριαρχίας και, κατά συνέπεια, την αναγνώριση της υποχρέωσής τους να συμβιώνουν παντού και πάντοτε, πραγματολογικά και νομικά, με κάποιον (Ά)λλον. Τούτου λεχθέντος, η φυσική ανικανότητα του ατόμου να εκτελέσει το θάνατό του μετατρέπεται δια της 17 Για παράδειγμα στην Ολλανδία πρέπει ο ασθενής να έχει επίμονα και έγκυρα εκφράσει το αίτημά του να πεθάνει, ενώ πρέπει να πάσχει από ανίατη και αφόρητη για τον ίδιο ασθένεια. Σύμφωνα με το νόμο ο ασθενής οφείλει να ζητήσει και μια δεύτερη ιατρική γνωμάτευση και το αίτημά του υποβάλλεται ενώπιον μιας επιτροπής δικαστών και γιατρών. Στο Βέλγιο, ο νόμος προβλέπει ότι ο ασθενής πρέπει να είναι ενήλικος (ή ώριμος ανήλικος), να έχει σώα τη συνείδησή του και να έχει διατυπώσει ύστερα από ώριμη σκέψη ελεύθερα και επανειλημμένα τη βούλησή του. Πρέπει, επίσης, να βρίσκεται σε μια ιατρική κατάσταση αδιέξοδη η οποία να προδίδει ένα ανυπόφορο φυσικά και ψυχικά καθεστώς υγείας και να οφείλεται είτε σε μια τυχαία προσβολή της υγείας είτε σε μια βαριά και ανίατη ασθένεια. Η πράξη του γιατρού είναι εθελούσια και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να υποχρεωθεί κάποιος σε αυτήν ενώ, ακόμη, καθιερώνεται υποχρεωτικά η επέλευση διαστήματος ενός μήνα ανάμεσα στη δήλωση του ασθενού και την διενέργεια της ευθανασίας. 18 O νόμος Leonetti του 2005 καθιερώνει μια μορφή παθητικής ευθανασίας όταν ο ασθενής βρίσκεται σε τελική ή προχωρημένη φάση ανίατης ασθένειας. Σε αυτήν την περίπτωση, ο γιατρός οφείλει να σεβαστεί τη βούλησή του ενώ σε περίπτωση που ο ασθενής δεν μπορεί να την εκφράσει η απόφαση εκχωρείται στον γιατρό ο οποίος καλείται αφού πρώτα σεβαστεί τη συλλογική διαδικασία που προβλέπεται στον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας να συμβουλευτεί είτε το πρόσωπο εμπιστοσύνης που έχει ενδεχομένως ορίσει ο ασθενής ή την οικογένεια του ή τις διαθήκες/προγενέστερες οδηγίες ζωής του ασθενή.

8 απαγόρευσης της ευθανασίας σε μια νομική υποχρέωση ζωής, με αποτέλεσμα τα υποκείμενα του δικαίου να διακρίνονται σε φυσικά ικανά ή ανίκανα προς εθελούσιο θάνατο. Η ανυπαρξία ελευθερίας κίνησης ή βούλησης 19 του προσώπου ταυτίζεται με την επαχθέστερη νομική δουλεία, καθώς το υποκείμενο στερείται την υπαρκτικότερη του επιλογή μέσω της απόλυτης κατάργησης της σχέσης που διατηρεί με τον εαυτό του. Εντούτοις, όπως ήδη προαναφέραμε, η μοντέρνα ατομική ελευθερία νοείται καταρχήν ως μια ελευθερία απέναντι στη φύση, με βασικό χαρακτηριστικό την πλασματική, πλην αναγκαία για τη διάσωση της φιλελεύθερης έννοιας του υποκειμένου, διάκριση του φυσικού από το κοινωνικό πλαίσιο. Στην περίπτωση, λοιπόν, που το φυσικά ανίκανο να εκτελέσει την πράξη άτομο έχει έγκυρα, συνειδητά και επίμονα εκφράσει τη βούλησή του να θέσει τέρμα στη ζωή του, μια νεωτερική έννομη τάξη καλείται να του δημιουργήσει - κάνοντας χρήση της τόσο προσφιλούς της fictio- αυτόν τον απαραβίαστο χώρο προσωπικής κυριαρχίας, ακόμη και αν απαιτείται η συνδρομή ενός τρίτου προσώπου ή η λήψη της απόφασης από το νόμιμο αντιπρόσωπό του 20. Διαφορετικά, δεν προσβάλλεται μόνον η αυτονομία του προσώπου ως επιλογή ανάμεσα στη ζωή και το θάνατο, αλλά και η αρχή της ισότητας, η οποία υπόκειται έτσι σε προνεωτερικές φυσικές διαμεσολαβήσεις. Για να το πούμε διαφορετικά, εφόσον παραμένουμε προσηλωμένοι στη συμβολαιική-νεωτερική αντίληψη του δικαίου και της αυτονομίας, η ελευθερία της αυτοκτονίας των (φυσικά) ικανών πρέπει να μετατραπεί εδώ σε δικαίωμα ευθανασίας των (φυσικά) ανίκανων. Για να λειτουργήσει όμως το παραπάνω πλάσμα δικαίου θα πρέπει ο τρίτος να μην υφίσταται καμία ζημία από την πράξη ή παράλειψή του. Σε διαφορετική περίπτωση, η ατομική σχέση του ασθενή με τον εαυτό του αναγκαστικά διαρρηγνύεται και το δίκαιο οφείλει εύλογα να προστατεύσει τα δικαιώματα του τρίτου, σύμφωνα με τη γνωστή φιλελεύθερη αρχή του Mill 21. Το ισχύον δίκαιο και πιο συγκεκριμένα ο Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας δεν φαίνεται να επιτρέπουν την 19 Στην πρώτη περίπτωση, το άτομο μπορεί να αποφασίσει αλλά δεν έχει τη δυνατότητα εκτέλεσης της πράξης, ενώ στη δεύτερη κατηγορία εντάσσονται τα πρόσωπα που δεν έχουν τη δυνατότητα να εκφράσουν τη βούληση ή τη συναίνεσή τους. 20 Ως προς την ανίχνευση της προγενέστερης βούλησης του ανίκανου πλέον να την εκφράσει ασθενή βλ. την προβληματική που αφορά στις προγενέστερες οδηγίες ή τις διαθήκες ζωής. 21 Βλ. για την αρχή της μη βλάβης στον τρίτο την πειστική επιχειρηματολογία του Ruwen Ogien σε La vie, la mort, l Etat, (2009).

9 αποδέσμευση του γιατρού από το καθήκον θεραπείας και προστασίας της ζωής του ασθενούς 22. Ωστόσο, η διεθνής φιλελευθεροποίηση του ιατρικού δικαίου και η συμβολαιική πρόταξη της βούλησης του ασθενούς έναντι του ιατρικού δέοντος υποδεικνύουν την ανάγκη μιας νομοθετικής προσαρμογής 23. Άλλωστε, θα ήταν παράδοξο η απόφαση του θανάτου να μην ανήκει ποτέ στον ίδιο τον ασθενή, αλλά να παραμένει πατερναλιστικά στη δικαιοδοσία της ιατρικής κυριαρχίας - με αποτέλεσμα τις περισσότερες φορές το υποκείμενο να πεθαίνει δίχως καν να το έχει αποφασίσει 24. Ανακεφαλαιώνοντας, το δικαίωμα στην ευθανασία μπορεί να βρει το συνταγματικό θεμέλιό του στο άρθρο 5 παρ.1 και 3 του Συντάγματος 25, ενώ σε νομοθετικό επίπεδο επιβάλλεται η φιλελεύθερη αναθεώρηση του αμφίβολου σε επίπεδο συνταγματικότητας Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας. Αντιθέτως, προβληματική είναι, όπως θα δούμε παρακάτω, η αναγωγή της ευθανασίας στο άρθρο 2 παρ.1 του Συντ. και την αρχή της ανθρώπινης αξίας. Β. Ο «αξιοπρεπής» θάνατος. i) Η αρχή της αξίας του ανθρώπου απαγορεύει λογικά την αυτοκαταστροφή του υποκειμένου. Η εννοιολογική ασάφεια της αρχής της ανθρώπινης αξίας αποδεικνύεται άλλη μια φορά από την ταυτόχρονη επίκλησή της τόσο από τους υποστηρικτές όσο και από τους πολέμιους της ευθανασίας. Σύμφωνα με τους πρώτους, η απώλεια της 22 Βλ. Άρθρο 2 παρ. 3 και 4 του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας που επιτάσσουν το σεβασμό της ανθρώπινης ζωής. 23 Το σεβασμό στη βούληση του ασθενή κατοχυρώνει η Σύμβαση του Οβιέδο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και την Βιοϊατρική την οποία η Ελλάδα κύρωσε με τον ν.2619/1998. Βέβαια, η Σύμβαση αναφέρεται ρητά μόνο σε περιπτώσεις ατόμων που δεν είναι σε θέση να εκφράσουν τη βούληση ή τη συναίνεσή τους για διάφορους λόγους. Έτσι, η Ελένη Ρεθυμιωτάκη αναφέρει ότι «από νομική άποψη η αυτονομία του ασθενούς προστατεύεται και όταν δεν μπορεί να εκφράσει τη συναίνεσή του σε ζωτικής σημασίας ιατρικές πράξεις που τον αφορούν μέσω των γενικών διατάξεων του αστικού δικαίου για την εκπροσώπηση των ανίκανων να εκφράσουν τη βούλησή τους», βλ. Ιδίας, Ευθανασία και «διαθήκες ζωής», στην πρόσφατη ημερίδα της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής, Αθήνα, 2 Δεκεμβρίου Όπως ορθά αναφέρει η Stéphanie Hennette-Vauchez, είναι πλέον στατιστικά αποδεδειγμένο ότι τις περισσότερες φορές ο θάνατος δεν συνδέεται με την απόφαση του υποκειμένου, βλ. Ιδίας, Droit de la Bioéthique, op.cit. 25 Έτσι και σε Χρήστου Τσαϊτουρίδη, Η ευθανασία ως συνταγματικό δικαίωμα του ασθενούς, (2002).

10 βιολογικής αυτονομίας δικαιολογεί την επιλογή του θανάτου, γιατί διαφορετικά το υποκείμενο παραμένει σε μια ανάξια κατάσταση «πραγμοποίησης» και διαρκούς «υποδούλωσης» σε μια αλλότρια βούληση/σκοπό (πχ ιατρικό καθήκον, παράταση της ζωής λόγω πίστης στην επιστημονική πρόοδο) 26, ενώ για τους δεύτερους ο εθελούσιος θάνατος διασπά βάρβαρα τη βιολογική και νομική ιδιότητα του προσώπου ως (βιο)λογική ή ιερή ενότητα νου και σώματος 27. Η πρωτοτυπία της αρχής της ανθρώπινης αξίας έγκειται στην κοινωνικοποίηση κάθε σχέσης του υποκειμένου, αρχής γενομένης από αυτήν που διατηρεί με τον εαυτό του. Ο άνθρωπος είναι αξιοπρεπής επειδή αποτελεί μέρος του καθολικού γένους της ανθρωπότητας. Με άλλα λόγια, το υποκείμενο «κατοικείται» βιολογικά από την ανθρωπότητα σε σημείο που να καταργείται η δυνατότητά του να μείνει απολύτως μόνο του. Περαιτέρω, το κανονιστικό περιεχόμενο της αρχής έγκειται στην απαγόρευση της «πραγμοποίησης» του ατόμου διότι έτσι αυτό διασπά την βιολογική και ηθική ενότητά του. Είναι προφανές ότι αυτή η καταστατική απαγόρευση δεν αφορά μόνο τις κοινωνικές σχέσεις -εκεί που η αξία του ανθρώπου δεν διαφέρει από την αυτονομία ή την ελευθερία του, τις αρχές δηλαδή που επίσης απαγορεύουν την εκποίηση του υποκειμένου-, αλλά και την αυστηρά προσωπική και ιδιωτική σφαίρα της αυτοδιάθεσης. Κατά συνέπεια, ακόμα και όταν η δράση του δεν προσβάλλει κανέναν τρίτο, το άτομο οφείλει να λογοδοτεί στην κανονιστική αρχή της ανθρώπινης αξίας. Η μοναχική πράξη της αυτοκτονίας, για παράδειγμα, αντιβαίνει λογικά στην αρχή της αξιοπρέπειας. Και τούτο γιατί το άτομο μεταχειρίζεται τον εαυτό του σαν (αναλώσιμο) πράγμα παρότι είναι εξορισμού (ανθρώπινο) πρόσωπο. Έτσι, ο αυτόχειρας αθετεί το ύψιστο ηθικό καθήκον που έχει σαν άνθρωπος αναλάβει απέναντι στον εαυτό του (στην πραγματικότητα, βέβαια, 26 Στην άποψη αυτή καταλήγει ο Τάκης Βιδάλης (op.cit.), ισχυριζόμενος ότι η παραμονή ενός ατόμου σε μια μόνιμη κατάσταση ετερονομίας σημαίνει την υποβίβασή του από πρόσωπο σε πράγμα. Κατά συνέπεια, ο συγγραφέας σημειώνει ότι δεν μπορεί να παρακαμφθεί η βούληση του προσώπου να πεθάνει. Από την άλλη η απαγόρευση της πραγμοποίησης του προσώπου, η οποία και συνιστά το κανονιστικό περιεχόμενο της αξίας του ανθρώπου, εκφεύγει της υποκειμενικής εκτίμησης γιατί αποτελεί μια αντικειμενική νόρμα. Έτσι, αν δεχτούμε την παραβίαση της αξίας του ανθρώπου μάλλον πρέπει να παραμείνουμε τελικά αδιάφοροι απέναντι στην υποκειμενική γνώμη του ασθενή. Παρόμοια άποψη περί αντικειμενικής πραγμοποίησης του βιολογικά ετερόνομου βρίσκουμε στον Γιώργο Κατρούγκαλο, οp.cit.. 27 Ανάλογα, βέβαια, με την ιερή ή εκκοσμικευμένη αντίληψη περί ζωής που ο καθένας διαθέτει. Είναι γνωστές οι αντιδράσεις των θρησκευτικών δογμάτων απέναντι στην ευθανασία καθώς έτσι το υποκείμενο, ο απλός επικαρπωτής του σώματός του, αφού ψιλός κύριος παραμένει πάντα ο θεόςδημιουργός, ασκεί καταχρηστικά τα δικαιώματα (abusus) της ανθρώπινης φύσης του.

11 απέναντι... στην ανθρωπινότητά του). Η πράξη της αυτοδιάθεσής του δεν είναι απλώς παράνομη αλλά λογικά αδύνατη, γιατί δεν είναι δυνατόν ποτέ ένα πρόσωπο να μιλά σαν... πράγμα 28. Φαντάζει, λοιπόν, παράδοξη η θεμελίωση της (πραγματολογικά κοινωνικής) ευθανασίας στην αξία του ανθρώπου και το άρθρο 2 παρ.1 του Συντ., από τη στιγμή που η τελευταία απαγορεύει όχι μόνο την κοινωνική «εκποίηση» του εαυτού αλλά και τη μοναχική πράξη της αυτοκτονίας. Πολύ περισσότερο, όμως, το «αντικειμενικό» κανονιστικό περιεχόμενο της αξίας του ανθρώπου αφαιρεί από τον ενδιαφερόμενο, τον αυτόχειρα, τον ασθενή και.. κάθε άλλον, τη δυνατότητα υποκειμενικής αξιολόγησης της ζωής του. ii) Η ανώφελη έως επικίνδυνη επίκληση της αξίας του ανθρώπου Ας παρακάμψουμε, όμως, για χάρη της σχετικής συζήτησης, τις παραπάνω λογικές αντινομίες της επίκλησης της αρχής της αξίας του ανθρώπου και ας εξετάσουμε τις προεκτάσεις της ενδεχόμενης εφαρμογής της στην περίπτωση της ευθανασίας, με επίκεντρο τη σύλληψη του «αξιοπρεπούς» θανάτου. Εάν δεχτούμε ότι η αξία του ανθρώπου περιορίζει εύλογα την ελευθερία του υποκειμένου να πραγμοποιεί τον εαυτό του στο πλαίσιο μιας κοινωνικής σχέσης, τότε ομολογουμένως η εκχώρηση της απόφασής του επί του θανάτου του στην αλλότρια βούληση του γιατρού συνιστά ξεκάθαρη παραβίαση της αρχής. Εφόσον το υποκείμενο διατηρεί εκ της ανθρώπινής του ιδιότητας την αξία του ως αυτόβουλο ον τότε είναι προφανώς ανεπίτρεπτη η υποκατάσταση της βούλησής του. Σε αυτήν την περίπτωση ναι μεν η ευθανασία μπορεί να βρει το στέρεο έρεισμά της στο άρθρο 2 παρ.1 του Συντ. αλλά αυτόματα χάνει τη θεωρητική και πρακτική της ιδιαιτερότητα, αφού ουσιαστικά ταυτίζεται στο περιεχόμενό της με τη νόρμα της φυσικής ελευθερίας και της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας του άρθρου 5 παρ.1 και 3 του Συντ. Κι αυτό γιατί τότε η αξία του ανθρώπου ορίζεται ξεκάθαρα ως αυτονομία της βούλησης. Συνεπώς, η επίκλησή της είναι τουλάχιστον ανώφελη, ιδιαίτερα αν αναλογιστούμε τα λογικά προβλήματα που θέτει η χρήση της έννοιας στη ρύθμιση των πράξεων της αυτό-ετεροκαταστροφής και τα οποία είναι δύσκολο 28 Βλ. και πάλι έδω Olivier Cayla Yan Thomas, οp.cit.,. Αξίζει εδώ να θυμηθούμε, επίσης, τη γνωστή καντιανή απόρριψη της αυτοκτονίας με βάση το επιχείρημα της αξίας του ανθρώπου.

12 να αγνοηθούν. Επιγραμματικά, είναι προτιμότερο να επιμείνουμε στη σύλληψη του «αυτόνομου» ή «ελεύθερου» και όχι του «αξιοπρεπούς» θανάτου. Από την άλλη, εάν θεωρήσουμε ότι ο ασθενής έχει de facto χάσει τη βιολογική του αυτονομία και το αίτημα του θανάτου δικαιολογείται ως η μοναδική έξοδος από τη δραματική κατάσταση ετεροκαθορισμού και αναξιοπρέπειας στην οποία έχει ανεπιστρεπτί περιέλθει, δύσκολα μπορούμε να παραβλέψουμε τις επικίνδυνες προεκτάσεις του επιχειρήματος καθώς το υποκειμενικό δικαίωμα θανάτου του ασθενή μπορεί να αντιστραφεί σε ευγονικού τύπου... υποχρέωση θανάτωσης (όλων) των βιολογικά ετερόνομων προσώπων. Στην περίπτωση που ως κριτήριο νομιμοποίησης της ευθανασίας τεθεί η ανυπαρξία της βιολογικής αυτονομίας, με την έννοια της έκπτωσης του ατόμου από το standard της ανθρώπινης αξίας, δεν είναι καθόλου μακριά -τουλάχιστον λογικά- η ανατροπή του αντιρρεαλιστικούαντιφυσικού θεμελίου του νεωτερικού δικαίου και η ταύτιση βιολογικού γεγονότος και νομικού κανόνα. Είναι πλέον προφανές, η ίδια σύνδεση υπονοεί το διαχωρισμό ανάμεσα σε άξιους και... ανάξιους και οδηγεί λογικά στην υποχρέωση ζωής και άρα στην απαγόρευση της... αυτοκτονίας σε κάθε βιολογικά αυτόνομο άτομο! Όταν το υποκείμενο χάνει τη βιολογική του αυτονομία, χάνει τη δυνατότητα να διαχειριστεί τη σχέση που έχει με τον εαυτό του, την προσωπική του δηλαδή κυριαρχία και όχι την ηθική του υπόσταση. Η νομιμότητα της ευθανασίας δεν μπορεί να εξαρτηθεί από μια ποιοτική στάθμιση -ούτε καν με το «αντικειμενικό» κριτήριο της βιολογικής ετερονομίας - της αξίας της ανθρώπινης ζωής γιατί κανείς -εκτός από το ίδιο το υποκείμενο βέβαια- δεν μπορεί να εκτιμήσει το νόημα ή την αξία μιας ή της ζωής.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. ΕΝΟΤΗΤΑ : «ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ-ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ» - 1 - Οι δημόσιοι υπάλληλοι περαιτέρω οφείλουν να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Αθήνα, 3 Φεβρουαρίου 2005 Αριθ.Πρωτ.: 893 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 2α Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

«Ευθανασία - Ένα κατ' εξοχήν βιοηθικό πρόβλημα»

«Ευθανασία - Ένα κατ' εξοχήν βιοηθικό πρόβλημα» «Ευθανασία - Ένα κατ' εξοχήν βιοηθικό πρόβλημα» Διονύσιος Ραζής ιατρός παθολόγος - ογκολόγος Το πρόβλημα της ευθανασίας είναι πολύ παλιό. Υπάρχει απ' όταν ο άνθρωπος οργανώθηκε σε κοινωνίες. Σήμερα όμως

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ *****

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ ***** ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ/ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΟΥ ΕΝΣΤΑΣΗ Της/του., µονίµου υπαλλήλου µε βαθµό Α κλάδου., υπηρετούσας-ντος στο ως άνω Ίδρυµα, κατοίκου., οδός αριθµός ΚΑΤΑ Των καταρτισθέντων βάσει του άρθρου

Διαβάστε περισσότερα

Έξοδα κηδείας αποτέφρωση διάθεση του σώµατος µετά θάνατον ελεύθερη ανάπτυξη προσωπικότητας άρθρο 5 παρ. 1 Σ άρθρο 32 Α.Ν.

Έξοδα κηδείας αποτέφρωση διάθεση του σώµατος µετά θάνατον ελεύθερη ανάπτυξη προσωπικότητας άρθρο 5 παρ. 1 Σ άρθρο 32 Α.Ν. ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΑΡΙΘΜ. ΠΡΩΤ: ****/2003 Καταβολή από το ΙΚΑ εξόδων κηδείας που ολοκληρώνεται µε αποτέφρωση Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Μαρία Μητροσύλη Ειδική Επιστήµονας: Κωνσταντίνα Πρεβεζάνου Λέξεις-

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ)

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 1 ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ 3. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Εργασιακά Θέματα Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Ιούλιος 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32. H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32. H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32 3 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2006 H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες Δρ.Ν.,., Μαρία Δάφνη Παπαδοπούλου, LL.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ... 2 1. Συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου και αορίστου χρόνου... 2 1.1 Σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου... 3

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία ΠΕΣΥ 4 Δεκεμβρίου 14, συνεδρίαση για απορρίμματα

Ομιλία ΠΕΣΥ 4 Δεκεμβρίου 14, συνεδρίαση για απορρίμματα Ομιλία ΠΕΣΥ 4 Δεκεμβρίου 14, συνεδρίαση για απορρίμματα Βρισκόμαστε σήμερα εδώ, σε μια συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου για το ζήτημα της διαχείρισης των απορριμμάτων στην Αττική. Για ένα ζήτημα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων.

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων. 1 Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Θέμα ημερίδας: Χρόνος ημερίδας: Σπάνια νοσήματα και Ε.Σ.Υ. 21-6-09, ώρα 09:30 π.μ. 13:30 μ.μ.

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΚΕΙΜΕΝΟ Η Δημοκρατία στην εποχή της παγκόσμιας ανομίας Θα αρχίσω από μιαν αναδρομή. Οι έννοιες του «Λαού» και της «Κοινωνίας» δεν είναι ούτε διϊστορικές ούτε αυτονόητες. Αποκρυσταλλώθηκαν από τη νεωτερική

Διαβάστε περισσότερα

: ERA Romanian Institute of Magistracy. : Bucharest. : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar for Judges

: ERA Romanian Institute of Magistracy. : Bucharest. : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar for Judges Φορέας Υλοποίησης : ERA Romanian Institute of Magistracy Τόπος ιεξαγωγής : Bucharest Ηµεροµηνία : 22-23/4/2013 Τίτλος Σεµιναρίου : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ. Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Δ.Ν. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου Ειδικοί Επιστήμονες: Γιάννης Κωστής, Έλενα Σταμπουλή, Τασούλα Τοπαλίδου

ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ. Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Δ.Ν. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου Ειδικοί Επιστήμονες: Γιάννης Κωστής, Έλενα Σταμπουλή, Τασούλα Τοπαλίδου ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ Αθήνα 21 Ιουνίου 2005 Αριθμ. Πρωτ.: 18811/2004 Η ΕΠΙΔΕΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΒΛΑΒΗΣ Η ΤΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ, ΣΕ ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΗ ΤΗΣ ΥΠΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ, ΜΕ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ Ο ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΚΕ ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η Γενική Συνδιάσκεψη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας,

Η Γενική Συνδιάσκεψη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, Διεθνής Σύμβαση Εργασίας Νο. 182 για την απαγόρευση των χειρότερων μορφών εργασίας των παιδιών και την άμεση δράση με σκοπό την εξάλειψή τους [όπως κυρώθηκε με το Ν. 2918/2001 «Κύρωση της Διεθνούς Σύμβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Αρ. Πρωτ. 1290 Αθήνα 26/11/2014 Προς Συλλόγους Εκπαιδευτικών Π.Ε. ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Το Δ.Σ. της Δ.Ο.Ε. έχει τονίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. 1.1.Χαρακτηριστικά του Δικαίου Ετερόνομοι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

"Νομικά ζητήματα από την ευθανασία" 1

Νομικά ζητήματα από την ευθανασία 1 "Νομικά ζητήματα από την ευθανασία" 1 Στέφανος Κουτσουμπίνας επίκουρος καθηγητής Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Θράκης, επιστημονικός συνεργάτης της Βουλής των Ελλήνων Ευχαριστώ την κα Γραμματικοπούλου -

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος 1 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος 1. - Αποτελεί σταθερή επιλογή της Ελληνικής δημοκρατικής Πολιτείας η ουσιαστική προώθηση της ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Εισαγωγή Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Χαρχαντής Αθανάσιος STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν Παράδοση 3η : Παραγωγή (έκδοση) της Διοικητικής πράξης και η Διοικητική Διαδικασία. Ανάκληση των Διοικητικών πράξεων.

Διαβάστε περισσότερα

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65 Προστιθέμενης Αξίας. Πάγια αντιμισθία. Κανονιστική απόφαση διοίκησης. Aριθ. Aπόφ. 909/2011 (Β τμ. Σ.τ.Ε.) Πρόεδρος: Φ. Αρναούτογλου, Αντιπρόεδρος. Εισηγητής: Ε. Νίκα, Σύμβουλος. Δικηγόροι: Π. Γιαννόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗ Η ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΩΞΗ ΓΙΑ ΜΗ ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΕΙΣΦΟΡΩΝ ΑΥΤΟΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ (ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ κλπ.)

ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗ Η ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΩΞΗ ΓΙΑ ΜΗ ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΕΙΣΦΟΡΩΝ ΑΥΤΟΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ (ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ κλπ.) ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗ Η ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΩΞΗ ΓΙΑ ΜΗ ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΕΙΣΦΟΡΩΝ ΑΥΤΟΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ (ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ κλπ.) Η ποινική δίωξη επαγγελματιών κάθε ειδικότητας για τη μη καταβολή των εισφορών ασφάλισης των ιδίων ασκείται απαραδέκτως,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΩΔΙΚΑΣ. Προμηθευτών και Επιχειρηματικών Εταίρων της ΜΑΝ

ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΩΔΙΚΑΣ. Προμηθευτών και Επιχειρηματικών Εταίρων της ΜΑΝ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ Προμηθευτών και Επιχειρηματικών Εταίρων της ΜΑΝ Έκδοση 2.0 Ισχύει από: 01/01/2015 Επικοινωνία: MAN SE, Compliance Awareness & Prevention, Oskar-Schlemmer-Straße 19-21, 80807 München

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 25/06/2002 ΑΠ: 1143Α Ταχ. /νση: ΟΜΗΡΟΥ 8 105 64 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 33.52.604-605 FAX: 33.52.617 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 Η Αρχή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS

ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS 1. ΓΕΝΙΚΑ 1.1 Η Υπηρεσία Μαζικής Αποστολής Μηνυμάτων (Bulk SMS) (που στο εξής θα καλείται «η Υπηρεσία») παρέχει τη δυνατότητα σε οποιοδήποτε νομικό ή φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Ομάδα Καθηγητών

Συντάκτης: Ομάδα Καθηγητών Συντάκτης: Ομάδα Καθηγητών 1. Το Εμπορικό Δίκαιο: α) αναφέρεται στις αγοραπωλησίες μεταξύ των ανθρώπων. β) αναφέρεται στις αγοραπωλησίες εμπορευμάτων μεταξύ εμπόρων γ) ρυθμίζει τις εμπορικές σχέσεις και

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Δεοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας μέσω κινητών τηλεφώνων και την προστασία των ανήλικων χρηστών

Κώδικας Δεοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας μέσω κινητών τηλεφώνων και την προστασία των ανήλικων χρηστών Κώδικας Δεοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας μέσω κινητών τηλεφώνων και την προστασία των ανήλικων χρηστών Ο παρόν Κώδικας θεσπίζεται μεταξύ των Εταιρειών Παροχής Υπηρεσιών Κινητής Τηλεφωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Κείμενο Τρίτη ηλικία

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Κείμενο Τρίτη ηλικία ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο Τρίτη ηλικία Η «τρίτη ηλικία» ή τα γηρατειά είναι μια συνεχιζόμενη και εξελισσόμενη διαδικασία, που αρχίζει σε διαφορετική στιγμή και εξελίσσεται με διαφορετικό ρυθμό. Ακόμη,

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα των Θυμάτων. Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων

Δικαιώματα των Θυμάτων. Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων Δικαιώματα των Θυμάτων Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων Η εμπορία ανθρώπων παραβιάζει τα δικαιώματα και επηρεάζει τις ζωές αμέτρητων ανθρώπων τόσο στην Ευρώπη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα ΓνωίΛοδόιηση Α' Εοώτηαα Το Σωματείο Εργαζομένων του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (εφεξής ΚΑΠΕ) μου ζήτησε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ. Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας

ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ. Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας Νοµική Σύµβουλος Ι.Σ.Α. ΙΣΧΥΟΝ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ Ήδη από το έτος 1939 ισχύει γενική απαγόρευση κάθε διαφήµισης που σχετίζεται µε την άσκηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΨΥΚΑΠ) Μιχαλακολούλου 173 115 27 ΑΘΗΝΑ Τηλ.: 2106462797 Δικτυακός Τόπος: http://www.psychodrama.gr Ηλεκτρονική Διεύθυνση: kostas.letsios@psychodrama.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΘΕΜΑ: Νομική αξιολόγηση των διατάξεων του σχεδίου νόμου για τις προτεινόμενες «Ρυθμίσεις για την εξυγίανση του Ειδικού Λογαριασμού του άρθρου 40 ν. 2773/1999 και λοιπές διατάξεις»

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο και Σύνταγμα: μια ευρωπαϊκή υπόθεση. Ι. Καμτσίδου. Επ. καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΠΘ

Πανεπιστήμιο και Σύνταγμα: μια ευρωπαϊκή υπόθεση. Ι. Καμτσίδου. Επ. καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΠΘ Πανεπιστήμιο και Σύνταγμα: μια ευρωπαϊκή υπόθεση Ι. Καμτσίδου Επ. καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΠΘ Στις ενστάσεις που γεννά το πρόσφατο νομοσχέδιο για την μεταρρύθμιση των πανεπιστημίων συγκαταλέγονται

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. Διδάκτορoς Παν/μίου Αθηνών

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. Διδάκτορoς Παν/μίου Αθηνών Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. Διδάκτορoς Παν/μίου Αθηνών ΕΝΟΧΗ Α. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΟΧΗΣ Έννοια. Ενοχή είναι η νομική σχέση μεταξύ δύο προσώπων, του οφειλέτη αφ ενός και του δανειστή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις»

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» Θέµα: Τροποποίηση άρθρου 200 Α Κώδικα Ποινικής ικονοµίας Α. Αιτιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ. Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος. Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ. Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος. Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος ΠΜΣ «Η σύγχρονη εγκληματικότητα και η αντιμετώπισή της» Πάντειο Πανεπιστήμιο Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΠΡΟΟΙΜΙΟ Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Ελλάδα μετά από 4 χρόνια απομόνωσης, βγαίνει ξανά στις αγορές.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Ελλάδα μετά από 4 χρόνια απομόνωσης, βγαίνει ξανά στις αγορές. Πέμπτη, 10 Απριλίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ομιλία του Υπουργού Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, κ. Κωστή Χατζηδάκη στο συνέδριο για την Ευρωπαϊκή Ημέρα Ανταγωνισμού στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας «Κυρίες

Διαβάστε περισσότερα

Προς: κ. Θεόδωρο Ρουσόπουλο Υπουργό Επικρατείας. Κοινοποίηση:

Προς: κ. Θεόδωρο Ρουσόπουλο Υπουργό Επικρατείας. Κοινοποίηση: 1 Προς: κ. Θεόδωρο Ρουσόπουλο Υπουργό Επικρατείας Κοινοποίηση: -Πρόεδρο της Βουλής, κ. Δ. Σιούφα -Υπουργό Δικαιοσύνης, κ. Σ. Χατζηγάκη -Γενικούς Γραμματείς Κοινοβουλευτικών Ομάδων -Πρόεδρο Εθνικού Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΕΞΑΜΗΝΟ: Β ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΗΘΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 29 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΘΕΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 37 2. Σχέση με επιείκεια... 40 3. Σχέση με ηθική... 42 ΠΗΓΕΣ - ΙΣΧΥΣ - ΑΣΦΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ DATE. Γενικές πληροφορίες για χρήση της υπηρεσίας

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ DATE. Γενικές πληροφορίες για χρήση της υπηρεσίας ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ DATE Γενικές πληροφορίες για χρήση της υπηρεσίας Η Υπηρεσία Date by InternetQ (εφεξής καλούµενη η Υπηρεσία ) έχει δηµιουργηθεί από την εταιρία «ΙΝΤΕRNETQ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη 28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη Κύριο Μιχάλη Κοντογιάννη Ειδικό Γραµµατέα Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης Υπουργείο Παιδείας, ια Βίου Μάθησης και Θρησκευµάτων

Διαβάστε περισσότερα

II. ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ

II. ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελίδα Άρθρο 3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ I. ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ 4 1 Φυσικά πρόσωπα 4 2 Χρόνος ισχύος II. ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 5 3 Γενικοί κανόνες 5 4 Επιλεξιμότητα και απόρριψη 6 5 Συγκρούση συμφερόντων 6 6

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης Άρθρο 23 του 94/14.04.2014) ν. 4258/2014 Ακίνητα του Δημοσίου Περιφερειακών Πάρκων προστασίας και αξιοποίησης (ΦΕΚ Α Δημιουργία περιβαλλοντικής 1. Ακίνητα που ανήκουν κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου Ι. Έννοια και λειτουργία του δικαίου πηγές κανόνες δικαίου. ΙΙ. Δικαίωμα : Έννοια διακρίσεις γένεση κτήση αλλοίωση απώλεια άσκηση.

Διαβάστε περισσότερα

1 Institute of Biomedical Ethics, University of Zurich, with the support of European Science

1 Institute of Biomedical Ethics, University of Zurich, with the support of European Science Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής, "Ευθανασία. Αφιέρωμα στον πρώτο Πρόεδρο της Επιτροπής Γεώργιο Κουμάντο", Δρακοπούλου, Μ.(επιμ), Εκδόσεις Θέμις, Ν.Α.Σάκκουλας & Σία ΟΕ", Αθήνα, 2012, σελ. (σ.153-194) 7. Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 101/2007, Α.Κ.Ι. 2/2008 και Α.Κ.Ι. 20/2008

Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 101/2007, Α.Κ.Ι. 2/2008 και Α.Κ.Ι. 20/2008 Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 101/2007, Α.Κ.Ι. 2/2008 και Α.Κ.Ι. 20/2008 Έκθεση της Αρχής Ισότητας αναφορικά με καταγγελία για διάκριση λόγω ηλικίας στις διατάξεις που ρυθμίζουν το όριο υποχρεωτικής αφυπηρέτησης των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ - EDITORIAL Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο Ο όρος υγεία και ασφάλεια στην εργασία αφορά τις συνθήκες και τους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών 29.6.2011 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ για την εφαρμογή της οδηγίας 2005/36/ΕΚ σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΠΙΟΝ ΣΟΤ ΤΠΟΤΡΓΕΙΟΤ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ, ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΘΡΗΚΕΤΜΑΣΩΝ. Δια της ΔΙΕΤΘΤΝΗ.. /ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ.. Σμήμα Διοικητικών Θεμάτων ΕΝΣΑΗ. Σου/της.

ΕΝΩΠΙΟΝ ΣΟΤ ΤΠΟΤΡΓΕΙΟΤ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ, ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΘΡΗΚΕΤΜΑΣΩΝ. Δια της ΔΙΕΤΘΤΝΗ.. /ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ.. Σμήμα Διοικητικών Θεμάτων ΕΝΣΑΗ. Σου/της. ΕΝΩΠΙΟΝ ΣΟΤ ΤΠΟΤΡΓΕΙΟΤ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ, ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΘΡΗΚΕΤΜΑΣΩΝ Δια της ΔΙΕΤΘΤΝΗ.. /ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ.. Σμήμα Διοικητικών Θεμάτων ΕΝΣΑΗ Σου/της. του, κατοίκου..., οδός. αριθμός.., τηλ... ΚΑΣΑ Του προσωρινού Ενιαίο

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Επεξηγήσεις - Αναλύσεις - Ειδικά ζητήματα- Παραδείγματα

Επεξηγήσεις - Αναλύσεις - Ειδικά ζητήματα- Παραδείγματα νόμου αυτού, ότι υπεισέρχεται ως διάδοχος στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του προσώπου που μεταβιβάζει. Η διάταξη αυτή δεν έχει εφαρμογή, αν το πρόσωπο που μεταβιβάζει ή το πρόσωπο που αποκτά τα αγαθά

Διαβάστε περισσότερα

Όροι χρήσης διαδικτυακού τόπου της Nestlé

Όροι χρήσης διαδικτυακού τόπου της Nestlé Όροι χρήσης διαδικτυακού τόπου της Nestlé Ευχαριστούμε που επισκεφτήκατε αυτόν τον διαδικτυακό τόπο. Παρακαλούμε διαβάστε προσεκτικά τους όρους χρήσης του διαδικτυακού τόπου της Nestlé που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικές αλλαγές στην επισήμανση & την παραγωγή μελιού

Σημαντικές αλλαγές στην επισήμανση & την παραγωγή μελιού Σημαντικές αλλαγές στην επισήμανση & την παραγωγή μελιού Οδηγία 2014/63/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 15ης Μαΐου 2014 για την τροποποίηση της οδηγίας 2001/110/ΕΚ του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net ΝΟΟΖ.GR Political Map Lesvosnews.net Οι εκλογές της 6ης Μαΐου έχουν χαρακτηριστεί ως οι πιο σημαντικές Εθνικές εκλογές στη Μεταπολίτευση. Έχοντας αυτό ως βάση, το Nooz.gr φιλοδοξεί να βοηθήσει τους αναγνώστες

Διαβάστε περισσότερα

- Η διάταξη του άρθρου 3 της Σύμβασης 74. - Η απόφαση του Δικαστηρίου της 18 ης Δεκεμβρίου 1996, Λοϊζίδου κατά Τουρκίας 31 - Ανάλυση:

- Η διάταξη του άρθρου 3 της Σύμβασης 74. - Η απόφαση του Δικαστηρίου της 18 ης Δεκεμβρίου 1996, Λοϊζίδου κατά Τουρκίας 31 - Ανάλυση: ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ: Γιώργου Παπαδημητρίου, Καθηγητού του συνταγματικού δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών 5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 9 Κεφάλαιο Πρώτο Η ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΕΒΑΣΜΟΥ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 36 / 2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 36 / 2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 29-03-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/2340/29-03-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 36 / 2012 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΥΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΦΟΡΩΝ - ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΠΡΟΣΦΥΓΗ ΣΤΗ ΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

ΕΠΙΛΥΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΦΟΡΩΝ - ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΠΡΟΣΦΥΓΗ ΣΤΗ ΙΚΑΙΟΣΥΝΗ LEGAL INSIGHT ΕΠΙΛΥΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΦΟΡΩΝ - ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΠΡΟΣΦΥΓΗ ΣΤΗ ΙΚΑΙΟΣΥΝΗ Βασιλική Ζαροκανέλλου Στις φορολογικές διαφορές σύμφωνα με τον ισχύοντα Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ & ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΧΡΗΣΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ

ΟΡΟΙ & ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΧΡΗΣΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΟΡΟΙ & ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΧΡΗΣΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ O παρών δικτυακός τόπος http: //www.playopap.gr ( εφεξής η «ιστοσελίδα»), ανήκει στην ΟΠΑΠ Α.Ε. και έχει ως στόχο την πληροφόρηση/ προσωπική ενημέρωση των συνεργατών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΔΟΤΙΚΗ ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Παράγων θεραπείας η Ιδιωτική Ασφάλιση

ΕΡΓΟΔΟΤΙΚΗ ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Παράγων θεραπείας η Ιδιωτική Ασφάλιση ΕΡΓΟΔΟΤΙΚΗ ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Παράγων θεραπείας η Ιδιωτική Ασφάλιση Του Γιώργου Κουτίνα (*) Είναι γεγονός πως η εντατικοποίηση της παραγωγικής διαδικασίας και οι ευρύτερες συνέπειες της παγκοσμιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Πρόεδρε της Βουλής των Ελλήνων, Κύριε Πρόεδρε του ΙΤΕ, Κύριοι Πρυτάνεις, Κύριοι Συνάδελφοι, Επίσημοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Πρόεδρε της Βουλής των Ελλήνων, Κύριε Πρόεδρε του ΙΤΕ, Κύριοι Πρυτάνεις, Κύριοι Συνάδελφοι, Επίσημοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Πρόεδρε της Βουλής των Ελλήνων, Κύριε Πρόεδρε του ΙΤΕ, Κύριοι Πρυτάνεις, Κύριοι Συνάδελφοι, Επίσημοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και Κύριοι, Θερμώς ευχαριστώ το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας για την

Διαβάστε περισσότερα

Management. Facility. Η εύρυθμη λειτουργία στο επίκεντρο. Special Report: Facility Management. HR Professional

Management. Facility. Η εύρυθμη λειτουργία στο επίκεντρο. Special Report: Facility Management. HR Professional HR Professional Special Report: Facility Management Facility Management Η εύρυθμη λειτουργία στο επίκεντρο Η υποστήριξη και συντήρηση των «πάγιων στοιχείων» μιας επιχείρησης αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ CENTRE FOR EUROPEAN CONSTITUTIONAL LAW THEMISTOKLES AND DIMITRIS TSATSOS FOUNDATION Victims Protection eu Protecting Victims Rights in the EU: The theory and practice of diversity of treatment during the

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ 2011 ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ 1 Κώδικας Δεοντολογίας Γραφείου Διασύνδεσης ΤΕΙ Λάρισας Περιεχόμενα Εισαγωγή... 2 Κώδικας δεοντολογίας με φοιτητές και αποφοίτους προπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα

E.E., Παρ. I, Αρ. 2659, 13.12.91

E.E., Παρ. I, Αρ. 2659, 13.12.91 E.E., Παρ. I, Αρ. 2659, 13.12.91 2005 Ν. 222/91 Ο περί Στεγών για Ηλικιωμένους και Αναπήρους Νόμος του 1991 εκδίδεται με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με το Άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Ε Θ Ν Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Β Ι Ο Η Θ Ι Κ Η Σ Γ Ν Ω Μ Η ΜΕΤΑ ΟΤΙΚΑ ΛΟΙΜΩ Η ΝΟΣΗΜΑΤΑ: ΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ

Ε Θ Ν Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Β Ι Ο Η Θ Ι Κ Η Σ Γ Ν Ω Μ Η ΜΕΤΑ ΟΤΙΚΑ ΛΟΙΜΩ Η ΝΟΣΗΜΑΤΑ: ΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ Ε Θ Ν Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Β Ι Ο Η Θ Ι Κ Η Σ Γ Ν Ω Μ Η ΜΕΤΑ ΟΤΙΚΑ ΛΟΙΜΩ Η ΝΟΣΗΜΑΤΑ: ΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ Η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής, σε επανειληµµένες συνεδριάσεις, εξέτασε το ζήτηµα των αποδεκτών

Διαβάστε περισσότερα

Τί πρέπει να προσέχει κανείς σε µια σύµβαση έκδοσης έργου σε ψηφιακό περιβάλλον; ΜΑΡΙΑ ΑΦΝΗ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΥ,.Ν. ΙΚΗΓΟΡΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΟΠΙ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΥΠΠΟΤ Μερικά νούµερα αντί εισαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας.

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας. 20 Ιουνίου, 2007 Πρόεδρο και Μέλη Επιτροπής Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Βουλής των Αντιπροσώπων, Βουλή των Αντιπροσώπων, Λευκωσία. Κύριε Πρόεδρε, Κυρίες και κύριοι Μέλη της Επιτροπής, Θέµα: Προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα