0 Η αναλυτική διαδικασία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "0 Η αναλυτική διαδικασία"

Transcript

1 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 1 0 Η αναλυτική διαδικασία ΒΙΟΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΓΙΑ ΑΡΣΕΝΙΚΟ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 1, ÚˆÙ ÓË ArsR ÂÛÌÂ Ì ÓË ÛÙË ı ÛË ÙÔ ÂÈÚÈÛÙ Ø appleôùú appleâè ÙË ÁÔÓÈ È Î ÎÊÚ ÛË ÔÓ È 16 arsr lacz AÏ Û DNA 8 ÛË ÙÔ ÂÈÚÈÛÙ Ø ÂÏ Á ÂÈ ÙË ÁÔÓÈ È Î ÎÊÚ ÛË ÚÛÂÓÈÎÒ Â ( ÂÛÌ ÂÙ È ÛÙËÓ appleúˆùâ ÓË ArsR Î È ÙËÓ appleôì ÎÚ ÓÂÈ applefi ÙË ı ÛË ÙÔ ÂÈÚÈÛÙ ) 4 arsr lacz (a) 0 ÚÛÂÓÈÎfi (ppb) (β) ı ÛË ÙÔ ÂÈÚÈÛÙ ÙÒÚ ÂappleÈÙÚ appleâè ÙË ÁÔÓÈ È Î ÎÊÚ ÛË Ú ÁÂÈ appleúˆùâ ÓË ArsR Ú ÁÂÈ -Á Ï ÎÙÔ ÈÙ ÛË X-Gal ( ÚˆÌË) Στο Μπαγκλαντές, το 15-25% του πληθυσμού εκτίθεται σε μη ασφαλή επίπεδα αρσενικού στο πόσιμο νερό, τα οποία προέρχονται από υδροφόρους ορίζοντες που βρίσκονται σε επαφή με αρσενικούχα ορυκτά. Το πρόβλημα για την αναλυτική χημεία είναι να ανιχνευτούν με αξιοπιστία και χαμηλό κόστος τα πηγάδια όπου τα επίπεδα του αρσενικού υπερβαίνουν τα 50 μέρη στο δισεκατομμύριο (ppb). Αρσενικό σε τέτοια επίπεδα προκαλεί αγγειακές παθήσεις, δερματοπάθειες και καρκίνο. Το διάγραμμα (α) δείχνει 8 δοκιμαστικές ταινίες (test strips) διαποτισμένες με γενετικώς τροποποιημένα βακτήρια E. coli, τα γονίδια των οποίων ενεργοποιούνται από τα όξινα αρσενικώδη ιόντα (HAsO2 3 ). Όταν οι ταινίες εκτίθενται σε πόσιμο νερό εμφανίζεται μια μπλε κηλίδα, το μέγεθος της οποίας αυξάνεται με τη συγκέντρωση του αρσενικού στο νερό. Συγκρίνοντας την κηλίδα με μια σειρά από πρότυπες, μπορούμε να εκτιμήσουμε αν το αρσενικό είναι πάνω ή κάτω από 50 ppb. Η δοκιμαστική ταινία ονομάζεται βιοαισθητήρας, επειδή για τη λειτουργία της χρησιμοποιούνται βιολογικές ουσίες. Το διάγραμμα (β) δείχνει πώς γίνεται η ανάλυση. Το γενετικά τροποποιημένο DNA της E. coli περιέχει το γονίδιο arsr, το οποίο κωδικεύει τη ρυθμιστική πρωτεΐνη ArsR, και το γονίδιο lacz, που κωδικεύει την πρωτεΐνη β-γαλακτοζιτάση. Η ArsR δεσμεύεται σε θέσεις ρύθμισης στο γονίδιο, για να εμποδίσει τη μεταγραφή του DNA. Τα όξινα αρσενικώδη ιόντα προκαλούν απόσπαση της ArsR από το γονίδιο και το κύτταρο ξεκινά την παραγωγή των ArsR και β-γαλακτοζιτάση. Κατόπιν, η β-γαλακτοζιτάση μετατρέπει μια συνθετική, άχρωμη ουσία την X-Gal στη δοκιμαστική ταινία σε ένα μπλε προϊόν. Όσο περισσότερα είναι τα όξινα αρσενικώδη τόσο πιο έντονο το χρώμα. ÚÔ fió ÌappleÏ ÚÒÌ ÙÔ (a) ÔÎÈÌ ÛÙÈÎ Ù ÈÓ Â appleô Ô Ó ÂÎÙÂı ÛÂ È ÊÔÚÂÙÈÎ Âapple appleâ fiíèóô ÚÛÂÓÈÎÒ Ô. [ ÁÂÓÈÎ apple Ú ÒÚËÛË applefi J. R. van der Meer, ÓÂappleÈÛÙ ÌÈÔ ˆ ÓË, Ï ÂÙ.] (β) Ò Ú ÙÔ ÁÂÓÂÙÈÎ ÙÚÔappleÔappleÔÈËÌ ÓÔ DNA. 1

2 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 2 Η σοκολάτα 3 είναι ο σωτήρας του φοιτητή στις κουραστικές νύχτες πριν από ένα διαγώνισμα. Η αγαπημένη μου σοκολάτα που έχει 33% λιπαρά και 47% ζάχαρη, μου δίνει δύναμη να περιπλανιέμαι στα βουνά της Σιέρα Νεβάδα, στην Καλιφόρνια. Εκτός από τη μεγάλη περιεκτικότητα σε ενέργεια, η σοκολάτα περιέχει και διεγερτικά, όπως καφεΐνη και τη βιοχημικά πρόδρομη ουσία της, τη θεοβρωμίνη. ÛÔÎÔÏ Ù Â Ó È Î Ï Ó ÙËÓ ÙÚÒÌÂ, ÏÏ fi È ÙfiÛÔ Â ÎÔÏÔ Ó Ó Ï ıâ. [ºˆÙÔÁÚ Ê applefi K. Bendo, W. H. Freeman.] O O CH 3 C N HN C CH C C N N H 3 C O O CH 3 C N N C CH C C N N CH 3 CH 3 ŒÓ ÈÔ ÚËÙÈÎfi appleúôî ÏÂ Ô ÚËÛË. ŒÓ ÁÁÂÈÔ È ÛÙ ÏÙÈÎfi ÈÂ Ú ÓÂÈ Ù ÁÁ ÙÔ Ì ÙÔ. È ÛËÌÂÈÒÛÂÈ Î È ÔÈ Ó ÊÔÚ Ú ÛÎÔÓÙ È ÛÙÔ Ù ÏÔ ÙÔ È Ï Ô. Θεοβρωμίνη Διουρητικό, ελαφρύ μυοχαλαρωτικό, διεγερτικό της καρδιάς και αγγειοδιασταλτικό Καφεΐνη Διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος Η μεγάλη ποσότητα καφεΐνης είναι επιβλαβής σε πολλούς, ενώ ακόμα και μικρές ποσότητές της δεν γίνονται ανεκτές από μερικούς «άτυχους» ανθρώπους. Πόση καφεΐνη υπάρχει σε μια πλάκα σοκολάτας; Είναι η ποσότητα αυτή μεγαλύτερη ή μικρότερη από εκείνη που υπάρχει στον καφέ ή σε αναψυκτικά; Στο Bates College του Maine, ο καθηγητής Tom Weznel διδάσκει στους φοιτητές του τη λύση χημικών προβλημάτων μέσω ερωτήσεων όπως η παραπάνω. 4 Πώς μετράμε, όμως, την ποσότητα της καφεΐνης σε μια πλάκα σοκολάτας; 0-1 Η δουλειά του αναλυτικού χηµικού Chemical Abstracts Â Ó È Ë appleèô appleï ÚË appleëá ÁÈ ÙËÓ Â ÚÂÛË ÚıÚˆÓ appleô Ô Ó ËÌÔÛÈ ıâ Û appleâúèô ÈÎ ËÌÂ. Ô Scifinder Â Ó È ÙÔ ÏÔÁÈÛÌÈÎfi ÁÈ ÙËÓ appleúfiû ÛË ÛÙ Chemical Abstracts. È ÔÚÈÛÌÔ Ì ÓÙÔÓ ÁÚ ÌÌ Ù appleú appleâè Ó Ì ı ÓÔÓÙ È. Àapple Ú Ô Ó Âapple ÛË ÛÙÔ Ù ÏÔ Î ıâ ÎÂÊ Ï Ô Î È ÛÙÔ ÏˆÛÛ ÚÈ, ÛÙÔ Ù ÏÔ ÙÔ È Ï Ô. È fiúôè Ì appleï ÁÈ ÁÚ ÌÌ Ù Â Ó È ÏÈÁfiÙÂÚÔ ÛËÌ ÓÙÈÎÔ, ÏÏ appleôïïô ÔÚÈÛÌÔ ÙÔ Ú ÛÎÔÓÙ È Âapple ÛË ÛÙÔ ÏˆÛÛ ÚÈ. ÌÔÁÂÓ : ÂÈ ÙËÓ È Û ÛÙ ÛË Û fiïë ÙË Ì ÙÔ ÙÂÚÔÁÂÓ : ÂÓ ÂÈ ÙËÓ È Û ÛÙ ÛË Û fiïë ÙË Ì ÙÔ Δύο φοιτητές ξεκίνησαν με έναν υπολογιστή να αναζητούν στη βιβλιοθήκη αναλυτικές μεθόδους. Έψαξαν τις λέξεις-κλειδιά «καφεΐνη» και «σοκολάτα» και βρήκαν μεγάλο αριθμό άρθρων σε περιοδικά χημείας. Αναφορές με τίτλο «High Pressure Liquid Chromatographic Determination of Theobromine and Caffeine in Cocoa and Chocolate Products» 5 περιέγραφαν διαδικασίες κατάλληλες για τον εξοπλισμό που διέθεταν στο εργαστήριό τους. 6 ειγµατοληψία Το πρώτο βήμα σε κάθε χημική ανάλυση είναι η εξασφάλιση ενός αντιπροσωπευτικού δείγματος για μέτρηση η διαδικασία λέγεται δειγματοληψία. Είναι όλη η σοκολάτα ίδια; Φυσικά όχι. Οι φοιτητές αγόρασαν μια πλάκα σοκολάτας από το γειτονικό περίπτερο και ανέλυσαν κομμάτια της. Για να εξαχθούν γενικευμένα συμπεράσματα για το θέμα «καφεΐνη και σοκολάτα» θα πρέπει να αναλυθούν διάφορες σοκολάτες από διάφορες εταιρείες. Επίσης, θα χρειαστεί να μετρηθούν πολλαπλά δείγματα από κάθε είδος, για να προσδιοριστεί το εύρος της ποσότητας της καφεΐνης σε κάθε είδος σοκολάτας. Μια πλάκα μαύρης σοκολάτας αναμένεται να είναι ομογενής, το οποίο σημαίνει ότι έχει την ίδια σύσταση σε όλη τη μάζα της. Επίσης, είναι ασφαλές να θεωρηθεί ότι ένα κομμάτι στο ένα άκρο έχει την ίδια περιεκτικότητα σε καφεΐνη με ένα κομμάτι στο άλλο άκρο. Μια σοκολάτα με φουντούκι, όμως, αποτελεί παράδειγμα ετερογενούς υλικού δεν έχει την ίδια σύσταση σε όλη τη μάζα της. To φουντούκι είναι διαφορετικό από τη σοκολάτα. Για να ληφθεί δείγμα από ετερογενές υλικό πρέπει να ακολουθηθεί διαφορετική διαδικασία από αυτήν που χρησιμοποιείται στα ομογενή υλικά. Πρέπει να είναι γνωστή η συνολική μάζα σοκολάτας και η συνολική μάζα φουντουκιών σε πολλά γλυκίσματα. Επίσης, θα πρέπει να είναι γνωστή η μέση περιεκτικότητα της σοκολάτας και των φουντουκιών (αν έχουν) σε καφεΐνη. Μόνο τότε μπορεί να βγει συμπέρασμα για τη μέση περιεκτικότητα σε καφεΐνη της σοκολάτας με φουντούκια. Προετοιµασία δείγµατος Το πρώτο βήμα στην διαδικασία απαιτεί τη ζύγιση μιας ποσότητας σοκολάτας και την απομάκρυνση των λιπαρών με τη διάλυσή τους σε έναν άπολο διαλύτη. Τα λιπαρά πρέπει να απομακρυνθούν διότι αλλοιώνουν τη χρωματογραφική ανάλυση που θα 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 0 Η αναλυτική διαδικασία

3 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 3 ακολουθήσει. Δυστυχώς, αν απλώς ανακινηθεί ένα μεγάλο κομμάτι σοκολάτας με διαλύτη, η εκχύλιση δεν είναι πολύ αποτελεσματική, επειδή ο διαλύτης δεν έρχεται σε επαφή με το εσωτερικό της σοκολάτας. Έτσι, οι επινοητικοί φοιτητές μας έκοψαν τη σοκολάτα σε μικρά κομμάτια και τα κατεργάστηκαν σε γουδί με γουδοχέρι (Εικόνα 0-1), για να την κονιορτοποιήσουν. Φανταστείτε να προσπαθεί κάποιος να αλέσει τη σοκολάτα! Το στερεό είναι πολύ μαλακό για να αλεστεί. Έτσι οι φοιτητές κατέψυξαν το γουδί και το γουδοχέρι μαζί με τη σοκολάτα. Από τη στιγμή που η σοκολάτα είχε παγώσει ήταν αρκετά εύκολο να αλεστεί. Στη συνέχεια, τα μικρά κομμάτια της σοκολάτας τοποθετήθηκαν σε έναν προζυγισμένο σωλήνα φυγοκέντρισης των 15 ml και καταγράφηκε η μάζα τους. ÁÔ Ô ÚÈ ÁÔ Εικόνα 0-1 ÂÚ ÌÈÎfi ÁÔ Î È ÁÔ Ô ÚÈ appleô ÚËÛÈÌÔappleÔÈÔ ÓÙ È ÁÈ ÙË ÌÂÙ ÙÚÔapple ÛÙÂÚÂÒÓ Û appleôï ÏÂappleÙ ÛÎfiÓË. Ï Ó Î ÓËÛË º ÁÔÎ ÓÙÚÈÛË applefiúúè Ë ÙÔ ÁÚÔ È Ï ÙË (appleâùúâï Îfi Èı Ú ) Ï ÏÂÛÌ ÓË ÛÔÎÔÏ Ù ÈÒÚËÌ ÛÙÂÚÂÔ ÛÙÔÓ È Ï ÙË ÀappleÂÚΠÌÂÓÔ ÁÚfi appleô appleâúè ÂÈ Ù È Ï Ì Ó ÏÈapple Ú ÙÂÚÂfi applefiïâèìì ÛÙÔÓ apple ıì Ó ÙÔ ÛˆÏ Ó ÀapplefiÏÂÈÌÌ ˆÚ ÏÈapple Ú Η Εικόνα 0-2 δείχνει το επόμενο βήμα της διαδικασίας. Στον σωλήνα προστέθηκαν 10 ml διαλύτη πετρελαϊκού αιθέρα. Ο σωλήνας καλύφθηκε με ένα πώμα και ανακινήθηκε καλά για να διαλυθούν τα λιπαρά από τη στερεή σοκολάτα στον διαλύτη. Η καφεΐνη και η θεοβρωμίνη είναι αδιάλυτες σε αυτό τον διαλύτη. Το μείγμα του υγρού και των μικρών σωματιδίων φυγοκεντρίστηκε στη συνέχεια για να κατακαθίσει η σοκολάτα στον πυθμένα του σωλήνα. Το καθαρό υγρό, που περιείχε τα διαλυμένα λιπαρά, μπορούσε τώρα να μεταφερθεί και να απορριφθεί. Η εκχύλιση με νέο διαλύτη επαναλήφθηκε δύο φορές για να είναι βέβαιη η πλήρης απομάκρυνση των λιπαρών από τη σοκολάτα. Ο διαλύτης που απέμεινε στη σοκολάτα απομακρύνθηκε εντελώς με θέρμανση του σωλήνα φυγοκέντρισης σε ποτήρι με ζεστό νερό. Η μάζα της σοκολάτας που απέμεινε υπολογίστηκε ζυγίζοντας τον σωλήνα φυγοκέντρισης συν τη σοκολάτα που της είχαν αφαιρεθεί τα λιπαρά, μείον τη γνωστή μάζα του άδειου σωλήνα. Οι ουσίες που πρόκειται να μετρηθούν, στην περίπτωσή μας η καφεΐνη και η θεοβρωμίνη, καλούνται αναλύτες. Το επόμενο βήμα στην προετοιμασία του δείγματος, είναι η ποσοτική μεταφορά (πλήρης μεταφορά) της σοκολάτας που δεν έχει λιπαρά σε μια φιάλη Erlenmeyer και η διάλυση των αναλυτών σε νερό, για τη χημική ανάλυση. Αν κάποιο υπόλειμμα δεν μεταφερθεί από τον σωλήνα στη φιάλη, τότε θα υπάρχει σφάλμα στην ανάλυση, αφού θα απουσιάζει ένα μέρος του αναλύτη. Για να επιτευχθεί η ποσοτική μεταφορά, οι φοιτητές πρόσθεσαν μερικά ml καθαρού νερού στον σωλήνα φυγοκέντρισης και με θέρμανση υπό ανάδευση παρέλαβαν όσο το δυνατόν περισσότερη σοκολάτα. Στη συνέχεια, έχυσαν τον πολτό (αιώρημα στερεού σε υγρό) σε μια φιάλη των 50 ml. Επανέλαβαν τη διαδικασία μερικές φορές με νέα ποσότητα νερού, για να είναι σίγουροι ότι όλα τα κομμάτια της σοκολάτας μεταφέρθηκαν από τον σωλήνα φυγοκέντρισης στη φιάλη. Για να ολοκληρωθεί η διάλυση των αναλυτών, οι φοιτητές πρόσθεσαν νερό μέχρις όγκου 30 ml. Θέρμαναν τη φιάλη σε ένα υδατόλουτρο σε θερμοκρασία βρασμού, για να εκχυλίσουν όλη την ποσότητα της καφεΐνης και της θεοβρωμίνης από τη σοκολάτα στο νερό. Για να υπολογίσουν την ποσότητα του αναλύτη αργότερα, πρέπει να είναι γνωστή με ακρίβεια η συνολική μάζα του διαλύτη. Οι φοιτητές γνώριζαν τη μάζα της σοκολάτας στον σωλήνα φυγοκέντρισης και τη μάζα της άδειας φιάλης Erlenmeyer. Οπότε, τοποθέτησαν τη φιάλη στον ζυγό και πρόσθεταν νερό σταγόνα σταγόνα μέχρι η μάζα του νερού στη φιάλη να γίνει ακριβώς 33,3g. Αργότερα, θα συγκρίνουν γνωστά διαλύματα αναλύτη σε νερό με το άγνωστο διάλυμα που περιέχει 33,3g νερού. Πριν εισάγουν το άγνωστο διάλυμα στον χρωματογράφο, για τη χημική ανάλυση, οι φοιτητές έπρεπε να καθαρίσουν το άγνωστο (Εικόνα 0-3). Ο πολτός της σοκολάτας στο νερό περιείχε μικρά στερεά σωματίδια, τα οποία θα βούλωναν τη χρωματο- Εικόνα 0-2 Î ÏÈÛË ÙˆÓ ÏÈapple ÚÒÓ applefi ÙË ÛÔÎÔÏ Ù, ÒÛÙÂ Ó Â Ó È Ó Ù Ë Ó Ï Û ÙË. Ô È Ï Ì ÌÈ Ô Û Û ÓÂÚfi Ï ÁÂÙ È - ÙÈÎfi È Ï Ì. 0-1 Η δουλειά του αναλυτικού χηµικού 3

4 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 4 Εικόνα 0-3 Ê ÁÔÎ ÓÙÚÈÛË Î È Ë È ıëûë ÚËÛÈÌÔappleÔÈÔ ÓÙ È ÁÈ ÙÔÓ È ˆÚÈÛÌfi ÙÔ ÌË ÂappleÈı ÌËÙÔ ÛÙÂÚÂÔ appleôïâ ÌÌ ÙÔ applefi ÙÔ ÙÈÎfi È Ï Ì ÙˆÓ Ó Ï ÙÒÓ. ªÂÙ ÊÔÚ ÙÔ appleâúîâ ÌÂÓÔ ÁÚÔ ÛÂ Û ÚÈÁÁ Î È È ıëûë Û Πı Úfi ÛˆÏ Ó Ê ÁÔÎ ÓÙÚÈÛË ªÂÙ ÊÔÚ Ì ÚÔ ÙÔ appleôïâ ÌÌ ÙÔ ÛÂ ÛˆÏ Ó º ÁÔÎ ÓÙÚÈÛË Ê ÏÙÚÔ 0,45 Ìm ÀappleÂÚΠÌÂÓÔ ÁÚfi appleô appleâúè ÂÈ ÙÔ È Ï Ì ÓÔ Ó Ï ÙÂ Î È appleôï ÌÈÎÚ ÛˆÌ Ù È ÈÒÚËÌ ÙÔ appleôïâ ÌÌ ÙÔ ÛÔÎÔÏ Ù Û ÓÂÚfi appleô Ú ÂÈ ÈÒÚËÌ ÛÙÂÚÂÔ Û ÓÂÚfi È Ï ÙÔ applefiïâèìì ÛÔÎÔÏ Ù ÈËıËÌ ÓÔ È Ï Ì appleô appleâúè ÂÈ ÙÔ Ó Ï Ù ÁÈ Ó ÂÈÛ ıô Ó ÛÙÔÓ ÚˆÌ ÙÔÁÚ ÊÔ γραφική στήλη, που είναι ακριβή, και θα την κατέστρεφαν. Γι αυτό μετέφεραν ένα μέρος του πολτού σε έναν σωλήνα φυγοκέντρισης και φυγοκέντρισαν το δείγμα για να καθιζάνει όσο το δυνατόν περισσότερη ποσότητα στερεού στον σωλήνα. Στη συνέχεια, το θολό σοκολατί υπερκείμενο υγρό (το υγρό πάνω από το στερεό) διηθήθηκε, προκειμένου να απομακρυνθούν ακόμα περισσότερα μικρά στερεά σωματίδια από αυτό. Είναι πολύ σημαντικό να αποφευχθεί η εισαγωγή στερεών σε μια χρωματογραφική στήλη, αλλά το σοκολατί υγρό φαινόταν ακόμα θολό. Έτσι οι φοιτητές επανέλαβαν τη φυγοκέντριση και τη διήθηση πέντε φορές. Μετά από κάθε κύκλο διήθησης και φυγοκέντρισης του υπερκείμενου υγρού, αυτό γινόταν λίγο πιο καθαρό. Ωστόσο, το υγρό δεν ήταν ποτέ τελείως καθαρό. Με την πάροδο του χρόνου, και άλλο στερεό φαινόταν να καθιζάνει από το διηθημένο διάλυμα. Η επίπονη διαδικασία που περιγράφηκε ονομάζεται προετοιμασία δείγματος, δηλαδή μετατροπή του δείγματος σε μορφή κατάλληλη για ανάλυση. Σε αυτή την περίπτωση, τα λιπαρά έπρεπε να απομακρυνθούν από τη σοκολάτα, οι αναλύτες έπρεπε να εκχυλιστούν σε νερό και το στερεό που έμεινε έπρεπε να διαχωριστεί από το νερό. ÙË ÚˆÌ ÙÔÁÚ Ê ÂappleÈÏ ÁÂÙ È Ó È Ï ÙË ÂÊ ÚÌfi ÔÓÙ Û ÛÙËÌ ÙÈÎ ÌÈ È ÈÎ Û «ÔÎÈÌ Î È ÛÊ ÏÌ ÙÔ», appleô appleâúèáú ÊÂÙ È ÛÙÔ ÂÊ Ï ÈÔ 25. Ô ÔÍÈÎfi ÔÍ ÚËÛÈÌÔappleÔÈ - Ù È ÁÈ Ó ÓÙÈ Ú ÛÂÈ Ì ٠ÚÓËÙÈÎÒ ÊÔÚÙÈ- ÛÌ Ó ÙÔÌ ÔÍ ÁfiÓÔ appleô Ú ÛÎÔÓÙ È ÛÙËÓ ÂappleÈÊ ÓÂÈ ÙÔ SiO 2 Î È Ù ÔappleÔ, Ó ÂÓ ÂÍÔ - ÂÙÂÚˆıÔ Ó, ÂÛÌÂ Ô Ó ÈÛ Ú ÌÈ ÌÈÎÚ appleôûfiùëù Î Ê ÓË Î È ıâô ÚˆÌ ÓË. SiO 2 -O ÔÍÈÎfi ÔÍ S SiO 2 -OH ÂÛÌ ÂÈ ÂÓ ÂÛÌ ÂÈ appleôï ÈÛ Ú ÈÛ Ú ÙÔ Ó Ï Ù ÙÔ Ó Ï Ù H χηµική ανάλυση (επιτέλους!) Οι φοιτητές αποφάσισαν τελικά ότι το διάλυμα των αναλυτών ήταν όσο καθαρό μπορούσε να είναι στον χρόνο που διέθεταν. Το επόμενο βήμα ήταν να εισαγάγουν διάλυμα σε μια χρωματογραφική στήλη, με την οποία θα διαχωρίζονταν οι αναλύτες και θα μετρούνταν η ποσότητα του καθενός. Η στήλη της Εικόνας 0-4α είναι πακεταρισμένη με σωματίδια διοξειδίου του πυριτίου (SiO 2 ) στα οποία υπάρχουν συνδεδεμένα επιμήκη μόρια υδρογονανθράκων. Είκοσι μl (20, L) του εκχυλίσματος της σοκολάτας εισήχθησαν στη στήλη και εκπλύθηκαν με διαλύτη που αποτελούνταν από 79 ml καθαρό νερό, 20 ml μεθανόλη και 1 ml οξικό οξύ. Η καφεΐνη είναι περισσότερο διαλυτή από τη θεοβρωμίνη στους υδρογονάνθρακες της επιφάνειας του SiO 2. Κατά συνέπεια, η καφεΐνη «κολλά» ισχυρότερα από τη θεοβρωμίνη στα επικαλυμμένα σωματίδια του SiO 2 της στήλης. Όταν οι δύο αναλύτες μετακινούνται στη στήλη με διαλύτη, η θεοβρωμίνη φθάνει στην έξοδο της στήλης πριν από την καφεΐνη (Εικόνα 0-4β). Οι αναλύτες ανιχνεύονται στην έξοδο της στήλης λόγω της ικανότητάς τους να απορροφούν υπεριώδη ακτινοβολία από τη λάμπα της Εικόνας 0-4α. Το γράφημα της απόκρισης του ανιχνευτή ως προς τον χρόνο στην εικόνα 0-5 καλείται χρωματογράφημα. Η θεοβρωμίνη και η καφεΐνη είναι οι κύριες κορυφές στο χρωματογράφημα. Μικρότερες κορυφές προέρχονται από άλλες ουσίες που εκχυλίζονται από τη σοκολάτα. Το χρωματογράφημα από μόνο του δεν μας λέει ποιες ουσίες υπάρχουν στο δείγμα. Ένας τρόπος να ταυτοποιηθούν οι μεμονωμένες κορυφές είναι να μετρηθούν τα φασματοσκοπικά χαρακτηριστικά κάθε ουσίας μόλις αυτές εξέρχονται από τη στήλη. Ένας άλλος τρόπος είναι να προστεθεί ένα δείγμα καθαρής καφεΐνης ή θεοβρωμίνης στο άγνωστο και να δούμε ποια κορυφή μεγαλώνει. Ο προσδιορισμός του είδους του αγνώστου λέγεται ποιοτική ανάλυση. Ο προσδιορισμός της ποσότητας κάθε ουσίας λέγεται ποσοτική ανάλυση. Το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου αυτού σχετίζεται με την ποσοτική ανάλυση. 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 0 Η αναλυτική διαδικασία

5 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 5 ÈÛ ÁˆÁ È Ï Ì ÙÔ Ó Ï ÙÒÓ ªfiÚÈÔ ÚÔÁÔÓ ÓıÚ Î ËÌÈÎ ÂÛÌÂ Ì ÓÔ ÛÂ ÛˆÌ Ù ÈÔ SiO 2 SiO 2 ÈÛ ÁˆÁ È Ï ÙË È Ï Ì appleô appleâúè ÂÈ Î È ÙÔ Ô Ó Ï Ù ÂÔ ÚˆÌ ÓË Ê ÓË Εικόνα 0-4 Ú ÏÂÈÙÔ ÚÁ ÁÚ ÚˆÌ ÙÔÁÚ Ê. ( ) ÍÔappleÏÈÛÌfi ÚˆÌ ÙÔÁÚ Ê ÌÂ Ó Ó ÓÈ Ó ٠appleôúúfiêëûë appleâúèò Ô ÁÈ ÙËÓ apple Ú ÎÔÏÔ ıëûë ÙˆÓ Ó Ï ÙÒÓ ÛÙËÓ ÍÔ Ô ÙË ÛÙ ÏË. ( ) È ˆÚÈÛÌfi Î Ê ÓË Î È ıâô ÚˆÌ ÓË ÌÂ ÚˆÌ ÙÔÁÚ Ê. Î Ê ÓË Â Ó È appleâúèûûfiùâúô È Ï Ù applefi ÙË ıâô ÚˆÌ ÓË ÛÙ ÛˆÌ Ù È ÚÔÁÔÓ ÓıÚ ÎˆÓ ÛÙË ÛÙ ÏË. È ÙÔÓ ÏfiÁÔ Ùfi, Ë Î Ê ÓË Û ÁÎÚ ÙÂ Ù È ÈÛ ÚfiÙÂÚ Î È ÎÈÓÂ Ù È ÛÙË ÛÙ ÏË Ú ÙÂÚ applefi ÙË ıâô ÚˆÌ ÓË. ÃÚˆÌ ÙÔÁÚ ÊÈÎ ÛÙ ÏË apple ÎÂÙ ÚÈÛÌ ÓË ÌÂ ÛˆÌ Ù È SiO 2 Ìapple appleâúèò Ô ÓÈ Ó ٠ŒÍÔ Ô Û appleôïôáèûù Στην Εικόνα 0-5, το εμβαδόν κάτω από κάθε κορυφή είναι ανάλογο με την ποσότητα της ουσίας που φθάνει στον ανιχνευτή. Ο καλύτερος τρόπος για τη μέτρηση του εμβαδού είναι μέσω υπολογιστή που συνδέεται με τον χρωματογραφικό ανιχνευτή. Οι φοιτητές δεν είχαν υπολογιστή συνδεδεμένο με τον ανιχνευτή τους, οπότε μέτρησαν το ύψος της κορυφής αντί του εμβαδού. Καµπύλες βαθµονόµησης applefi ÏËÙ Γενικά, αναλύτες με ίδια συγκέντρωση δίνουν διαφορετικές αποκρίσεις. Κατά συνέπεια, πρέπει να μετριέται η απόκριση για γνωστές συγκεντρώσεις του αναλύτη. Το γράφημα της απόκρισης του ανιχνευτή συναρτήσει της συγκέντρωσης του αναλύτη ονομάζεται καμπύλη βαθμονόμησης ή πρότυπη καμπύλη. Για την κατασκευή μιας τέτοιας καμπύλης, προετοιμάζονται και εισάγονται στη στήλη πρότυπα διαλύματα που περιέχουν γνωστές ποσότητες καθαρής θεοβρωμίνης ή καφεΐνης και μετριούνται τα ύψη των κορυφών που προκύπτουν. Η Εικόνα 0-6 είναι το χρωματογράφημα ενός από τα πρότυπα διαλύματα και η Εικόνα 0-7 δείχνει τις καμπύλες βαθμονόμησης που προκύπτουν από διαλύματα που περιέχουν 10,0, 25,0, 50,0 ή 100,0 μg κάθε αναλύτη ανά g διαλύματος. Οι ευθείες οι οποίες περνούν από τα σημεία που προκύπτουν από την καμπύλη βαθμονόμησης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να βρεθούν οι συγκεντρώσεις της θεοβρωμίνης και της καφεΐνης στο άγνωστο. Από την εξίσωση της ευθείας της θεοβρωμίνης στην Εικόνα 0-7, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι αν το ύψος της κορυφής για τη θεοβρωμίνη στο άγνωστο διάλυμα είναι 15,0 cm, τότε η συγκέντρωσή της είναι 76,9 μg ανά g διαλύματος. ŒÍÔ Ô È Ï ÙË ( ) ( ) appleôúúfiêëûë appleâúèò Ô ÛÂ Ì ÎÔ Î Ì ÙÔ 254 nm ÃÚfiÓÔ ÂÔ ÚˆÌ ÓË Ê ÓË ÃÚfiÓÔ (ÏÂappleÙ ) appleôúúfiêëûë appleâúèò Ô ÛÂ Ì ÎÔ Î Ì ÙÔ 254 nm ÂÔ ÚˆÌ ÓË Ê ÓË ÃÚfiÓÔ (ÏÂappleÙ ) Εικόνα 0-5 ÃÚˆÌ ÙÔÁÚ ÊËÌ 20,0 ÌL ÂÎ Ï ÛÌ ÙÔ Ì ÚË ÛÔÎÔÏ Ù. ÃÚËÛÈÌÔappleÔÈ ıëîâ ÛÙ ÏË È ÛÙ ÛÂˆÓ 4,6 mm ( È ÌÂÙÚÔ ) 150 mm (Ì ÎÔ ), apple ÎÂÙ ÚÈÛÌ ÓË ÌÂ ÛˆÌ Ù È 5 Ìm Hypersil ODS, Î È È Ï ÙË ÎÏÔ ÛË ÓÂÚfi:ÌÂı ÓfiÏË:ÔÍÈÎfi ÔÍ (79:20:1 Î Ù fiáîô), Ì ٠ÙËÙ ÚÔ 1,0 ml/min. Εικόνα 0-6 ÃÚˆÌ ÙÔÁÚ ÊËÌ 20,0 ÌL ÂÓfi appleúfiù appleô È Ï Ì ÙÔ appleô appleâúè ÂÈ 50,0 Ìg ıâô ÚˆÌ ÓË Î È 50,0 Ìg Î Ê ÓË Ó g È Ï Ì ÙÔ. 0-1 Η δουλειά του αναλυτικού χηµικού 5

6 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 6 Εικόνα 0-7 Ìapple Ï ıìôófiìëûë appleô  ÓÔ Ó Ù Ë ÙˆÓ ÎÔÚ ÊÒÓ ÁÈ ÁÓˆÛÙ Û ÁÎÂÓÙÚÒÛÂÈ Î ı ÚÒÓ Ô ÛÈÒÓ. ŒÓ Ì ÚÔ ÛÙÔ ÂÎ ÙÔÌÌ ÚÈÔ Â Ó È Ó Ìg Ó Ï ÙË Ó g È Ï Ì ÙÔ. ÂÍ ÛˆÛË ÙË Â ıâ ÁÈ Ù appleâèú Ì ÙÈÎ Â ÔÌ Ó Î ıôú ÛÙËΠ̠ÙË Ì ıô Ô ÙˆÓ ÂÏ ÛÙˆÓ ÙÂÙÚ ÁÒÓˆÓ, appleô appleâúèáú ÊÂÙ È ÛÙÔ ÂÊ Ï ÈÔ 4. Ô ÎÔÚ Ê (cm) ÂÔ ÚˆÌ ÓË y = 0,1977x 0,2104 ÕÁÓˆÛÙÔ 5 K Ê ÓË y = 0,0884x 0, ÁÎ ÓÙÚˆÛË Ó Ï ÙË (ppm) Ερµηνεία των αποτελεσµάτων Γνωρίζοντας πόσος αναλύτης υπάρχει στο υδατικό εκχύλισμα της σοκολάτας, οι φοιτητές μπορούν να υπολογίσουν πόση θεοβρωμίνη και καφεΐνη υπήρχε στην αρχική σοκολάτα. Τα αποτελέσματα για τη μαύρη και τη λευκή σοκολάτα φαίνονται στον Πίνακα 0-1. Οι ποσότητες που βρέθηκαν στη λευκή σοκολάτα είναι μόνο το 2% των ποσοτήτων που βρέθηκαν στη μαύρη. Πίνακας 0-1 Αποτελέσµατα ανάλυσης µαύρης και λευκής σοκολάτας Γραμμάρια αναλύτη ανά 100 g σοκολάτας Αναλύτης Μαύρη σοκολάτα Λευκή σοκολάτα Θεοβρωμίνη 0,392 ± 0,002 0,010 ± 0,007 Καφεΐνη 0,050 ± 0,003 0,0009 ± 0,0014 Οι αβεβαιότητες οφείλονται στις τυπικές αποκλίσεις τριών ενέσεων κάθε εκχυλίσματος. Στον πίνακα φαίνεται επίσης η τυπική απόκλιση τριών επαναλαμβανόμενων μετρήσεων για κάθε δείγμα. Η τυπική απόκλιση, που αναλύεται στο Κεφάλαιο 4, είναι μέτρο της επαναληψιμότητας των αποτελεσμάτων. Αν τα τρία δείγματα έδιναν πανομοιότυπα αποτελέσματα, η τυπική απόκλιση θα ήταν 0. Αν τα αποτελέσματα δεν είναι τόσο επαναλήψιμα, η τυπική απόκλιση είναι μεγάλη. Για τη θεοβρωμίνη στη μαύρη σοκολάτα, η τυπική απόκλιση (0,002) είναι μικρότερη του 1% της μέσης τιμής (0,392) και η μέτρηση θεωρείται επαναλήψιμη. Για τη θεοβρωμίνη στη λευκή σοκολάτα, η τυπική απόκλιση (0,007) είναι σχεδόν όση και η μέση τιμή (0,010), οπότε η μέτρηση θεωρείται ελάχιστα επαναλήψιμη. Πίνακας 0-2 Περιεκτικότητα αναψυκτικών και τροφών σε καφεΐνη Καφεΐνη Μερίδα a Πηγή (mg ανά μερίδα) (ουγγιές) Καφές κανονικός Καφές χωρίς καφεΐνη Τσάι Ρόφημα κακάο Σοκολάτα αρτοποιίας 35 1 Γλυκιά σοκολάτα 20 1 Σοκολάτα γάλακτος 6 1 Αναψυκτικά με καφεΐνη a. 1 ουγγιά 28,35 g. ΠΗΓΗ: Tea Association (http://www.chinamist.com/caffeine.htm). 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 0 Η αναλυτική διαδικασία

7 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 7 Ο σκοπός μιας ανάλυσης είναι να φθάσει σε κάποιο συμπέρασμα. Η ερώτηση που τέθηκε στη αρχή του κεφαλαίου ήταν «Πόση καφεΐνη περιέχει μια πλάκα σοκολάτας;» και «Είναι η ποσότητα αυτή μεγαλύτερη ή μικρότερη από εκείνη στον καφέ και στα αναψυκτικά;» Μετά από όλη αυτή τη δουλειά, οι φοιτητές ανακάλυψαν πόση καφεΐνη υπάρχει σε μια συγκεκριμένη πλάκα σοκολάτας, την οποία ανέλυσαν. Χρειάζεται πολύ περισσότερη δουλειά για να πάρουν δείγμα από πολλές πλάκες σοκολάτας του ίδιου τύπου, και πολλών διαφορετικών τύπων, για να έχουν μια γενική άποψη. Στον Πίνακα 0-2 συγκρίνονται αποτελέσματα αναλύσεων διαφορετικών πηγών καφεΐνης. Ένα κουτί αναψυκτικού ή ένα φλιτζάνι τσάι περιέχει λιγότερη από τη μισή ποσότητα καφεΐνης που υπάρχει σε ένα μικρό φλιτζάνι καφέ. Η σοκολάτα περιέχει ακόμα λιγότερη καφεΐνη, αλλά ένας πεινασμένος οδοιπόρος αν φάει αρκετή σοκολάτα θα ανακτήσει τις δυνάμεις του γρήγορα! 0-2 Βασικά βήµατα στη χηµική ανάλυση Η αναλυτική διαδικασία πολλές φορές ξεκινά με μια ερώτηση που δεν εκφράζεται με όρους της χημικής ανάλυσης. Η ερώτηση μπορεί να είναι: «Πίνεται αυτό το νερό;» ή «Ο έλεγχος εκπομπών των αυτοκινήτων μειώνει τη ρύπανση της ατμόσφαιρας;» Ένας επιστήμονας μπορεί να μεταφράσει αυτές τις ερωτήσεις σε ανάγκη πραγματοποίησης συγκεκριμένων μετρήσεων. Στη συνέχεια, ένας αναλυτικός χημικός επιλέγει ή επινοεί μια διαδικασία για την εκτέλεση αυτών των μετρήσεων. Όταν η ανάλυση ολοκληρωθεί, ο αναλυτής πρέπει να μεταφράσει τα αποτελέσματα σε όρους που να μπορούν να γίνουν κατανοητοί από άλλους, κατά προτίμηση από το ευρύ κοινό. Ένα πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό κάθε αποτελέσματος είναι τα όριά του. Ποια είναι η στατιστική αβεβαιότητα στα αναφερόμενα αποτελέσματα; Αν τα δείγματα ληφθούν με διαφορετικό τρόπο, θα πάρουμε τα ίδια αποτελέσματα; Μια πολύ μικρή ποσότητα του αναλύτη (ιχνοποσότητα) που ανιχνεύεται βρίσκεται πράγματι στο δείγμα ή πρόκειται για επιμόλυνση; Μόνον αφού γίνουν κατανοητά τα αποτελέσματα και τα όριά τους μπορούν να εξαχθούν συμπεράσματα. Τα βασικά βήματα μιας αναλυτικής διαδικασίας συνοψίζονται ως εξής: Διατύπωση της ερώτησης Επιλογή αναλυτικής διαδικασίας Δειγματοληψία Προετοιμασία δείγματος Ανάλυση Μετατροπή των γενικών ερωτήσεων σε ειδικές, που να μπορούν να απαντηθούν μέσω χημικών μετρήσεων. Έρευνα της χημικής βιβλιογραφίας ώστε να βρεθούν κατάλληλες διαδικασίες ή, αν είναι απαραίτητο, επινόηση νέων διαδικασιών για την πραγματοποίηση των απαιτούμενων μετρήσεων. Δειγματοληψία είναι η διαδικασία επιλογής αντιπροσωπευτικού υλικού για ανάλυση. Το Πλαίσιο 0-1 παρέχει μερικές ιδέες για το πώς πραγματοποιείται αυτό. Αν ξεκινήσει κάποιος με λάθος επιλεγμένο δείγμα ή δείγμα που μεταβάλλεται στο χρονικό διάστημα μεταξύ της συλλογής του και της ανάλυσής του, τα αποτελέσματα δεν έχουν νόημα. Η προετοιμασία δείγματος είναι η διαδικασία μετατροπής ενός αντιπροσωπευτικού δείγματος σε μορφή κατάλληλη για χημική ανάλυση, το οποίο συνήθως σημαίνει διάλυση του δείγματος. Δείγματα με μικρή συγκέντρωση του αναλύτη μπορεί να χρειάζεται να συμπυκνωθούν πριν από την ανάλυση. Μπορεί να χρειάζεται να απομακρυνθούν ή να καλυφθούν ουσίες που παρεμποδίζουν τη χημική ανάλυση. Για μια πλάκα σοκολάτας, η προετοιμασία του δείγματος περιλαμβάνει την απομάκρυνση των λιπαρών και τη διάλυση των αναλυτών. Ο λόγος της απομάκρυνσης των λιπαρών ήταν ότι θα παρεμπόδιζαν τη χρωματογραφία. Μέτρηση της συγκέντρωσης του αναλύτη σε διάφορα ίδια κλάσματα του δείγματος (aliquot). Σκοπός των επαναλαμβανό- È ËÌÈÎÔ ÚËÛÈÌÔappleÔÈÔ Ó ÙÔÓ fiúô ÛˆÌ Ù ÈÔ ÁÈ Ó Ó ÊÂÚıÔ Ó Û fiappleôè Ô Û ÙÔ ÂÓ È Ê ÚÂÈ. ÚÂÌapplefi ÈÛË Û Ì ÓÂÈ fiù Ó ÌÈ Ô Û È ÊÔÚÂÙÈÎ applefi ÙÔÓ Ó Ï ÙË Í ÓÂÈ ÌÂÈÒÓÂÈ ÙËÓ applefiîúèûë ÌÈ Ó Ï ÙÈÎ ÌÂıfi- Ô, Ì appleôù ÏÂÛÌ Ó Ê ÓÂÙ È fiùè apple Ú ÂÈ ÌÂÁ Ï ÙÂÚË ÌÈÎÚfiÙÂÚË appleôûfiùëù Ó Ï ÙË applefi ÙËÓ appleú ÁÌ ÙÈÎ. Ï Ë Â Ó È Ë ÌÂÙ - ÙÚÔapple ÌÈ apple ÚÂÌappleÔ Ô Û Ô Û Û ÌÈ ÌÔÚÊ appleô ÂÓ ÓÈ Ó ÂÙ È. È apple Ú ÂÈÁÌ, Ù ÈfiÓÙ Ca 2+ ÛÙÔ ÓÂÚfi ÌÈ Ï ÌÓË ÌappleÔÚÔ Ó Ó ÌÂÙÚËıÔ Ó ÌÂ Ó ÓÙÈ Ú ÛÙ ÚÈÔ appleô Ï ÁÂÙ È EDTA. ÈfiÓÙ Al 3+ apple ÚÂÌappleÔ Ô Ó Ù ÙËÓ Ó Ï ÛË, ÂappleÂÈ ÓÙÈ ÚÔ Ó Âapple ÛË Ì ÙÔ EDTA. ÈfiÓÙ Al 3+ ÌappleÔÚÔ Ó Ó Î Ï - ÊıÔ Ó Ì ÙËÓ Î ÙÂÚÁ Û ÙÔ Â ÁÌ ÙÔ Ì appleâú ÛÛÂÈ F, ÔapplefiÙ apple Ú ÁÂÙ È Al 6 3, ÙÔ ÔappleÔ Ô ÂÓ ÓÙÈ Ú Ì ÙÔ EDTA. 0-2 Βασικά βήµατα στη χηµική ανάλυση 7

8 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 8 ΠΛΑΙΣΙΟ 0-1 Πώς λαµβάνουµε ένα αντιπροσωπευτικό δείγµα Σε ένα τυχαίο ετερογενές υλικό, οι διαφορές στη σύσταση είναι τυχαίες ακόμα και στη μικροκλίμακα. Όταν συλλέγεται ένα μέρος του υλικού για ανάλυση, παραλαμβάνονται τμήματα από κάθε διαφορετική σύσταση. Για να κατασκευαστεί ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα από ετερογενές υλικό, πρέπει το υλικό να μοιραστεί οπτικά σε τμήματα. Ένα τυχαίο δείγμα συλλέγεται λαμβάνοντας τυχαία ποσότητες από τα διαφορετικά τμήματα του υλικού. Αν θέλουμε να μετρήσουμε την ποσότητα μαγνησίου στο γρασίδι του χωραφιού διαστάσεων 10 m 20 m στο διάγραμμα (a), μπορούμε να χωρίσουμε το χωράφι σε μικρά κομμάτια πλευράς 10 cm. Μετά την αρίθμηση των μικρών κομματιών, μπορούμε με τη βοήθεια ενός υπολογιστή να επιλέξουμε 100 τυχαίους αριθμούς από 1 ώς Στη συνέχεια, κόβουμε και συνδέουμε το γρασίδι από κάθε ένα από τα 100 τετράγωνα για να κατασκευαστεί ένα αντιπροσωπευτικό συνολικό δείγμα για ανάλυση. 20 m Για ένα διαφοροποιημένο ετερογενές υλικό (στο οποίο υπάρχουν μεγάλες περιοχές με εμφανώς διαφορετική σύσταση), πρέπει να κατασκευαστεί ένα αντιπροσωπευτικό σύνθετο δείγμα. Για παράδειγμα, το χωράφι στο διάγραμμα (β) έχει τρία διαφορετικά είδη από γρασίδι στις περιοχές A, B και Γ. Μπορεί να σχεδιαστεί ένας χάρτης σε χαρτί μιλιμετρέ και να μετρηθεί το εμβαδόν κάθε περιοχής. Σε αυτή την περίπτωση, 66% της επιφάνειας βρίσκεται στην περιοχή A, 14% βρίσκεται στη B και 20% στη Γ. Για να κατασκευαστεί ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα από αυτό το διαφοροποιημένο υλικό, λαμβάνονται 66 μικρά τετράγωνα από την περιοχή Α, 14 από τη B και 20 από τη Γ. Αυτό μπορεί να γίνει επιλέγοντας τυχαία νούμερα από το 1 ώς το , που αντιστοιχούν σε τετράγωνα, μέχρι να συμπληρωθεί ο επιθυμητός αριθμός από κάθε περιοχή. 20 m 10 m ÂappleÈÏÂÁÌ Ó ÎÔÌÌ ÙÈ È ÛÙ ÛÂˆÓ 10 cm 10 cm 10 m B 14% A 66% C 20% ( ) Ô ÂÙÂÚÔÁÂÓ ÏÈÎfi ( ) È ÊÔÚÔappleÔÈËÌ ÓÔ ÂÙÂÚÔÁÂÓ ÏÈÎfi μενων μετρήσεων είναι ο προσδιορισμός της μεταβλητότητας (αβεβαιότητας) στην ανάλυση και η προφύλαξη από σοβαρό σφάλμα κατά την ανάλυση ενός μόνο δείγματος. Η αβεβαιότητα της μέτρησης είναι τόσο σημαντική όσο και η ίδια η μέτρηση, γιατί δείχνει πόσο αξιόπιστη είναι αυτή. Αν είναι απαραίτητο, χρησιμοποιούνται διαφορετικές αναλυτικές μέθοδοι σε παρόμοια δείγματα, για να επιβεβαιωθεί ότι όλες οι μέθοδοι δίνουν το ίδιο αποτέλεσμα και ότι η επιλογή της αναλυτικής μεθόδου δεν επηρεάζει το αποτέλεσμα. Μπορεί επίσης να θέλουμε να παρασκευαστούν και να αναλυθούν διαφορετικά δείγματα για να διερευνηθούν οι αποκλίσεις που οφείλονται στη διαδικασία δειγματοληψίας. Έκθεση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων Εξαγωγή συμπερασμάτων Η διαδικασία αυτή έχει ως αποτέλεσμα τη σαφή, γραπτή και ολοκληρωμένη έκθεση των αποτελεσμάτων, όπου υπογραμμίζεται ο όποιος περιορισμός τους. Η έκθεση μπορεί να έχει γραφεί έτσι ώστε να γίνεται κατανοητή μόνο από έναν ειδικό (όπως ο καθηγητής σας) ή από το ευρύτερο κοινό (όπως η μητέρα σας). Πρέπει να είστε βέβαιοι ότι η έκθεση είναι κατάλληλη για το κοινό στο οποίο απευθύνεται. Από τη στιγμή που η έκθεση γράφεται, ο αναλυτής μπορεί να μη συνδέεται με τη χρήση των αποτελεσμάτων, όπως είναι η τροποποίηση της προμήθειας πρωτογενών υλικών ή η θέσπιση νέων νόμων για τον καθορισμό των προσθέτων στα τρόφιμα. Όσο σαφέστερα είναι γραμμένη μια έκθεση, τόσο λιγότερο πιθανό είναι να παρερμηνευθεί από αυτούς που τη χρησιμοποιούν. 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 0 Η αναλυτική διαδικασία

9 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 9 Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του βιβλίου ασχολείται με τη μέτρηση χημικών συγκεντρώσεων σε ομογενή δείγματα ενός αγνώστου. Η ανάλυση είναι άσκοπη εκτός εάν έχει πραγματοποιηθεί σωστά η συλλογή του δείγματος, έχουν βρεθεί τρόποι ελέγχου της αξιοπιστίας της αναλυτικής μεθόδου και τα αποτελέσματα αναφέρονται ολοκληρωμένα και με σαφήνεια. Η χημική ανάλυση είναι μόνο το μέσο μιας διαδικασίας που αρχίζει με μια ερώτηση και καταλήγει σε ένα συμπέρασμα. Όροι προς κατανόηση Όροι που γράφονται με έντονα γράμματα στο κεφάλαιο αυτό, και οι ορισμοί τους υπάρχουν στο Γλωσσάρι. αναλύτης δειγματοληψία διαφοροποιημένο ετερογενές υλικό ετερογενής κάλυψη καμπύλη βαθμονόμησης κλάσμα δείγματος μετάγγιση ομογενής παρεμπόδιση ποιοτική ανάλυση πολτός ποσοτική ανάλυση ποσοτική μεταφορά προετοιμασία δείγματος πρότυπο διάλυμα σύνθετο δείγμα σωματίδιο (χημικό) τυχαίο δείγμα τυχαίο ετερογενές υλικό υπερκείμενο υγρό Προβλήµατα Σύντομες απαντήσεις στα αριθμητικά προβλήματα υπάρχουν στο τέλος του βιβλίου. 0-1.Ποια η διαφορά μεταξύ ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης; 0-2. Ποια είναι τα βήματα σε μια χημική ανάλυση; 0-3. Τι σημαίνει κάλυψη μιας παρεμποδίζουσας ουσίας; 0-4. Ποιος είναι ο σκοπός μιας καμπύλης βαθμονόμησης; 0-5. (α) Ποια η διαφορά μεταξύ ενός ομογενούς και ενός ετερογενούς υλικού; (β) Μετά την ανάγνωση του Πλαισίου 0-1, πείτε μας ποια είναι η διαφορά μεταξύ ενός διαφοροποιημένου ετερογενούς υλικού και ενός τυχαίου ετερογενούς υλικού. (γ) Πώς λαμβάνεται αντιπροσωπευτικό δείγμα από κάθε είδος υλικού; 0-6. Η περιεκτικότητα σε ιόντα ιωδίου (I ) ενός εμπορικά διαθέσιμου μεταλλικού νερού μετρήθηκε με δύο μεθόδους, που έδωσαν πολύ διαφορετικά αποτελέσματα. 7 Με τη μέθοδο Α βρέθηκαν 0,23 mg I ανά λίτρο (mg/l) και με τη μέθοδο B 0,009 mg/l. Κατά την προσθήκη Mn 2 στο νερό, η περιεκτικότητα σε I που προσδιορίζεται με τη μέθοδο A αυξανόταν όσο περισσότερο Mn 2 προσθέταμε, ενώ τα αποτελέσματα της μεθόδου B δεν άλλαζαν. Ποιος από τους Όρους προς κατανόηση περιγράφει αυτό που συμβαίνει στις παραπάνω μετρήσεις; 1-1 Προβλήµατα 9

10 CHEM_CH_ qxd :37 ÂÏ 10

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ.

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ. χωνευτοί σ. 56 Nedbox χωνευτοί από 12 έως 56 στοιχεία σ. 58 από 1 έως 6 στοιχεία σ. 62 XL 3 160 από 48 έως 144 στοιχεία και ερµάρια διανοµής ισχύος XL 3 σ. 68 Ράγες, πλάτες στήριξης και µετώπες σ. 77 0

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 960-431-204-9. K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993

ISBN 960-431-204-9. K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993 2 K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993 Copyright 1989, 1993,. ËÌËÙÚÔappleÔ ÏÔ - æˆìôappleô ÏÔ ISBN 960-431-204-9 Φωτοστοιχειοθεσία-Eκτ πωση: Bι λιοπωλείο: Π. ZHTH

Διαβάστε περισσότερα

(ON THE JOB TRAINING) ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ «ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΧΩΡΩΝ /

(ON THE JOB TRAINING) ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ «ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΧΩΡΩΝ / Επαγγελµατικό προφίλ: ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΟΡΟΦΩΝ (ΟΡΟΦΟΚΟΜΟΣ) Επίπεδο: 2 εξιότητες Θέµατα Συνδεδεµένες δεξιότητες C1 ΗΓΕΙΤΑΙ, ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΖΕΙ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet.

www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet. www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet.gr www.ebusinessforum.gr www.sch.gr www.ika.gr www.ekt.gr www.ktpae.gr

Διαβάστε περισσότερα

ª π. Daniel C. Harris. Michelson Laboratory China Lake, California

ª π. Daniel C. Harris. Michelson Laboratory China Lake, California ÔÛÔÙÈÎ ÃËÌÈÎ Ó Ï ÛË ª π Daniel C. Harris Michelson Laboratory China Lake, California applefi ÔÛË ÛÙ ÂÏÏËÓÈÎ : ÎÔ Ã ÓȈ٠ÎË ª Ú ºÔ ÛÎ ÎË ÙÂÚ Ó ÂÚ ÈÎ ÎË µ Î µ Ì Î ÎË ª Ú Ã Ù ËÌ ÚÈÓ ÎË appleèûùëìôóèî ÂappleÈÌ

Διαβάστε περισσότερα

ø Ó ÒÛÂÙÂ π Δƒ ÛÙÔ apple ÏÏ ÏÔ Û 24 πª ª Δ Δπ π Δ ø Δ ƒ ø π Δ Δ Δ Ãøƒ ƒ π ANNE BRUCE

ø Ó ÒÛÂÙ π Δƒ ÛÙÔ apple ÏÏ ÏÔ Û 24 πª ª Δ Δπ π Δ ø Δ ƒ ø π Δ Δ Δ Ãøƒ ƒ π ANNE BRUCE ø Ó ÒÛÂÙ π Δƒ ÛÙÔ apple ÏÏ ÏÔ Û 24 πª ª Δ Δπ π Δ ø Δ ƒ ø π Δ Δ Δ Ãøƒ ƒ π ANNE BRUCE Àªμ À π ƒ Ã π Δƒø Δ ƒ Δπ À ªπ π Δ ƒ ø π Δ À ƒπ ƒ π π Δ ª ƒ ƒ ª πδàãπ Δ Δ πƒ π Ως διευθυντής, η επαγγελματική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ π ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ π ΑΣΤΙΚΗΣ π ΕΥΘΥΝΗΣ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΟΥΣ π

ΑΙΤΗΣΗ π ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ π ΑΣΤΙΚΗΣ π ΕΥΘΥΝΗΣ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΟΥΣ π ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ «Η ΕΘΝΙΚΗ» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΗΣ 1891 ΕΤΑΙΡΙΑ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΡ.Μ.Α.Ε.: 12840/05 B 86/20 Α.Φ.Μ.: 094003849 Δ.Ο.Υ.: ΜΕΓΑΛΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΛΕΩΦ.

Διαβάστε περισσότερα

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø Η βασική απαίτηση για ένα σύστηµα διαχείρισης ποιότητας είναι ότι ο οργανισµός θα πρέπει να προσδιορίσει και να διαχειριστεί την οικογένεια των απαραίτητων διεργασιών

Διαβάστε περισσότερα

ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple ÓÂ ÛÙË μã Ù ÍË

ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple Ó ÛÙË μã Ù ÍË ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple Ó ÛÙË μã Ù ÍË Δ Àƒ π ø ø º π π π ª Δ ƒàªª π μàƒπ π ø π π π ª Δ Δƒ À π ƒ Àà ƒ ªÀ π π ª ª Δπ ø, π Δ Ã π, ø ƒ ºπ, ƒ Δ ƒ Δπ Δ Δ, ƒπ π ª ª ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ Με το πέρασμα του χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

ÓfiÙËÙ 1 ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô

ÓfiÙËÙ 1 ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ÓfiÙËÙ ã appleâú Ô Ô ã appleâú Ô Ô ã appleâú Ô Ô ã appleâú Ô Ô ã appleâú Ô Ô Ì Ì È: ÀappleÂÓı ÌÈÛË ã T ÍË È Ó ÂappleÈÏ ÛÔ ÌÂ Ó appleúfi ÏËÌ, ÙÔ È Ô ÌÂ appleúôûâîùèî ÒÛÙÂ Ó Î Ù ÓÔ ÛÔ - ÌÂ ÙÈ appleïëúôêôú

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί Πλαίσιο; Οι διακρίσεις μας!

Γιατί Πλαίσιο; Οι διακρίσεις μας! ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Γιατί Πλαίσιο; 1. Ασυναγώνιστη υποστήριξη. Service Η/Υ μέσα σε 4 ώρες σε 20 σημεία στην Ελλάδα. 12ωρη δωρεάν τηλεφωνική υποστήριξη. Συναρμολόγηση Η/Υ στα μέτρα σας. ιαρκής αναβάθμιση Η/Υ 4ωρη

Διαβάστε περισσότερα

Συστη ματα επιισκέψιμων οροφών & Betoboard

Συστη ματα επιισκέψιμων οροφών & Betoboard Συστη ματα επιισκέψιμων οροφών & Betoboard Ô ˆ ÈÎfi Â Ô ÂÚÈÁÚ Ê Â Ô ª ÎÔ Ï ÙÔ ÈÌ Á µ ÚÔ (kg) 5.1 Ï Î ÔÚÔÊ Πλάκες ορυκτών ινών AMF* ( κατηγορία ακαυστότητας Α2 - s1,d0 ) Σύστημα C - Εμφανές σύστημα Σειρά

Διαβάστε περισσότερα

Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙÂ ÂÚ Ô C 145-01 BRAND NAME

Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô C 145-01 BRAND NAME GR Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô BRAND NAME C 145-01 apple ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô Aries Dual π º π À π Ã π À ƒ π π ªπ Àæ π Ï ËÙ ARIES DUAL LINE ÛÙËÓ Î ÔÛË CTFS Ó ÎÂÈ ÛÙËÓ Î ÙËÁÔÚ ÙÚÈÒÓ ÛÙÂÚÈÒÓ ( ) Ë ÔappleÔ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Οι Ενόργανες Μέθοδοι Ανάλυσης είναι σχετικές μέθοδοι και σχεδόν στο σύνολο τους παρέχουν την αριθμητική τιμή μιας φυσικής ή φυσικοχημικής ιδιότητας, η

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ HPLC

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ HPLC ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ HPLC ΥΓΡΗ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΥΨΗΛΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ (HPLC) ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΗΛΗ / ΣΤΑΤΙΚΗ ΦΑΣΗ Επίπεδη, μήκους 3-25 cm και διαμέτρου 0,5-5 mm. Μικροπορώδη σωματίδια πηκτής διοξειδίου

Διαβάστε περισσότερα

Î È appleúô Ï Ì Ù ÓÙ ÍË 36

Î È appleúô Ï Ì Ù ÓÙ ÍË 36 ƒπ ÃOª ƒo O π O ª πøª 9 º πo ƒøδo: Δ À ƒª Δ π ÀΔπ π π π 1.1 ÓÓÔÈ ÙÔ appleâúì ÛÔ 16 1.2 ÀappleÂÚÌ Û, ÎÔÈÓˆÓ Î È ÂÎapple  ÛË 18 1.3 ÂˆÚ Â Ì ıëûë Î È appleâúì Û 27 1.4 ÚfiÙ apple Ú ÛË appleôïôáèûùòó Î È

Διαβάστε περισσότερα

6. Aπόκριες 7. Πάσχα

6. Aπόκριες 7. Πάσχα TÈ Ù ÍË Â Ó È ÌÔ Ô appleôïèùèûìfi ; 1. O πολιτισµός του τόπου µας 2. Mια επίσκεψη στο µουσείο 3. Tι συµβαίνει στην περιοχή µας; 4. Kάθε τόπος τα έθιµά του και ο χρόνος τα δικά του... 5. Tο βιβλίο των παροιµιών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α 2 Ô. º π. Πραγματικοί αριθμοί

ΜΕΡΟΣ Α 2 Ô. º π. Πραγματικοί αριθμοί ΜΕΡΟΣ Α º π Ô Πραγματικοί αριθμοί ΕΙΣΑΩΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ª ÚÈ ÙÒÚ Ô ÌÂ Û Ó ÓÙ ÛÂÈ Ê ÛÈÎÔ, Î Ú ÈÔ Î È ÚËÙÔ ÚÈıÌÔ. ÙÔ ÙÂÏÂ Ù Ô Â ÌÂ ÂÍÂÙ ÛÂÈ ÙË ÂÎ ÈÎ ÙÔ apple Ú ÛÙ ÛË, Ë ÔappleÔ Ù Ó ÁÓˆÛÙ ÛÂ appleï appleâúèô

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ 1 ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Αντλία Στήλη Υγρό Έκλουσης Συλλέκτης κλασμάτων ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ÎÔÏÔ ıòóù ÙËÓ ÏË ÙÔ Û ÔÏÈÎÔ È Ï Ô

ÎÔÏÔ ıòóù ÙËÓ ÏË ÙÔ Û ÔÏÈÎÔ È Ï Ô Á appleëùô ÁÔÓÂ Ô È Ï Ô Ùfi ÂÈ ÛÎÔapplefi Ó Ê ÚÂÈ ÙÔ Ì ıëù ÙË µã ËÌÔÙÈÎÔ Û Âapple Ê ÌÂ È ÊÔÚ Â Ë ÎÂÈÌ ÓˆÓ Î È Ù Ùfi ÚÔÓ Ó ÙÔ ÔËı ÛÂÈ Ó Ó appleù ÍÔ Ó ÙËÓ ÈÎ ÓfiÙËÙ ÙÔ Ó apple Ú ÁÔ Ó Î È ÔÈ ÈÔÈ Ó ÏÔÁ ÎÂ

Διαβάστε περισσότερα

ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ :

ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ : ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ : Í ÙË appleôùâïâûì ÙÈÎ È Â ÚÈÛË ÎÚ ÛÂˆÓ ÛÙÈ ÂappleÈ ÂÈÚ ÛÂÈ Τι θα έκανες αν αύριο υπέβαλλε την παραίτησή του ο καλύτερος συνεργάτης σου; Αν το κτίριο των γραφείων όπου εργάζεσαι έπιανε

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία Άσκηση 4 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Φασματοφωτομετρία Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία Ηλεκτροχημεία 4. Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ Εισαγωγικό Μάθημα 1 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Ύλη και ενέργεια Σ αυτό και στο επόμενο μάθημα, θα κάνουμε μια γενική αναφορά στα αντικείμενα μελέτης δύο βασικών φυσικών επιστημών, της φυσικής και της χημείας.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΙΝΤΕΑΛ ΑΒΕΕ ΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΟΜΙΛΟΣ ΙΝΤΕΑΛ ΑΒΕΕ ΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΜΙΛΟΣ ΙΝΤΕΑΛ ΑΒΕΕ ΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Σχετικά µε την τροποποίηση της χρήσης των αντληθέντων κεφαλαίων σύµφωνα µε την Απόφαση 64 του ιοικητικού Συµβουλίου του Χρηµατιστηρίου Αξιών Αθηνών Αθήνα, Ιούλιος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΕΡΔΙΖΕΙ! Kωδ. αρ. 0893 140 Βιομηχανικό καθαριστικό 500ml. Kωδ. αρ. 0890 25 Ενεργό καθαριστικό υαλοπινάκων 500ml

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΕΡΔΙΖΕΙ! Kωδ. αρ. 0893 140 Βιομηχανικό καθαριστικό 500ml. Kωδ. αρ. 0890 25 Ενεργό καθαριστικό υαλοπινάκων 500ml Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΕΡΔΙΖΕΙ! Οι αναγνώστες των γερμανικών περιοδικών Auohaus & Auo Service Praxis επέλεξαν τη Würh ως την καλύτερη μάρκα στο χώρο προϊόντων περιποίησης. Αποκτήστε τώρα κι εσείς την ποιότητα της

Διαβάστε περισσότερα

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π.

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π. 1 η Εργαστηριακή άσκηση Παρασκευή Αραίωση διαλύματος 1 Θεωρητικό Μέρος Εισαγωγικές έννοιες Όπως είναι γνωστό η ύλη διαχωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες: Τις καθαρές ουσίες (στοιχεία, χημικές ενώσεις)

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Ενότητα 8: Εκχύλιση, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Σταύρος Π. Γιαννιώτης, Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων Μαθησιακοί Στόχοι Τύποι εκχύλισης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟ ΟΧΗΣ ΥΠΟ ΟΧΗ C10 ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙΣ C11 ΧΕΙΡΙΖΕΤΑΙ ΤΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΩΜΑΤΙΩΝ C9 ΑΦΙΞΕΙΣ C8 ΦΡΟΝΤΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΛΑΤΕΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟ ΟΧΗ

ΥΠΟ ΟΧΗΣ ΥΠΟ ΟΧΗ C10 ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙΣ C11 ΧΕΙΡΙΖΕΤΑΙ ΤΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΩΜΑΤΙΩΝ C9 ΑΦΙΞΕΙΣ C8 ΦΡΟΝΤΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΛΑΤΕΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟ ΟΧΗ Επαγγελµατικό Προφίλ: ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΙΚΡΟΥ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΟΥ Επίπεδο: 3 Ικανότητες Θέµατα C1 ΣΧΕ ΙΑΖΕΙ M2 Συνδεδεµένες δεδιότητες M1 ιοίκηση ξενοδοχείου C1 Βασικές εφαρµογές ηλεκτρονικών υπολογιστών C2 ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1.1.1 Γιατί οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα μόρια που μεταφέρουν τη γενετική πληροφορία είναι οι πρωτεΐ νες; Οι επιστήμονες

Διαβάστε περισσότερα

HMHTPHΣ TZIOBAΣ O ΘEOTOKAΣ, H EΥΡΩΠΗ KAI H ΓENIA TOY 30

HMHTPHΣ TZIOBAΣ O ΘEOTOKAΣ, H EΥΡΩΠΗ KAI H ΓENIA TOY 30 HMHTPHΣ TZIOBAΣ O ΘEOTOKAΣ, H EΥΡΩΠΗ KAI H ΓENIA TOY 30 Συµπληρώνονται φέτος 100 χρόνια από τη γέννηση του Γιώργου Θεοτοκά στην Kωνσταντινούπολη το 1905 από Xιώτες γονείς και σχεδόν 40 χρόνια από το θάνατό

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου ΟΛΑ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 11 ερωτήσεις με απάντηση Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός 1. Σε ορισμένη ποσότητα ζεστού νερού διαλύεται

Διαβάστε περισσότερα

Pictor Dual C 146-01. Επίτοιχοι λέβητες αερίου θέρμανσης και παραγωγής ζεστού νερού χρήσης BRAND NAME

Pictor Dual C 146-01. Επίτοιχοι λέβητες αερίου θέρμανσης και παραγωγής ζεστού νερού χρήσης BRAND NAME GR Pictor Dual Επίτοιχοι λέβητες αερίου θέρμανσης και παραγωγής ζεστού νερού χρήσης BRAND NAME C 146-01 Επίτοιχοι λέβητες αερίου Pictor Dual π º π À π Ã π À ƒ π π ªπ Àæ π È Ï ËÙ PICTOR DUAL LINE ÛÙÈ

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτες Ύλες Χρ νος Παραγωγής (min ανά 12-άδα) Μείγμα Πλαστικο

Πρώτες Ύλες Χρ νος Παραγωγής (min ανά 12-άδα) Μείγμα Πλαστικο Γραμμικ ς Προγραμματισμ ς 7 Μια βιοτεχνία παιγνιδιών διαθέτει σε πανελλήνια βάση δ ο διαφορετικά είδη νεροπίστολων, το Space Ray και το Super X-Ray. Τα δ ο παιγνίδια, αποδείχτηκαν ιδιαίτερα δημοφιλή μεταξ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Σχολείο: Ονοματεπώνυμα μαθητών: 1) 2). 3) 1 Προετοιμασία νωπού παρασκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ, Â ÙÂÚË /Í ÓË )

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) π Δ ªπ ÀΔπ ª π TMHMA NH π ø ø ƒ Δ ƒπ ø π ƒ ƒ ªª Δø ø π π π π À ƒπ È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) ƒ ƒ ªª Àªº I º øƒπ 4, 5 Î È 6 ÂappleÙÂÌ Ú Ô 2009 E πδƒ π Δ ªO π πδƒo Úfi ÚÔ

Διαβάστε περισσότερα

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Αναστασία Γκιγκούδη Η διδακτική αξία της εργαστηριακής άσκησης στα μαθήματα Φυσικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Ó Ë Ó ÚÔÓÈ ı ÙË È ÊËÌ ÙÂ;

Ó Ë Ó ÚÔÓÈ ı ÙË È ÊËÌ ÙÂ; Ó Ë Ó ÚÔÓÈ Ù Ó appleúô fió appleò ı ÙË È ÊËÌ ÙÂ; ΤΙ ΩΡΑΙΑ ΠΟΥ ΘΑ ΗΤΑΝ ΝΑ ΕΚΡΥΒΕ ΤΟ 2011 ΠΟΛΛΑ ΚΙ ΟΜΟΡΦΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ, ΝΑ ΗΤΑΝ Η ΧΡΟΝΙΑ-ΟΡΟΣΗΜΟ ΣΤΗ ΝΕΩΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ, ΟΠΩΣ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΑΒΑΘΑ ΨΑΡΑΔΕΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2011

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΑΒΑΘΑ ΨΑΡΑΔΕΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2011 ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΑΒΑΘΑ ΨΑΡΑΔΕΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ µ Àª È Ó Í applefiï ÙÔ Á Ú ˆ, ÌË ÌÂ Ï appleâè Î È ÁÂÏ Ì È Ï ÁÔ Ï ÓÈ ÚË, Û Ó Ú Î È Û Ó ÚÎ ÚË... I ÓÔ ÚÈÔ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple ÓÂ ÛÙË ã Ù ÍË

ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple Ó ÛÙË ã Ù ÍË ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple Ó ÛÙË ã Ù ÍË Δ Àƒ π ø ø º π π π ª Δ ƒàªª π μàƒπ π øπ π π ª Δ Δƒ À π ƒ Àà ƒ ªÀ π π ª ª Δπ ø, π Δ Ã π, ø ƒ ºπ, ƒ Δ ƒ Δπ Δ Δ, ƒπ π ª ª ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ Το καλοκαίρι έχει έρθει

Διαβάστε περισσότερα

Η. Εκπαιδευτική δραστηριότητα: Ελληνικό Τραπεζικό Ινστιτούτο (ΕΤΙ)

Η. Εκπαιδευτική δραστηριότητα: Ελληνικό Τραπεζικό Ινστιτούτο (ΕΤΙ) Η. Εκπαιδευτική δραστηριότητα: Ελληνικό Τραπεζικό Ινστιτούτο (ΕΤΙ) Το 2005 ήταν χρονιά προκλήσεων και αυξηµένων απαιτήσεων για το ΕΤΙ. Το εκπαιδευτικό πρόγραµµα εµπλουτίστηκε µε νέα θεµατολογία, σηµαντικό

Διαβάστε περισσότερα

C 213-02. made in Italy. Tahiti Dual. Επίτοιχοι λέβητες αερίου μόνο για θέρμανση ή και με στιγμιαία παραγωγή ζεστού νερού χρήσης

C 213-02. made in Italy. Tahiti Dual. Επίτοιχοι λέβητες αερίου μόνο για θέρμανση ή και με στιγμιαία παραγωγή ζεστού νερού χρήσης C 213-02 made in Italy Tahiti Dual Επίτοιχοι λέβητες αερίου μόνο για θέρμανση ή και με στιγμιαία παραγωγή ζεστού νερού χρήσης GR apple ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô Tahiti Dual π ªπ π º π À π Ã π À ƒ π Àæ π È Ï ËÙÂ

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα.

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα. Οξέα Διάλυμα ονομάζεται κάθε ομογενές μείγμα. Το διάλυμα έχει την ίδια σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες σε όλη του τη μάζα. Τα συστατικά του διαλύματος δεν μπορούν να διακριθούν ούτε με γυμνό μάτι, ούτε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Υποθέστε ότι έχουμε μερικά ακίνητα φορτισμένα σώματα (σχ.). Τα σώματα αυτά δημιουργούν γύρω τους ηλεκτρικό πεδίο. Αν σε κάποιο σημείο Α του ηλεκτρικού πεδίου τοποθετήσουμε ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας Άσκηση 2 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία 4. Χρωματογραφία Ηλεκτροχημεία Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΑΛΟΚΑΘΑΡΙΣΤΗΡΕΣ ΕΠΙΒΑΤΙΚΩΝ STANDARD

ΥΑΛΟΚΑΘΑΡΙΣΤΗΡΕΣ ΕΠΙΒΑΤΙΚΩΝ STANDARD ΥΑΛΟΚΑΘΑΡΙΣΤΗΡΕΣ ΕΠΙΒΑΤΙΚΩΝ STANDARD Με προσυναρμολογημένο πολλαπλό προσαρμογέα Επανακλειόμενη, μεμονωμένη συσκευασία Δυνατότητα συνδυασμού διαφόρων μηκών Χαμηλό κόστος αποθήκευσης και ελάχιστες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Yπεύθυνη και συνεπής

Yπεύθυνη και συνεπής Π ε λ ά τ η ς, Π ο ι ό τ η τ α, Έ ρ ε υ ν α, Α ν ά π τ υ ξ η Yπεύθυνη και συνεπής Καινοτομία Yψηλή προστιθέμενη αξία Aνάπτυξη ανθρωπίνου δυναμικού Ο σεβασμός στο περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοπροσωπογραφίες του Van Gogh

Αυτοπροσωπογραφίες του Van Gogh BÈÔÁÚ ÊÈÎ Â Ë Αυτοπροσωπογραφίες του Van Gogh µèôáú ÊÈÎ Â Ë ÙËÓ Ê ÁËÛË, ÂÎÙfi applefi ÙËÓ ËÛË, appleô ÌÂÏÂÙ Û Ì ÛÙËÓ appleúôëáô ÌÂ- ÓË ÂÓfiÙËÙ, Ó ÎÔ Ó Î È ÔÈ ÈËÁ ÛÂÈ Î È ÔÈ Ì ÚÙ Ú Â (appleúôêôúèî ÁÚ -

Διαβάστε περισσότερα

kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή

kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 8 8 kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 9 1. È Ù Î È appleò ÌÂÏÂÙÔ ÌÂ ÙËÓ πûùôú ÙÔ Ì ıëì Ùfi ı appleïëúôêôúëıô ÌÂ: τι είναι η Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 3-1. Τι ονομάζεται περιεκτικότητα ενός διαλύματος; Είναι μία έκφραση που δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών 1 2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 6-2-1. Ποιες χημικές ουσίες λέγονται καθαρές ή καθορισμένες; Τα χημικά στοιχεία και οι χημικές ενώσεις. 6-2-2. Ποια είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων Συγκέντρωση διαλύματος: ποσότητα διαλυμένης ουσίας σε καθορισμένη ποσότητα διαλύματος Αραιό διάλυμα: μικρή συγκέντρωση διαλυμένης ουσίας Πυκνό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΥΓΡΗΣ ΕΚΧΥΛΙΣΗΣ Ελένη Παντελή, Υποψήφια Διδάκτορας Γεωργία Παππά, Δρ. Χημικός Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ŒÓ ı Ì Ì ÂÚˆÙ ÛÂÈ Î È apple ÓÙ ÛÂÈ

ŒÓ ı Ì Ì ÂÚˆÙ ÛÂÈ Î È apple ÓÙ ÛÂÈ Ï ÛÛÈÓfi Û ÔÏÂ Ô ŒÓ ı Ì Ì ÂÚˆÙ ÛÂÈ Î È apple ÓÙ ÛÂÈ ı Ï ÛÛÈÓfi ıfi ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô ÌÔ! Ù appleô Î Ù Ï applefiùâ apple Ú Û ÎÈ Ùfi ÙÔ Î ÏÔÎ ÚÈ. Ú - Û Ì ÎÈfiÏ ÛÙÔ Û ÔÏ Ô. ΔÔ Ì Ïfi ÌÔ fiìˆ Â Ó È ÛÙË ı Ï ÛÛ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΜΕΘΟ ΟΙ Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr ΜΕΘΟ ΟΙ Ανάλογα με τη φυσική κατάσταση των 2 φάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ (Ε.Κ.Φ.Ε.) ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΛΟΓΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ελένη Γ. Παλούμπα,

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Παγκόσμιο πείραμα για το Διεθνές Έτος Χημείας Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Το μεγαλύτερο ποσοστό του νερού στον πλανήτη, για την ακρίβεια το 95% είναι αλμυρό νερό, δηλ. περιέχει άλατα. Σε αυτή τη δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο

1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο 1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο O HN CH 3 NH 2 NH 2 KOH 2 C 8 H 8 NO C 6 H 6 N C 6 H 4 3 N (214.1) (56.1) (172.0) (159.8) (329.8) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματική διαδικασία προσδιορισμού ιοντικής σύστασης ατμοσφαιρικών σωματιδίων

Πειραματική διαδικασία προσδιορισμού ιοντικής σύστασης ατμοσφαιρικών σωματιδίων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ Τομέας Μεταλλουργίας και Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Επιστήμης και Τεχνολογίας Προστασίας του Περιβάλλοντος στη Μεταλλουργία και Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

11ο. Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής. 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο

11ο. Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής. 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Περιφερικό Τμήμα Κρήτης 11ο Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο ΟΡΓΑΝΩTIKH KAI EΠIΣTHMONIKH EΠITPOΠH Αντώνης

Διαβάστε περισσότερα

3021 Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη

3021 Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη Ce(IV)(NH ) (N ) 6 C H CeH 8 N 8 8 C H 8 (78.) (58.) (8.) Βιβλιογραφία Tse-Lok Ho et al., Synthesis 97, 6. Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Οξείδωση.

Διαβάστε περισσότερα

4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη OH

4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη OH 4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη H C 12 H 25 Br (249.2) Br + + NaH (40.0) + Adogen 464 C 25 H 54 ClN (404.2) C 6 H 6 (94.1) C 18 H 30 (262.4) + NaBr (102.9) Ταξινόµηση

Διαβάστε περισσότερα

Α Δ/νση Δ/θμιας Εκπ/σης Αθήνας 1ος Πειραματικός Διαγωνισμός Γυμνασίων στις Φυσικές Επιστήμες 2015 Πειραματίζομαι Ερευνώ και Ανακαλύπτω

Α Δ/νση Δ/θμιας Εκπ/σης Αθήνας 1ος Πειραματικός Διαγωνισμός Γυμνασίων στις Φυσικές Επιστήμες 2015 Πειραματίζομαι Ερευνώ και Ανακαλύπτω Α Δ/νση Δ/θμιας Εκπ/σης Αθήνας 1ος Πειραματικός Διαγωνισμός Γυμνασίων στις Φυσικές Επιστήμες 2015 Πειραματίζομαι Ερευνώ και Ανακαλύπτω Η Μαρία και ο Γιάννης είναι μέλη ερευνητικής ομάδας που υποστηρίζει

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει)

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει) 1 Εργαστηριακή Διδασκαλία των Φυσικών εργασιών στα Γενικά Λύκεια Περίοδος 2006 2007 Χημεία Α Λυκείου Ενδεικτική προσέγγιση της εργαστηριακή δραστηριότητας : Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Αναλυτική Χημεία ορίζεται ως ο επιστημονικός κλάδος, που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές, για να δώσει πληροφορίες σχετικά με τη σύσταση και φύση υλικών

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα

2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα 1 2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα 2.2-1. Τι ονομάζεται μείγμα; Μείγμα ονομάζεται κάθε σύστημα που προκύπτει από την ανάμειξη δύο ή περισσότερων ουσιών. Τα περισσότερα υλικά στη φύση είναι μίγματα. 2.2-2.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα Διαγωνιζόμενων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα Υπεύθυνου Καθηγητή: ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΜΠΥΛΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (CALIBRATION CURVE TECHNIQUE)

ΓΕΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΜΠΥΛΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (CALIBRATION CURVE TECHNIQUE) ΓΕΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Σχεδόν στο σύνολό τους οι ενόργανες τεχνικές παρέχουν τη μέτρηση μιας φυσικής ή φυσικοχημικής παραμέτρου Ρ η οποία συνδέεται άμεσα η έμμεσα με την

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

È ÛÙÂ ÚÔÛÂÎÙÈÎ Ù ÙÔ È ÏÈ Ú ÎÈ Ô ËÁÈÒÓ ˉÚ ÛË

È ÛÙÂ ÚÔÛÂÎÙÈÎ Ù ÙÔ È ÏÈ Ú ÎÈ Ô ËÁÈÒÓ ˉÚ ÛË È ÛÙÂ ÚÔÛÂÎÙÈÎ Ù ÙÔ È ÏÈ Ú ÎÈ Ô ËÁÈÒÓ ˉÚ ÛË ÚÈÓ ÂÁÎ Ù ÛÙ ÛÂÙÂ Î È ˉÚËÛÈÌÔ ÔÈ ÛÂÙÂ ÙË Û ÛÎÂ. ª ÓÔÓ ÙÛÈ ı ÂÙ ˉÂÙÂ Ù Î Ï ÙÂÚ ÔÙÂÏ ÛÌ Ù Î È ÙË Ì ÁÈÛÙË ÛÊ ÏÂÈ Î Ù ÙË ˉÚ ÛË. Πριν τη χρήση, βεβαιωθείτε ότι η

Διαβάστε περισσότερα

º ø 36 π MEGASTORE K. ΑΠΟΘΗΚΕΣ - ΕΚΘΕΣΗ. 17ο χλμ Λεωφ. Μαραθώνος, Παλλήνη. 17ο χλμ Λεωφ. Σπατών, Παλλήνη

º ø 36 π MEGASTORE K. ΑΠΟΘΗΚΕΣ - ΕΚΘΕΣΗ. 17ο χλμ Λεωφ. Μαραθώνος, Παλλήνη. 17ο χλμ Λεωφ. Σπατών, Παλλήνη MEGASTORE 17ο χλμ Λεωφ. Μαραθώνος, Παλλήνη ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΑΠΟ ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟ ΜΕ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ: Έξοδος Νο 15 (Παλλήνη), αριστερά για 2.5 km. ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΑΠΟ ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟ ΜΕ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑ: Έξοδος

Διαβάστε περισσότερα

5004 Ακεταλοποίηση της 3-νιτροβενζαλδεΰδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο διοξολάνιο καταλυόµενη από οξέα

5004 Ακεταλοποίηση της 3-νιτροβενζαλδεΰδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο διοξολάνιο καταλυόµενη από οξέα 5004 Ακεταλοποίηση της 3-νιτροβενζαλδεΰδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο διοξολάνιο καταλυόµενη από οξέα H O O O + HO 4-τολουολοσουλφονικό οξύ + H 2 O NO 2 HO NO 2 C 7 H 5 NO 3 C 2 H 6 O 2 C 7 H 8

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ενότητα 3: 28η Οκτωβρίου Η πορεία προς το μέτωπο... 85 Η Ιταλία μάς κήρυξε τον πόλεμο!... 89 Η πείνα... 96 Κατοχή...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ενότητα 3: 28η Οκτωβρίου Η πορεία προς το μέτωπο... 85 Η Ιταλία μάς κήρυξε τον πόλεμο!... 89 Η πείνα... 96 Κατοχή... Αγαπητοί γονείς Σκοπός του βιβλίου αυτού είναι να βοηθήσει τους μαθητές της Ε Δημοτικού στο μάθημα της Γλώσσας. Κάθε μάθημα περιλαμβάνει: Ερωτήσεις για την κατανόηση του κειμένου του σχολικού βιβλίου.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο I. Τι είναι η επιστήμη; A. Ο στόχος της επιστήμης είναι να διερευνήσει και να κατανοήσει τον φυσικό κόσμο, για να εξηγήσει τα γεγονότα στο φυσικό κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΞΗ. E À ƒ À À. ñ æ ÁÂÈÔÎ Ù ÎÙÂ - No Frost ñ æ ÁÂÈÔÎ Ù ÎÙÂ - Στατική Ψύξη ñ appleôúù æ ÁÂ -

ΨΥΞΗ. E À ƒ À À. ñ æ ÁÂÈÔÎ Ù ÎÙÂ - No Frost ñ æ ÁÂÈÔÎ Ù ÎÙÂ - Στατική Ψύξη ñ appleôúù æ ÁÂ - ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ 2010 ΨΥΞΗ ñ æ ÁÂÈÔÎ Ù ÎÙÂ - No Frost ñ æ ÁÂÈÔÎ Ù ÎÙÂ - Στατική Ψύξη ñ appleôúù æ ÁÂ - No Frost ñ appleôúù æ ÁÂ - Στατική Ψύξη ñ ªÔÓfiappleÔÚÙ æ ÁÂ ñ Συντηρητής Κρασιών ñ ıâùôè Î Ù ÎÙÂ ñ ÚÈ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η εξοικείωση με τις τεχνικές τιτλοδότησης και η κατανόηση των ογκομετρικών μεθόδων ανάλυσης. Θεωρητικό Μέρος Πάρα πολύ συχνά προκύπτει η ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

την ποιότητα με αποδείξεις θωρακισμένες πόρτες Αντιδιάρρηξη Θερμομόνωση Ηχομόνωση Ανεμοπερατότητα Υδατοστεγάνωση Εξοικονόμηση ενέργειας Ποιότητα

την ποιότητα με αποδείξεις θωρακισμένες πόρτες Αντιδιάρρηξη Θερμομόνωση Ηχομόνωση Ανεμοπερατότητα Υδατοστεγάνωση Εξοικονόμηση ενέργειας Ποιότητα την ποιότητα με αποδείξεις θωρακισμένες πόρτες Αντιδιάρρηξη Θερμομόνωση Ηχομόνωση Ανεμοπερατότητα Υδατοστεγάνωση Εξοικονόμηση ενέργειας Ποιότητα Η METAL SYSTEM στη συνεχή προσπάθεια της να πρωτοστατεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:..

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:.. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ 10 η Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Επιστηµών EUSO 2012 ΤΟΠΙΚΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Μαθητές/τριες που συµµετέχουν: (1) (2) (3) Σέρρες 26/11/2011

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της μεθόδου: MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ

Αρχή της μεθόδου: MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ Αρχή της μεθόδου: Η μέθοδος στηρίζεται στις διαφορετικές διαλυτότητες των ουσιών σε δύο μη μιγνυομένους διαλύτες Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα