0 Η αναλυτική διαδικασία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "0 Η αναλυτική διαδικασία"

Transcript

1 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 1 0 Η αναλυτική διαδικασία ΒΙΟΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΓΙΑ ΑΡΣΕΝΙΚΟ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 1, ÚˆÙ ÓË ArsR ÂÛÌÂ Ì ÓË ÛÙË ı ÛË ÙÔ ÂÈÚÈÛÙ Ø appleôùú appleâè ÙË ÁÔÓÈ È Î ÎÊÚ ÛË ÔÓ È 16 arsr lacz AÏ Û DNA 8 ÛË ÙÔ ÂÈÚÈÛÙ Ø ÂÏ Á ÂÈ ÙË ÁÔÓÈ È Î ÎÊÚ ÛË ÚÛÂÓÈÎÒ Â ( ÂÛÌ ÂÙ È ÛÙËÓ appleúˆùâ ÓË ArsR Î È ÙËÓ appleôì ÎÚ ÓÂÈ applefi ÙË ı ÛË ÙÔ ÂÈÚÈÛÙ ) 4 arsr lacz (a) 0 ÚÛÂÓÈÎfi (ppb) (β) ı ÛË ÙÔ ÂÈÚÈÛÙ ÙÒÚ ÂappleÈÙÚ appleâè ÙË ÁÔÓÈ È Î ÎÊÚ ÛË Ú ÁÂÈ appleúˆùâ ÓË ArsR Ú ÁÂÈ -Á Ï ÎÙÔ ÈÙ ÛË X-Gal ( ÚˆÌË) Στο Μπαγκλαντές, το 15-25% του πληθυσμού εκτίθεται σε μη ασφαλή επίπεδα αρσενικού στο πόσιμο νερό, τα οποία προέρχονται από υδροφόρους ορίζοντες που βρίσκονται σε επαφή με αρσενικούχα ορυκτά. Το πρόβλημα για την αναλυτική χημεία είναι να ανιχνευτούν με αξιοπιστία και χαμηλό κόστος τα πηγάδια όπου τα επίπεδα του αρσενικού υπερβαίνουν τα 50 μέρη στο δισεκατομμύριο (ppb). Αρσενικό σε τέτοια επίπεδα προκαλεί αγγειακές παθήσεις, δερματοπάθειες και καρκίνο. Το διάγραμμα (α) δείχνει 8 δοκιμαστικές ταινίες (test strips) διαποτισμένες με γενετικώς τροποποιημένα βακτήρια E. coli, τα γονίδια των οποίων ενεργοποιούνται από τα όξινα αρσενικώδη ιόντα (HAsO2 3 ). Όταν οι ταινίες εκτίθενται σε πόσιμο νερό εμφανίζεται μια μπλε κηλίδα, το μέγεθος της οποίας αυξάνεται με τη συγκέντρωση του αρσενικού στο νερό. Συγκρίνοντας την κηλίδα με μια σειρά από πρότυπες, μπορούμε να εκτιμήσουμε αν το αρσενικό είναι πάνω ή κάτω από 50 ppb. Η δοκιμαστική ταινία ονομάζεται βιοαισθητήρας, επειδή για τη λειτουργία της χρησιμοποιούνται βιολογικές ουσίες. Το διάγραμμα (β) δείχνει πώς γίνεται η ανάλυση. Το γενετικά τροποποιημένο DNA της E. coli περιέχει το γονίδιο arsr, το οποίο κωδικεύει τη ρυθμιστική πρωτεΐνη ArsR, και το γονίδιο lacz, που κωδικεύει την πρωτεΐνη β-γαλακτοζιτάση. Η ArsR δεσμεύεται σε θέσεις ρύθμισης στο γονίδιο, για να εμποδίσει τη μεταγραφή του DNA. Τα όξινα αρσενικώδη ιόντα προκαλούν απόσπαση της ArsR από το γονίδιο και το κύτταρο ξεκινά την παραγωγή των ArsR και β-γαλακτοζιτάση. Κατόπιν, η β-γαλακτοζιτάση μετατρέπει μια συνθετική, άχρωμη ουσία την X-Gal στη δοκιμαστική ταινία σε ένα μπλε προϊόν. Όσο περισσότερα είναι τα όξινα αρσενικώδη τόσο πιο έντονο το χρώμα. ÚÔ fió ÌappleÏ ÚÒÌ ÙÔ (a) ÔÎÈÌ ÛÙÈÎ Ù ÈÓ Â appleô Ô Ó ÂÎÙÂı ÛÂ È ÊÔÚÂÙÈÎ Âapple appleâ fiíèóô ÚÛÂÓÈÎÒ Ô. [ ÁÂÓÈÎ apple Ú ÒÚËÛË applefi J. R. van der Meer, ÓÂappleÈÛÙ ÌÈÔ ˆ ÓË, Ï ÂÙ.] (β) Ò Ú ÙÔ ÁÂÓÂÙÈÎ ÙÚÔappleÔappleÔÈËÌ ÓÔ DNA. 1

2 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 2 Η σοκολάτα 3 είναι ο σωτήρας του φοιτητή στις κουραστικές νύχτες πριν από ένα διαγώνισμα. Η αγαπημένη μου σοκολάτα που έχει 33% λιπαρά και 47% ζάχαρη, μου δίνει δύναμη να περιπλανιέμαι στα βουνά της Σιέρα Νεβάδα, στην Καλιφόρνια. Εκτός από τη μεγάλη περιεκτικότητα σε ενέργεια, η σοκολάτα περιέχει και διεγερτικά, όπως καφεΐνη και τη βιοχημικά πρόδρομη ουσία της, τη θεοβρωμίνη. ÛÔÎÔÏ Ù Â Ó È Î Ï Ó ÙËÓ ÙÚÒÌÂ, ÏÏ fi È ÙfiÛÔ Â ÎÔÏÔ Ó Ó Ï ıâ. [ºˆÙÔÁÚ Ê applefi K. Bendo, W. H. Freeman.] O O CH 3 C N HN C CH C C N N H 3 C O O CH 3 C N N C CH C C N N CH 3 CH 3 ŒÓ ÈÔ ÚËÙÈÎfi appleúôî ÏÂ Ô ÚËÛË. ŒÓ ÁÁÂÈÔ È ÛÙ ÏÙÈÎfi ÈÂ Ú ÓÂÈ Ù ÁÁ ÙÔ Ì ÙÔ. È ÛËÌÂÈÒÛÂÈ Î È ÔÈ Ó ÊÔÚ Ú ÛÎÔÓÙ È ÛÙÔ Ù ÏÔ ÙÔ È Ï Ô. Θεοβρωμίνη Διουρητικό, ελαφρύ μυοχαλαρωτικό, διεγερτικό της καρδιάς και αγγειοδιασταλτικό Καφεΐνη Διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος Η μεγάλη ποσότητα καφεΐνης είναι επιβλαβής σε πολλούς, ενώ ακόμα και μικρές ποσότητές της δεν γίνονται ανεκτές από μερικούς «άτυχους» ανθρώπους. Πόση καφεΐνη υπάρχει σε μια πλάκα σοκολάτας; Είναι η ποσότητα αυτή μεγαλύτερη ή μικρότερη από εκείνη που υπάρχει στον καφέ ή σε αναψυκτικά; Στο Bates College του Maine, ο καθηγητής Tom Weznel διδάσκει στους φοιτητές του τη λύση χημικών προβλημάτων μέσω ερωτήσεων όπως η παραπάνω. 4 Πώς μετράμε, όμως, την ποσότητα της καφεΐνης σε μια πλάκα σοκολάτας; 0-1 Η δουλειά του αναλυτικού χηµικού Chemical Abstracts Â Ó È Ë appleèô appleï ÚË appleëá ÁÈ ÙËÓ Â ÚÂÛË ÚıÚˆÓ appleô Ô Ó ËÌÔÛÈ ıâ Û appleâúèô ÈÎ ËÌÂ. Ô Scifinder Â Ó È ÙÔ ÏÔÁÈÛÌÈÎfi ÁÈ ÙËÓ appleúfiû ÛË ÛÙ Chemical Abstracts. È ÔÚÈÛÌÔ Ì ÓÙÔÓ ÁÚ ÌÌ Ù appleú appleâè Ó Ì ı ÓÔÓÙ È. Àapple Ú Ô Ó Âapple ÛË ÛÙÔ Ù ÏÔ Î ıâ ÎÂÊ Ï Ô Î È ÛÙÔ ÏˆÛÛ ÚÈ, ÛÙÔ Ù ÏÔ ÙÔ È Ï Ô. È fiúôè Ì appleï ÁÈ ÁÚ ÌÌ Ù Â Ó È ÏÈÁfiÙÂÚÔ ÛËÌ ÓÙÈÎÔ, ÏÏ appleôïïô ÔÚÈÛÌÔ ÙÔ Ú ÛÎÔÓÙ È Âapple ÛË ÛÙÔ ÏˆÛÛ ÚÈ. ÌÔÁÂÓ : ÂÈ ÙËÓ È Û ÛÙ ÛË Û fiïë ÙË Ì ÙÔ ÙÂÚÔÁÂÓ : ÂÓ ÂÈ ÙËÓ È Û ÛÙ ÛË Û fiïë ÙË Ì ÙÔ Δύο φοιτητές ξεκίνησαν με έναν υπολογιστή να αναζητούν στη βιβλιοθήκη αναλυτικές μεθόδους. Έψαξαν τις λέξεις-κλειδιά «καφεΐνη» και «σοκολάτα» και βρήκαν μεγάλο αριθμό άρθρων σε περιοδικά χημείας. Αναφορές με τίτλο «High Pressure Liquid Chromatographic Determination of Theobromine and Caffeine in Cocoa and Chocolate Products» 5 περιέγραφαν διαδικασίες κατάλληλες για τον εξοπλισμό που διέθεταν στο εργαστήριό τους. 6 ειγµατοληψία Το πρώτο βήμα σε κάθε χημική ανάλυση είναι η εξασφάλιση ενός αντιπροσωπευτικού δείγματος για μέτρηση η διαδικασία λέγεται δειγματοληψία. Είναι όλη η σοκολάτα ίδια; Φυσικά όχι. Οι φοιτητές αγόρασαν μια πλάκα σοκολάτας από το γειτονικό περίπτερο και ανέλυσαν κομμάτια της. Για να εξαχθούν γενικευμένα συμπεράσματα για το θέμα «καφεΐνη και σοκολάτα» θα πρέπει να αναλυθούν διάφορες σοκολάτες από διάφορες εταιρείες. Επίσης, θα χρειαστεί να μετρηθούν πολλαπλά δείγματα από κάθε είδος, για να προσδιοριστεί το εύρος της ποσότητας της καφεΐνης σε κάθε είδος σοκολάτας. Μια πλάκα μαύρης σοκολάτας αναμένεται να είναι ομογενής, το οποίο σημαίνει ότι έχει την ίδια σύσταση σε όλη τη μάζα της. Επίσης, είναι ασφαλές να θεωρηθεί ότι ένα κομμάτι στο ένα άκρο έχει την ίδια περιεκτικότητα σε καφεΐνη με ένα κομμάτι στο άλλο άκρο. Μια σοκολάτα με φουντούκι, όμως, αποτελεί παράδειγμα ετερογενούς υλικού δεν έχει την ίδια σύσταση σε όλη τη μάζα της. To φουντούκι είναι διαφορετικό από τη σοκολάτα. Για να ληφθεί δείγμα από ετερογενές υλικό πρέπει να ακολουθηθεί διαφορετική διαδικασία από αυτήν που χρησιμοποιείται στα ομογενή υλικά. Πρέπει να είναι γνωστή η συνολική μάζα σοκολάτας και η συνολική μάζα φουντουκιών σε πολλά γλυκίσματα. Επίσης, θα πρέπει να είναι γνωστή η μέση περιεκτικότητα της σοκολάτας και των φουντουκιών (αν έχουν) σε καφεΐνη. Μόνο τότε μπορεί να βγει συμπέρασμα για τη μέση περιεκτικότητα σε καφεΐνη της σοκολάτας με φουντούκια. Προετοιµασία δείγµατος Το πρώτο βήμα στην διαδικασία απαιτεί τη ζύγιση μιας ποσότητας σοκολάτας και την απομάκρυνση των λιπαρών με τη διάλυσή τους σε έναν άπολο διαλύτη. Τα λιπαρά πρέπει να απομακρυνθούν διότι αλλοιώνουν τη χρωματογραφική ανάλυση που θα 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 0 Η αναλυτική διαδικασία

3 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 3 ακολουθήσει. Δυστυχώς, αν απλώς ανακινηθεί ένα μεγάλο κομμάτι σοκολάτας με διαλύτη, η εκχύλιση δεν είναι πολύ αποτελεσματική, επειδή ο διαλύτης δεν έρχεται σε επαφή με το εσωτερικό της σοκολάτας. Έτσι, οι επινοητικοί φοιτητές μας έκοψαν τη σοκολάτα σε μικρά κομμάτια και τα κατεργάστηκαν σε γουδί με γουδοχέρι (Εικόνα 0-1), για να την κονιορτοποιήσουν. Φανταστείτε να προσπαθεί κάποιος να αλέσει τη σοκολάτα! Το στερεό είναι πολύ μαλακό για να αλεστεί. Έτσι οι φοιτητές κατέψυξαν το γουδί και το γουδοχέρι μαζί με τη σοκολάτα. Από τη στιγμή που η σοκολάτα είχε παγώσει ήταν αρκετά εύκολο να αλεστεί. Στη συνέχεια, τα μικρά κομμάτια της σοκολάτας τοποθετήθηκαν σε έναν προζυγισμένο σωλήνα φυγοκέντρισης των 15 ml και καταγράφηκε η μάζα τους. ÁÔ Ô ÚÈ ÁÔ Εικόνα 0-1 ÂÚ ÌÈÎfi ÁÔ Î È ÁÔ Ô ÚÈ appleô ÚËÛÈÌÔappleÔÈÔ ÓÙ È ÁÈ ÙË ÌÂÙ ÙÚÔapple ÛÙÂÚÂÒÓ Û appleôï ÏÂappleÙ ÛÎfiÓË. Ï Ó Î ÓËÛË º ÁÔÎ ÓÙÚÈÛË applefiúúè Ë ÙÔ ÁÚÔ È Ï ÙË (appleâùúâï Îfi Èı Ú ) Ï ÏÂÛÌ ÓË ÛÔÎÔÏ Ù ÈÒÚËÌ ÛÙÂÚÂÔ ÛÙÔÓ È Ï ÙË ÀappleÂÚΠÌÂÓÔ ÁÚfi appleô appleâúè ÂÈ Ù È Ï Ì Ó ÏÈapple Ú ÙÂÚÂfi applefiïâèìì ÛÙÔÓ apple ıì Ó ÙÔ ÛˆÏ Ó ÀapplefiÏÂÈÌÌ ˆÚ ÏÈapple Ú Η Εικόνα 0-2 δείχνει το επόμενο βήμα της διαδικασίας. Στον σωλήνα προστέθηκαν 10 ml διαλύτη πετρελαϊκού αιθέρα. Ο σωλήνας καλύφθηκε με ένα πώμα και ανακινήθηκε καλά για να διαλυθούν τα λιπαρά από τη στερεή σοκολάτα στον διαλύτη. Η καφεΐνη και η θεοβρωμίνη είναι αδιάλυτες σε αυτό τον διαλύτη. Το μείγμα του υγρού και των μικρών σωματιδίων φυγοκεντρίστηκε στη συνέχεια για να κατακαθίσει η σοκολάτα στον πυθμένα του σωλήνα. Το καθαρό υγρό, που περιείχε τα διαλυμένα λιπαρά, μπορούσε τώρα να μεταφερθεί και να απορριφθεί. Η εκχύλιση με νέο διαλύτη επαναλήφθηκε δύο φορές για να είναι βέβαιη η πλήρης απομάκρυνση των λιπαρών από τη σοκολάτα. Ο διαλύτης που απέμεινε στη σοκολάτα απομακρύνθηκε εντελώς με θέρμανση του σωλήνα φυγοκέντρισης σε ποτήρι με ζεστό νερό. Η μάζα της σοκολάτας που απέμεινε υπολογίστηκε ζυγίζοντας τον σωλήνα φυγοκέντρισης συν τη σοκολάτα που της είχαν αφαιρεθεί τα λιπαρά, μείον τη γνωστή μάζα του άδειου σωλήνα. Οι ουσίες που πρόκειται να μετρηθούν, στην περίπτωσή μας η καφεΐνη και η θεοβρωμίνη, καλούνται αναλύτες. Το επόμενο βήμα στην προετοιμασία του δείγματος, είναι η ποσοτική μεταφορά (πλήρης μεταφορά) της σοκολάτας που δεν έχει λιπαρά σε μια φιάλη Erlenmeyer και η διάλυση των αναλυτών σε νερό, για τη χημική ανάλυση. Αν κάποιο υπόλειμμα δεν μεταφερθεί από τον σωλήνα στη φιάλη, τότε θα υπάρχει σφάλμα στην ανάλυση, αφού θα απουσιάζει ένα μέρος του αναλύτη. Για να επιτευχθεί η ποσοτική μεταφορά, οι φοιτητές πρόσθεσαν μερικά ml καθαρού νερού στον σωλήνα φυγοκέντρισης και με θέρμανση υπό ανάδευση παρέλαβαν όσο το δυνατόν περισσότερη σοκολάτα. Στη συνέχεια, έχυσαν τον πολτό (αιώρημα στερεού σε υγρό) σε μια φιάλη των 50 ml. Επανέλαβαν τη διαδικασία μερικές φορές με νέα ποσότητα νερού, για να είναι σίγουροι ότι όλα τα κομμάτια της σοκολάτας μεταφέρθηκαν από τον σωλήνα φυγοκέντρισης στη φιάλη. Για να ολοκληρωθεί η διάλυση των αναλυτών, οι φοιτητές πρόσθεσαν νερό μέχρις όγκου 30 ml. Θέρμαναν τη φιάλη σε ένα υδατόλουτρο σε θερμοκρασία βρασμού, για να εκχυλίσουν όλη την ποσότητα της καφεΐνης και της θεοβρωμίνης από τη σοκολάτα στο νερό. Για να υπολογίσουν την ποσότητα του αναλύτη αργότερα, πρέπει να είναι γνωστή με ακρίβεια η συνολική μάζα του διαλύτη. Οι φοιτητές γνώριζαν τη μάζα της σοκολάτας στον σωλήνα φυγοκέντρισης και τη μάζα της άδειας φιάλης Erlenmeyer. Οπότε, τοποθέτησαν τη φιάλη στον ζυγό και πρόσθεταν νερό σταγόνα σταγόνα μέχρι η μάζα του νερού στη φιάλη να γίνει ακριβώς 33,3g. Αργότερα, θα συγκρίνουν γνωστά διαλύματα αναλύτη σε νερό με το άγνωστο διάλυμα που περιέχει 33,3g νερού. Πριν εισάγουν το άγνωστο διάλυμα στον χρωματογράφο, για τη χημική ανάλυση, οι φοιτητές έπρεπε να καθαρίσουν το άγνωστο (Εικόνα 0-3). Ο πολτός της σοκολάτας στο νερό περιείχε μικρά στερεά σωματίδια, τα οποία θα βούλωναν τη χρωματο- Εικόνα 0-2 Î ÏÈÛË ÙˆÓ ÏÈapple ÚÒÓ applefi ÙË ÛÔÎÔÏ Ù, ÒÛÙÂ Ó Â Ó È Ó Ù Ë Ó Ï Û ÙË. Ô È Ï Ì ÌÈ Ô Û Û ÓÂÚfi Ï ÁÂÙ È - ÙÈÎfi È Ï Ì. 0-1 Η δουλειά του αναλυτικού χηµικού 3

4 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 4 Εικόνα 0-3 Ê ÁÔÎ ÓÙÚÈÛË Î È Ë È ıëûë ÚËÛÈÌÔappleÔÈÔ ÓÙ È ÁÈ ÙÔÓ È ˆÚÈÛÌfi ÙÔ ÌË ÂappleÈı ÌËÙÔ ÛÙÂÚÂÔ appleôïâ ÌÌ ÙÔ applefi ÙÔ ÙÈÎfi È Ï Ì ÙˆÓ Ó Ï ÙÒÓ. ªÂÙ ÊÔÚ ÙÔ appleâúîâ ÌÂÓÔ ÁÚÔ ÛÂ Û ÚÈÁÁ Î È È ıëûë Û Πı Úfi ÛˆÏ Ó Ê ÁÔÎ ÓÙÚÈÛË ªÂÙ ÊÔÚ Ì ÚÔ ÙÔ appleôïâ ÌÌ ÙÔ ÛÂ ÛˆÏ Ó º ÁÔÎ ÓÙÚÈÛË Ê ÏÙÚÔ 0,45 Ìm ÀappleÂÚΠÌÂÓÔ ÁÚfi appleô appleâúè ÂÈ ÙÔ È Ï Ì ÓÔ Ó Ï ÙÂ Î È appleôï ÌÈÎÚ ÛˆÌ Ù È ÈÒÚËÌ ÙÔ appleôïâ ÌÌ ÙÔ ÛÔÎÔÏ Ù Û ÓÂÚfi appleô Ú ÂÈ ÈÒÚËÌ ÛÙÂÚÂÔ Û ÓÂÚfi È Ï ÙÔ applefiïâèìì ÛÔÎÔÏ Ù ÈËıËÌ ÓÔ È Ï Ì appleô appleâúè ÂÈ ÙÔ Ó Ï Ù ÁÈ Ó ÂÈÛ ıô Ó ÛÙÔÓ ÚˆÌ ÙÔÁÚ ÊÔ γραφική στήλη, που είναι ακριβή, και θα την κατέστρεφαν. Γι αυτό μετέφεραν ένα μέρος του πολτού σε έναν σωλήνα φυγοκέντρισης και φυγοκέντρισαν το δείγμα για να καθιζάνει όσο το δυνατόν περισσότερη ποσότητα στερεού στον σωλήνα. Στη συνέχεια, το θολό σοκολατί υπερκείμενο υγρό (το υγρό πάνω από το στερεό) διηθήθηκε, προκειμένου να απομακρυνθούν ακόμα περισσότερα μικρά στερεά σωματίδια από αυτό. Είναι πολύ σημαντικό να αποφευχθεί η εισαγωγή στερεών σε μια χρωματογραφική στήλη, αλλά το σοκολατί υγρό φαινόταν ακόμα θολό. Έτσι οι φοιτητές επανέλαβαν τη φυγοκέντριση και τη διήθηση πέντε φορές. Μετά από κάθε κύκλο διήθησης και φυγοκέντρισης του υπερκείμενου υγρού, αυτό γινόταν λίγο πιο καθαρό. Ωστόσο, το υγρό δεν ήταν ποτέ τελείως καθαρό. Με την πάροδο του χρόνου, και άλλο στερεό φαινόταν να καθιζάνει από το διηθημένο διάλυμα. Η επίπονη διαδικασία που περιγράφηκε ονομάζεται προετοιμασία δείγματος, δηλαδή μετατροπή του δείγματος σε μορφή κατάλληλη για ανάλυση. Σε αυτή την περίπτωση, τα λιπαρά έπρεπε να απομακρυνθούν από τη σοκολάτα, οι αναλύτες έπρεπε να εκχυλιστούν σε νερό και το στερεό που έμεινε έπρεπε να διαχωριστεί από το νερό. ÙË ÚˆÌ ÙÔÁÚ Ê ÂappleÈÏ ÁÂÙ È Ó È Ï ÙË ÂÊ ÚÌfi ÔÓÙ Û ÛÙËÌ ÙÈÎ ÌÈ È ÈÎ Û «ÔÎÈÌ Î È ÛÊ ÏÌ ÙÔ», appleô appleâúèáú ÊÂÙ È ÛÙÔ ÂÊ Ï ÈÔ 25. Ô ÔÍÈÎfi ÔÍ ÚËÛÈÌÔappleÔÈ - Ù È ÁÈ Ó ÓÙÈ Ú ÛÂÈ Ì ٠ÚÓËÙÈÎÒ ÊÔÚÙÈ- ÛÌ Ó ÙÔÌ ÔÍ ÁfiÓÔ appleô Ú ÛÎÔÓÙ È ÛÙËÓ ÂappleÈÊ ÓÂÈ ÙÔ SiO 2 Î È Ù ÔappleÔ, Ó ÂÓ ÂÍÔ - ÂÙÂÚˆıÔ Ó, ÂÛÌÂ Ô Ó ÈÛ Ú ÌÈ ÌÈÎÚ appleôûfiùëù Î Ê ÓË Î È ıâô ÚˆÌ ÓË. SiO 2 -O ÔÍÈÎfi ÔÍ S SiO 2 -OH ÂÛÌ ÂÈ ÂÓ ÂÛÌ ÂÈ appleôï ÈÛ Ú ÈÛ Ú ÙÔ Ó Ï Ù ÙÔ Ó Ï Ù H χηµική ανάλυση (επιτέλους!) Οι φοιτητές αποφάσισαν τελικά ότι το διάλυμα των αναλυτών ήταν όσο καθαρό μπορούσε να είναι στον χρόνο που διέθεταν. Το επόμενο βήμα ήταν να εισαγάγουν διάλυμα σε μια χρωματογραφική στήλη, με την οποία θα διαχωρίζονταν οι αναλύτες και θα μετρούνταν η ποσότητα του καθενός. Η στήλη της Εικόνας 0-4α είναι πακεταρισμένη με σωματίδια διοξειδίου του πυριτίου (SiO 2 ) στα οποία υπάρχουν συνδεδεμένα επιμήκη μόρια υδρογονανθράκων. Είκοσι μl (20, L) του εκχυλίσματος της σοκολάτας εισήχθησαν στη στήλη και εκπλύθηκαν με διαλύτη που αποτελούνταν από 79 ml καθαρό νερό, 20 ml μεθανόλη και 1 ml οξικό οξύ. Η καφεΐνη είναι περισσότερο διαλυτή από τη θεοβρωμίνη στους υδρογονάνθρακες της επιφάνειας του SiO 2. Κατά συνέπεια, η καφεΐνη «κολλά» ισχυρότερα από τη θεοβρωμίνη στα επικαλυμμένα σωματίδια του SiO 2 της στήλης. Όταν οι δύο αναλύτες μετακινούνται στη στήλη με διαλύτη, η θεοβρωμίνη φθάνει στην έξοδο της στήλης πριν από την καφεΐνη (Εικόνα 0-4β). Οι αναλύτες ανιχνεύονται στην έξοδο της στήλης λόγω της ικανότητάς τους να απορροφούν υπεριώδη ακτινοβολία από τη λάμπα της Εικόνας 0-4α. Το γράφημα της απόκρισης του ανιχνευτή ως προς τον χρόνο στην εικόνα 0-5 καλείται χρωματογράφημα. Η θεοβρωμίνη και η καφεΐνη είναι οι κύριες κορυφές στο χρωματογράφημα. Μικρότερες κορυφές προέρχονται από άλλες ουσίες που εκχυλίζονται από τη σοκολάτα. Το χρωματογράφημα από μόνο του δεν μας λέει ποιες ουσίες υπάρχουν στο δείγμα. Ένας τρόπος να ταυτοποιηθούν οι μεμονωμένες κορυφές είναι να μετρηθούν τα φασματοσκοπικά χαρακτηριστικά κάθε ουσίας μόλις αυτές εξέρχονται από τη στήλη. Ένας άλλος τρόπος είναι να προστεθεί ένα δείγμα καθαρής καφεΐνης ή θεοβρωμίνης στο άγνωστο και να δούμε ποια κορυφή μεγαλώνει. Ο προσδιορισμός του είδους του αγνώστου λέγεται ποιοτική ανάλυση. Ο προσδιορισμός της ποσότητας κάθε ουσίας λέγεται ποσοτική ανάλυση. Το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου αυτού σχετίζεται με την ποσοτική ανάλυση. 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 0 Η αναλυτική διαδικασία

5 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 5 ÈÛ ÁˆÁ È Ï Ì ÙÔ Ó Ï ÙÒÓ ªfiÚÈÔ ÚÔÁÔÓ ÓıÚ Î ËÌÈÎ ÂÛÌÂ Ì ÓÔ ÛÂ ÛˆÌ Ù ÈÔ SiO 2 SiO 2 ÈÛ ÁˆÁ È Ï ÙË È Ï Ì appleô appleâúè ÂÈ Î È ÙÔ Ô Ó Ï Ù ÂÔ ÚˆÌ ÓË Ê ÓË Εικόνα 0-4 Ú ÏÂÈÙÔ ÚÁ ÁÚ ÚˆÌ ÙÔÁÚ Ê. ( ) ÍÔappleÏÈÛÌfi ÚˆÌ ÙÔÁÚ Ê ÌÂ Ó Ó ÓÈ Ó ٠appleôúúfiêëûë appleâúèò Ô ÁÈ ÙËÓ apple Ú ÎÔÏÔ ıëûë ÙˆÓ Ó Ï ÙÒÓ ÛÙËÓ ÍÔ Ô ÙË ÛÙ ÏË. ( ) È ˆÚÈÛÌfi Î Ê ÓË Î È ıâô ÚˆÌ ÓË ÌÂ ÚˆÌ ÙÔÁÚ Ê. Î Ê ÓË Â Ó È appleâúèûûfiùâúô È Ï Ù applefi ÙË ıâô ÚˆÌ ÓË ÛÙ ÛˆÌ Ù È ÚÔÁÔÓ ÓıÚ ÎˆÓ ÛÙË ÛÙ ÏË. È ÙÔÓ ÏfiÁÔ Ùfi, Ë Î Ê ÓË Û ÁÎÚ ÙÂ Ù È ÈÛ ÚfiÙÂÚ Î È ÎÈÓÂ Ù È ÛÙË ÛÙ ÏË Ú ÙÂÚ applefi ÙË ıâô ÚˆÌ ÓË. ÃÚˆÌ ÙÔÁÚ ÊÈÎ ÛÙ ÏË apple ÎÂÙ ÚÈÛÌ ÓË ÌÂ ÛˆÌ Ù È SiO 2 Ìapple appleâúèò Ô ÓÈ Ó ٠ŒÍÔ Ô Û appleôïôáèûù Στην Εικόνα 0-5, το εμβαδόν κάτω από κάθε κορυφή είναι ανάλογο με την ποσότητα της ουσίας που φθάνει στον ανιχνευτή. Ο καλύτερος τρόπος για τη μέτρηση του εμβαδού είναι μέσω υπολογιστή που συνδέεται με τον χρωματογραφικό ανιχνευτή. Οι φοιτητές δεν είχαν υπολογιστή συνδεδεμένο με τον ανιχνευτή τους, οπότε μέτρησαν το ύψος της κορυφής αντί του εμβαδού. Καµπύλες βαθµονόµησης applefi ÏËÙ Γενικά, αναλύτες με ίδια συγκέντρωση δίνουν διαφορετικές αποκρίσεις. Κατά συνέπεια, πρέπει να μετριέται η απόκριση για γνωστές συγκεντρώσεις του αναλύτη. Το γράφημα της απόκρισης του ανιχνευτή συναρτήσει της συγκέντρωσης του αναλύτη ονομάζεται καμπύλη βαθμονόμησης ή πρότυπη καμπύλη. Για την κατασκευή μιας τέτοιας καμπύλης, προετοιμάζονται και εισάγονται στη στήλη πρότυπα διαλύματα που περιέχουν γνωστές ποσότητες καθαρής θεοβρωμίνης ή καφεΐνης και μετριούνται τα ύψη των κορυφών που προκύπτουν. Η Εικόνα 0-6 είναι το χρωματογράφημα ενός από τα πρότυπα διαλύματα και η Εικόνα 0-7 δείχνει τις καμπύλες βαθμονόμησης που προκύπτουν από διαλύματα που περιέχουν 10,0, 25,0, 50,0 ή 100,0 μg κάθε αναλύτη ανά g διαλύματος. Οι ευθείες οι οποίες περνούν από τα σημεία που προκύπτουν από την καμπύλη βαθμονόμησης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να βρεθούν οι συγκεντρώσεις της θεοβρωμίνης και της καφεΐνης στο άγνωστο. Από την εξίσωση της ευθείας της θεοβρωμίνης στην Εικόνα 0-7, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι αν το ύψος της κορυφής για τη θεοβρωμίνη στο άγνωστο διάλυμα είναι 15,0 cm, τότε η συγκέντρωσή της είναι 76,9 μg ανά g διαλύματος. ŒÍÔ Ô È Ï ÙË ( ) ( ) appleôúúfiêëûë appleâúèò Ô ÛÂ Ì ÎÔ Î Ì ÙÔ 254 nm ÃÚfiÓÔ ÂÔ ÚˆÌ ÓË Ê ÓË ÃÚfiÓÔ (ÏÂappleÙ ) appleôúúfiêëûë appleâúèò Ô ÛÂ Ì ÎÔ Î Ì ÙÔ 254 nm ÂÔ ÚˆÌ ÓË Ê ÓË ÃÚfiÓÔ (ÏÂappleÙ ) Εικόνα 0-5 ÃÚˆÌ ÙÔÁÚ ÊËÌ 20,0 ÌL ÂÎ Ï ÛÌ ÙÔ Ì ÚË ÛÔÎÔÏ Ù. ÃÚËÛÈÌÔappleÔÈ ıëîâ ÛÙ ÏË È ÛÙ ÛÂˆÓ 4,6 mm ( È ÌÂÙÚÔ ) 150 mm (Ì ÎÔ ), apple ÎÂÙ ÚÈÛÌ ÓË ÌÂ ÛˆÌ Ù È 5 Ìm Hypersil ODS, Î È È Ï ÙË ÎÏÔ ÛË ÓÂÚfi:ÌÂı ÓfiÏË:ÔÍÈÎfi ÔÍ (79:20:1 Î Ù fiáîô), Ì ٠ÙËÙ ÚÔ 1,0 ml/min. Εικόνα 0-6 ÃÚˆÌ ÙÔÁÚ ÊËÌ 20,0 ÌL ÂÓfi appleúfiù appleô È Ï Ì ÙÔ appleô appleâúè ÂÈ 50,0 Ìg ıâô ÚˆÌ ÓË Î È 50,0 Ìg Î Ê ÓË Ó g È Ï Ì ÙÔ. 0-1 Η δουλειά του αναλυτικού χηµικού 5

6 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 6 Εικόνα 0-7 Ìapple Ï ıìôófiìëûë appleô  ÓÔ Ó Ù Ë ÙˆÓ ÎÔÚ ÊÒÓ ÁÈ ÁÓˆÛÙ Û ÁÎÂÓÙÚÒÛÂÈ Î ı ÚÒÓ Ô ÛÈÒÓ. ŒÓ Ì ÚÔ ÛÙÔ ÂÎ ÙÔÌÌ ÚÈÔ Â Ó È Ó Ìg Ó Ï ÙË Ó g È Ï Ì ÙÔ. ÂÍ ÛˆÛË ÙË Â ıâ ÁÈ Ù appleâèú Ì ÙÈÎ Â ÔÌ Ó Î ıôú ÛÙËΠ̠ÙË Ì ıô Ô ÙˆÓ ÂÏ ÛÙˆÓ ÙÂÙÚ ÁÒÓˆÓ, appleô appleâúèáú ÊÂÙ È ÛÙÔ ÂÊ Ï ÈÔ 4. Ô ÎÔÚ Ê (cm) ÂÔ ÚˆÌ ÓË y = 0,1977x 0,2104 ÕÁÓˆÛÙÔ 5 K Ê ÓË y = 0,0884x 0, ÁÎ ÓÙÚˆÛË Ó Ï ÙË (ppm) Ερµηνεία των αποτελεσµάτων Γνωρίζοντας πόσος αναλύτης υπάρχει στο υδατικό εκχύλισμα της σοκολάτας, οι φοιτητές μπορούν να υπολογίσουν πόση θεοβρωμίνη και καφεΐνη υπήρχε στην αρχική σοκολάτα. Τα αποτελέσματα για τη μαύρη και τη λευκή σοκολάτα φαίνονται στον Πίνακα 0-1. Οι ποσότητες που βρέθηκαν στη λευκή σοκολάτα είναι μόνο το 2% των ποσοτήτων που βρέθηκαν στη μαύρη. Πίνακας 0-1 Αποτελέσµατα ανάλυσης µαύρης και λευκής σοκολάτας Γραμμάρια αναλύτη ανά 100 g σοκολάτας Αναλύτης Μαύρη σοκολάτα Λευκή σοκολάτα Θεοβρωμίνη 0,392 ± 0,002 0,010 ± 0,007 Καφεΐνη 0,050 ± 0,003 0,0009 ± 0,0014 Οι αβεβαιότητες οφείλονται στις τυπικές αποκλίσεις τριών ενέσεων κάθε εκχυλίσματος. Στον πίνακα φαίνεται επίσης η τυπική απόκλιση τριών επαναλαμβανόμενων μετρήσεων για κάθε δείγμα. Η τυπική απόκλιση, που αναλύεται στο Κεφάλαιο 4, είναι μέτρο της επαναληψιμότητας των αποτελεσμάτων. Αν τα τρία δείγματα έδιναν πανομοιότυπα αποτελέσματα, η τυπική απόκλιση θα ήταν 0. Αν τα αποτελέσματα δεν είναι τόσο επαναλήψιμα, η τυπική απόκλιση είναι μεγάλη. Για τη θεοβρωμίνη στη μαύρη σοκολάτα, η τυπική απόκλιση (0,002) είναι μικρότερη του 1% της μέσης τιμής (0,392) και η μέτρηση θεωρείται επαναλήψιμη. Για τη θεοβρωμίνη στη λευκή σοκολάτα, η τυπική απόκλιση (0,007) είναι σχεδόν όση και η μέση τιμή (0,010), οπότε η μέτρηση θεωρείται ελάχιστα επαναλήψιμη. Πίνακας 0-2 Περιεκτικότητα αναψυκτικών και τροφών σε καφεΐνη Καφεΐνη Μερίδα a Πηγή (mg ανά μερίδα) (ουγγιές) Καφές κανονικός Καφές χωρίς καφεΐνη Τσάι Ρόφημα κακάο Σοκολάτα αρτοποιίας 35 1 Γλυκιά σοκολάτα 20 1 Σοκολάτα γάλακτος 6 1 Αναψυκτικά με καφεΐνη a. 1 ουγγιά 28,35 g. ΠΗΓΗ: Tea Association (http://www.chinamist.com/caffeine.htm). 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 0 Η αναλυτική διαδικασία

7 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 7 Ο σκοπός μιας ανάλυσης είναι να φθάσει σε κάποιο συμπέρασμα. Η ερώτηση που τέθηκε στη αρχή του κεφαλαίου ήταν «Πόση καφεΐνη περιέχει μια πλάκα σοκολάτας;» και «Είναι η ποσότητα αυτή μεγαλύτερη ή μικρότερη από εκείνη στον καφέ και στα αναψυκτικά;» Μετά από όλη αυτή τη δουλειά, οι φοιτητές ανακάλυψαν πόση καφεΐνη υπάρχει σε μια συγκεκριμένη πλάκα σοκολάτας, την οποία ανέλυσαν. Χρειάζεται πολύ περισσότερη δουλειά για να πάρουν δείγμα από πολλές πλάκες σοκολάτας του ίδιου τύπου, και πολλών διαφορετικών τύπων, για να έχουν μια γενική άποψη. Στον Πίνακα 0-2 συγκρίνονται αποτελέσματα αναλύσεων διαφορετικών πηγών καφεΐνης. Ένα κουτί αναψυκτικού ή ένα φλιτζάνι τσάι περιέχει λιγότερη από τη μισή ποσότητα καφεΐνης που υπάρχει σε ένα μικρό φλιτζάνι καφέ. Η σοκολάτα περιέχει ακόμα λιγότερη καφεΐνη, αλλά ένας πεινασμένος οδοιπόρος αν φάει αρκετή σοκολάτα θα ανακτήσει τις δυνάμεις του γρήγορα! 0-2 Βασικά βήµατα στη χηµική ανάλυση Η αναλυτική διαδικασία πολλές φορές ξεκινά με μια ερώτηση που δεν εκφράζεται με όρους της χημικής ανάλυσης. Η ερώτηση μπορεί να είναι: «Πίνεται αυτό το νερό;» ή «Ο έλεγχος εκπομπών των αυτοκινήτων μειώνει τη ρύπανση της ατμόσφαιρας;» Ένας επιστήμονας μπορεί να μεταφράσει αυτές τις ερωτήσεις σε ανάγκη πραγματοποίησης συγκεκριμένων μετρήσεων. Στη συνέχεια, ένας αναλυτικός χημικός επιλέγει ή επινοεί μια διαδικασία για την εκτέλεση αυτών των μετρήσεων. Όταν η ανάλυση ολοκληρωθεί, ο αναλυτής πρέπει να μεταφράσει τα αποτελέσματα σε όρους που να μπορούν να γίνουν κατανοητοί από άλλους, κατά προτίμηση από το ευρύ κοινό. Ένα πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό κάθε αποτελέσματος είναι τα όριά του. Ποια είναι η στατιστική αβεβαιότητα στα αναφερόμενα αποτελέσματα; Αν τα δείγματα ληφθούν με διαφορετικό τρόπο, θα πάρουμε τα ίδια αποτελέσματα; Μια πολύ μικρή ποσότητα του αναλύτη (ιχνοποσότητα) που ανιχνεύεται βρίσκεται πράγματι στο δείγμα ή πρόκειται για επιμόλυνση; Μόνον αφού γίνουν κατανοητά τα αποτελέσματα και τα όριά τους μπορούν να εξαχθούν συμπεράσματα. Τα βασικά βήματα μιας αναλυτικής διαδικασίας συνοψίζονται ως εξής: Διατύπωση της ερώτησης Επιλογή αναλυτικής διαδικασίας Δειγματοληψία Προετοιμασία δείγματος Ανάλυση Μετατροπή των γενικών ερωτήσεων σε ειδικές, που να μπορούν να απαντηθούν μέσω χημικών μετρήσεων. Έρευνα της χημικής βιβλιογραφίας ώστε να βρεθούν κατάλληλες διαδικασίες ή, αν είναι απαραίτητο, επινόηση νέων διαδικασιών για την πραγματοποίηση των απαιτούμενων μετρήσεων. Δειγματοληψία είναι η διαδικασία επιλογής αντιπροσωπευτικού υλικού για ανάλυση. Το Πλαίσιο 0-1 παρέχει μερικές ιδέες για το πώς πραγματοποιείται αυτό. Αν ξεκινήσει κάποιος με λάθος επιλεγμένο δείγμα ή δείγμα που μεταβάλλεται στο χρονικό διάστημα μεταξύ της συλλογής του και της ανάλυσής του, τα αποτελέσματα δεν έχουν νόημα. Η προετοιμασία δείγματος είναι η διαδικασία μετατροπής ενός αντιπροσωπευτικού δείγματος σε μορφή κατάλληλη για χημική ανάλυση, το οποίο συνήθως σημαίνει διάλυση του δείγματος. Δείγματα με μικρή συγκέντρωση του αναλύτη μπορεί να χρειάζεται να συμπυκνωθούν πριν από την ανάλυση. Μπορεί να χρειάζεται να απομακρυνθούν ή να καλυφθούν ουσίες που παρεμποδίζουν τη χημική ανάλυση. Για μια πλάκα σοκολάτας, η προετοιμασία του δείγματος περιλαμβάνει την απομάκρυνση των λιπαρών και τη διάλυση των αναλυτών. Ο λόγος της απομάκρυνσης των λιπαρών ήταν ότι θα παρεμπόδιζαν τη χρωματογραφία. Μέτρηση της συγκέντρωσης του αναλύτη σε διάφορα ίδια κλάσματα του δείγματος (aliquot). Σκοπός των επαναλαμβανό- È ËÌÈÎÔ ÚËÛÈÌÔappleÔÈÔ Ó ÙÔÓ fiúô ÛˆÌ Ù ÈÔ ÁÈ Ó Ó ÊÂÚıÔ Ó Û fiappleôè Ô Û ÙÔ ÂÓ È Ê ÚÂÈ. ÚÂÌapplefi ÈÛË Û Ì ÓÂÈ fiù Ó ÌÈ Ô Û È ÊÔÚÂÙÈÎ applefi ÙÔÓ Ó Ï ÙË Í ÓÂÈ ÌÂÈÒÓÂÈ ÙËÓ applefiîúèûë ÌÈ Ó Ï ÙÈÎ ÌÂıfi- Ô, Ì appleôù ÏÂÛÌ Ó Ê ÓÂÙ È fiùè apple Ú ÂÈ ÌÂÁ Ï ÙÂÚË ÌÈÎÚfiÙÂÚË appleôûfiùëù Ó Ï ÙË applefi ÙËÓ appleú ÁÌ ÙÈÎ. Ï Ë Â Ó È Ë ÌÂÙ - ÙÚÔapple ÌÈ apple ÚÂÌappleÔ Ô Û Ô Û Û ÌÈ ÌÔÚÊ appleô ÂÓ ÓÈ Ó ÂÙ È. È apple Ú ÂÈÁÌ, Ù ÈfiÓÙ Ca 2+ ÛÙÔ ÓÂÚfi ÌÈ Ï ÌÓË ÌappleÔÚÔ Ó Ó ÌÂÙÚËıÔ Ó ÌÂ Ó ÓÙÈ Ú ÛÙ ÚÈÔ appleô Ï ÁÂÙ È EDTA. ÈfiÓÙ Al 3+ apple ÚÂÌappleÔ Ô Ó Ù ÙËÓ Ó Ï ÛË, ÂappleÂÈ ÓÙÈ ÚÔ Ó Âapple ÛË Ì ÙÔ EDTA. ÈfiÓÙ Al 3+ ÌappleÔÚÔ Ó Ó Î Ï - ÊıÔ Ó Ì ÙËÓ Î ÙÂÚÁ Û ÙÔ Â ÁÌ ÙÔ Ì appleâú ÛÛÂÈ F, ÔapplefiÙ apple Ú ÁÂÙ È Al 6 3, ÙÔ ÔappleÔ Ô ÂÓ ÓÙÈ Ú Ì ÙÔ EDTA. 0-2 Βασικά βήµατα στη χηµική ανάλυση 7

8 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 8 ΠΛΑΙΣΙΟ 0-1 Πώς λαµβάνουµε ένα αντιπροσωπευτικό δείγµα Σε ένα τυχαίο ετερογενές υλικό, οι διαφορές στη σύσταση είναι τυχαίες ακόμα και στη μικροκλίμακα. Όταν συλλέγεται ένα μέρος του υλικού για ανάλυση, παραλαμβάνονται τμήματα από κάθε διαφορετική σύσταση. Για να κατασκευαστεί ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα από ετερογενές υλικό, πρέπει το υλικό να μοιραστεί οπτικά σε τμήματα. Ένα τυχαίο δείγμα συλλέγεται λαμβάνοντας τυχαία ποσότητες από τα διαφορετικά τμήματα του υλικού. Αν θέλουμε να μετρήσουμε την ποσότητα μαγνησίου στο γρασίδι του χωραφιού διαστάσεων 10 m 20 m στο διάγραμμα (a), μπορούμε να χωρίσουμε το χωράφι σε μικρά κομμάτια πλευράς 10 cm. Μετά την αρίθμηση των μικρών κομματιών, μπορούμε με τη βοήθεια ενός υπολογιστή να επιλέξουμε 100 τυχαίους αριθμούς από 1 ώς Στη συνέχεια, κόβουμε και συνδέουμε το γρασίδι από κάθε ένα από τα 100 τετράγωνα για να κατασκευαστεί ένα αντιπροσωπευτικό συνολικό δείγμα για ανάλυση. 20 m Για ένα διαφοροποιημένο ετερογενές υλικό (στο οποίο υπάρχουν μεγάλες περιοχές με εμφανώς διαφορετική σύσταση), πρέπει να κατασκευαστεί ένα αντιπροσωπευτικό σύνθετο δείγμα. Για παράδειγμα, το χωράφι στο διάγραμμα (β) έχει τρία διαφορετικά είδη από γρασίδι στις περιοχές A, B και Γ. Μπορεί να σχεδιαστεί ένας χάρτης σε χαρτί μιλιμετρέ και να μετρηθεί το εμβαδόν κάθε περιοχής. Σε αυτή την περίπτωση, 66% της επιφάνειας βρίσκεται στην περιοχή A, 14% βρίσκεται στη B και 20% στη Γ. Για να κατασκευαστεί ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα από αυτό το διαφοροποιημένο υλικό, λαμβάνονται 66 μικρά τετράγωνα από την περιοχή Α, 14 από τη B και 20 από τη Γ. Αυτό μπορεί να γίνει επιλέγοντας τυχαία νούμερα από το 1 ώς το , που αντιστοιχούν σε τετράγωνα, μέχρι να συμπληρωθεί ο επιθυμητός αριθμός από κάθε περιοχή. 20 m 10 m ÂappleÈÏÂÁÌ Ó ÎÔÌÌ ÙÈ È ÛÙ ÛÂˆÓ 10 cm 10 cm 10 m B 14% A 66% C 20% ( ) Ô ÂÙÂÚÔÁÂÓ ÏÈÎfi ( ) È ÊÔÚÔappleÔÈËÌ ÓÔ ÂÙÂÚÔÁÂÓ ÏÈÎfi μενων μετρήσεων είναι ο προσδιορισμός της μεταβλητότητας (αβεβαιότητας) στην ανάλυση και η προφύλαξη από σοβαρό σφάλμα κατά την ανάλυση ενός μόνο δείγματος. Η αβεβαιότητα της μέτρησης είναι τόσο σημαντική όσο και η ίδια η μέτρηση, γιατί δείχνει πόσο αξιόπιστη είναι αυτή. Αν είναι απαραίτητο, χρησιμοποιούνται διαφορετικές αναλυτικές μέθοδοι σε παρόμοια δείγματα, για να επιβεβαιωθεί ότι όλες οι μέθοδοι δίνουν το ίδιο αποτέλεσμα και ότι η επιλογή της αναλυτικής μεθόδου δεν επηρεάζει το αποτέλεσμα. Μπορεί επίσης να θέλουμε να παρασκευαστούν και να αναλυθούν διαφορετικά δείγματα για να διερευνηθούν οι αποκλίσεις που οφείλονται στη διαδικασία δειγματοληψίας. Έκθεση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων Εξαγωγή συμπερασμάτων Η διαδικασία αυτή έχει ως αποτέλεσμα τη σαφή, γραπτή και ολοκληρωμένη έκθεση των αποτελεσμάτων, όπου υπογραμμίζεται ο όποιος περιορισμός τους. Η έκθεση μπορεί να έχει γραφεί έτσι ώστε να γίνεται κατανοητή μόνο από έναν ειδικό (όπως ο καθηγητής σας) ή από το ευρύτερο κοινό (όπως η μητέρα σας). Πρέπει να είστε βέβαιοι ότι η έκθεση είναι κατάλληλη για το κοινό στο οποίο απευθύνεται. Από τη στιγμή που η έκθεση γράφεται, ο αναλυτής μπορεί να μη συνδέεται με τη χρήση των αποτελεσμάτων, όπως είναι η τροποποίηση της προμήθειας πρωτογενών υλικών ή η θέσπιση νέων νόμων για τον καθορισμό των προσθέτων στα τρόφιμα. Όσο σαφέστερα είναι γραμμένη μια έκθεση, τόσο λιγότερο πιθανό είναι να παρερμηνευθεί από αυτούς που τη χρησιμοποιούν. 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 0 Η αναλυτική διαδικασία

9 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 9 Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του βιβλίου ασχολείται με τη μέτρηση χημικών συγκεντρώσεων σε ομογενή δείγματα ενός αγνώστου. Η ανάλυση είναι άσκοπη εκτός εάν έχει πραγματοποιηθεί σωστά η συλλογή του δείγματος, έχουν βρεθεί τρόποι ελέγχου της αξιοπιστίας της αναλυτικής μεθόδου και τα αποτελέσματα αναφέρονται ολοκληρωμένα και με σαφήνεια. Η χημική ανάλυση είναι μόνο το μέσο μιας διαδικασίας που αρχίζει με μια ερώτηση και καταλήγει σε ένα συμπέρασμα. Όροι προς κατανόηση Όροι που γράφονται με έντονα γράμματα στο κεφάλαιο αυτό, και οι ορισμοί τους υπάρχουν στο Γλωσσάρι. αναλύτης δειγματοληψία διαφοροποιημένο ετερογενές υλικό ετερογενής κάλυψη καμπύλη βαθμονόμησης κλάσμα δείγματος μετάγγιση ομογενής παρεμπόδιση ποιοτική ανάλυση πολτός ποσοτική ανάλυση ποσοτική μεταφορά προετοιμασία δείγματος πρότυπο διάλυμα σύνθετο δείγμα σωματίδιο (χημικό) τυχαίο δείγμα τυχαίο ετερογενές υλικό υπερκείμενο υγρό Προβλήµατα Σύντομες απαντήσεις στα αριθμητικά προβλήματα υπάρχουν στο τέλος του βιβλίου. 0-1.Ποια η διαφορά μεταξύ ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης; 0-2. Ποια είναι τα βήματα σε μια χημική ανάλυση; 0-3. Τι σημαίνει κάλυψη μιας παρεμποδίζουσας ουσίας; 0-4. Ποιος είναι ο σκοπός μιας καμπύλης βαθμονόμησης; 0-5. (α) Ποια η διαφορά μεταξύ ενός ομογενούς και ενός ετερογενούς υλικού; (β) Μετά την ανάγνωση του Πλαισίου 0-1, πείτε μας ποια είναι η διαφορά μεταξύ ενός διαφοροποιημένου ετερογενούς υλικού και ενός τυχαίου ετερογενούς υλικού. (γ) Πώς λαμβάνεται αντιπροσωπευτικό δείγμα από κάθε είδος υλικού; 0-6. Η περιεκτικότητα σε ιόντα ιωδίου (I ) ενός εμπορικά διαθέσιμου μεταλλικού νερού μετρήθηκε με δύο μεθόδους, που έδωσαν πολύ διαφορετικά αποτελέσματα. 7 Με τη μέθοδο Α βρέθηκαν 0,23 mg I ανά λίτρο (mg/l) και με τη μέθοδο B 0,009 mg/l. Κατά την προσθήκη Mn 2 στο νερό, η περιεκτικότητα σε I που προσδιορίζεται με τη μέθοδο A αυξανόταν όσο περισσότερο Mn 2 προσθέταμε, ενώ τα αποτελέσματα της μεθόδου B δεν άλλαζαν. Ποιος από τους Όρους προς κατανόηση περιγράφει αυτό που συμβαίνει στις παραπάνω μετρήσεις; 1-1 Προβλήµατα 9

10 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 10

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ.

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ. χωνευτοί σ. 56 Nedbox χωνευτοί από 12 έως 56 στοιχεία σ. 58 από 1 έως 6 στοιχεία σ. 62 XL 3 160 από 48 έως 144 στοιχεία και ερµάρια διανοµής ισχύος XL 3 σ. 68 Ράγες, πλάτες στήριξης και µετώπες σ. 77 0

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 960-431-204-9. K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993

ISBN 960-431-204-9. K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993 2 K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993 Copyright 1989, 1993,. ËÌËÙÚÔappleÔ ÏÔ - æˆìôappleô ÏÔ ISBN 960-431-204-9 Φωτοστοιχειοθεσία-Eκτ πωση: Bι λιοπωλείο: Π. ZHTH

Διαβάστε περισσότερα

www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet.

www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet. www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet.gr www.ebusinessforum.gr www.sch.gr www.ika.gr www.ekt.gr www.ktpae.gr

Διαβάστε περισσότερα

(ON THE JOB TRAINING) ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ «ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΧΩΡΩΝ /

(ON THE JOB TRAINING) ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ «ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΧΩΡΩΝ / Επαγγελµατικό προφίλ: ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΟΡΟΦΩΝ (ΟΡΟΦΟΚΟΜΟΣ) Επίπεδο: 2 εξιότητες Θέµατα Συνδεδεµένες δεξιότητες C1 ΗΓΕΙΤΑΙ, ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΖΕΙ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ª π. Daniel C. Harris. Michelson Laboratory China Lake, California

ª π. Daniel C. Harris. Michelson Laboratory China Lake, California ÔÛÔÙÈÎ ÃËÌÈÎ Ó Ï ÛË ª π Daniel C. Harris Michelson Laboratory China Lake, California applefi ÔÛË ÛÙ ÂÏÏËÓÈÎ : ÎÔ Ã ÓȈ٠ÎË ª Ú ºÔ ÛÎ ÎË ÙÂÚ Ó ÂÚ ÈÎ ÎË µ Î µ Ì Î ÎË ª Ú Ã Ù ËÌ ÚÈÓ ÎË appleèûùëìôóèî ÂappleÈÌ

Διαβάστε περισσότερα

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø Η βασική απαίτηση για ένα σύστηµα διαχείρισης ποιότητας είναι ότι ο οργανισµός θα πρέπει να προσδιορίσει και να διαχειριστεί την οικογένεια των απαραίτητων διεργασιών

Διαβάστε περισσότερα

ÓfiÙËÙ 1 ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô

ÓfiÙËÙ 1 ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ÓfiÙËÙ ã appleâú Ô Ô ã appleâú Ô Ô ã appleâú Ô Ô ã appleâú Ô Ô ã appleâú Ô Ô Ì Ì È: ÀappleÂÓı ÌÈÛË ã T ÍË È Ó ÂappleÈÏ ÛÔ ÌÂ Ó appleúfi ÏËÌ, ÙÔ È Ô ÌÂ appleúôûâîùèî ÒÛÙÂ Ó Î Ù ÓÔ ÛÔ - ÌÂ ÙÈ appleïëúôêôú

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί Πλαίσιο; Οι διακρίσεις μας!

Γιατί Πλαίσιο; Οι διακρίσεις μας! ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Γιατί Πλαίσιο; 1. Ασυναγώνιστη υποστήριξη. Service Η/Υ μέσα σε 4 ώρες σε 20 σημεία στην Ελλάδα. 12ωρη δωρεάν τηλεφωνική υποστήριξη. Συναρμολόγηση Η/Υ στα μέτρα σας. ιαρκής αναβάθμιση Η/Υ 4ωρη

Διαβάστε περισσότερα

Συστη ματα επιισκέψιμων οροφών & Betoboard

Συστη ματα επιισκέψιμων οροφών & Betoboard Συστη ματα επιισκέψιμων οροφών & Betoboard Ô ˆ ÈÎfi Â Ô ÂÚÈÁÚ Ê Â Ô ª ÎÔ Ï ÙÔ ÈÌ Á µ ÚÔ (kg) 5.1 Ï Î ÔÚÔÊ Πλάκες ορυκτών ινών AMF* ( κατηγορία ακαυστότητας Α2 - s1,d0 ) Σύστημα C - Εμφανές σύστημα Σειρά

Διαβάστε περισσότερα

Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙÂ ÂÚ Ô C 145-01 BRAND NAME

Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô C 145-01 BRAND NAME GR Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô BRAND NAME C 145-01 apple ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô Aries Dual π º π À π Ã π À ƒ π π ªπ Àæ π Ï ËÙ ARIES DUAL LINE ÛÙËÓ Î ÔÛË CTFS Ó ÎÂÈ ÛÙËÓ Î ÙËÁÔÚ ÙÚÈÒÓ ÛÙÂÚÈÒÓ ( ) Ë ÔappleÔ

Διαβάστε περισσότερα

ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ :

ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ : ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ : Í ÙË appleôùâïâûì ÙÈÎ È Â ÚÈÛË ÎÚ ÛÂˆÓ ÛÙÈ ÂappleÈ ÂÈÚ ÛÂÈ Τι θα έκανες αν αύριο υπέβαλλε την παραίτησή του ο καλύτερος συνεργάτης σου; Αν το κτίριο των γραφείων όπου εργάζεσαι έπιανε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α 2 Ô. º π. Πραγματικοί αριθμοί

ΜΕΡΟΣ Α 2 Ô. º π. Πραγματικοί αριθμοί ΜΕΡΟΣ Α º π Ô Πραγματικοί αριθμοί ΕΙΣΑΩΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ª ÚÈ ÙÒÚ Ô ÌÂ Û Ó ÓÙ ÛÂÈ Ê ÛÈÎÔ, Î Ú ÈÔ Î È ÚËÙÔ ÚÈıÌÔ. ÙÔ ÙÂÏÂ Ù Ô Â ÌÂ ÂÍÂÙ ÛÂÈ ÙË ÂÎ ÈÎ ÙÔ apple Ú ÛÙ ÛË, Ë ÔappleÔ Ù Ó ÁÓˆÛÙ ÛÂ appleï appleâúèô

Διαβάστε περισσότερα

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ Εισαγωγικό Μάθημα 1 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Ύλη και ενέργεια Σ αυτό και στο επόμενο μάθημα, θα κάνουμε μια γενική αναφορά στα αντικείμενα μελέτης δύο βασικών φυσικών επιστημών, της φυσικής και της χημείας.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΙΝΤΕΑΛ ΑΒΕΕ ΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΟΜΙΛΟΣ ΙΝΤΕΑΛ ΑΒΕΕ ΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΜΙΛΟΣ ΙΝΤΕΑΛ ΑΒΕΕ ΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Σχετικά µε την τροποποίηση της χρήσης των αντληθέντων κεφαλαίων σύµφωνα µε την Απόφαση 64 του ιοικητικού Συµβουλίου του Χρηµατιστηρίου Αξιών Αθηνών Αθήνα, Ιούλιος

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία Άσκηση 4 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Φασματοφωτομετρία Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία Ηλεκτροχημεία 4. Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΥΑΛΟΚΑΘΑΡΙΣΤΗΡΕΣ ΕΠΙΒΑΤΙΚΩΝ STANDARD

ΥΑΛΟΚΑΘΑΡΙΣΤΗΡΕΣ ΕΠΙΒΑΤΙΚΩΝ STANDARD ΥΑΛΟΚΑΘΑΡΙΣΤΗΡΕΣ ΕΠΙΒΑΤΙΚΩΝ STANDARD Με προσυναρμολογημένο πολλαπλό προσαρμογέα Επανακλειόμενη, μεμονωμένη συσκευασία Δυνατότητα συνδυασμού διαφόρων μηκών Χαμηλό κόστος αποθήκευσης και ελάχιστες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Pictor Dual C 146-01. Επίτοιχοι λέβητες αερίου θέρμανσης και παραγωγής ζεστού νερού χρήσης BRAND NAME

Pictor Dual C 146-01. Επίτοιχοι λέβητες αερίου θέρμανσης και παραγωγής ζεστού νερού χρήσης BRAND NAME GR Pictor Dual Επίτοιχοι λέβητες αερίου θέρμανσης και παραγωγής ζεστού νερού χρήσης BRAND NAME C 146-01 Επίτοιχοι λέβητες αερίου Pictor Dual π º π À π Ã π À ƒ π π ªπ Àæ π È Ï ËÙ PICTOR DUAL LINE ÛÙÈ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟ ΟΧΗΣ ΥΠΟ ΟΧΗ C10 ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙΣ C11 ΧΕΙΡΙΖΕΤΑΙ ΤΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΩΜΑΤΙΩΝ C9 ΑΦΙΞΕΙΣ C8 ΦΡΟΝΤΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΛΑΤΕΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟ ΟΧΗ

ΥΠΟ ΟΧΗΣ ΥΠΟ ΟΧΗ C10 ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙΣ C11 ΧΕΙΡΙΖΕΤΑΙ ΤΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΩΜΑΤΙΩΝ C9 ΑΦΙΞΕΙΣ C8 ΦΡΟΝΤΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΛΑΤΕΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟ ΟΧΗ Επαγγελµατικό Προφίλ: ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΙΚΡΟΥ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΟΥ Επίπεδο: 3 Ικανότητες Θέµατα C1 ΣΧΕ ΙΑΖΕΙ M2 Συνδεδεµένες δεδιότητες M1 ιοίκηση ξενοδοχείου C1 Βασικές εφαρµογές ηλεκτρονικών υπολογιστών C2 ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΑΒΑΘΑ ΨΑΡΑΔΕΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2011

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΑΒΑΘΑ ΨΑΡΑΔΕΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2011 ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΑΒΑΘΑ ΨΑΡΑΔΕΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ µ Àª È Ó Í applefiï ÙÔ Á Ú ˆ, ÌË ÌÂ Ï appleâè Î È ÁÂÏ Ì È Ï ÁÔ Ï ÓÈ ÚË, Û Ó Ú Î È Û Ó ÚÎ ÚË... I ÓÔ ÚÈÔ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24

Διαβάστε περισσότερα

Yπεύθυνη και συνεπής

Yπεύθυνη και συνεπής Π ε λ ά τ η ς, Π ο ι ό τ η τ α, Έ ρ ε υ ν α, Α ν ά π τ υ ξ η Yπεύθυνη και συνεπής Καινοτομία Yψηλή προστιθέμενη αξία Aνάπτυξη ανθρωπίνου δυναμικού Ο σεβασμός στο περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Υποθέστε ότι έχουμε μερικά ακίνητα φορτισμένα σώματα (σχ.). Τα σώματα αυτά δημιουργούν γύρω τους ηλεκτρικό πεδίο. Αν σε κάποιο σημείο Α του ηλεκτρικού πεδίου τοποθετήσουμε ένα

Διαβάστε περισσότερα

C 213-02. made in Italy. Tahiti Dual. Επίτοιχοι λέβητες αερίου μόνο για θέρμανση ή και με στιγμιαία παραγωγή ζεστού νερού χρήσης

C 213-02. made in Italy. Tahiti Dual. Επίτοιχοι λέβητες αερίου μόνο για θέρμανση ή και με στιγμιαία παραγωγή ζεστού νερού χρήσης C 213-02 made in Italy Tahiti Dual Επίτοιχοι λέβητες αερίου μόνο για θέρμανση ή και με στιγμιαία παραγωγή ζεστού νερού χρήσης GR apple ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô Tahiti Dual π ªπ π º π À π Ã π À ƒ π Àæ π È Ï ËÙÂ

Διαβάστε περισσότερα

kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή

kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 8 8 kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 9 1. È Ù Î È appleò ÌÂÏÂÙÔ ÌÂ ÙËÓ πûùôú ÙÔ Ì ıëì Ùfi ı appleïëúôêôúëıô ÌÂ: τι είναι η Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Παγκόσμιο πείραμα για το Διεθνές Έτος Χημείας Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Το μεγαλύτερο ποσοστό του νερού στον πλανήτη, για την ακρίβεια το 95% είναι αλμυρό νερό, δηλ. περιέχει άλατα. Σε αυτή τη δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

11ο. Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής. 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο

11ο. Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής. 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Περιφερικό Τμήμα Κρήτης 11ο Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο ΟΡΓΑΝΩTIKH KAI EΠIΣTHMONIKH EΠITPOΠH Αντώνης

Διαβάστε περισσότερα

ŒÓ ı Ì Ì ÂÚˆÙ ÛÂÈ Î È apple ÓÙ ÛÂÈ

ŒÓ ı Ì Ì ÂÚˆÙ ÛÂÈ Î È apple ÓÙ ÛÂÈ Ï ÛÛÈÓfi Û ÔÏÂ Ô ŒÓ ı Ì Ì ÂÚˆÙ ÛÂÈ Î È apple ÓÙ ÛÂÈ ı Ï ÛÛÈÓfi ıfi ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô ÌÔ! Ù appleô Î Ù Ï applefiùâ apple Ú Û ÎÈ Ùfi ÙÔ Î ÏÔÎ ÚÈ. Ú - Û Ì ÎÈfiÏ ÛÙÔ Û ÔÏ Ô. ΔÔ Ì Ïfi ÌÔ fiìˆ Â Ó È ÛÙË ı Ï ÛÛ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ (Ε.Κ.Φ.Ε.) ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΛΟΓΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ελένη Γ. Παλούμπα,

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

º ø 36 π MEGASTORE K. ΑΠΟΘΗΚΕΣ - ΕΚΘΕΣΗ. 17ο χλμ Λεωφ. Μαραθώνος, Παλλήνη. 17ο χλμ Λεωφ. Σπατών, Παλλήνη

º ø 36 π MEGASTORE K. ΑΠΟΘΗΚΕΣ - ΕΚΘΕΣΗ. 17ο χλμ Λεωφ. Μαραθώνος, Παλλήνη. 17ο χλμ Λεωφ. Σπατών, Παλλήνη MEGASTORE 17ο χλμ Λεωφ. Μαραθώνος, Παλλήνη ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΑΠΟ ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟ ΜΕ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ: Έξοδος Νο 15 (Παλλήνη), αριστερά για 2.5 km. ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΑΠΟ ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟ ΜΕ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑ: Έξοδος

Διαβάστε περισσότερα

την ποιότητα με αποδείξεις θωρακισμένες πόρτες Αντιδιάρρηξη Θερμομόνωση Ηχομόνωση Ανεμοπερατότητα Υδατοστεγάνωση Εξοικονόμηση ενέργειας Ποιότητα

την ποιότητα με αποδείξεις θωρακισμένες πόρτες Αντιδιάρρηξη Θερμομόνωση Ηχομόνωση Ανεμοπερατότητα Υδατοστεγάνωση Εξοικονόμηση ενέργειας Ποιότητα την ποιότητα με αποδείξεις θωρακισμένες πόρτες Αντιδιάρρηξη Θερμομόνωση Ηχομόνωση Ανεμοπερατότητα Υδατοστεγάνωση Εξοικονόμηση ενέργειας Ποιότητα Η METAL SYSTEM στη συνεχή προσπάθεια της να πρωτοστατεί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ενότητα 3: 28η Οκτωβρίου Η πορεία προς το μέτωπο... 85 Η Ιταλία μάς κήρυξε τον πόλεμο!... 89 Η πείνα... 96 Κατοχή...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ενότητα 3: 28η Οκτωβρίου Η πορεία προς το μέτωπο... 85 Η Ιταλία μάς κήρυξε τον πόλεμο!... 89 Η πείνα... 96 Κατοχή... Αγαπητοί γονείς Σκοπός του βιβλίου αυτού είναι να βοηθήσει τους μαθητές της Ε Δημοτικού στο μάθημα της Γλώσσας. Κάθε μάθημα περιλαμβάνει: Ερωτήσεις για την κατανόηση του κειμένου του σχολικού βιβλίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματική διαδικασία προσδιορισμού ιοντικής σύστασης ατμοσφαιρικών σωματιδίων

Πειραματική διαδικασία προσδιορισμού ιοντικής σύστασης ατμοσφαιρικών σωματιδίων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ Τομέας Μεταλλουργίας και Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Επιστήμης και Τεχνολογίας Προστασίας του Περιβάλλοντος στη Μεταλλουργία και Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών 1 2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 6-2-1. Ποιες χημικές ουσίες λέγονται καθαρές ή καθορισμένες; Τα χημικά στοιχεία και οι χημικές ενώσεις. 6-2-2. Ποια είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Mathimata 01-22 04-08-06 14:50 Page 1. Δ ÛÔ Ï ÈÙÛ ÓÔ - apple ÁÚËÁÔÚ Ô ÏÒÛÛ ËÌÔÙÈÎÔ. ª ı Óˆ Ó È ˆ Î È Ó ÁÚ Êˆ  ÎÔÏ Î È ÁÚ ÁÔÚ

Mathimata 01-22 04-08-06 14:50 Page 1. Δ ÛÔ Ï ÈÙÛ ÓÔ - apple ÁÚËÁÔÚ Ô ÏÒÛÛ ËÌÔÙÈÎÔ. ª ı Óˆ Ó È ˆ Î È Ó ÁÚ Êˆ  ÎÔÏ Î È ÁÚ ÁÔÚ Mathimata 01-22 04-08-06 14:50 Page 1 Δ ÛÔ Ï ÈÙÛ ÓÔ - apple ÁÚËÁÔÚ Ô ÏÒÛÛ ËÌÔÙÈÎÔ ª ı Óˆ Ó È ˆ Î È Ó ÁÚ Êˆ  ÎÔÏ Î È ÁÚ ÁÔÚ ø Mathimata 01-22 04-08-06 14:50 Page 9 ÚÔapple Ú ÛΠÛÙÈÎ ª ı Ì Ù Mathimata

Διαβάστε περισσότερα

ƒπ ƒ º À À Ã πª ƒ º ƒπ π Ã

ƒπ ƒ º À À Ã πª ƒ º ƒπ π Ã È ÛÙ ÚÔÛÂÎÙÈÎ Ù ÙÔ È ÏÈ Ú ÎÈ Ô ËÁÈÒÓ ˉÚ ÛË ÚÈÓ ÂÁÎ Ù ÛÙ ÛÂÙÂ Î È ˉÚËÛÈÌÔ ÔÈ ÛÂÙ ÙË Û ÛÎÂ. ª ÓÔÓ ÙÛÈ ı ÂÙ ˉÂÙÂ Ù Î Ï ÙÂÚ ÔÙÂÏ ÛÌ Ù Î È ÙË Ì ÁÈÛÙË ÛÊ ÏÂÈ Î Ù ÙË ˉÚ ÛË. ƒπ ƒ º À À (βλ. σχέδιο στο εξώφυλλο)

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS

ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS C.S.I. BRUSSELS SUPERVISORS: LUC LEYNS ROBERT FINSY MARIJKE HENDRICKX C.S.I. BRUSSELS SPECIAL ASSISTANTS: TIM SIERENS ANJA VAN GEERT AMAIA MARCILLA DIANE SORGELOOS Αποστολή

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Θα ήθελα να είµαι η κυρία που τηλεφωνεί, γιατί είµαι πολυλογού και µoυ αρέσει να λέω στο τηλέφωνο αστεία.

Θα ήθελα να είµαι η κυρία που τηλεφωνεί, γιατί είµαι πολυλογού και µoυ αρέσει να λέω στο τηλέφωνο αστεία. EÓfiÙËÙ 1 1 BÈ Ï Ô Ì ıëù OÈ ÛÎ ÛÂÈ ÙÔ Ì ı Ì ÙÔ. Aapple ÓÙËÛÂ ÌÂ Ê ÓÙ Û. Ú Ù ÚËÛÂ appleúôûâîùèî ÙË ÌÂÁ ÏË ÂÈÎfiÓ. Ô ÓÔÌ ÂÈ fiùè appleëá ÓÔ Ó fiïôè ÙÔ ÔÈ ÓıÚˆappleÔÈ; Πάνε στις δουλειές τους. Γυρίζουν από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2014 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα διαγωνιζομένων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα Διαγωνιζόμενων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα Υπεύθυνου Καθηγητή: ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει)

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει) 1 Εργαστηριακή Διδασκαλία των Φυσικών εργασιών στα Γενικά Λύκεια Περίοδος 2006 2007 Χημεία Α Λυκείου Ενδεικτική προσέγγιση της εργαστηριακή δραστηριότητας : Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 3-1. Τι ονομάζεται περιεκτικότητα ενός διαλύματος; Είναι μία έκφραση που δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

È ÁˆÁÈÎ Ú ÎÙÈÎ È ÁˆÁÈÎ Ú ÎÙÈÎ ŒÚÂ Ó Î È ÂÎ È Â ÙÈÎ ÔÏÈÙÈÎ Â ÈÌ ÏÂÈ ŒÚÂ Ó Î È ÂÎ È Â ÙÈÎ ÔÏÈÙÈÎ ( ÈÌ ÏÂÈ )

È ÁˆÁÈÎ Ú ÎÙÈÎ È ÁˆÁÈÎ Ú ÎÙÈÎ ŒÚÂ Ó Î È ÂÎ È Â ÙÈÎ ÔÏÈÙÈÎ Â ÈÌ ÏÂÈ ŒÚÂ Ó Î È ÂÎ È Â ÙÈÎ ÔÏÈÙÈÎ ( ÈÌ ÏÂÈ ) ÂÏ 1 μ ÛÈÎ fiıÂÛË ÂÚÁ Û ÙÔ Û ÓÔÏÈÎÔ ÂÁ ÂÈÚ Ì ÙÔ ÔÙÂÏÂ Ë ÓÙ ÏË Ë fiÙÈ Ë Ó Û ÁÎÚfiÙËÛË ÙˆÓ Ú ÎÙÈÎÒÓ Ô Â Ó È ÂÓÛˆÌ ÙˆÌ Ó ÛÙ È ÁˆÁÈÎ Ì Û, ÙÈ ÂÎ È Â ÙÈÎ È ÈÎ Û Â Î È Ù Î ÓÔÓÈÛÙÈΠΠÌÂÓ ÚÔ Ôı ÙÂÈ ÙËÓ ÚÍË ÌÈ ıâˆúëùèî

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (ΕΛΕΓΕΙΑ)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (ΕΛΕΓΕΙΑ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (ΕΛΕΓΕΙΑ) 10ο Περιφερικό Τμήμα Κρήτης Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής 23 24 Οκτωβρίου 2010 12 Aquila Rithymna Beach ***** Ρέθυμνο Θα δοθούν Μόρια Συνεχιζόμενης

Διαβάστε περισσότερα

ª Δƒ π ª ΔON 21o AIø Ó- ÔÏ ºÈÙÔ Û ÏÔ ÔÚ Ó. πδπ π π. ÈÎÔÓÔÌ Î È ÓıÚÒappleÈÓË Ó appleù ÍË

ª Δƒ π ª ΔON 21o AIø Ó- ÔÏ ºÈÙÔ Û ÏÔ ÔÚ Ó. πδπ π π. ÈÎÔÓÔÌ Î È ÓıÚÒappleÈÓË Ó appleù ÍË ª Δƒ π ª ΔON 21o AIø Ó- ÔÏ ºÈÙÔ Û ÏÔ ÔÚ Ó πδπ π π ÈÎÔÓÔÌ Î È ÓıÚÒappleÈÓË Ó appleù ÍË Π ε ρ ι ε χ ο μ ε ν α Προλογικό σημείωμα του υπεύθυνου της σειράς 11 Εισαγωγή 15 1. Η Πεπερασμένη Οικονομία: από τη

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff 26 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-1 προς µια βάση Schiff CH 3 O + CH 2 NH 2 Montmorillonit K-1 cyclohexane CH 3 NCH 2 Ph + H 2 O H 3 C CH 2 C 1 H 14 O (15.2) C

Διαβάστε περισσότερα

/ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΚΟΣΙΚΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ - ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ / http://www.kosikidis.gr. ªπ ƒ SMALL πã πƒ π

/ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΚΟΣΙΚΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ - ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ / http://www.kosikidis.gr. ªπ ƒ SMALL πã πƒ π ªπ ƒ SMALL πã πƒ π BUSINESSES Essential apple Ú ÙËÙÂ Professional Âapple ÁÁÂÏÌ ÙÈÎ Telecommunications ÙËÏÂappleÈÎÔÈÓˆÓ Â Alcatel OmniPCX Office Compact Edition Alcatel OmniPCX Office Compact Edition *

Διαβάστε περισσότερα

EÓfiÙËÙ 1 TA I IA, TO OI, METAºOPIKA ME A. ã appleôâófiùëù : T ÍÈ Â ÔÓÙ ÌÂ ÂÏ Ê ÓÙ. ã appleôâófiùëù : Ô Ì ÚÂ ÛÙÔ Ô Ófi TÂÙÚ ÈÔ ÂÚÁ ÛÈÒÓ ÛÂÏ.

EÓfiÙËÙ 1 TA I IA, TO OI, METAºOPIKA ME A. ã appleôâófiùëù : T ÍÈ Â ÔÓÙ ÌÂ ÂÏ Ê ÓÙ. ã appleôâófiùëù : Ô Ì ÚÂ ÛÙÔ Ô Ófi TÂÙÚ ÈÔ ÂÚÁ ÛÈÒÓ ÛÂÏ. EÓfiÙËÙ 1 TA I IA, TO OI, METAºOPIKA ME A Aã appleôâófiùëù : O ı Ï ÛÛÔapplefiÚÔ A. K Ù ÓÔÒ ÙÔ ÎÂ ÌÂÓÔ ÛÂÏ. 8 Bã appleôâófiùëù : T ıèó Î apple Ï A. K Ù ÓÔÒ Ùo ÎÂ ÌÂÓo ÛÂÏ. 10 B. MÂÏÂÙÒ ÙÔ ÁÚ ÌÌ ÙÈÎfi Ê

Διαβάστε περισσότερα

TA EΠΙΠΕΔΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

TA EΠΙΠΕΔΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ º π 3 TA EΠΙΠΕΔΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ μ ÛÈÎ ÂÚˆÙ ÛÂÈ ıâˆú 3.1 ΔÈ Â Ó È ÔÈ appleôèî Â ÙˆÓ ÌÔÓÔÎ ÙÙ ÚˆÓ ÔÚÁ ÓÈÛÌÒÓ; Μια appleôèî αποτελείται από πολλούς μονοκύτταρους οργανισμούς, οι οποίοι προέρχονται από

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ. Δρ. Γ. Ε. Μηλιάδης. Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς g.miliadis@bpi.

ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ. Δρ. Γ. Ε. Μηλιάδης. Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς g.miliadis@bpi. ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ Δρ. Γ. Ε. Μηλιάδης Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς g.miliadis@bpi.gr Σχεδιασμός αναλυτικών μεθόδων: Οι παράγοντες που πρέπει να ληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Εµπλουτισµός επιτραπέζιας ελιάς µε φαινολικά συστατικά

Εµπλουτισµός επιτραπέζιας ελιάς µε φαινολικά συστατικά Εµπλουτισµός επιτραπέζιας ελιάς µε φαινολικά συστατικά ρ. Ιωάννης Τσάκνης Κοσµήτορας Σχολής Τεχνολογίας Τροφίµων & ιατροφής 1 ΣΚΟΠΟΣΜΕΛΕΤΗΣ Μελετήθηκε η δυνατότητα προσθήκης συγκεκριμένων πολυφαινολών(ελευρωπαΐνη

Διαβάστε περισσότερα

2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο

2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο 2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο H O NO 2 HO HO 4-τολουολοσουλφονικό οξύ O O + + κυκλοεξάνιο NO 2 H 2 O C 7 H 5 NO 3 C

Διαβάστε περισσότερα

1024 Απόσπαση νερού από την 4-υδροξυ-4-µεθυλο-2-πεντανόνη

1024 Απόσπαση νερού από την 4-υδροξυ-4-µεθυλο-2-πεντανόνη NP 0 Απόσπαση νερού από την -υδροξυ--µεθυλο--πεντανόνη C H I CH CH H C CH - H H + H C CH H C CH C H I C H 0 (.) (.8) (98.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Απόσπαση Αλκοόλη, αλκένιο, κετόνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ, Â ÙÂÚË /Í ÓË )

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) π Δ ªπ ÀΔπ ª π TMHMA NH π ø ø ƒ Δ ƒπ ø π ƒ ƒ ªª Δø ø π π π π À ƒπ È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) ƒ ƒ ªª Àªº I º øƒπ 4, 5 Î È 6 ÂappleÙÂÌ Ú Ô 2009 E πδƒ π Δ ªO π πδƒo Úfi ÚÔ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια:

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ Θωμάς Kρεμιώτης 1 από 6 ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ α/α ΟΡΓΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ÛÊ ÏÂÈ Î È appleôûù ÚÈÍË

ÛÊ ÏÂÈ Î È appleôûù ÚÈÍË EL ÛÊ ÏÂÈ Î È appleôûù ÚÈÍË Πριν χρησιμοποιήσετε αυτό το προϊόν, διαβάστε προσεχτικά όλο το πληροφοριακό υλικό του προϊόντος και κρατήστε το για μελλοντική αναφορά. 7011287 ƒ π π π È Ó appleôê ÁÂÙÂ ËÏÂÎÙÚÔappleÏËÍ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

Α4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες:

Α4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ)

Διαβάστε περισσότερα

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2 ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΑΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Έννοιες που πρέπει να γνωρίζετε: Εξίσωση Gbbs-Duhem, χηµικό δυναµικό συστατικού διαλύµατος Θέµα ασκήσεως: Μελέτη της εξάρτησης της επιφανειακής τάσης διαλυµάτων από την συγκέντρωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ Αλίκη Κόκκα και Ευάγγελος Διαμαντόπουλος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Πολυτεχνείο Κρήτης PhoReSe: Ανάκτηση Φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

No 1 ÛÂ Aloe Vera ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ!

No 1 ÛÂ Aloe Vera ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ! No 1 ÛÂ Aloe Vera ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ! I V I L P R N G V I R V E R R O D U I N G P R O D U C T S R E V E R F O E V O R E R T C T S O U R F U T U R E U R R F U U T U R E I S F O R E V E R V E R E O R E S F R 1

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές Ενότητα Ροή γενετικής πληροφορίας Φύλλο εργασίας 2 Απομόνωση νουκλεϊκών οξέων από φυτικά κύτταρα Βιολογία Γ Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. Τα νουκλεϊκά οξέα, όπως και οι πρωτεΐνες, είναι μακρομοριακές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Παρουσίαση εταιρείας Υπηρεσίες Ιστορικό Ιδρύτρια Μέλος Συνεργασίες Συνέδρια - Ημερίδες Αρθρογραφία Ενδεικτικά άρθρα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Παρουσίαση εταιρείας Υπηρεσίες Ιστορικό Ιδρύτρια Μέλος Συνεργασίες Συνέδρια - Ημερίδες Αρθρογραφία Ενδεικτικά άρθρα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Παρουσίαση εταιρείας Υπηρεσίες Ιστορικό Ιδρύτρια Μέλος Συνεργασίες Συνέδρια - Ημερίδες Αρθρογραφία Ενδεικτικά άρθρα Άψον σημαίνει άναψε στην ποντιακή διάλεκτο. Γι αυτό και το λογότυπό μας είναι

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Μάρτιος 2009

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Μάρτιος 2009 Ελληνική Κεραμική Εταιρία ΕΔ. Τεύχος 3 - Μάρτιος 09 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ Ε.Κ.Ε Επιστημονικός Σύλλογος www.eke.gr Διοικητικό Συμβούλιο Κώστας Στουρνάρας (πρόεδρος) Βασίλης Δημητρόπουλος (αντιπρόεδρος)

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ Τα σάκχαρα είναι το σημαντικότερο συστατικό του γλεύκους, καθώς η περιεκτικότητά του σε αυτά καθορίζει τον αλκοολικό βαθμό του οίνου που θα προκύψει μετά την αλκοολική

Διαβάστε περισσότερα

ÔÈÔÈ Ô ÏÂ Ó ÁÈ Ó Á ÓÂÈ ÙÔ È Ï Ô;

ÔÈÔÈ Ô ÏÂ Ó ÁÈ Ó Á ÓÂÈ ÙÔ È Ï Ô; È Ô ÌÂ Ó È Ï Ô; ÔÈÔÈ Ô ÏÂ Ó ÁÈ Ó Á ÓÂÈ ÙÔ È Ï Ô; Τι έκανε ο καθένας; Συγγραφέας Εικονογράφος Μεταφραστής Διορθωτής Βιβλιοδέτης Τυπογράφος Εκδότης Ο Charles Fuge είναι άγγλος συγγραφέας και έγραψε στα αγγλικά.

Διαβάστε περισσότερα

No 1 ÛÂ Aloe Vera ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ!

No 1 ÛÂ Aloe Vera ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ! No 1 ÛÂ Aloe Vera ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ! I V I L P N G V I V E O D U I N G P O D U C T S E V E F O E V O E T C T S O U F U T U E U F U U T U E I S F O E V E V E E O E S F 1 9 9 7 8 8-0 2 0 3 1 3 H Forever ÓÂÈ Î

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Για τους διαγωνιζόµενους Αγαπητοί µαθητές και µαθήτριες, κατ αρχήν σας συγχαίρουµε για την εξαιρετική επίδοσή σας στην α φάση του 17 ου Πανελλήνιου Μαθητικού ιαγωνισµού Χηµείας, βάσει των αποτελεσµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 3. Εκχύλιση. Απομόνωση καφεΐνης από το τσάϊ.

ΑΣΚΗΣΗ 3. Εκχύλιση. Απομόνωση καφεΐνης από το τσάϊ. 27 ΑΣΚΗΣΗ 3 Εκχύλιση. Απομόνωση καφεΐνης από το τσάϊ. Η εκχύλιση είναι μια από τις παλαιότερες "χημικές" δραστηριότητες του ανθρώπου. Η παρασκευή ενός αφεψήματος (καφέ, τσάι, κλπ), αλλά και άλλες αναλόγες

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Ειδικό βάρος Οξύτητα Στερεό υπόλειμμα Λακτόζη Έλεγχος παστερίωσης

Διαβάστε περισσότερα

π ªŒ πª Δπ Δπ Ÿ ª ÃÕ ª ΔÀ ø øδ ƒπ À À ΔÀ RAF-25Q RAF-35Q RAF-50Q øδ ƒπ À À RAF-25Q RAF-35Q RAF-50Q

π ªŒ πª Δπ Δπ Ÿ ª ÃÕ ª ΔÀ ø øδ ƒπ À À ΔÀ RAF-25Q RAF-35Q RAF-50Q øδ ƒπ À À RAF-25Q RAF-35Q RAF-50Q ENGLISH π ªŒ πª Δπ Δπ Ÿ ª ÃÕ ª ΔÀ ø øδ ƒπ À À ΔÀ RAF-25Q RAF-35Q RAF-50Q øδ ƒπ À À DEUTSCH FRANÇAIS ITALIANO RAF-25Q RAF-35Q RAF-50Q Instruction manual Page ~2 ~ Manual de instrucciones Página ~ 49~60

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012.

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) Το Παγκόσµιο Πείραµα για

Διαβάστε περισσότερα

Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή της συγγραφέως

Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή της συγγραφέως Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή της συγγραφέως ÚfiÏÔÁÔ Î ÔÛË Η δε τερη έκδοση του βιβλίου Θεµατογραφία Αρχαίων Ελληνικών Β Λυκείου αποτελεί ένα πολ τιµο διδακτικ εργαλείο για κάθε φιλ λογο που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝ ΥΝΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝ ΥΝΟΥ TEE TKM ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΙΚΡΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑ ΣΤ ΚΥΚΛΟΣ2005 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝ ΥΝΟΥ Ν. Μαραγκός Μηχανολόγος Mηχ. Msc ΚΙΛΚΙΣ 2005 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝ ΥΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα