Pre-emptive Αναλγησία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Pre-emptive Αναλγησία"

Transcript

1 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣ!ΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 87 Pre-emptive Αναλγησία ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΝΙΣΟΓ ΛΟΥ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΟΥ Εισαγωγή Ο όρς pre-emptive αναλγησία (ΡΑ), σημαίνει ότι η παρέμβαση για αναλγησία πυ γίνεται πριν τ επώδυν ερέθισμα, εμπδίζει ή ελαττώνει τν επακόλυθ πόν'. Ο σκπός της παρέμβασης αυτής, είναι να εμπδίσυμε τν νωτιαί μυελό να φθάσει σε μια υπερευαίσθητη κατάσταση, στην πίαν όταν βρεθεί, απαντά υπερβλικά στα κεντρμόλα ερεθίσματα2 Η αναλγησία πυ γίνεται πριν τ επώδυν ερέθισμα, είναι πι απτελεσματικ1ί από την ίδια αναλγησία πυ γίνεται μετά τ επώδυν ερέθισμα3 και αυτό ισχύει και σε πόν βραχείας διάρκειας (nociceptive pain) και σε πόν μεγάλης διάρκειας (neuropathic pain{ Η ΡΑ θεωρείται ότι εμπδίζει 1i ελαττώνει την ανάπτυξη πιασδήπτε "μνήμης" τυ επώδυνυ ερεθίσματς στ νευρικό σύστημα. Αυτή η παρεμπόδιση 1i η ελαττωση τη; μνήμης τυ πόνυ, πιστεύεται ότι μπρεί να ελαττώσει τι::: - μεταγενέστερες αναλγητικές απαιηiσεις'. Ο πόνς μετά την εγχείρηση θεωρείται και από τι ::: ασθενείς αλλά και από τυς γιατρύς και τυ; νσηλευ τές, ότι είναι μια φυσιλγικ1ί κατάσταση''. Η συν1iθη; αντιμετώπιση τυ μετεγχειρητικύ πόνυ, με διακεκμένη χρήγηση αναλγητικύ όταν πνά άρρωστς, συν1ίθως είναι ανεπαρκ1iξ Η ανεπάρκεια αυτή έγινε κατανηη1 την περασμένη δεκαετία και έτσι αναπτύχθηκαν νέες τεχνικές για την αντιμετώπιση τυ ξέως μετεγχειρητικύ πόνυ, όπως η συνεχής επισκληρίδις αναλγησία και η PCN (Patient Controlled Analgesia). Επί πλέν βελτιώθηκαν ι γνώσεις μας για τυς μηχανισμύς πυ πρκαλύν ξύ πόν και έτσι μπρεί να εφαρμσθεί μια αναλγησία όχι εμπειρική, αλλά βασισμένη στη γνώση, με σκπό να διακόψει τυς μηχανισμύς πυ είναι υπεύθυνι για την εμφάνιση τυ κλινικύ πόνυ (clinical pain). Η κατανόηση της παθφυσιλγίας της μετατραυματικ1iς υπερευαισθησίας στν πόν, δήγησε στην Ρ Α κλινικό πόν ( clinical pain), πυ δκιμάζυμε μετά από τραυματισμό ιστών 1l νεύρων". Ο φυσιλγικός πόνς έχει έναν υψηλό υδό, είναι εντπισμένς και παρδικός. Είναι μια φυσιλγική αίσθηση και λειτυργεί σαν πρστατευτικό σύστημα. Μας πληρφρεί για την ύπαρξη ενός δυνητικά επιβλαβύς ερεθίσματς. Οι πρωτπαθείς αισθητικί νευρώνες είναι λειτυργικά εξειδικευμένι και ανάλγα με την ένταση τυ ερεθίσματς ενεργπιύνται, είτε ι Αβ ίνες χαμηλύ υδύ -με ερεθίσματα μικρ1ίς έντασης- και έχυν σαν απτέλεσμα αβλαβείς αισθ1ίσεις, είτε ι Αδ και C ίνες υψηλύ υδύ -με ερεθίσματα μεγάλης έντασης- και έχυν σαν απτέλεσμα την αίσθηση τυ πόνυ (Εικόνα 1). ΠΝΣ ΚΝΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ Ερέθισμα μικρής έντασης Αβλαβής αίσθηση Ερέθισμα Μεγάλης έντασης Αδ και C ίνες υψηλύ δύ ΠΟΝΟΣ Εικόνα 1 ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑτΙΚΗΣ ΥΠΕΡΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΣΤΟΝ ΠΟΝΟ Ο πόνς πυ δκιμάζυμε καθημερινά, όταν εκτιθέμεθα σε επιβλαβή ερεθίσματα - φυσιλγικός πόνς (physiologic pain) - πιτικά είναι διαφρετικός από τν Ο κλινικός πόνς, διακρίνεται στν φλεγμνώδη και τν νευρπαθητικό πόν (neuropathic). Ο φλεγμνώδης έχει σχέση με βλάβη περιφερικών ιστών π.χ. πόνς από εγχείρηση. Ο νευρπαθητικός πόνς έχει σχέση με βλάβη τυ νευρικύ συστ1ίματς.

2 88 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Στν κλινικό πόν αλλάζει η ευαισθησία και υπάρχει: α) Αλλδυνία (allodynia), δηλαδή παρατηρείται πόνς με ερέθισμα πλύ μικρ1ίς έντασης, τέτι πυ με φυσιλγικές συνθήκες πτέ δε θα πρκαλύσε πόν. β) Υπεραλγησία, (hyperalgesia), δηλαδή υπερβλική ωτάντηση στ επώδυν ερέθισμα. γ) Δευτερπαθής υπεραλγησία, δηλαδ1ί επέκταση της υπερευαισθησίας σε μη τραυματισμένυς ιστύς" (Εικόνα 2). Αισθητικές ίνες μικρύ υδύ Α β ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ Ερέθισμα μικρής έντασης ΠΟΝΟΣ Αδ και C ίνες ΠΝΣ ΚΝΣ Υπερευερέθιστς νευριόνας πισθίων κεράτων Ν.Μ. Εικc5να 2: Στν κλινικc5 πc5ν συμβαίνυν περιφερικές και κεντρικές μεταβλές με απτέλεσμα μικρής έντασης ερέθισμα να πρκαλεί πc5ν. Αυτές ι αλλαγές της ευαισθησίας στν φλεγμνώδη πόν γίννται με 2 μηχανισμύς: 1. Με την περιφερική ευαισθητπίηση. (peripheral sesnitization). Ελαττώνεται υδός των αισθητικών περιφερικών άκρων και αυξάνεται η ευαισθησία αγωγιμότητας (transduction sensitiνity) των πρωτπαθών αισθητικών νευρώνων υψηλύ υδύ, όταν αυτί εκτίθενται σε φλεγμνώδεις υσίες 1i σε άλλα χημικά πυ ελευθερώννται μετά από ιστική βλάβη ω. (Εικόνα 3). Τα μη στερειδ1i aντιφλεγμνώδη φάρμακα (NSAIDS) πρκαλύν αναλγησία, αδρανπιώντας τ ένζυμ κυκλξυγενάση, συνεπώς αδρανπιώντας την παραγωγή πρσταγλανδινών και εμπδίζντας την περιφερική ευαισθητπίηση Με την κεντρική ευαισθητπ ί ηση ( central sensitization). Με αυτ1ίν αυξάνει η ευερεθιστότητα των νευρώνων στν Ν.Μ., πυ πρκαλείται από κεντρμόλα αισθητι- ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ Ιστική βλάβη Φλεγμνή Ιόντα υδργόνυ νρεπινεφρίνη βραδυχινίνη ι Ευαισθητπιός "σύπα" ισταμίνη ιόντα καλίυ πρσταγ λανδί ν η πυρίνες κυτχίνες Συμπαθητικές απλήξεις / λευκτριένες Αυξητιχ6ς παρά- 5-υδρξυτρυπτα- γων νεύρων μίνη νευρπεπτίδια Υψηλύ υδύ αισθητικός νευρων Ευαισθησία αγωγιμότητας t Χαμηλύ υδύ αισθητικός νεύρων Εικciνα 3: Τρππιείται η ευαισθησία αγωγιμc5τητας των υψηλύ υδ1! αισθητικών νευρωνων από διάφρες υσίες πυ δρυν συνεργικά. Οι υσίες αυτές παράγνται και απι5 τις συμπαθητικές απλήξεις και από τυς τραυματισμένυς ιστύς, σαν μέρς της φλεγμνώδυς αντίδρασης. ΚΕΝΤΡΙΚΉ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ Υπδχείς χαμηλύ υδύ (Αβ ίνες) Αισθητικό ερέθισμα Αυξάνει η ευρεθιστότητα των νευρώνων στα πίσθια κέρατα τυ Ν.Μ... Τρππιημένη απάντηση ΠΟΝΟΣ (μηχανική αλλδυνία) Εικόνα 4: Τ αισθητικό ερέθισμα πρκαλεί πόν κω άμεσα αλλά και έμμεσα πρκαλώντας μία vπερδιεγερσιμciτητα στν Ν. Μ. κά ερεθίσματα, τρππιείται η αισθητική πρεία στ ΚΝΣ και έτσι πρκαλείται πόνς από ερεθίσματα πυ υπό καννικές συνθήκες πτέ δεν θα πρκαλύσαν πόν (Εικόνα 4). Και ι δύ αυτές μεταβλές, έχυν σαν απτέλεσμα την μετατραυματική υπερευαισθησία στν πόν πυ έχυμε μετεγχειρητικά και η πία εκδηλώνεται σαν μια αυξημένη απάντηση στα επώδυνα ερεθίσματα αφ' ενός και με

3 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 89 ελάττωση τυ υδύ τυ πόνυ αφ' ετέρυ και στην περιχή τυ τραυματισμύ και στυς γύρω μη τραυματισμένυς ιστύς. Δηλαδή μετά από βλάβη των ιστών κατά την εγχείρηση, δημιυργύνται αισθητικά σήματα, τα πία πρκαλύν μια παρατεταμένη κατάσταση αυξημένης ευερεθιστότητας στ ΚΝΣ. Η διαφρά της περιφερικής και της κεντρικής ευαισθητπίησης είναι η εξής: Με την περιφερικ1j ευαισθητπίηση, ευαισθητπιύνται ι Αδ και C ίνες υψηλύ υδύ και πρκαλείται πόνς από ερεθίσματα μικρ1jς έντασης, ενώ με την κεντρικ1j ευαισθητπίηση, μεταβάλλεται η αισθητικ1j πρεία στ Ν.Μ και πρκαλείται πόνς από τις Αβ αισθητικές ίνες χαμηλύ υδύ πυ φυσιλγικά δεν θα πρκαλύσαν πόν12. Δηλαδ1j στν κλινικό πόν υπάρχει μια παθλγιιj υπερευαισθησία, πυ πρκαλείται και από κεντρικές και από περιφερικές μεταβλές, με απτέλεσμα να πρκαλύν πόν, τα ερεθίσματα μικρής έντασης πυ καννικά δεν πρκαλύν πόν. ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ Είναι όλες ι μεταβλές πυ γίννται στυς νευρώνες τυ Ν.Μ στ υπδεκτικό πεδί (receptive field), μετά επίδραση περιφερικών επώδυνων ερεθισμάτων (nociceptive inputs)111 Ετσι: 1) Αυξάνεται η έκταση τυ υπδεκτι;ωύ πεδίυ στ Ν.Μ ( receptive field plasticity). 2) Αυξάνεται τ μεγεθςκαι η διάρκεια της απάντησης σε ερεθίσματα μικρ1jς έντασης. 3) Ελαττώνεται υδός των νευρώνων πυ βρίσκνται στα πίσθια κέρατα τυ Ν.Μ. Αυτή η διευκόλυνση Πρσυναπτικά (facilitation) μπρεί να είναι παρατεταμένη και εξαρτάται από τ ερέθισμα και από τ είδς των αισθητικών νεύρων πυ ενεργπιύνται''. μεμβράνη υπάρχυν α) Υπδχείς τυ α-αμιν-3 υδρξυ-5 μεθυλ-4-ισξαζλεπρπινικύ ξέως (ΑΜΡΑ). β) Υπδχείς τυ Ν-μεθυλ-D-ασπαρτικύ ξέως (NMDA) πυ ενεργπιύνται από τ γλυταμινικό ξύ. γ) Υπδχείς για τις ταχυκινίνες, πυ ενεργπιύνται από την υσία Ρ και από την νευρκινίνη ΝΌ Οι υπδχείς NMDA είναι κντά στυς διαύλυς ιόντων Ca++ και Να+ και σε φυσιλγικές συνθ1jκες (σε κατάσταση ηρεμίας) δεσμεύνται από ιόντα Mg++. Όταν ενεργπιύνται ι υπδχείς αυτί από τις υσίες πυ πραναφέρθηκαν, εισέρχεται Ca++ και Να+ δια των διαύλων μέσα στν νευρώνα, παράγεται νιτρικό ξείδ (ΝΟ) (εικόνα 6) πυ ενεργπιεί την ευδιάλυτη γυανυλική κυκλάση (GC-S) με απτέλεσμα αύξηση τυ cgmp και αλλαγές πυ άμεσα εκδηλώννται σαν υπεραλγησία, διευκόλυνση 1j επέκταση τυ υπδεικτικύ πεδίυ11'. Οι ταχυκινίνες, δεσμεύνται στυς υπδχείς των νευρκινινών ΝΚ1 και ΝΚ2 (εικόνα 5), ενεργπιύν την πρωτείνικjj κινάση C (PKC) η πία ελαττώνει τν απκλεισμό τυ Mg++ και έμμεσα πρκαλύν και αυτές εκπόλωση17. Ανταγωνιστές των NMDA υπδχέων και των υπδχέων των ταχυκινικcόν εμπδίζυν την κεντρικ1j ευαισθητπίηση. επμένως και τν μετατραυματικό πόνι'. Ακόμη είναι πιθανόν φάρμακα πυ επεμβαίνυν στην παραγωγ1j και ση; ενέργειες τυ ΝΟ να χρησιμπιηθύν σαν νέα αναλ Γ.\ Ταχυκινίν ες (Ουσία Ρ, Νευρκινίνη Α) \. @ 0 0 ) Γλυταμινικό 2+ + Ca /Na Κυτταρικ ί μηχανισμί της κεντρικής ευαισθητπίησης Στα πίσθια κέρατα τυ Ν.Μ., ι απλ1jξεις των Αδ και C ινών, απελευθερώνυν γλυταμινικό ξύ (glutamate) πυ είναι διεγερτικός νευρδιαβιβαστής και νευρπεπτίδια ιδίως τις ταχυκινίνες Postsynaplic (υσία Ρ και νευρκινίνη Α) (εικόνα 5). Στην μετασυναπτικ1j Εικόνα 5: Σχηματικ ιj απεικόνιση των νευρδιαβιβάστων και των κυτταρικών μηχανισμών πυ πρκαλ1ίν την κεντρικιj ευαισθητπίηση.

4 90 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Εφαρμγές της κεντρικής ευαισθητπίησης στην αντιμετώπιση τυ πόνυ. Από όλα όσα αναφέρθηκαν, φαίνεται ότι με την επίδραση των επώδυνων ερεθισμάτων, γίννται κυτταρικές μεταβλές και τρππιείται η λειτυργία των κεντρικών νευρώνων. Αν γίνυν αυτές ι κυτταρικές μεταβλές και πρηγηθεί η κεντρικ1i ευαισθητπίηση, αυτή δεν περιρίζεται με την εκ των υστέρων εφαρμγή τπικύ αναισθητικύ στην περιφέρεια, στην εκλυτική περιχ1i (μεταθεραπεία). Αν πρηγηθεί η χρήγηση τπικύ αναισθητικύ (πρθεραπεία), αυτή είναι πι απτελεσματική στην ελάττωση τυ πόνυ. Πράγματι από πειραματικές μελέτες, όπως είναι η δκιμασία φρμαλίνης, φαίνεται ότι ξύς πόνς ή η υπερευερεθιστότητα των νευρώνων των πισθίων κεράτων τυ Ν.Μ. ελαττώνεται, αν εμπδίσυμε τα κεντρμόλα ερεθίσματα να φθασυν στν Ν.Μ. Η υπδόρις χρήγηση φρμαλίνης στ πέλμα πειραματόζωων, πρκαλεί δύ εξάρσεις τυ επώδυνυ ερεθίσματς. Οι παρεμβάσιες για αναλγησία μπρεί να γίνυν σε διάφρυς χρόνυς σε σχέση με τη χρήγηση φρμαλίνης και έτσι συγκρίνεται η αναλγησία πυ γίνεται πριν την χρήγηση φρμαλίνης με την αναλγησία μετά την χρήγηση της φρμαλίνης. Έτσι με ενδρραχιαία χρήγηση απιειδών πριν τη χρήγηση της φρμαλίνης παρατηρείται 70% μεγαλύτερη αδρανπίηση της απάντησης των C ινών σε σχέση με την ίδια ενδρραχιαία χρήγηση πυ έγινε μετά την ένεση της φρμαλίνηςν''. Οι ίδιες επιδράσεις είναι λιγότερ απτελεσματικές όταν εφαρμόζνται μετά τν τραυματισμό'" αν και υπάρχει μία μελέτη η πία έδειξε ότι η ραχιαία αναισθησία πυ έγινε 5 min μετά τν τραυματισμό ήταν απτελεσματική'1 Σε ανθρώπυς η δι1iθηση της περιχής της τμ1iς με τπικό αναισθητικό πριν την εγχείρηση, είχε μεγαλύτερης διάρκειας δράσης αναλγησία από τ ίδι τ τπικό αναισθητικό πυ χρηγήθηκε μετά την εγχείρηση". Τα απιειδή πυ χρηγύνται συστηματικά, δρυν και πρσυναπτικά, διευκλύνυν την απελευθέρωση νευρδιαβιβαστών και μετασυνωττικά. Πρκαλύν υπερπόλωση των μεμβρανών των πισθίων κεράτων τυ Ν.Μ. Έτσι αναμένεται ότι η χρήγησή τυς εμπδίζει την εκπόλωση, επμένως και την κεντρικ1i ευαισθητπίηση. Πράγματι η κεντρική ευαισθητπίηση εμπδίζεται με μικρ1i δόση μρφίνης όταν χρηγείται πρληπτικά, αν όμως αυτή εγκατασταθεί, απαιτύνται μεγάλες δόσεις μρφίνης για να κατασταλεί1. Όλα αυτά δήγησαν σε μια σειρά από μελέτες για να ελεγχθεί αν, η πρεγχειρητική περιχικ1i αναισθησία ή η πρνάρκωση με πιειδ1i, μπρύν να πρλάβυν (preempt) τν πόν, εμπδίζντας την εγκατάσταση της κεντρικής ευαισθητπίησης. Α pre- Εικόνα 6: Δ"νεργπίηση τυ NMDA υπδχέα από τ γλυταμινικό - είσδς Ca+> ενεργπίηση της συνθετάσης τυ ΝΟ (ΝΟ8) και παραγωγιj ΝΟ απr5 τη L-αργινίνη και μριακr5 ξυγόν παρυσία NaDPH Δ ιάρκεια της κεντρικής ευαισθητπ ίησης Η διάρκεια της κεντρικής ευαισθητπίησης σε πειραματικές μελέτες, φαίνεται ότι εξαρτάται από τ είδς των ερεθισμάτων. Ετσι ερεθισμός των αισθητικών ινών τυ δέρματς με ηλεκτρικό ερέθισμα πυ διαρκεί 20 sec, πρκαλεί κεντρική ευαισθητπίηση πυ διαρκεί αρκετ λεπτά, ενώ ερεθισμός των αισθητικών ινών μυών για 20 sec πρκαλεί κεντρική ευαισθητπίηση διάρκειας πάνω από μία ώρα23. Η κατάσταση όμως είναι διαφρετική σε εγχείρηση γιατί τ ερέθισμα δεν είναι παρδικό. Η κεντρική ευαισθητπίηση μπρεί να πρκληθεί όχι μόν κατά τη διάρκεια της εγχείρησης αλλά και κατά την μετεγχειρητική περίδ από την φλεγμνή και υπεραλγησία πυ υπάρχει στην περιχή τυ τραύματς. Δεν έχει διευκρινισθεί η πσότητα και τ είδς των ερεθισμάτων πυ απαιτύνται για να αρχίσει η κεντρική ευαισθητπίηση, πόσ ακριβώς διαρκεί αυτή και αν περισσότερα ερεθίσματα Θα πρκαλέσυν επιδράσεις μεγαλύτερης διάρκειας. Είναι όμως βέβαι ότι επώδυνα ερεθίσματα μικρής διάρκειας μπρύν να πρκαλέσυν κεντρική

5 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 91 Α Β c ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑτΙΚΗ ΥΠΕΡΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ ΤΡΑΥΜΑτΙΣΜΟΣ ΥΠΕΡΕΥ ΑΙΣΘΗΣΙΑ PRE-EMPτiVE ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ ΡΑ n ΤΡΑ ΥΜΑ τι2:μοσ ΥΠΕΡΕΥ ΑΙΣΘΗΣΙΑ ΜΕΤΑΤΡΑ ΥΜΑτΙΚΗ ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ Α n.. ΎΡΑΥΜΑτΙΣΜΟΣ ΥΠΕΡΕΥ ΑΙΣΘΗΣΙΑ ΣΧΉΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Ρ.Α. Στην εικόνα 7 φαίνεται ένα απλό σχήμα μετατραυματική; υπερευαισθησίας και εφαρμγής αναλγησίας πριν ή μετά τν τραυματισμό. Ο τραυματισμός ξεκινά την κεντρική ευαισθητπίηση στν Ν.Μ. με απτέλεσμα μια υπερευαισθησία η πία διαρκεί περισσότερ από τν τραυματισμό (Α). Η ΡΑ, π.χ. η χρησιμπίηση τπικών αναισθητικών στην περιχή τυ τραύματς θα εμπδίσει την εγκατάσταση υπερευαισθησίας, δεσμεύντας τα ερεθίσματα πυ θα πρκαλέσυν την κεντρική ευαισθητπίηση (Β). Η αναλγησία μετά τν τραυματισμό, θα έχει ελαττωμένη δράση, γιατί έχει ήδη εγκατασταθεί η κεντρική ευαισθητπίηση (Γ). Αυτή είναι η θεωρητικ1ί βάση, πάνω στην πίαν στηρίζνται διάφρες εργασίες πυ ερευνύν την ισχύ της Ρ Α για τν μετεγχειρητικό πόν. Στην πράξη όμως είναι διαφρετικά τα πράγματα. Μετά την εγχείρηση, έχυμε 2 φάσεις ερεθισμάτων. Η πρώτη πρέρχεται από τα ερεθίσματα της τραυματισμένης περιχής την ώρα της εγχείρησης και η δεύτερη είναι απτέλεσμα της φλεγμνώδυς αντίδρασης των τραυματισμένων ιστών, λόγω της πίας απελευθερώννται διάφρες υσίες και γίνεται μετεγχειρητικά, στην περίδ της επύλωσης (εικόνα 8). Η εγχείρηση πρκαλεί επώδυνα ερεθίσματα και κεντρική ευαισθητπίηση όχι μόν κατά την διάρκεια της (1η φάση) αλλά και μετά (2η φάση κεντρικής ευαισθητπίησης) και αυτά είναι απτέλεσμα της φλεγμνώδυς απάντησης των ιστών. Αυτή η 2η φάση συντηρεί την κατάσταση υπερευαισθησίας (Α εικόνα 8). Αν πριν την εγχείρηση γίνει περιχική αναισθησία, αυτή εμπδίζει την 1 η φάση των ερεθισμάτων και πρλαμβάνει την 1η φάση της μετεγχειρητικ1ίς υπερευαισθησίας. Δεν εμπδίζει όμως την κεντρική ευαισθητπίηση της 2ης φάσης πυ είναι απτέλεσμα της φλεγμνώδυς 2ης φάσης. Βέβαια αυτή έχει καλύτερ απτέλεσμα (Β εικόνα 8) από μια απλή μετεγχειρητικ1ί αναλγησία (Γ εικόνα 8). Η καλύτερη πιτικά αναλγησία είναι εκείνη πυ δρα συνεχώς και στην 1 η φάση κατά την διάρκεια της εγχείρησης (πρεγχειρητική περιχική αναισθησία ή πρνάρκωση με πιειδ11) και στην 2η φάση μετεγχειρητικά (π.χ. απιειδή 1l μη στερειδή aντιφλεγμνώδη) (Δ εικόνα 8). Αυτή είναι μια μρφή συνεχύς ΡΑ πυ συνεχώς πρλαμβαίνει την εγκατάσταση της κεντρικής ευαισθητπίησης. Εικc5 ν α 7: Σ χιjμα με τ α τ ραυμα τ ικής υπ ερευαισθησ (ας και εφαρμγιjς α ν αλγησίας π ριν ιj με τ ά τ ν τ ραυμα τ ισμ c5. ευαισθητπίηση, η πία διαρκεί φρές περισσότερ από τη διάρκεια τυ αρχικύ ερεθίσματς10. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ PRE-EMPIVE ΑΝΑΛΓΗΣΙΑΣ Η τεχνική της Pre-emptive αναλγησίας είναι πλύ πρόσφατη. Υπάρχυν διάφρες εργασίες πυ έγιναν από τ 1988 και μετά. Αυτές μπρύν να ταξινμηθύν σε 3 κατηγρίες. Στην πρώτη κατηγρία είναι ι εργασίες στις πί-

6 92 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΙΡΙΚΗΣ Α. ΕΡΕΘΙΣΜΑΤΑ ΜΕτ Α ΤΗΝ ΕΓΧΕΙΡΗΣΗ!η φriαη Β. ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΓΧΕΙΡΗΣΗ --εππδυιν ΕΡΕΘΙΣΜΑ ΕΠΩΔΥΝΟ ΕΙΈΘΙΣΜΑ ΥΠΕΡΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ ΥΠΕΡΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ Γ. ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΓΧΕΙΡΗΣΗ Δ. ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤ Α ΤΗΝ ΕΓΧΕΙΡΗΣΗ Α Α Α t t t t ΕΠΩΔ ΥΝΟ ΕΡΕΘΙΣΜΑ ΕΠΩΔ ΥΝΟ ΕΡΕΘΙΣΜΑ ΥΠΕΡΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ ΥΠΕΡΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ Εικι5να f!: Σχιjμα τ π[ δε(χνει γιατ( μια απλιj J>A, μπρεί να ε[ναι ανεπαρκής στην αντιμετύπιση τυ μετεγχειρητικύ πr5νυ. ες συγκρίννται 2 μάδες ασθενών στις πίες στην μία μάδα γίνεται πρεγχειρητικ1i χρ1iγψ1η αναλγησίας ενώ στην άλλη μάδα δεν χρηγείται αναλγησία (πίνακας 1). Στη δεύτερη κατηγρία, η αναλγησία γίνεται στη μια μάδα ασθενών πρεγχειρητικά και στην άλλη μάδα μετεγχειρητικά (πίνακας 2). Στην τρίτη κατηγρία γίνεται συνεχής χρ1iγηση αναλγητικών, τα πία αρχίζυν πρεγχειρητικά (πίνακας 3). Τα φάρμακα πυ χρησιμπιύ- ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗτΙΚΗ ΧΟΡΉΓΗΣΗ ΑΝΑΛΓΗΣΙΑΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΚΑΜΜΙΑ ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ Α. Τπική διήθηση με τπικά αναισθητικά 1. Σε αμυγδαλεκτμές"' 2. Σε βυβωνκ1iλη " 3. Σε ρθπεδικές επεμβάσεις'' Β. Υπαραχνειδής χρήγηση τπικών αναισθητικών 1. Σε βυβωνκ1iλη ' 7 2. Σε ρθπεδικές επεμβάσεις'" Γ. Χρήγηση πιειδών σαν πρνάρκωση 1. Σε ρθπεδικές επεμβάσεις' ' 2. Σε εγχειρήσεις για κ1iλη '" μεσσπνδυλίυ δίσκυ Δ. Συστηματική χρήγηση NSAIDS 1. Σε δντιατρικές επεμβάσειξ Σε βυβωνκ1iλη" Ε. Συνδυασμί θεραπειών 1. Τπική δι1iθηση τραύματς και επισκληρίδις χρήγηση τπικύ αναισθητικύ και μρφίνης σε επεμβάσεις άνω κιλίας11 2. Μρφίνη iv, ινδμεθακίνη από τ ρθό και τπικ1i διήθηση σε θωρακτμές'4. 3. Τπική δι1iθηση και υπαραχνειδ1iς χρ1iγηση λιδκα'ίνης σε βυβωνκήλη". Πίνακας Ι

7 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΙΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 93 ΠΡΟ ΕΓΧΕΙΡΗτΙΚΉ ΧΟΡΉΓΗΣΗ ΑΝΑΛΓΗΣΙΑΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΊΙΚΗ ΧΟΡΉΓΗΣΗ Α. Τπική διήθηση με τπικά αναισθητικά Ι. Σε βuβωνκ1ίλη "'" Β. Ενδρραχιαία χρήγηση τπικών αναισθητικών 1. Σε εγχειρ1ίσεις ciνω κιλίας ' 2. Σε εγχειρ1ίσεις κciτω κιλίας1'' 3. Σε βυβωνκ11λη και ρχε:;τηξία σε :;ταιδιci"' 4. Σε θωρακτμέ;"' Π[να;ωc; 2 νται είναι τπικci αναισθητικci, πιειδ1j, μη στερειδ1j αντιφλεγμνcδδη. Αυτci τα φciρμακα χρηγύνται τ:τικύ. επισκληριδίως, υπαραχνειδcός 1l συστηματικά. μ6να τι'; ή σε συνδυασμ6. Η εκτίμηση των απτελεσμciτων στις εργασίες αυτέ; γίνεται με την V AS (visual aωιlogue scale ). με την συνλι;j δ6ση τυ αναλγητικύ μετεγχειρητικι1 χω με τν χρ6ν πυ μεσλαβεί μέχρι τηνπρώτη απαίτηση για αναλγησία. Αναφέρεται 6τι αρκετές ωτ6 τι; εργασίες αυτές δεν έχυν γίνει με σωστ6 σχεδιασμ61''. Αυτές απδεικνύυν ότι μία αναλγητικ11 παρέμβαση πριν την εγχείρηση, είναι πι απτελεσματικ1j απ6 καμμία παρέμβαση και αυτό σημαίνει 6τι είναι καλ1i η Ρ Ν"''"'. Βέβαια ένα τέτι πρωτ6κλλ, δείχνει 6τι αυηί η παρέμβαση είναι καλ1l, αλλci δεν απδεικνύει αν υπερτερεί 1l 6χι απ6 κciπια άλλη. Ο σωστός σχεδιασμ6ς γίνεται σύμφωνα με αυτόν πυ περιγράφεται στην εικόνα 8. Ακ6μη συγχέεται η λικ1ί αναλγησία (total aωιglesia) πυ γίνεται με σύγχρν χρήγηση τριών ειδcόν αvαλγητικcίjν (;τιειδcδv, τπικcίjν αναισθητικών και NSAIDs) με την Ρ Α. Η διαφρά τυς είναι χρόνς εφαρμγ1jς (timing) και πρέπει να συγκριθεί η επέμβαση '(tα αναλγησία πυ '(ίνεται πριν και μετά την έναρξη τι' επcόδt'νυ ερεθίσματς. Τέλς υ:τάρχει λάθς στην εκτίμηση των απτελεσμάτων. Στι; δι(ιφρε; εργασίες εκτιμciται χρ6νς για πρώτη αναλγησία (τfα) (τime first an<ιlgesia) μετά απ6 διάφρε; αναλγητικές παρεμβάσεις (πρνciρκωση με aπιειδή, α;τκλεισμ6ς με τ:τικci αναισθητικcι ή και τα δύ) πίς βρίσκεται αυξημένς. Αυηj η εκτίμηση 6μως δεν είναι επαρκ1iς, '(tατί μπρεί να εμφανισθεί π6νς αφύ περάσει η δρcιση των αναλγητικcίjν. Τ σωστό είναι να εκτιμηθύν ι συνλικές αναλγητικές απαιτήσεις μcιλλν παρcι η TFA. ΣΥΝΕΧΗΣ ΧΟΡΉΓΗΣΗ ΑΝΑΛΓΗτΙΚΩΝ ΜΕ ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΊΙΚΗ ΧΟΡΉΓΗΣΗ Α. Τπική διήθηση με τπικά αναισθητικά 1. Σε aρθρπλαστικές γ6νατξ Β. Συστηματική χρήγηση πιειδών 1. Fentanyl στ δέρμα (patcl1) σε κιλιακές υστερεκτμές"' και σε ύλλες γυναικλγικές επεμβάσεις"" Γ. Συστηματική χρήγηση NSAIDS 1. Πιρξικάμης σε αρθρωτλαστικές ισχίυ"' 2. Ινδμεθακίνης σε υστερεκτμ1(' '1 δ θ θ δ β Γ"' -1. Ιν με ακινης σε ρ πε ικες επεμ ασεις 4. Ινδμεθακίνης σε επεμβciσεις στην ΣΣ'' 5. Ibuprofen σε γuναικλγικι:'ς επεμβάσεις"" Δ. Συνδυασμί αναλγησίας Πίνακας 3 1. Επισκληρίδις χρ1ίγηση βυ;τιβακαίνης και διαμρφίνης σε επεμβάσεις κιλίας '11 2. Επισκληρίδις χρ1jγηση βυ:;τιβακα ίνης και μρφίνης σε επεμβάσεις <Ίνω κιλίας" 3. Πιρξικάμη, βυπι[)ακαίνη και μρφίνη σε επεμβάσεις στ ρθ6" Εκτίμηση των απτελεσμάτων των εργασιών Η πρεγχειρητική περιχική αναισθησία η πία γίνεται με νε.υρικ6 απκλεισμ6 1l με τπικ1ί δι1iθηση, πρκαλεί αναλγησία, πυ διrιρχεί ;τερισσ6τερ απ6 την συν1iθη διάρκεια τυ νευρικύ απκλεισμύ. Σε σχέση με τις μάδες πυ δεν π1jραν καθ6λυ περιχικ1j αναισθησία (η αναισθησία έγινε σ' αυτές με εισπνε6μενα αναισθητικά) παρατηρ1iθηκε λιγότερς π6νς και χρειάσθηκαν μικρότερες πσ6τητες αναλγητικών μετεγχειρητικcι και σε αμυγδαλεκτμές2'' και σε ρθ;τεδικές επεμβcισει; και σε βυβωνκιjλες". Η τπικ1j δι1jθηση με τπικ6 αναισθητικ6 πριν την τμή 1j είχε καλύτερα απτελέσματα σε σχέση με την τπικ1ί διήθηση :τί' έγινε μετά την τo ni"' (ελαττώθηκε η συνλικ1j δ6ση αναλγησίας και αυξ1jθηκε χρ6νς πυ ζηηiθηκε η ;τρcότη αναλγησία) 1l είχε τυλάχιστν την ίδια επίδραση'7 ;τιθαν<:!j; γιατί και ι δύ μάδες διεγχειρητικcι έπαιρναν Fent<ιnyl και είχαν :;τλίi λίγ πόν μετεγχειρητικcι και επμένως δεν υπ1ίρχε διαφρcι μεταξύ τυς. Η τπικ1j δι1iθηση νευρικcδν δών είναι πι απτελεσμα ΠΚ1l στην ελcιττωση τυ μετεγχειρητικύ π6νυ σε σχέση με την υπαραχνειδ1i 1j επισκληρίδι χρ1iγηση τπικcίjν αναισθητικών''. Η τπικ1ί δι1jθηση με τπικά αναισθητικά δεν έχει επίδραση στη μεταβλι,ί stress απcιντηση, ίσως γιατί δεν απκλείει πλήρως τις νευρι ές ίνες στυς τραυματισμέ-

8 94 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ νυς ισrύς. Η μικρής διάρκειας επισκληρίδις ή η υπαραχνειδής αναισθησία δεν εμπδίζει τν μετεγχειρητικό πόν. Πρέπει να συμπληρώνεται είτε με τπική δι1ίθηση πριν την τμή, ή με χρήγηση απιειδών σαν πρνάρκωση. 13 Όταν γίνεται τπική δι1ίθηση με τπικό αναισθητικό πρεγχειρητικά, η αναλγησία φείλεται σε παρεμπόδιση και της περιφερικής και της κεντρικής ευαισθητπίηση ξ'. Τα τπικά αναισθητικά τύπυ αμιδίων δρυν με 2 τρόπυς: α) πρκαλύν νευρικό απκλεισμό και β) έχυν aντιφλεγμνώδη δράση μεγάλης διάρκειας54 Η πρεγχειρητική χρήγηση πιειδών είτε σαν πρνάρκωση2' 30 είτε επισκληριδίως41 δείχνει ότι τα απιειδή μπρύν να εμπδίσυν την κεντρική ευαισθητπίηση και να πρκαλέσυν ΡΑ, αλλά πρέπει να εκτιμηθεί τ άριστ όσν αφρά τ φάρμακ, τη δόση, την δό και τ χρόν χρήγησης. Αυτά εμπδίζυν την κεντρικ1ί και περιφερική ευαισθητπίηση 55 Σε άλλες εργασίες δεν βρέθηκε διαφρά στις αναλγητικές απαιτήσεις σε δύ μάδες ασθενών πυ π1ίραν επισκληριδίως βυπιβακα'ίνη και μρφίνη πριν και μετά την εγχείρηση'" "'. Δεν είχε σημασία δηλαδή χρόνς χρήγησης (τiming). Ίσως δεν καταργήθηκε η κεντρικ1ί ευαισθητπίηση από ανεπαρκή απκλεισμό ερεθισμάτων3χ. Η χρήγηση μικρής δόσης μρφίνης i.v. (10 mg) πριν την εγχειρητική τμή, εμπδίζει την κεντρική ευαισθητπίηση κατά την εγχείρηση, ελαττώνει τν μετεγχειρητικό πόν, τις αναλγητικές απαιτήσεις και την δευτερπαθή υπεραλγησία, καλύτερα από την ίδια δόση πυ δίδεται μετεγχειρητικά. Ακόμη η χρήγηση Fentanyl επισκληριδίως πριν την τμ1ί, είχε καλύτερα απτελέσματα, από την ίδια δόση πυ δόθηκε 15 min μετά την τμή41 Η πρεγχειρητική χρήγηση NSAIDS ελαττώνει τν μετεγχειρητικό πόν σε εγχειρήσεις κιλίας4'' και σε λαπαρσκπικές επεμβάσειξ. Αυτά εμπδίζυν και την περιφερική και την κεντρική ευαισθητπίηση". Ο συν δ υασμός δ ιαφόρων αναλγητικών θεραπειών όπως τπικ1ί διήθηση, επισκληρίδις χρήγηση τπικών αναισθητικών και πιειδcδν, η συσrηματική χρήγηση απιειδών, NSAIDS, πρκαλύν ικανπιητική μετεγχειρητική αναλγησία σε σχέση με τις μάδες πυ δεν πήραν3ό Πρέπει όμως να υπλγίζυμε και τυς κινδύνυς ανεπιθυμήτων ενεργειών από την χρήση συνδυασμένων θεραπειών. Βρέθηκε ότι η κεταμίνη (aνταγωνιστής των NMDA υπδχέων) και τ Fentanyl πριν την τμ1ί, ελαττώνυν την μετεγχειρητική υπαραλγησία'''. Η κεντρική ευαισθητπίηση εμπδίζεται με όλα τα πραναφερθέντα φάρμακα, όχι όμως και με τα εισπνεόμενα αναισθητικά, όπωςισφλυράνι, αλθάνι, ενφλυράνι"0, μεθξυφλυράνιω. Για να επιτευχθεί αυτό πρέπει η MAC-FAC ' '2 (αναισθητικό επίπεδ πυ απαιτείται Αναλγησία t ΠΕΙΡΑΜΑτΙΚΉ ΟΜΑΔΑ ----ι Placebo Εγχείρηση Μετρήσεις απτελεσμάτων Placebo Αναλγησία ΟΜΑΔΑ ΕΛΕΓΧΟΥ Εικόνα 9. Πρωτόκλλ για έλεγχ της PAv για να εμπδισθεί η μετατραυματική διευκόλυνση) να ξεπεράσει τ MAC-BAR"2 (αναισθητικό επίπεδ πυ καταστέλλνται ι απαιτήσεις από τ ΑΝΣ) και αυτό δεν μπρεί να επιτευχθεί μόν με τα εισπνεόμενα, ενώ επιτυγχάνεται με την πρεγχειρητική χρήγηση πιειδών " 2. Εκτίμηση της Pre-emptive αναλγησίας Οι εργασίες πυ υπάρχυν μέχρι τώρα δεν ξεκαθαρίζυν αν πράγματι αυτή είναι καλή τεχνική και αν έχει πλενεκτήματα στν ήδη εγκατεσrημέν πόν αν και υπάρχυν ενδείξεις ότι αυτό είναι πιθανόν. Με την ΡΑ, εμπδίζεται η κεντρική ευαισθητπίηση, χωρίς να επηρεάζνται ι μηχανισμί τυ φυσιλγικύ πόνυ. Έτσι ι άρρωστι δενέχυν πλήρη αναλγησία και μπρύν να αναγνωρισθύν εύκλα ι επιπλκέςτης εγχείρησης, πράγμα πυ δεν γίνεται με την συνεχή επισκληρίδι τεχνική"ό Η αναλγητική αυτή τεχνική είναι γενικά εκλυσrική έχει όμως κινδύνυς, όπως αιμρραγία από τ ΓΕΣ με τα NSAIDS, αναπνευσrική κατασrλ1ί με τα απιειδή, υπόταση με τα τπικά αναισθητικά καθώς και βλάβη των νεύρων ή νευρτξικότητα64 Με τυς εξής τρόπυς ελαττώννται ι κίνδυνι και αυξάνεται η αναλγησία. 1. Με τη χρησιμπίηση συνδυασμύ διαφόρων αναλγητικών (τπικά αναισθητικά, απιειδή, NSAIDS ) πυ δρυν σε διαφρετικές περιχές, ώσrε να πρκαλείται μια ισρρπημένη αναλγησία 52 (balanced analgesia). 2. Με την χρησιμπίηση αναλγητικών πυ δρυν συνεργικά (έχυν καλύτερη δράση όταν χρηγύνται συγχρόνως, παρά χωριστά) π.χ. τπικών αναισθητικών και πιειδών"5, βυπιβακα'ίνη μαζί με κεταμίνη"", μρφίνη και ketorolac " 7 Με την κατανόηση των μηχανισμών τυ πόνυ ανίγνται νέες δυνατότητεςγια την ΡΑ. Αναφέρθηκε ότι η κεντρική ευαισθητπίηση γίνεται, επειδή ενεργπιύνται ι NMDA υπδχείς στν Ν. Μυελό1Ό Έτσι ένα είδς

9 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 95 ΡΑ θα είναι: Η χρ1ίση (Α) ανταγωνιστών των NMDA υπδχέων και πράγματι αυτό διαπιστώθηκε πειραματικά1ό Αυτί εμπδίζυν την κεντρικ1ί ευαισθητπίηση και την ελαττώνυν αν έχει ήδη εγκατασταθεί1ό Δυστυχώς τέτιι ανταγωνιστές στν άνθρωπ έχυν ψυχτρόπα δράση. Ο μόνς aνταγωνιστής τυ NMDA υπδχέων πυ χρησιμπιείται σε ανθρώπυς είναι η κεταμίνη, η πία έχει βραδεία δράση και δυσάρεστες επιδράσεις. Η επισκληρίδις χρήγηση κεταμίνης πρκαλεί παρατεταμένη αναλγησία " ''. Στόχς είναι να βρεθύν, ανταγωνιστές των NMDA υπδχέων χωρίς ανεπιθύμητες ενέργειες, πυ να χρηγύνται επισκληριδίως και να μην έχυν συστηματικές επιδράσεις. Ο ανταγωνισηiς των NMDA υπδχέων CPP (3- [2-carboxy piperazin ye] propyl-ι -phoshonic ξύ), έχει χρησιμπιηθεί πειραματικά για αναλγησία"". (Β) Η χρήση ανταγωνιστών των υπδχέων των νευρπεπτιδίων. (Γ) Αναλγητική δράση έχει και η χρήγηση μεγάλων δόσεων Mg++ πυ απκλείει τυς NMDA υπδχείς. ΣΥΜΠΕΡΆΣΜΑΤΑ Ο μετεγχειρητικός πόνς είναι μια δυσάρεστη εμπειρία πυ έχει πλλες ανεπιθύμητες επιδράσεις. Η πρόληψη τυ πόνυ πρέπει να είναι ένας από τυς στόχυς της περιεγχειρητικής φρντίδας. Για να εμπδισθεί εγχειρητικά η παθλγική υπερευαισθησία και να έχυμε επαρκ1ί αναλγησία, πρέπει να εμπδίσυμε ή να ελαττώσυμε την ενεργπίηση των κεντρικών νευρώνων, από τ πλήθς των ερεθισμάτων της εγχείρησης, πυ μπρύν να πρκαλέσυν κεντρικ1ί ευαισθητπίηση, ακόμη και αν αυτή έχει εμπδισθεί στην εγχείρηση. Τ ιδεώδες θα ήταν, όλι άρρωστι μετεγχειρητικώς να εμφανίζυν ελάχιστη δυσπραγία και αυτό είναι δυνατόν να επιτευχθεί. Η ΡΑ μπρεί να έχει παρατεταμένη επίδραση, μεγαλύτερη από την απλή αναλγητική δράση των φαρμάκων. Η πρεγχειρητική χρ1ίγηση αναλγητικών μπρεί να πρκαλέσει αναλγησία μεγάλης διάρκειας πυ δυνατόν να φθάσει τις 7-10 ημέρες μετεγχειρητικά71 Για να είναι πλύ απτελεσματική η ΡΑ, μπρεί να χρειασθεί να γίνει, μέχρι να σταματήσει η γένεση ερεθισμάτων, τα πία δυνητικά μπρύν να ξαναξεκινήσυν μια κεντρική ευαισθητπίηση, σαν απτέλεσμα μιας φυσιλγικής επύλωσης. Έτσι τ καλύτερ σχήμα αντιμετώπισης τυ πόνυ είναι εκείν πυ εφαρμόζεται πρεγχειρητικά, διεγχειρητικά και μετεγχειρητικά για να πρλάβει την εγκατάσταση της κεντρικής ευαισθητπίησης και μετά την εγχείρηση. Ο στόχς μιας τέτιας θεραπείας είναι, να ελαττωθεί η δυσφρία τυ ασθενύς αφ' ενός, αφ' ετέρυ όμως να μην επηρεασθύν ι φυσιλγικί αισθητικί μηχανισμί τυ πόνυ, ώστε αυτί να συνεχίσυν να λειτυργύν σαν πρώιμ πρειδπιητικό σημεί. Η pre-emptiνe αναλγησία μπρεί να γίνει στην περιφέρεια, κατά μήκς των αισθητικών νεύρων και σε κεντρικύς νευρώνες, χρησιμπιώντας πιειδ1ί, τπικά αναισθητικά, NSAIDS μόνα ή σε συνδυασμό συνεχώς ή διακεκμένα. Μπρύν να εφαρμσθύν διαφρα σχήματα, σε διάφρυς χρόνυς σε σχέση με την εγχείρηση. Τα αναλγητικά φάρμακα χρηγύνται σε τέτια δόση και για τόσ χρνικό διάστημα μέχρις ότυ άρρωστς δηλώσει ότι αισθάνεται άνετα71 Τ σημαντικό με την ΡΑ στην αντιμετώπιση τυ πόνυ είναι ότι χρησιμπιύμε γνωστές τεχνικές αλλά αλλάζυμε τν χρόν και την διάρκεια πυ τις εφαρμόζυμε. Τ ερώτημα βέβαια πυ παραμένει είναι αν η ΡΑ έχει θέση σε κάθε πόν ή περιρίζεται μόν στν μετεγχειρητικό. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. McQuay HJ. Do pre-emptiνe treatments provide better pain control? Highlights in Regional Anaesthesia and pain therapy Woolf CJ. Eνidence for a central component of postinjury pain l1ypersensitivity. Nature : Dickenson ΑΗ, Sulliνan AF. Subcutaneoιιs formalininduced activity of dorsal horn neurones in the rat: differential response to an intrathecal opiate administered pre or post formalin. Pain 1987: 30: Selzez Ζ, Beilin ΒΖ, Ginzburg R, Paran Υ, Shimko Τ The role of injury discharge in the induction of neιιropathetic pain behavior in rats. Pain 1991; 46: Mc Quay HJ, Dickenson ΑΗ. Implications of nerνous system plasticity for pain management. Anaesthesia : Lavies Ν, Hart L, Roιιsefell Β, Runcimann W. Identification of patient, medical and nursing staff attitudes to post operatiνe opioid analgesisa: stage 1 of a longitudinal study of postoperative pain. Pain 1992; 48: Κιιhη Α, Cooke Κ, Collins Μ, et al. Perceptions of pain relief after sιιrgery. Br. Med. J : Wheathley Rl, Madej ΤΗ, Jackson IJB, Hιιnter D. The first year's experience of an acute pain serνice. Br J. Anaesth. 1991; 67: Woolf CJ. Recent advances in the pathophysiology of acιιte pain. British Joιιrnal of Anaesthesia

10 96 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Woolf J C, Chong Mun-Seug. Pre-enψtive analgesia Treating postoeprative Pain by preventing the establishment of Central Sensitization. Anesth Analg. 1993; 77: Dal11 JB, Kel1let Η. Non-steroidal anti-inflammatory dnιgs: rationale for use in severe post-operative pain Br J. Anaesthesia 1991; 66: Vallbo ΑΒ, Olsson ΚΑ, Westberg K-G, Clark FJ. Microstimulation of single tactile afferents from the human l1and: sensory attributes related to unit type and properties of receptive fields. Brain 1987; 107: Cook AJ, Woolf CJ, Wall PD, McMahon SB. Dynamic receptive field plasticity in rat spinal cord dorsal horn following C-primary afferent inputs. Nature : Hylden JLK, Nahim RL, Traub AJ, Dubner R. Expansion of receptive fields of spinal lamina Ι projection neurous in rnts with unilateral adjuvantinduced inflammation. The contribution of dorsal horn mechanism. Pain 1989; 37: ιs. Nagy Ι, Maggi CA, Dπιy Α, et al. The role of neuro kinin and N-methyl-D-aspartate- receptors in synaptic transmision. 16. Meller ST, Gebhart GF, Nitric oxide (ΝΟ) and nociceptive processing in the spinal cord. Pain : Cl1en L, Huang L-ΥΜ. Protein kinase C reduces Mg' block of NMDA-receptor channels as a mechanism of modulation. Nature 1992; 356: Woolf CJ. Thompon SWN. The induction and maintenance of central sensitization is dependet on N methiyl-d-aspartic acid receptor activation: implications for the treatment of post-injury pain hypersensitivity st<ιtes. Pain 1990: McQιιay Η.. Τ. Pre-emptive analgesia. Editorial. Br. Journcιl of Anaesthesia Coderre TJ, Vaccarino AL, Melzack R. Central nervous system plasticity in the tonic pain response to subcutaneous formalin in.iection. Brain Resecιrch : Coderre TJ, Me1jιιck R. Cutιιneous hypeπιlgesia: contribution of tl1e perip\1eπιl and centπιl nervous systems to the increase in pain sensitivity after injury. Brain Research 1987; 404: Dahl J.B., Kehlet Η. The value of pree111ptive analgesia in the treatment of postoperative pain. British Journcιl of An<ιesthesiιι 1993; 70: Woolf CJ, Wall PD. τl1e relative effitiveness of C pri111ary afferent bibres of different origins in evoking a prolonged facilitation of the flexor reflex ίη the rcιt. J Neurosci 1986: 6: Hutchison GL, Crofts SL, Gray IG Preoperative piroxicam for postoperative analgesia ίη dental surgery Br. J. Anaesth : Mc Glew IG, Angliss DB, Gee GJ, RutherfordA, Wood ΑΤ Α comparison of rectal indomethacin with placebo for pain relief following spinal Surgery. Anaesthesia and Intensive Care 1991; 19: Jebeles JA, Reilly JS, Gutierrez JF, Bradley ΕΙ Κissin Ι. The effect of pre-incisional infiltration of tonsils with bupivacaine on the pain following tonsillectomy under general anesthesia. Pain : Tverskoy Μ, Cozacor C, Ayache Μ et al. Postoperative pain after inguinal herniorrhaphy witl1 different types of anaesthesia. Anesth. 1990; 70: McQuay HJ, Caro\1 D, Moore RA. Postoperative orthopaedic pain the effect of opiate premedication and local anaesthetic blocks. Pain 1988; 33: Hecιrd SO, Edwards WT, Ferar D, et al. Analgesic effects of intraarticular bupivacaine or morphine after artroscopic knee surgery: a randomized porspective doubleblind study. Anesth Analg. 1992; 74: Κiss J. Κillan Μ. Does opiate premedication influence postopercιtive analgesia? Α prospective study. Ρcιίη : Ca111pbell WI, Kendrick R. Intravenous diclofenac sodium. Does its administration before operations suppress postoperative pain. Anaestl1esia 1990; 45: Dueholm S, Forrest Μ, Hyorts N-S, Lerigh Ε. Pain relief followign herniotomy: a double-blind randomized comparison between naproxen and placebo. Acta Anaesthesiol Scand 1989; 33: Mogensen Τ, Bartholdy J, Sperling Κ et al. Preperative infiltration of the incisiona\ area enhances postoperative analgesia to a combined low-dose epidural bupivacaine and morphine regi111e after upper abdominal surgery. Reg. Anesth. 1992; 17 (35 suppl.): Kavanagh Β, Katz J, Sandler Α, et al. Is postoperative pain reduced by preoperative multi-111odal nociceptive blockade? Α rando111ized, double-blind, placebo controlled study. Can J Anesth 1992: 39: Α Bugedo GJ, Carcan1o CR, Mertens RA et al. Preoperative percutaneous ilioguinal and iliohypogastric nerve block with 0,5% bupivacaine for postherniorhaphy pain management ίη adults. Reg. Anaesth. 1990; 15: Ejlersen Ε, Andersen ΗΒ, Eliasen Κ, Mogensen Τ. Α co111parison between preincisional and postinicisional lidocaine infiltration and postoeprative pain Anest. Analg. 1992; 74: Dierking GW, Dahl JB, Kanstrup J et al. Effect of pre

11 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΙΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 97 vs postoperative inguinal field block on postoperative pain after herniorrhaphy Br J. Anaestl ; 68: Dahl J, Hanse11 Β, Hjorts Ν, Erichsen C, Moniche S Kehlet Η. Inflιιence of timing on the effect of continuous extradural cι11algesia vvith bιιpivacaine <ιnd morphi11e after m<ιjor abdomi11al surgery. A11aestl ; 69: Pryle Β, Vanner R, Enriquez Ν, Reynolds F. Ccιn preemptive luωb<ιr epidural blockade redιιce postoperative pain following lower ιιbdominal Surgery'J Anaesthesia Vol Rice LJ, Pudimat ΜΑ, Hannallah RS. Tiωi11g of caιιd<ιl block placeωent in reliιtion to sιιrgery doe.ς not affect duratio11 of postoperative analgesic in pediatric aωbulatory patients. Ca11 J. Anestl ; 37: Katz J, Kavanagl1 ΒΡ, Sandler ΑΝ et al. Preωptive a11algesia: Clinical evidence of 11europlasticity co11tributi11g to postoperative pai11. Anesthesiology 1992; 77: Edwcιrds ND, Wrigl1t ΕΜ. Continuoιιs low-dose 3-innerve blockade for postoperative pain relief. 43. Sandler ΑΝ, Baxter AD, Normcι11 Ρ, et ιιl. Double blincl placebo-co11trolled trial of tπιnsclerω<ιl fe11tιιnyl for post-l1ysterectoωy analgesia. AnestlΊesiology 1991: 75: Α Sevcιrino FB, Naulty JS, Sinatra RS et ;ιl. τhe effichc) of two doses of tra11sderωιιl fentιωyl ιιs ιιsscssed l))' IV PCA morphine for postoperative an<ιlgesin tόllo\\i11g i11tra-ιιbdominιιl gynecologiccιl sιιrgeιγ Anestl1esiolog) 1991; 75: Α Serpell MG, Thomso11 MF. Compariso11 of piroxicaω with placebo in the 111ίtnage111ent of pain nfter total hip replaceωe11t. Br J. Anaesth 1989; 63: Engel C, Lund Β, Kristensen S, et nl. Indo111etl1acin <ιs a11 analgesic after hysterectoωy. Acta Anaesthesiol Sca11d 1989; 33: Taivai11e11 Τ, Hiller Α, Rosenberg ΡΗ. Neuvone11 Ρ. The effect of continuous intrcιvenous indomethacin infιιsio bleeding tiωe and postoperative pain in patients undergoing emergency sιιrgery of the lower extere111ittes. Acta Anaesthesiol Scand 1989; 33: Nissen J, Jensen ΚΑ, Ohstroω JK. Indomethacin in the ωanageωent of postoperative pain. Br. J. Anesth 1992: 69: Owen J, Glavi11 RJ, Sl1aw ΝΑ. Ibιιprofe11 in the ω<ιnagement of postoperιιtive pain. Br. J. A11aestl1 1986: 58: Lee Α, Simpson D. Wl1itfield Α, Scott DB. Postoperative <t11algesia by co11tinιιoιιs extrιιdιιr<ιl infusion of bιιpivicai11e and cli<ιmorphine. Br. J Anesth 1988: 60: Scott ΝΒ, Mogensen Τ, Bilger D et cιl. Conti11uoιιs thoracic extradιιral 0,5% bιιpivicaine witl1 or \Vithoιιt morphine: effect on qιιality of blockade, lιι11g fιιnction and the sιιrgiccιl stress response. Br. J. Anaesth 1989; 62: Dahl JB, Rosenberg J, Dirkes WE, et al. Preventio11 of postoperative pcιin by balanced analgesia Br J. Anaesth 1990; 64: Johansso11 Β, Glise Η., Hallerbiick Β, Dalman Ρ, Kristoffersson Α. Preoperative local infiltration vvitl1 Ropivacaine for postoperntive Pain Relief after cholecystectomy. Anesth. Analg 1994; 78: Mc Gregor RR. τl1or11er RE. Wrigl1t DM. Lidoccιi11e inhibits grn11ιιlocyte adhercnces and prevents delivery to infln111matory sites. Blood 1980; 56: Stein C, Co111isel Κ, Haimer ΙΕ, et nl. Analgetic effect of i11traarticular morphi11e after arthroscopic k11ee sιιrgery. Ν. E11gl. J Med 199 1; 325: Richmond C, Broιιbey LM, Woolf CJ. Preoperative ωorphine pre-empts postoperative pain. La11cet 1993 vol 342 July Rosenblιιω Μ, Weller RS, Conard PL, et al. Ibιιprofe11 pωvides lo11ger lasting <ι11algesia thcιn fe11tanyl cιfter l<ψιroscopic surgery. A11aesth Analg. 1991; 73: Malmgrem ΑΒ, Yaksh TL, Hyperalgesin 111ediaded by spi11al glιιtn111ate or substιι11ce Ρ receptor blocked by spinal C)'Clooxygencιse inhibition. Scie11ce 1992; 257: Tνerskoy Μ. ΟΖ Υ, lsnkso11 Α, et al. Pre-eωptive effect of Fentanχl <t11d ketaωine 011 postoperative pnin and \\Όund 11ypernlgesin. A11estl1. Analg. 1994; 78: Pearce RA, Stri11ger JL, Rothman EW. Effect of volatile n11esthetics on sy11aptic transmission in the rat l1ippocampιιs. A11esthesiology 71: M<ιciver ΜΒ, Τιιιιck DL, Kendig JJ: Ge11eral anesthetic modificcιtion of synιιptic fιιcilitation a11d long-terω pote11tiatio11 in hippocampιιs. Br. J. A11cιesth, : Abrn111 S., Yaksh τ. Morphine bιιt 1101 i11halatio11 Anesthesia, blocks Post-injury facilitation. Anesthesiology 78: Cullen Μ. Staren ED. El-Ga11zouri Α et al. Continuous epidural i11fusion for nncιlgesia after major abdominal operatio11s. Α ra11doωized, prospective doιιble-blind study. Surgery 1985; 98 (4): Champers W Α. Editorial Peripl1ernl 11erve daωage and regional ancιesthesia. Br. J. Aωιesth 1992; 69: Hjortso N-C, Lu11d C, Mogensen Τ et al. Epidural ωorphine impωves pai11 relief and maintai11s sensory a11algesia during continιιous epidural bupiviccιine after abdoωincιl surgery. Ancιesth A11alg. 1986; 85: Nnquib Μ, Shcιrif ΑΜΥ, Seraj Μ, et al. Ketami11e for

12 98 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ caudal analgesia in childen: comparison with caudal bupivicaine Br.J. Anaesth 1991; 67: Burns JW, Aitken ΗΑ, Bullingham RES, et al. Doubleblind comparison of the morphine sparing effect. of continous and intermittend i.m administration of ketorolac Br. J. Anaesth 1991; 67: Godhr τ. Jr, Kristensen JD. The NMDA receptor antagonist CPP abolishes neurogenic "wind-up pain" after intrathecal administration in humans. Reg. Anesth 1992; 17 (Suppl 35)/ Kristensen JD, Svensson Β, Gordh Τ. The NMDA receptor antagonist 3-[2-carbo:xy piperazin-4-yl] propyl- 1-phosphonic axid [CPP]. An experimental antinociceptive and neurotoxicological study. Regional Anaesthesia 1992; 17: Wilder Smith Ο, Hoffmann Α, Borgeat Α, Rifat Α. Fentanyl or magnesium analgesic supplementation of anesthesia: effect on postoperative anaglesic requirements. Anesthesiology 1992; 77: Α Bridenbaugh Ρ. Preemptive Analgesia - Is it clinically Relevant. Anesth Analg 1994;

Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας.

Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας. Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Σκπός Σκπός τυ κεφαλαίυ είναι η κατανόηση των βασικών στιχείων μιας στατιστικής έρευνας. Πρσδκώμενα απτελέσματα Όταν θα έχετε λκληρώσει τη μελέτη αυτύ τυ κεφαλαίυ θα πρέπει να μπρείτε:

Διαβάστε περισσότερα

Εάν η εξωτερική περιοδική δύναμη είναι της μορφής F δ =F max ημω δ t, τότε η εφαρμογή του 2 ου Νόμου του Νεύτωνα δίνει: dx b dt

Εάν η εξωτερική περιοδική δύναμη είναι της μορφής F δ =F max ημω δ t, τότε η εφαρμογή του 2 ου Νόμου του Νεύτωνα δίνει: dx b dt Μία ιστρία στην ΕΞΝΓΚΣΜΕΝΗ ΤΛΝΤΩΣΗ Κατά την περσινή σχλική χρνιά, στα πλαίσια της Π.Δ.Σ. πρσπάησα, αντί να λύσ ασκήσεις πυ μπρεί να υπάρχυν σε πλλά ιαφρετικά εξσχλικά βιβλία, να εάν ι μαητές μυ έχυν πραγματικά

Διαβάστε περισσότερα

«Η ικανοποιητική ποιότητα αναλγησίας είναι υποχρέωση των λειτουργών υγείας» Agency Health Care Policy Recearch (AHCPR) 1992

«Η ικανοποιητική ποιότητα αναλγησίας είναι υποχρέωση των λειτουργών υγείας» Agency Health Care Policy Recearch (AHCPR) 1992 «Η ικανοποιητική ποιότητα αναλγησίας είναι υποχρέωση των λειτουργών υγείας» Agency Health Care Policy Recearch (AHCPR) 1992 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ Π. Τζαβέλλας, Χ.

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2 Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στ τετράδιό σας τν αριθµό της ερώτησης και δίπα τ γράµµα, πυ αντιστιχεί στη σωστή απάντηση.. Ακτίνα πράσινυ φωτός πρερχόµενη

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Μετεγχειρητικός πόνος Τι νεότερο Πρόληψη - Θεραπεία

Μετεγχειρητικός πόνος Τι νεότερο Πρόληψη - Θεραπεία Μετεγχειρητικός πόνος Τι νεότερο Πρόληψη - Θεραπεία Η αίσθηση του πόνου για τον άνθρωπο είναι ένα σύνηθες γεγονός στη ζωή του. Ο πόνος είναι χρήσιμος διότι κινητοποιεί τον άνθρωπο προς αναζήτηση της αιτίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

Foex P, et al. Pasternack PF et al. Mangano DT et al. Br J Anaesth 1973; 45:671 81 Anesthesiology 1988; 68:495 500

Foex P, et al. Pasternack PF et al. Mangano DT et al. Br J Anaesth 1973; 45:671 81 Anesthesiology 1988; 68:495 500 Αναγνώρισηασθενώνµεπιθανό όφελοςαπότηνπροεγχειρητική έναρξηβ-αποκλειστών Νύκταρη Β. Αναισθησιολόγος Πανεπιστηµιακό Νοσοκοµείο Ηρακλείου β-αποκλειστές στηνπρο-εγχειρητικήπερίοδο Μηκαρδιοχειρουργικέςεπεµβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρεία Δημόσιας Υγείας και Περιβαλλοντικής Υγιεινής (ΕΔΥΠΥ)

Εταιρεία Δημόσιας Υγείας και Περιβαλλοντικής Υγιεινής (ΕΔΥΠΥ) Εταιρεία Δμόσιας Υγείας και Περιβαλλντικής Υγιεινής (ΕΔΥΠΥ) Σ Σε αυτό τ τεύχς Εκπαιδευτικό Σεμινάρι SHIPSAN......1 Πιόττα & ασφάλεια νερύ κλυμβτικών δεξαμενών....... 2-3 Απικισμός Δικτύυ Ύδρευσς Νσλευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑΣ ΚΑΙ Η ΜΑΓΙΚΗ ΠΕΤΡΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑΣ ΚΑΙ Η ΜΑΓΙΚΗ ΠΕΤΡΑ Ο ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑΣ ΚΑΙ Η ΜΑΓΙΚΗ ΠΕΤΡΑ τυ Prem Rawat ΗΤΑΝ ΚΑΠΟΤΕ ΕΝΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑΣ πυ είχε μια μικρή επιχείρηση. Όπως ήταν φυσικό, ως, επιθυμύσε να απκτήσει όσ τ δυνατόν περισσότερα χρήματα. Μια μέρα, κάπις

Διαβάστε περισσότερα

Μετα6ολές των Φυσιολοyικών Λειτουργιών κατά την Κύηση

Μετα6ολές των Φυσιολοyικών Λειτουργιών κατά την Κύηση ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 5 Μετα6λές των Φυσιλyικών Λειτυργιών κατά την Κύηση Ι. ΠΑΝΑΓΟΥ-ΔΕΔΟΥΣΗ Σημαντικές ανατμικές και φυσιλγικές αλλαγές συμβαίνυν στη μητέρα κατά την κύηση και

Διαβάστε περισσότερα

Π.Μ.Σ Ηλεκτρονική Μάθηση

Π.Μ.Σ Ηλεκτρονική Μάθηση Πανεπιστήμι Πειραιώς Διδακτική της Τεχνλγίας και Ψηφιακών Συστημάτων Π.Μ.Σ Ηλεκτρνική Μάθηση Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία Αξιλόγηση Πργραμμάτων Δια Βίυ Εκπαίδευσης και Επιμόρφωσης Ενηλίκων από Απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Αγαπητί μαθητές και μαθήτριες, Τα σας πρτείνυν για άλλη μια χρνιά, ένα λκληρωμέν επαναληπτικό υλικό στη Φυσική Θετικής-Τεχνλγικής

Διαβάστε περισσότερα

EC-ASE: Ευρωπαϊκό Πιστοποιητικό για τους Συμβούλους / Εκπαιδευτές Κοινωνικής Οικονομίας

EC-ASE: Ευρωπαϊκό Πιστοποιητικό για τους Συμβούλους / Εκπαιδευτές Κοινωνικής Οικονομίας ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ EC-ASE: Ευρωπαϊκό Πιστπιητικό για τυς Συμβύλυς / Εκπαιδευτές Κινωνικής Οικνμίας 2 «Ευρωπαϊκό Πιστπιητικό για τυς Συμβύλυς / Εκπαιδευτές Κινωνικής Οικνμίας» Επικεφαλής Εταίρς:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΑΠΟ ΟΛΟ ΤΟ ΚΟΣΜΟ. ΕΝΑ ΜΟΥΣΙΚΟ ΤΑΞΙ Ι ΣΤΙΣ 5 ΗΠΕΙΡΟΥΣ ΜΕ ΜΕΡΙΚΑ ΚΛΙΚ. ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Η/Υ

ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΑΠΟ ΟΛΟ ΤΟ ΚΟΣΜΟ. ΕΝΑ ΜΟΥΣΙΚΟ ΤΑΞΙ Ι ΣΤΙΣ 5 ΗΠΕΙΡΟΥΣ ΜΕ ΜΕΡΙΚΑ ΚΛΙΚ. ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Η/Υ P αιώνα 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ 695 ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΑΠΟ ΟΛΟ ΤΟ ΚΟΣΜΟ. ΕΝΑ ΜΟΥΣΙΚΟ ΤΑΞΙ Ι ΣΤΙΣ 5 ΗΠΕΙΡΟΥΣ ΜΕ ΜΕΡΙΚΑ ΚΛΙΚ. ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Η/Υ Ανδρεάκυ Κωνσταντίνα

Διαβάστε περισσότερα

V=αβγ (1) µ το πλάτος της δεξαµενής, β= 1

V=αβγ (1) µ το πλάτος της δεξαµενής, β= 1 ΕΠΙΛΥΣΗ ΤΥΠΩΝ Στην ενότητα αυτή, πιστεύω να καταλάβετε ότι τα Μαθηµατικά έγιναν και αναπτύχθηκαν για να αντιµετωπίζυν καθηµερινά πρβλήµατα. εν χρειάζνται όµως πλλά λόγια, ας πρχωρήσυµε σε παραδείγµατα.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ. Σταυρούλα Δικαίου Ρευµατολόγος

ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ. Σταυρούλα Δικαίου Ρευµατολόγος ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ Σταυρούλα Δικαίου Ρευµατολόγος Νευροπαθητικός πόνος Pain arising as a direct consequence of a lesion or disease affecting the somatosensory system (Special Interest Group on Neuropathic

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ AST COMPACT 110 & 150

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ AST COMPACT 110 & 150 http://www.a-s-t.gr I OLAR NDUTRY ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ AT COMPACT 110 & 150 1. Περιγραφή Τ σύστημα Compact με τα μντέλα πυδιαθέτυν δεξαμενή των 100 και 150 λίτρων, παράγεται από την A..T. solar industry

Διαβάστε περισσότερα

Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου

Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Είναι µια λύση; Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων η ανάγκη ΚΑΡΠΑ-Οµάδα αναζωογόνησης επιβίωση ενδονοσοκοµειακά

Διαβάστε περισσότερα

11ο Συνέδριο Μαριάννα Λόρδου

11ο Συνέδριο Μαριάννα Λόρδου 11ο Συνέδριο Μαριάννα Λόρδου ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΟΠΙΟΕΙΔΩΝ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΠΟΝΟ (Evidence based recommendations from EAPC) 9-11 Μαρτίου 2012 ΣΟΦΙΑ ΝΕΣΤΟΡΟΣ MD, MSc Ιατρική Διευθύντρια Αντικαρκινικόs Σύνδεσμος Κύπρου

Διαβάστε περισσότερα

W O O D E N P R O D U C T S s i n c e 1 9 7 5

W O O D E N P R O D U C T S s i n c e 1 9 7 5 TESIS Κατάλγς πρϊόντων 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΡΟΪΟΝ ΤΑ ΜΟΝΑΔΙΚΑ ΜΕ 25 ΕΤΗ ΖΩΗΣ! Τηλ.: 6973 054 096 site: www.tesias.gr mail: info@tesias.gr Διεύθυνση γραφείων: Μ. Ζαύση 25 Τ.Κ. 44200 - ΜΕΤΣΟΒΟ Η ε τ α ι ρ ε ί

Διαβάστε περισσότερα

Αιμοδυναμική διαχείριση για αποφυγή της υπότασης μετά από υπαραχνοειδή αναισθησία. Υγρά και αγγειοσυσπαστικά: Ποιά; Πόσα; Πότε;

Αιμοδυναμική διαχείριση για αποφυγή της υπότασης μετά από υπαραχνοειδή αναισθησία. Υγρά και αγγειοσυσπαστικά: Ποιά; Πόσα; Πότε; Αιμοδυναμική διαχείριση για αποφυγή της υπότασης μετά από υπαραχνοειδή αναισθησία. Υγρά και αγγειοσυσπαστικά: Ποιά; Πόσα; Πότε; Π. Ματσώτα Αναπλ. Καθ. Αναισθησιολογίας Β Παν/κη Κλινική Αναισθησιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

(Monitored Anesthesia Care MAC)

(Monitored Anesthesia Care MAC) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΣΕ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΜΙΑ ΗΜΕΡΑΣ Α. Μπαϊρακτάρη, Β. Αρώνη, Φ. Γιαννακά, Μ. Κοκολάκη, Ε. Μαστροκώστα H χειρουργική και η αναισθησία σε επεµβάσεις µιας ηµέρας θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός γκαµπαπεντίνης και διαδερµικής φεντανύλης για την αντιµετώπιση του καρκινικού νευροπαθητικού πόνου

Συνδυασµός γκαµπαπεντίνης και διαδερµικής φεντανύλης για την αντιµετώπιση του καρκινικού νευροπαθητικού πόνου Συνδυασµός γκαµπαπεντίνης και διαδερµικής φεντανύλης για την αντιµετώπιση του καρκινικού νευροπαθητικού πόνου Παναγιώτα Γ Μαϊδάτση MD PhD, Άννα Θ Ζαραλίδου MD,Νίκος Κ Γοργίας MD PhD, Αικατερίνη Ν Αµανίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΠΕΙΓΟΝ-ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ

ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΠΕΙΓΟΝ-ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΠΕΙΓΟΝ-ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ Αθήνα, 7 Μαΐυ 2015 Α.Π:ΔΙΠΑΑΔ/ΕΠ/Φ.3/62/11867

Διαβάστε περισσότερα

Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει η θεραπεία µε οπιοειδή

Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει η θεραπεία µε οπιοειδή 63 Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει η θεραπεία µε οπιοειδή Ζούκα Μαρία MD ABSTRACT When to start and when to terminate an opioid treatment Zouka M Opioid use for cancer pain is well established in medical

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΙΑΝΥΣΜΑΤΟΣ

1.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΙΑΝΥΣΜΑΤΟΣ 1 1.1 Η ΕΝΝΟΙ ΤΟΥ ΙΝΥΣΜΤΟΣ ΘΕΩΡΙ 1. ιάνυσµα Λέγεται κάθε πρσανατλισµέν ευθύγραµµ τµήµα. (έχει αρχή και πέρας) A B 2. Μηδενικό διάνυσµα 0 Λέγεται τ διάνυσµα τυ πίυ η αρχή και τ πέρας συµπίπτυν. AA= 0 3.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Σκοπιμότητας «Τεχνική υποστήριξη και δικτυακές υπηρεσίες»

Μελέτη Σκοπιμότητας «Τεχνική υποστήριξη και δικτυακές υπηρεσίες» ΕΛΛΑΔΑ 1 2 0 0 8 /fvutnvih παντύ Ανάπτυξη yta άλυς. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ GPHIKEYMATQH ΕίΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΕΑΕΚ EYPDRAÏKHBi& H ΣΥΙΚΡΗΗΑΤ8Α0ΤΗΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΗΠΝΙΚΟ TAMÊIÛ ΕΥΡΟΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

για το Τμήμα Πληροφορικής με Εφαρμογές στη Βιοιατρική, του Πανεπιστημίου Στερεάς Ελλάδας ίϊρμίϊμιη

για το Τμήμα Πληροφορικής με Εφαρμογές στη Βιοιατρική, του Πανεπιστημίου Στερεάς Ελλάδας ίϊρμίϊμιη Μελέτη Σκπιμότητας «Δημιυργίας βάσης δεδμένων για την παρακλύθηση της σταδιδρμίας των απφίτων τυ τμήματς και τη συνεχή χαρτγράφηση της αγράς εργασίας» για τ Τμήμα Πληρφρικής με Εφαρμγές στη Βιιατρική,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΡΓΟ ΜΑΣ 2011-2014

ΤΟ ΕΡΓΟ ΜΑΣ 2011-2014 ΑΔΕΣΜΕΥΤΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ ΔΗΜΟΥ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ - ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Λάζαρς Κυρίζγλυ Υπψήφις Δήμαρχς Μιλάμε με τ έργ μας! Μαζί συνεχίζυμε! 2011-2014 Τ χαρτί πυ χρησιμπιήθηκε είναι από ανακύκλωση Πραγματπιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Χ.Κ.Γιαννακόπουλος, Π.Μυστίδης, Π.Αρεταίου, Π.Σαμσώνας,Ε.Γάκης, E.Μπουκόρος, Χ.Τσίου Ορθοπεδική Κλινική ΝΙΜΤΣ

Χ.Κ.Γιαννακόπουλος, Π.Μυστίδης, Π.Αρεταίου, Π.Σαμσώνας,Ε.Γάκης, E.Μπουκόρος, Χ.Τσίου Ορθοπεδική Κλινική ΝΙΜΤΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΤΗΣ ΙΣΧΑΙΜΟΥ ΠΕΡΙΔΕΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΜLA KAI ΓΕΛΗΣ ΞΥΛΟΚΑΪΝΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΚΑΡΠΙΑΙΟΥ ΣΩΛΗΝΑ Χ.Κ.Γιαννακόπουλος, Π.Μυστίδης, Π.Αρεταίου, Π.Σαμσώνας,Ε.Γάκης,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ U ΑΡΘΡΟ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ Με την Καννιστική Απόφαση 40/12-2-2014 τ Δημτικό Συμβύλι τυ Δήμυ Εμμανυήλ Παππά ψήφισε τν κάτωθι Καννισμό Απχέτευσης τυ Δήμυ Εμμανυήλ Παππά : Σκπί τυ παρόντς Καννισμύ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΡΑΜΜΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

ΤΡΙΓΡΑΜΜΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 1 ΤΡΙΓΡΑΜΜΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Στην «Μεγάλη Πραγματεία» τυ Κμφύκιυ αναφέρεται: «Στ Yi 1 υπάρχει τ tài jí 太 極. Τ tài jí 太 極 γεννά τις 2 πρωταρχικές ενέργειες ή πλικότητες τ liang yi 兩 儀 ή αλλιώς yīn yáng» και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΥΣΤΗΡΩΝ ΣΕΙΡΑΣ: GAS XP 25/2 CE - GAS XP 40/2 CE - GAS XP 60/2 CE

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΥΣΤΗΡΩΝ ΣΕΙΡΑΣ: GAS XP 25/2 CE - GAS XP 40/2 CE - GAS XP 60/2 CE ΘΕΡΜΟΛΑ Α.Ε. ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΥΣΤΗΡΩΝ ΣΕΙΡΑΣ: GAS XP 25/2 CE - GAS XP 40/2 CE - GAS XP 60/2 CE 07106_1H 01 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Μντέλ GAS XP25/2CE GAS XP40/2CE GAS XP60/2CE Θερμική ισχύς

Διαβάστε περισσότερα

- ΒΡΑΔΥΝΗ ΔΙΙΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΙΑΔΟΣΗ ΠΟΛΥ ΥΨΗΛΩΝ ΡΑΔΙΟΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΕΑΑΑΑΘΣ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗΣ ΓΥΡΩ AHO ΤΟ ΜΕΓΙΣΤΟ ΤΟΥ 21ου ΗΛΙΑΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ (1978-1982)

- ΒΡΑΔΥΝΗ ΔΙΙΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΙΑΔΟΣΗ ΠΟΛΥ ΥΨΗΛΩΝ ΡΑΔΙΟΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΕΑΑΑΑΘΣ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗΣ ΓΥΡΩ AHO ΤΟ ΜΕΓΙΣΤΟ ΤΟΥ 21ου ΗΛΙΑΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ (1978-1982) ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΥ ΦΙΜΕΡΕΛΗ Δ!ΠΛ. ΜΗΧ/ΓΥ - ΗΛ/ΓΥ ΜΗΧ/ΚΥ Ε.Μ.Π. - ΒΡΑΔΥΝΗ ΔΙΙΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΙΑΔΣΗ ΠΛΥ ΥΨΗΛΩΝ ΡΑΔΙΣΥΧΝΤΗΤΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΕΑΑΑΑΘΣ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗΣ ΓΥΡΩ AHO Τ ΜΕΓΙΣΤ ΤΥ 21υ ΗΛΙΑΚΥ ΚΥΚΛΥ (1978-1982) ΔΙΔΑΚΤΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οπιοειδή ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΑΤΣΗ, ΕΛΕΝΗ-ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΥ

Οπιοειδή ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΑΤΣΗ, ΕΛΕΝΗ-ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 113 Οπιοειδή ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΑΤΣΗ, ΕΛΕΝΗ-ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Το όπιο προέρχεται από την ελληνική λέξη οπός που σημαίνει γαλακτώδης χυμός των φυτών. Το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΙΔΑΖΟΛΑΜΗΣ PER OS ΩΣ ΠΡΟΝΑΡΚΩΣΗΣ, ΣΤΗΝ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΒΩΝΟΚΗΛΗΣ ΜΕ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ ΣΕ ΕΡΓΑΣΙΑ.

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΙΔΑΖΟΛΑΜΗΣ PER OS ΩΣ ΠΡΟΝΑΡΚΩΣΗΣ, ΣΤΗΝ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΒΩΝΟΚΗΛΗΣ ΜΕ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ ΣΕ ΕΡΓΑΣΙΑ. OS ΩΣ ΠΡΟΝΑΡΚΩΣΗΣ, ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Γιαννιτσών Εισαγωγή Η τοπική αναισθησία (ΤΑ) είναι μέθοδος εκλογής για πλειάδα μικρών και μεσαίων επεμβάσεων στην χειρουργική της μίας ημέρας

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

Τιµή και απόδοση µετοχής. Ανάλυση χαρτοφυλακίου. Απόδοση µετοχής. Μεταβλητότητα τιµών και αποδόσεων

Τιµή και απόδοση µετοχής. Ανάλυση χαρτοφυλακίου. Απόδοση µετοχής. Μεταβλητότητα τιµών και αποδόσεων Τιµή και απόδση µετχής Ανάλυση χαρτφυλακίυ Τιµές Απδόσεις και Κίνδυνς µετχών ιαφρπίηση κινδύνυ Χαρτφυλάκια µετχών Η απόδση µιας µετχής είναι ίση πρς τη πσστιαία διαφρά µεταξύ της αρχικής και της τελικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2010

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2010 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 00 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 00 ΘΕΜΑ : Θεωρύμε τυς μιγαδικύς αριθμύς α) z(t) + z(t) = z(t)

Διαβάστε περισσότερα

«Νανοκρυσταλλικό πυρίτιο για εφαρμογές σε νανοηλεκτρονικές διατάξεις μνήμης»

«Νανοκρυσταλλικό πυρίτιο για εφαρμογές σε νανοηλεκτρονικές διατάξεις μνήμης» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Διδακτρική διατριβή της Αθηνάς Σαλωνίδυ «Νανκρυσταλλικό πυρίτι για εφαρμγές σε νανηλεκτρνικές

Διαβάστε περισσότερα

Οξύς Μετεγχειρητικός Πόνος

Οξύς Μετεγχειρητικός Πόνος ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 259 Οξύς Μετεγχειρητικός Πόνος ΒΑΓΙΑ ΝΤΡΙΤΣΟΥ, ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, ΕΙΡΗΝΗ ΔΙΝΤΣΙΔΟΥ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΜΠΑΡΔΑΚΗ, ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΔΙΑΜΑΝΤΗ 1. Μετεγχειρητικός πόνος Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 16 1.4 1.5 ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΣΤΟ xo

ΜΑΘΗΜΑ 16 1.4 1.5 ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΣΤΟ xo ΜΑΘΗΜΑ 6.4.5 ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΣΤΟ R Η έννια τυ ρίυ Όρι ταυττικής σταθερής συνάρτησης Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΟΡΙΩΝ Όρι και διάταξη Όρια και πράξεις Κριτήρι παρεµβλής Τριγωνµετρικά όρια Όρι σύνθετης συνάρτησης Θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΘΝΙΚΌ ΜΕΤΣΌΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΊΟ ΣΧΟΛΉ ΗΛΕΚΤΡΟΛΌΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΏΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΏΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΏΝ ΤΟΜΈΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΏΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΏΝ ΔΙΑΤΆΞΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΆΤΩΝ ΑΠΟΦΆΣΕΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Εκτίμηση των συνεπειών λόγω

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακες Εκτίμησης Βαρέως Πασχόντων Ασθενών

Κλίμακες Εκτίμησης Βαρέως Πασχόντων Ασθενών ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 44 Κλίμακες Εκτίμησης Βαρέως Πασχόντων Ασθενών ΤΣΑΟΥΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΉ «Δ εν μπρείς να μελετήσεις κάτι, αν δεν μπρείς να τ μετρήσεις» Βασιζόμενι στ συγκεκριμέν

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του πόνου του ασθενούς είναι απόλυτη προτεραιότητα και για τα μέλη της οικογένειας

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του πόνου του ασθενούς είναι απόλυτη προτεραιότητα και για τα μέλη της οικογένειας KAΡKIN KINΙKOΣ Σ ΠΟΝΟΣ Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του πόνου του ασθενούς είναι απόλυτη προτεραιότητα και για τα μέλη της οικογένειας Juarez, G., & Ferrell, B. R.. Family and caregiver involvement in

Διαβάστε περισσότερα

και τον καθορισµό των όρων διενέργειας του πρόχειρου διαγωνισµού.

και τον καθορισµό των όρων διενέργειας του πρόχειρου διαγωνισµού. Α Α: Β4Θ0ΩΕΤ-ΥΨΞ Α Π Ο Σ Π Α Σ Μ Α από τ πρακτικό της αριθ. 20/2012 τακτικής συνεδρίασης της Οικνµικής Επιτρπής ήµυ Κατερίνης. Αριθµός απόφασης 280/2012 ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Έγκριση τεχνικών πρδιαγραφών και καθρισµός

Διαβάστε περισσότερα

Συμβολή των φυσικοχημικών μεθόδων ανάλυσης στη μελέτη 13 εικόνων του Βυζαντινού Μουσείου

Συμβολή των φυσικοχημικών μεθόδων ανάλυσης στη μελέτη 13 εικόνων του Βυζαντινού Μουσείου Συμβλή των φυσικχημικών μεθόδων ανάλυσης στη μελέτη 13 εικόνων τυ Βυζαντινύ Μυσείυ Νανώ ΧΑΤΖΔΑΚ, J. PHILLIPON, P. AUSSET, ωάννης ΧΡΥΣΥΛΑΚΣ, Αθηνά ΑΛΕΞΠΥΛΥ Δελτίν XAE 13 (1985-1986), Περίδς Δ'. Στη μνήμη

Διαβάστε περισσότερα

Νέο Λύκειο: Μετά το «Νέο Σχολείο» και πριν το «Νέο ΑΕΙ»

Νέο Λύκειο: Μετά το «Νέο Σχολείο» και πριν το «Νέο ΑΕΙ» Νέ Λύκε: Μετά τ «Νέ Σχλεί» κα πρν τ «Νέ ΑΕΙ» Παρυσάζυμε σήμερα τς πρτάσες τυ Υπυργείυ Παδείας γα τ «Νέ Λύκε». Στη δαμόρφωση τυς έχυν ληφθεί υπόψη : Ο μελέτες τυ Παδαγωγκύ Ινσττύτυ. Τ πόρσμα τυ Εθνκύ Συμβυλίυ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Μπίλλη Ευδ. Επ. Καθηγήτρια, Τμ. Φυσικοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτική Ελλάδας Γήρανση - ορισμός Σαφής ορισμός του γήρατος δεν υπάρχει Σύμφωνα με τον Shock, το γήρας

Διαβάστε περισσότερα

Άνεση και ασφάλεια ασθενούς υπό περιοχική αναισθησία

Άνεση και ασφάλεια ασθενούς υπό περιοχική αναισθησία Άνεση και ασφάλεια ασθενούς υπό περιοχική αναισθησία Ε. Αργύρα Η διαδικασία της περιοχικής αναισθησίας και η ευθύνη του αναισθησιολόγου αρχίζει με την προεγχειρητική επίσκεψη και προετοιμασία και καταλήγει

Διαβάστε περισσότερα

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει''

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 121 Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΒΑΣΙΛΗΣ ΓΡΟΣΟΜΑΝΙΔΗΣ, ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΠΟντΛΗΣ Το Τραύμα αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες θανάτου (5η

Διαβάστε περισσότερα

Όσα πρέπει να γνωρίζουµε για τον αλγαισθητικό πόνο

Όσα πρέπει να γνωρίζουµε για τον αλγαισθητικό πόνο Όσα πρέπει να γνωρίζουµε για τον αλγαισθητικό πόνο Χρήστος Ιατρού, MD, PhD ABSTRACT What we need to know about nociceptive pain Christos A. Iatrou, MD, PhD Pain is the sensation associated with injury,

Διαβάστε περισσότερα

Πονοκέφαλος μετά από επισκληρίδιο ή ραχιαία Τι πρέπει να γνωρίζεις. Headache after an epidural or spinal injection What you need to know

Πονοκέφαλος μετά από επισκληρίδιο ή ραχιαία Τι πρέπει να γνωρίζεις. Headache after an epidural or spinal injection What you need to know Greek Πονοκέφαλος μετά από επισκληρίδιο ή ραχιαία Τι πρέπει να γνωρίζεις Headache after an epidural or spinal injection What you need to know Το φυλλάδιο αυτό περιέχει γενικές πληροφορίες σχετικά με τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΊHiJυrif(~~i' ΤΕι πε ι ΡΑιΑ ~-~

ΊHiJυrif(~~i' ΤΕι πε ι ΡΑιΑ ~-~ ι... -0.1. = ΊHiJυrif(~~i' ΤΕι πε ι ΡΑιΑ ~-~ 2 '::~~,.,./' Σχλή Τεχνλγικών Εφαρμγών ~ι.:,/~:" ~~ - ' Τμήμα Μηχανικών Ηλεκτρνικών 1ι~ v ί10,~. 11 11 t.ι π 111

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση σήµατος: Η all-trans ρετινόλη δεν συντίθεται στον οργανισµό και πρέπει να λαµβάνεται µε τη τροφή (βιταµίνη Α).

Ενίσχυση σήµατος: Η all-trans ρετινόλη δεν συντίθεται στον οργανισµό και πρέπει να λαµβάνεται µε τη τροφή (βιταµίνη Α). Όραση Β Μετατροπή του φωτός σε νευρικό σήµα Η µετατροπή της φωτεινής ενέργειας σε νευρικό σήµα στηνµεµβράνη των φωτοϋποδοχέων ξεκινά µε την απορρόφηση των φωτονίων από την φωτοευαίσθητη χρωστική που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοθεραπευτική Προσέγγιση της

Φυσικοθεραπευτική Προσέγγιση της Φυσικοθεραπευτική Προσέγγιση της Ακράτειας μετά από Προστατεκτομή Ελένη Κωνσταντινίδου Φυσικοθεραπεύτρια M.Sc Specialist Phys Continence U.E.L Επιστημονικός συν. ΙΜΟΠ Εργαστηριακός συν. ΤΕΙΘ Φυσικοθεραπευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΛΙΩΣΗ.ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΣΚΟΛΙΩΣΗ.ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 1 Νοσηλεύτρια-Φυσικοθεραπεύτρια Τ.Ε. Γ.Ν.Μαιευτηρίου "Έλενα Βενιζέλου",Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Ιατρικής Σχολής Αθηνών στην 2Νοσηλεύτρια Τ.Ε. Γ.Ν.Άμφισσας, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Ανοικτού Πανεπιστημίου Ιταλίας

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

Διαδερμικός Ηλεκτρικός Ν ευροερεθισμός *

Διαδερμικός Ηλεκτρικός Ν ευροερεθισμός * ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 61 Διαδερμικός Ηλεκτρικός Ν ευροερεθισμός * ΘΕΟΔΩΡΑ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΥ-ΣΦΑΚΙΩΤΑΚΗ Κατά τα τελευταία 20 χρόνια στην παγκόσμια ιατρικ1i πρακτική αναβίωσε το ενδιαφέρον

Διαβάστε περισσότερα

TηλερυθΒιστης 1000 W 036 71

TηλερυθΒιστης 1000 W 036 71 TηλερυθΒιστης 1000 W 036 71 Xαρακτηριστικά Τάση 100-240 V~ Συντητα 50-60 Hz 2 x 1,5 mm 2 ή 1 x 2,5 mm 2 (*) γκς 6 Βνάδες ΣυΒΒρωση IEC 60669-2-1 0 C έως + 45 C Απαγρεύεται η ανάβειη ρτίων τύπυ έως. 110

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΟΚΕΤΟ

Η ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΟΚΕΤΟ Η ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΟΚΕΤΟ 1 Στο φυλλάδιο αυτό, θα βρεις µερικές πληροφορίες για τον πόνο κατά τη διάρκεια του φυσιολογικού τοκετού, καθώς και πως µπορούµε να τον αντιµετωπίσουµε.

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντα & συστήµατα θερµοµόνωσης και βαφής

προϊόντα & συστήµατα θερµοµόνωσης και βαφής πρϊόντα & συστήµατα θερµµόνωσης και βαφής εταιρικό Πρφίλ ΧΡΩΜΟ ΟΜΗ ιδρύθηκε τ 1988 µε έδρα της ένα χώρ 00τ.µ. στην περιχή Μαρτίυ στην Θεσ/νίκη. Οι δυνατότητες στ ξεκίνηµα της εταιρείας ήταν µικρές αφύ

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΠΑΡΟΧΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΟ 2 ΠΡΟΦΟΡΤΙΟ ΜΕΤΑΦΟΡΤΙΟ ΣΥΣΤΑΛΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ

ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΠΑΡΟΧΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΟ 2 ΠΡΟΦΟΡΤΙΟ ΜΕΤΑΦΟΡΤΙΟ ΣΥΣΤΑΛΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΗΜΕΡΙ Α: «Οι β αποκλειστές στην Αναισθησιολογία σήµερα. Τι νεότερο;» ΑΘΗΝΑ 12-3-2011 Η χρήση των β αποκλειστών κατά τη διεγχειρητική περίοδο ΜΕΤΑΞΙΑ ΜΠΑΡΕΚΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΟΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Π.Γ.Ν.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc Εξειδικευμένες ασκήσεις προσαρμοσμένες στον τύπο της σκολίωσης Τρισδιάστατη αυτοδιόρθωση

Διαβάστε περισσότερα

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου 2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου Στόχοι κατανόησης: Διαφορά δυναμικού της κυτταρικής μεμβράνης ενός νευρικού κυττάρου: Τί είναι; Πώς δημιουργείται; Ποιά είδη διαφοράς δυναμικού της μεμβράνης

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

` ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΠΑΛΛΗΝΗΣ Ιθάκης 12, 15344, Γέρακας Τηλ.: 210 6604600,Fax: 210 6612965 Οικονομική Επιτροπή Αριθ.

` ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΠΑΛΛΗΝΗΣ Ιθάκης 12, 15344, Γέρακας Τηλ.: 210 6604600,Fax: 210 6612965 Οικονομική Επιτροπή Αριθ. ` ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΠΑΛΛΗΝΗΣ Ιθάκης 12, 15344, Γέρακας Τηλ.: 210 6604600,Fax: 210 6612965 Οικνμική Επιτρπή Αριθ.Απφ 380/2015 ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ Από τ Πρακτικό της έκτακτης συνεδρίασης της

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί να Προτιμήσω την Περιοχική Αναισθησία

Γιατί να Προτιμήσω την Περιοχική Αναισθησία 90 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΙΚΗΣ ΙΑΊΡΙΚΗΣ Γιατί να Προτιμήσω την Περιοχική Αναισθησία Φ.ΚΑΝΑΚΟΥΔΗΣ Υπάρχει η γενικότερη εντύπωση μεταξύ γιατρών (αναισθησιολόγων και μη) αλλά και ασθενών, ότι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Καταστολή και Αναλγησία. Χαντζή Χριστίνα Αναισθησιολόγος Αναπληρώτρια ιευθύντρια ΠΓΝ Αθηνών «Γ. Γεννηµατάς»

Καταστολή και Αναλγησία. Χαντζή Χριστίνα Αναισθησιολόγος Αναπληρώτρια ιευθύντρια ΠΓΝ Αθηνών «Γ. Γεννηµατάς» Καταστολή και Αναλγησία στο ΤΕΠ Χαντζή Χριστίνα Αναισθησιολόγος Αναπληρώτρια ιευθύντρια ΠΓΝ Αθηνών «Γ. Γεννηµατάς» Αναισθησιολογική φροντίδα στο ΤΕΠ ιαχείριση ασθενών ποικίλης επικινδυνότητας/βαρύτητας

Διαβάστε περισσότερα

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Δρ Σταμάτιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειρουργός Επιμελητής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Ε.Φ.Θ. Επίπτωση Επίπτωση 60% 35%-60% σε # πυέλου

Διαβάστε περισσότερα

USING ΤΗΕ METHOD OF MULTIPLE FACTOR APPROACH ΙΝ GREEK FIRMS

USING ΤΗΕ METHOD OF MULTIPLE FACTOR APPROACH ΙΝ GREEK FIRMS ΕΠΙθΕΩΡΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - Τεύχ ς 11 (2 007), 29-48 Η ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ AQPC ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ USING ΤΗΕ METHOD OF MULTIPLE FACTOR APPROACH ΙΝ GREEK FIRMS Περίληψη Τ αντικείμεν τη ς παρύσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

mg/kg/12h, 1,5 mg/kg/24h, Dalteparin 120U/kg/12h, Dalteparin 200U/kg/24h ή Tinzaparin

mg/kg/12h, 1,5 mg/kg/24h, Dalteparin 120U/kg/12h, Dalteparin 200U/kg/24h ή Tinzaparin ΠΕΡΙΟΧΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Β. Αθανασούλιας 1, Κ. Παπίλας 1, Β. Λουρίκας 1, Ε. Αναστασίου 2 Αναισθησιολογικό Τµήµα και Ιατρείο Πόνου Γ. Ν. Καρπενησίου ( 1 ) και Γ. Ν. Ελευσίνας «Θριάσιο»

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία

Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ I Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία Άλλοι συνδυασμοί Γιαννίτσας Κώστας Πορταριά 20/03/14 Σύγκρουση συμφερόντων (ΕΟΦ 14660/25.02.2011) 2004-2006: Ιατρός Κλινικής Έρευνας, Φαρμασέρβ-Λίλλυ

Διαβάστε περισσότερα

Πόνος και Εθισμός ΣΥΜΕΛΑ ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΥ

Πόνος και Εθισμός ΣΥΜΕΛΑ ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 81 Πόνος και Εθισμός ΣΥΜΕΛΑ ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΥ Ο πόνος και ο εθισμός είναι και τα δύο σύνθετες κλινικές οντότητες που έχουν χαρακτηριστικές εκδηλώσεις συμπεριφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. 1.1. Εισαγωγή και λογική

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. 1.1. Εισαγωγή και λογική ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 1.1. Εισαγωγή και λογική Η ανακούφιση από τον πόνο αποτελεί βασικό ανθρώπινο δικαίωµα ανεξάρτητα ηλικίας. Τα νεογνά αισθάνονται πόνο και µάλιστα τα πρόωρα

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ. ΘΕΜΑ: «Πρακτική άσκηση - Μελέτη Περίπτωσης»

ΤΜΗΜΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ. ΘΕΜΑ: «Πρακτική άσκηση - Μελέτη Περίπτωσης» ΕΘΝΙΚ ΚΑΙ ΚΑΠΔΙΣΤΡΙΑΚ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΠΡΓΡΑΜΜΑ: «Εξειδίκευση εκπαιδευτικών και στελεχών της γενικής εκπαίδευσης για μαθητές με πρβλήματα λόγυ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΥΓΕΙΑΣ (Π.Φ.Υ.)

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΥΓΕΙΑΣ (Π.Φ.Υ.) ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΥΓΕΙΑΣ (Π.Φ.Υ.) σε συνεργασία με τ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ τυ Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ και τ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 6 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ Καιντμία και

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Παστιάδης* ΑΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ: ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΙ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΤΗ ΝΕΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΤΖΕΝΤΑ, ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Γεώργιος Παστιάδης* ΑΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ: ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΙ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΤΗ ΝΕΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΤΖΕΝΤΑ, ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επιθεώρηση Κινωνικών Ερευνών, 131 Α', 2010, 33-70 Γεώργις Παστιάδης* ΑΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΓΡΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ: ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΙ ΜΕ ΠΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΔΥΣ ΤΗ ΝΕΑ ΚΙΝΩΝΙΚΗ ΑΤΖΕΝΤΑ, ΥΠ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΥ ΕΠΙΠΕΔΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τ

Διαβάστε περισσότερα

Βουβωνοκήλες. ιαμαντής Θεόδωρος Καθηγητής Χειρουργικής Πανεπιστημίου Αθηνών. Βουβωνοκήλες

Βουβωνοκήλες. ιαμαντής Θεόδωρος Καθηγητής Χειρουργικής Πανεπιστημίου Αθηνών. Βουβωνοκήλες Βουβωνοκήλες Βουβωνοκήλες 1 Βουβωνοκήλες Βουβωνοκήλες Λοξή Βουβωνοκήλη 2 Βουβωνοκήλες Ευθεία Βουβωνοκήλη Χειρουργικές Τεχνικές Ανοικτές πρόσθιες τεχνικές (Bassini, McVay, Shouldice) Ανοικτές οπίσθιες τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μπαλτατζή Λαμπρινή, Αναισθησιολόγος Διευθύντρια Αναισθησιολογικού Τμήματος, Γ.Ν. <Κωνσταντοπουλειο > Νέας Ιωνίας. Αθήνα.

Μπαλτατζή Λαμπρινή, Αναισθησιολόγος Διευθύντρια Αναισθησιολογικού Τμήματος, Γ.Ν. <Κωνσταντοπουλειο > Νέας Ιωνίας. Αθήνα. Μπαλτατζή Λαμπρινή, Αναισθησιολόγος Διευθύντρια Αναισθησιολογικού Τμήματος, Γ.Ν. Νέας Ιωνίας. Αθήνα. Βασικός στόχος, η σταθεροποίηση της κατάστασης της μητέρας. Ιατρός επειγόντων Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϊατρική τεχνολογία

Βιοϊατρική τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Βιοϊατρική τεχνολογία Ενότητα 3: Μεμβράνες - Ηλεκτρικά δυναμικά, Νευρικό & μυϊκό σύστημα Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr ΕΕΔΙΠ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Κοτσικόρος Νικόλαος Ειδικευόµενος Β Γαστρεντερολογικής Κλινικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισµός» ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ 1. Ιδιοπαθής αχαλασία 2. Ιδιοπαθής

Διαβάστε περισσότερα