Το Κυπριακό ίκαιο του Γάµου και του ιαζυγίου στη ιελκυνστίνδα Εκκλησίας και Πολιτείας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το Κυπριακό ίκαιο του Γάµου και του ιαζυγίου στη ιελκυνστίνδα Εκκλησίας και Πολιτείας"

Transcript

1 Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής ιδακτορική ιατριβή Το Κυπριακό ίκαιο του Γάµου και του ιαζυγίου στη ιελκυνστίνδα Εκκλησίας και Πολιτείας Αχιλλεύς Κ. Αιµιλιανίδης Θεσσαλονίκη,

2 Περιεχόµενα Εισαγωγή 1. Η Εξέλιξη του Κυπριακού ικαίου των Γαµικών ιαφορών ως την Τουρκοκρατία 1.1. Η Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Κύπρου και η Σύσταση Εκκλησιαστικών ικαστηρίων Η Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Κύπρου Η Σύσταση Εκκλησιαστικών ικαστηρίων 1.2. Το ίκαιο των Γαµικών ιαφορών κατά την Περίοδο της Φραγκοκρατίας Τα Εκκλησιαστικά ικαστήρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας Οι Ελληνικοί Νόµοι της Κύπρου Εισαγωγή Οι Κανόνες Ουσιαστικού ικαίου Οι Κανόνες ικονοµικού ικαίου Οι Γάµοι µεταξύ Προσώπων που δεν Ανήκουν στην Ορθόδοξη Εκκλησία Το ίκαιο των Μικτών Γάµων 1.3. Το ίκαιο των Γαµικών ιαφορών κατά την Περίοδο της Ενετοκρατίας 1.4. Το ίκαιο των Γαµικών ιαφορών κατά την Περίοδο της Τουρκοκρατίας Οι Γάµοι µεταξύ Προσώπων που Ανήκουν στην Ορθόδοξη Εκκλησία και σε άλλες Χριστιανικές Κοινότητες Οι Γάµοι µεταξύ Προσώπων που Ανήκουν στη Μουσουλµανική Κοινότητα, οι Μικτοί Γάµοι µεταξύ Χριστιανών και Μουσουλµάνων και οι Γάµοι µεταξύ Αλλοδαπών 1.5. Συµπεράσµατα Κεφαλαίου 2. Το ίκαιο των Γαµικών ιαφορών κατά την Περίοδο της Αγγλοκρατίας 2.1. Το Γενικό Πλαίσιο 2

3 2.2. Το ίκαιο των Γαµικών ιαφορών των Μελών της Ορθόδοξης Εκκλησίας Η Σύγκρουση µεταξύ Εκκλησιαστικών και Πολιτειακών ικαστηρίων Το Εύρος της ικαιοδοσίας των Εκκλησιαστικών ικαστηρίων της Ορθόδοξης Εκκλησίας Το Εφαρµοστέο από τα Πολιτειακά ικαστήρια ίκαιο κατά την Εκδίκαση Οικογενειακών Υποθέσεων των Ελλήνων Ορθοδόξων Η Σύνταξη Καταστατικού της Ορθόδοξης Εκκλησίας Το Ζήτηµα της Ιεραρχικής Σχέσης µεταξύ των Ιερών Κανόνων, του Καταστατικού και της ικονοµίας Το Ουσιαστικό ίκαιο του Γάµου των Ελλήνων Ορθοδόξων Οι ιατάξεις του Καταστατικού του Οι ιατάξεις του Μη Ισχύσαντος Καταστατικού Χάρτη του Οι ιατάξεις της Εγκυκλίου του Η ικονοµική Οργάνωση των Εκκλησιαστικών ικαστηρίων Συγκρότηση και Αρµοδιότητα Ιδιότητα ιαδίκων ιαδικασία ενώπιον του Επισκοπικού ικαστηρίου Η Αποδεικτική ιαδικασία Έφεση και Αναψηλάφηση 2.3. Το ίκαιο του Γαµικών ιαφορών των Τούρκων Μουσουλµάνων Η ικαιοδοσία των Μουσουλµανικών Ιεροδικείων Ο περί Τουρκικού Οικογενειακού ικαίου Νόµος του Το ίκαιο των Γαµικών ιαφορών των Μελών των Υπολοίπων Θρησκευτικών Κοινοτήτων και το ίκαιο των Μικτών Γάµων Το Καθεστώς ως το Ο περί Γάµου Νόµος, Κεφάλαιο ικαιοδοσία αναφορικά µε τις Γαµικές Υποθέσεις των Μελών των Υπολοίπων Θρησκευτικών Κοινοτήτων 3

4 2.5. Συµπεράσµατα Κεφαλαίου 3. Το Συνταγµατικό Πλαίσιο των Σχέσεων Εκκλησίας Πολιτείας 3.1. Η υαδική Αρχή 3.2. Το Σύστηµα της Οµοταξίας στην Κύπρο 3.3. Η Νοµική Προσωπικότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας και των Τριών Θρησκευτικών Οµάδων 3.4. Η Νοµοθετική Εξουσία της Ορθόδοξης Εκκλησίας Η Θέση σε Ισχύ Νέου Καταστατικού Χάρτη της Ορθόδοξης Εκκλησίας Η Εξουσία της Ορθόδοξης Εκκλησίας να Θέσει σε Ισχύ Νέο Καταστατικό Χάρτη 3.5. Το Ειδικό Καθεστώς των Τριών Θρησκευτικών Οµάδων 3.6. Η Συνταγµατική Προστασία της Θρησκευτικής Ελευθερίας 3.7. Συµπεράσµατα Κεφαλαίου 4. Το Συνταγµατικό Πλαίσιο των Οικογενειακών Σχέσεων 4.1. Το ικαίωµα Σύναψης Γάµου και Ίδρυσης Οικογένειας Η Συνταγµατική Κατοχύρωση του ικαιώµατος Σύναψης Γάµου και Ίδρυσης Οικογένειας Η Νοµική Φύση του Γάµου 4

5 4.2. Η Ρύθµιση της Εκκλησιαστικής Επιρροής επί των Γαµικών Υποθέσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση 4.3. Η Τροποποίηση του Άρθρου 111 του Συντάγµατος Η Ψήφιση του Νόµου 95/ Το Κοινοβουλευτικό Πλαίσιο της Πρώτης Τροποποίησης του Συντάγµατος Η Αντίδραση της Ορθόδοξης Εκκλησίας και των Τριών Θρησκευτικών Οµάδων 4.4. Συµπεράσµατα Κεφαλαίου 5. Ανήκοντες στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία ή σε Θρησκευτική Οµάδα Σύµφωνα µε το Άρθρο 111 του Συντάγµατος 5.1. Η Ιδιότητα των Ανηκόντων στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία ή σε Θρησκευτική Οµάδα Ανήκοντες στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία της Κύπρου ή και σε άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες Κτήση και Απώλεια της Ιδιότητας του Μέλους της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας Η Κτήση της Ιδιότητας του Μέλους της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας Η Αποβολή της Ιδιότητας του Μέλους της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας Είναι οι Παλαιοηµερολογίτες Ανήκοντες στην Ελληνική Ορθόδοξο Εκκλησία ; Η Ιδιότητα των Ανηκόντων σε Θρησκευτική Οµάδα 5.2. Πρέπει οι Ανήκοντες στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία ή σε Θρησκευτική Οµάδα να Είναι Πολίτες της ηµοκρατίας; Η Προσέγγιση του Θέµατος µέχρι το Η Προσέγγιση του Θέµατος µετά το Πρέπει οι Ανήκοντες στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία ή σε Θρησκευτική Οµάδα να Είναι Μέλη της Ελληνικής Κοινότητας; 5

6 5.3. Συµπεράσµατα Κεφαλαίου 6. Τα Συστήµατα Τέλεσης Θρησκευτικού και Πολιτικού Γάµου 6.1. Η Σχέση των Άρθρων 22 και 111 του Συντάγµατος Πρέπει Αµφότερα τα Μέρη να Ανήκουν στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία ή σε Θρησκευτική Οµάδα, σύµφωνα µε το Άρθρο 111 του Συντάγµατος Η Λειτουργία του Άρθρου 22 2 του Συντάγµατος Η Λειτουργία του Άρθρου 22 2 (α) του Συντάγµατος Η Λειτουργία του Άρθρου 22 2 (β) του Συντάγµατος Η Λειτουργία του Άρθρου 22 2 (γ) του Συντάγµατος 6.2. Η υνατότητα Σύναψης Πολιτικού Γάµου των Ανηκόντων στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία ή σε Θρησκευτική Οµάδα Το Καθεστώς πριν από την Τροποποίηση του Άρθρου 111 του Συντάγµατος Το Καθεστώς µετά τη Συνταγµατική Τροποποίηση Ο Ενοποιητικός περί Γάµου Νόµος του Ο Γάµος των Μελών της Τουρκικής Κοινότητας Η Απόπειρα Συνδιαλλαγής και η Πνευµατική Λύση του Γάµου 6.3. Συµπεράσµατα Κεφαλαίου 7. Η Έννοια των Οικογενειακών Σχέσεων των Συζύγων και το Κύρος του Γάµου 7.1. Η Έννοια των Οικογενειακών Σχέσεων των Συζύγων Ή Έννοια των Οικογενειακών Σχέσεων πριν από την Τροποποίηση του Άρθρου Η Έννοια των Οικογενειακών Σχέσεων µετά την Τροποποίηση του Άρθρου Το Ζήτηµα του Κύρους του Γάµου Το Κύρος του Γάµου σύµφωνα µε το Άρθρο 111 του Συντάγµατος Το Κύρος του Γάµου σύµφωνα µε τον περί Γάµου Νόµο του

7 7.3. Συµπεράσµατα Κεφαλαίου 8. Η Καθιέρωση Λόγων ιαζυγίου 8.1. Η Νοµοθετική Κατοχύρωση Λόγων ιαζυγίου Η Συνταγµατική Κατοχύρωση των Λόγων ιαζυγίου Λόγοι ιαζυγίου που Εφαρµόζονται από τα Οικογενειακά ικαστήρια Λόγοι ιαζυγίου που Εφαρµόζονται από τα Οικογενειακά ικαστήρια Θρησκευτικών Οµάδων 8.2. Οι Λόγοι ιαζυγίου του Καταστατικού Χάρτη Εισαγωγή Μοιχεία Ασύγγνωστος ιαγωγή Επιβουλή της Ζωής Φρενοβλάβεια Καταδίκη σε Φυλάκιση Αφάνεια Ανικανότητα Αδικαιολόγητη Εγκατάλειψη Αλλαγή Θρησκείας Παρεµπόδιση Τεκνογονίας Ιδιοµορφίες κατά την Εφαρµογή των Λόγων του Καταστατικού Χάρτη από τα Οικογενειακά ικαστήρια Θρησκευτικών Οµάδων 8.3. Ο Λόγος ιαζυγίου του Ισχυρού Κλονισµού Ο Λόγος ιαζυγίου του Ισχυρού Κλονισµού σύµφωνα µε το Άρθρο 111 του Συντάγµατος Τα Τεκµήρια του Ν. 104(Ι)/ Ο Λόγος ιαζυγίου της Πενταετούς ιάστασης των Συζύγων 7

8 8.5. Οι Λόγοι ιαζυγίου του Ν. 104(Ι)/ Λόγοι ιαζυγίου που Εφαρµόζονται από τα Επαρχιακά ικαστήρια 8.7. Συµπεράσµατα Κεφαλαίου 9. Οικογενειακά ικαστήρια 9.1. Τα Πρωτοβάθµια Οικογενειακά ικαστήρια Η Συγκρότηση των Πρωτοβάθµιων Οικογενειακών ικαστηρίων Η ικαιοδοσία των Πρωτοβάθµιων Οικογενειακών ικαστηρίων 9.2. Τα Οικογενειακά ικαστήρια Θρησκευτικών Οµάδων Τα Εκκλησιαστικά ικαστήρια των Τριών Θρησκευτικών Οµάδων Η Ίδρυση και Συγκρότηση των Οικογενειακών ικαστηρίων των Θρησκευτικών Οµάδων Η ικαιοδοσία των Οικογενειακών ικαστηρίων των Θρησκευτικών Οµάδων 9.3. Το ευτεροβάθµιο Οικογενειακό ικαστήριο 9.4. Το Εκκλησιαστικό ίκαιο στην Αποδεικτική ιαδικασία ενώπιον των Οικογενειακών ικαστηρίων 9.5. Αναγνώριση Αποφάσεων Αλλοδαπών ικαστηρίων από τα Κυπριακά ικαστήρια 9.6. Ζητήµατα ιαχρονικού ικαίου Γάµοι που Τελέστηκαν πριν από την Ανακήρυξη της Κυπριακής ηµοκρατίας Γάµοι που Τελέστηκαν πριν από την Τροποποίηση του Συντάγµατος 9.7. Συµπεράσµατα Κεφαλαίου 8

9 10. Οι Ρυθµίσεις περί Γάµου του Καταστατικού Χάρτη Εισαγωγή Προϋποθέσεις Σύναψης Γάµου ή Μνηστείας Εισαγωγή Έγγραφη Συναίνεση ιαφορά Φύλου Νόµιµη Ηλικία Γάµου Θρησκεία Ήδη Υπάρχοντες ή Υπάρξαντες Γάµοι Συγγένεια Εισαγωγή Συγγένεια Εξ Αίµατος Συγγένεια Εξ Αγχιστείας Κώλυµα Εξώγαµης και Πνευµατικής Συγγένειας Ακυρώσιµοι και Άκυροι Γάµοι Η Προσθήκη Εκκλησιαστικών Λόγων Λύσης του Γάµου και Κωλύµατος Γάµου µετά τη Σύνταξη του Καταστατικού Χάρτη Συµπεράσµατα Κεφαλαίου 11. Η ικονοµική Λειτουργία των Εκκλησιαστικών ικαστηρίων της Ορθόδοξης Εκκλησίας Σύσταση των Εκκλησιαστικών ικαστηρίων Ο Κανόνας των ύο Βαθµών ικαιοδοσίας Πρωτοβάθµια ικαστήρια 9

10 Ίδρυση Τοπική ικαιοδοσία Σύνθεση Απαρτία Αρµοδιότητες των Μελών του ικαστηρίου Εξάιρεση ικαστών ευτεροβάθµια ικαστήρια Γενικές ιατάξεις για τη Σύσταση και Λειτουργία των Εκκλησιαστικών ικαστηρίων Αρµοδιότητα Εκκλησιαστικών ικαστηρίων Καθ Ύλην Αρµοδιότητα και ικαίωµα Προσφυγής ενώπιον των Εκκλησιαστικών ικαστηρίων Κατά Τόπο Αρµοδιότητα των Εκκλησιαστικών ικαστηρίων Αναγνώριση Αποφάσεων άλλων ικαστηρίων ιάδικοι και Εµφάνιση ιαδίκων Ιδιότητα ιαδίκου και Συνήγοροι Κλήτευση και Εµφάνιση ιαδίκων ιαδικασία ενώπιον των Εκκλησιαστικών ικαστηρίων Έναρξη ιαδικασίας Συζήτηση της Αγωγής και Αποδεικτική ιαδικασία Έφεση Συµπεράσµατα Κεφαλαίου 12. Τελικά Συµπεράσµατα 10

11 Νοµολογία Ι. Αποφάσεις Κυπριακών ικαστηρίων Α. Αποφάσεις του Ανωτάτου ικαστηρίου πριν την Ανεξαρτησία Β. Αποφάσεις του Ανωτάτου Συνταγµατικού ικαστηρίου Γ. Αποφάσεις του Ανωτάτου ικαστηρίου και του ευτεροβάθµιου Οικογενειακού ικαστηρίου. Αποφάσεις Οικογενειακών και Επαρχιακών ικαστηρίων ΙΙ. Αποφάσεις Αλλοδαπών ικαστηρίων Α. Αποφάσεις Ελληνικών ικαστηρίων Β. Αποφάσεις Κοινοδικαίου Γ. Αποφάσεις Ευρωπαϊκού ικαστηρίου ικαιωµάτων του Ανθρώπου και Ευρωπαϊκής Επιτροπής ικαιωµάτων του Ανθρώπου Βιβλιογραφία Ι. Ελληνόγλωσση Α. Βιβλία Β. Άρθρα ΙΙ. Ξενόγλωσση Α. Βιβλία Β. Άρθρα 11

12 Εισαγωγή Το σηµερινό κυπριακό οικογενειακό δίκαιο, όπως και ολόκληρο το κυπριακό δικαιικό σύστηµα, αποτελεί ένα µωσαϊκό δικαίων, τα οποία συνδέονται άµεσα µε την πολυτάραχη κυπριακή ιστορία 1 και την επίδραση που οι διάφοροι κατακτητές άσκησαν στο δίκαιο του νησιού. Συνεπώς, δεν θα ήταν υπερβολή να λεχθεί πως η γνώση της ιστορικής εξέλιξης του κυπριακού οικογενειακού δικαίου συνδέεται άµεσα µε την κατανόηση των ιδιόµορφων προβληµάτων που παρουσιάζει σε αρκετές παραµέτρους του το κυπριακό οικογενειακό δίκαιο και ειδικά σε ό,τι αφορά το δίκαιο των γαµικών διαφορών, δηλαδή τις διαφορές που σχετίζονται µε το γάµο και το διαζύγιο 2. Στον πυρήνα του κυπριακού δικαίου του γάµου και του διαζυγίου βρίσκεται ο διαχωρισµός των µελλονύµφων στη βάση της θρησκείας, ένας διαχωρισµός που στηρίζεται στην κυπριακή πρακτική κατά τις µακραίωνες περιόδους της φραγκοκρατίας, της τουρκοκρατίας και της αγγλοκρατίας. Στόχο του κυπριακού Συντάγµατος αποτελούσε η αναγνώριση σε έκαστη από τις µεγάλες θρησκευτικές κοινότητες του νησιού, του δικαιώµατος να ρυθµίζει µε δικούς της νόµους και να εκδικάζει µε δικά της δικαστήρια, τα ζητήµατα που αφορούν στις γαµικές υποθέσεις των µελών της. Η ρύθµιση αυτή όµως, αν και δεν δηµιουργούσε ιδιαίτερες επιπλοκές σε µια Κύπρο που προσπαθούσε να διατηρήσει τον ξεχωριστό εθνικό της χαρακτήρα κατά τη διάρκεια της αλληλοδιαδοχής των κατακτητών σε ολόκληρη τη δεύτερη χιλιετία, αποδείχθηκε 1 Για την κυπριακή ιστορία βλ. ενδεικτικά Ηill, G., A History of Cyprus, vol. 1-4, Cambridge: Cambridge University Press, , Παπαδόπουλος, Θ., (επιµέλεια), Ιστορία της Κύπρου, τ. Α, Β,, Ε, Ίδρυµα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ, Λευκωσία, , Ζαννέτος, Φ., Ιστορία της Νήσου Κύπρου από της Αγγλικής Κατοχής µέχρι Σήµερον, τοµ. Α Γ, Λάρνακα, , Spyridakis, C., A Brief History of Cyprus, Revised Edition, Nicosia, 1974, Kyrris, C., History of Cyprus, Nicosia, 1985, Άµαντος, Κ., Σύντοµος Ιστορία της Κύπρου, Αθήνα 1956, Περιστιάνης, Ι., Γενική Ιστορία της Νήσου Κύπρου, Λευκωσία, 1910, Τζερµιάς, Π., Γλυκείας Χώρας Ιστόρηση: Η Κύπρος, τ. Ι ΙΙΙ, Εκδόσεις Σιδέρης, Αθήνα, 2004, Emilianidès, A., Histoire de Chypre, Presses Universitaires de France, Paris, 1962, καθώς και τις παραποµπές στα πιο πάνω βιβλία. 2 Έτσι και Serghides, G., Internal and External Conflict of Laws in Regard to Family Relations in Cyprus, Studies in Cyprus Law, vol. 1, study no. 1, Nicosia, 1988, p. 12. Για µια εισαγωγή στο κυπριακό οικογενειακό δίκαιο βλ. ακόµα Κονναρή, Ε., Οικογενειακό ίκαιο: Μια Συνοπτική Προσέγγιση, Stalkon Publishers Ltd, Λεµεσός, 2002, Demetriou Panayiotidou, A. and Hadjiyorki, C., Family Law in Campbell, D., (ed.), Introduction to Cyprus Law, New York: Yorkhill Law Publishing, 2000, τις συλλογές νοµοθεσίες των Παρλά, Λ., (επιµέλεια), Κυπριακό Οικογενειακό ίκαιο, Bibliolega Infoscreen, Λευκωσία, 2001 και Κυριακίδη, Κ., Οικογενειακό ίκαιο, ικηγορικός Σύλλογος Πάφου, Πάφος, 2000 και την περαιτέρω εξειδικευµένη βιβλιογραφία στη συνέχεια της µελέτης. 12

13 εξαιρετικά δυσλειτουργική σε ένα κράτος δικαίου, βασισµένο στο δικό του, δοτό έστω, Σύνταγµα και µε πληθυσµό ολοένα και περισσότερο ανοµοιογενή. Η τροποποίηση του Συντάγµατος που πραγµατοποιήθηκε το 1989 µε στόχο τη µεταφορά της δικαιοδοσίας σε θέµατα οικογενειακών υποθέσεων στα νεοσυσταθέντα οικογενειακά δικαστήρια και την εισαγωγή του πολιτικού γάµου και του λόγου διαζυγίου του ισχυρού κλονισµού του γάµου για τα µέλη της Ορθόδοξης εκκλησίας, τους Αρµένιους, τους Μαρωνίτες και τους Λατίνους, δεν επίλυσε τα προβλήµατα. Η άρνηση της Ορθόδοξης εκκλησίας να αναγνωρίσει τη συνταγµατική τροποποίηση και η ουσιαστική καθιέρωση δύο έννοµων τάξεων σε θέµατα γάµου και διαζυγίου, συνιστά µόνο µια πτυχή του νοµικού προβληµατισµού. Σηµαντικότερα ακόµα είναι τα προβλήµατα που δηµιουργούνται από την κακότεχνη διατύπωση των νόµων που αφορούν σε θέµατα γάµου και διαζυγίου, µε αποκορύφωµα τη γενικότερη σύγχυση και αµηχανία στην οποία οδήγησε ο ενοποιητικός περί Γάµου νόµος του 2003, ένας νόµος δηλαδή που ενώ αποσκοπούσε στην απλοποίηση των νοµικών ρυθµίσεων περί γάµου, περιέπλεξε ακόµα περισσότερο την προσπάθεια ερµηνείας του λαβυρίνθου των σχετικών διατάξεων. Σε κανένα κράτος της Ευρώπης δεν υφίστανται τόσο πολύπλοκες διατάξεις και δεν συναντάται τόσο αµφιλεγόµενη νοµολογία, σε ό,τι αφορά το εφαρµοστέο δίκαιο για έκαστο ζεύγος που επιθυµεί να τελέσει γάµο. Στόχο του παρόντος πονήµατος αποτελεί να συµβάλει στην κατανόηση των ζητηµάτων που αφορούν στο γάµο και στο διαζύγιο µέσα από τη συστηµατική ερµηνεία των σχετικών διατάξεων του κυπριακού δικαίου, καθώς και µέσα από την επισκόπηση της κυπριακής νοµολογίας αναφορικά µε τα πιο πάνω ζητήµατα. Θα καταδειχθεί ότι το κυπριακό δίκαιο του γάµου και του διαζυγίου βρισκόταν και βρίσκεται σε άµεση συνάρτηση προς το διαθρησκευτικό δίκαιο των προσώπων που επιθυµούν να τελέσουν ή να λύσουν το γάµο τους στην Κυπριακή ηµοκρατία, εφόσον το βασικότερο κριτήριο για την επίλυση των ζητηµάτων που αφορούν στη δικαιοδοσία αναφορικά µε τις γαµικές υποθέσεις των µερών είναι η θρησκεία στην οποία έκαστο από αυτά ανήκει. Ακόµα και αν τα µέρη επέλεξαν να τελέσουν πολιτικό γάµο, η σηµασία της θρησκείας στην οποία ανήκουν τα µέρη διατηρείται αναλλοίωτη, τόσο αναφορικά µε την ύπαρξη δικαιοδοσίας σε ό,τι αφορά τις 13

14 γαµικές διαφορές, όσο και αναφορικά µε τους λόγους διαζυγίου τους οποίους µπορούν να επικαλεστούν τα µέρη. Η µεθοδολογία του παρόντος πονήµατος συνίσταται στις αρχές του θετικού δικαίου και της αναλυτικής σχολής, αν και ιδιαίτερη έµφαση δίδεται, λόγω των ιδιοµορφιών που αναφέρθηκαν πιο πάνω, στην ιστορικοαναλυτική προσέγγιση. Κεντρικό στόχο του παρόντος πονήµατος αποτελεί εξάλλου η παρουσίαση των ιδιαίτερων ρυθµίσεων του κυπριακού εκκλησιαστικού δικαίου σε σχέση µε το γάµο και το διαζύγιο. Για το λόγο αυτό πραγµατοποιείται ανάλυση των ειδικών κυπριακών ρυθµίσεων που σχετίζονται µε το γάµο, δηλαδή των Ελληνικών Νόµων που ίσχυαν κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας, του Καταστατικού του 1914 και του µη ισχύσαντος Καταστατικού του 1929, του Καταστατικού Χάρτη του 1979 και των Κανονισµών της Αρµενικής Επισκοπής Κύπρου. εν κρίθηκε πάντως σκόπιµο να συµπεριληφθούν στο πόνηµα αυτό αναλύσεις που αφορούν σε ζητήµατα που δεν παρουσιάζουν οποιαδήποτε ιδιοµορφία στην Κύπρο. Για το λόγο αυτό, τα ζητήµατα που αφορούν στο βυζαντινό δίκαιο, το ισλαµικό δίκαιο, το περί γάµου δίκαιο της Ρωµαιοκαθολικής εκκλησίας, το δίκαιο που εφαρµόζουν εκκλησιαστικά δικαστήρια των Αρµενίων και των Μαρωνιτών εκτός Κύπρου ή το αγγλικό δίκαιο του γάµου, αναλύονται µόνο στο βαθµό που υπάρχουν κυπριακά νοµικά κείµενα ή αποφάσεις που να επιτρέπουν την εξαγωγή συµπερασµάτων αναφορικά µε την ιδιαίτερη εφαρµογή των δικαίων αυτών στην Κύπρο. 14

15 1. Η Εξέλιξη του Κυπριακού ικαίου των Γαµικών ιαφορών ως την Τουρκοκρατία 1.1. Η Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Κύπρου και η Σύσταση Εκκλησιαστικών ικαστηρίων Η Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Κύπρου Η Oρθόδοξη εκκλησία της Κύπρου 3 είναι αποστολική. Ιδρύθηκε από τον Απόστολο Βαρνάβα, ο οποίος µαζί µε τον Απόστολο Παύλο έφτασαν στην Κύπρο το έτος 45 και άρχισαν να κηρύσσουν το ευαγγέλιο 4. Η Ορθόδοξη εκκλησία της Κύπρου είναι επίσης αυτοκέφαλη 5. Το αυτοκέφαλο της Ορθόδοξης εκκλησίας της Κύπρου αναγνωρίστηκε µε 3 Βλ. γενικά για την Εκκλησία της Κύπρου Χάκκετ, Ι., (µεταφρ. Παπαϊωάννου, Χ.), Ιστορία της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Κύπρου, τ. α γ, Αθήνα Πειραιάς, , Εγγλεζάκης, Β., Είκοσι Μελέται ιά την Εκκλησίαν Κύπρου, Ίδρυµα Λεβέντη και Μορφωτικόν Ίδρυµα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα, 1996, Παπαδοπούλος, Χ., Η εν Κύπρω Ορθόδοξος Εκκλησία, (1911) 1 Εκκλησιαστικός Κήρυξ, σ , , , Papathomas, G., L Église Autocéphale de Chypre dans l Europe Unie, Approche Nomocanonique, Katerini, 1998, Τζωρτζάτος, Β., Οι Βασικοί Θεσµοί ιοικήσεως της Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Κύπρου µετά Ιστορικής Ανασκοπήσεως, Εκδόσεις Αποστολικής ιακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, Αθήνα, 1974, Γεωργίου, Φ., Ειδήσεις Ιστορικαί περί της Εκκλησίας της Κύπρου, Αθήνα, 1875, Duckworth, H., The Church of Cyprus, London, 1900, Αγγελόπουλος, Α., Εκκλησιαστική Ιστορία: Η Εκκλησία της Κύπρου στο Παρελθόν, στο Παρόν και στο Μέλλον, Αθήνα: Εκδοτικός Οίκος Αδελφών Κυριακίδη, 1998, Μιτσίδης, Α., Σύντοµη Ιστορία της Εκκλησία της Κύπρου, Λευκωσία, 1994, του ιδίου, Η Εκκλησία της Κύπρου Ο Κόσµος της Ορθοδοξίας, Ίδρυµα Μελετών Χερσονήσου του Αίµου, Θεσσαλονίκη, 1968, σελ , Ιωαννίδης, Κ., Εκκλησία Κύπρου: Ιστορία και Πολιτισµός 2000 Ετών, 1997, Ταουσιάνης, Χ., Θέµατα της Κυπριακής Εκκλησιαστικής Ιστορίας, Λευκωσία, 1993, Κληρίδης, Ν., Εγχειρίδιον Ιστορίας της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Κύπρου, Λευκωσία, 1956, Παπαγεωργίου, Α., Σύντοµος Ιστορία της Εκκλησίας της Κύπρου, Λευκωσία, 1962, Παναγόπουλος, Ι., Η Εθναρχούσα Αυτοκέφαλος Εκκλησία της Κύπρου (1975) 42 Εφηµερίς Ελλήνων Νοµικών, σελ Βλ. εξάλλου Οικονόµου, Χ., Οι Απαρχές του Χριστιανισµού στην Κύπρο: Ιστορική, Φιλολογική, Θεολογική και Θρησκειοϊστορική Ανάλυση των ιηγήσεων των Πράξεων 13, 1 12, Λευκωσία, Έκδοση Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου, 1991, Τζωρτζάτος, Β., Ο Άγιος Απόστολος Βαρνάβας, Κατερίνη, 1956, Μυριανθέας, Κ., Απόστολος Βαρνάβας: Ο Ιδρυτής της Εκκλησίας της Κύπρου, Έκδοση Β, Εκδόσεις Ερµής, Λευκωσία. Θα πρέπει να παρατηρηθεί πως ο ευαγγελισµός των εκτός της Παλαιστίνης περιοχών και της Κύπρου ξεκίνησε κατά πάσα πιθανότητα αµέσως µετά το λιθοβολισµό του Στεφάνου και τη µεταστροφή στο χριστιανισµό του Πάυλου, δηλαδή περίπου το έτος 34, όπως προκύπτει από τις Πράξεις Αποστόλων ΙΑ Βλ. και Πατρώνου, Γ., Η Κύπρος Πύλη του Χριστιανισµού προς τον Κόσµο των Εθνών, Ιερά Μητρόπολις Πάφου, Πάφος, 1996, σελ. 26. Παραταύτα δεν υπάρχει οποιαδήποτε αµφιβολία ότι το ευαγγέλιο κηρύχθηκε κατά την περίοδο αυτή αποκλειστικά στους Ιουδαίους και ότι µόνο µετά την άφιξη των Αποστόλων Παύλου και Βαρνάβα κηρύχθηκε το ευαγγέλιο αδιακρίτως φυλής και θρησκεύµατος. Βλ. Χάκκετ, τ. α, σελ Βλ. µεταξύ άλλων Παναγιωτάκος, Π., Το Αυτοκέφαλον της Αγιωτάτης Εκκλησίας της Κύπρου (1957) 12 Αρχείον Εκκλησιαστικού και Κανονικού ικαίου, σ , (1959) 14, σ , Μιτσίδης, Α., Το Αυτοκέφαλον της Εκκλησίας της Κύπρου, Αθήνα, 1976, Τζωρτζάτος, Β., Το Αυτοκέφαλον της Εκκλησίας της 15

16 τον η κανόνα στην Γ Οικουµενική Σύνοδο της Εφέσου το έτος και επιβεβαιώθηκε µε απόφαση του αυτοκράτορα Ζήνωνα κατά την εξέταση αξίωσης του πατριάρχη Αντιοχείας να ασκεί κυριαρχικά δικαιώµατα στο νησί. Το αυτοκέφαλο της κυπριακής εκκλησίας επαναβεβαιώθηκε µε τον λθ κανόνα της εν Τρούλλω Πενθέκτης Οικουµενικής Συνόδου το έτος 692. Έκτοτε, και παρά τις συνεχείς πολιτειακές µεταβολές που επιβλήθηκαν στο νησί, το αυτοκέφαλο της Ορθόδοξης εκκλησίας παραµένει απρόσβλητο. Η ύπαρξη του αυτοκεφάλου της Ορθόδοξης εκκλησίας τονίζεται στο πρώτο άρθρο του ισχύοντος Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας της Κύπρου, το οποίο αναφέρει ότι: Η Αγιωτάτη, Ορθόδοξος και Αποστολική Εκκλησία της Κύπρου, ιδρυθείσα υπό του Κυρίου διά των Αποστόλων Παύλου και Βαρνάβα και µέλος ούσα της Μιάς, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας του Χριστού, είναι αυτοκέφαλος, του αυτοκεφάλου αυτής κατοχυρωθέντος και δι άλλων και διά του η κανόνος της Γ Οικουµενικής Συνόδου. Η εκκλησία της Κύπρου κατείχε µέχρι το 1593, την πέµπτη θέση στην τάξη πρωτοκαθεδρίας των Αυτοκέφαλων Ορθοδόξων Εκκλησιών, κάτω από τα Πατριαρχεία Κωνσταντινούπολης, Αλεξανδρείας, Αντιοχείας και Ιεροσολύµων. Σύµφωνα µε την κρατούσα εκκλησιαστική πρακτική κατατάσσεται στη δέκατη θέση, επειδή προβιβάσθηκαν σε Πατριαρχεία, οι νεότερες Εκκλησίες της Ρωσίας, της Σερβίας, της Ρουµανίας, της Βουλγαρίας και της Γεωργίας 7. Παραταύτα έχει εκφραστεί η άποψη ότι θα πρέπει να θεωρείται σε κάθε περίπτωση ότι η Εκκλησία της Κύπρου εξακολουθεί να διατηρεί την πέµπτη θέση, εφόσον αυθεντικό κύρος για ρύθµιση της ιεραρχικής τάξεως Κύπρου, Αθήνα, 1976, Παπαϊωάννου, Ι., Το Αυτοκέφαλον της Εκκλησίας της Κύπρου, (1948) 23 Ορθοδοξία, σ , , Αλιβιζάτος, Α., Το Αυτοκέφαλον της Εκκλησίας της Κύπρου εν Περιπτώσει Ενώσεως της Κύπρου µετά της Μητρός Ελλάδος, Πρακτικά του Πρώτου ιεθνούς Κυπρολογικού Συνεδρίου, τ. Γ, µέρος α, Λευκωσία, 1973, σ , Κονιδάρης, Γ., Η Θέσις της Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Κύπρου έναντι του Οικουµενικού Πατριαρχείου κατά τον Θ και Ι Αιώνα (1943) 18 Πρακτικά Ακαδηµίας Αθηνών, σ Βλ. εξάλλου Πρακτικά των Αγίων και Οικουµενικών Συνόδων, Εκδόσεις Καλύβης Τιµίου Προδρόµου Ιεράς Σκέπης Αγίας Άννας, Άγιον Όρος και Χρυσόστοµος, Αθηνών, Ο Αθηναϊκός Κώδιξ των Πρακτικών της Γ Οικουµενικής Συνόδου και το Αυτοκέφαλον της Εκκλησίας Κύπρου (1933) 8 Πρακτικά Ακαδηµίας Αθηνών, σ Πρβλ. Κοντοστεργίου,., Οικουµενικαί Σύνοδοι, Υπηρεσία ηµοσιευµάτων Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη, Ενδεικτικά βλ. Κονιδάρης, Ι., Εγχειρίδιο Εκκλησιαστικού ικαίου, Εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα, 2000, σελ. 105 κ.ε. 16

17 των Εκκλησιών έχει µόνο η απόφαση της µιάς και αδιαίρετης Εκκλησίας που συνέρχεται σε Οικουµενική Σύνοδο Η Σύσταση Εκκλησιαστικών ικαστηρίων Η εκκλησία της Κύπρου, όπως και όλη γενικά η χριστιανική εκκλησία, προχώρησε από νωρίς στην ίδρυση εκκλησιαστικών δικαστηρίων, µε σκοπό να διασφαλίσει τη συµµόρφωση των µελών της µε τους κανόνες της. Περιβλήθηκε δηλαδή εξουσίες για την άσκηση δικαστικής δικαιοδοσίας επί των µελών της, µιας δικαιοδοσίας η οποία για την εκκλησία είναι ανεξάρτητη πολιτειακής αναγνωρίσεως ή παραχωρήσεως και εκπηγάζει από τον ίδιο το θεµελιωτή της, δηλαδή τον Ιησού Χριστό 9. Αν και τα εκκλησιαστικά δικαστήρια λειτουργούσαν καθ όλη τη Ρωµαϊκή περίοδο, µέχρι και το 325, η σηµασία τους µεγιστοποιήθηκε όταν αυτά αναγνωρίστηκαν επίσηµα από την πολιτειακή εξουσία, γεγονός που συνέβη κατά την περίοδο , περίοδο κατά την οποία η Κύπρος αποτελούσε Θέµα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 10. Κατά την βυζαντινή περίοδο, τα κυπριακά εκκλησιαστικά δικαστήρια λειτούργησαν κατά τον ίδιο τρόπο, όπως και τα εκκλησιαστικά δικαστήρια που λειτουργούσαν στα υπόλοιπα µέρη της βυζαντινής αυτοκρατορίας 11. Εφάρµοζαν εξάλλου το ίδιο δίκαιο, δηλαδή το δίκαιο των βυζαντινών αυτοκρατόρων, ενώ είχαν την ίδια βασικά διαδικασία, έχοντας ευρείες δικαιοδοσίες απονοµής δικαιοσύνης 12, ιδιαίτερα σε θέµατα που σχετίζονταν µε τον γάµο και τις 8 Βλ. ενδεικτικά Παναγιωτάκος, Το Αυτοκέφαλον, σ Ματθαίου ΙΗ, Βλ. και Μίλας, Ν., (µετάφρ. Αποστολοπούλου, Μ.,), Το Εκκλησιαστικόν ίκαιον της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας, Αθήνα, 1906, σ Βλ. παρόµοιες παρατηρήσεις του Serghides, Conflict of Laws, p. 13. Πρβλ. αναφορικά µε την πρώιµη βυζαντινή περίοδο Lokin, J., Administration and Jurisdiction in Cyprus in the 6th Century A.D σε Πρακτικά εύτερου Κυπρολογικού Συνεδρίου, τ. Β., Εκδόσεις Εταιρείας Κυπριακών Σπουδών, Λευκωσία, 1986, σελ Για τη βυζαντινή Κύπρο βλ. εξάλλου Παπαγεωργίου, Α., Η Κύπρος κατά τους Βυζαντινούς Χρόνους σε Τενεκίδη, Γ., Κρανιδιώτη, Γ., Κύπρος: Ιστορία, Προβλήµατα και Αγώνες του Λαού της, Βιβλιοπωλείο της Εστίας, Αθήνα, 1981, ηµοσθένους, Α., Η Βυζαντινή Κύπρος : Υλικός και Πνευµατικός Πολιτισµός, Εκδόσεις Ηρόδοτος, Αθήνα, 2002, Πιτσάκης, Κ., Οι Κύπριοι Τρισεπίσκοποι: Ένα Παράδοξο στην Ορολογία του Βυζαντινού Κανονικού ικαίου Πρακτικά του Τρίτου ιεθνούς Κυπρολογικού Συνεδρίου, Λευκωσία, 2001, σελ Έτσι και Τορναρίτης, K., Τα Εκκλησιαστικά ικαστήρια, ίδια εν Κύπρω, Λευκωσία 1976, σ. 15, Συµεωνίδης, Σ., Εισαγωγή στο Κυπριακό ίκαιο σε Φραντζεσκάκη, Φ., Ευρυγένη,., Συµεωνίδη, Σ., Συγκριτικό ίκαιο, Εκδόσεις Σάκκουλα, Θεσσαλονίκη, 1978, σ Βλ. Σερεµέτης,., Η Απονοµή της ικαιοσύνης εν Κύπρω κατά την Βυζαντινήν και Μεταβυζαντινήν Περίοδον, Πρακτικά του Πρώτου ιεθνούς Κυπρολογικού Συνεδρίου, τόµος Γ, µέρος Α, Λευκωσία 1973, σ. 309 κ.ε. Αναφορικά µε τα επισκοπικά δικαστήρια στην υπόλοιπη βυζαντινή επικράτεια βλ. ενδεικτικά Τρωιάνος, Σ., Η Εκκλησιαστική ιαδικασία µεταξύ 565 και 1204 (1966) 13 Επετηρίδα του 17

18 οικογενειακές υποθέσεις 13. Με δεδοµένο ότι µετά το 10 ο αιώνα οι υποθέσεις αναφορικά µε διαφορές που εκπηγάζουν από σχέσεις αρραβώνα, γάµου και υιοθεσίας εκδικάζονταν σε όλη τη βυζαντινή αυτοκρατορία αποκλειστικά από επισκόπους 14, τεκµαίρεται µε ασφάλεια ότι παραπλήσιο καθεστώς επικρατούσε και στη βυζαντινή Κύπρο. Η εφαρµογή του βυζαντινού δικαίου κατά την περίοδο αυτή καθίσταται εµφανής στους Ελληνικούς Νόµους της Κύπρου για τους οποίους θα γίνει ιδιαίτερος λόγος στη συνέχεια της µελέτης, εφόσον αυτοί εξακολούθησαν να εφαρµόζονται και επί Φραγκοκρατίας. Χαρακτηριστική είναι εξάλλου αναφορικά µε τη λειτουργία των εκκλησιαστικών δικαστηρίων ως κανονικών δικαστηρίων για επισκόπους, η απόφαση καθαίρεσης του επισκόπου Αµαθούντος Ιωάννου από Σύνοδο της οποίας προέδρευε ο τότε Αρχιεπίσκοπος Ιωάννης Κρητικός. Η καθαίρεση ακυρώθηκε µετά από προσφυγή του επισκόπου Αµαθούντος στον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Λουκά Χρυσοβέργη, εφόσον είχε πραγµατοποιηθεί από Σύνοδο την οποία αποτελούσαν µόνο ο Αρχιεπίσκοπος Ιωάννης και έντεκα ακόµα επίσκοποι, σε αντίθεση µε τον κανόνα ΙΒ της Έκτης Συνόδου της Καρθαγένης του 459, σύµφωνα µε τον οποίο για την καθαίρεση επισκόπου είναι απαραίτητη η συµµετοχή στη Σύνοδο δώδεκα τουλάχιστον επισκόπων, επιπρόσθετα από τον Προέδρο του ικαστηρίου 15. Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Ελληνικού ικαίου της Ακαδηµίας Αθηνών, του ιδίου, Η Εκκλησιαστική ικονοµία µέχρι του Θανάτου του Ιουστινιανού, Αθήνα, 1964, Πανταζόπουλος, Ν., Ρωµαϊκόν ίκαιον εν ιαλεκτική Συναρτήσει προς το Ελληνικόν, τ. α, Θεσσαλονίκη, 1974, σ. 240 κ.ε., του ιδίου, Εκκλησία και ίκαιον εις την Χερσόνησον του Αίµου επί Τουρκοκρατίας ( ) Η Επιστηµονική Επετηρίδα Σχολής Νοµικών και Οικονοµικών Επιστηµών του Αριστοτελείου, Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, σ. 685 κ.ε., Τρωιάνος, Σ., Βελισσαροπούλου Καρακώστα, Ι., Ιστορία ικαίου, Γ Έκδοση, Εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα Κοµοτηνή, 2002, σ Πρβλ. Χριστοφιλόπουλος, Α., Τα Βυζαντινά ικαστήρια κατά τους Αιώνες Ι - ΙΑ, (1986) 4 ίπτυχα, σ Για το εφαρµοζόµενο δίκαιο βλ. αντί άλλων τη µελέτη του Ζhisman, J., (µετάφρ. Αποστολοπούλου, Μ.,), Tο ίκαιον του Γάµου της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, τόµος 1 ος, Αθήναι, 1912, τόµος 2 ος, Αθήναι, Βλ. σχετικά τις Νεαρές 24, 74, 89, 90 και 109 του Λέοντος, καθώς και τη Νεαρά 24 του Αλεξίου Κοµνηνού. 15 Η εκτενής ανάλυση της λειτουργίας των εκκλησιαστικών δικαστηρίων ως ποινικών δικαστηρίων διά επισκόπους είναι εκτός του πλαισίου αυτής της µελέτης. Για περισσότερες λεπτοµέρειες αναφορικά µε την καθαίρεση του επισκόπου Αµαθούντος βλ. Ράλλης, Γ και Ποτλής, Μ., Σύνταγµα των Θείων και Ιερών Κανόνων, τ. ΙΙΙ, σελ. 324, Χατζηψάλτης, Κ., Συµβολαί εις την Ιστορίαν της Εκκλησιας της Κύπρου κατά την Βυζαντινήν Περίοδον (1954) 18 Κυπριακαί Σπουδαί, σελ , Μιτσίδης, Α., Αι Κατά Καιρούς Γενόµεναι Καθαιρέσεις Αρχιεπισκόπων και Επισκόπων της Κύπρου, Λευκωσία, 1973, σ Βλ. εξάλλου Κονιδάρης, Γ., Περί το Πρόβληµα των Κανονικών ικαστηρίων δι Επισκόπους εν τη Εκκλησία της Κύπρου, Αθήνα,

19 1.2. Το ίκαιο των Γαµικών ιαφορών κατά την Περίοδο της Φραγκοκρατίας Τα Εκκλησιαστικά ικαστήρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας Κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας ( ) τα εκκλησιαστικά δικαστήρια της ορθόδοξης εκκλησίας εξακολούθησαν να διαχειρίζονται το οικογενειακό δίκαιο και να εφαρµόζουν βυζαντινό δίκαιο 16, παρά την καταπίεση και την υποβάθµιση την οποία υπέστησαν εκ µέρους της Λατινικής Εκκλησίας 17. Για τη δικαιοδοσία αυτή αναφέρει ρητά η περίφηµη ιάταξις Κυπρία (Bulla ή Constitutio Cypria), που εξέδωσε ο Πάπας Αλεξάνδρος στις 3 Ιουλίου 1260, µε την οποία αποκρυσταλλώθηκε η θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας υπό την Φραγκική κυριαρχία 18. Με τη ιάταξη Κυπρία οι 16 Σύµφωνος ο Emilianides, A., The Hellenic Laws of Cyprus and the Hexabiblos of Armenopoulos, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, Τόµος Κωνσταντίνου Αρµενοπούλου, Θεσσαλονίκη, 1951, σελ. 33. Αναφορικά µε το δίκαιο της περιόδου βλ. ακόµα Ζέπος, Π., Το ίκαιον της Κύπρου επί Φραγκοκρατίας (1976) 23 Επετηρίς Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Ελληνικού ικαίου, σ , Richard, J., Το ίκαιον του Μεσαιωνικού Βασιλείου σε Παπαδόπουλος, Ιστορία, τ., σ , Emilianides, A., Polyarchy in the Frankish Rule in Cyprus in Mélanges à la Memoire de Michel Dendias, Athénes Paris, 1978, σελ. 7 13, Παπαδόπουλος, Θ., Κυπριακά Νόµιµα σε Μελέται και Υποµνήµατα, τόµος Ι, Ίδρυµα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ, Τµήµα Επιστηµονικών Ερευνών, Λευκωσία. 1984, σελ , Svoronos, Questions sur la Situation Sociale et Juridique des Grecs Chypriotes pendant la Domination Franque, Athènes, 1976, Zepos, P., Droit et Institutions Franques du Royaume de Chypre, Athènes, 1976, Twiss, T., Medieval Jurisprudence and Modern Legislation of Cyprus (1880) 4, Law Magazine and Review, p Βλ. ακόµα Χατζηψάλτης, Κ., Εκ της Ιστορίας της Εκκλησίας της Κύπρου κατά τη Φραγκοκρατία (1958) 22 Κυπριακαί Σπουδαί, σ , Χριστοδούλου, Μ., Κυπριακαί Κανονικαί ιατάξεις (1983) ΧΙΙ Επετηρίς Κέντρου Επιστηµονικών Ερευνών, σ , Κύρρης, Κ., Η Οργάνωση της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Κύπρου κατά τους ύο Πρώτους Αιώνες της Φραγκοκρατίας Επετηρίδα Κέντρου Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου, τ. 2, Λευκωσία, 1993, σ Για τις σχέσεις της Λατινικής και της Ορθόδοξης Εκκλησίας κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας βλ. ιδιαίτερα Παπαδόπουλος, Θ., Η Εκκλησία Κύπρου κατά την Περίοδο της Φραγκοκρατίας σε Παπαδόπουλου, Ιστορία, τ., σελ. 548 κ.ε., Hill, History of Cyprus, v. III, p , Χάκκετ, Ιστορία της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Κύπρου, τ. α, σελ , Κιρµίτσης, Π., Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Κύπρου επί Φραγκοκρατίας (1983) 47 Κυπριακαί Σπουδαί, σ. 27 κ.ε., Coureas, N., Conversion on Latin Cyprus: A New Faith or a New Rite? (1998) XXIV Επετηρίδα Κέντρου Επιστηµονικών Ερευνών, p , Efthimiou, Greeks and Latins on Cyprus in the Thirteenth Century: A Study of Churchmen and Crusaders, University Microfilms International, Michigan, 1974, Γιόργκα, Ν., Η Φραγκοκρατία εν Κύπρω, Λευκωσία, Αναφορικά µε τη λατινική εκκλησία κατά την περίοδο αυτή βλ. Coureas, N., The Latin Church in Cyprus: , Ashgate, 1997, Fedalto, G., Η Λατινική Εκκλησία στο Μεσαιωνικό Βασίλειο σε Παπαδόπουλου, Ιστορία, τ., σ , Schabel, C., The Synodicum Nicosiense and Other Documents on the Latin Church of Cyprus , Cyprus Research Centre, Nicosia, Για το κείµενο της Constitutio Cypria βλ. Σάθας, Κ., Μεσαιωνική Βιβλιοθήκη, τόµος Στ, Βενετία 1877, σελ Βλ. εξάλλου αναφορικά µε τη σηµερινή λατινική θρησκευτική κοινότητα Coureas, N., The Latins of Cyprus: The Genesis and Development of Cyprus Modern Latin Community (2002) 3 4 XL Cyprus Today. 19

20 υφιστάµενες δεκατεσσερις Ορθόδοξες επισκοπές 19 µειώθηκαν σε τέσσερις, ώστε να ανταποκρίνονται τόσο στον αριθµό, όσο και στα γεωγραφικά όρια µε τις αντίστοιχες λατινικές επισκοπές. Ως αποτέλεσµα, τις τέσσερις αυτές επισκοπές αποτελούσαν η επισκοπή Λευκωσίας µε έδρα τη Σολέα, η επισκοπή Πάφου µε έδρα την Αρσινόη, η επισκοπή Αµµοχώστου µε έδρα την Καρπασία και η επισκοπή Λεµεσού µε έδρα τα Λεύκαρα. Σε κάθε επισκοπική περιφέρεια µπορούσε να λειτουργεί µόνο ένα εκκλησιαστικό δικαστήριο, παράλληλα µε εκείνο της λατινικής επισκοπής. Σε περίπτωση χηρείας ενός επισκοπικού θρόνου, ο νέος επίσκοπος εκλεγόταν µεταξύ των µελών του κλήρου της συγκεκριµένης επισκοπικής περιφέρειας. Η εκλογή του όµως θα έπρεπε να επικυρωθεί από το Λατίνο επίσκοπο της ίδιας εκλογικής περιφέρειας, ο οποίος θα περιέβάλλε τον εκλεγέντα επίσκοπο µε τις επισκοπικές του εξουσίες, µόνο εφόσον είχε πειστεί για την καταλληλότητά του και εφόσον ο εκλεγείς θα είχε ορκιστεί πίστη και υποταγή προς το Λατίνο επίσκοπο. Επιπρόσθετα η καθαίρεση, µετάθεση ή παραίτηση οποιουδήποτε Ορθοδόξου επισκόπου περιερχόταν στη δικαιοδοσία του Πάπα. Αν και οι εκκλησιαστικές διαφορές µεταξύ των Ορθοδόξων εξακολουθούσαν να εκδικάζονται από το εκκλησιαστικό δικαστήριο της αντίστοιχης επισκοπής, παραταύτα οι αποφάσεις των ελληνικών εκκλησιαστικών δικαστηρίων υπόκεινται πλέον σε έφεση ενώπιον του Λατίνου επισκόπου και Αρχιεπισκόπου, καθώς σε έκκληση στον Πάπα. Η τελευταία αυτή διάταξη έχει ορθά χαρακτηριστεί ως το χαρακτηριστικότερο σηµείο εξάρτησης της Ορθόδοξης Εκκλησίας προς την Παπική εξουσία 20. εν µπορεί όµως να παραγνωριστεί και το οξύµωρο της πιθανότητας εξέτασης µιας έφεσης ενώπιον του Λατίνου επισκόπου, µε δεδοµένο ότι οι κανόνες λύσης του γάµου της υτικής Εκκλησίας διέφεραν ριζικά από ότι τους αντίστοιχους κανόνες της Ανατολικής Εκκλησίας. Αν και η διάταξη αυτή έχει χαρακτηριστεί ως ένδειξη µιας ιδιόρρυθµης 19 Αν και υπήρξαν ορισµένες αυξοµειώσεις του αριθµού των επισκοπικών περιφερειών σε µια κλίµακα επισκοπών, ως εγκυρότερος φαίνεται ο αριθµός των 14 επισκοπών. Για το ζήτηµα αυτό βλ. Παπαδόπουλος, Η Εκκλησία Κύπρου κατά την Περίοδο της Φραγκοκρατίας, σελ Πρβλ. Παπαδόπουλος, Χ., Αι Επισκοπαί της Εκκλησίας Κύπρου ( ) XIV Επιστηµονική Επετηρίς Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών, σ , αλλά και τις απόψεις του Κονιδάρη, Γ., Η Θέσις της Εκκλησίας της Κύπρου εις τα Εκκλησιαστικά Τακτικά από του η µέχρι και του ιβ αιώνος, Πρακτικά του Πρώτου ιεθνούς Κυπρολογικού Συνεδρίου, τ. Β, Λευκωσία, 1972, σ Παπαδόπουλος, Κυπριακά Νόµιµα, σελ

21 ανοχής που επεδείκνυε η υτική Εκκλησία για το διαφορετικό τρόπο µε τον οποίο ερµηνεύονταν οι κανόνες περί λύσης του γάµου στην Ορθόδοξη Εκκλησία 21, παραταύτα είναι εµφανές ότι σε τελική ανάλυση η Λατινική Εκκλησία ήταν πρόθυµη να ασκήσει τον παράδοξο αυτό έλεγχο µε µόνο στόχο την εκκλησιαστική υποταγή της κυπριακής Ορθόδοξης εκκλησίας Οι Ελληνικοί Νόµοι της Κύπρου Εισαγωγή Ως ελληνικοί νόµοι της Κύπρου 22 χαρακτηρίστηκαν από τον Κωνσταντίνο Σάθα τα περιεχόµενα του πρώην 3538 και νυν 1391 χειρογράφου της Εθνικής Βιβλιοθήκης των Παρισίων 23. Οι αναφερόµενοι ως ελληνικοί νόµοι αποτελούν στην πραγµατικότητα ένα κώδικα βυζαντινού δικαίου για θέµατα µνηστείας, γάµου και άλλων οικογενειακών σχέσεων, ο οποίος προοριζόταν για χρήση των εκκλησιαστικών δικαστηρίων της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και ιδιαίτερα του εκκλησιαστικού δικαστηρίου Αρσινόης και Πάφου, ένα γεγονός που προκύπτει από το µνηµονευόµενο στους λιβέλλους όνοµα του Επισκόπου Αρσινόης και Πάφου. Ορθότερο θα ήταν πάντως να θεωρηθεί πως, αν και ο σωζόµενος κώδικας αναφέρεται αποκλειστικά στο εκκλησιαστικό δικαστήριο Αρσινόης, παρόµοιους κώδικες διέθεταν και οι άλλες τρεις 21 Zhisman, Το ίκαιον του Γάµου της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, τ. 1 ος, Αθήνα, 1912, σ Ο Emilianides, The Hellenic Laws, προκρίνει τον ακριβέστερο όρο «οι περί γάµου νόµοι των Ελλήνων της Κύπρου», ενώ ο Παπαδόπουλος, Κυπριακά Νόµιµα, σελ. 6 κ.ε., προχωρεί σε περαιτέρω µεθοδολογικές διευκρινήσεις του όρου «ελληνικοί νόµοι της Κύπρου», που αφορούν στο εννοιολογικό περιεχόµενο της επιβίωσης του βυζαντινού δικαίου υπό ετερογενές πολιτικό και κοινωνικό καθεστώς και της λειτουργικής ισχύς του, παράλληλα µε την κυρίαρχη νοµοθεσία. Θα πρέπει να παρατηρηθεί ότι ο Richard, Το ίκαιο του Μεσαιωνικού Βασιλείου, σελ. 386, αποκαλεί τους νόµους ως Leges Cypriae, δηλαδή ως κυπριακούς νόµους. Πάντως στους ελληνικούς νόµους συµπεριλαµβάνονται και διατάξεις κληρονοµικού, ναυτικού και γεωργικού δικαίου. Για τις θέσεις που αναπτύσσονται στο κεφάλαιο αυτό βλ. εξάλλου και Αιµιλιανίδης, Α., Οι Ελληνικοί Νόµοι της Κύπρου επί Φραγκοκρατίας (2004) ΧΧV Επετηρίς Κέντρου Επιστηµονικών Ερευνών, σελ Σάθας, σελ Ο κώδικας πρωτοεπισηµάνθηκε από τον Du Cange, Glossarium ad Scriptores Mediae et Infimae Graecitatis, Lugdunum, Σε ιδιόγραφο σηµείωµα του, το οποίο αναφέρει ο Σάθας, σελ. ρδ, σχολίαζε σχετικά πως πρόκειται για leges Graecorum qui in insula Cypro sub Regibus Latinis degebant, pleraeque excerptae ex libris Basilicωn, sed fere semper lingua vulgari descriptae. Praemittitur Alexandri IV. Papae Bulla, δηλαδή για ελληνικούς νόµους οι οποίοι ίσχυσαν στη νήσο Κύπρο κατά τη διάρκεια της Λατινικής βασιλείας και οι οποίοι περιέχουν άφθονα αποσπάσµατα από τα Βασιλικά, τα οποία όµως αντιγράφονται σχεδόν πάντα σε δηµώδη γλώσσα. Σε θέση προλεγόµενων βρίσκεται η ιάταξη Κυπρία του Πάπα Αλέξανδρου του τετάρτου. 21

22 επισκοπές στις οποίες η Bulla Cypria απένειµε τα ίδια προνόµια 24. Θα ήταν πάντως παρακινδυνευµένο κατά την άποψη µας, να υποστηριχθεί ότι εκτός από τις περί γάµου διαφορές τα δικαστήρια δίκαζαν και τις άλλες διαφορές ιδιωτικού δικαίου 25, εκτός από αυτές που αφορούσαν στις οικογενειακές κληρονοµικές σχέσεις, εφόσον κάτι ανάλογο δεν προκύπτει από τις σωζόµενες πηγές. Αν και το χειρόγραφο χρονολογείται προς τα τέλη του 13 ου αιώνα 26, θα πρέπει να θεωρηθεί πως πρόκειται για συλλογή νόµων, η οποία υπήρχε και πριν τη Φραγκοκρατία και η οποία πιθανώς αποτελούσε µια αντιγραφή παλαιότερων νοµικών συλλογών γαµικού και οικογενειακού δικαίου προς χρήση των εκκλησιαστικών επισκοπικών δικαστηρίων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 27. Στο συµπέρασµα αυτό οδηγούµαστε µεταξύ άλλων εφόσον, ι) θα ήταν περίεργο να φανταστεί κανείς πως οι ελληνικοί νόµοι της Κύπρου υπήρξαν αποτέλεσµα της συλλογής νόµων µέσα από τα πρωτότυπα βυζαντινά κείµενα, ότι δηλαδή «θα υπήρχε η δυνατότητα να τελεστεί στην Κύπρο, µια µικρή και απόµακρη βυζαντινή επαρχία, µια νοµική εργασία τέτοιου µεγέθους και για οικουµενική χρήση σε όλη τη βυζαντινή αυτοκρατορία» και ιι) θα ήταν αδιανόητο να φανταστεί κανείς πως οι Γάλλοι βασιλείς της δυναστείας των Λουζινιανών θα επέτρεπαν ποτέ µια παρόµοια πρόκληση στην εξουσία τους επί της νήσου, όπως την ύπαρξη στο χειρόγραφο ζωγραφιών που απεικονίζουν τους βυζαντινούς αυτοκράτορες Ιουστινιανό, Κωνσταντίνο και Λέοντα µε την επιγραφή «Πιστοί Βασιλείς» Έτσι και ο Σάθας, σελ. ρστ. Στο συµπέρασµα αυτό µας οδηγεί και η σωζόµενη πληρέστατη απόφαση του επισκόπου Σολέας Λεόντιου, την οποία πρωτοδηµοσίευσε ο Λάµπρος, Σ., Νέος Ελληνοµνήµων, τόµος ΙΕ, σελ και αναδηµοσίευσε ο Χατζηψάλτης, K., Εκκλησιαστικά ικαστήρια Κύπρου επί Φραγκοκρατίας, (1955) 19 Κυπριακαί Σπουδαί, σελ Όπως εικάζει ο Σάθας, σελ. ρστ. Αντίθετος ο Emilianides, The Hellenic Laws αλλά και ο Τορναρίτης, Κ., Το Χάρτωµαν στις Ασσίζες της Κύπρου, Λευκωσία, 1978, σελ. 14, ο οποίος ορθά χαρακτηρίζει τους νόµους ως επιτοµή του βυζαντινού οικογενειακού δικαίου που ίσχυε και εφαρµόζετο στην Κύπρο. Ο Παπαδόπουλος, Κυπριακά Νόµιµα, σελ. 3, εξάλλου τους χαρακτηρίζει ορθά ως ανθολόγιο βυζαντινού δικαίου επί θεµάτων µνηστείας και γάµου και οικογενειακών σχέσεων του ελληνορθόδοξου πληθυσµού. Πάντως στους ελληνικούς νόµους συµπεριλαµβάνονται και διατάξεις κληρονοµικού, ναυτικού και γεωργικού δικαίου, οι οποίες όµως συνδέονται άµεσα µε τις οικογενειακές σχέσεις. 26 Ο Pardessus, M., J., Collection des Lois Maritimes Antérieures au XVIIIe Siècle, vol. I, Paris 1828, σελ. 163, χρονολογεί το χειρόγραφο στον 13 ο αιώνα, ενώ ο Zachariae von Lingenthal,, Geschichte des Griechish Römischen Rechts, Berlin 1892, σελ , χρονολογεί το χειρόγραφο στα τέλη του 13 ου ή αρχές του 14 ου αιώνα. 27 Emilianides, The Hellenic Laws, σελ. 34. Ορθά ο Σερεµέτης, H Απονοµή της ικαιοσύνης εν Κύπρω σελ. 312, ο οποίος όµως περιέργως θεωρεί ότι το νοµικό αυτό απάνθισµα εφαρµοζόταν από τον ΙΑ αιώνα και εφεξής, µια θέση η οποία µας φαίνεται αστήρικτη. 28 Για τις θέσεις που αναπτύσσονται πιο πάνω βλ. Emilianides, The Hellenic Laws, σελ

23 Στην πραγµατικότητα το χειρόγραφο δεν είναι παρά ένα αντίγραφο παλαιότερης συλλογής 29 που περιείεχε τα πορτραίτα των βυζαντινών αυτοκρατόρων Ιουστινιανού, Κωνσταντίνου και Λέοντα, τα οποία ο αντιγραφέας δεν παράλειψε να περιλάβει στο χειρόγραφο. Οι διατάξεις του κειµένου έχουν όµως απλοποιηθεί ώστε να αποδίδουν τις διατάξεις του βυζαντινού οικογενειακού δικαίου, σε απλή καθοµιλουµένη και στο τοπικό γλωσσικό ιδίωµα. Οι ελληνικοί νόµοι της Κύπρου είναι εποµένως γραµµένοι σε µια πρώιµη ιδιωµατική µεσαιωνική κυπριακή διάλεκτο µε ελάχιστες φραγκικές λέξεις, όπως αβικάριος ή αβουκάτος. Ως πρόµετωπίδα των νόµων προτάσσεται η Constitutio Cypria ως υπενθύµιση της παπικής εξουσίας και της εξωγενούς φραγκικής επέµβασης, ενώ ένα ποίηµα 47 στίχων µε τίτλο διδασκαλία πρώτιστος του επιζητουµένου αποτελεί αυτό που θα χαρακτηρίζαµε σήµερα ως εισαγωγική έκθεση των νόµων. Μια σύνοψη δηλαδή των βασικών αρχών δικαιοσύνης µε βάση τους οποίους καλείται ο εφαρµοστής των νόµων να λειτουργήσει. Το κυρίως κείµενο των νόµων αποτελείται από έντεκα τίτλους ή λιβέλλους. Οι υπ αριθµόν 1 (περί τους έχοντας µνήστρα και αποστρέφονται τον γάµον), 3 (περί τους άνδρας τους µη δυναµένους µιγήναι ταις γυναιξίν αυτών εν γάµω), 5 (περί τους έχοντας τέλειον γάµον µετά γυναικός και αποστρέφουνται τον γάµον και ου βούλονται είναι µετ αυτής), 7 (περί τους λυοµένους τον γάµον ή την µνηστείαν, αφορµής ότι ενελαβώθην αυτούς ο πατήρ αυτού διά της αγίας κολυµβήθρας, ήγουν του αγίου βαπτίσµατος) και 9 (περί τους γονείς τους λαβόντας δεύτερον γάµον και µη ληγατεύσαντας τους παίδας αυτών ή επιτροπεύοντας την προίκα της µητρός αυτών την πρώην) περιέχουν δικονοµικούς κανόνες 30, ενώ οι 2 (περί των µνήστρων και λύσεως 29 O Zachariae, παρατήρησε πως οι ελληνικοί νόµοι αποτελούνται από µέρη που λήφθηκαν από βυζαντινές συλλογές νόµων, όπως το Πρόχειρον Νόµων, τη συλλογή Νεαρών του Αυτοκράτορα Λέοντος, τους νόµους της υναστείας των Ισαύρων, της σύνοψης, του νοµικού ποιήµατος του Μιχαήλ Ατταλιώτη και του Ναυτικού νόµου των Ροδίων, ενώ ο Emilianides, The Hellenic Laws, σελ. 36 κ.ε., επισηµαίνει την εκπληκτική οµοιότητα που παρατηρείται µεταξύ της Εξαβίβλου του Αρµενόπουλου και των Ελληνικών Νόµων της Κύπρο, µε τη διαφορά όµως ότι η Εξάβιβλος περιέχει την προσωπική σφραγίδα ενός νοµικού που κατέχει απόλυτα τη νοµική επιστήµη. Για την Εξάβιβλο βλ. εξάλλου Πανταζόπουλος, Ν., Κωνσταντίνος Αρµενόπουλος: Νοµοφύλαξ και Κριτής Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη, Νεότερη έκδοση των δικονοµικών διατάξεων των ελληνικών νόµων πραγµατοποίησε ο Simon, D., Zyprische Prozessprogramme, Münchener Beiträge zur Papyrusforschung und Antiken Rechtsgeschichte, Heft, 65, München, Beck,

24 αυτών), 4 (περί λύσεως γάµου και των αιτιών αυτού), 6 (περί όρου και διαθέσεως γάµου), 8 (περί κεκωλυµένων γάµων) και 10 (περί δευτερογαµούντων ανδρών και γυναικών) περιέχουν κανόνες ουσιαστικού δικαίου 31. Ο ενδέκατος τίτλος «περί πενθούντων γυναικών», περιέχει συµπληρωµατικούς κανόνες ουσιαστικού δικαίου και δεν αποτελεί τµήµα του πρωτότυπου κειµένου Οι Κανόνες Ουσιαστικού ικαίου Οι ελληνικοί νόµοι ακολουθούν πιστά τον κλασικό ορισµό του βυζαντινού δικαίου τόσο για τη µνηστεία, η οποία ορίζεται ως, «µνηµη και επαγγελία των µελλόντων γαµείσθαι» 33, όσο και για το γάµο, ο οποίος ορίζεται ως, «ανδρός και γυναικός συνάφεια, ήγουν σύσµιξις και συµπλήρωσις, θείου τε και ανθρωπίνου δικαίου κοινωνία» 34 Επαναλαµβάνεται εξάλλου ως προµετωπίδα των λόγων λύσεως του γάµου το σχόλιο της ιουστινιάνειας νοµοθεσίας αναφορικά µε την ανάγκη περιορισµού των λόγων λύσεως του γάµου σύµφωνα µε το οποίο, «επειδή πολλάς εν τοις παλαιοίς νόµοις εύραµεν αιτίας εξ ων ευχερώς αι των γάµων λύσεις γίνονται, τούτου ένεκα συνοίδοµεν εκ τούτων περιελείν τινας, αίπερ ηµίν ανάξιαι προς το διαλύειν γάµους εφάνησαν» 35. Ως λόγοι λύσης του γάµου αναφέρονται διαδοχικά από το συντάκτη των ελληνικών νόµων 36, η επιβουλή του προσώπου του βασιλέα 37, η επιβουλή της ζωής του ετέρου συζύγου 38, η διανυκτέρευση της γυναίκας εκτός του οίκου ή περιδιάβαση µε ξένους ανθρώπους χωρίς τη συναίνεση του άνδρα της 39, η µοιχεία 40 και η ψευδής κατηγορία του 31 Νεότερη έκδοση των διατάξεων ουσιαστικού δικαίουτων ελληνικών νόµων πραγµατοποίησε ο Maruhn, J., Eine Zyprische Fassung Eherechtlicher Titel der Epitome, Forschungen zur Byzantinischen Rechtsgeschichte, Fontes Minores, IV, 1981, σελ Όπως παρατηρεί ο Παπαδόπουλος, Κυπριακά Νόµιµα, σελ. 3, ο τίτλος παρεµβλήθηκε πιθανώς στο κείµενο από τον ίδιο τον ανθολογήσαντα, δηλαδή το Σάθα. 33 Σάθας, σελ Πρβλ. Πρόχ. 1.1, Βασ. 28.1,1, Αρµ Σάθας, σελ Πρβλ. Βασιλ , Αρµ Σάθας, σελ Πρβλ. Νεαρά , Βασιλ , Αρµ Βλ. σχετικά Σάθας, σελ Πρβλ. Βασιλ , Αρµ Πρβλ. Εκλογή 2.13, Προχ. 11.8, Αρµ Πρβλ. Προχ. 11.9, 10, Βασιλ , Αρµ Πρβλ. Προχ. 11.2, Βασιλ , Αρµ

25 άνδρα κατά της γυναίκας για µοιχεία 41. Είναι χαρακτηριστικό εξάλλου ότι, όπως και στο βυζαντινό δίκαιο, αν η φρενοπαθής είχε την ασθένεια πριν παντρευθεί, τότε αυτό αποτελεί λόγο λύσης του γάµου. Αντίθετα αν η ασθένεια επισυνέβηκε µετά το γάµο, αυτός δεν λύεται 42. Αυτούσιες βυζαντινές διατάξεις ισχύουν και σε ό,τι αφορά την τέλεση της µνηστείας, η οποία µπορεί να γίνει είτε εγγράφως, είτε προφορικά 43, ενώ κάποιος µπορεί να µνηστευθεί και µέσω αντιπροσώπου µε επιστολή, εφόσον ο αντιπρόσωπος ορκιστεί ότι έχει την εξουσία του µνηστήρα 44. Όπως και στο βυζαντινό δίκαιο εξάλλου, ο άνδρας θα πρέπει να έχει ηλικία τουλάχιστον 14 ετών και η γυναίκα 12 ετών, για να τελέσουν έγκυρα γάµο 45, ενώ αν η κόρη είναι 7 τουλάχιστον ετών, µπορεί να τελέσει έγκυρα αστική µνηστεία 46. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα πάντως είναι η καινοφανής διάταξη σύµφωνα µε την οποία ο γάµος που τελείται από τη µικρότερη των 12 ετών, θεωρείται αυτόµατα ως µνηστεία 47. Άλλα χαρακτηριστικά παραδείγµατα αυτούσιας εφαρµογής του βυζαντινού δικαίου βρίσκονται στην απαγόρευση τέλεσης γάµου µεταξύ των επιτρόπων και των ορφανών επιτροπευοµένων τους 48, αλλά και στην απαγόρευση των αρχόντων να µνηστεύονται, ενόσω αυτοί είναι στην εξουσία 49. Και οι δύο διατάξεις είχαν ως στόχο να αποφευχθεί η κατάχρηση αξιώµατος, είτε του επιτρόπου, είτε των αρχόντων. Σε ό,τι αφορά εξάλλου τον αρραβώνα, δηλαδή του συµβόλου της συναίνεσης για µνηστεία, επαναλαµβάνεται η αρχή του βυζαντινού δικαίου ότι αν διέλυσε τη µνηστεία εκείνος που έλαβε τον αρραβώνα, οφείλει να επιστρέφει διπλάσιο τον αρραβώνα, ενώ αν φταίει εκείνος που 41 Πρβλ. Προχ , Βασιλ , Αρµ Πρβλ. Βασιλ Σάθας, σελ Πρβλ. Βασιλ Σάθας, σελ Ο γάµος διά πληρεξουσίου ήταν γνωστός στο βυζαντινό δίκαιο, όπως προκύπτει από τα Βασιλ και και Αρµ , Πρβλ. και Zhisman, Το ίκαιον του Γάµου, τ. Β, σελ. 457 κ.ε. εν µας βρίσκει εποµένως σύµφωνους η γνώµη που εκφράζει ο Τορναρίτης, Το Χάρτωµαν, σελ. 19, σύµφωνα µε την οποία η διάταξη προέρχεται από το αρχαίο αιγυπτιακό δίκαιο. 45 Σάθας, σελ Πρβλ. Dig , Βασιλ Σάθας, σελ Πρβλ. Νεαρά 109 Λέοντος Σοφού, Προχ. 1.7, Βασιλ , Αρµ , αλλά και Μαριδάκης, Γ., Το Αστικόν ίκαιον εν ταις Νεαραίς των Βυζαντινών Αυτοκρατόρων, Αθήναι 1922, σελ Σάθας, σελ Σάθας, σελ Πρβλ. Βασιλ , Αρµ Σάθας, σελ Πρβλ. Dig , Βασιλ

26 έδωσε τον αρραβώνα, τον χάνει 50. Παράλληλα αν κάποιος άνδρας ή γυναίκα επιθυµεί να µονάσει και είναι µνηστευµένος ή µνηστευµένη, έχει δικαίωµα να πάρει τους αρραβώνες που έδωσε 51. Σε αρκετές πάντως περιπτώσεις οι διατάξεις του βυζαντινού δικαίου εµφανίζονται µερικώς διαφοροποιηµένες. Στο βυζαντινό δίκαιο για παράδειγµα, εφόσον η µνηστεία και ο γάµος δεν τελούνταν ταυτόχρονα, θα έπρεπε να καθοριστεί σε ποιο χρονικό διάστηµα µετά τη µνηστεία θα τελεστεί ο γάµος 52. Τη διάταξη αυτή επανέλαβαν οι ελληνικοί νόµοι, εξειδικεύοντας όµως ακόµα περισσότερο την αναγκαία χρονική περίοδο στην περίπτωση που δεν επέλθει συµφωνία. Αν εποµένως δεν επερχόταν συµφωνία, τότε αν ο άντρας διέµενε στην ίδια χώρα, ο γάµος θα έπρεπε να ολοκληρωθεί µέσα σε δύο χρόνια, ενώ αν δεν διέµενε στην ίδια χώρα µπορούσε να αναβληθεί για άλλα τρία. Η προθεσµία µπορούσε να παραταθεί κατ εξαίρεση για τέσσερα χρόνια, λόγω ασθένειας ή εξορίας ή επειδή ο µελλόνυµφος βρισκόταν σε µακρινή χώρα ή για άλλη εύλογη αφορµή 53. Ακόµα σηµαντικότερη είναι η πρόσδοση από το συντάκτη των ελληνικών νόµων της Κύπρου ελαφρώς διαφορετικού νοήµατος σε νοµικές ορολογίες, σε σχέση µε τις καθιερωµένη έννοιες των όρων στο βυζαντινό δίκαιο. Χαρακτηριστική είναι σχετικά η διάταξη των ελληνικών νόµων, σύµφωνα µε την οποία ο άνδρας κάνει προς τη γυναίκα τρία είδη δώρων, τα θεώρετρα (εκείνα που δίδονται πριν το γάµο), τα υπόβολα (εκείνα που δίδονται µετά το γάµο) και τα γαµικά κέρδη (το ένα τέταρτο της περιουσίας του άνδρα που κληρονοµείται µετά θάνατον) 54. Αν και τα γαµικά κέρδη είχαν την ίδια ακριβώς σηµασία και στο βυζαντινό δίκαιο, το υπόβολο ταυτιζόταν µε την προγαµιαία 50 Σάθας, σελ Πρβλ. Προχ. 2.1, 2,4, Βασιλ , , Αρµ , Σάθας, σελ Πρβλ. Προχ. 2.9, Βασιλ , Αρµ Βλ. σχετικά το Χρυσόβουλον του αυτοκράτορα Αλέξιου Α Κοµνηνού και τις παρατηρήσεις σε Zhisman, Το ίκαιον του Γάµου, τ. Α, σελ. 265 κ.ε. 53 Σάθας, σελ Σάθας, σελ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Α. Ο Α και η Β τέλεσαν το γάμο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας Αθήνα, 12.05.2010 Α.Π.: 10100/08/2.3 Χειριστής: Λάμπρος Μπαλτσιώτης Τηλ.: 210-7289709 Φαξ: 210-7289643 Διεύθυνση Ιθαγένειας Τμήμα Α Υπουργείο Εσωτερικών Σταδίου 31 ΑΘΗΝΑ Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... 27 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΩΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

811 Ν. 23/90. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Δικαστήρια Δικαστές Γραμματεία

811 Ν. 23/90. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Δικαστήρια Δικαστές Γραμματεία E.E., Παρ. I, Αρ. 2485, 2.3.90 811 Ν. 23/90 Ο περί Δικαστηρίων Νόμος του 1990 εκδίδεται με δημοσίευση στην επίσημη εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με το Άρθρο 52 του Συντάγματος. Αριθμός 23

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987)

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Διάγραμμα Περιεχομένων ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Εισαγωγικά...23 Ι. Θρησκευτική Ελευθερία...25 Α. Γενικά...25 Β. Ελευθερία της θρησκευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Επιστήµη του ικαίου 4. Μαθήµατα ελεύθερης επιλογής 2057 Πολιτική Επιστήµη 4 2058 Πολιτική Οικονοµία 4 2059 Γενική Κοινωνιολογία 4

Εισαγωγή στην Επιστήµη του ικαίου 4. Μαθήµατα ελεύθερης επιλογής 2057 Πολιτική Επιστήµη 4 2058 Πολιτική Οικονοµία 4 2059 Γενική Κοινωνιολογία 4 ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ 2012-2013 Α ΕΞΑΜΗΝΟ Κωδικός Μάθηµα ECTS 2000 Ιστορία του 2001 Συνταγµατικό ίκαιο 8 2002 Γενικές Αρχές Αστικού ικαίου 8 2003 Εισαγωγή στην Επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος β έκδοσης VII Πρόλογος α έκδοσης ΙΧ Κυριότερες συντοµογραφίες ΧΙ Προοίµιο ΧΧΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Πρόλογος β έκδοσης VII Πρόλογος α έκδοσης ΙΧ Κυριότερες συντοµογραφίες ΧΙ Προοίµιο ΧΧΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρόλογος β έκδοσης VII Πρόλογος α έκδοσης ΙΧ Κυριότερες συντοµογραφίες ΧΙ Προοίµιο ΧΧΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ-ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ Ι. Γένεση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Βιβλιογραφία... 25 1. Γενικά... 31 2. Φύση - αρχές... 35 3. Θεμελιώδεις έννοιες... 37 4. Έννομες σχέσεις - οικογενειακό δικαίωμα... 41 5. Δικαιώματα... 43 6. Δικαιώματα-καθήκοντα

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

1. Έκδοση Άδειας Γάμου. 2. Πιστοποιητικό Ελευθερίας. 3. Τέλεση Γάμου - Ενημέρωση. 4. Έκδοση Άδειας Γάμου (Στην αγγλική)

1. Έκδοση Άδειας Γάμου. 2. Πιστοποιητικό Ελευθερίας. 3. Τέλεση Γάμου - Ενημέρωση. 4. Έκδοση Άδειας Γάμου (Στην αγγλική) 1. Έκδοση Άδειας Γάμου 2. Πιστοποιητικό Ελευθερίας 3. Τέλεση Γάμου - Ενημέρωση 4. Έκδοση Άδειας Γάμου (Στην αγγλική) 5. Λύση Γάμου 6. Πιστοποιητικό Τελέσεως Γάμου 7. Επικοινωνία 1.Έκδοση Άδειας Γάμου Α.

Διαβάστε περισσότερα

816 Ν. 87(Ι)/94. Ο ΠΕΡΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ (ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΈς ΟΜΆΔΕς) ΝΟΜΌς ΤΟΥ 1994

816 Ν. 87(Ι)/94. Ο ΠΕΡΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ (ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΈς ΟΜΆΔΕς) ΝΟΜΌς ΤΟΥ 1994 Ε.Ε. Παρ. 1(1) Αρ. 2930,2.12.94 816 Ν. 87(Ι)/94 Ο ΠΕΡΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ (ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΈς ΟΜΆΔΕς) ΝΟΜΌς ΤΟΥ 1994 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Εισαγωγικές Διατάξεις Αρθρο. 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς

Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς Η αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδας Ο ορισμός του αυτοκεφάλου Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ Συνοπτικός 1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται ως ο περί Διοικητικού τίτλος. Δικαστηρίου Νόμος του 2013. Ερμηνεία. 2.(1) Στον παρόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Ιούνιος 2011 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Α. Αναφέρετε, κατά συνοπτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37 Περιεχόμενα 11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Σκοπός και αντικείμενο της εργασίας... 43 2. Ο Άρειος Πάγος...

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173)

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών από τη Βουλή ο νέος νόμος 3886/2010 σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΟΣ ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΟΣ Είδος: ΝΟΜΟΣ Αριθµός: 3038 Έτος: 2002 ΦΕΚ: Α 180 20020807 Τέθηκε σε ισχύ: 07.08.2002 Ηµ.Υπογραφής: 02.08.2002 Για την επίλυση των διαφορών του άρθρου

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

1389 21 Δεκεμβρίου, 2006 ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ [ΑΡΤΕΜΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, ΦΩΤΙΟΥ, Δ/στές] ROSE ΔΑΜΤΣΑ, v. ΠΕΤΡΟΥ ΔΑΜΤΣΑ (Αρ.

1389 21 Δεκεμβρίου, 2006 ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ [ΑΡΤΕΜΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, ΦΩΤΙΟΥ, Δ/στές] ROSE ΔΑΜΤΣΑ, v. ΠΕΤΡΟΥ ΔΑΜΤΣΑ (Αρ. 1389 21 Δεκεμβρίου, 2006 ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ [ΑΡΤΕΜΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, ΦΩΤΙΟΥ, Δ/στές] ROSE ΔΑΜΤΣΑ, v. ΠΕΤΡΟΥ ΔΑΜΤΣΑ (Αρ. 2), (2006) 1Β Α.Α.Δ 1389 Εφεσείουσα-Αιτήτρια, Εφεσιβλήτου-Καθ ου

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Οκτώβριος 2010 Η 17χρονη σήμερα Α, δημοσιεύει,

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Ομάδα Καθηγητών

Συντάκτης: Ομάδα Καθηγητών Συντάκτης: Ομάδα Καθηγητών 1. Στην άμεση αντιπροσώπευση: α) Η δήλωση βούλησης γίνεται από τον αντιπροσωπευόμενο στο όνομά του. β) Η δήλωση βούλησης γίνεται από αντιπρόσωπο στο όνομά του γ) Η δήλωση βούλησης

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

O ΠΕΡΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΝΟΜΟΣ

O ΠΕΡΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΝΟΜΟΣ III O ΠΕΡΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΝΟΜΟΣ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ 1. Συνοπτικός τίτλος 2. Ερµηνεία ΜΕΡΟΣ ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 3. Μέλη της Κοινότητας 4. Μητρώον µελών της Κοινότητας ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. 2485 της 2ας ΜΑΡΤΙΟΥ 1990 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. 2485 της 2ας ΜΑΡΤΙΟΥ 1990 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Ν, 21/90 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. 2485 της 2ας ΜΑΡΤΙΟΥ 1990 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Ο περί Πολιτικού Γάμου Νόμος του 1990 εκδίδεται με δημοσίευση στην επίσημη εφημερίδα της Κυπριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ E.E., Παρ. I, Αρ. 2643, 1.11.91 1843 Ν. 187/91 Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΙΧ ΧΙ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Τα δικαιώματα του ανθρώπου (droits de l homme,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ. Άρθρο 78 Σωµατείο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ. Άρθρο 78 Σωµατείο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ [ ] Άρθρο 78 Σωµατείο Ένωση προσώπων που επιδιώκει σκοπό µη κερδοσκοπικό αποκτά προσωπικότητα όταν εγγραφεί σε ειδικό δηµόσιο βιβλίο (σωµατείο) που τηρείται στο πρωτοδικείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή 4-9-2015 -Ειδικά Μαθήματα Εμβάθυνσης στο Εμπορικό Δίκαιο. Δευτέρα 7-9-2015 -Αστικό Δικονομικο Δίκαιο (Ένδικα Μέσα-Αναγκαστική Εκτέλεση)

Παρασκευή 4-9-2015 -Ειδικά Μαθήματα Εμβάθυνσης στο Εμπορικό Δίκαιο. Δευτέρα 7-9-2015 -Αστικό Δικονομικο Δίκαιο (Ένδικα Μέσα-Αναγκαστική Εκτέλεση) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Θεσσαλονίκη 3-9-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015 Α. ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Τετάρτη 2-9-2015 -Ειδικά Μαθήματα Εμβάθυνσης στο Αστικό

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΟΣ ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΟΣ Είδος: ΝΟΜΟΣ Αριθµός: 3126 Έτος: 2003 ΦΕΚ: Α 66 20030319 Τέθηκε σε ισχύ: 19.03.2003 Ηµ.Υπογραφής: 18.03.2003 Τίτλος: Ποινική ευθύνη των Υπουργών. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 11.11.2011

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 11.11.2011 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Νομικών Θεμάτων 11.11.2011 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο και την αναγνώριση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ. 25 Σεπτεμβρίου, 2009. [ΝΙΚΟΛΑΤΟΣ, Δ/στης]

ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ. 25 Σεπτεμβρίου, 2009. [ΝΙΚΟΛΑΤΟΣ, Δ/στης] ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ (Υπόθεση Αρ. 1763/2007) 25 Σεπτεμβρίου, 2009 [ΝΙΚΟΛΑΤΟΣ, Δ/στης] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 28, 29, 30, 146 ΚΑΙ 179 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑ ΑΡΓΥΡΟΥ, Αιτήτρια,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗ ΣΤΙΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕ ΤΟΝ ΚΦ (Ν. 4174/2013)

ΓΗ ΣΤΙΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕ ΤΟΝ ΚΦ (Ν. 4174/2013) LEGAL INSIGHTS Η ΕΝ ΙΚΟΦΑΝΗΣ ΠΡΟΣΦΥΓΗ ΣΤΙΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΓΗ ΣΤΙΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕ ΤΟΝ ΚΦ (Ν. 4174/2013) Βασιλική Ζαροκανέλλου Στις φορολογικές διαφορές σύμφωνα με τον ισχύοντα Κώδικα Φορολογικής ιαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

Συγχρηματοδότηση από το Κοινοτικό Πρόγραμμα PROGRESS

Συγχρηματοδότηση από το Κοινοτικό Πρόγραμμα PROGRESS Συγχρηματοδότηση από το Κοινοτικό Πρόγραμμα PROGRESS Η αρχή της ίσης μεταχείρισης και της μη διάκρισης κατά το ευρωπαϊκό και το ελληνικό δίκαιο Κομοτηνή 10,11 & 12 Μαρτίου 2010 1η ΗΜΕΡΑ Τετάρτη, 10 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Επιµέλεια: Μαγγιώρου

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης»

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» Προς τη Βουλή των Ελλήνων Το εν θέµατι Πρωτόκολλο υπογράφηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

B. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

B. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ B. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΤΟΥ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Εισαγωγή... 23 Πορίσματα της θεωρίας και της νομολογίας... 24 I. Η αρμοδιότητα... 24 II. Περιορισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες.

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Οι Προτεστάντες στην εποχή μας ΑΦΟΡΜΗΣΗ Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Θα μάθουμε τις βασικές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

: ERA Romanian Institute of Magistracy. : Bucharest. : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar for Judges

: ERA Romanian Institute of Magistracy. : Bucharest. : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar for Judges Φορέας Υλοποίησης : ERA Romanian Institute of Magistracy Τόπος ιεξαγωγής : Bucharest Ηµεροµηνία : 22-23/4/2013 Τίτλος Σεµιναρίου : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΟΥΝΙΟΣ 2015 Α. ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Εισαγωγή στην Οργάνωση Διεθνούς Κοινωνίας Συνεννόηση με τον κ. καθηγητή.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΟΥΝΙΟΣ 2015 Α. ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Εισαγωγή στην Οργάνωση Διεθνούς Κοινωνίας Συνεννόηση με τον κ. καθηγητή. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Θεσσαλονίκη, 6-5-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΟΥΝΙΟΣ 2015 Α. ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εξεταστική: 6/6/2015 4/7/2015 Εισαγωγή στην Οργάνωση Διεθνούς

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4092, 20/10/2006 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΑΒΙΑΖΟΥΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2006

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4092, 20/10/2006 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΑΒΙΑΖΟΥΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2006 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΑΒΙΑΖΟΥΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2006 Για σκοπούς εφαρμογής των πράξεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο: Επίσημη Εφημερίδα της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα--

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Σελίδα 1 από 5 ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων Αναζήτηση ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007 Ευχές στον Μακαριώτατο Συνάντηση του Μακαριωτάτου με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Πληροφοριακό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Κατάλογος της ΕΕ που περιλαµβάνει πρόσωπα, οµάδες και οντότητες στις οποίες εφαρµόζονται ειδικά µέτρα για την καταπολέµηση της τροµοκρατίας 22 εκεµβρίου 2009 Η ΕΕ θέσπισε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΕΡΙ ΓΑΜΟΥ ΝΟΜΟΣ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ II ΓΑΜΟΣ ΜΕΡΟΣ III ΕΙ ΟΠΟΙΗΣΗ ΓΑΜΟΥ ΜΕΡΟΣ IV ΤΕΛΕΣΗ ΓΑΜΟΥ ΜΕΡΟΣ V

Ο ΠΕΡΙ ΓΑΜΟΥ ΝΟΜΟΣ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ II ΓΑΜΟΣ ΜΕΡΟΣ III ΕΙ ΟΠΟΙΗΣΗ ΓΑΜΟΥ ΜΕΡΟΣ IV ΤΕΛΕΣΗ ΓΑΜΟΥ ΜΕΡΟΣ V Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι) Αρ. 3742, 25.7.2003 Ν. 104(Ι)/2003 Ο ΠΕΡΙ ΓΑΜΟΥ ΝΟΜΟΣ Άρθρο ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ 1. Συνοπτικός τίτλος 2. Ερµηνεία ΜΕΡΟΣ II ΓΑΜΟΣ 3. Σύναψη γάµου ΜΕΡΟΣ III ΕΙ ΟΠΟΙΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3818, 12/3/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΝΟΜΟ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3818, 12/3/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΝΟΜΟ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΝΟΜΟ Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. Κεφ. 9 42 του 1978 86 του 1986 54(Ι) του 1994 94(Ι) του 1994. 1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Το τελικό ανακοινωθέν της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του. Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθοδόξου. Εκκλησίας και της Ρ/Καθολικής

Το τελικό ανακοινωθέν της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του. Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθοδόξου. Εκκλησίας και της Ρ/Καθολικής Το τελικό ανακοινωθέν της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθοδόξου Εκκλησίας και της Ρ/Καθολικής Η ενδεκάτη Συνάντηση της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του Θεολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή, 2003-2004, 2004-2005, 2005-2006, 2007-2008, 2008-2009, 2009-

Σχολή, 2003-2004, 2004-2005, 2005-2006, 2007-2008, 2008-2009, 2009- Θεόδωρος Π. Φορτσάκης τηλ.: +30 210 3688437, 2103688648, φαξ: +30 210 3688640, e-mail: tfortsak@law.uoa.gr Γεννήθηκα στην Αθήνα το 1954. Είµαι έγγαµος. Σταδιοδροµία Καθηγητής της Νοµικής Σχολής του Πανεπιστηµίου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Κ Π 544/2003 Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Ο Επίτροπος Ρυθµίσεως Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδροµείων, ασκώντας τις εξουσίες που του

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Υποβολή αιτήσεων για εισαγωγή στα Ανώτερα και Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΑΕΙ) της Ελλάδας

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Υποβολή αιτήσεων για εισαγωγή στα Ανώτερα και Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΑΕΙ) της Ελλάδας ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Υποβολή αιτήσεων για εισαγωγή στα Ανώτερα και Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΑΕΙ) της Ελλάδας Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ Ή ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΚΡΑΤΩΝ-ΜΕΛΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας.

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας. 20 Ιουνίου, 2007 Πρόεδρο και Μέλη Επιτροπής Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Βουλής των Αντιπροσώπων, Βουλή των Αντιπροσώπων, Λευκωσία. Κύριε Πρόεδρε, Κυρίες και κύριοι Μέλη της Επιτροπής, Θέµα: Προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΠΙΣΤΟΛΗ Γ.Σ.Ε.Ε. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Σας κοινοποιούµε την επιστολή που έστειλε η Γ.Σ.Ε.Ε. στην Ένωση ικαστών και Εισαγγελέων και στον ικηγορικό Σύλλογο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ IdEF 8/11/12

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ IdEF 8/11/12 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ IdEF 8/11/12 ΨΗΦΙΣΤΗΚΕ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ Η ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΩΝ ΙΚΑΙΟΧΡΗΣΗΣ ΚΟΛΛΕΓΙΩΝ ΠΟΥ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΥΝ ΜΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΑΥΣΤΗΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Το δίκαιο και οι διακρίσεις του... 15 2. Οι πηγές γνώσης του Ρωμαϊκού ίκαιου... 20 3. ιαίρεση της Ιστορίας του Ρωμαϊκού πολιτεύματος και του Ρωμαϊκού ικαίου... 32 4. Χαρακτήρας

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014»

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014 Συνοπτική παρουσίαση 3 2. Εισαγωγή. 5

Διαβάστε περισσότερα

Ο περί Νοµικής Αρωγής Νόµος του 2002 εκδίδεται µε δηµοσίευση στην Επίσηµη Εφηµερίδα της Κυπριακής ηµοκρατίας σύµφωνα µε το Άρθρο 52 του Συντάγµατος.

Ο περί Νοµικής Αρωγής Νόµος του 2002 εκδίδεται µε δηµοσίευση στην Επίσηµη Εφηµερίδα της Κυπριακής ηµοκρατίας σύµφωνα µε το Άρθρο 52 του Συντάγµατος. Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι) Αρ. 3629, 9.8.2002 Ν. 165(Ι)/2002 Ο περί Νοµικής Αρωγής Νόµος του 2002 εκδίδεται µε δηµοσίευση στην Επίσηµη Εφηµερίδα της Κυπριακής ηµοκρατίας σύµφωνα µε το Άρθρο 52 του Συντάγµατος. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ Ή ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΚΡΑΤΩΝ-ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ Ε.Ε. ΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ Ή ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΚΡΑΤΩΝ-ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ Ε.Ε. ΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Υποβολή αιτήσεων για εισαγωγή στα Ανώτερα και Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΑΕΙ) της Ελλάδας για τους αποφοίτους/τελειοφοίτους Κυπριακών Σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης (Μ.Ε.) Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Α. ΔΙΚΑΙΟ ΕΝΝΟΙΑ, ΚΛΑΔΟΙ, ΠΗΓΕΣ 1. Τι είναι δίκαιο... 1 2. Θετικό και φυσικό δίκαιο... 2 3. Δίκαιο και ηθική... 3 4. Δίκαιο - εθιμοτυπία - συναλλακτικά ήθη... 3 5. Δίκαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Κ.Σ.Α. ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Κ.Σ.Α. ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Υποβολή αιτήσεων για εισαγωγή στα Ανώτερα και Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΑΕΙ) της Ελλάδας για τους αποφοίτους/τελειοφοίτους Κυπριακών Σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης (Μ.Ε.) Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού καθεστώτος του Αγίου Όρους με χρήση G.I.S.

Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού καθεστώτος του Αγίου Όρους με χρήση G.I.S. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 22η Πανελλαδική Συνάντηση Χρηστών Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού

Διαβάστε περισσότερα

Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως:

Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΤΟΥΣ ΝΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ ΚΑΙ ΝΑ ΔΙΑΜΕΝΟΥΝ ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΣΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟ 181(I)/2011 Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ένταξη φοιτητών στο νέο πρόγραμμα σπουδών. Όσοι φοιτητές έχουν εισαχθεί από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011 και πριν και δεν έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους μέχρι τον Σεπτέμβριο 2016, θα ενταχθούν στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΝΘΙΑ ΠΑΠΑΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ-ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ - ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ Δ.Ν.

ΕΥΑΝΘΙΑ ΠΑΠΑΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ-ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ - ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ Δ.Ν. ΕΥΑΝΘΙΑ ΠΑΠΑΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ-ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ - ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ Δ.Ν. 1. Βιογραφικά στοιχεία Προσωπικά στοιχεία Επώνυμο: Παπαπετροπούλου-Ταλιαδούρου Ονομα : Ευανθία Ημερ. Γέννησης : 21.01.1957 Οικ. Κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Ελένη Δ. Γράψα Προϊσταμένη Γ.Α.Κ. Αρχείων Ν. Λευκάδας e-mail: mail@gak. lef.sch. g Ιστορικά στοιχεία Τον Ιούλιο του 1684 ο Βενετός αρχιστράτηγος Φραγκίσκος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΚΑΤΑΣΧΕΤΩΝ5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΚΑΤΑΣΧΕΤΩΝ5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ EYΧΑΡΙΣΤΙΕΣ...VII ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... IX ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XVII ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΚΑΤΑΣΧΕΤΩΝ5 Ι. ΑΡΧΑΙΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΙΚΑΙΟ (Νόμος του Χαμουραμπί)...

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α - Γενικό Μέρος. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β - Απόκτηση δικηγορικής Ιδιότητας - Άσκηση - Εξετάσεις. - Τμήμα Α - Άσκηση

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α - Γενικό Μέρος. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β - Απόκτηση δικηγορικής Ιδιότητας - Άσκηση - Εξετάσεις. - Τμήμα Α - Άσκηση ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α - Γενικό Μέρος Άρθρο 1: Η φύση της δικηγορίας Αρθρο 2: Η θέση του δικηγόρου στην απονομή της Δικαιοσύνης Άρθρο 3: Το επάγγελμα του δικηγόρου Άρθρο 4: Απόκτηση της δικηγορικής ιδιότητας

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις

Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλος, 8-11 Μαΐου 2014 Συνεδριακό Κέντρο Θεσσαλία (Μελισσάτικα) ΠΕΜΠΤΗ 8 ΜΑΪΟΥ 2014 17:30-18:00 Εγγραφή-Παραλαβή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ TRADUCTION OFFICIELLE OFFICIAL TRANSLATION Νο. F.092.22/4269

ΕΠΙΣΗΜΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ TRADUCTION OFFICIELLE OFFICIAL TRANSLATION Νο. F.092.22/4269 ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Ψήφισμα CM/ResDH(2012)31 2 Εκτέλεση της απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην υπόθεση Γ. Π., Ε. Κ. και Κ.Ζ. κατά Ελλάδος (Προσφυγές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα