Ποιοτική Μεθοδολογία και Ένταξη: Ερωτήματα και Αναστοχασμοί

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ποιοτική Μεθοδολογία και Ένταξη: Ερωτήματα και Αναστοχασμοί"

Transcript

1 Ποιοτική Μεθοδολογία και Ένταξη: Ερωτήματα και Αναστοχασμοί Πιερίδου Μύρια Πανεπιστήμιο Κύπρου & Φτιάκα Ελένη Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Στις τελευταίες δεκαετίες έχουν συζητηθεί ευρέως θέματα που αφορούν τις ερευνητικές δραστηριότητες για τα άτομα με αναπηρίες, κυρίως σε σχέση με το θεωρητικό υπόβαθρο της ερευνήτριας, τον τρόπο διεξαγωγής της έρευνας, καθώς και το ποια είναι η χρησιμότητα και η αξία των αποτελεσμάτων της (Allan, 2010; Kitchin, 2000). Οι έρευνες που βασίζονται στο ιατρικό μοντέλο αναπηρίας απορρίπτονται πλέον λόγω της αποδυνάμωσης και περιθωριοποίησης των ατόμων με αναπηρίες. Αντίθετα, η ερευνητική δραστηριότητα που βασίζεται στο κοινωνικό μοντέλο αναπηρίας αφορά την αντιμετώπιση της κοινωνικής καταπίεσης των ατόμων με αναπηρίες, και έχει διπλό στόχο: την επίτευξη θετικής κοινωνικής αλλαγής, αλλά και ατομικής βελτίωσης των συμμετεχόντων (Kitchin, 2000). Σύμφωνα εξάλλου και με τον Barton (2005), σκοπός της έρευνας που αφορά τα άτομα με αναπηρίες είναι η ενασχόληση με θέματα κοινωνικής δικαιοσύνης και ισότητας. Ως αποτέλεσμα, η έρευνα δεν είναι ουδέτερη, αλλά απευθύνεται σε πολιτικά ζητήματα, απαιτώντας την απομάκρυνση ιδεολογικών και πρακτικών εμποδίων ως προς τη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρίες, και ταυτόχρονα αναγνωρίζοντας παράγοντες που ενισχύουν ενταξιακές πρακτικές (Ainscow, 2005). Στόχος της παρούσας μελέτης είναι η παρουσίαση προβληματισμών, ερωτημάτων και αναστοχασμών αναφορικά με τη χρήση ποιοτικής μεθοδολογίας σε έρευνα που μελετά την εκπαιδευτική και κοινωνική ένταξη παιδιών με αναπηρίες σε γενικά δημοτικά σχολεία της Κύπρου. Η έρευνα υιοθετεί θεωρητικό πλαίσιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με βάση το οποίο προωθεί τις έννοιες της ένταξης και ισότητας ευκαιριών σε εκπαιδευτικά περιβαλλοντα (Barnes, Mercer & Shakespeare, 1999), ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζεται ο ρόλος της ερευνήτριας ως συνηγόρου των δικαιωμάτων των παιδιών με αναπηρίες. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με τη χρήση τριών ποιοτικών ερευνητικών μεθόδων: ανάλυση αρχειακού υλικού και κριτική ανάλυση της ισχύουσας νομοθεσίας N.113(Ι)/99, που νομιμοποίησε την ένταξη παιδιών με αναπηρίες στη γενική εκπαίδευση, ημι-δομημένες συνεντεύξεις με γονείς παιδιών με αναπηρίες, ειδικούς και γενικούς εκπαιδευτικούς, και τρίμηνη μη-συμμετοχική παρατήρηση επτά παιδιών με αναπηρίες που εκπαιδεύονταν σε ειδικές μονάδες και γενικές τάξεις. Τα αποτελέσματα φανερώνουν τη δυσκολία επίτευξης σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ ερευνήτριας και συμμετεχόντων, καθώς και τον εσωτερικό αγώνα της ερευνήτριας για την διατήρηση ισορροπιών με τους συμμετέχοντες κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεων και της παρατήρησης. Πέρα από αυτό, γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στον εις βάθος αναστοχασμό του ιδεολογικού προσανατολισμού της έρευνας και στον πολύπλοκο, χρονοβόρο και απαιτητικό χαρακτήρα της. Εισαγωγή Μέχρι πρόσφατα, η ερευνητική δραστηριότητα με άτομα με αναπηρίες υιοθετούσε το ιατρικό μοντέλο αναπηρίας, σύμφωνα με το οποίο οι ανάπηροι παρουσιάζονται ως άτομα που βιώνουν μια έντονη προσωπική τραγωδία, και χαρακτηρίζονται ως θύματα των περιστάσεων. Μέσα από αυτή τη λογική τα άτομα με αναπηρίες, όχι μόνο δεν μπορούν να συμμετέχουν ενεργά στις συνήθεις κοινωνικές δραστηριότητες, αλλά περιθωριοποιούνται και τοποθετούνται σε ξεχωριστά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα και 341

2 ιδρύματα. Έτσι, η έρευνα που ασχολείτο με θέματα αναπηρίας στην Ευρώπη μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του 1990 χαρακτηρίζεται από το φιλανθρωπικό προσανατολισμό των ερευνητών και το ιατρικό μοντέλο αναπηρίας. Ως εκ τούτου, υιοθετούσε μια ατομική προσέγγιση και καθοδηγούσε την κρατική πολιτική και τους επαγγελματίες στη δημιουργία νέων υπηρεσιών για τα άτομα με αναπηρίες, ώστε να χειριστούν την τραγωδία τους (Barnes et al., 1999). Παράλληλα, οι ερευνητές δε λάμβαναν ουσιαστικά υπόψη τους τις απόψεις των αναπήρων αλλά συνέχιζαν να αναπαράγουν άνισες σχέσεις μεταξύ τους, με συνέπεια τα άτομα με αναπηρίες να έχουν αρνητικές εμπειρίες με τις ερευνητικές δραστηριότητες, καθώς οι ερευνητές παρέμβαιναν αυθαίρετα στη ζωή τους (Allan, 2010; Kitchin, 2000). Σε μεγάλο βαθμό, η έρευνα αδυνατούσε να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των ατόμων με αναπηρίες, ενώ σε πολλές περιπτώσεις ενίσχυε ακόμη και τον αποκλεισμό τους από κοινωνικές δραστηριότητες (Allan, 2010). Το αποτέλεσμα της αποτυχίας της έρευνας να παράγει χρήσιμη γνώση για ουσιαστικές κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές σε θέματα αναπηρίας οδήγησε τους ερευνητές να αναζητήσουν ένα νέο θεωρητικό υπόβαθρο αναφορικά με το θέμα αυτό. Έτσι, το κοινωνικό μοντέλο αναπηρίας αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα ώστε να αντιμετωπιστεί η διαιώνιση των άνισων σχέσεων και διακρίσεων, που ήταν βασισμένη στο ιατρικό μοντέλο (Barnes et al., 1999). Η υιοθέτηση του κοινωνικού μοντέλου στην ερευνητική διαδικασία σήμανε αυτόματα και την προώθηση δικαιωμάτων για αυτονομία, συνύπαρξη, ένταξη, και συμμετοχή στα κοινωνικά δρώμενα για τα άτομα με αναπηρίες. Ως αποτέλεσμα, η έρευνα δε θεωρείται ουδέτερη, αλλά αναγνωρίζεται ως μια έντονα πολιτική διαδικασία (Slee & Allan, 2001; Kitchin, 2000), η οποία έχει πολύπλοκο και χρονοβόρο χαρακτήρα. Αυτό συμβαίνει καθώς η έρευνα στοχεύει στην κοινωνική αλλαγή και αναγνωρίζει τις επιπτώσεις των διαχωριστικών κοινωνικών θεσμών και δομών που αποκλείουν τα άτομα με αναπηρίες. Περαιτέρω, η έννοια της υποκειμενικότητας της ερευνήτριας αντικαθιστάται με την έννοια του πολιτικού αγώνα για την ενδυνάμωση των ατόμων με αναπηρίες, ενώ η έρευνα πραγματοποιείται σε περιβάλλοντα όπου μπορεί να επιτευχθεί πρακτική βελτίωση της ζωής των ατόμων με αναπηρίες και απομάκρυνση αποκλειστικών δομών (Kitchin, 2000). Εξάλλου, εφόσον σκοπός της έρευνας είναι να ενδυναμώσει και να ενισχύσει τα άτομα με αναπηρίες, πρέπει να βρεθεί αντιμέτωπη με ζητήματα που παραδοσιακά περιθωριοποιούν τα άτομα με αναπηρίες, όπως ο τομέας της εκπαίδευσης. Η ενιαία εκπαίδευση αναφέρεται στο δικαίωμα όλων για ίσες ευκαιρίες συμμετοχής και επιτυχίας στο εκπαιδευτικό σύστημα (Armstrong, 2003), και έτσι η έρευνα που βασίζεται στο κοινωνικό μοντέλο δεν επιθυμεί τη διαιώνιση της «ειδικής εκπαίδευσης» και την εφαρμογή πολιτικών που την προωθούν. Αυτό, σύμφωνα με την Allan (2010) μπορεί να επιτευχθεί με δύο τρόπους. Καταρχάς μέσα από την κριτική ερευνητική ενασχόληση που αποσαφηνίζει τον όρο αναπηρία και αποκαλύπτει καταπιεστικές εκπαιδευτικές πρακτικές, και δεύτερον μέσα από την υποστήριξη περιθωριοποιημένων ατόμων, που μέχρι στιγμής αποκλείονταν σιωπηλά από τα γενικά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα. Η παρούσα έρευνα υιοθετεί το θεωρητικό πλαίσιο του κοινωνικού μοντέλου και ενσωματώνει την οπτική των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ελεύθερης και ισότιμης πρόσβασης όλων στις κοινωνικές δραστηριότητες. Η ερευνήτρια εξάλλου 342

3 αναγνωρίζει τον υποκειμενικό χαρακτήρα της έρευνας στη θεματολογία, την επιλογή της μεθοδολογίας και την παρουσίαση των αποτελεσμάτων, και βάσει αυτής χρησιμοποιεί τις γνώσεις και τις δεξιότητές της για να εντοπίσει, παρουσιάσει και αντικρούσει τις διάφορες μορφές καταπίεσης στις οποίες υποβάλλονται τα άτομα με αναπηρίες. Μεθοδολογία Σύμφωνα με τη νομοθεσία του 1999 οι ειδικές μονάδες ορίζονται ως ο χώρος στον οποίο παρέχεται ειδική εκπαίδευση σε παιδιά με αναπηρίες σε γενικά εκπαιδευτικά πλαίσια. Αυτό, εξ ορισμού, αποδεικνύεται προβληματικό. Καταρχάς, η εγκαθίδρυση ειδικών μονάδων στα γενικά σχολεία μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας περιθωριοποίησης των παιδιών που φοιτούν εκεί (Angelides & Michailidou, 2007), λόγω της συνεχούς απομάκρυνσης τους από τις γενικές τάξεις. Αφετέρου, αποκαλύπτεται η υιοθέτηση του ιατρικού μοντέλου αναπηρίας, καθώς η εκπαίδευση των παιδιών με αναπηρίες βασίζεται σε μια πληθώρα ειδικών στα πλαίσια της νομοθεσίας του Ως εκ τούτου, αποφασίστηκε η εξέταση μιας ειδικής μονάδας σε δημοτικό σχολείο της επαρχίας Λευκωσίας, ως μελέτη περίπτωσης. Αυτή η μεθοδολογική προσέγγιση επιλέγηκε για δύο, κυρίως, λόγους, α) για να διερευνηθούν οι σχέσεις και συμπεριφορές των συμμετεχόντων και β) για να επιτευχθεί η εις βάθος αφήγηση των κοινωνικών και εκπαιδευτικών διαδικασιών που λάμβαναν χώρα στο σχολικό περιβάλλον (Cohen, Manion & Morrison 2007; Patton, 2002). Στόχος της έρευνας ήταν να εξετάσει τη λειτουργία της ειδικής μονάδας στο γενικό σχολείο, την ένταξη των παιδιών στις γενικές τάξεις, και την επικοινωνία και συνεργασία μεταξύ γονέων και εκπαιδευτικών. Για την πραγματοποίηση της έρευνας χρησιμοποιήθηκαν τρεις μέθοδοι ποιοτικής έρευνας: ανάλυση αρχειακού υλικού και κριτική ανάλυση της ισχύουσας εκπαιδευτικής νομοθεσίας του 1999, ημι-δομημένες συνεντεύξεις με γονείς παιδιών με αναπηρίες, ειδικές και γενικές δασκάλες, και μη-συμμετοχική παρατήρηση επτά παιδιών με αναπηρίες που παρακολουθούσαν μαθήματα στην ειδική μονάδα και στις γενικές τάξεις. Η μη-συμμετοχική παρατήρηση διήρκησε τρεις μήνες, ενώ οι συνεντεύξεις πραγματοποιήθηκαν στο τέλος της έρευνας, ώστε να ενισχυθούν οι σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ συμμετεχόντων και ερευνήτριας. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν σε φύλλα παρατήρησης, στην καταγραφή των συνεντεύξεων και την ανάλυση του ημερολογίου της ερευνήτριας. Στο αναστοχαστικό ημερολόγιο η ερευνήτρια κατάγραφε συστηματικά σκέψεις, συναισθήματα, απορίες και προβληματισμούς για όλες τις πτυχές της ερευνητικής της πορείας. Μέσα σε αυτό συγκαταλέγονται προβληματισμοί για την επιλογή της μεθοδολογίας και για το πώς η ίδια επηρεάζει τα παιδιά και τους/τις συμμετέχοντες στη συμπεριφορά, έκφραση και δράση τους, προσωπικές απόψεις για τους/τις συμμετέχοντες και τη δραστηριότητά τους στο σχολικό περιβάλλον, πεποιθήσεις, αλλά και ερωτήματα για μελλοντική έρευνα. Η χρήση πολλαπλών μεθόδων έρευνας επέτρεψε την εξέταση του ιδίου θέματος από ποικίλες οπτικές γωνίες, κάτι που διευκόλυνε τη διαπίστωση διαφωνιών που προέκυπταν μεταξύ δεδομένων από την παρατήρηση και τις συνεντεύξεις (Cohen et al., 2007). Έτσι, έγινε δυνατή η ολική παρουσίαση του φαινομένου υπό-εξέταση και η 343

4 ανάλυση των διαφορών μεταξύ του τι «λένε οι άνθρωποι για τον εαυτό τους και τι πραγματικά κάνουν» (Gillham, 2000:13). Αποτελέσματα Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης αφορούν προβληματισμούς, ερωτήματα και αναστοχασμούς της ερευνήτριας σχετικά με τη μεθοδολογία στην παρούσα έρευνα. Τα βασικά σημεία των αποτελεσμάτων αναφέρονται στη δυσκολία επίτευξης σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ ερευνήτριας και συμμετεχόντων, καθώς και στον εσωτερικό αγώνα της ερευνήτριας για την διατήρηση ισορροπιών με τους συμμετέχοντες, τόσο κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεων, όσο και της παρατήρησης. Πέρα από αυτό, δίνεται έμφαση στην αναγνώριση του ιδεολογικού προσανατολισμού της έρευνας και στον πολύπλοκο και απαιτητικό χαρακτήρα της. Σχέσεις Εμπιστοσύνης Η πρόσβαση στο σχολικό περιβάλλον, που επιτεύχθηκε μέσα από την άδεια για έρευνα από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, δε σήμαινε απαραίτητα και καθημερινή, απρόσκοπτη πρόσβαση στις ειδικές μονάδες και γενικές τάξεις του συγκεκριμένου σχολείου. Για την ερευνήτρια η πρόσβαση στο σχολείο απαιτούσε ένα καθημερινό αγώνα ώστε να πείσει τους/τις συμμετέχοντες ότι δεν έχει σκοπό να θίξει και να στιγματίσει το σχολείο και τους/τις ιδίους/ες, αλλά να εντοπίσει θετικές και προβληματικές πρακτικές ένταξης παιδιών με αναπηρίες στα γενικά δημοτικά σχολεία της Κύπρου και να κάνει εισηγήσεις για τη βελτίωση της ισχύουσας κατάστασης. Για να επιλύσει τις αρχικές επιφυλάξεις των συμμετεχόντων, η ερευνήτρια παρουσίασε το θέμα και τη μεθοδολογία της σε όλους/ες τους/τις εκπαιδευτικούς του σχολείου ατομικά, ώστε να κάνουν όποιες διευκρινιστικές ερωτήσεις ήθελαν, ενώ προηγουμένως είχε ήδη κερδίσει τη συγκατάθεση, και μετέπειτα εμπιστοσύνη, του διευθυντή. Εφόσον λοιπόν ο διευθυντής ήταν θετικός σε θέματα διεξαγωγής ερευνών στο σχολικό περιβάλλον, νοουμένου ότι δε θα παρεμποδιζόταν το εκπαιδευτικό έργο των δασκάλων, η ερευνήτρια ξεκίνησε να αναπτύσσει προσωπικές σχέσεις με τις δασκάλες του σχολείου. Παρόλα αυτά, οι συμμετέχοντες αντιμετώπισαν με διαφορετικό τρόπο την ερευνήτρια. Υπήρχαν αρκετές δασκάλες οι οποίες την υποδέχτηκαν χωρίς να προβάλλουν αντιστάσεις στην πρόσβαση της στις τάξεις τους, και μερικές που ένιωθαν άβολα με την παρουσία της, είτε λόγω ανασφάλειας είτε λόγω της «αυθαίρετης εισόδου» της ερευνήτριας στον «προσωπικό τους χώρο». Εξετάζοντας πιο αναλυτικά τις υποομάδες των συμμετεχόντων στο θέμα πρόσβασης, παρατηρήθηκε ότι οι γονείς ήταν οι μόνοι που έδειξαν να εμπιστεύονται άμεσα την ερευνήτρια. Χωρίς υπερβολικές επεξηγήσεις εκ μέρους της ερευνήτριας ή ερωτήσεις από την πλευρά των γονέων, η ερευνήτρια και οι γονείς ήρθαν σε μια αμοιβαία κατανόηση ότι κύριο τους μέλημα ήταν η πετυχημένη εκπαιδευτική και κοινωνική ένταξη των παιδιών. Οι γονείς που έλαβαν μέρος στην έρευνα παρουσιάστηκαν πρόθυμοι να συμμεριστούν εμπειρίες και προσωπικές τους σκέψεις, αγωνίες και προβληματισμούς με την ερευνήτρια, μετά από μια σύντομη εισαγωγή της τελευταίας αναφορικά με το σκοπό και τη μεθοδολογία της έρευνας. Οι πλείστες γενικές δασκάλες και η λογοθεραπεύτρια ένιωθαν άνετα με την παρουσία της ερευνήτριας στη γενική τάξη, και έκαναν το μάθημά τους χωρίς να 344

5 δίνουν σημασία στην προσέλευση της τελευταίας. Αυτή η ομάδα εκπαιδευτικών δε θεωρούσε την ερευνήτρια ως εκφοβιστικό παράγοντα, καθώς έδειχνε να αντιλαμβάνεται την αναγκαιότητα διεξαγωγής αυτής της έρευνας. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξε η ερευνήτρια λόγω του ενδιαφέροντος και της οικειότητας που έδειξαν αρκετές δασκάλες και στο γεγονός ότι οι πλείστες ήταν νεαρές και με μεταπτυχιακή μόρφωση, και ως εκ τούτου ήταν δεκτικές στη διεξαγωγή μεταπτυχιακών ερευνών. Δύο γενικές δασκάλες ωστόσο αντιμετώπισαν την ερευνήτρια με αρκετή επιφύλαξη. Μέσα από την παρατήρηση και τις προσωπικές συζητήσεις μαζί τους, διαφάνηκε ότι οι δασκάλες είχαν αρκετές ανασφάλειες αναφορικά με τη διδασκαλία παιδιών με αναπηρία και για αυτό ένιωθαν άβολα με την παρουσία της ερευνήτριας στην τάξη τους. Και οι δυο εκπαιδευτικοί προσέγγιζαν την ερευνήτρια κατά τη διάρκεια των μαθημάτων για να «απολογηθούν» για παράγοντες που απέκλειαν τα παιδιά από το να συμμετέχουν στο μάθημα, όπως η φασαρία στην τάξη, παιδιά που δεν πειθαρχούνταν εύκολα, η έλλειψη γνώση των ιδίων για θέματα διαφοροποίησης και ένταξης, και η υπερβολική ύλη του αναλυτικού προγράμματος. Η ερευνήτρια σε αυτές τις περιπτώσεις ενημέρωνε μεν τις εκπαιδευτικούς ότι στόχος της ήταν να εξετάσει την ένταξη των παιδιών με αναπηρία στις γενικές τάξεις, αλλά τις διαβεβαίωνε επίσης ότι δεν είχε σκοπό να αξιολογήσει το μάθημα τους οικειοποιώντας το ρόλο του επιθεωρητή. Με αυτό τον τρόπο οι γενικές δασκάλες ένιωθαν πιο άνετα στη διεξαγωγή του μαθήματός τους, αν και η μια εκ των δύο εξακολουθούσε να αναζητά την επαφή με την ερευνήτρια και την επιβεβαίωση ότι «είναι εντάξει», μέχρι και το τέλος της τρίμηνης παρατήρησης. Δύο ειδικές δασκάλες μαζί με τις συνοδούς αντιμετώπισαν με αρκετή καχυποψία την ερευνήτρια. Στο ημερολόγιό της η τελευταία σημείωσε πολυάριθμες φορές ότι οι συνοδοί την προσέγγιζαν αρκετά καχύποπτα τις πρώτες εβδομάδες, και ήθελαν να μάθουν περισσότερα πράγματα για τις σημειώσεις που έπαιρνε κατά τη διάρκεια των παρατηρήσεων. Η ειδική δασκάλα έκανε την ίδια ερώτηση σε αρκετές περιστάσεις, καθώς ήθελε να γνωρίζει συγκεκριμένα τι ερευνούσε και τι παρατηρούσε η ερευνήτρια. Η ερευνήτρια απάντησε σε όλες τις ερωτήσεις των συμμετεχόντων και εξήγησε ότι οι παρατηρήσεις αφορούσαν τις εκπαιδευτικές μεθόδους και συμπεριφορά των δασκάλων και κατ επέκταση την ανταπόκριση των παιδιών σε αυτές. Η αρχική ανησυχία των ειδικών δασκάλων αφορούσε περισσότερο το κατά πόσον η παρουσία της ερευνήτριας λειτουργούσε και ως αξιολόγηση του έργου τους από ένα «παρείσακτο» στο χώρο τους. Μετά τις πρώτες τρεις εβδομάδες παρατήρησης, και αφού οι ειδικές δασκάλες παρατήρησαν ότι η ερευνήτρια μοίραζε το χρόνο της στις ειδικές μονάδες και γενικές τάξεις, οι ειδικές δασκάλες παρουσιάζονταν πιο άνετες και διεξήγαγαν το μάθημά τους χωρίς να δίνουν ιδιαίτερη σημασία στην παρουσία της ερευνήτριας. Πέρα από τη φυσική παρουσία της ερευνήτριας στο χώρο των ειδικών και γενικών δασκάλων, ρόλο στην επίτευξη σχέσεων εμπιστοσύνης διαδραμάτισαν και οι μεταξύ τους προσωπικές σχέσεις. Η δημιουργία, διατήρηση και ενίσχυση των σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ ερευνήτριας και συμμετεχόντων αποτελεί, σύμφωνα και με τον Barton (2005), μια απαιτητική διαδικασία, που βασίζεται στο συνεχή αναστοχασμό της πρώτης. Μέσα από τον κριτικό αναστοχασμό, η ερευνήτρια κατέληξε ότι για να δημιουργήσει με επιτυχία σχέσεις εμπιστοσύνης με τους συμμετέχοντες έπρεπε να τους παρέχει ευκαιρίες έκφρασης των σκέψεων τους, να είναι μια καλή ακροάτρια 345

6 ώστε να νιώθουν άνετα, και να προσπαθεί εκ των υστέρων να εξετάσει τις απόψεις τους υπό το πρίσμα των δικών τους εμπειριών και βιωμάτων. Ως εκ τούτου, η ερευνήτρια, καθ όλη τη διάρκεια της παρατήρησης, έδινε ευκαιρίες στους/στις συμμετέχοντες να συζητήσουν τις απόψεις τους, να διηγηθούν εμπειρίες, ή να μιλήσουν για ο,τιδήποτε τους απασχολούσε. Αυτό συνέβαινε περισσότερο κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων, όταν οι δασκάλες παιδονομούσαν και η ερευνήτρια μπορούσε να μιλήσει μαζί τους ατομικά, ή σε δυάδες, χωρίς να υπάρχει το τυποποιημένο ύφος της συνέντευξης. Περαιτέρω, σε όλες τις συναναστροφές με τους συμμετέχοντες, η ερευνήτρια πρόσεχε ιδιαίτερα τους λεκτικούς και μη λεκτικούς τρόπους επικοινωνίας, τη στάση του σώματος, τις χειρονομίες και τις εκφράσεις του προσώπου της (Cohen et al., 2007). Έτσι, έκανε μια έντονη προσπάθεια να είναι ένας καλός ακροατής, και να εκτιμά τις προσωπικές εμπειρίες και καθημερινές ιστορίες που οι συμμετέχοντες μοιράζονταν με αυτήν. Εν τέλει, αυτές οι κοινές εμπειρίες με τους συμμετέχοντες έκαναν δυνατή μια εις βάθος ανάλυση των απόψεων τους, καθώς η ερευνήτρια αναγνώριζε τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν και τη λογική πίσω από τις πράξεις τους. Ισορροπία μεταξύ Ερευνήτριας και Συμμετεχόντων Οι σχέσεις μεταξύ της ερευνήτριας και των συμμετεχόντων δεν ήταν πάντοτε ομαλές. Υπήρχαν προβληματισμοί για τις διαφορετικές αντιλήψεις που είχε ο καθένας και ενίοτε έντονα συναισθήματα για τη δράση των συμμετεχόντων και των παιδιών. Επί καθημερινής βάσεως η ερευνήτρια έπρεπε να τηρεί τις ισορροπίες στις σχέσεις της με τους/ τις συμμετέχοντες, ασχέτως εαν παρουσιάζονταν μπροστά της συμπεριφορές, απόψεις και χαρακτηρισμοί με τους οποίους διαφωνούσε ή συμφωνούσε. Στην προσπάθειά της να αφήνει τους/τις συμμετέχοντες να εκφράζονται ελεύθερα, χωρίς να καλουπώνει και να κατευθύνει τις απόψεις τους ανάλαβε έναν πολύπλοκο ρόλο να δείχνει κατανόηση σε όσα της εκμυστηρεύονταν, να μην αντιδρά εάν συμφωνούσε ή διαφωνούσε, και να προσπαθεί εκ των υστέρων να επεξηγήσει και να αναλύσει όσα έγιναν. Η επίπονη προσπάθεια για επίτευξη ισορροπίας υπήρχε τόσο κατά τη διάρκεια των παρατηρήσεων όσο και των συνεντεύξεων, κυρίως αναφορικά με συμπεριφορές που απογοήτευαν ή ενθουσίαζαν την ερευνήτρια, αλλά και συναναστροφές με έντονη συναισθηματική φόρτιση. Πιο συγκεκριμένα, η ερευνήτρια ένιωθε πολλές φορές την ανάγκη να αντιδράσει στη συμπεριφορά συγκεκριμένων δασκάλων, τις στιγμές που θεωρούσε ότι αδικούνταν τα παιδιά με αναπηρία. Το ακόλουθο παράδειγμα αφορά την ένταξη δύο παιδιών με αναπηρία στη σχολική παρέλαση. Ενώ τα παιδιά επιθυμούσαν να ενταχθούν και το εξέφραζαν έντονα για αρκετές μέρες, η ειδική δασκάλα απέκλειε το γεγονός. Θεωρούσε ότι δεν μπορούσαν να περπατήσουν με σωστό βηματισμό και ότι θα έπρεπε να τα «τρέχει από πίσω». Η αντίδραση της ερευνήτριας πραγματοποιήθηκε όσο το δυνατόν πιο ήπια, με μια απλή ερώτηση, «Γιατί δε δοκιμάζουν στις πρόβες και μετά αποφασίζετε;». Η απάντηση της ειδικής δασκάλας ήταν αρνητική. Στο ημερολόγιο της ερευνήτριας, που σε πολλές περιπτώσεις χρησίμευε ως μέσο εκτόνωσης, αναγράφεται το εξής απόσπασμα για το περιστατικό: «Απαράδεχτη η συμπεριφορά της ειδικής δασκάλας. Αποκλείει τα παιδιά από την παρέλαση χωρίς κανένα λόγο, κυριολεκτικά. Έχει χαμηλές προσδοκίες, δεν πιστεύει στις ικανότητές τους. Τους θεωρεί εξαρτημένους, ότι θέλουν κάποιο να τους τρέχει από πίσω. Ουσιαστικά 346

7 η ίδια τους καθιστά εξαρτημένους, μέσα από ένα ατομικό πρόγραμμα εκπαίδευσης που περιορίζει τις συναναστροφές με συμμαθητές και με γενικούς δασκάλους, (και) που τους απομακρύνει από ενδιαφέροντα μαθησιακά περιβάλλοντα. Η εξάρτηση των παιδιών της ειδικής μονάδας είναι πασιφανής» (27/10/2010). Καθώς η ερευνήτρια θεωρούσε ότι ρόλος της είναι η προάσπιση των δικαιωμάτων των παιδιών για ισότιμη συμμετοχή και ένταξη (Barton, 2005), ένιωθε σε πολλές στιγμές περιορισμένη από το γεγονός ότι δεν μπορούσε να προκαλέσει ουσιαστική αλλαγή σε αυτά που διαδραματίζονταν μπροστά της. Από τη μια επιθυμούσε την ένταξη των παιδιών στις κοινωνικές δραστηριότητες, και από την άλλη δεν μπορούσε να αναγκάσει την ειδική δασκάλα να σκεφτεί διαφορετικά, ή να την πιέζει να κάνει αυτό που η ίδια θεωρούσε σωστό. Μια τέτοια συμπεριφορά θα έθετε σε κίνδυνο την πρόσβαση της ερευνήτριας στο σχολικό περιβάλλον και στην ειδική μονάδα, ενώ θα διακινδύνευε να χάσει πολύτιμο υλικό από το τι συνέβαινε καθημερινά στο συγκεκριμένο σχολείο. Από την άλλη, υπήρχαν και περιπτώσεις όπου η ερευνήτρια ήθελε να επιβραβεύσει και να συγχαρεί τις δασκάλες που λειτουργούσαν λαμβάνοντας υπόψη τα παιδιά με αναπηρίες που εντάσσονταν στην τάξη της. Αυτό συνέβαινε όταν γενικές δασκάλες εφάρμοζαν διαφοροποιημένη διδασκαλία και τα παιδιά που εντάσσονταν στις τάξεις τους είχαν θετικές συναναστροφές τόσο με τις ίδιες όσο και με τους συνομήλικούς τους. Το ακόλουθο παράδειγμα αφορά ένα εναλλακτικό μάθημα Θρησκευτικών στο οποίο εντάσσονταν δύο παιδιά με αναπηρία, που πραγματοποιήθηκε τις ημέρες που διεξαγόταν ο Ραδιομαραθώνιος. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Ραδιομαραθώνιος είναι ένα ετήσιο φιλανθρωπικό δρώμενο που συλλέγει χρήματα για παιδιά με «ειδικές ανάγκες» και χρησιμοποιεί συναισθηματικά σλόγκαν, όπως «Μόνο η αγάπη μπορεί». Καλλιεργεί λοιπόν μια κουλτούρα φιλανθρωπίας στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο τα τελευταία είκοσι χρόνια στην Κύπρο, με σημαντικό αντίκτυπο στην εκπαίδευση (Phtiaka, 1999; 2007). Η συγκεκριμένη γενική δασκάλα αντιμετώπισε με διαφορετικό τρόπο το «θεσμό» του Ραδιομαραθωνίου και τα παιδιά με αναπηρίες. Αντί να μιλήσει για αγάπη, φιλανθρωπία και χρηματική βοήθεια, καταπιάστηκε με τις έννοιες της διαφορετικότητας και της αποδοχής, διδάσκοντας το παραμύθι «Έλμερ, ο παρδαλός ελέφαντας». Όλα τα παιδιά στην τάξη συμμετείχαν και υπήρχε ένα ευχάριστο κλίμα ανάμεσα τους, ενώ μετά την παρακολούθηση του συγκεκριμένου μαθήματος η γενική δασκάλα παρουσιάστηκε ευχαριστημένη. Η ερευνήτρια κατέγραψε στο ημερολόγιό της: «Επιτέλους! Κάτι διαφορετικό στο σχολείο. Το σημερινό μάθημα ήταν πολύ καλό για τα παιδιά, φάνηκαν να το απολαμβάνουν, χωρίς να συνδέουν την αποδοχή των άλλων με τη φιλανθρωπία» (21/10/2010). Κατά την αλληλεπίδραση της ερευνήτριας με τους/τις συμμετέχοντες, υπήρχαν και περιπτώσεις όπου παρουσιάστηκε έντονη συναισθηματική φόρτιση. Αυτό συνέβηκε κυρίως στις συνεντεύξεις με τους γονείς των παιδιών με αναπηρία, οι οποίοι όχι μόνο καλωσόρισαν τη διεξαγωγή της έρευνας αλλά παρουσίασαν στην ερευνήτρια προσωπικές τους εμπειρίες και βιώματα. Μια συνέντευξη με τη μητέρα ενός παιδιού με αυτισμό προκάλεσε έντονα συναισθήματα στην ερευνήτρια, καθώς η μητέρα αποκάλυπτε τις δυσκολίες που συναντά καθημερινά αναφορικά με την αποδοχή της αναπηρίας του παιδιού της. Η μητέρα ανέφερε, 347

8 «Όμως ακόμα και σήμερα υπάρχει διάκριση. Δεν έμαθε ο κόσμος να δέχεται τη διαφορετικότητα. Έτυχε άτομα που ήρθαν σπίτι μου και είδαν το μωρό για πρώτη φορά. Εμένα αν δεν με ρωτήσεις δε θα σου πω. Για εμένα το μωρό μου είναι το ίδιο με όλα τα μωρά. Έτυχε που ήρθαν άτομα, έβλεπαν και δεν έλεγαν κάτι. Έτυχε και που με ρώτησαν ( ) «είναι άρρωστος;», και όποιος με ρωτήσει αυτήν την ερώτηση απαντώ την ίδια απάντηση «άρρωστοι άνθρωποι δεν υπάρχουν, υπάρχουν άρρωστα μυαλά». Δέχομαι να μου πεις είναι ιδιαίτερος, αλλά δεν είναι άρρωστος. Τι αρρώστια έχει; Να μου πεις έχει αναπηρία, να σου πω ναι! Η αρρώστια είναι άλλο πράγμα..» Αυτή η συνέντευξη προκάλεσε τόσο έντονα συναισθήματα, ώστε σε μερικές περιπτώσεις τόσο η μητέρα, όσο και η ερευνήτρια έκλαιγαν ανοιχτά, χωρίς να συγκρατούν τον εαυτό τους. Υπήρχε ανάμεσα τους η αλληλοκατανόηση για τις αδικίες που γίνονται εις βάρος των παιδιών καθημερινά και για τις ευθύνες του καθενός που έρχεται σε επαφή μαζί τους, είτε είναι γονέας, εκπαιδευτικός ή ερευνητής/τρια. Αν και σε αυτές τις περιπτώσεις ήταν δύσκολο για την ερευνήτρια να διαχωρίσει τη θέση της και να αποστασιοποιηθεί από τη συνέντευξη, εντούτοις τα συναισθήματα των μητέρων και η πρόθεσή τους να τα μοιραστούν με αυτήν έχει τεράστια σημασία. Τελικά, στόχος της ερευνήτριας σε αυτές τις περιπτώσεις δεν ήταν να διαχωρίσει στον εαυτό της από τη συνέντευξη, αλλά να ενστερνιστεί το απρόσμενο αυτό γεγονός και να το συμπεριλάβει ως σημαντικό στοιχείο των αποτελεσμάτων της. Για τη σχέση αυτή γονιού-ερευνητή η Φτιάκα (2003: 87) αναφέρει χαρακτηριστικά: «...πώς μπορείς να μετρήσεις τα συγκρατημένα δάκρυα στα μάτια μιας μητέρας που μιλάει για τα προβλήματα του παιδιού της (...) καλείσαι να δώσεις φωνή σε άτομα που απουσιάζουν, που η φωνή τους πρέπει να ακουστεί, και που τη φωνή αυτή την άκουσες πιθανώς εσύ (ως ερευνητής ή ερευνήτρια) να υψώνεται σε τόνους αγωνίας. Και την αγωνία αυτή πρέπει να τη μεταδώσεις στα πορίσματα της ερευνητικής μελέτης.» Καταληκτικά Σχόλια: Ερευνητική Διαδικασία, Ιδεολογία και Πολυπλοκότητα Ο αναστοχασμός και η συνεχής κριτική σκέψη της ερευνήτριας αποτελούσε αναπόσπαστο στοιχείο της ερευνητικής διαδικασίας, καθώς αναγνωρίζεται ότι η ερευνήτρια δεν είναι ένα αντικειμενικό όργανο που απλώς διεξάγει μια έρευνα. Αν και η ερευνήτρια χρειάστηκε να μελετήσει και να ενισχύσει τις δεξιότητες και γνώσεις της προτού ξεκινήσει την ερευνητική της δράση, αποδεχόμαστε ότι ως άτομο φέρει αξίες, πιστεύω, χαρακτηριστικά και εμπειρίες που πιθανώς να μην έφερε κάποιος/α άλλος/η ερευνητής/τρια. Η χρήση εξάλλου του αναστοχαστικού ημερολόγιου που κρατούσε η ερευνήτρια τη βοήθησε στο να αναγνωρίζει ότι αποτελεί και η ίδια μέρος της ερευνητικής δραστηριότητας και ότι δεν εξαιρείται από αυτήν. Πέρα από αυτό, η ερευνητική διαδικασία, εκτός από πολύπλοκη, απαιτητική και επίπονη, έχει και πολιτικό χαρακτήρα. Ως εκ τούτου, η ίδια η ερευνήτρια δεσμεύεται να χρησιμοποιήσει τις γνώσεις της ώστε να ενδυναμώσει τα άτομα με αναπηρίες, και να προωθήσει το αίτημα για ισότιμη συμμετοχή και ένταξη στην κοινωνία (Barton, 2005). Στόχος της δεν είναι η διαιώνιση διαχωριστικών πρακτικών αλλά η άρση όλων 348

9 των εμποδίων για κοινωνική και εκπαιδευτική ένταξη. H Lynch (1999) εξάλλου δηλώνει ότι η έρευνα που ασχολείται με θέματα ανισοτήτων θα πρέπει να αναλύει τα μοτίβα ανισοτήτων, να εξηγά και να κατανοεί γιατί παρουσιάζονται, και μετέπειτα να εντοπίζει πυρήνες ισότητας στους οποίους να στοχεύει. Με αυτή τη βάση θα πρέπει τελικά να γίνονται εισηγήσεις για πολιτικές, στρατηγικές και πρακτικές που προωθούν την ουσιαστική ένταξη όλων. Αναφορές Ελληνόφωνες Φτιάκα, Ε. (2003). Ένα ταξίδι στη γνώση: Ποιοτική Μεθοδολογία και Έρευνα, Σύγχρονη Εκπαίδευση, : Αγγλόφωνες Angelides, P., Michailidou, A. (2007). Exploring the Role of Special Units in Cyprus Schools: A Case Study. International Journal of Special Education, 22(2): Ainscow, M., (2005). Developing Inclusive Education Systems: What are the levers for change? Journal of Educational Change, 6, Allan, J. (2010). Rethinking Inclusive Education, the Philosophers of Difference in Practice. Springer. Armstrong, F. (2003). Inclusive Education: Cross-Cultural Perspectives, Spaced Out: Policy, Difference and the Challenge of Inclusive Education. Kluwer Academic Publishers. Barnes, C., Mercer, G. & Shakespeare, T. (1999). Exploring Disability: A Sociological Perspective. Polity Press. Barton, L. (2005). Emancipatory research and disabled people: some observations and questions. Educational Review, 57(3): Cohen, L., Manion, L. & Morrison, K. (2007). Research Methods in Education (4 th ed.), London: Routledge-Falmer. Gillham, B. (2000). Case Study Research Methods. Continuum. Kitchin, R. (2000). The Researched Opinions on Research: disabled people and disability research. Disability & Society, 15(1): Lynch, K. (1999). Equality Studies, the Academy and the Role of Research in Emancipatory Social Change. The Economic and Social Review, 30(1): Patton, M.Q. (2002). Qualitative Research and Evaluation Methods. Sage Publications. 349

10 Phtiaka, H. (2007). Educating the Other: a journey in Cyprus time and space. In L.Barton & F. Armstrong (eds.) (2007) Policy, Experience and Change; Cross- Cultural reflections on Inclusive Education. London: Springer Books. Phtiaka, H. (1999). Disability, Human Rights and Education in Cyprus. In L. Barton & F. Armstrong (eds.) (1999). Disability, Human Rights and Education: Cross Cultural Perspectives. Milton Keynes: Open University Press. Slee, R. & Allan, J. (2001). Excluding the included: a reconsideration of inclusive education. International Studies in Sociology of Education, 11(2:

Οι επιπτώσεις των ειδικών μονάδων στην ένταξη παιδιών με αναπηρίες: Μία μελέτη περίπτωσης στην Κύπρο. Πιερίδου Μύρια Πανεπιστήμιο Κύπρου

Οι επιπτώσεις των ειδικών μονάδων στην ένταξη παιδιών με αναπηρίες: Μία μελέτη περίπτωσης στην Κύπρο. Πιερίδου Μύρια Πανεπιστήμιο Κύπρου Οι επιπτώσεις των ειδικών μονάδων στην ένταξη παιδιών με αναπηρίες: Μία μελέτη περίπτωσης στην Κύπρο Περίληψη Πιερίδου Μύρια Πανεπιστήμιο Κύπρου Το άρθρο περιγράφει έρευνα που μελετά τις επιπτώσεις των

Διαβάστε περισσότερα

Τελικά τι γνωρίζουν, τι πιστεύουν και πώς νιώθουν οι εκπαιδευτικοί γενικής τάξης για την ένταξη;

Τελικά τι γνωρίζουν, τι πιστεύουν και πώς νιώθουν οι εκπαιδευτικοί γενικής τάξης για την ένταξη; Τελικά τι γνωρίζουν, τι πιστεύουν και πώς νιώθουν οι εκπαιδευτικοί γενικής τάξης για την ένταξη; Συμεωνίδου Σιμώνη Πανεπιστήμιο Κύπρου & Φτιάκα Ελένη Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Το άρθρο αφορά στην ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Η υφιστάμενη κατάσταση καταπίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος Όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Αγγελική Γενά agena@ppp.uoa.gr ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Α. ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Επίσταση Προσοχής Ομαδική & όχι

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Προγράμματα για την Ενιαία Εκπαίδευση: Μια προσέγγιση στην πρόκληση της διαφοροποίησης

Αναπτύσσοντας Προγράμματα για την Ενιαία Εκπαίδευση: Μια προσέγγιση στην πρόκληση της διαφοροποίησης Αναπτύσσοντας Προγράμματα για την Ενιαία Εκπαίδευση: Μια προσέγγιση στην πρόκληση της διαφοροποίησης Σταυρούλα Φιλίππου Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου & Σιμώνη Συμεωνίδου Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Η

Διαβάστε περισσότερα

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012 Εισηγήσεις που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά σας - Μια μαγική λέξη που κάνει τους ανθρώπους και κυρίως τα παιδιά να αισθάνονται άνετα, πολύ καλά με τον εαυτό τους και τους άλλους. ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ τα αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ3 ΕΞΑΜΗΝΟΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΙ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009. 1. Ταυτότητα της Έρευνας

Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009. 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009 1. Ταυτότητα της Έρευνας Διοργανωτές: Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας (ΚΕΕΑ) και Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Β. Διευθύντρια: Παντελίτσα Θεοχαρίδου, Εκπαιδευτικοί: Σπυρούλα Χρυσοστόμου, Χρυσάνθη Μελετίου, Σύλβια Κυριάκου, Δόξα Καιμακλιώτη (αντικαταστάτρια)

Β. Διευθύντρια: Παντελίτσα Θεοχαρίδου, Εκπαιδευτικοί: Σπυρούλα Χρυσοστόμου, Χρυσάνθη Μελετίου, Σύλβια Κυριάκου, Δόξα Καιμακλιώτη (αντικαταστάτρια) Β. Διευθύντρια: Παντελίτσα Θεοχαρίδου, Εκπαιδευτικοί: Σπυρούλα Χρυσοστόμου, Χρυσάνθη Μελετίου, Σύλβια Κυριάκου, Δόξα Καιμακλιώτη (αντικαταστάτρια) Υπεύθυνη συντονίστρια λειτουργός του Π.Ι.Κ. Χρυσάνθη Μελετίου

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος;

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Σύντομη Περιγραφή Διερεύνησης Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Στόχος της διερεύνησης ήταν να διαφανεί το αν κάποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματός μας. Αρχικά, θελήσαμε να διερευνήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Ενιαίο Ολοήμερο Δημοτικό χολείο Φοιροκοιτίας χολική Φρονιά 2009-2010 2006-2010

Ενιαίο Ολοήμερο Δημοτικό χολείο Φοιροκοιτίας χολική Φρονιά 2009-2010 2006-2010 Ενιαίο Ολοήμερο Δημοτικό χολείο Φοιροκοιτίας χολική Φρονιά 2009-2010 2006-2010 ΜAΘΗΣΙΚΟ ΠΛΗΘΤΜΟ Κατά τη φετινή χρονιά στο σχολείο φοιτούν 62 παιδιά, 29 αγόρια και 33 κορίτσια. 35 30 25 20 15 10 5 0 ΠΛΗΘΤΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης

Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης Οδηγίες [1] Περιεχόμενα [2] 1.0 Αιτιολογία Η διαδικασία αυτοαξιολόγησης περιλαμβάνει παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (ΕΕΑ), γονείς παιδιών με ΕΕΑ, διευθυντές, εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007

ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007 ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007 ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Η ειδική εκπαίδευση(special education) ειναι η παιδεία η οποία επικεντρώνονται σε άτομα με ειδικές ανάγκες όπως

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Καζαμπάκα 8 - ΚΑΡΔΙΤΣΑ Τηλ. 24410-21130 - Fax 24410-73999 info@e-sl.gr ΓΕΝΙΚΑ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ

Καζαμπάκα 8 - ΚΑΡΔΙΤΣΑ Τηλ. 24410-21130 - Fax 24410-73999 info@e-sl.gr ΓΕΝΙΚΑ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΓΕΝΙΚΑ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ 1. Μερικοί μαθητές στην τάξη σας αποστρέφονται και περιθωριοποιούν έναν αλλοδαπό συμμαθητή. Ποιά από τις παρακάτω ενέργειες επιλέγετε προκειμένου να βοηθήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση Ελένη Παπαϊωάννου ΕΡΩΤΗΜΑ 1: Ποιους χαρακτηρίζουμε «ευάλωτους» εκπαιδευόμενους; (Δραστηριότητα 1) Εκπαίδευση Άξονες ευπάθειας Πρόωρη εγκατάλειψη εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA)

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) Γιατί στο Νεάπολις Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο Νεάπολις γίνεσαι μέλος μιας ζωντανής κοινότητας που αποτελείται από προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές και από ακαδημαϊκό προσωπικό

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές προσεγγίσεις υποψηφίων καθηγητών Πληροφορικής

Διδακτικές προσεγγίσεις υποψηφίων καθηγητών Πληροφορικής Διδακτικές προσεγγίσεις υποψηφίων καθηγητών Πληροφορικής Μαρία Κορδάκη 1. Εισαγωγή Η διερεύνηση των διδακτικών προσεγγίσεων που αναπτύσσονται από τους καθηγητές σε κάθε γνωστικό αντικείμενο καθώς και των

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

επιστημονική ημερίδα: εγκαταστάσεις New York College 9 Μαΐου 2009 - ΑΘΗΝΑ

επιστημονική ημερίδα: εγκαταστάσεις New York College 9 Μαΐου 2009 - ΑΘΗΝΑ επιστημονική ημερίδα: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ εγκαταστάσεις New York College 9 Μαΐου 2009 - ΑΘΗΝΑ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΗΜΕΡΙΔΑΣ Επιστημονική Επιμέλεια: Δρ Εμμανουηλίδου

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Κατοικίδια ζώα Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές/τριες εκφράζουν συναισθήματα και προβληματίζονται για θέματα που αφορούν τα κατοικίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β2

Ερευνητική Εργασία Β2 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Ερευνητική Εργασία Β2 Σχολικό έτος 2014-15 Β τετράμηνο Θέμα: «Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση» Ερευνητικό υποερώτημα: «Ποια τα Κριτήρια για την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Στο τέλος του 1999, ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός ξεκίνησε ένα σηµαντικό πρόγραµµα έρευνας στο θέµα

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα των συζητήσεων των 2 σεμιναρίων σε Αθήνα και Βόλο που διοργανώθηκαν σε συνεργασία του Systemic Innovation Zone και μελών του δικτύου Imagine the City. Σκοπός των

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Νικόλαος Τσιγγίλης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Νικόλαος Τσιγγίλης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Νικόλαος Τσιγγίλης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής γής Τρέξτε τώρα που μπορείτε για να μην. «τρέχετε» όταν δεν μπορείτε Ποια είναι η κατάσταση στη χώρα μας; Αριθμός σταδίων (μέση τιμή)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις»

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού

Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Σάββατο, 28 Μαρτίου 2015 Λύκειο Λατσιών Αλέξανδρος Ταμπάκης Εκπαιδευτής Ε.Κ. Εισαγωγή 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματική Διαχείριση Προβλημάτων Συμπεριφοράς στο Σχολείο

Αποτελεσματική Διαχείριση Προβλημάτων Συμπεριφοράς στο Σχολείο Αποτελεσματική Διαχείριση Προβλημάτων Συμπεριφοράς στο Σχολείο Τα προβλήματα παραβατικής συμπεριφοράς που παρουσιάζουν οι μαθητές σημειώνουν αυξητικές τάσεις, στις οποίες ο Διευθυντής του σχολείου και

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι Η εφαρμογή του στην Κύπρο. Δάφνη Καραγιάννη Διαμαντή-Λογοθεραπεύτρια Κρίστια Χρίστου-Εργοθεραπεύτρια

Τι είναι Η εφαρμογή του στην Κύπρο. Δάφνη Καραγιάννη Διαμαντή-Λογοθεραπεύτρια Κρίστια Χρίστου-Εργοθεραπεύτρια Τι είναι Η εφαρμογή του στην Κύπρο Δάφνη Καραγιάννη Διαμαντή-Λογοθεραπεύτρια Κρίστια Χρίστου-Εργοθεραπεύτρια ΓΟΝΕΙΣ ΕΥΑΛΩΤΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΠΟΛΛΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΡΙΕΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά με αναπηρία: αόρατα στα σχολεία Έρευνα της ActionAid για την κατάσταση της εκπαίδευσης των παιδιών με αναπηρία στην Ελλάδα

Παιδιά με αναπηρία: αόρατα στα σχολεία Έρευνα της ActionAid για την κατάσταση της εκπαίδευσης των παιδιών με αναπηρία στην Ελλάδα Παιδιά με αναπηρία: αόρατα στα σχολεία Έρευνα της ActionAid για την κατάσταση της εκπαίδευσης των παιδιών με αναπηρία στην Ελλάδα Η εκπαίδευση αποτελεί μια από τις βασικές προτεραιότητες της ActionAid.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ Ο ρόλος της άσκησης για όλους Η άσκηση με την συστηματική καθοδήγηση αποτελεί ουσιαστική κοινωνική επένδυση γιατί

Διαβάστε περισσότερα

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching Certificate in Coaching AC Accredited διεθνής αναγνώριση Ανάλυση προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools SOCRATES-COMENIUS Action Project 226573-CP-1-2005-1-CY-COMENIUS-C21 Διδακτικό Σενάριο 9 Συγγραφική Ομάδα: Universidad

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Γνώση του εαυτού μας

Γνώση του εαυτού μας Γνώση του εαυτού μας Self awareness Η αυτογνωσία αναφέρεται σε: Συναισθήματα Σκέψεις Ενδιαφέροντα Ισχυρά & αδύνατα σημεία Αξίες Ικανότητες Στόχους Δεξιότητες Προτιμητέο στιλ επικοινωνίας 1 Γνώση του εαυτού

Διαβάστε περισσότερα

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι Κυριε Γενικέ Πρόξενε Αγαπητες φιλες και φιλοι Όταν πριν από πολλα χρονια, περιπου στην ηλικια των 7 χρονων, ο πατερας μου Ζαχαριας Δουλαμης αποφασισε να μας στειλει, εμενα και την αδερφη μου, να μαθουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟΤΕΡΗ ΕΜΠΛΟΚΗ

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟΤΕΡΗ ΕΜΠΛΟΚΗ Έρευνα µε συµµετοχή Μαθητών ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟΤΕΡΗ ΕΜΠΛΟΚΗ Κυριακή Μέσσιου Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο άρθρο αυτό θα εξεταστούν

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής. Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός

Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής. Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός ΣκοπόςκαιΜεθοδολογία Η εργασία αυτή στοχεύει στην χρήση της βιογραφικής έρευνας για την καλύτερη κατανόηση της επαγγελµατικής

Διαβάστε περισσότερα

Λεωνίδου Τόνια, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής 3 ο Ειδικό σχολείο Ευόσμου

Λεωνίδου Τόνια, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής 3 ο Ειδικό σχολείο Ευόσμου Λεωνίδου Τόνια, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής 3 ο Ειδικό σχολείο Ευόσμου 80% των ατόμων με ADHD έχουν και δεύτερη διαταραχή και 60% αυτών έχουν δύο ή περισσότερες Σύμφωνα με το DSM-IV-TR: Στο 50 % των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία]

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 16536 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΙΤΣΟΥ ΛΙΛΙΑΝΝΑ [Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] Α. Η συγγραφέας αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή»

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» 20 ο Διεθνές Συνέδριο «Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» Πάτρα, 6-8 Νοεμβρίου 2015 Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών E-mail επικοινωνίας για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΣυμπεριφορικήΥγεία» Θέματα Κλινικής Ψυχολογίας αλλά και Ψυχολογίας της Υγείας Απομάκρυνση από το κλασικό πρότυπο παροχής υπηρεσιών ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Εμπόδια που επηρεάζουν τη διεξαγωγή ποιοτικού μαθήματος Φυσικής Αγωγής στο δημοτικό σχολείο. Κυριακίδης Ερμής Leeds Metropolitan University

Εμπόδια που επηρεάζουν τη διεξαγωγή ποιοτικού μαθήματος Φυσικής Αγωγής στο δημοτικό σχολείο. Κυριακίδης Ερμής Leeds Metropolitan University Εμπόδια που επηρεάζουν τη διεξαγωγή ποιοτικού μαθήματος Φυσικής Αγωγής στο δημοτικό σχολείο Κυριακίδης Ερμής Leeds Metropolitan University Περίληψη Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν να καθορίσει τις αντιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση Αποτελεσμάτων του Ερωτηματολογίου

Έκθεση Αποτελεσμάτων του Ερωτηματολογίου UK/09/LLP-LdV/TOI-163_285 Έκθεση Αποτελεσμάτων του Ερωτηματολογίου I. Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη στις χώρες των διαφόρων συνεργατών και οι οργανωτές χρησιμοποίησαν τις μεθόδους εκείνες που ταίριαζαν καλύτερα

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία:

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: 1. Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία εξέτασης των μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε νέα ακαδημαϊκή χρονιά, ενδέχεται να γίνονται αλλαγές / τροποποιήσεις στα παρακάτω από τη διδάσκουσα.

Κάθε νέα ακαδημαϊκή χρονιά, ενδέχεται να γίνονται αλλαγές / τροποποιήσεις στα παρακάτω από τη διδάσκουσα. Τίτλος μαθήματος: Μεθοδολογία Έρευνας Κωδικός μαθήματος: ΒΠ0800 (3Ω/Υ) Διδάσκουσα: Ελευθερία Τσέλιου Ηλεκτρονική διεύθυνση για επικοινωνία: tseliou@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών:

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Η σημαντικότερη από τις ανθρώπινες λειτουργίες. Η τέχνη της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών,

Διαβάστε περισσότερα

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο»

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» «Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» Σχολείο: Γενικό Λύκειο Παραλίας Τάξη: Α 4 Σχ.Έτος:2012 Ομάδα: 4 η Μέλη υποομάδας: 1.Κοντοπούλου Σωτηρία 2.Μπαζάρογλου Γεωργία 3.Μπόμπου Μαρία 4.Φιλιποππούλου Αγγελική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση διαφοροποιημένης διδασκαλίας στην Γ Δημοτικού (Κλουβάτος, Κ.) (Η πρόταση μπορεί να προσαρμοστεί σε κάθε Γ τάξη Δημοτικού) Μάθημα: Γλώσσα

Πρόταση διαφοροποιημένης διδασκαλίας στην Γ Δημοτικού (Κλουβάτος, Κ.) (Η πρόταση μπορεί να προσαρμοστεί σε κάθε Γ τάξη Δημοτικού) Μάθημα: Γλώσσα Πρόταση διαφοροποιημένης διδασκαλίας στην Γ Δημοτικού (Κλουβάτος, Κ.) (Η πρόταση μπορεί να προσαρμοστεί σε κάθε Γ τάξη Δημοτικού) Μάθημα: Γλώσσα Διδακτική ενότητα: Μαθησιακό περιβάλλον τάξης διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΥΛΕΨΕ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΓΙΝΕ ΕΘΕΛΟΝΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ

ΔΟΥΛΕΨΕ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΓΙΝΕ ΕΘΕΛΟΝΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ ΣΠΟΥΔΑΣ Ε Νεολαία σε κίνηση: ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΟΥ Η Ευρώπη στηρίζει τους νέους ΔΟΥΛΕΨΕ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΜΑΘΕ ΚΙΝΗΣΟΥ ΓΙΝΕ ΕΘΕΛΟΝΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ στην ΕΕ Δεν είναι υπεύθυνη ούτε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ούτε

Διαβάστε περισσότερα