ΚΕΦΑΛΑΙΟ I ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΕΦΑΛΑΙΟ I ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ"

Transcript

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ I ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1. ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ. ΧΡΗΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΠΑΚΕΤΩΝ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ 3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ 4. ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΤΑΞΗΣ ΜΕΓΕΘΟΥΣ 5. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ 6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ

2 1. ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Σε πολλές στατιστικές εφαρμογές συναντάμε το πρόβλημα της μελέτης της σχέσης δύο ή περισσοτέρων τυχαίων μεταβλητών. Παραδείγματα τέτοιας σχέσης έχουμε στη μελέτη του ύψους και του βάρους μιας ομάδας ανθρώπων, του εισοδήματος και κατανάλωσης εργαζομένων σε μια εταιρεία κλπ. Το πρόβλημα που θέλουμε να λύσουμε είναι αφ ενός να αποφασίσουμε αν υπάρχει μια τέτοια σχέση και στη συνέχεια να προσδιορίσουμε τη σχέση αυτή με βάση ορισμένες παρατηρήσεις. Ένας από τους κύριους λόγους που η μελέτη αυτή είναι σημαντική, κυρίως σε εφαρμογές που έχουν σχέση με επιχειρήσεις και με την οικονομία, είναι ότι οι σχέσεις αυτές χρησιμοποιούνται συχνά για προβλέψεις. Είναι προφανές ότι συχνά, είτε ιδιωτικές εταιρείες είτε κρατικές μονάδες χρειάζεται να προβλέψουν μεταβλητές όπως η ζήτηση, τα επιτόκια, ο πληθωρισμός, οι τιμές πρώτων υλών, το εργατικό κόστος κλπ. Ανεξάρτητα, όμως, από τους λόγους για τους οποίους η μελέτη της σχέσης δύο ή περισσοτέρων μεταβλητών είναι χρήσιμη, το πρώτο βήμα για να πραγματοποιηθεί η μελέτη αυτή είναι η κατασκευή μιας μαθηματικής εξίσωσης (μοντέλου) που περιγράφει τη φύση της σχέσης που υφίσταται μεταξύ των υπό μελέτη μεταβλητών. Η διαδικασία δημιουργίας μιας μαθηματικής εξίσωσης για την περιγραφή ενός φαινομένου μπορεί να είναι ιδιαίτερα πολύπλοκη. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι για την κατασκευή του μοντέλου απαιτείται κάποια γνώση της φύσης της σχέσης μεταξύ των μεταβλητών. Για παράδειγμα, ένας επενδυτής στην αγορά χρυσού, προκειμένου να προβεί σε μια μεγάλη αγορά, θα ενδιαφερόταν να προβλέψει την τιμή του χρυσού σε δύο χρόνια από τώρα χρησιμοποιώντας κάποια τεχνική. Παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν την τιμή αυτή είναι τα επιτόκια, ο πληθωρισμός, η τιμή του πετρελαίου, η ζήτηση για χρυσά κοσμήματα, η ζήτηση για βιομηχανικό και εμπορικό χρυσό και ο δείκτης του Χρηματιστηρίου. Έστω, πιο συγκεκριμένα, ότι ο επενδυτής αυτός ενδιαφέρεται να μελετήσει αρχικά τον τρόπο που τα επιτόκια επηρεάζουν την τιμή του χρυσού. Αν θεωρήσει ότι υπάρχει μια γραμμική σχέση, αυτό θα

3 συνεπάγεται ίσως ότι όταν τα επιτόκια αυξάνουν (ή πέφτουν) η τιμή του χρυσού θα αυξάνει (θα μειώνεται). Μια εξίσωση τετραγωνικής μορφής θα οδηγεί, ενδεχομένως, στο συμπέρασμα ότι η τιμή του χρυσού θα αυξάνει για κάποιο συγκεκριμένο φάσμα τιμών του πληθωρισμού αλλά θα μειώνεται για κάποιο διαφορετικό φάσμα. Ενδεχομένως, οι συγκεκριμένοι συνδυασμοί τιμών του πληθωρισμού και άλλων μεταβλητών επιδρούν στην τιμή του χρυσού με ένα τρόπο, ενώ άλλοι συνδυασμοί επηρεάζουν την τιμή αυτή με ένα άλλο τρόπο. Ο αριθμός των διαφορετικών μαθηματικών μοντέλων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν είναι σχεδόν άπειρος. Στα περισσότερα από τα πρακτικά προβλήματα που θα μας απασχολήσουν μας ενδιαφέρει να μελετήσουμε πώς μεταβάλλεται μια τυχαία μεταβλητή Υ σε σχέση με μια - ή περισσότερες - μεταβλητές Χ 1,Χ,...,Χ n των οποίων ο ερευνητής μπορεί να επιλέξει τις τιμές. Αν το μοντέλο που εξετάζουμε είναι τέτοιας μορφής που η τυχαία μεταβλητή Υ είναι γραμμική συνάρτηση των παραμέτρων του μοντέλου τότε μιλάμε για ένα γραμμικό μοντέλο (lnear model). Η απλούστερη μορφή τέτοιας σχέσης είναι η Υ = α + βχ όπου α και β είναι σταθερές. Σημείωση: Επισημαίνουμε ότι ο όρος "γραμμικό" για το χαρακτηρισμό του μοντέλου αναφέρεται στις παραμέτρους και όχι στις μεταβλητές. Η μελέτη γραμμικών μοντέλων είναι χρήσιμη και για την πρόβλεψη της τιμής της τυχαίας μεταβλητής Υ για μια δοθείσα τιμή x του Χ, όπως ήδη αναφέραμε, όπως επίσης για τον προσδιορισμό του βαθμού εξάρτησης μεταξύ των τυχαίων μεταβλητών Χ και Υ. Μοντέλα τέτοιας μορφής συναντώνται συχνά σε διάφορες επιστήμες. Για παράδειγμα, σχέσεις τέτοιας μορφής που συναντάμε στη Φυσική είναι, μεταξύ άλλων και οι εξής: E = m c, όπου Ε = ενέργεια, m = μάζα και c = ταχύτητα του φωτός. F = m α, όπου F = δύναμη, m = μάζα και α = επιτάχυνση.

4 =α t, όπου = απόσταση, t = χρόνος και α = επιτάχυνση βαρύτητας. Σε μαθήματα οικονομικού περιεχομένου συναντώνται επίσης σχέσεις όπως οι εξής: Κέρδος = Εισπράξεις - Κόστος Συνολικό κόστος = Σταθερό κόστος + (Μεταβλητό κόστος x x αριθμό μονάδων που παρήχθησαν). Όλα τα παραπάνω παραδείγματα είναι παραδείγματα ντετερμινιστικών μοντέλων (determnstc models). Η ονομασία οφείλεται στο γεγονός ότι εξισώσεις τέτοιας μορφής επιτρέπουν τον καθορισμό της τιμής της εξαρτημένης μεταβλητής (της μεταβλητής στο αριστερό μέρος της εξίσωσης) από την τιμή της ανεξάρτητης μεταβλητής (της μεταβλητής στο δεξί μέρος της εξίσωσης), με εξαίρεση μικρά λάθη μετρήσεων. Η μελέτη σχέσεων τέτοιας μορφής είναι γνωστή από τα Μαθηματικά. Στην πράξη όμως (στην καθημερινή ζωή) τα πράγματα δεν είναι πάντα ιδεώδη, είναι δηλαδή σχεδόν απίθανο να έχουμε δύο μεγέθη που να έχουν μια τέλεια γραμμική σχέση. Είναι δύσκολο, για παράδειγμα, να πιστέψουμε ότι μπορούμε να καθορίσουμε την τιμή πώλησης ενός διαμερίσματος με βάση αποκλειστικά το μέγεθός του. Είναι βέβαια αναμφίβολο ότι το μέγεθος του διαμερίσματος επηρεάζει την τιμή του, υπάρχουν όμως και άλλες μεταβλητές (μερικές από τις οποίες μπορεί να μην είναι καν μετρήσιμες) που επίσης επηρεάζουν την τιμή του. Στις περισσότερες, επομένως, περιπτώσεις που αναφέρονται σε πρακτικά προβλήματα πρέπει να χρησιμοποιηθούν μοντέλα που να περικλείουν το στοιχείο της τυχαιότητας (randomness), στοιχείο που είναι μέρος της καθημερινής ζωής. Τέτοια μοντέλα ονομάζονται μοντέλα πιθανότητας (probablstc models). Προκειμένου να κατασκευάσουμε ένα μοντέλο πιθανότητας ξεκινάμε με ένα ντετερμινιστικό μοντέλο που προσεγγίζει ικανοποιητικά τη σχέση την οποία θέλουμε να μελετήσουμε. Στην συνέχεια, προσθέτουμε ένα τυχαίο όρο που μετρά τις αποκλίσεις (τα λάθη) του ντετερμινιστικού όρου. Ο τυχαίος αυτός όρος αναφέρεται

5 σε όλες τις μεταβλητές, μετρήσιμες και μη μετρήσιμες, που δεν είναι μέρος του μοντέλου. Γραμμικά μοντέλα τέτοιας μορφής είναι, για παράδειγμα, αυτά που ακολουθούν: ) Y= α+βx+ε (απλή γραμμική παλινδρόμηση, smple lnear regresson). ) Y=α+β 1 X β k X k +ε (πολλαπλή παλινδρόμηση, multple regresson). ) Y=α+β 1 X+β X +...+β k X+ε (πολυωνυμική παλινδρόμηση, multnomal regresson). (Επαναλαμβάνουμε ότι ο όρος "γραμμικό" για το χαρακτηρισμό του μοντέλου αναφέρεται στις παραμέτρους και όχι στις μεταβλητές). Στη συνέχεια του κεφαλαίου αυτού θα επικεντρώσουμε την προσοχή μας σε μοντέλα που έχουν μια μόνο ανεξάρτητη μεταβλητή. Τα μοντέλα αυτά ονομάζονται μοντέλα απλής γραμμικής παλινδρόμησης (smple lnear regresson models). Ας δούμε τώρα ένα παράδειγμα. Ο πίνακας που ακολουθεί, δίνει στοιχεία για την ποσότητα σε νερό που χρησιμοποιήθηκε για πότισμα σε ένα χωράφι (σε εκατοστά) και την παραγωγή τριφυλλιού (σε τόνους ανά στρέμμα) στο χωράφι αυτό (που χρησιμοποιήθηκε πειραματικά). Νερό (χ) Σοδειά (y) Ας υποθέσουμε ότι υπάρχει μια γραμμική σχέση Υ = α + βχ (1) ανάμεσα στη σοδειά και το νερό. Είναι φανερό ότι αν χρησιμοποιήσουμε πάλι 30cm νερού είναι μάλλον απίθανο να πάρουμε πάλι σοδειά 7.1 τόνους/στρέμμα. Για το λόγο αυτό αντί για το ντετερμινιστικό μοντέλο Υ = α + βχ χρησιμοποιούμε ένα στοχαστικό μοντέλο Υ = α + βχ + ε ()

6 όπου το ε αντιπροσωπεύει ένα τυχαίο λάθος. (Φυσικά, αν είχαμε μια τέλεια γραμμική σχέση για όλα τα = 1,,... τα ε θα ήταν μηδέν). Η σχέση () συνεπάγεται ότι η τιμή y του Υ που παρατηρήσαμε (για ένα συγκεκριμένο Χ=x) είναι μια τυχαία τιμή από τον πληθυσμό των τιμών της τυχαίας μεταβλητής Υ που αντιστοιχούν στο συγκεκριμένο x. (Στο παράδειγμα η τιμή 7.1 είναι μια τιμή που θα μπορούσε να έχει η σοδειά Υ όταν η ποσότητα νερού που χρησιμοποιήθηκε ήταν 30cm). Για τα ε υποθέτουμε ότι είναι τυχαία και όχι συστηματικά. Επίσης υποθέτουμε ότι Ε (ε ) = 0 Τέλος, λόγω των αποκλίσεων των παρατηρουμένων τιμών της τυχαίας μεταβλητής Υ και του γεγονότος ότι η τυχαία μεταβλητή Υ ακολουθεί μια κατανομή, υποθέτουμε ότι η μέση τιμή της τυχαίας μεταβλητής Υ για δοθέν x συνδέεται γραμμικά με το x. Δηλαδή υποθέτουμε ότι Ε Y x. = α + βx (3) Η ευθεία (3) ονομάζεται ευθεία παλινδρόμησης (regresson lne) και οι συντελεστές α και β που την προσδιορίζουν ονομάζονται μοντέλα απλής γραμμικής παλινδρόμησης (regresson coeffcents). Αν χρησιμοποιήσουμε το συμβολισμό Τότε η (3) γράφεται μ Y x μ Y x E Y x. α + βx Οι υποθέσεις που κάνουμε στο στοχαστικό μοντέλο όπου οι τιμές της μεταβλητής X καθορίζονται από τον ερευνητή, ισοδυναμούν με την υπόθεση ότι, για ένα συγκεκριμένο x, η μέση τιμή του Y (και όχι μια συγκεκριμένη τιμή του Υ) είναι σε γραμμική σχέση με το x. Η μεταβλητή Χ (οι τιμές της οποίας καθορίζονται από τον ερευνητή) λέγεται ανεξάρτητη μεταβλητή (ndependent varable) ενώ η τυχαία μεταβλητή Υ λέγεται εξαρτημένη (dependent varable). Το πρόβλημά μας συνίσταται στον προσδιορισμό της ευθείας παλινδρόμησης (regresson lne) (της ευθείας (3)). Επειδή η τιμή y της Υ που θα παρατηρήσουμε θα αποκλίνει, εν γένει, από την μ δεν Υ x

7 μπορούμε να προσδοκούμε ότι είναι δυνατόν να προσδιορίσουμε την ακριβή ευθεία παλινδρόμησης. Θα προσπαθήσουμε λοιπόν να βρούμε μια εκτίμηση της ευθείας παλινδρόμησης έστω y=a + bx η οποία θα βασίζεται σε ένα τυχαίο δείγμα παρατηρήσεων (x 1,y 1 ), (x,y ),...,(x n,y n ). Δοθέντος δηλαδή του τυχαίου δείγματος (x 1,y 1 ), (x,y ),..., (x n,y n ) θα προσπαθήσουμε να προσδιορίσουμε τους συντελεστές a και b, (οι οποίοι θα είναι σημειακές εκτιμήσεις των α και β, δηλαδή τιμές των εκτιμητριών α και β των αˆ και βˆ αντίστοιχα), ώστε η γραμμή y = a + bx (η οποία είναι μία σημειακή εκτίμηση της ευθείας (3), δηλαδή μια "τιμή" της "εκτιμήτριας" μˆ αˆ +βˆ x Y x ) να είναι όσο το δυνατόν πλησιέστερη προς την πραγματική ευθεία παλινδρόμησης της οποίας η συναρτησιακή μορφή είναι μ α + βx (Με αˆ, βˆ και Y x μˆ Y x συμβολίζουμε τις εκτιμήτριες των α, β και μ Y x αντίστοιχα). Η ευθεία (3) λέγεται γραμμική παλινδρόμηση (lnear regresson). 1.1 Εκτίμηση της Ευθείας Παλινδρόμησης με τη Μέθοδο των Ελαχίστων Τετραγώνων Μια από τις μεθόδους εκτίμησης των α και β είναι η μέθοδος των ελαχίστων τετραγώνων (E.T.) ή μέθοδος του Gauss (least-squares method). Δοθέντων των τιμών (x 1,y 1 ), (x,y ),..., (x n,y n ) ενός τυχαίου δείγματος (x 1,Y 1 ), (x,y ),...,(x n,y n ), από τη () έχουμε ότι ε = y - (α + βx ), = 1,,...,n

8 όπου ε είναι η τιμή του "σφάλματος" ε για το ζεύγος τιμών (x,y ), = 1,,...,n. Βεβαίως οι τιμές ε δεν μπορούν να παρατηρηθούν (nonobservable) αφού οι συντελεστές α και β δεν μπορούν να παρατηρηθούν. Επομένως, αν με a, b συμβολίσουμε τις εκτιμήσεις των αγνώστων παραμέτρων α και β αντίστοιχα που προκύπτουν από το συγκεκριμένο δείγμα με κάποιο τρόπο, οι παρατηρούμενες τιμές e των ε θα δίνονται από τον τύπο e = y - (a + bx ), = 1,,...,n Το ερώτημα που αναφύεται είναι πως θα προσδιορισθούν οι τιμές a και b ώστε να θεωρούνται ικανοποιητικές προσσεγγίσεις των α και β. Ένα κριτήριο ικανοποιητικής προσέγγισης (εκτίμησης) είναι δυνατόν να στηριχθεί στην ελαχιστοποίηση μιας κατάλληλα επιλεγμένης συνάρτησης της απόκλισης αυτού που παρατηρείται (y ) από αυτό που εκτιμάται ότι πρέπει να παρατηρηθεί (a + bx ). Όταν ως τέτοια συνάρτηση θεωρηθεί η μέση τετραγωνική απόκλιση του y από το a + bx, η επιλογή των τιμών a και b πρέπει να εξασφαλίζει ελάχιστη τιμή της παράστασης e n παράστασης n 1, δηλαδή της n 1 y a + bx. n 1 Στη διεθνή βιβλιογραφία χρησιμοποιείται συχνά ο συμβολισμός E (sum of squares of errors) για το e ). H απαίτηση αυτή ικανοποιείται τότε και μόνο τότε εάν ικανοποιείται το σύστημα εξισώσεων P a )= 0 (κανονικές εξισώσεις) P b )= 0 όπου

9 n P = y a + bx 1 Εύκολα μπορεί να επαληθευτεί ότι το ακρότατο που προκύπτει από την επίλυση του συστήματος των κανονικών εξισώσεων ως προς a και b είναι ελάχιστο, δηλαδή ότι οι τιμές α και b ελαχιστοποιούν την παράσταση P. Επειδή η παραπάνω μέθοδος στηρίζεται στην ελαχιστοποίηση της παράστασης P, ονομάζεται μέθοδος ελαχίστων τετραγώνων (method of least -squares). Οι κανονικές εξισώσεις γράφονται και επομένως a = y - bx όπου b y =a +bx n n n xy a x b x =1 x xy y x x Τα a και b ονομάζονται εκτιμήσεις ελαχίστων τετραγώνων των συντελεστών γραμμικής παλινδρόμησης (least-squares estmates of the coeffcents of lnear regresson). Στην πράξη πολλές φορές για τον υπολογισμό του b χρησιμοποιούμε την παρακάτω ισοδύναμη έκφραση n yx y x b= (5) n x x Για ευκολότερη απομνημόνευση των τύπων χρησιμοποιούμε το συμβολισμό. (4)

10 x x x y y y x yy n n x x y y x xy xy y (6) (7) (8) Ετσι, η σχέση (4) γράφεται με τη μορφή b= xy οπότε η εκτίμηση της ευθείας παλινδρόμησης του Υ πάνω στο x (η εκτιμήτρια ελαχίστων τετραγώνων της πραγματικής ευθείας παλινδρόμησης) γίνεται y = a + bx (9) όπου xy b = και a= y- x. Επειδή η τιμή y είναι μία πραγματοποίηση (realzaton) της μεταβλητής της ακολουθίας Y 1,Y,...,Y n που παριστάνει το τυχαίο δείγμα επί της εξαρτημένης μεταβλητής Y, καθίσταται φανερό ότι οι τιμές a και b αποτελούν πραγματοποιήσεις (realzatons) των τυχαίων xy xy μεταβλητών αˆ = Υ - x και βˆ = αντίστοιχα, όπου προφανώς xy x x Y Y x x Y. xy

11 0ι τιμές a και b δηλαδή είναι οι τιμές των εκτιμητριών αˆ και βˆ των παραμέτρων α και β, που αντιστοιχούν στο συγκεκριμένο δείγμα {(x,y ), =1,,...,n}. (Αν πάρουμε ένα άλλο δείγμα ( x1, y1),( x, y ),...,( xn, yn ) θα βρούμε μια άλλη τιμή a της αˆ και μία άλλη τιμή b της βˆ ). Με την ίδια λογική η τιμή y είναι μια τιμή της εκτιμήτριας Yˆ = μˆ. Y x Εφαρμογή: Στο παράδειγμά μας βρίσκουμε ότι = 1008, xy = , x = 30, y = 7.08, yy = Συνεπώς b = 0.10 και a = 4.0 και επομένως η ευθεία ελαχίστων τετραγώνων είναι η y = x (10) Η ευθεία (10) είναι μια εκτίμηση (η εκτιμήτρια ελαχίστων τετραγώνων) της πραγματικής ευθείας παλινδρόμησης μ Y x = α + βx (είναι δηλαδή μια τιμή της μˆ Y x αˆ βˆ x ) και αντιστοιχεί στο συγκεκριμένο δείγμα. Ένα άλλο δείγμα θα έδινε μια άλλη ευθεία. Η ευθεία παλινδρόμησης χρησιμοποιείται πολλές φορές για πρόβλεψη. Στο παράδειγμά μας, αν η ποσότητα του νερού ήταν 0cm θα περιμέναμε σοδειά y = 6 τόνoυς/στρέμμα. (Η τιμή αυτή είναι επίσης μια εκτίμηση της μέσης σοδειάς για τις περιπτώσεις που χρησιμοποιήθηκε νερό 0cm). Στο παράδειγμα που εξετάστηκε οι τιμές της ανεξάρτητης μεταβλητής Χ είχαν καθορισθεί εκ των προτέρων από τον ερευνητή. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου όχι μόνο το Υ αλλά και το Χ είναι τυχαίες μεταβλητές. Η μέθοδος εκτίμησης των α και β είναι η ίδια.

12 1. Συμπερασματολογία στη Γραμμική Παλινδρόμηση Οι εκτιμήσεις a και b που βρήκαμε για το α και β είναι προφανώς σημειακές εκτιμήσεις. Αν θέλουμε μεγαλύτερη σιγουριά στην εκτίμησή μας θα πρέπει να κατασκευάσουμε διαστήματα εμπιστοσύνης. Επίσης, συχνά, χρειάζεται να κάνουμε ελέγχους υποθέσεων για τις παραμέτρους του μοντέλου. Τέλος, συχνά, χρησιμοποιούμε το μοντέλο για προβλέψεις. Για να γίνουν αυτά χρειαζόμαστε την κατανομή των τυχαίων μεταβλητών αˆ και βˆ. Κάνουμε τις ακόλουθες υποθέσεις: ) Τα ε είναι Ν(0, σ ) για όλα τα = 1,,... (δηλαδή όλα τα ε ακολουθούν την κανονική κατανομή με μέση τιμή μηδέν και την ίδια διασπορά). ) Τα ε είναι ανεξάρτητα μεταξύ τους. Παρατήρηση: Για τις περισσότερες εφαρμογές είναι αρκετό να υποθέσουμε ότι τα ε είναι ασυσχέτιστα μεταξύ τους. Δηλαδή ότι Cov (e, e j ) = 0, για κάθε j,,j = 1,,.... Σημείωση: Οι υποθέσεις αυτές είναι οι απλούστερες που γίνονται συνήθως. Διαφορετικές καταστάσεις χρειάζονται διαφορετικές υποθέσεις που, φυσικά, θα οδηγήσουν σε διαφορετικά συμπεράσματα. Κάνοντας χρήση της σχέσης () βλέπουμε ότι οι παραπάνω υποθέσεις είναι ισοδύναμες με τις υποθέσεις: ) Τα Υ είναι Ν(α+βx, σ ), = 1,,... v) Τα Υ είναι ανεξάρτητα μεταξύ τους. (Αντίστοιχα, όπως προηγουμένως, τα Υ είναι ασυσχέτιστα). Επίσης υποθέτουμε ότι τα x είναι προκαθορισμένα. Σημείωση: Επειδή υποθέτουμε ότι τα ε (αντίστοιχα τα Υ ), = 1,,... έχουν την ίδια διακύμανση, λέμε ότι είναι ομοσκεδαστικά (homoscedastc). Στην αντίθετη περίπτωση τα ε (αντίστοιχα τα Υ ) λέγονται ετεροσκαδαστικά (heteroscedastc).

13 Παρατήρηση: Η υπόθεση της κανονικότητας απαιτεί ότι οι τιμές των Υ ακολουθούν την κανονική κατανομή σε κάθε τιμή του x. (Βλέπε και το σχήμα που ακολουθεί). Όπως και στην συμπερασματολογία που στηρίζεται στη στατιστική συνάρτηση t (βλέπε π.χ. Ι. Πανάρετου (1993) Εκτιμητική- Έλεγχοι Υποθέσεων) η ανάλυση παλινδρόμησης είναι ανθεκτική (robust) σε αποκλίσεις από την υπόθεση της κανονικότητας. Δηλαδή, αν η κατανομή των τιμών της Υ γύρω από κάθε τιμή του x δεν διαφέρει πάρα πολύ από την κανονική κατανομή η συμπερασματολογία που ακολουθείται για την γραμμική παλινδρόμηση και τους συντελεστές της γραμμικής παλινδρόμησης δεν θα επηρεασθεί σημαντικά. Η υπόθεση της ομοσκεδαστικότητας απαιτεί ότι η μεταβλητότητα γύρω από τη γραμμή παλινδρόμησης είναι σταθερή για όλες τις τιμές του x. Αυτό σημαίνει ότι το Υ αποκλίνει με τον ίδιο τρόπο όταν το x έχει μια μικρή τιμή όπως όταν το x έχει μια υψηλή τιμή. (Βλέπε και το προηγούμενο σχήμα). Η υπόθεση της ομοσκεδαστικότητας είναι σημαντική για την χρησιμοποίηση της μεθόδου των ελαχίστων τετραγώνων που ακολουθείται για τον καθορισμό των συντελεστών της γραμμικής παλινδρόμησης. Αν υπάρχει μεγάλη απόκλιση από την υπόθεση αυτή θα πρέπει ή να γίνει μετασχηματισμός των δεδομένων ή να χρησιμοποιηθεί η μέθοδος των σταθμισμένων ελαχίστων τετραγώνων (weghted least-squares) για τη συμπερασματολογία. Η τρίτη υπόθεση της ανεξαρτησίας των λαθών απαιτεί ότι τα κατάλοιπα θα πρέπει να είναι ανεξάρτητα για κάθε τιμή του Χ. Η

14 υπόθεση αυτή συχνά αναφέρεται σε δεδομένα που έχουν συλλεγεί κατά τη διάρκεια μιας χρονικής περιόδου. Για παράδειγμα, σε οικονομικά δεδομένα, οι τιμές για μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο είναι συχνά συσχετισμένες με τις τιμές της προηγούμενης χρονικής περιόδου. Τα μοντέλα τέτοιας μορφής ανήκουν στην γενική κατηγορία των χρονολογικών σειρών που θα δούμε αργότερα Διαστήματα Εμπιστοσύνης για το β Προκειμένου να μελετήσουμε την κατανομή της εκτιμήτριας βˆ της παραμέτρου β ξαναγράφουμε τη σχέση (4) με συμβολισμό τυχαίων μεταβλητών, χρησιμοποιώντας το βˆ και το Υ αντί του b και του y, αντίστοιχα. x x Y βˆ c Y x x όπου c c 1 x x x x (Προφανώς x x 0 ). x x (1) Τα Υ όμως ακολουθούν κανονικές κατανομές. Επομένως το βˆ, σαν γραμμικός συνδυασμός τυχαίων μεταβλητών που ακολουθούν κανονική κατανομή, κατανέμεται και αυτό σύμφωνα με την κανονική κατανομή, δηλαδή, Έχουμε όμως β ˆ ~ N E( β ˆ ) E c Y, V c Y. c Y E c E(Y ) = Σc (α+βx ) = α Σc + β Σc x.

15 Από τον ορισμό όμως του c έχουμε c x x nx nx 0 (13) Επίσης, cx x x x+ x x x x x Επομένως, Όσον αφορά τη διασπορά του βˆ έχουμε, V( β ˆ ) V c Y c V(Y ) (διότι τα Υ είναι ανεξάρτητα μεταξύ τους) c / 1 (14) E( β ˆ ) β. (15) Από τη (1) έχουμε, Επομένως, c x x 1 V( β) ˆ Δηλαδή τελικά για το βˆ έχουμε σ. (16) Συνεπώς, σ βˆ ~ N β,. (17)

16 σ βˆ β ~ N(0,1) (18) Η τυπική απόκλιση σ των Υ x =1,,... όμως είναι εν γένει άγνωστη και πρέπει να εκτιμηθεί. Σαν εκτιμήτρια του σ μπορεί να θεωρηθεί η στατιστική συνάρτηση, Y Y σ ˆ ˆ Y x ε (19) n όπου Υ είναι η παρατηρηθείσα τιμή του Υ για το συγκεκριμένο x ενώ Y είναι η εκτιμώμενη τιμή του Υ για το δεδομένο x όπως την παίρνουμε από την ευθεία παλινδρόμησης. (Αποδεικνύεται ότι η εκτιμήτρια αυτή είναι εκτιμήτρια μεγίστης πιθανοφάνειας). Σημείωση: Η στατιστική συνάρτηση Y x, όπως δίνεται από τη σχέση (19) δεν είναι αμερόληπτη εκτιμήτρια του σ. Εάν θέλουμε αμερόληπτη εκτιμήτρια του σ πρέπει να θεωρήσουμε τη συνάρτηση * * n x Y Y n ε Y Y x ε ˆ n n n (Βλέπε σχετική άσκηση). Σημείωση: Από τα προηγούμενα προκύπτει ότι μια αμερόληπτη εκτιμήτρια της διασποράς της κατανομής του βˆ όταν το σ είναι άγνωστο και πρέπει να εκτιμηθεί, είναι η συνάρτηση Υπολογισμός του Y x Από τη σχέση (19) έχουμε, * * Y x βˆ.

17 Y x n Y Ŷ n 1 Y αˆ βx ˆ 1 Y Y Y αˆ βx ˆ n (Y Y) αˆ βx ˆ αˆ βx ˆ n 1 Y Y βˆ x x n 1 n xy xy YY 1 βˆ x xy Y 1 n YY xy Μπορεί να αποδειχθεί ότι, Y Yˆ σ Επομένως, * ny x (n )Y x * Y x σ βˆ β ~ t n σ ~ X n (0) (1) Από τα προηγηθέντα προκύπτει ότι σαν ένα 100(1-a)% διάστημα εμπιστοσύνης για την κλίση β της ευθείας παλινδρόμησης μπορούμε να θεωρήσουμε το διάστημα βˆ t n,1a/ * Y x ()

18 1.. Διαστήματα εμπιστοσύνης για το α Έχουμε ήδη δει ότι αλλά Επομένως, όπου αˆ Y c Y αˆ βˆ Y βx ˆ (1/n) c x Y x = 1 d 1/n cx n x c Y (1/n) Y d Y x x x x c xy (3) Η σχέση (3) δείχνει ότι το μπορεί να γραφεί σαν γραμμικός συνδυασμός ανεξαρτήτων κανονικών τυχαίων μεταβλητών. Επομένως το α ακολουθεί επίσης την κανονική κατανομή. Θα υπολογίσουμε τη μέση τιμή και τη διασπορά του. Έχουμε, E( α) ˆ E(Y βx) ˆ = E(Y) - xe(β) ˆ = α + βx - xβ = α Επίσης από την (3) V(ˆ α) V dy d σ. Αλλά, d 1/n c x (/n)c x 1/ n x c (x / n) c Από την (13) όμως c ι = 0. Επίσης c 1/. Επομένως, d 1/n+x / (4) Δηλαδή τελικά,

19 1 x V( ) n (5) Στην περίπτωση που το σ είναι άγνωστο και πρέπει να εκτιμηθεί, μια αμερόληπτη εκτιμήτρια της διασποράς της κατανομής του είναι η συνάρτηση * 1 * x Y x n Το τελικό συμπέρασμα για το είναι ότι Από την (6) έχουμε, 1 x ~ Na, n 1 x n ~ N(0,1) Εάν χρησιμοποιήσουμε την εκτιμήτρια Y x έχουμε, n σ Yx * Yx * n - Y x σ αˆ - α 1 x n X t (6) του σ και το γεγονός ότι και επομένως, σαν ένα 100(1-a)% διάστημα εμπιστοσύνης για το α μπορούμε να πάρουμε το διάστημα * 1 x αˆ t n -, 1 - Yx (7) n n- n-

20 Παράδειγμα: Στο πρόβλημα της παραγωγής τριφυλλιού να βρεθούν 90% διαστήματα εμπιστοσύνης για το α και το β. Λύση: Πρέπει καταρχήν να υποθέσουμε ότι η σοδειά Υ για κάθε δεδομένη ποσότητα νερού ακολουθεί κανονική κατανομή με μέση τιμή που είναι γραμμική συνάρτηση του x και κοινή διασπορά σ. Επειδή το σ είναι άγνωστο το εκτιμάμε από τα δεδομένα Yx Ένα 90% διάστημα εμπιστοσύνης για το β είναι το 0.10 t 5, ( ) 5 (1008) ή (0.0110) δηλαδή το (0.08, 0.1). Το αντίστοιχο 90% διάστημα εμπιστοσύνης για το α είναι (από την (7)) ( ) 5 ή δηλαδή το (3.38, 4.718) Σημείωση: Σε πολλές περιπτώσεις, προκειμένου να εκτιμηθούν οι συντελεστές α και β της γραμμικής παλινδρόμησης με βάση την παρατηρηθείσα τιμή (x 1, y 1 ), (x,y ),...,(x n,y n ) ενός τυχαίου δείγματος, δεν χρησιμοποιείται η σχέση Y = α + βx + ε δηλαδή η ευθεία παλινδρόμησης μ Yx = α + βx που χρησιμοποιήθηκε προηγουμένως. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι εκτιμήτριες α και β για τη συγκεκριμένη μορφή του μοντέλου, δεν είναι ασυσχέτιστες. (Βλέπε τη σχετική άσκηση).

21 Προκειμένου να αποφευχθεί η αδυναμία αυτή στην προηγούμενη σχέση προσθαφαιρούμε την ποσότητα β x. Έτσι, έχουμε Y = α + βx + ε + β x - β x = (α + β x ) + β(x - x ) + ε Δηλαδή, τελικά ή όπου = α * + β(x - x ) + ε. Y = α * + β(x - x ) + ε μ Yx = α * + β(x - x ) α * = α + β x Η τελευταία αυτή μορφή γραμμικής παλινδρόμησης ονομάζεται απλή παλινδρόμηση αποκλίσεων από τον δειγματικό μέσο. Από τη σχέση (4) προκύπτει ότι η εκτιμήτρια ελαχίστων τετραγώνων á * του α * είναι α ˆ * Y βx ˆ βx ˆ δηλαδή á * Y με τιμή για ένα συγκεκριμένο δείγμα (y 1, x 1 ),..., (y n, x n ) α * Είναι προφανές ότι για τις εκτιμήτριες á * και βˆ του απλού γραμμικού μοντέλου παλινδρόμησης αποκλίσεων από το δειγματικό μέσο ισχύει ότι και * * αˆ ) α, E( y V( αˆ * ) E( β ˆ ) β, ˆ σ V( β). n

22 Τέλος (βλέπε σχετική άσκηση) για την παλινδρόμηση αποκλίσεων από το δειγματικό μέσο ισχύει ότι * cov( αˆ, β) = Διαστήματα εμπιστοσύνης για την μ Y x Στο αρχικό παράδειγμα για γραμμική παλινδρόμηση είχαμε βρει (σχέση 10) ότι η ευθεία ελαχίστων τετραγώνων είναι y = x. Είχαμε επίσης δει ότι για ποσότητα νερού x 0 = 0cm θα περιμέναμε σοδειά y 0 = 6 τόνους/στρέμμα. Επειδή οι τιμές 4.0 και 0.10 είναι τιμές των τυχαίων μεταβλητών αˆ και βˆ, συνεπάγεται ότι η τιμή y 0 =6 είναι μια τιμή της τυχαίας μεταβλητής Y όπως επίσης και της Y x= 0 =E(Y x=0). Μια και το Y x= 0 είναι μια παράμετρος μπορούμε να κατασκευάσουμε γι αυτήν διαστήματα εμπιστοσύνης. Έχουμε, γενικά Yˆ = αˆ + βˆ x. Χρησιμοποιώντας τις σχέσεις (1) και (3) παίρνουμε Y = dy cyx d cxy (8) Επομένως το Y είναι ένας γραμμικός συνδυασμός ανεξάρτητων τυχαίων μεταβλητών που ακολουθούν την κανονική κατανομή. Δηλαδή, Ŷ Ν Ε( Y ), V( Y ). Προφανώς, E( Y ˆ ) = E( αˆ + βx) ˆ = α + βx = μ Y x. Επίσης, V(Y) = V d c x Y d c x 1 n (x x)

23 Δηλαδή, τελικά 1 (x x ) Ŷ N μ Y x, σ (9) n Χρησιμοποιώντας την εκτιμήτρια Y x του σ και το γεγονός ότι n Y x (n - ) καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι, Yˆ μ Y x * 1 (x x) Y x n * Y x ~ X n ~ t n (30) Επομένως σαν ένα 100(1-α)% διάστημα εμπιστοσύνης για το Y x μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το διάστημα * 1 (x x) Y tn,1- / Y x. (31) n Σημείωση 1: Είναι σημαντικό να προσέξει κανείς ότι, όπως φαίνεται από τη σχέση (8), ο συντελεστής (d + c x) εξαρτάται από το x, και επομένως δεν πρέπει να μας εκπλήσσει το γεγονός ότι η διασπορά του Y εξαρτάται από το x. Επίσης από την (31) φαίνεται ότι όσο περισσότερο διαφέρει η τιμή του x από το x, τόσο μεγαλύτερο είναι το διάστημα εμπιστοσύνης για το έχει το ελάχιστο μήκος όταν x = x. μ Y x. Το διάστημα εμπιστοσύνης Σημείωση : Θα πρέπει να είναι κανείς προσεκτικός όταν προσπαθεί να εκτιμήσει την τιμή του Y x για τιμές του x που είναι έξω από το πεδίο τιμών του x στο τυχαίο δείγμα. Από τη μαθηματική πλευρά βέβαια δεν υπάρχει πρόβλημα γιατί το μόνο που έχει να κάνει κανείς

24 είναι να αντικαταστήσει την τιμή του x στον κατάλληλο τύπο. Παρόλα αυτά συμπεραματολογία τέτοιας μορφής θα πρέπει να αποφεύγεται γιατί εγκυμονεί κινδύνους σφαλερών συμπερασμάτων. Αυτό γιατί η αρχική υπόθεση για γραμμικές σχέσεις ανάμεσα στην Ε(Υ x) και στο x έγινε για τις τιμές του x που έχουμε στο τυχαίο δείγμα. Είναι πολύ πιθανό η γραμμική σχέση να μην εξακολουθεί να ισχύει για τιμές του x που αποκλίνουν πολύ από τις τιμές του x στο δοθέν δείγμα Διαστήματα Πρόβλεψης (Predcton Intervals) Αντί να χρησιμοποιήσει τη μέση τιμή του Υ για δοθέν x ο ερευνητής είναι πιθανό να ενδιαφέρεται να προβλέψει μια επόμενη τιμή του Υ n+1 για δεδομένο x n+1. Προφανώς το να κάνει κανείς μια τέτοια πρόβλεψη με ακρίβεια είναι περισσότερο δύσκολο από το να προβλέψει μια εκτίμηση για την Ε(Υ n+1 x). Αυτό γιατί στην πρόβλεψη μιας συγκεκριμένης τιμής υπάρχουν δύο αιτίες διασποράς. Διασπορά στην εκτίμηση του πραγματικού μέσου Y n+1 x και διασπορά της συγκεκριμένης τιμής γύρω από τη μέση τιμή. Μια σημειακή εκτιμήτρια του Υ n+1 είναι φυσικά το Y = + n+1 x n+1. Το σφάλμα πρόβλεψης Δ = Y n+1 - Υ n+1 αποδεικνύεται ότι ακολουθεί την κανονική κατανομή με μέση τιμή 0 και διασπορά n+1 (x x) n+1. Δηλαδή, n Y n+1 (x n+1 x) n1y n1~n 0, n (Η απόδειξη στηρίζεται στο γεγονός ότι η τυχαία μεταβλητή Y n+1 είναι ανεξάρτητη από τις τυχαίες μεταβλητές αˆ και βˆ ). Επομένως, μια αμερόληπτη εκτιμήτρια της διακύμανσης του σφάλματος πρόβλεψης όταν το σ είναι άγνωστο, δίνεται από την σχέση:

25 * Y n+1 (x n+1 x) Y Y x n n 1 n 1 Αν θεωρήσουμε την τυποποιημένη κατανομή του Y n+1 - Υ n+1 και στη συνέχεια διαιρέσουμε την Ν(0,1) που καταλήξαμε με την * n Y x Y x τετραγωνική ρίζα του θα οδηγηθούμε σε μια σ (n ) σ κατανομή t με n- βαθμούς ελευθερίας. Μετά τις απλοποιήσεις θα έχουμε Y x Y n+1 n Y n+1 n1 (x n+1 x) ~ t n (3) Αυτό συνεπάγεται ότι σαν ένα 100 (1-α)% διάστημα πρόβλεψης για το Υ ν+1 μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το διάστημα * n + 1 (x n +1 x) Ŷ n +1 t n,1-α/ Y x. (33) n 1.3 Έλεγχοι Υποθέσεων Σε πολλές περιπτώσεις ο ερευνητής ενδιαφέρεται να κάνει έλεγχο υποθέσεων για τις παραμέτρους της γραμμικής παλινδρόμησης. Όπως είναι γνωστό από την στατιστική συμπερασματολογία οι έλεγχοι υποθέσεων για τις παραμέτρους χρησιμοποιούν τις ίδιες στατιστικές συναρτήσεις που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή διαστημάτων εμπιστοσύνης. Είναι αυτονόητο ότι και για τον έλεγχο υποθέσεων είναι απαραίτητο να ισχύουν οι υποθέσεις που οδήγησαν στην κατασκευή των διαστημάτων εμπιστοσύνης. Δηλαδή, ) Τα ε είναι Ν(0, σ ) για όλα τα = 1,,... ) Τα ε είναι ανεξάρτητα μεταξύ τους.

26 Ή ισοδύναμα, ) Τα Υ είναι Ν(α+βx, σ ), = 1,,... v) Τα Υ είναι ανεξάρτητα μεταξύ τους. Επίσης υποθέτουμε ότι τα x είναι προκαθορισμένα Έλεγχος Υποθέσεων για το β Έστω η μηδενική υπόθεση Η 0 : β = β 0 Ως στατιστική συνάρτηση ελέγχου, κάτω από την Η 0, χρησιμοποιείται η συνάρτηση β β0 T ˆ ~ t n * Y x/ Η απόφαση που θα πάρουμε για τη μηδενική υπόθεση εξαρτάται από την εναλλακτική υπόθεση. Συγκεκριμένα (για επίπεδο σημαντικότητας α): ) Η 1 : β β 0. Απορρίπτουμε την Η 0 αν t t n-, 1-α ) Η 1 : β β 0. Απορρίπτουμε την Η 0 αν t t n-, α ) Η 1 : β β 0. Απορρίπτουμε την Η 0 αν t t n-, 1-α/ ή t t n-, α/ Σημείωση: Συνήθως μας ενδιαφέρει ο έλεγχος της υπόθεσης Η 0 : β=0, αν δηλαδή υπάρχει γραμμική σχέση μεταξύ των μεταβλητών Χ και Υ. Με την ίδια λογική ελέγχουμε υποθέσεις για τις παραμέτρους α, Y x και Υ της γραμμικής παλινδρόμησης. Οι στατιστικές συναρτήσεις που χρησιμοποιούνται κάτω από την Η 0 : α = α 0, Η 0 : μ Y x = 0 μ Y x και Η 0 : Y n+1 = 0 Y n+1 είναι, αντίστοιχα, οι: αˆ α0 T ~ t n * 1 x Y x n

27 T T * Y x Yˆ 0 μ Y x * 1 (x - x) Y x n Yˆ Y n1 0 n1 ~ t n +1 (xn+1 - x) n n ~ t n 1.3. Μερικά Γενικά Παραδείγματα Παράδειγμα 1: Ο υπολογισμός των ασφαλίστρων για διάφορες μορφές ασφάλειας που παρέχουν οι ασφαλιστικές εταιρίες είναι, μία πολύπλοκη διαδικασία που απαιτεί ειδικευμένο προσωπικό. Η επιστήμη που ασχολείται με το θέμα αυτό λέγεται ασφαλιστική επιστήμη και οι επιστήμονες που ασχολούνται σ αυτή ασφαλιστές. Στη διεθνή πρακτική για να ασκήσει κάποιος το επάγγελμα του ασφαλιστή θα πρέπει να είναι μέλος του αντίστοιχου επιμελητηρίου ασφαλιστών. Για να αποκτηθεί το δικαίωμα αυτό στο εξωτερικό θα πρέπει ο υποψήφιος να πετύχει δέκα διαγωνισμούς. Ο πρώτος από αυτούς στα μαθηματικά και τον απειροστικό λογισμό. Ο δεύτερος σε πιθανότητες και στατιστική. Οι εξετάσεις στο τρίτο, το τέταρτο και το πέμπτο αντικείμενο αφορούν διάφορα θέματα στα μαθηματικά τα χρηματοπιστωτικά και τις ασφάλειες. Αν κάποιος υποψήφιος πετύχει στις πέντε από τις εξετάσεις έχει το δικαίωμα να γίνει πάρεδρο μέλος του ασφαλιστικού επιμελητηρίου. Επιτυχία στις εξετάσεις και στα δέκα αντικείμενα δίνει την δυνατότητα σε κάποιον να γίνει τακτικό μέλος του επιμελητηρίου αυτού. Τα προπτυχιακά πανεπιστημιακά προγράμματα σε ασφαλιστικές επιστήμες είναι σχεδιασμένα με τρόπο που να βοηθούν τους φοιτητές να εξετασθούν με επιτυχία σε όσο το δυνατόν περισσότερα από τα πέντε πρώτα αντικείμενα (εξετάσεις) πριν αποκτήσουν το πτυχίο τους. Ας υποθέσουμε ότι ένας προπτυχιακός φοιτητής ενός τέτοιου προγράμματος αμερικάνικου πανεπιστημίου ενδιαφέρεται να πληροφορηθεί το μισθό που μπορεί να προσδοκά μετά την απόκτηση του πτυχίου του. Το συγκεκριμένο πανεπιστήμιο προκειμένου να

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

7.1.1 Η Μέθοδος των Ελαχίστων Τετραγώνων

7.1.1 Η Μέθοδος των Ελαχίστων Τετραγώνων 7.. Η Μέθοδος των Ελαχίστων Τετραγώνων Όπως ήδη αναφέρθηκε, μία ευρύτατα διαδεδομένη μέθοδος για την εκτίμηση των σταθερών α και β είναι η μέθοδος των ελαχίστων τετραγώνων. Η μέθοδος αυτή επιλέγει εκτιμήτριες

Διαβάστε περισσότερα

2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για

2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για 2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για τον καθορισμό του καλύτερου υποσυνόλου από ένα σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ

3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ 3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ Πρόβλημα: Ένας ραδιοφωνικός σταθμός ενδιαφέρεται να κάνει μια ανάλυση για τους πελάτες του που διαφημίζονται σ αυτόν για να εξετάσει την ποσοστιαία μεταβολή των πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Απλή Παλινδρόμηση και Συσχέτιση

Απλή Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Απλή Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Πωλήσεις, Δαπάνες Διαφήμισης και Αριθμός Πωλητών Έτος Πωλήσεις (χιλ ) Διαφήμιση (χιλ ) Πωλητές (Άτομα) Έτος Πωλήσεις (χιλ ) Διαφήμιση (χιλ ) Πωλητές (Άτομα) 98 050 6 3 989

Διαβάστε περισσότερα

5. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (GENERAL LINEAR MODEL) 5.1 Εναλλακτικά μοντέλα του απλού γραμμικού μοντέλου: Το εκθετικό μοντέλο

5. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (GENERAL LINEAR MODEL) 5.1 Εναλλακτικά μοντέλα του απλού γραμμικού μοντέλου: Το εκθετικό μοντέλο 5. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (GENERAL LINEAR MODEL) 5.1 Εναλλακτικά μοντέλα του απλού γραμμικού μοντέλου: Το εκθετικό μοντέλο Ένα εναλλακτικό μοντέλο της απλής γραμμικής παλινδρόμησης (που χρησιμοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο 2

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο 2 013 [Κεφάλαιο ] ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο Μάθημα Εαρινού Εξάμηνου 01-013 M.E. OE0300 Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης [Οικονομετρία 01-013] Μαρί-Νοέλ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΤΑΞΗΣ ΜΕΓΕΘΟΥΣ

ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΤΑΞΗΣ ΜΕΓΕΘΟΥΣ . ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΤΑΞΗΣ ΜΕΓΕΘΟΥΣ (RANK REGRESSION).1 Μονότονη Παλινδρόμηση (Monotonic Regression) Από τη γραφική παράσταση των δεδομένων του προηγουμένου προβλήματος παρατηρούμε ότι τα ζευγάρια (Χ i, i )

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ (Power of a Test) Όπως είδαμε προηγουμένως, στον Στατιστικό Έλεγχο Υποθέσεων, ορίζουμε δύο είδη πιθανών λαθών (κινδύνων) που μπορεί να συμβούν όταν παίρνουμε αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

9. Παλινδρόμηση και Συσχέτιση

9. Παλινδρόμηση και Συσχέτιση 9. Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Υπάρχει σχέση ανάμεσα σε δύο ή περισσότερες μεταβλητές; Αν ναι, ποια είναι αυτή η σχέση; Πως μπορεί αυτή η σχέση να χρησιμοποιηθεί για να προβλέψουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ Πρόβλημα απουσιών στ)

ΑΣΚΗΣΕΙΣ Πρόβλημα απουσιών στ) ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Ο διευθυντής προσωπικού μιας μεγάλης εταιρείας πιστεύει ότι ίσως υφίσταται κάποια σχέση μεταξύ των ημερών απουσίας και της ηλικίας των εργαζομένων. Με βάση την υπόθεση αυτή ενδιαφέρεται να κατασκευάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ (One-Way Analyss of Varance) Η ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι. Ανάλυση Παλινδρόμησης

Στατιστική Ι. Ανάλυση Παλινδρόμησης Στατιστική Ι Ανάλυση Παλινδρόμησης Ανάλυση παλινδρόμησης Η πρόβλεψη πωλήσεων, εσόδων, κόστους, παραγωγής, κτλ. είναι η βάση του επιχειρηματικού σχεδιασμού. Η ανάλυση παλινδρόμησης και συσχέτισης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος υποθέσεων και διαστήματα εμπιστοσύνης

Έλεγχος υποθέσεων και διαστήματα εμπιστοσύνης 1 Έλεγχος υποθέσεων και διαστήματα εμπιστοσύνης Όπως γνωρίζουμε από προηγούμενα κεφάλαια, στόχος των περισσότερων στατιστικών αναλύσεων, είναι η έγκυρη γενίκευση των συμπερασμάτων, που προέρχονται από

Διαβάστε περισσότερα

2.5.1 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΜΙΑΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗΣ

2.5.1 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΜΙΑΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗΣ .5. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΜΙΑΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗΣ Η μέθοδος κατασκευής διαστήματος εμπιστοσύνης για την πιθανότητα που περιγράφεται στην προηγούμενη ενότητα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή διαστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 17

ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 17 ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Στο κεφάλαιο αυτό θα αναφερθούμε σε ένα άλλο πρόβλημα της Στατιστικής που έχει κυρίως (αλλά όχι μόνο) σχέση με τις παραμέτρους ενός πληθυσμού (τις παραμέτρους της κατανομής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΘΕΩΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΛΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ Συντελεστής συσχέτισης (εκτιμητής Person: r, Y ( ( Y Y xy ( ( Y Y x y, όπου r, Y (ισχυρή θετική γραμμική συσχέτιση όταν, ισχυρή αρνητική

Διαβάστε περισσότερα

3η Ενότητα Προβλέψεις

3η Ενότητα Προβλέψεις ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Μονάδα Προβλέψεων & Στρατηγικής Forecasting & Strategy Unit Τεχνικές Προβλέψεων 3η Ενότητα Προβλέψεις (Μέρος 4 ο ) http://www.fsu.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1. ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ 2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ 3. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΘΗΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Διαγράμματα διασποράς (scattergrams) Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Η οπτική απεικόνιση δύο συνόλων δεδομένων μπορεί να αποκαλύψει με παραστατικό τρόπο πιθανές τάσεις και μεταξύ τους συσχετίσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Συμπερασματολογία

Στατιστική Συμπερασματολογία 4. Εκτιμητική Στατιστική Συμπερασματολογία εκτιμήσεις των αγνώστων παραμέτρων μιας γνωστής από άποψη είδους κατανομής έλεγχο των υποθέσεων που γίνονται σε σχέση με τις παραμέτρους μιας κατανομής και σε

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Στατιστική: Συντελεστής συσχέτισης. Παλινδρόμηση απλή γραμμική, πολλαπλή γραμμική

Εφαρμοσμένη Στατιστική: Συντελεστής συσχέτισης. Παλινδρόμηση απλή γραμμική, πολλαπλή γραμμική ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕΡΟΣ B Δημήτρης Κουγιουμτζής e-mal: dkugu@auth.gr Ιστοσελίδα αυτού του τμήματος του μαθήματος: http://uer.auth.gr/~dkugu/teach/cvltraport/dex.html Εφαρμοσμένη Στατιστική:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση

Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Copyright 2009 Cengage Learning 16.1 Ανάλυση Παλινδρόμησης Σκοπός του προβλήματος είναι η ανάλυση της σχέσης μεταξύ συνεχών μεταβλητών. Η ανάλυση παλινδρόμησης

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium iv

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium iv Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η i Statisticum collegium iv Στατιστική Συμπερασματολογία Ι Σημειακές Εκτιμήσεις Διαστήματα Εμπιστοσύνης Στατιστική Συμπερασματολογία (Statistical Inference) Το πεδίο της Στατιστικής Συμπερασματολογία,

Διαβάστε περισσότερα

3. ΣΤΡΩΜΑΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ (Stratified Random Sampling)

3. ΣΤΡΩΜΑΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ (Stratified Random Sampling) 3 ΣΤΡΩΜΑΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ (Stratfed Radom Samplg) Είναι προφανές από τα τυπικά σφάλματα των εκτιμητριών των προηγούμενων παραγράφων, ότι ένας τρόπος να αυξηθεί η ακρίβεια τους είναι να αυξηθεί

Διαβάστε περισσότερα

6 ο ΜΑΘΗΜΑ Έλεγχοι Υποθέσεων

6 ο ΜΑΘΗΜΑ Έλεγχοι Υποθέσεων 6 ο ΜΑΘΗΜΑ Έλεγχοι Υποθέσεων 6.1 Το Πρόβλημα του Ελέγχου Υποθέσεων Ενός υποθέσουμε ότι μία φαρμακευτική εταιρεία πειραματίζεται πάνω σε ένα νέο φάρμακο για κάποια ασθένεια έχοντας ως στόχο, τα πρώτα θετικά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 10 Εισαγωγή στην Εκτίμηση

Κεφάλαιο 10 Εισαγωγή στην Εκτίμηση Κεφάλαιο 10 Εισαγωγή στην Εκτίμηση Εκεί που είμαστε Κεφάλαια 7 και 8: Οι διωνυμικές,κανονικές, εκθετικές κατανομές και κατανομές Poisson μας επιτρέπουν να κάνουμε διατυπώσεις πιθανοτήτων γύρω από το Χ

Διαβάστε περισσότερα

τρόπος για να εμπεδωθεί η θεωρία. Για την επίλυση των παραδειγμάτων χρησιμοποιούνται στατιστικά πακέτα, ώστε να είναι δυνατή η ανάλυση μεγάλου όγκου

τρόπος για να εμπεδωθεί η θεωρία. Για την επίλυση των παραδειγμάτων χρησιμοποιούνται στατιστικά πακέτα, ώστε να είναι δυνατή η ανάλυση μεγάλου όγκου ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η γραμμική παλινδρόμηση χρησιμοποιείται για την μελέτη των σχέσεων μεταξύ μετρήσιμων μεταβλητών. Γενικότερα, η γραμμική στατιστική συμπερασματολογία αποτελεί ένα ευρύ πεδίο της στατιστικής ανάλυσης

Διαβάστε περισσότερα

Χ. Εμμανουηλίδης, 1

Χ. Εμμανουηλίδης, 1 Εφαρμοσμένη Στατιστική Έρευνα Απλό Γραμμικό Υπόδειγμα AΠΛΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ Δρ. Χρήστος Εμμανουηλίδης Αν. Καθηγητής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Εφαρμοσμένη Στατιστική, Τμήμα Ο.Ε. ΑΠΘ Χ. Εμμανουηλίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Y Y ... y nx1. nx1

Y Y ... y nx1. nx1 6 ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΙΚΑΚΩΝ Η χρησιμοποίηση και ο συμβολισμός πινάκων απλοποιεί σημαντικά τα αποτελέσματα της γραμμικής παλινδρόμησης, ιδίως στην περίπτωση της πολλαπλής παλινδρόμησης Γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος V. Ανάλυση Παλινδρόμηση (Regression Analysis)

Μέρος V. Ανάλυση Παλινδρόμηση (Regression Analysis) Μέρος V. Ανάλυση Παλινδρόμηση (Regresso Aalss) Βασικές έννοιες Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση Πολλαπλή Παλινδρόμηση Εφαρμοσμένη Στατιστική Μέρος 5 ο - Κ. Μπλέκας () Βασικές έννοιες Έστω τ.μ. Χ,Υ όπου υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Μεταβλητών. κλίµακα µέτρησης

Είδη Μεταβλητών. κλίµακα µέτρησης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 Εισαγωγικές Έννοιες 19 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 Η Μεταβλητότητα Η Στατιστική Ανάλυση Η Στατιστική και οι Εφαρµοσµένες Επιστήµες Στατιστικός Πληθυσµός και Δείγµα Το στατιστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΣ ΤΗΣ ΒΗΜΑΤΙΚΗΣ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ (STEPWISE REGRESSION)

ΜΕΘΟΔΟΣ ΤΗΣ ΒΗΜΑΤΙΚΗΣ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ (STEPWISE REGRESSION) 4. ΜΕΘΟΔΟΣ ΤΗΣ ΒΗΜΑΤΙΚΗΣ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ (STEPWISE REGRESSION) Η μέθοδος της βηματικής παλινδρόμησης (stepwise regression) είναι μιά άλλη μέθοδος επιλογής ενός "καλού" υποσυνόλου ανεξαρτήτων μεταβλητών.

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Επιχειρήσεων Ι

Στατιστική Επιχειρήσεων Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Στατιστική Επιχειρήσεων Ι Ενότητα 5: Παλινδρόμηση Συσχέτιση θεωρητική προσέγγιση Μιλτιάδης Χαλικιάς, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος xi 1 Αντικείμενα των Πιθανοτήτων και της Στατιστικής 1 1.1 Πιθανοτικά Πρότυπα και Αντικείμενο των Πιθανοτήτων, 1 1.2 Αντικείμενο της Στατιστικής, 3 1.3 Ο Ρόλος των Πιθανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Μεταβλητών Κλίμακα Μέτρησης Οι τεχνικές της Περιγραφικής στατιστικής ανάλογα με την κλίμακα μέτρησης Οι τελεστές Π και Σ

Είδη Μεταβλητών Κλίμακα Μέτρησης Οι τεχνικές της Περιγραφικής στατιστικής ανάλογα με την κλίμακα μέτρησης Οι τελεστές Π και Σ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές Έννοιες 19 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 Η Μεταβλητότητα Η Στατιστική Ανάλυση Η Στατιστική και οι Εφαρμοσμένες Επιστήμες Στατιστικός Πληθυσμός και Δείγμα Το στατιστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Εξετάσεις περιόδου στο μάθημα ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Εξετάσεις περιόδου στο μάθημα ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Εξετάσεις περιόδου στο μάθημα ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ Ονοματεπώνυμο: Όνομα Πατρός:... Σ ΑΜ:. Ημερομηνία: Παρακαλώ μη γράφετε στα παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Στατιστική

Εφαρμοσμένη Στατιστική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εφαρμοσμένη Στατιστική Παλινδρόμηση Διδάσκων: Επίκουρος Καθηγητής Κωνσταντίνος Μπλέκας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝ ΡΟΜΗΣΗ

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝ ΡΟΜΗΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝ ΡΟΜΗΣΗ ιαφάνειες για το µάθηµα Information Management ΑθανάσιοςΝ. Σταµούλης 1 ΠΗΓΗ Κονδύλης Ε. (1999) Στατιστικές τεχνικές διοίκησης επιχειρήσεων, Interbooks 2 1 Γραµµική παλινδρόµηση Είναι

Διαβάστε περισσότερα

2.4 ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ

2.4 ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ .4 ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ Η μέθοδος για τον προσδιορισμό ενός διαστήματος εμπιστοσύνης για την άγνωστη πιθανότητα =P(A) ενός ενδεχομένου A συνδέεται στενά με τον διωνυμικό έλεγχο. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 16. Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 16. Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης Τμήμα Πληροφορικής Εργαστήριο «Θεωρία Πιθανοτήτων και Στατιστική» ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Περιεχόμενα 1. Συσχέτιση μεταξύ δύο ποσοτικών

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Επιχειρήσεων ΙΙ

Στατιστική Επιχειρήσεων ΙΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Στατιστική Επιχειρήσεων ΙΙ Ενότητα #4: Έλεγχος Υποθέσεων Μιλτιάδης Χαλικιάς Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ακαδ. Έτος 5-6 Διδάσκων: Βασίλης ΚΟΥΤΡΑΣ Λέκτορας v.koutras@fme.aegea.gr Τηλ: 735468 Σε αρκετές εφαρμογές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α εξεταστική περίοδος χειµερινού εξαµήνου 4-5 ιάρκεια εξέτασης ώρες και 45 λεπτά Θέµατα Θέµα (α) Τα υποδείγµατα που χρησιµοποιούνται στην οικονοµική θεωρία ονοµάζονται ντετερµινιστικά ενώ τα οικονοµετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ, ΑΠΛΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ, ΑΠΛΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ, ΑΠΛΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΣΙΜΟΣ ΜΕΙΝΤΑΝΗΣ, Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, ΕΚΠΑ ΓΙΑΝΝΗΣ Κ. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Οικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος Υποθέσεων. Δρ. Αθανάσιος Δαγούμας, Επ. Καθηγητής Οικονομικής της Ενέργειας & των Φυσικών Πόρων, Πανεπιστήμιο Πειραιώς

Έλεγχος Υποθέσεων. Δρ. Αθανάσιος Δαγούμας, Επ. Καθηγητής Οικονομικής της Ενέργειας & των Φυσικών Πόρων, Πανεπιστήμιο Πειραιώς Δρ. Αθανάσιος Δαγούμας, Επ. Καθηγητής Οικονομικής της Ενέργειας & των Φυσικών Πόρων, Πανεπιστήμιο Πειραιώς Η μηδενική υπόθεση είναι ένας ισχυρισμός σχετικά με την τιμή μιας πληθυσμιακής παραμέτρου. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΧΡΗΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΠΑΛΙΝ ΡΟΜΗΣΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΧΡΗΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΠΑΛΙΝ ΡΟΜΗΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΧΡΗΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΠΑΛΙΝ ΡΟΜΗΣΗΣ 6.1 Εισαγωγή Σε πολλές στατιστικές εφαρµογές συναντάται το πρόβληµα της µελέτης της σχέσης δυο ή περισσότερων τυχαίων µεταβλητών. Η σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική ανάλυση αποτελεσμάτων

Στατιστική ανάλυση αποτελεσμάτων HELLENIC OPEN UNIVERSITY School of Social Sciences ΜΒΑ Programme Στατιστική ανάλυση αποτελεσμάτων Βασίλης Αγγελής Καθηγητής Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Αιγαίου Κατερίνα Δημάκη Αν. Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Ελλιπή δεδομένα. Εδώ έχουμε 1275. Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 1275 ατόμων

Ελλιπή δεδομένα. Εδώ έχουμε 1275. Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 1275 ατόμων Ελλιπή δεδομένα Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 75 ατόμων Εδώ έχουμε δ 75,0 75 5 Ηλικία Συχνότητες f 5-4 70 5-34 50 35-44 30 45-54 465 55-64 335 Δεν δήλωσαν 5 Σύνολο 75 Μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

SOURCE DF SUM OF SQUARES MEAN SQUARE F VALUE PR F MODEL (a) 2.882 E04 (e) (g) (h) ERROR (b) (d) (f) TOTAL (c) 4.063 E04 R SQUARE (i) PARAMETER

SOURCE DF SUM OF SQUARES MEAN SQUARE F VALUE PR F MODEL (a) 2.882 E04 (e) (g) (h) ERROR (b) (d) (f) TOTAL (c) 4.063 E04 R SQUARE (i) PARAMETER ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Θεωρήστε το παράδειγμα που αναφέρεται στη συσχέτιση του βαθμού ικανοποίησης των εργαζομένων σε ένα εργαστήριο σε σχέση με τις οκτώ μεταβλητές που ορίστηκαν εκεί. (Χ =ηλικία, Χ =φύλο, Χ =εβδομαδιαίος

Διαβάστε περισσότερα

7.2 ΜΕΘΟΔΟΙ ΜΟΝΟΤΟΝΗΣ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ (Monotone Regression)

7.2 ΜΕΘΟΔΟΙ ΜΟΝΟΤΟΝΗΣ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ (Monotone Regression) 7. ΜΕΘΟΔΟΙ ΜΟΝΟΤΟΝΗΣ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ (Mooto Rgrsso) Συχνά, παρουσιάζονται περιπτώσεις όπου η παλινδρόμηση μίας μεταβλητής Y πάνω σε μία άλλη μεταβλητή Χ δεν είναι εύλογο να υποτεθεί ότι είναι γραμμική, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδατικών Πόρων

Διαχείριση Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Διαχείριση Υδατικών Πόρων Γ.. Τσακίρης Μάθημα 3 ο Λεκάνη απορροής Υπάρχουσα κατάσταση Σενάριο 1: Μέσες υδρολογικές συνθήκες Σενάριο : Δυσμενείς υδρολογικές συνθήκες Μελλοντική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ

Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 75 Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ 1.1. Τυχαία γεγονότα ή ενδεχόμενα 17 1.2. Πειράματα τύχης - Δειγματικός χώρος 18 1.3. Πράξεις με ενδεχόμενα 20 1.3.1. Ενδεχόμενα ασυμβίβαστα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Κατεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Εφαρμοσμένη Στατιστική Μάθημα 4 ο :Τυχαίες μεταβλητές Διδάσκουσα: Κοντογιάννη Αριστούλα

Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Κατεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Εφαρμοσμένη Στατιστική Μάθημα 4 ο :Τυχαίες μεταβλητές Διδάσκουσα: Κοντογιάννη Αριστούλα Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Κατεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Εφαρμοσμένη Στατιστική Μάθημα 4 ο :Τυχαίες μεταβλητές Διδάσκουσα: Κοντογιάννη Αριστούλα Ορισμός τυχαίας μεταβλητής Τυχαία μεταβλητή λέγεται η συνάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

4.3.3 Ο Έλεγχος των Shapiro-Wilk για την Κανονική Κατανομή

4.3.3 Ο Έλεγχος των Shapiro-Wilk για την Κανονική Κατανομή 4.3.3 Ο Έλεγχος των Shapro-Wlk για την Κανονική Κατανομή Ένας άλλος πολύ γνωστός έλεγχος καλής προσαρμογής για την κανονική κατανομή, ο οποίος μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην θέση του ελέγχου Lllefors, είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ. Επικ. Καθ. Στέλιος Ζήμερας. Τμήμα Μαθηματικών Κατεύθυνση Στατιστικής και Αναλογιστικά Χρηματοοικονομικά Μαθηματικά

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ. Επικ. Καθ. Στέλιος Ζήμερας. Τμήμα Μαθηματικών Κατεύθυνση Στατιστικής και Αναλογιστικά Χρηματοοικονομικά Μαθηματικά ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ Επικ. Καθ. Στέλιος Ζήμερας Τμήμα Μαθηματικών Κατεύθυνση Στατιστικής και Αναλογιστικά Χρηματοοικονομικά Μαθηματικά 2015 Πληθυσμός: Εισαγωγή Ονομάζεται το σύνολο των χαρακτηριστικών που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ Γ.Π. ΚΕΦ 1,2,3

ΑΣΚΗΣΕΙΣ Γ.Π. ΚΕΦ 1,2,3 Ασκηση 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ Γ.Π. ΚΕΦ 1,2,3 Δίνεται η συνάρτηση α. Να εξετάσετε την f ως προς τα ακρότατα. β. Να βρείτε την εξίσωση της εφαπτομένης της C f στο (1,f(1)). γ. Αν το α παίρνει τιμές που προκύπτουν από

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium Iii

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium Iii Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η i Statisticum collegium Iii Η Κανονική Κατανομή Λέμε ότι μία τυχαία μεταβλητή X, ακολουθεί την Κανονική Κατανομή με παραμέτρους και και συμβολίζουμε X N, αν έχει συνάρτηση πυκνότητας

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση μέσου όρου πληθυσμού με τιμή ελέγχου. One-Sample t-test

Σύγκριση μέσου όρου πληθυσμού με τιμή ελέγχου. One-Sample t-test 1 Σύγκριση μέσου όρου πληθυσμού με τιμή ελέγχου One-Sample t-test 2 Μια σύντομη αναδρομή Στα τέλη του 19 ου αιώνα μια μεγάλη αλλαγή για την επιστήμη ζυμώνονταν στην ζυθοποιία Guinness. Ο William Gosset

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ (Analyss of Varance for two factor Experments) (Two-Way Analyss of Varance) Ο πειραματικός σχεδιασμός για τον οποίο θα μιλήσουμε είναι μια επέκταση της μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων Κεφάλαιο 9 Έλεγχοι υποθέσεων 9.1 Εισαγωγή Όταν παίρνουμε ένα ή περισσότερα τυχαία δείγμα από κανονικούς πληθυσμούς έχουμε τη δυνατότητα να υπολογίζουμε στατιστικά, όπως μέσους όρους, δειγματικές διασπορές

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι. Ενότητα 1: Στατιστική Ι (1/4) Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Στατιστική Ι. Ενότητα 1: Στατιστική Ι (1/4) Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Στατιστική Ι Ενότητα 1: Στατιστική Ι (1/4) Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ. Επικ. Καθ. Στέλιος Ζήμερας. Τμήμα Μαθηματικών Κατεύθυνση Στατιστικής και Αναλογιστικά Χρηματοοικονομικά Μαθηματικά

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ. Επικ. Καθ. Στέλιος Ζήμερας. Τμήμα Μαθηματικών Κατεύθυνση Στατιστικής και Αναλογιστικά Χρηματοοικονομικά Μαθηματικά ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ Επικ Καθ Στέλιος Ζήμερας Τμήμα Μαθηματικών Κατεύθυνση Στατιστικής και Αναλογιστικά Χρηματοοικονομικά Μαθηματικά 5 Έστω για την σύγκριση δειγμάτων συλλέγουμε παρατηρήσεις Υ =,,, από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 13

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 20 2.1 Αβεβαιότητα, Τυχαία Διαδικασία, και Συναφείς Έννοιες 20 2.1.1 Αβεβαιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστικός έλεγχος υποθέσεων (Μέρος 1 ο ) 24/2/2017

Στατιστικός έλεγχος υποθέσεων (Μέρος 1 ο ) 24/2/2017 Στατιστικός έλεγχος υποθέσεων (Μέρος 1 ο ) 24/2/2017 2 Η γενική ιδέα της διαδικασίας στατιστικού ελέγχου υποθέσεων Πρόκειται για μια διαδικασία απόφασης μεταξύ δύο υποθέσεων Η μια υπόθεση ονομάζεται μηδενική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ι ΦΥΛΛΑΔΙΟ

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ι ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ι ΦΥΛΛΑΔΙΟ Παράρτημα Πανεπιστημίου: Δεληγιώργη 6 Α (έναντι Πανεπιστημίου Πειραιώς) Τηλ.: 4..97,,, Fax : 4..634 URL : www.vtal.gr emal: f@vtal.gr Παράρτημα Πανεπιστημίου: Δεληγιώργη 6 Α (έναντι

Διαβάστε περισσότερα

) = a ο αριθµός των µηχανών n ο αριθµός των δειγµάτων που παίρνω από κάθε µηχανή

) = a ο αριθµός των µηχανών n ο αριθµός των δειγµάτων που παίρνω από κάθε µηχανή Ανάλυση Συνδιακύµανσης Alsis of Covrice Η ανάλυση συνδιακύµανσης είναι µία άλλη τεχνική για να βελτιώσουµε την ακρίβεια της προσέγγισης του µοντέλου µας στο πείραµα. Ας υποθέσουµε ότι σ ένα πείραµα εκτός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Εισαγωγικές Έννοιες 13

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Εισαγωγικές Έννοιες 13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Εισαγωγικές Έννοιες 13 1.1. Εισαγωγή 13 1.2. Μοντέλο ή Υπόδειγμα 13 1.3. Η Ανάλυση Παλινδρόμησης 16 1.4. Το γραμμικό μοντέλο Παλινδρόμησης 17 1.5. Πρακτική χρησιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο http://eclass.teiath.gr Παρουσιάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

2. ΧΡΗΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΠΑΚΕΤΩΝ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ

2. ΧΡΗΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΠΑΚΕΤΩΝ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ 2. ΧΡΗΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΠΑΚΕΤΩΝ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Η χρησιμοποίηση των τεχνικών της παλινδρόμησης για την επίλυση πρακτικών προβλημάτων έχει διευκολύνει εξαιρετικά από την χρήση διαφόρων στατιστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ο Κεφάλαιο: Στατιστική ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΣΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Πληθυσμός: Λέγεται ένα σύνολο στοιχείων που θέλουμε να εξετάσουμε με ένα ή περισσότερα χαρακτηριστικά. Μεταβλητές X: Ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Για το δείγμα από την παραγωγή της εταιρείας τροφίμων δίνεται επίσης ότι, = 1.3 και για το δείγμα από το συνεταιρισμό ότι, x

Για το δείγμα από την παραγωγή της εταιρείας τροφίμων δίνεται επίσης ότι, = 1.3 και για το δείγμα από το συνεταιρισμό ότι, x Εργαστήριο Μαθηματικών & Στατιστικής η Πρόοδος στο Μάθημα Στατιστική // (Για τα Τμήματα Ε.Τ.Τ. και Γ.Β.) ο Θέμα [] Επιλέξαμε φακελάκια (της μισής ουγκιάς) που περιέχουν σταφίδες από την παραγωγή μιας εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Παλινδρόμησης. Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ

Μοντέλα Παλινδρόμησης. Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Μοντέλα Παλινδρόμησης Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Εισαγωγή (1) Σε αρκετές περιπτώσεις επίλυσης προβλημάτων ενδιαφέρει η ταυτόχρονη μελέτη δύο ή περισσότερων μεταβλητών, για να προσδιορίσουμε με ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. Βασικές έννοιες

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. Βασικές έννοιες ΜΑΘΗΜΑ 3ο Βασικές έννοιες Εισαγωγή Βασικές έννοιες Ένας από τους βασικότερους σκοπούς της ανάλυσης των χρονικών σειρών είναι η διενέργεια των προβλέψεων. Στα υποδείγματα αυτά η τρέχουσα τιμή μιας οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομετρία Ι. Ενότητα 4: Διάστημα Εμπιστοσύνης - Έλεγχος Υποθέσεων. Δρ. Χαϊδώ Δριτσάκη Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής

Οικονομετρία Ι. Ενότητα 4: Διάστημα Εμπιστοσύνης - Έλεγχος Υποθέσεων. Δρ. Χαϊδώ Δριτσάκη Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής Οικονομετρία Ι Ενότητα 4: Διάστημα Εμπιστοσύνης - Έλεγχος Υποθέσεων Δρ. Χαϊδώ Δριτσάκη Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων Κεφάλαιο 9 Έλεγχοι υποθέσεων 9.1 Εισαγωγή Όταν παίρνουμε ένα ή περισσότερα τυχαία δείγμα από κανονικούς πληθυσμούς έχουμε τη δυνατότητα να υπολογίζουμε στατιστικά, όπως μέσους όρους, δειγματικές διασπορές

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές ασκήσεις ΔΙΠ 50

Ενδεικτικές ασκήσεις ΔΙΠ 50 Ενδεικτικές ασκήσεις ΔΙΠ 50 Άσκηση 1 (άσκηση 1 1 ης εργασίας 2009-10) Σε ένα ράφι μιας βιβλιοθήκης τοποθετούνται με τυχαία σειρά 11 διαφορετικά βιβλία τεσσάρων θεματικών ενοτήτων. Πιο συγκεκριμένα, υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα

Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα Όπως θα δούμε αργότερα στη Στατιστική Συμπερασματολογία, λέγοντας ότι «από έναν πληθυσμό παίρνουμε ένα τυχαίο δείγμα μεγέθους» εννοούμε ανεξάρτητες τυχαίες μεταβλητές,,..., που

Διαβάστε περισσότερα

Περιπτώσεις που η στατιστική συνάρτηση ελέγχου είναι η Ζ: 1. Η σ είναι γνωστή και ο πληθυσμός κανονικός.

Περιπτώσεις που η στατιστική συνάρτηση ελέγχου είναι η Ζ: 1. Η σ είναι γνωστή και ο πληθυσμός κανονικός. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ (Πάτρας) Διεύθυνση: Μεγάλου Αλεξάνδρου 1, 263 34 ΠΑΤΡΑ Τηλ.: 2610 369051, Φαξ: 2610 396184, email: mitro@teipat.gr Καθ η γη

Διαβάστε περισσότερα

συγκέντρωση της ουσίας στον παραπόταμο είναι αυξημένη σε σχέση με τον ίδιο τον ποταμό;

συγκέντρωση της ουσίας στον παραπόταμο είναι αυξημένη σε σχέση με τον ίδιο τον ποταμό; Γραπτή Εξέταση Περιόδου Ιουνίου 008 στο Μάθημα Στατιστική /07/08. Η πιθανότητα να υπάρχει στο υπέδαφος μιας συγκεκριμένης περιοχής εκμεταλλεύσιμο κοίτασμα πετρελαίου είναι 50%. Μια εταιρεία, που πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Ενότητα 2: Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Ενότητα 2: Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 2: Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική για Οικονομολόγους ΙΙ ΛΥΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ παλαιοτέρων ετών από «ανώνυμο φοιτητή» (Στις ΛΥΣΕΙΣ ενδεχομένως να υπάρχουν λάθη. )

Στατιστική για Οικονομολόγους ΙΙ ΛΥΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ παλαιοτέρων ετών από «ανώνυμο φοιτητή» (Στις ΛΥΣΕΙΣ ενδεχομένως να υπάρχουν λάθη. ) Στατιστική για Οικονομολόγους ΙΙ ΛΥΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ παλαιοτέρων ετών από «ανώνυμο φοιτητή» (Στις ΛΥΣΕΙΣ ενδεχομένως να υπάρχουν λάθη. ) Πίνακας Περιεχομένων Εργασία η... Θέμα ο :... Θέμα ο :... 4 Θέμα 3 ο :...

Διαβάστε περισσότερα

Πολλαπλή παλινδρόμηση (Multivariate regression)

Πολλαπλή παλινδρόμηση (Multivariate regression) ΜΑΘΗΜΑ 3 ο 1 Πολλαπλή παλινδρόμηση (Multivariate regression) Η συμπεριφορά των περισσότερων οικονομικών μεταβλητών είναι συνάρτηση όχι μιας αλλά πολλών μεταβλητών Υ = f ( X 1, X 2,... X n ) δηλαδή η Υ

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 4.4 Διαστήματα Εμπιστοσύνης. Τιμές που Επίπεδο εμπιστοσύνης. Διάστημα εμπιστοσύνης

Πίνακας 4.4 Διαστήματα Εμπιστοσύνης. Τιμές που Επίπεδο εμπιστοσύνης. Διάστημα εμπιστοσύνης Σφάλματα Μετρήσεων 4.45 Πίνακας 4.4 Διαστήματα Εμπιστοσύνης. Τιμές που Επίπεδο εμπιστοσύνης Διάστημα εμπιστοσύνης βρίσκονται εκτός του Διαστήματος Εμπιστοσύνης 0.500 X 0.674σ 1 στις 0.800 X 1.8σ 1 στις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΒΙΝΤΕΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΒΙΝΤΕΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΒΙΝΤΕΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Άσκηση 1: Μια τράπεζα ενδιαφέρεται να μελετήσει την αποταμιευτική συμπεριφορά των πελατών της. Θεωρείται ως δεδομένο ότι η ετήσια αποταμίευση των πελατών της

Διαβάστε περισσότερα

3.4.2 Ο Συντελεστής Συσχέτισης τ Του Kendall

3.4.2 Ο Συντελεστής Συσχέτισης τ Του Kendall 3..2 Ο Συντελεστής Συσχέτισης τ Του Kendall Ο συντελεστής συχέτισης τ του Kendall μοιάζει με τον συντελεστή ρ του Spearman ως προς το ότι υπολογίζεται με βάση την τάξη μεγέθους των παρατηρήσεων και όχι

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-1202) Διάλεξη 6 Σχέσεις μεταξύ μεταβλητών

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-1202) Διάλεξη 6 Σχέσεις μεταξύ μεταβλητών (ΨΥΧ-1202) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: statisticsuoc@gmail.com Διαλέξεις: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ Διάλεξη 6 Σχέσεις μεταξύ μεταβλητών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα. Χρονολογικά δεδομένα. Οι πωλήσεις μιας εταιρείας ανά έτος για το διάστημα (σε χιλιάδες $)

Παράδειγμα. Χρονολογικά δεδομένα. Οι πωλήσεις μιας εταιρείας ανά έτος για το διάστημα (σε χιλιάδες $) Χρονολογικά δεδομένα Ένα διάγραμμα που παριστάνει την εξέλιξη των τιμών μιας μεταβλητής στο χρόνο χρονόγραμμα (ή χρονοδιάγραμμα). Κύρια μέθοδος παρουσίασης χρονολογικών δεδομένων είναι η πολυγωνική γραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Γραπτή Εξέταση Περιόδου Φεβρουαρίου 2013 στη Στατιστική

Γραπτή Εξέταση Περιόδου Φεβρουαρίου 2013 στη Στατιστική Εργαστήριο Μαθηματικών & Στατιστικής ΣΕΙΡΑ Α Γραπτή Εξέταση Περιόδου Φεβρουαρίου 013 στη Στατιστική για τα Τμήματα Ε.Τ.Τ., Γ.Β., Α.Ο.Α. και Ε.Ζ.Π.&Υ. 08/0/013 1. [0] Η ποσότητα, έστω Χ, καλίου που περιέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Διασποράς Ανάλυση Διασποράς διακύμανση κατά παράγοντες διακύμανση σφάλματος Παράδειγμα 1: Ισομεγέθη δείγματα

Ανάλυση Διασποράς Ανάλυση Διασποράς διακύμανση κατά παράγοντες διακύμανση σφάλματος Παράδειγμα 1: Ισομεγέθη δείγματα Ανάλυση Διασποράς Έστω ότι μας δίνονται δείγματα που προέρχονται από άγνωστους πληθυσμούς. Πόσο διαφέρουν οι μέσες τιμές τους; Με άλλα λόγια: πόσο πιθανό είναι να προέρχονται από πληθυσμούς με την ίδια

Διαβάστε περισσότερα

6.3 Ο ΑΜΦΙΠΛΕΥΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ SMIRNOV ΓΙΑ k ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ

6.3 Ο ΑΜΦΙΠΛΕΥΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ SMIRNOV ΓΙΑ k ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ 6.3 Ο ΑΜΦΙΠΛΕΥΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ SMIRNOV ΓΙΑ k ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ Το 1965, από τον Conover και πάλι προτάθηκε ένας άλλος έλεγχος τύπου Smirnov για k ανεξάρτητα δείγματα. Ο έλεγχος αυτός διαφέρει από τον προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ 2 (CHI-SQUARE)

ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ 2 (CHI-SQUARE) ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ (CI-SQUARE) ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ (CI-SQUARE). Εισαγωγή Οι στατιστικές δοκιμασίες που μελετήσαμε μέχρι τώρα ονομάζονται παραμετρικές (paramtrc) διότι χαρακτηρίζονται από υποθέσεις σχετικές είτε για

Διαβάστε περισσότερα

2.5 ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΜΙΑΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗΣ (The Quantile Test)

2.5 ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΜΙΑΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗΣ (The Quantile Test) .5 ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΜΙΑΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗΣ (The Quantile Test) Ο διωνυμικός έλεγχος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον έλεγχο υποθέσεων αναφερομένων στα ποσοστιαία σημεία μίας τυχαίας μεταβλητής. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Το Συμπτωτικό Πολυώνυμο

Κεφάλαιο 5. Το Συμπτωτικό Πολυώνυμο Κεφάλαιο 5. Το Συμπτωτικό Πολυώνυμο Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται η ιδέα του συμπτωτικού πολυωνύμου, του πολυωνύμου, δηλαδή, που είναι του μικρότερου δυνατού βαθμού και που, για συγκεκριμένες,

Διαβάστε περισσότερα