ΧΗΜΙΚΗ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ: ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΜΕΓΕΘΩΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΧΗΜΙΚΗ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ: ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΜΕΓΕΘΩΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ"

Transcript

1 ΧΗΜΙΚΗ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ: ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΜΕΓΕΘΩΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ

2 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΟΝΑ ΩΝ (SI) Χρόνος βασική µονάδα το δευτερόλεπτο (s) Ορίζεται ως η χρονική διάρκεια κύκλων ακτινοβολίας για µια συγκεκριµένη µετάπτωση του ατόµου του καισίου. Μήκος βασική µονάδα το µέτρο (m) Ορίζεται ως η απόσταση που διανύειτοφωςστοκενόσεχρόνοίσοµε το1/ του δευτερολέπτου. Μάζα βασική µονάδα είναι το χιλιόγραµµο (kg) Ορίζεται ως η µάζα ενός κυλίνδρου από πλατίνα και ιρίδιο που φυλάσσεται στο ιεθνές Γραφείο Μέτρων και Σταθµών στις Sevres της Γαλλίας. Θερµοκρασία βασική µονάδα το kelvin (K) Είναι ίσο µετο 1/273,15 της θερµοδυναµικής θερµοκρασίας του τριπλού σηµείου του νερού Ποσότητα ουσίας βασική µονάδα το γραµµοµόριο (mol) Ορίζεται ως το ποσό της ουσίας που αντιπροσωπεύεται από τόσες στοιχειώδεις µονάδες όσα είναι τα άτοµασε0,012 kg άνθρακα-12 (ισοδυναµεί µετο gram mole που χρησιµοποιείται στη χηµεία).

3 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΟΝΑ ΩΝ (ΑΓΓΛΟΣΑΞΩΝΙΚΟ) Χρόνος βασική µονάδα το δευτερόλεπτο (s) Μήκος βασική µονάδα το πόδι (ft) Είναι ίσο µε m Μάζα βασική µονάδα είναι η λίβρα µάζας (lb m ) Είναι ίση µε kg Θερµοκρασία βασική µονάδα το rankine (R) Είναι µε 1,8 K Ποσότητα ουσίας βασική µονάδα η γραµµοµοριακή λίβρα (lb mol) Είναι ίση µε 453,59237 mol

4 ΒΑΣΙΚΑ ΦΥΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ: ΥΝΑΜΗ Η µονάδα δύναµης είναι το newton (N) και προκύπτει από τον δεύτερο νόµο του Νewton: 1 Ν = 1 kg m s -2 F= m α Άρα η µονάδα δύναµης είναι παράγωγη µονάδα των µονάδων µάζας, µήκους και χρόνου! Όταν α = g (επιτάχυνση της βαρύτητας) τότε η δύναµη αναφέρεται και ως βάρος.

5 ΒΑΣΙΚΑ ΦΥΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ: ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Η θερµοκρασία µετριέται µε γυάλινα θερµόµετρα που περιέχουν κάποιο υγρό το οποίο διαστέλλεται όταν θερµαίνεται. Ο τρόπος µε τον οποίο αντιστοιχίζονται αριθµητικές τιµές στους βαθµούς της θερµότητας είναι αυθαίρετος. Στην κλίµακα Celsius το σηµείο πάγου (σηµείο πήξης του νερού σε περιβάλλον κορεσµένου αέρα σε ατµοσφαιρική πίεση) αντιστοιχεί στο µηδέν και το σηµείο ατµού (δηλαδή το σηµείο βρασµού του καθαρού νερού σε ατµοσφαιρική πίεση) στο 100. Μπορεί κανείς να δηµιουργήσει ένα βαθµονοµηµένο θερµόµετρο βυθίζοντάς το σε ένα λουτρό πάγου και σηµειώνοντας το ύψος του υγρού ως σηµείο µηδέν, και κατόπιν βυθίζοντάς το σε νερό που βράζει και σηµειώνοντας το ύψος του υγρού ως σηµείο 100. Η απόσταση ανάµεσα στα δύο ύψη του υγρού διαιρεµένη σε 100 ίσα µέρη αντιπροσωπεύει 1 βαθµό. Όλα τα θερµόµετρα ανεξαρτήτως του ρευστού που περιέχουν δίνουν την ίδια ένδειξη για το µηδέν και το εκατό της κλίµακας εφόσον βαθµονοµηθούν µε τον τρόπο που αναφέραµε. Οι ενδιάµεσες τιµές όµως εξαρτώνται από το εµπεριέχων υγρό του θερµοµέτρου. Η κλίµακα kelvin βασίζεται στο ιδανικό αέριο ως θερµοµετρικό ρευστό.

6 Στη θερµοδυναµική όταν γίνεται αναφορά στην θερµοκρασία πάντα εννοείται η απόλυτη θερµοκρασία!

7 ΒΑΣΙΚΑ ΦΥΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ: ΠΙΕΣΗ Η πίεση ορίζεται ως η δύναµη που εξασκείται σε ένα σώµα ανά µονάδα εµβαδού επιφανείας. Η βασική µονάδα πίεσης είναι το pascal (Pa) και είναι ίσο µε 1 N m -2. Η πίεση µετριέται συνήθως µε συσκευές οι οποίες βαθµονοµούνται από συσκευές παθητικού βάρους.

8

9 Από τη συσκευή παθητικού βάρους προκύπτει ότι µια κατακόρυφη στήλη ενός δεδοµένου ρευστού ασκεί λόγω βαρύτητας στη βάση της µια πίεση ευθέως ανάλογη του ύψους της στήλης Ηπίεση εκφράζεται ως ισοδύναµο ύψοςµιαςστήληςρευστού Το συµπέρασµα αυτό είναι η αρχή λειτουργίας των µανοµέτρων! ΠΡΟΣΟΧΗ: Τα περισσότερα µετρητικά όργανα πίεσης δίνουν ενδείξεις οι οποίες είναι η διαφορά µεταξύ της πραγµατικής τιµής πίεσης και της πίεσης του περιβάλλοντος στο οποίο βρίσκονται. Οι τιµές αυτές της πίεσης είναι γνωστές ως σχετική πίεση (gauge pressure) και η απόλυτη τιµή της πίεσης προκύπτει µε την άθροιση της βαροµετρικής πίεσης. Στη θερµοδυναµική χρησιµοποιούνται πάντα τιµές απόλυτης πίεσης

10 ΒΑΣΙΚΑ ΦΥΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ: ΕΡΓΟ Κάθε φορά που µια δύναµη δρα πάνω σε ένα σώµα για συγκεκριµένη απόσταση παράγεται έργο. Το έργο ορίζεται ως: dw = F dl Κατά σύµβαση το έργο θεωρείται θετικό όταν η µετακίνηση γίνεται στη φορά της δύναµης και αρνητικό όταν δύναµη και µετακίνηση έχουν αντίθετη φορά. Στη θερµοδυναµική το έργο παράγεται συνήθως µε µεταβολή του όγκου ενός ρευστού. Σε αυτήν την περίπτωση το έργο ορίζεται ως εξής: dw = -P A d (V/A) και όταν η διατοµή είναι σταθ. dw = -P dv Το αρνητικό πρόσηµο προκύπτει λόγω της σύµβασης που ορίσαµε προηγουµένως. Όταν το ρευστό συµπιέζεται η δύναµη και η µετακίνηση έχουν την ίδια φορά, και άρα το έργο είναι θετικό. Εφόσον όµως ο όγκος µειώνεται το αρνητικό πρόσηµο χρειάζεται ώστε το έργο να εµφανίζεται θετικό. Στην εκτόνωση το έργο είναι αρνητικό. Το έργο δεν αποθηκεύεται ποτέ σε ένα σώµα παρά µόνο µε τη µορφή ενέργειας!

11 ΒΑΣΙΚΑ ΦΥΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ: ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μία πολύ σηµαντική παράµετρος στη θερµοδυναµική είναι η ενέργεια. Η ενέργεια έχει πολλούς ορισµούς αλλά η απλούστερη προκύπτει από τη µηχανική και είναι η εξής: Ενέργεια είναι η ικανότητα ενός σώµατος να παράγει έργο (ενέργεια από τις λέξεις εν έργω)

12 ΒΑΣΙΚΑ ΦΥΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ: ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ Η θερµότητα προέκυψε από την εµπειρική παρατήρηση ότι όταν ένα θερµό αντικείµενο έρχεται σε επαφή µε ένα ψυχρό το πρώτο κρυώνει και το δεύτερο θερµαίνεται και άρα κάτι θα πρέπει να µεταφέρεται από το ένα αντικείµενο στο άλλο. Αυτό που µεταφέρεται ονοµάζεται θερµότητα και συµβολίζεται µε Q. H θερµότητα µεταφέρεται κατά σύµβαση πάντα από υψηλότερη θερµοκρασία σε µία χαµηλότερη. Προκύπτει λοιπόν µε βάση τον παραπάνω συλλογισµό ότι η θερµοκρασία είναι η κινητήρια δύναµη µεταφοράς ενέργειας σε µορφή θερµότητας. Στην πραγµατικότητα ο ρυθµός µεταφοράς θερµότητας είναι ανάλογος της θερµοκρασιακής διαφοράς. Στην θερµοδυναµική η θερµότητα δεν θεωρείται ποτέ αποθηκευµένη σε ένα σώµα. Η θερµότητα όπως και το έργο εµφανίζεται µόνο µε τη µορφή ενέργειας σε κίνηση από ένα σώµα στο άλλο ή ανάµεσα σε ένα σύστηµα και το περιβάλλον του. Όταν σε ένα σώµα προσδίδεται θερµότητα αυτή αποθηκεύεται είτε ως δυναµική είτε ως κινητική ενέργεια των ατόµων και µορίων που αποτελούν το σώµα.

13 ΙΑΣΤΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Κάθε φυσικό µέγεθος βρίσκεται σε ορισµένη σχέση προς τα βασικά µεγέθη και µπορεί να παρασταθεί ως συνάρτηση αυτών. Αν τα βασικά µεγέθη είναι το µήκος, η µάζα και ο χρόνος τότε ισχύει: [Φ] = {L a M b T c } Η σχέση αυτή ονοµάζεται εξίσωση διαστάσεων του µεγέθους Φ ως προς τα µεγέθη L,M,και T. Οι εκθέτες των βασικών µεγεθών αποτελούν τις διαστάσεις του φυσικού µεγέθους Φ. Ο ορισµός των παράγωγων φυσικών µεγεθών στηρίζεται στην αρχη της διαστατικής οµοιογένειας των φυσικών τύπων. Σύµφωνα µε την αρχή αυτή οι φυσικοί τύποι είναι διαστατικά οµοιογενείς ανεξάρτητα από το χρησιµοποιούµενο σύστηµα µονάδων και άρα έτσι µπορεί κανείς να ελέγξει την ορθότητα των τύπων.

14 ΒΑΣΙΚΑ ΦΥΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ: ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ Η µονάδα θερµότητας είναι το joule (J) που είναι η µονάδα ενέργειας του SI (1J = 1 Nm). Μέχρι το 1930 περίπου όµως οι ορισµοί των µονάδων θερµότητας βασίζονταν στις θερµοκρασιακές µεταβολές µιας µονάδας µάζας νερού. Έτσι χρησιµοποιούταν η θερµίδα (cal) που θεωρούταν η θερµότητα που απαιτείται να µεταφερθεί σε ένα γραµµάριο νερού για να αυξήσει την θερµοκρασία του κατά 1 ºC. Στο Αγγλοσαξωνικό σύστηµα η µονάδα θερµότητας ορίστηκε η βρετανική θερµική µονάδα Btu (British thermal unit) που είναι η ποσότητα της θερµότητας που απαιτείται να µεταφερθεί σε µία lb m για να αυξηθεί η θερµοκρασία κατά 1ºF. Ισχύει ότι 1 cal = 4,1840 J I Btu = 1055,04 J

15 Ο 1ος ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗΣ: ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΟΥ JOULE Μεταξύ στην κορύφωση της βιοµηχανικής επανάστασης ο J. P. Joule πραγµατοποίησε µια σειρά πολύ απλών πειραµάτων µεγάλης ακριβείας. Το πιο γνωστό του πείραµα αφορά την τοποθέτηση γνωστών ποσοτήτων νερού σε καλά µονωµένο δοχείο µε µηχανική ανάδευση. Μετά από µέτρηση του καταναλώµενου έργου στον αναδευτήρα και καταγραφή της µεταβολής της θερµοκρασίας του νερού προέκυψε αντιστοιχία µεταξύ των. Προέκυψε επίσης ότι αν το θερµό νερό ερχόταν σε επαφή µε ένα ψυχρότερο σώµα, αποκτούσε και πάλι την αρχική του θερµοκρασία. Απεδείχθη λοιπόν ότι υπάρχει συγκεκριµένη ποσοτική σχέση µεταξύ έργου και θερµότητας και αυτό σηµαίνει ότι η θερµότητα είναι µορφή ενέργειας!!! ΓΕΝΝΑΤΑΙ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΕΝΈΡΓΕΙΑ ΠΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΤΑΙ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΜΕ ΜΟΡΦΗ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΦΑΙΡΕΙΤΑΙ ΜΕ ΜΟΡΦΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ!

16 Ο 1ος ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗΣ: Η ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Η εσωτερική ενέργεια ορίζεται ως η ενέργεια που µπορεί να αποθηκευτεί σε ένα σύστηµα µέσω των µικροσκοπικών συστατικών του συστήµατος (άτοµα, µόρια, κλπ). Η εσωτερική ενέργεια δεν έχει σχέση µε την µακροσκοπική θέση (δυναµική ενέργεια) ή κίνηση (κινητική ενέργεια) του συστήµατος. Αυτές οι µορφές ενέργειας καλούνται Εξωτερική ενέργεια. ΠΡΟΣΟΧΉ Η εσωτερική ενέργεια είναι όµως κινητική ενέργεια µορίων και δυναµική ενέργεια που οφείλεται στις διαµοριακές δυνάµεις!

17 Ο 1ος ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗΣ: ΟΡΙΣΜΟΣ Αν και η ενέργεια έχει πολλές µορφές η ολική ποσότητά της είναι σταθερή και όταν χάνεται ενέργεια σε µια µορφή εµφανίζεται ταυτόχρονα µε άλλες µορφές Η εφαρµογή του 1ου νόµου σε µία διεργασία επιβάλλει το διαχωρισµό της περιοχής της διεργασίας σε δυο µέρη : το σύστηµα και το περιβάλλον του.

18 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΡΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Κλειστό σύστηµα Στο ΟΣ δεν επιτρέπεται να διέρχεται µάζα Αποµονωµένο σύστηµα Το ΟΣ είναι αδιαπέραστο και από µάζα και από ενέργεια Ανοιχτό σύστηµα Το ΟΣ διαπερνάται από µάζα ΠΡΟΣΟΧΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ και ΕΡΓΟ αναφέρονται σε ενέργεια σε κίνηση ακριβώς πάνω στο ΟΣ.

19 Ο 1ος ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗΣ: ΟΡΙΣΜΟΣ Ο 1ος νόµος δεν αφορά µόνο ένα σύστηµα αλλά και το περιβάλλον του. Οπότε ισχύει ότι: (ενέργεια συστήµατος)+ (ενέργεια περιβάλλοντος) = 0 Αν το σύστηµα είναι κλειστό δεν υπάρχει µεταφορά εσωτερικής ενέργειας λόγω µεταβολής της µάζας οποιαδήποτε ανταλλαγή ενέργειας γίνεται µεθερµότητα ή έργο. Ισχύει λοιπόν ότι (ενέργεια περιβάλλοντος) = ±Q ±W (ενέργεια συστήµατος) = U t + Ε Κ + Ε Ρ U t + Ε Κ + Ε Ρ = ± Q ± W Κατά σύµβαση της IUPAC το έργο και η θερµότητα είναι θετικά όταν δίνονται από το περιβάλλον στο σύστηµα U t + Ε Κ + Ε Ρ =Q +W

20 Ο 1ος ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗΣ: ΟΡΙΣΜΟΣ Σε κλειστά συστήµατα πραγµατοποιούνται συχνά διεργασίες που δεν προκαλούν καµία µεταβολή στην εξωτερική ενέργεια, παρά µόνο στην εσωτερική: Για διαφορικές µεταβολές U t =Q +W du t =dq +dw

21 ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ U t + Ε Κ + Ε Ρ =Q +W Από την µαθηµατική εξίσωση του 1ου νόµου προκύπτει ότι το πρώτο σκέλος χαρακτηρίζει µεταβολές των χαρακτηριστικών του συστήµατος ενώ το δεύτερο χαρακτηρίζει µεταβολές της ενέργειας του περιβάλλοντος. Η εσωτερική ενέργεια παριστάνει µεταβολές σε µοριακό ή µικροσκοπικό επίπεδο ή αλλιώς στην εσωτερική ή θερµοδυναµική κατάσταση του συστήµατος. Η θερµοδυναµική κατάσταση καθορίζεται από τις θερµοδυναµικές ιδιότητες του συστήµατος (θερµοκρασία, πίεση, πυκνότητα). Οι ιδιότητες αυτές δεν εξαρτώνται από την ιστορία του συστήµατος αλλά από τις συνθήκες που επικρατούν τη δεδοµένη χρονική στιγµή στο σύστηµα. Οι ποσότητες που εµπίπτουν σε µια τέτοια κατηγοριοποίηση καλούνται ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΤΚΈΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ. Το έργο και η θερµότητα εξαρτώνται από τη φύση της διεργασίας και δεν είναι καταστατικές συναρτήσεις. Επιπροσθέτως εξαρτώνται πλήρως από την ιστορία του συστήµατος. Σηµειώστε ότι ο χρόνος δεν αποτελεί θερµοδυναµική συντεταγµένη αλλά η µεταβολή του είναι αναπόφευκτη όποτε µεταφέρεται θερµότητα ή επιτελείται έργο!

22 ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ Το διαφορικό µιας καταστατικής συνάρτησης παριστάνει µία απειροελάχιστη µεταβολή στην τιµή της. Η ολοκλήρωση αυτού του διαφορικού οδηγεί σε µια πεπερασµένη διαφορά ανάµεσα στα όρια του ολοκληρώµατος. P 2 dp = P P P = P Τα διαφορικά του έργου και της θερµότητας δεν είναι απειροελάχιστες µεταβολές στην τιµή αλλά απειροελάχιστες ποσότητες και όταν ολοκληρώνονται δίνουν πεπερασµένες ποσότητες και όχι πεπερασµένες διαφορές! dq = Q dw = W

23 ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ Προκύπτει λοιπόν ότι παρόλο που σε διαφορετικές διεργασίες το έργο και η θερµότητα διαφέρουν, σε ένα κλειστό σύστηµα το άθροισµά τους είναι πάντοτε το ίδιο για όλες τις διεργασίες! Η εσωτερική ενέργεια είναι µία καταστατική συνάρτηση, εξαρτάται δηλαδή µόνο από την αρχική και την τελική κατάσταση του συστήµατος!!!

24 Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Με τον όρο ιδιότητα συστήµατος εννοούµε κάθε µακροσκοπικό χαρακτηριστικό του συστήµατος (µάζα, όγκος, εσωτερική ενέργεια, πίεση, θερµοκρασία). Οι αριθµητικές τιµές των ιδιοτήτων ενός συστήµατος όπως είπαµε πριν εξαρτώνται µόνο από την κατάσταση του συστήµατος και όχι την ιστορία του, και σε πολλές περιπτώσεις είναι άµεσα µετρήσιµες. Οι ιδιότητες κατατάσσονται στις εξής κατηγορίες: Εκτατικές εξαρτώνται από την έκταση ή τη µάζα του συστήµατος Εντατικές είναι ανεξάρτητες της µάζας ή της έκτασης του συστήµατος Ειδικές είναι ο λόγος µιας εκτατικής ιδιότητας ως προς την µάζα του συστήµατος (αποτελούν εντατικές ιδιότητες) Γραµµοµοριακές είναι ο λόγος µιας εκτατικής ιδιότητας ως προς τον ολικό αριθµό τωνγραµµοµρίων του συστήµατος (αποτελούν επίσης εντατικές ιδιότητες)

25 ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ 1ου ΝΟΜΟΥ Ένα αέριο περιέχεται στο εσωτερικό ενός κυλίνδρου και περιορίζεται από ένα έµβολο. Η αρχική πίεση του αερίου είναι 7 bar και ο όγκος είναι 0.10 m 3. Το έµβολο συγκρατείται από σύρτες που βρίσκονται στο τοίχωµα του κυλίνδρου. Η συσκευή τοποθετείται σε κενό. Ποια είναι η ενεργειακή µεταβολή της συσκευής, αν οι σύρτες αποµακρυνθούν ξαφνικά ώστε το αέριο να εκτονωθεί στο διπλάσιο του αρχικού του όγκου; Στο τέλος της διεργασίας το έµβολο συγκρατείται ξανά από σύρτες. Λύση : Α) Το πρόβληµα αναφέρεται στη συνολική συσκευή Άρα το σύστηµα είναι το αέριο, το έµβολο και τον κύλινδρο. Β) εν δρα εξωτερική δύναµη εν υφίσταται έργο (W=0) Γ) Το σύστηµα είναι σε κενό εν µεταφέρεται θερµότητα.(q=0) Από τον 1ο θερµοδυναµικό νόµο προκύπτει ότι η ολική ενέργεια του συστήµατος παραµένει αµετάβλητη. Άρα αφού δεν υπάρχει έργο και θερµότητα η ενεργειακή µεταβολή του συστήµατος είναι 0!

26 ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ 1ου ΝΟΜΟΥ Ένα αέριο περιέχεται στο εσωτερικό ενός κυλίνδρου και περιορίζεται από ένα έµβολο. Η αρχική πίεση του αερίου είναι 7 bar και ο όγκος είναι 0.10 m 3. Το έµβολο συγκρατείται από σύρτες που βρίσκονται στο τοίχωµα του κυλίνδρου. Η συσκευή τοποθετείται σε ατµοσφαιρική πίεση kpa. Ποια είναι η ενεργειακή µεταβολή της συσκευής, αν οι σύρτες αποµακρυνθούν ξαφνικά ώστε το αέριο να εκτονωθεί στο διπλάσιο του αρχικού του όγκου; Στο τέλος της διεργασίας το έµβολο συγκρατείται ξανά από σύρτες. Να υποτεθεί ότι η µεταφορά θερµότητας µεταξύ συσκευής και ατµόσφαιρας είναι εξαιρετικά αργή σε σχέση µε την ταχύτητα της διεργασίας. Λύση : Α) Το πρόβληµα αναφέρεται στη συνολική συσκευή Άρα το σύστηµα είναι το αέριο, το έµβολο και τον κύλινδρο. Β) Η θερµότητα είναι πάλι µηδέν λόγω της αργής µεταφοράς Γ) Τώρα όµως παράγεται έργο σπρώχνοντας τον αέρα της ατµόσφαιρας. Έστω ότι Α η επιφάνεια του εµβόλου. Η δύναµη που ασκείται στο έµβολο από την ατµόσφαιρα είναι F = P atm A. Tο έργοπουπαράγεταιισούταιµετογινόµενο της δύναµης επί τη µετακίνηση του εµβόλου. Η µετακίνηση του εµβόλου είναι ίση µε τηµεταβολή του όγκου του αερίου δια την επιφάνεια του εµβόλου l= V/A

27 ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ 1ου ΝΟΜΟΥ Το έργο που παράγεται από το σύστηµαείναι: F l = P atm A V/A = P atm V= ( ) = kpa m 3 Επειδή η φορά της δύναµης είναι αντίθετη στη φορά της µετακίνησης τι ισχύει; Το έργο είναι αρνητικό! W= kpa m 3 Οπότε αν εφαρµόσουµετον1ο νόµοέχουµε: U t =Q +W => U t = = kpa m 3 Συµπέρασµα. Η ολική ενέργεια του συστήµατος έχει µειωθεί κατά ένα ποσό ίσο µετοέργο που αποδόθηκε στο περιβάλλον.

28 ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ 1ου ΝΟΜΟΥ Όταν ένα σύστηµα µεταφέρεται από µια κατάσταση α σε µια κατάσταση b όπως στο σχήµα ακολουθώντας τη διαδροµή acb, τότε εισέρχεται στο σύστηµαθερµότητα ίση µε 100 J και το σύστηµα παράγει έργο ίσο µε 40 J. Πόση θερµότητα εισέρχεται στο σύστηµα κατά µήκος της διαδροµής aeb αν το σύστηµα παράγει έργο 20 J; Το σύστηµαεπιστρέφειστοα ακολουθώντας τη διαδροµή bda. Εάν στο σύστηµα παράγεται έργο 30J, τότε το σύστηµα απορροφά ή απελευθερώνει θερµότητα και πόση;

29 ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ 1ου ΝΟΜΟΥ Α) Εφαρµόζουµε τον1ο νόµο για τη διαδροµήαb U t ab =Q acb +W acb = = 60 J Η ποσότητα αυτή παριστάνει τη µεταβολή της εσωτερικής ενέργειας για τη µεταβολή της κατάστασης από το α στο b και ισχύει για οποιαδήποτε διαδροµή. Για την διαδροµή aeb ισχύει ότι U t ab =Q aeb +W aeb = Q aeb 20 = 60 => Q aeb = 80 J Β) Για τη διαδροµή bda εφαρµόζοντας πάλι τον 1ο νόµο έχουµε ότι U t ba =- Ut ab = - 60 = Q bda +W bda = Q bda +30 => Q bda = - 90 J Που σηµαίνει ότι το σύστηµα απελευθερώνει ενέργεια.

30 ΜΙΑ ΝΕΑ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ Ι ΙΟΤΗΤΑ: Η ΕΝΘΑΛΠΙΑ Σε πολλές περιπτώσεις η εσωτερική ενέργεια δεν είναι χρηστικό µέγεθος για την περιγραφή πολλών πρακτικών εφαρµογών. Χρειάζεται τότε να οριστούν άλλες θερµοδυναµικές ιδιότητες που να συνδέονται µε την εσωτερική ενέργεια. Μία εξ αυτών των ιδιοτήτων είναι η Ενθαλπία η οποία ορίζεται ως: H t U t + PV t Η ενθαλπία είναι σηµαντική ιδιότητα στη θερµοδυναµική γιατί το άθροισµα U t + PV t εµφανίζεται πολύ συχνά σε προβλήµατα που περιλαµβάνουν διεργασίες ροής. Στη διαφορική µορφή της η ενθαλπία δίνεται ως dh= du+ d(pv) και για µία διαφορική µεταβολή µε ολοκλήρωση προκύπτει ότι Ιδιότητες της ενθαλπίας : 1) Είναι καταστατική συνάρτηση H = U + (PV) 2) Είναι εκτατική ιδιότητα (ηειδικήκαιηγραµµοµοριακή ενθαλπία είναι εντατική ιδιότητα)

31 ΜΙΑ ΝΕΑ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ Ι ΙΟΤΗΤΑ: Παράδειγµα: Η ΕΝΘΑΛΠΙΑ Να υπολογιστούν τα U και H για την εξάτµιση 1 kg νερού σε σταθερή θερµοκρασία 100ºC και σταθερή πίεση kpa. Οι ειδικοί όγκοι του υγρού και του ατµού στις συνθήκες αυτές είναι m 3 kg -1 και m 3 kg -1. Για τη µεταβολή αυτή προστίθεται στο νερό θερµότητα ίση µε kj. Ως σύστηµα θεωρούµε το1 kg νερού. Υποθέτουµε ότι το ρευστό περιέχεται σε έναν κύλινδρο και περιορίζεται από ένα έµβολο που κινείται χωρίς τριβές και ασκεί µια σταθερή πίεση ίση µε kpa. Με την προσθήκη θερµότητας το νερό διαστέλλεται από τον αρχικό στον τελικό του όγκο και έτσι παράγεται έργο στο έµβολο. W = -P V = ( ) = kpa m 3 = k N m -2 m 3 = kj Εφόσον η θερµότητα είναι kj έχουµε µε τον1ονόµο ότι U =Q+W = = kj Για την περίπτωση της ενθαλπίας έχουµε ότι H= U+ (PV) και επειδή η πίεση παραµένει σταθερή τότε H = U+P V = U- W = Q =

32 MIA ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΕΝΘΑΛΠΙΑΣ: ΙΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΡΟΗΣ ΣΕ ΜΟΝΙΜΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ O πρώτος νόµος όπως τον περιγράψαµε µαθηµατικά περιορίζεται σε διεργασίες που δεν περιλαµβάνουν ροή (σταθερής µάζας) αλλά µόνο µεταβολές της εσωτερικής ενέργειας. Στη βιοµηχανία όµως πολύ συχνά απαντώνται διεργασίες στις οποίες ένα ρευστό ρέει σε µόνιµη κατάσταση µέσα στα µηχανήµατα. Ας δούµε τώραµια εξιδανικευµένη περίπτωση όπου υπάρχει σταθεροποιηµένη ροή σε µόνιµη κατάσταση οι ρυθµοί ροής δεν µεταβάλλονται µε τοχρόνο δεν υπάρχει συσσώρευση µάζας ή ενέργειας σε κανένα σηµείο του συστήµατος.

33 Ως σύστηµαθεωρούµε µία µονάδα µάζας ρευστού και ας δούµετώρατιςµεταβολές που λαµβάνουν χώρα σε αυτή τη µονάδα µάζας καθώς ρέει µέσα στη συσκευή από το τµήµα 1 στο τµήµα 2. 1) Η µεταβολή της κινητικής ενέργειας της µονάδας µάζας του ρευστού είναι: E κ = 1 2 u u 2 1 = 1 2 u 2

34 MIA ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΕΝΘΑΛΠΙΑΣ: ΙΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΡΟΗΣ ΣΕ ΜΟΝΙΜΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΡΟΣΟΧΗ Η ταχύτητα εδώ ορίζεται ως η µέση ταχύτητα του ρευστού και είναι ίση µε τον ογκοµετρικό ρυθµό ροής δια την επιφάνεια διατοµής Η προσέγγιση αυτή είναι κατάλληλη για µια πλήρως ανεπτυγµένητυρβώδηροήπουείναι πρακτικώς και η µόνη περίπτωση στην οποία η κινητική ενέργεια είναι σηµαντικός παράγοντας. Η µεταβολή της δυναµικής ενέργειας ανά µονάδα µάζας ρευστού ανάµεσα στα τµήµατα 1 και 2 είναι: Ε Ρ = z 2 g z 1 g = g z Οπότε ο 1ος νόµοςστηγενικήτουµορφή είναι: 1 2 U + u + g z = Q + W 2 Όπου Q και W παριστάνουν όλη τη θερµότητα και το έργο που προσθαφαιρείται σε όλη τη µάζα του ρευστού

35 MIA ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΕΝΘΑΛΠΙΑΣ: ΙΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΡΟΗΣ ΣΕ ΜΟΝΙΜΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΡΟΣΟΧΉ: Το W και W s είναι δύο διαφορετικά µεγέθη. Το W s είναι το αξονικό έργο και ο όρος αξονικό δηλώνει το έργο εκείνο που παράγεται ή καταναλώνεται από το ρευστό που ρέει µέσα σε ένα µηχάνηµα και µεταφέρεται από έναν άξονα που προεξέχει από το µηχάνηµα ο οποίος περιστρέφεται ή εκτελεί παλινδροµική κίνηση. Το W s είναι το έργο που ανταλλάσσει το σύστηµα µε το περιβάλλον του µέσω του άξονα αυτού. Το W αναφέρεται στο έργο που ανταλλάσσεται ανάµεσα στη µονάδα µάζας του ρευστού, η οποία θεωρείται ως σύστηµα, και στο ρευστό που βρίσκεται στις δύο πλευρές της µάζας αυτής. Το έργο αυτό παράγεται ή καταναλώνεται λόγω δυνάµεων πίεσης στα άκρα της συσκευής. Στο τµήµα 1 το περιβάλλον δίνει έργο στο σύστηµα που ισούται µε το γινόµενο της δύναµης επί τη µετατόπιση. Στο στο τµήµα 2 το σύστηµα προσδίδει έργο στο περιβάλλον που ισούται επίσης µε το γινόµενο της δύναµης επί τη µετατόπιση. Έχουµε λοιπόν ότι W! = F 1 l 1 =(P 1 A 1 )(V 1 /A 1 )=P 1 V 1 W 2 =- F 2 l 2 =- (P 2 A 2 )(V 2 /A 2 )= - P 2 V 2 Οπότε το συνολικό έργο στο σύστηµα είναι: W = W s + P 1 V 1 -P 2 V 2

36 MIA ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΕΝΘΑΛΠΙΑΣ: ΙΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΡΟΗΣ ΣΕ ΜΟΝΙΜΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Οπότε µε αντικατάσταση στον 1ο νόµο έχουµε: 1 2 U + u + g z = Q + Ws + PV U + ( PV ) u + g z = Q + 2 P V 2 W s 2 Αλλά U + (PV)= Η, οπότε προκύπτει ότι 1 2 H + u + g z = Q + 2 W s Στην περίπτωση που κινητική και δυναµική ενέργεια είναι αµελητέες τότε: Η = Q + W s που είναι ισοδύναµη µε U t = Q + W

37 ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΕΝΘΑΛΠΙΑΣ: ΘΕΡΜΙ ΟΜΕΤΡΟ ΡΟΗΣ Ο 1ος νόµος µε τη χρήση της ενθαλπίας αντί της εσωτερικής ενέργειας χρησιµοποιείται σε διεργασίες ροής. Στις περισσότερες από αυτές τις εφαρµογές είναι απαραίτητες οι τιµές της ενθαλπίας. Όπως αναφέραµε η ενθαλπία είναι καταστατική συνάρτηση και ιδιότητα της ύλης και οι τιµές της εξαρτώνται µόνο από τις συνθήκες που επικρατούν στη συγκεκριµένη κατάσταση είναι εφικτός ο προσδιορισµός της ενθαλπίας και ο καταχωρισµός των τιµών της σε πίνακες. Η ενθαλπία εργαστηριακά µετριέται εύκολα µεέναθερµιδόµετρο ροής.

38 ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΕΝΘΑΛΠΙΑΣ: Στο θερµιδόµετρο ροής ισχύουν τα εξής: ΘΕΡΜΙ ΟΜΕΤΡΟ ΡΟΗΣ Το βασικό χαρακτηριστικό είναι ένας ηλεκτρικός θερµαντήρας βυθισµένος σε ένα ρευστό που ρέει. Η συσκευή είναι σχεδιασµένη έτσι ώστε οι µεταβολές της κινητικής και της δυναµικής ενέργειας να είναι αµελητέες από το τµήµα 1 στο τµήµα 2. Επιπλέον δεν επιτελείται αξονικό έργο στο σύστηµα. Οπότε εφαρµόζοντας τον 1ο νόµο µε χρήσητης ενθαλπίας έχουµε ότι: Η = Η 2 Η 1 = Q Σε περίπτωση που υπάρχει καλή µόνωση µπορεί να υπολογιστεί εύκολα η θερµότητα και κατά συνέπεια η µεταβολή της ενθαλπίας.

39 ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΕΝΘΑΛΠΙΑΣ: Στο θερµιδόµετρο ροής που συζητήσαµε προηγουµένως ισχύουν τα εξής στοιχεία για το νερό: Ρυθµός ροής 4.15 g s -1, t 1 = 0 ºC, t 2 = 300 ºC, P 2 = 3 bar Ρυθµός προσθήκης θερµότητος από το θερµαντήρα W. Κατά τη διάρκεια της διεργασίας το νερό εξατµίζεται πλήρως. Να υπολογιστεί η ενθαλπία του ατµού σε θερµοκρασία 300 ºC και πίεση 3 bar αν η ενθαλπία του νερού σε υγρή κατάσταση στους 0 ºC είναι ίση µε µηδέν. Θεωρούµε ότι οι µεταβολές κινητικής και δυναµικής ενέργειας είναι ίσες µε 0. Επίσης δεν παράγεται ή καταναλώνεται αξονικό έργο. Άρα από τον 1ο νόµο έχουµε: H 2 -H 1 =Q H 2 =Q = (12740 J s -1 )/ (4.15 g s -1 )= 3070 J/g

40 ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΕΝΘΑΛΠΙΑΣ: Αέρας σε πίεση 1 bar και θερµοκρασία 25 ºCεισέρχεται σε ένα συµπιεστή µε χαµηλή ταχύτητα και εξέρχεται σε πίεση 3 bar. Στη συνέχεια εισέρχεται σε ένα ακροφύσιο όπου και αποκτά ταχύτητα 600 m s -1 στις αρχικές συνθήκες θερµοκρασίας και πίεσης. Αν το έργο συµπίεσης είναι 240 kj ανά kg αέρα, πόση θερµότηταθαπρέπεινααποµακρυνθεί κατά τη διάρκεια συµπίεσης. Εφόσον ο αέρας επανέρχεται στις αρχικές συνθήκες πίεσης και θερµοκρασίας δεν έχουµε κάποια µεταβολή στην ενθαλπία του. Επιπλέον η µεταβολή της δυναµικής ενέργειας θεωρούµε ότι είναι αµελητέα. Θεωρώντας επίσης την αρχική ταχύτητα του αέρα πολύ µικρή σε σχέση µε την τελική προκύπτει από τον 1ο νόµο ότι: Q = 1 2 u 2 2 W s Οπότε έχουµε ότι Q = 0.5 (600 2 ) 240 = = - 60 kj / kg -1 Έτσι για κάθε 1 kg αέρα που συµπιέζεται εκλύεται ποσότητα θερµότητας ίση µε 60 kj

41 ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΕΝΘΑΛΠΙΑΣ: Νερό θερµοκρασίας 200 ºF αντλείται από µία δεξαµενή αποθήκευσης µε ρυθµό 50 (gal min -1 ). Ο κινητήρας της αντλίας παρέχει έργο µε ρυθµό 2 ΗΡ. Το νερό διέρχεται από έναν εναλλάκτη θερµότητας όπου αποβάλλει θερµότητα µε ρυθµό (Btu min -1 ) και µεταφέρεται σε µια δεύτερη δεξαµενή αποθήκευσης που βρίσκεται 50 ft υψηλότερα της πρώτης. Ποια θα είναι η θερµοκρασία του νερού στη δεύτερη δεξαµενή; ίνεται η πυκνότητα του νερού στους 200 ºF ως 60.1 lb m ft -3. Πρόκειται για διεργασία σταθεροποιηµένης ροής σε µόνιµη κατάσταση οπότε εφαρµόζουµε τηγενικήµορφή του 1ου νόµου µε χρήση της ενθαλπίας. Η αρχική και η τελική ταχύτητα του υγρού στις δεξαµενές είναι αµελητέες οπότε µεταβολή της κινητικής ενέργειας µπορεί να θεωρηθεί 0. 1 ft 3 = 7.48 gal Ορυθµός ροής είναι λοιπόν 50*(60.1 /7.48) = 402 lb m min -1 απ όπου προκύπτει ότι Q = /402 = Btu lb m 1, 1 HP = Btu min -1 οπότε το αξονικό έργο είναι W s = 2*42.41/402 = 0.21 Btu lb m 1 Εάνθεωρηθείότιητοπικήεπιτάχυνσητηςβαρύτηταςείναι ft s -2 τότε η δυναµική ενέργεια είναι: g/g c * z=( /32.174)* (50/778.16)= 0.06 Btu lb m 1

42 ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΕΝΘΑΛΠΙΑΣ: Από τον 1ο νόµο έχουµε ότι Η = Q + W s g/g c * z = Btu lb m 1 Απότουςπίνακεςατµού η ενθαλπία του νερού στους 200 ºF είναι Btu lb 1 m έτσι: Η =Η 2 Η 1 = Η = => Η 2 =68.74 Btu lb 1 m Οπότε τώρα πάµε πάλι στους πίνακες ατµού και βλέπουµε ότιηθερµοκρασία που αντιστοιχεί σε αυτήν την τιµή τηςενθαλπίαςείναι ºF Είναι επίσης εµφανές ότι η δυναµική ενέργεια και το αξονικό έργο εδώ είναι πολύ µικρές ποσότητες σε σχέση µε τηθερµότητα και θα µπορούσαν να παραληφθούν.

43 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Ο όρος ισορροπία δηλώνει γενικά µια στατική κατάσταση, δηλαδή την απουσία οποιασδήποτε µεταβολής (αλλαγής). Στη θερµοδυναµική όµως ισορροπία δεν σηµαίνει µόνο αυτό αλλά επίσης σηµαίνει και την απουσία οποιασδήποτε τάσης (προδιάθεσης) για αλλαγή σε µακροσκοπική κλίµακα. Επειδή γενικά η προδιάθεση για αλλαγή προκαλείται από κάποια κινητήρια δύναµη, η απουσία προδιάθεσης υποδηλοί και την απουσία κινητήριας δύναµης. Έτσι όλες οι δυνάµεις ενός τέτοιου συστήµατος εξισορροπούνται µεταξύ τους. Το αν θα συµβεί µεταβολή σε ένα σύστηµα εξαρτάται από την αντίστασή του και από την κινητήρια δύναµη. Πολλά συστήµατα παραµένουν σχεδόν αµετάβλητα ακόµα και κάτω από την επίδραση κινητήριων δυνάµεων µεγάλου µεγέθους επειδή η αντίστασή τους είναι µεγάλη. Το είδος της µεταβολής εξαρτάται από το είδος της δύναµης: Μηχανικές δυνάµεις Θερµικές Χηµικές Πυρηνικές ηλεκτροµαγνητικές Σε κατάσταση ισορροπίας όλες οι δυνάµεις εξισορροπούνται.

44 ΚΑΝΟΝΑΣ ΦΑΣΕΩΝ Γενικά έχουµεαναφέρεισεπροηγούµενα µαθήµατα ότι η κατάσταση ενός οµογενούς ρευστού είναι καθορισµένη αν γνωρίζουµε τιςτιµές δύο εντατικών θερµοδυναµικών ιδιοτήτων του (π.χ. πίεση και θερµοκρασία). Αντιθέτως σε συστήµατα δύο φάσεων που είναι σε ισορροπία αρκεί να καθοριστεί η τιµή µίας µόνο τέτοιας µεταβλητής. Ένα µίγµα νερού ατµού είναι σε ισορροπία στους 100 ºC όταν και µόνο όταν η πίεση είναι kpa. Αν µεταβληθεί η πίεση το σύστηµα παύει να είναι σε ισορροπία χωρίς αντίστοιχη µεταβολή της θερµοκρασίας. Προκύπτει το εξής ερώτηµα: Υπάρχει συσχέτιση µεταξύ των ανεξάρτητων µεταβλητών που πρέπει να καθοριστούν ώστε να προσδιοριστεί η εντατική κατάσταση ενός συστήµατος; Η απάντηση είναι ναι και προέκυψε από τον κανόνα των φάσεων που µε θεωρητικούς υπολογισµούς εισήγαγε το 1875 ο Josiah Willard Gibbs στις ΗΠΑ. F = 2 π + Ν Όπου F είναι οι ανεξάρτητες µεταβλητές (ή αλλιώς βαθµοί ελευθερίας), π είναι ο αριθµός φάσεων και Ν ο αριθµός των χηµικών ουσιών στο σύστηµα. Η εντατική κατάσταση του συστήµατος σε ισορροπία καθορίζεται αν προσδιοριστούν η θερµοκρασία, ή πίεσηκαιοισυστάσειςόλωντωνφάσεων.

45 ΚΑΝΟΝΑΣ ΦΑΣΕΩΝ Ως φάση ορίζεται µία οµογενής περιοχή της ύλης π.χ. Αέριο ή µίγµα αερίων, υγρό ή διάλυµαυγρών, κρύσταλλος στερεού, κλπ. Για την εφαρµογή του κανόνα των φάσεων δεν είναι απαραίτητο να είναι µία φάση συνεχής Ο κανόνας εφαρµόζεται και σε ασυνεχής φάσεις όπως µίγµατα φυσαλίδων σε υγρό, κρυσταλλικά στερεά διεσπαρµένασευγράήαέριακ.ο.κ. Στις περιπτώσεις αυτές συνυπάρχουν µία συνεχής φάση και µία ασυνεχής φάση (η διεσπαρµένη φάση). Οποιαδήποτε µεταβολή των ιδιοτήτων συµβαίνει απαραιτήτως στο όριο µεταξύ των δύο φάσεων. Για να εφαρµοστεί ο κανόνας των φάσεων πρέπει απαραιτήτως όλες οι φάσεις να βρίσκονται σε θερµοδυναµική ισορροπία. Ο ελάχιστος αριθµός βαθµών ελευθερίας ενός συστήµατος είναι 0. Όταν F=0 τότε το σύστηµαείναιαµετάβλητο και π = 2+Ν. Η τιµή του π είναι ο µέγιστος αριθµός φάσεων που µπορούν να υπάρξουν σε ισορροπία σε ένα σύστηµα που περιέχει Ν χηµικές ουσίες. Όταν Ν=1 (π.χ. νερό) τότε από τον κανόνα των φάσεων προκύπτει ότι π = 3, δηλαδή τρεις φάσεις είναι ο µέγιστος αριθµός φάσεων που συνυπάρχουν σε ισορροπία Αυτό ορίζεται ως το τριπλό σηµείο νερού (Τ=0.01 ºC P= bar). Οποιαδήποτε µεταβολή είτε στην πίεση είτε στην θερµοκρασία οδηγεί στην εξαφάνιση µίας τουλάχιστον φάσης!

46 ΚΑΝΟΝΑΣ ΦΑΣΕΩΝ Παράδειγµα: Πόσους βαθµούς ελευθερίας έχουν τα παρακάτω συστήµατα; 1) Νερό στην υγρή φάση σε ισορροπία µε τους ατµούς του 2) Νερό στην υγρή φάση σε ισορροπία ατµού και αζώτου 3) Υγρό διάλυµααλκοόληςσενερόσεισορροπίαµετουςατµούς του. 1. Το σύστηµαπεριέχειµία χηµική ουσία σε δύο φάσεις F = 2-π +Ν=2-2+1=1 Αυτό το αποτέλεσµα λέειότισεµία δεδοµένη πίεση το νερό έχει ένα µόνο σηµείο βρασµού, ή αλλιώς για κάθε θερµοκρασία υπάρχει µία συγκεκριµένη πίεση που το σύστηµαισορροπεί µεταξύ ατµού και υγρού. Για τυχαίο ζεύγος τιµών θερµοκρασίας και πίεσης το σύστηµα δε βρίσκεται απαραίτητα σε ισορροπία. 2. Το σύστηµα περιέχει δύο χηµικές ουσίες και δύο φάσεις άρα: F = 2-π +Ν=2-2+2=2 Από το αποτέλεσµα προκύπτει ότι η προσθήκη ενός αδρανούς αερίου σε ένα σύστηµα νερού σε ισορροπία µεταξύ ατµού και υγρού µεταβάλλει τα χαρακτηριστικά του συστήµατος. Ηθερµοκρασία µπορεί να µεταβάλλεται ανεξάρτητα της πίεσης και αντιστρόφως. Όταν όµως καθοριστούν και οι δύο τιµές τότε το σύστηµα ισορροπεί σε µία συγκεκριµένη σύσταση ατµών! Αν δεχτούµε επίσης ότι το άζωτο έχει αµελητέα διαλυτότητα στην υγρή φάση τότε αρκεί να οριστεί η σύσταση της αέριας φάσης.

47 ΚΑΝΟΝΑΣ ΦΑΣΕΩΝ 3. Το σύστηµα περιέχει δύο χηµικές ουσίες και δύο φάσεις άρα: F = 2-π +Ν=2-2+2=2 Οι µεταβλητές του κανόνα των φάσεων είναι η θερµοκρασία, ηπίεσηκαιοισυστάσειςτων φάσεων.

48 ΑΝΤΙΣΤΡΕΠΤΗ ΙΕΡΓΑΣΙΑ Μια διεργασία ορίζεται ως αντιστρεπτή όταν η κατεύθυνσή της µπορεί να αντιστραφεί σε οποιοδήποτε σηµείο της µε µία απειροελάχιστη µεταβολή των εξωτερικών συνθηκών. Γενικά αντιστρεπτές διεργασίες ως επί το πλείστον δεν υφίστανται στη φύση αλλά στη θερµοδυναµική ο ορισµός τους διευκολύνει αφάνταστα τους υπολογισµούς και την ανάπτυξη εννοιών.

49 ΑΝΤΙΣΤΡΕΠΤΗ ΙΕΡΓΑΣΙΑ

50 ΑΝΤΙΣΤΡΕΠΤΗ ΙΕΡΓΑΣΙΑ Συνοψίζοντας µια διεργασία περιγράφεται ως αντιστρεπτή όταν είναι απαλλαγµένη από τριβές, αποµακρύνεται ελάχιστα από την ισορροπία (όλες οι µεταβολές είναι διαφορικές) και κατά την αποµάκρυνση αυτή περνά από διαδοχικές καταστάσεις ισορροπίας. Οι κινητήριες δυνάµεις που δρουν έχουν διαφορικό µέγεθος και η φορά της διεργασίας σε οποιοδήποτε σηµείο µπορεί να αντιστραφεί από µια διαφορική µεταβολή των εξωτερικών συνθηκών, προκαλώντας την επανάληψη της διεργασίας πάνω στην ίδια διαδροµή και οδηγώντας στην αποκατάσταση της αρχικής κατάστασης του συστήµατος και του περιβάλλοντος. Μια αντιστρεπτή διεργασία είναι ιδανική και αντιπροσωπεύει το όριο µιας πραγµατικής διεργασίας. Στη θερµοδυναµική το έργο µιας διεργασίας υπολογίζεται συνήθως για αντιστρεπτές διεργασίες επειδή έτσι είναι πιο εύκολη η µαθηµατική επίλυση. Το έργο µιας πραγµατικής διεργασίας υπολογίζεται σε καλή προσέγγιση από το έργο µιας αντιστρεπτής διεργασίας σε συνδυασµό µε τον κατάλληλο βαθµόαπόδοσης.

51 ΑΝΤΙΣΤΡΕΠΤΗ ΙΕΡΓΑΣΙΑ Παράδειγµα: Μια οριζόντια διάταξη εµβόλου-κυλίνδρου τοποθετείται σε ένα λουτρό σταθερής θερµοκρασίας. Το έµβολο κινείται µεαµελητέες τριβές, ενώ µια εξωτερική δύναµη το συγκρατεί στη θέση του. Η αρχική πίεση του αερίου µέσα στον κύλινδρο είναι 14 bar. Ο αρχικός όγκος του αερίου είναι V 1 =0.03 m 3. Η εξωτερική δύναµη που δρα στο έµβολο µειώνεται σταδιακά επιτρέποντας στο αέριο να εκτονωθεί µέχρι να διπλασιαστεί ο όγκος του. Πειραµατικά προκύπτει ότι κάτω από τέτοιες συνθήκες ο όγκος του αερίου συνδέεται µε την πίεσή του έτσι ώστε το γινόµενο PV να είναι σταθερό. Να υπολογιστεί το έργο που παράγει το αέριο, αν η εξωτερική δύναµηαντίναµειωθεί σταδιακά µειώνεται απότοµαστη µισήαπότηναρχικήτηςτιµή. Λύση: Η διεργασία αρχικά όπως περιγράφεται είναι µηχανικά αντιστρεπτή. Ισχύει ότι PV=k => P=k/V και W = V V 1 2 PdV = k V V 1 2 dv V = k V ln V 2 1

52 ΑΝΤΙΣΤΡΕΠΤΗ ΙΕΡΓΑΣΙΑ Όµως V 1 =0.03 m 3 V 2 =0.06 m 3, k=pv=p 1 V 1 =(14*10 5 )*0.03= 42 kj Έτσι έχουµε ότι W= -42 *ln2 = kj Η τελική πίεση του συστήµατος είναι P 2 = k/v 2 =42/0.06=7 bar Στην 2η περίπτωση αφού η δύναµηέχειµειωθεί στο µισό, το αέριο εκτονώνεται απότοµα ενάντια σε µια σταθερή δύναµη που ισοδυναµεί µε πίεση7 bar. Τελικά το σύστηµα επιστρέφει σε κατάσταση ισορροπίας ίδια µε την τελική κατάσταση της αντιστρεπτής διεργασίας. Κατά συνέπεια η µεταβολή του όγκου είναι ίδια όπως και πριν και το έργο που παράγεται είναι η εξωτερική πίεση επί την µεταβολή του όγκου, ήτοι: W= -(7* 10 5 )( ) = 21 kj Η διεργασία αυτή δεν είναι προφανώς αντιστρεπτή και σε σύγκριση µετην αντιστρεπτή διεργασία έχει βαθµό απόδοσης21/ = ή 72.1%

53 ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΑΘΕΡΟΥ ΟΓΚΟΥ ΚΑΙ ΠΙΕΣΗΣ Για ένα κλειστό σύστηµα n γραµµοµορίων ο 1ος νόµος εκφράζεται ως εξής: d(nu) = dq + dw Το έργο µιας µηχανικά αντιστρεπτής διεργασίας χωρίς ροή δίνεται από τη σχέση dw= -Pd(nV) Εάν µια τέτοια διεργασία γίνεται υπό σταθερό όγκο τότε προφανώς το έργο είναι ίσο µε 0. Αν γίνεται υπό σταθερή πίεση τότε µε ολοκλήρωση προκύπτει ότι W= -np V Αντικαθιστώντας στον 1ο νόµοέχουµε ότι d(nu) = dq - Pd(nV) Οπότε αν η διεργασία είναι µηχανικά αντιστρεπτή και υπό σταθερό όγκο χωρίς ροή τότε dq = d(nu) µε ολοκλήρωση Q = n U ηλαδή σε µια µηχανικά αντιστρεπτή διεργασία υπό σταθερό όγκο χωρίς ροή η θερµότητα που µεταφέρεται είναι ίση µε τηµεταβολή της εσωτερικής ενέργειας του συστήµατος.

54 ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΑΘΕΡΟΥ ΟΓΚΟΥ ΚΑΙ ΠΙΕΣΗΣ Για µία διεργασία υπό σταθερή πίεση έχουµε ότι Αλλά η ενθαλπία ορίζεται ως Οπότε συνδυάζοντας έχουµε ότι d(nu) = dq - Pd(nV) nh = nu +P(nV) d(nh)=d(nu)+pd(nv) για σταθ. Πίεση dq = d(nη) µε ολοκλήρωση Q = n Η ηλαδή σε µια µηχανικά αντιστρεπτή διεργασία υπό σταθερή πίεση χωρίς ροή η θερµότητα που µεταφέρεται είναι ίση µε τηµεταβολή της ενθαλπίας του συστήµατος. Αν συγκρίνουµε τις δύο περιπτώσεις καταλαβαίνει κανείς ότι ο ρόλος της ενθαλπίας στις διεργασίες σταθερής πίεσης είναι ανάλογος µε το ρόλο της εσωτερικής ενέργειας σε διεργασίες σταθερού όγκου.

55 ΕΙ ΙΚΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ (ΘΕΡΜΟΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑ) Όπως αναφέρθηκε προηγουµένως η θερµότητα εξετάζεται σε σχέση µε την επίδρασή της στο σώµα από ή προς το οποίο µεταφέρεται. Πάνω σε αυτό βασίζεται η ιδέα ότι κάθε σώµα έχει µια συγκεκριµένη χωρητικότητα θερµότητας (θερµοχωρητικότητα). Όσο µικρότερη η µεταβολή θερµότητας που προκαλείται από τη µεταφορά µιας δεδοµένης ποσότητας θερµότητας σε ένα σώµα τόσο µεγαλύτερη είναι η χωρητικότητα του σώµατος σε θερµότητα. Έτσι ορίζουµετηθερµοχωρητικότητα ενός σώµατος (ήαλλιώςτηνειδική θερµότητα) ως: C=dQ/dT Το µειονέκτηµα του ορισµού είναι ότι το C όπως και η θερµότητα εµφανίζεται ως µια ποσότητα που εξαρτάται από τη διεργασία και δεν είναι καταστατική συνάρτηση. Υποδηλώνεται λοιπόν ότι µπορούν να οριστούν περισσότερες της µιας ειδικές θερµότητες! Πρακτικά ορίζονται δύο ειδικές θερµότητες οι οποίες είναι καταστατικές συναρτήσεις!!! C V ( U/ T) V C P ( H/ T) P για σταθερό όγκο για σταθερή πίεση

56 ΕΙ ΙΚΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ (ΘΕΡΜΟΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑ) Παρά το γεγονός ότι οι ορισµοί των C V και C Ρ δεν αναφέρονται σε κάποια διεργασία, ωστόσο καθένας από αυτούς επιτρέπει την απλή περιγραφή συγκεκριµένης διεργασίας. Για διεργασία σταθερού όγκου έχουµε ότι du= C V dt και ολοκληρώνοντας παίρνουµε U = T T 1 2 C V dt Και αν αντικαταστήσουµε στον1ο νόµο προκύπτει ότι Q = n U = n T T 1 2 C V dt Ας θεωρήσουµε τώραµία τυχαία διεργασία η οποία µεταβάλει τον όγκο του συστήµατος αλλά αρχικός και τελικός όγκος είναι ίσα µεγέθη. Μια τέτοια διεργασία δεν είναι σταθερού όγκου. Όµως οι µεταβολές των καταστατικών συναρτήσεων είναι ανεξάρτητες από τη διαδροµή και έχουν την ίδια τιµή για όλες τις διεργασίες που οδηγούν στις ίδιες τελικές συνθήκες. Γιατηνδιεργασίαπουαναφέραµε ισχύειεπίσηςότι U = T T 1 2 C V dt

57 ΕΙ ΙΚΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ (ΘΕΡΜΟΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑ) ιότι U, C V, T είναι καταστατικές συναρτήσεις. Τι ισχύει όµως µετηθερµότητα; Παρόλο που η εσωτερική ενέργεια µπορεί να υπολογιστεί η θερµότητα σε αυτή τη διεργασία δεν είναι ίση µε n U! ΓΙΑΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΑΥΤΟ; Αντίστοιχα µε τις διεργασίες σταθερού όγκου για διεργασίες σταθερής πίεσης ισχύουν τα ίδια για την ενθαλπία όπως για την εσωτερική ενέργεια: H = T T 1 2 C P dt Και για µια µηχανικά αντιστρεπτή διεργασία σταθερής πίεσης ισχύει ότι Q = n H = n T T 1 2 C P dt Αφού τα Η, Τ και C Ρ είναι καταστατικές συναρτήσεις η ενθαλπία µπορεί να υπολογιστεί µε τον τρόπο αυτό για µια οποιαδήποτε διεργασία µεταξύ µε αρχική και τελική πίεση Ρ 1 και Ρ 2, όχι όµως και η θερµότητα µετοέργο!

58 ΕΙ ΙΚΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ (ΘΕΡΜΟΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑ) Παράδειγµα: Ένα αέριο θεωρείται ιδανικό, όταν ο όρος PV/T είναι σταθερός ανεξάρτητα από τις µεταβολές που υφίσταται το αέριο. Ένα τέτοιο αέριο έχει όγκο m 3 mol -1 στους 0ºC και σε πίεση 1bar. Στο πρόβληµα που ακολουθεί ο αέρας µπορεί να θεωρηθεί ως ιδανικό αέριο µε σταθερές ειδικές θερµότητες C V =(5/2) R και C Ρ =(7/2) R Όπου R=8.314 J mol -1 K -1 έτσι C V = J mol -1 K -1 και C Ρ = J mol -1 K -1 Οι αρχικές συνθήκες στις οποίες βρίσκεται ο αέρας είναι 1 bar και 25 ºC. Ο αέρας συµπιέζεται σε 5 bar στους 25 ºC µε δυο διαφορετικές µηχανικά αντιστρεπτές διεργασίες. Να υπολογιστεί η θερµότητα και το έργο που απαιτούνται καθώς και τα U και Η του αέρα για τις ακόλουθες διαδροµές: Α) Ψύξη υπό σταθερή πίεση και στη συνέχεια θέρµανση υπό σταθερό όγκο Β) Θέρµανση υπό σταθερό όγκο και στη συνέχεια ψύξη υπό σταθερή πίεση

59 ΕΙ ΙΚΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ (ΘΕΡΜΟΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑ) U= (1*10 5 )( )=-4.058kJ Λύση: Καταρχάς αφού δεν δίνεται διαφορετικά ας θεωρήσουµε ως σύστηµα 1 γραµµοµόριο αέρα και ας υποθέσουµε ότι αυτό είναι σε ένα σύστηµαεµβόλου κυλίνδρου. Εφόσον οι διεργασίες είναι µηχανικά αντιστρεπτές µπορούµεναθεωρήσουµε πιθανές τριβές ως αµελητέες. Ο αρχικός όγκος του αέρα είναι: O τελικός όγκος είναι V 1 =( )(298.15/273.15)= m 3 V 2 =V 1 *(P 1 /P 2 )= *(1/5)= m 3 1)Στην 1η περίπτωση ο αέρας αρχικά ψύχεται σε σταθερή πίεση 1 bar µέχρι ο όγκος του να γίνει m 3. Στη συνέχεια όσο ο αέρας θερµαίνεται ο όγκος διατηρείται σταθερός στην τιµή αυτή. Η θερµοκρασία του αέρα µετά το τέλος της ψύξης είναι Τ= ( / )=59.63 Κ Κατά τη µεταβολή αυτή η πίεση παραµένει σταθερή. Οπότε έχουµε: Q= H=C P T=(29.099)( )=-6.941kJ Αφού U= H- (PV)= H-P V τότε

60 ΕΙ ΙΚΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ (ΘΕΡΜΟΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑ) Στη συνέχεια της διεργασίας ο αέρας θερµαίνεται υπό σταθερό όγκο. Εφαρµόζοντας την εξίσωση της θερµοχωρητικότητας έχουµε ότι: U=Q= C V T=20.785( )=4.058 kj Η πλήρης διεργασία δίνεται από το άθροισµατωνεπιµέρους διεργασιών (ψύξη και θέρµανση) οπότε Και Q= = kj U= =0 kj Αφού ο 1ος νόµος εφαρµόζεται σε όλη τη διεργασία οπότε U=Q+W 0= W W=1.983 kj H εξίσωση H= U+ (PV) εφαρµόζεται επίσης σε όλη τη διεργασία. Όµως Τ 1 =Τ 2 και άρα P 1 V 1 =P 2 V 2 άρα (PV)=0 οπότε H= U=0

61 ΕΙ ΙΚΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ 2. Και στην περίπτωση αυτή ο αέρας φτάσει στην ίδια τελική κατάσταση σε δύο στάδια. Στο πρώτο, ο αέραςθερµαίνεται υπό σταθερό όγκο ίσο µε τοναρχικόµέχρι η τελική πίεση να γίνει 5 bar. Στο δεύτερο στάδιο ο αέρας ψύχεται υπό σταθερή πίεση 5 bar µέχρι να φτάσει στην τελική του κατάσταση. Ηθερµοκρασία του αέρα µετά την θέρµανση είναι: Τ=298.15(5/1)= Κ Κατά τη θέρµανση ο όγκος παραµένει σταθερός και Q= U= C V T= ( )= kj Κατά την ψύξη η πίεση παραµένει σταθερή και Q= H=C P T=29.099( )= kj Επίσης U= H- (PV)= Η-Ρ V U = (5*10 5 )( )= kj Συνδυάζοντας τα δύο βήµατα έχουµε Q= = kj U = =0 kj W= U Q=0-(-9.915)=9.915 kj και H= U=0 Οι µεταβολές H και U είναι ίδιες και για τις δύο διαδροµές ενώ φαίνεται καθαρά ότι δεν συµβαίνει το ίδιο µετηθερµότητα και το έργο τα οποία εξαρτώνται άµεσα από τη διαδροµή.

62 ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΑΡΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ Οι τιµές ορισµένων θερµοδυναµικών ιδιοτήτων, όπως η εσωτερική ενέργεια και η ενθαλπία εκτιµώνται συχνά από ογκοµετρικά δεδοµένα. Έχουµε ήδη αναφερθεί στην ύπαρξη πινάκων και διαγραµµάτων που συνδέουν τις θερµοδυναµικές ιδιότητες µεταογκοµετρικά δεδοµένα.

63 ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΑΡΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ Είναι λοιπόν εµφανές ότι ο προσδιορισµός των ογκοµετρικών δεδοµένων είναι πολύ σηµαντικός στη θερµοδυναµική και στις βιοµηχανικές διεργασίες. Οι σχέσεις που συνδέουν την πίεση, τον όγκο και τη θερµοκρασία είναι πολύ σηµαντικές για τις µετρήσεις των ρευστών και η συνολική ενασχόληση µε τον προσδιορισµό αυτών των ιδιοτήτων καλείται συµπεριφορά PVT. Τα ρευστά κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες:στα υγρά και στα αέρια. Η διάκριση µεταξύ αυτών των δύο δεν είναι πάντα τόσο σαφής όσο διαισθητικά φανταζόµαστε. Υπάρχει ένα σηµείο το οποίο καλείται ως κρίσιµο και σε αυτό το σηµείο ο διαχωρισµός των φάσεων είναι αδύνατος! Στη θερµοδυναµική είναι εφικτή η κατασκευή διαγραµµάτων φάσεων µεβάση πειραµατικές µετρήσεις τάσεων ατµών σε συντεταγµένες πίεσης-θερµοκρασίας που περιγράφουν όλες τις φάσεις της καθαρής ουσίας.

64 ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΑΡΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ

65 ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΑΡΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ Ηκαµπύλη εξάτµισης 2 C καταλήγει στο κρίσιµο σηµείο C. Οι συντεταγµένες του σηµείου αυτού είναι η κρίσιµη πίεση και η κρίσιµηθερµοκρασία και είναι ουσιαστικά η υψηλότερη θερµοκρασία και πίεση που µπορεί µια καθαρή χηµική ουσία να βρεθεί σε ισορροπία υγρού-ατµών. Η περιοχή του ρευστού που υπάρχει σε µεγαλύτερες θερµοκρασίες και πιέσεις περιορίζεται από διακεκοµµένες γραµµές οι οποίες δεν παριστάνουν τη µετάβαση από µία φάση σε άλλη, αλλά αποτελούν όρια που καθορίζονται από τις έννοιες υγρό και αέριο. Γενικά ως φάση θεωρούµεέναυγρόπουµπορεί να εξατµιστεί σε αέριο µε µείωση της πίεσης υπό σταθερή θερµοκρασία, ένα αέριο που µπορεί να συµπυκνωθεί σε υγρό µε µείωση της θερµοκρασίας υπό σταθερή πίεση, κ.ο.κ. Όταν δεν πληρούνται οι ανωτέρω προϋποθέσεις τότε το ρευστό δεν µπορεί να θεωρηθεί ούτε υγρό ούτε αέριο. Λόγω της ύπαρξης του κρίσιµου σηµείου µπορεί να κατασκευαστεί µια καµπύλη από την υγρή στην αέρια περιοχή η οποία να µην τέµνει το όριο κάποιας φάσης. Ηκαµπύλη αυτή παριστάνει µια σταδιακή µετάβαση από την υγρή στην αέρια φάση και αντίστροφα. Αν αυτή η καµπύλη έτεµνε την καµπύλη εξάτµισης τότε η ουσία θα εξατµιζόταν και οι ιδιότητές της θα µεταβάλλονταν απότοµα.

66 ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΑΡΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ Το διάγραµµαπίεσης-θερµοκρασίας δεν δίνει πληροφορίες άµεσα για τις µεταβολές του όγκου αλλά απλώς δείχνει τα όρια των µεταβολών. Σε ένα διάγραµµα πίεσηςόγκου, αυτά τα όρια εµφανίζονται ως επιφάνειες όπου συνυπάρχουν σε ισορροπία δύο φάσεις.

67 ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΑΡΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ

68 ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΑΡΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ Είναι βολικότερο στο διάγραµµα PV να απεικονίζουµε και τις ισόθερµες καµπύλες. Κατά µήκος µιας ισόθερµης η θερµοκρασία είναι σταθερή.

69 ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΑΡΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ

70 ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΑΡΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ Για τις µονοφασικές περιοχές του διαγράµµατος PV υπάρχει µία σχέση που συνδέει τα P, V, T, η οποία εκφράζεται ως εξής: f(p,v,t)=0 Συνάγεται δηλαδή ότι για κάθε καθαρό και οµογενές ρευστό σε κατάσταση ισορροπίας υπάρχει µια καταστατική εξίσωση που συνδέει την πίεση, το γραµµοµοριακό (ή τονειδικό) όγκο και τη θερµοκρασία. Η πιο απλή καταστατική εξίσωση είναι αυτή των ιδανικών αερίων η οποία ισχύει κατά προσέγγιση για τα αέρια σε χαµηλή πίεση. Η καταστατική εξίσωση µπορεί να επιλυθεί ως προς την πίεση, τη θερµοκρασία ή τον ειδικό όγκο εκφράζοντας οποιαδήποτε από αυτές τις ποσότητες σε συνάρτηση των άλλων δύο. Για παράδειγµα, αν το V θεωρηθεί συνάρτηση των T και P τότε V=V(P, T) και προκύπτει ότι: dv = V T P dt + V P Οι µερικές παράγωγοι στην εξίσωση του διαφορικού του όγκου έχουν φυσική σηµασία. Είναι µετρήσιµες ποσότητες και συνδέονται µεδύοπολύσηµαντικές ιδιότητες των υγρών: V 1. Το συντελεστή θερµικής διαστολής: β 1 V T 2. Το συντελεστή ισόθερµης συµπιεστότητας: T κ 1 V dp P V P T

71 ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΑΡΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ Με συνδυασµό της εξίσωσης του διαφορικού του όγκου µε τις εξισώσεις ορισµού των συντελεστών διαστολής και συµπιεστότητας προκύπτει ότι: dv/v=βdt-κdp Όταν βρισκόµαστε στην υγρή φάση οι ισόθερµες έχουν µικρή απόσταση µεταξύ τους και παρουσιάζουν µεγάλη κλίση. Αυτό σηµαίνει ότι οι µερικές παράγωγοι του διαφορικού του όγκου (και κατά συνέπεια και τα β,κ) έχουν µικρές τιµές. Η χαρακτηριστική αυτή συµπεριφορά των ρευστών (εκτός κρισίµου σηµείου) καλείται στη µηχανική των ρευστών µε τον όρο ασυµπίεστο ρευστό. Για ένα τέτοιο ρευστό τα β και κ είναι µηδέν. Στην πραγµατικότητα δεν υπάρχει ασυµπίεστο ρευστό, αλλά η έννοια βρίσκει δόκιµο έδαφος διότι σε πολλές περιπτώσεις είναι ένα ρεαλιστικό µοντέλο προσέγγισης για τη µελέτη της συµπεριφοράς των υγρών. Για τα ασυµπίεστα ρευστά δεν υπάρχει καταστατική εξίσωση PVT αφού ο όγκος είναι ανεξάρτητος της θερµοκρασίας και της πίεσης. Τα β και κ των πραγµατικών ρευστών εξαρτώνται σε µικρό βαθµόαπότηθερµοκρασία και την πίεση. Για µικρές µεταβολές Ρ και Τ είναι δυνατόν να θεωρηθούν σταθερά κατά προσέγγιση οπότε µε ολοκλήρωση του διαφορικού του όγκου προκύπτει: ln (V 2 /V 1 )= β(τ 2 -Τ 1 )-κ(ρ 2 -Ρ 1 ) Η προσέγγιση αυτή έχει λιγότερους περιορισµούς από την παραδοχή του ασυµπίεστου ρευστού.

72 ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΑΡΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ Παράδειγµα: Σε θερµοκρασία 20 ºC και πίεση 1bar η ακετόνη έχει τις ακόλουθες ιδιότητες: β = * 10-3 ºC -1, κ = 62 *10-6 bar -1, V = cm 3 g -1 Να υπολογιστούν: α) Ητιµή τουλόγου P T V β) Η πίεση που αναπτύσσεται όταν η ακετόνη θερµανθεί υπό σταθερό όγκο από τους 20 ºC και 1bar στους 30 ºC. γ) Η µεταβολή του όγκου όταν οι συνθήκες µεταβληθούν από 20 ºC και 1bar σε 0 ºC και 10 bar. Λύση: α) Ισχύει ότι dv/v=βdt-κdp. Όταν ο όγκος είναι σταθερός τότε dv =0. Άρα έχουµε βdt-κdp = 0 => (dp/dt) = β/κ=24 bar ºC -1 β) Αν υποθέσουµε ότι τα β και κ είναι σταθερά στο θερµοκρασιακό διάστηµατων10 ºC τότε η εξίσωση dv/v=βdt-κdp µε ολοκλήρωσηδίνει0= β Τ-κ Ρ => Ρ=(β/κ) Τ=240 bar Ρ 2 =Ρ 1 + Ρ=1+240=241 bar

73 ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΑΡΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ Λύση: γ) Θεωρώντας και πάλι ότι τα β και κ παραµένουν σταθερά στη µεταβολή των συνθηκών που αναφέρονται προκύπτει και πάλι ότι ln (V 2 /V 1 )= β(τ 2 -Τ 1 )-κ(ρ 2 -Ρ 1 )=(1.487 * 10-3 )(-20)(62 *10-6 )(9)= V 2 /V 1 = και άρα V 2 = *1.287=1.249 cm 3 g -1 Οπότε V= V 2 -V 1 = = cm 3 g -1

74 ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΑΡΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ Γενικά η συµπεριφορά PVT µιας καθαρής ουσίας είναι αρκετά πολύπλοκη και είναι δύσκολο να περιγραφεί µε µία απλή εξίσωση. Σε αρκετές περιπτώσεις όµως αυτό είναι εφικτό για τη συµπεριφορά αερίων. Γενικά σε σταθερή θερµοκρασία είδαµε ότιοόγκοςµειώνεται όσο αυξάνεται η πίεση. Για αέριο ή ατµότογινόµενο PV θα πρέπει να τείνει να µείνει σταθερό ανεξάρτητα από το αν µεταβάλλονται τα Ρ και V οπότε είναι πιο εύκολη η έκφραση της συµπεριφοράς µε µία εξίσωση. Η απλούστερη γενική εξίσωση που µπορεί να χρησιµοποιηθεί είναι η ανάπτυξη του PV µετηβοήθειαµιας δυναµοσειράςτουρωςεξής: PV= α +bp+cp 2 + Ας θέσουµε τώρα ότι οι σταθερές της δυναµοσειράς είναι ίσες µε b=αβ,c=αc,d=αd κλπ. Οπότε η εξίσωση γράφεται ως PV= α (1+Β P+C P 2 +D P 3 + ) Όπου τα α, Β, C, κλπ. Είναι σταθερά για µια συγκεκριµένη θερµοκρασία και χηµική ουσία. Παρά το γεγονός ότι το δεξί σκέλος της εξίσωσης έχει άπειρους όρους στην πράξη χρησιµοποιούνται µε ικανοποιητική προσέγγιση ορισµένοι όροι µόνο. Από πειραµατικές µετρήσεις έχει βρεθεί ότι οι δυο πρώτοι όροι αρκούν για χαµηλές πιέσεις. Όσο όµως αυξάνεται η πίεση τόσο περισσότεροι όροι είναι απαραίτητοι. Παρά το γεγονός ότι οι σταθερές Β, C, κλπ. εξαρτώνται από τη θερµοκρασία και τη χηµική ένωση, η σταθερά α είναι εξαρτηµένη µόνο από τη θερµοκρασία. Αυτό προκύπτει από πειραµατικές µετρήσεις µε χρήσηµιας συγκεκριµένης κατάστασης (π.χ.σηµείο βρασµού).

75 ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΑΡΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ Από το σχήµα φαίνεται ότι για όλα τα αέρια υπάρχει σύγκλιση στην τιµήτουγινοµένου PV καθώς Ρ 0. Στο όριο Ρ 0 ηεξίσωσητηςδυναµοσειράς παίρνει τη µορφή: lim( PV ) ( PV ) P 0 Από τα παραπάνω προκύπτει ότι το α είναι ίδιο για όλα τα αέρια και εξαρτάται µόνο από τη θερµοκρασία (PV) * = α = f(t) * = α

76 ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΑΡΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ Λόγω της ιδιότητας αυτής τα αέρια είναι εξαιρετικά χρήσιµαστηθερµοµετρία επειδή οι οριακές τιµές του (PV) * χρησιµοποιούνται για τον καθορισµό µιας θερµοκρασιακής κλίµακας ανεξάρτητης από το είδος του θερµοµετρικού ρευστού (αερίου). Το µόνο που χρειάζεται είναι να οριστεί µία ποσοτική κλίµακα και η µορφή της συνάρτησης f(t) (και τα δύο βήµατα είναι αυθαίρετα). Η πιο απλή διαδικασία είναι να καθορίζεται το γινόµενο (PV) * ως ευθέως ανάλογο της Τ (PV) * = α = RT όπου R είναι η σταθερά της αναλογίας. Το τριπλό σηµείο του νερού είναι Κ οπότε(pv) * t = R Για µια οποιαδήποτε Τ ισχύει ότι (PV) * /(PV) * t = T/ T= (PV)* /(PV) * t Αυτή εξίσωση καθορίζει την κλίµακα Kelvin για τη θερµοκρασιακή περιοχή που οι τιµές (PV) * είναι πειραµατικά µετρήσιµες. Γενικά η κατάσταση ενός αερίου όταν Ρ 0 είναι ιδιάζουσα. Όσο µειώνεται η πίεση τόσο αποµακρύνονται τα µόρια µεταξύ τους µε αποτέλεσµα οιελκτικέςδιαµοριακές δυνάµεις να µικραίνουν. Ο όγκος των µορίων γίνεται όλο και πιο µικρό ποσοστό του συνολικού όγκου του αερίου. Στο σηµείο που η πίεση προσεγγίζει το µηδέν οι αποστάσεις των µορίων είναι άπειρες και οι όγκοι των µορίων αµελητέοι σε σχέση µε τον όγκο του αερίου. Στις συνθήκες αυτές όλα τα αέρια θεωρούνται ιδανικά.

77 ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΑΡΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ Η σταθερά αναλογίας R ονοµάζεται παγκόσµια σταθερά των αερίων και η τιµήτης καθορίζεται από πειραµατικά δεδοµένα µέσω της εξίσωσης: R = (PV) * t / Επειδή όµως στην πράξη δεν είναι εφικτή η µέτρηση σε πίεση ίση µε το0, αυτές οι τιµές προκύπτουν µεπροέκτασηµετρήσεων σε διάφορες άλλες πιέσεις. Η τιµή του(pv) * t είναι cm 3 bar mol -1 R= / = cm 3 bar mol -1 K -1 Οπότε τώρα µπορούµε να ορίσουµε τηνεξίσωσηpv αντικαθιστώντας τον συντελεστή α µε το γινόµενο RΤ. Ζ PV/RT= 1+B P +C P 2 +D P Και ο αδιάστατος παράγοντας PV/RT ονοµάζεται παράγοντας συµπιεστότητας και συµβολίζεται µεζ. Εναλλακτικά αντί για την πίεση µπορούµεναχρησιµοποιήσουµεγιατηνανάπτυξητης δυναµοσειράς τον όγκο οπότε τότε το Ζ γράφεται ως B C D Z = V V V Αυτέςοιδύοεξισώσειςείναιγνωστέςωςενεργές ή δυναµικές εξισώσεις και οι συντελεστές αντίστοιχα ως ενεργοί ή δυναµικοί συντελεστές. Υπάρχει σύνδεση µεταξύ των συντελεστών πίεσης και όγκου ως εξής:

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ 1. Τι εννοούµε λέγοντας θερµοδυναµικό σύστηµα; Είναι ένα κοµµάτι ύλης που αποµονώνουµε νοητά από το περιβάλλον. Περιβάλλον του συστήµατος είναι το σύνολο των

Διαβάστε περισσότερα

. ΠΡΩΤΟΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ

. ΠΡΩΤΟΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ . ΠΡΩΤΟΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ 1. Σε µια ισόθερµη µεταβολή : α) Το αέριο µεταβάλλεται µε σταθερή θερµότητα β) Η µεταβολή της εσωτερικής ενέργειας είναι µηδέν V W = PV ln V γ) Το έργο που παράγεται δίνεται

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. 2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΟΥΣΙΑΣ. Μια ουσία της οποίας η χημική σύσταση παραμένει σταθερή σε όλη της την έκταση ονομάζεται καθαρή ουσία. Δεν είναι υποχρεωτικό να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. και d B οι πυκνότητα του αερίου στις καταστάσεις Α και Β αντίστοιχα, τότε

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. και d B οι πυκνότητα του αερίου στις καταστάσεις Α και Β αντίστοιχα, τότε ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α Θέµα ο Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση Σύµφωνα µε την κινητική θεωρία των ιδανικών αερίων, η πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α)

Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α) Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α) P = σταθ. V P 2) Ισόχωρη µεταβολή β) = σταθ. 3) Ισοβαρής µεταβολή γ) V

Διαβάστε περισσότερα

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. ΑΣΚΗΣΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΥ

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. ΑΣΚΗΣΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 13 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΥ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ 1.1. Εσωτερική ενέργεια Γνωρίζουμε ότι τα μόρια των αερίων κινούνται άτακτα και προς όλες τις διευθύνσεις με ταχύτητες,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 Α) Τί είναι µονόµετρο και τί διανυσµατικό µέγεθος; Β) Τί ονοµάζουµε µετατόπιση και τί τροχιά της κίνησης; ΘΕΜΑ 2 Α) Τί ονοµάζουµε ταχύτητα ενός σώµατος και ποιά η µονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Α Θερμοδυναμικός Νόμος

Α Θερμοδυναμικός Νόμος Α Θερμοδυναμικός Νόμος Θερμότητα Έχουμε ήδη αναφέρει ότι πρόκειται για έναν τρόπο μεταφορά ενέργειας που βασίζεται στη διαφορά θερμοκρασιών μεταξύ των σωμάτων. Ορίζεται από τη σχέση: Έργο dw F dx F dx

Διαβάστε περισσότερα

8 2.ΘΕΜΑ B 2-16138 Β.1

8 2.ΘΕΜΑ B 2-16138 Β.1 1 ΘΕΜΑ B Καταστατική εξίσωση των ιδανικών αερίων 1.ΘΕΜΑ Β 2-16146 Β.1 Μια ποσότητα ιδανικού αερίου βρίσκεται σε κατάσταση θερμοδυναμικής ισορροπίας, καταλαμβάνει όγκο V, έχει απόλυτη θερμοκρασία Τ, ενώ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

E. ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ. 2. Β2.26 Με ποιόν τρόπο αποβάλλεται θερµότητα κατά τη λειτουργία της µηχανής του αυτοκινήτου;

E. ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ. 2. Β2.26 Με ποιόν τρόπο αποβάλλεται θερµότητα κατά τη λειτουργία της µηχανής του αυτοκινήτου; E. ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ 1. Β2.25 Θερµική µηχανή είναι, α) το τρόλεϊ; β) ο φούρνος; γ) το ποδήλατο; δ) ο κινητήρας του αεροπλάνου; Επιλέξτε τη σωστή απάντηση. 2. Β2.26 Με ποιόν τρόπο αποβάλλεται θερµότητα κατά

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό Χριστουγέννων Β Λυκείου

Επαναληπτικό Χριστουγέννων Β Λυκείου Επαναληπτικό Χριστουγέννων Β Λυκείου 1.Ποιά από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστή ; Σύµφωνα µε τον 1ο θερµοδυναµικό νόµο το ποσό της θερµότητας που απορροφά η αποβάλει ένα θερµοδυναµικό σύστηµα είναι

Διαβάστε περισσότερα

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers)

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers) 1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exangers) Οι εναλλάκτες θερµότητας είναι συσκευές µε τις οποίες επιτυγχάνεται η µεταφορά ενέργειας από ένα ρευστό υψηλής θερµοκρασίας σε ένα άλλο ρευστό χαµηλότερης θερµοκρασίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια:

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια: ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια (όπως ορίζεται στη μελέτη της μηχανικής τέτοιων σωμάτων): Η ενέργεια που οφείλεται σε αλληλεπιδράσεις και κινήσεις ολόκληρου του μακροσκοπικού σώματος, όπως η μετατόπιση

Διαβάστε περισσότερα

2 ο κεφάλαιο. φυσικές έννοιες. κινητήριες μηχανές

2 ο κεφάλαιο. φυσικές έννοιες. κινητήριες μηχανές 2 ο κεφάλαιο φυσικές έννοιες κινητήριες μηχανές 1. Τι μπορεί να προκαλέσει η επίδραση μιας δύναμης, πάνω σ ένα σώμα ; 21 Την μεταβολή της κινητικής του κατάστασης ή την παραμόρφωσή του. 2. Πώς καθορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ - VI ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ Ι (ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ) Α. ΑΣΚΗΣΗ Α3 - Θερµοχωρητικότητα αερίων Προσδιορισµός του Αδιαβατικού συντελεστή γ

ΜΑΘΗΜΑ - VI ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ Ι (ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ) Α. ΑΣΚΗΣΗ Α3 - Θερµοχωρητικότητα αερίων Προσδιορισµός του Αδιαβατικού συντελεστή γ ΜΑΘΗΜΑ - VI ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ Ι (ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ) ΑΣΚΗΣΗ Α3 - Θερµοχωρητικότητα αερίων Προσδιορισµός του Αδιαβατικού συντελεστή γ Τµήµα Χηµείας, Πανεπιστήµιο Κρήτης, και Ινστιτούτο Ηλεκτρονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ θερµι µ κή µ η µ χα χ ν α ή ενεργό υλικό Κυκλική µεταβολή

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ θερµι µ κή µ η µ χα χ ν α ή ενεργό υλικό Κυκλική µεταβολή ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ιάγραµµα ροής ενέργειας σε µια θερµική µηχανή (=διάταξη που µεταφέρει µέρος της θερµότητας σε µηχανική ενέργεια. Περιέχει ενεργό υλικόδηλ., µια ποσότητα ύλης στο εσωτερικό της που υποβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

: Μιγαδικοί Συναρτήσεις έως και αντίστροφη συνάρτηση. 1. Ποιο από τα παρακάτω διαγράμματα παριστάνει γραφικά το νόμο του Gay-Lussac;

: Μιγαδικοί Συναρτήσεις έως και αντίστροφη συνάρτηση. 1. Ποιο από τα παρακάτω διαγράμματα παριστάνει γραφικά το νόμο του Gay-Lussac; Τάξη : Β ΛΥΚΕΙΟΥ Μάθημα : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εξεταστέα Ύλη : Μιγαδικοί Συναρτήσεις έως και αντίστροφη συνάρτηση Καθηγητής : Mάρθα Μπαμπαλιούτα Ημερομηνία : 14/10/2012 ΘΕΜΑ 1 ο 1. Ποιο από τα παρακάτω διαγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

2. Ασκήσεις Θερμοδυναμικής. Ομάδα Γ.

2. Ασκήσεις Θερμοδυναμικής. Ομάδα Γ. . σκήσεις ς. Ομάδα..1. Ισοβαρής θέρμανση και έργο. Ένα αέριο θερμαίνεται ισοβαρώς από θερμοκρασία Τ 1 σε θερμοκρασία Τ, είτε κατά την μεταβολή, είτε κατά την μεταβολή Δ. i) Σε ποια μεταβολή παράγεται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Φυσική Κατεύθυνσης Β Λυκείου ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ κ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Θέµα ο Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση σε κάθε µία από τις παρακάτω ερωτήσεις: Σε ισόχωρη αντιστρεπτή θέρµανση ιδανικού αερίου, η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ 5. Η εσωτερική ενέργεια Τα υλικά σώµατα αποτελούνται από δοµικούς λίθους, δηλαδή άτοµα, ιόντα ή µόρια. Kάθε δοµικός λίθος σώµατος διαθέτει δυναµική και κινητική ενέργεια.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ- ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ- ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ- ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Ποιες από τις επόµενες προτάσεις που αναφέρονται στο έργο αερίου, είναι σωστές; α. Όταν το αέριο εκτονώνεται, το έργο του είναι θετικό.

Διαβάστε περισσότερα

Όπου Q η θερμότητα, C η θερμοχωρητικότητα και Δθ η διαφορά θερμοκρασίας.

Όπου Q η θερμότητα, C η θερμοχωρητικότητα και Δθ η διαφορά θερμοκρασίας. Άσκηση Η9 Θερμότητα Joule Θερμική ενέργεια Η θερμότητα μπορεί να είναι επιθυμητή π.χ. σε σώματα θέρμανσης. Αλλά μπορεί να είναι και αντιεπιθυμητή, π.χ. στους κινητήρες ή στους μετασχηματιστές. Θερμότητα

Διαβάστε περισσότερα

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΦΑΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΛΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Θέµα ασκήσεως Προσδιορισµός καµπύλης διαλυτότητας σε διάγραµµα φάσεων συστήµατος τριών υγρών συστατικών που το ένα ζεύγος παρουσιάζει περιορισµένη

Διαβάστε περισσότερα

Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις 1 έως 4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΙ

ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΙ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΖΑΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ Νυµφοδώρα Παπασιώπη Αν. Καθηγήτρια papasiop@metal.ntua.gr Φαινόµενα Μεταφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ. U 1 = + 0,4 J. Τα φορτία µετατοπίζονται έτσι ώστε η ηλεκτρική δυναµική ενέργεια

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ. U 1 = + 0,4 J. Τα φορτία µετατοπίζονται έτσι ώστε η ηλεκτρική δυναµική ενέργεια 1 ΘΕΜΑ 1 ο Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ 1. οχείο σταθερού όγκου περιέχει ορισµένη ποσότητα ιδανικού αερίου. Αν θερµάνουµε το αέριο µέχρι να τετραπλασιαστεί η απόλυτη θερµοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

Course: Renewable Energy Sources

Course: Renewable Energy Sources Course: Renewable Energy Sources Interdisciplinary programme of postgraduate studies Environment & Development, National Technical University of Athens C.J. Koroneos (koroneos@aix.meng.auth.gr) G. Xydis

Διαβάστε περισσότερα

Ο πρώτος νόμος της Θερμοδυναμικής. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Ο πρώτος νόμος της Θερμοδυναμικής. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Ο πρώτος νόμος της Θερμοδυναμικής Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι έννοιες Το θερμοδυναμικό σύστημα ή απλά σύστημα είναι η περιοχή του σύμπαντος που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧ/ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧ/ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΗ ΛΥΕΙΟΥ ΘΕΤΙΗΣ Ι ΤΕΧ/ΗΣ ΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜ : Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο φύλλο απαντήσεων τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Στις ερωτήσεις -5 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ-ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΗΣ ΥΓΡΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΙΝΩΝ

ΜΕΡΟΣ Α ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ-ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΗΣ ΥΓΡΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΙΝΩΝ ΜΕΡΟΣ Α ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ-ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΗΣ ΥΓΡΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΙΝΩΝ Εισαγωγή Τα περισσότερα είδη ινών είναι υγροσκοπικά, έχουν δηλαδή την ιδιότητα να απορροφούν υγρασία (υδρατμούς) όταν η ατμόσφαιρα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας

Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας ΔΥΝΑΜΗ ΕΡΓΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ µηχανική, χηµική, θερµότητα, βαρυτική, ηλεκτρική, µαγνητική, πυρηνική, ραδιοενέργεια, τριβής, κινητική, δυναµική Περιεχόµενα Κεφαλαίου 8 Συντηρητικές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 Ο Ένα κλειστό δοχείο µε ανένδοτα τοιχώµατα περιέχει ποσότητα η=0,4mol ιδανικού αερίου σε θερµοκρασία θ 1 =17 ο C. Να βρεθούν: α) το παραγόµενο έργο, β) η θερµότητα

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: Α (ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/01/2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: Α (ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/01/2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: Α (ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/01/2014 ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1 Α4 και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων 21-1. Από τι εξαρτάται η συμπεριφορά των αερίων; Η συμπεριφορά των αερίων είναι περισσότερο απλή και ομοιόμορφη από τη συμπεριφορά των υγρών και των στερεών. Σε αντίθεση

Διαβάστε περισσότερα

1 Aπώλειες θερμότητας - Μονωτικά

1 Aπώλειες θερμότητας - Μονωτικά 1 Aπώλειες θερμότητας - Μονωτικά 1.1 Εισαγωγή Όταν ένα ρευστό ρέει μέσα σ' έναν αγωγό και η θερμοκρασία του διαφέρει από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος, τότε μεταδίδεται θερμότητα: από το ρευστό προς

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ Η ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ ΤΩΝ ΤΕΛΕΙΩΝ ΑΕΡΙΩΝ

ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ Η ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ ΤΩΝ ΤΕΛΕΙΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ Η ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ ΤΩΝ ΤΕΛΕΙΩΝ ΑΕΡΙΩΝ Η εξίσωση αυτή εκφράζει μια σχέση μεταξύ της πίεσης, της θερμοκρασίας και του ειδικού όγκου. P v = R Όπου P = πίεση σε Pascal v = Ο ειδικός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΙΣ Μ.Ε.Κ. Μ.Ε.Κ. Ι (Θ)

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΙΣ Μ.Ε.Κ. Μ.Ε.Κ. Ι (Θ) ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΙΣ Μ.Ε.Κ. Μ.Ε.Κ. Ι (Θ) Διαλέξεις Μ4, ΤΕΙ Χαλκίδας Επικ. Καθηγ. Δρ. Μηχ. Α. Φατσής ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Το «φρεσκάρισμα» των γνώσεων από τη Θερμοδυναμική με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

εάν F x, x οµόρροπα εάν F x, x αντίρροπα B = T W T = W B

εάν F x, x οµόρροπα εάν F x, x αντίρροπα B = T W T = W B 4 Εργο και Ενέργεια 4.1 Εργο σε µία διάσταση Το έργο µιας σταθερής δύναµης F x, η οποία ασκείται σε ένα σώµα που κινείται σε µία διάσταση x, ορίζεται ως W = F x x Εργο ύναµης = ύναµη Μετατόπιση Εχουµε

Διαβάστε περισσότερα

6. Να βρείτε ποια είναι η σωστή απάντηση.

6. Να βρείτε ποια είναι η σωστή απάντηση. 12ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Να βρείτε ποια είναι η σωστή απάντηση. Το όργανο μέτρησης του βάρους ενός σώματος είναι : α) το βαρόμετρο, β) η ζυγαριά, γ) το δυναμόμετρο, δ) ο αδρανειακός ζυγός.

Διαβάστε περισσότερα

1.1.3 t. t = t2 - t1 1.1.4 x2 - x1. x = x2 x1 . . 1

1.1.3 t. t = t2 - t1 1.1.4  x2 - x1. x = x2 x1 . . 1 1 1 o Κεφάλαιο: Ευθύγραµµη Κίνηση Πώς θα µπορούσε να περιγραφεί η κίνηση ενός αγωνιστικού αυτοκινήτου; Πόσο γρήγορα κινείται η µπάλα που κλώτσησε ένας ποδοσφαιριστής; Απαντήσεις σε τέτοια ερωτήµατα δίνει

Διαβάστε περισσότερα

m A m B Δ4) Να υπολογιστεί το ποσό θερμικής ενέργειας (θερμότητας) που ελευθερώνεται εξ αιτίας της κρούσης των δύο σωμάτων.

m A m B Δ4) Να υπολογιστεί το ποσό θερμικής ενέργειας (θερμότητας) που ελευθερώνεται εξ αιτίας της κρούσης των δύο σωμάτων. Το σώμα Α μάζας m A = 1 kg κινείται με ταχύτητα u 0 = 8 m/s σε λείο οριζόντιο δάπεδο και συγκρούεται μετωπικά με το σώμα Β, που έχει μάζα m B = 3 kg και βρίσκεται στο άκρο αβαρούς και μη εκτατού (που δεν

Διαβάστε περισσότερα

Διάδοση Θερμότητας. (Αγωγή / Μεταφορά με τη βοήθεια ρευμάτων / Ακτινοβολία)

Διάδοση Θερμότητας. (Αγωγή / Μεταφορά με τη βοήθεια ρευμάτων / Ακτινοβολία) Διάδοση Θερμότητας (Αγωγή / Μεταφορά με τη βοήθεια ρευμάτων / Ακτινοβολία) Τρόποι διάδοσης θερμότητας Με αγωγή Με μεταφορά (με τη βοήθεια ρευμάτων) Με ακτινοβολία άλλα ΠΑΝΤΑ από το θερμότερο προς το ψυχρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών.

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. Μ4 Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. 1 Σκοπός Στην άσκηση αυτή προσδιορίζεται πειραματικά η πυκνότητα του υλικού ενός στερεού σώματος. Το στερεό αυτό σώμα βυθίζεται ή επιπλέει σε υγρό γνωστής πυκνότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑ VIII Θερµιδοµετρία και Θερµοστοιχεία

ΠΕΙΡΑΜΑ VIII Θερµιδοµετρία και Θερµοστοιχεία ΠΕΙΡΑΜΑ VIII Θερµιδοµετρία και Θερµοστοιχεία Σκοπός πειράµατος Στο πείραµα αυτό θα χρησιµοποιήσουµε τις βασικές αρχές της θερµιδοµετρίας προκειµένου να µετρήσουµε τα εξής: Ειδική θερµότητα θερµιδοµέτρου.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Παράδειγμα 1. Α1. Ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ονομάζεται και α. μετατόπιση. β. επιτάχυνση. γ. θέση. δ. διάστημα.

ΘΕΜΑ Α Παράδειγμα 1. Α1. Ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ονομάζεται και α. μετατόπιση. β. επιτάχυνση. γ. θέση. δ. διάστημα. ΘΕΜΑ Α Παράδειγμα 1 Α1. Ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ονομάζεται και α. μετατόπιση. β. επιτάχυνση. γ. θέση. δ. διάστημα. Α2. Για τον προσδιορισμό μιας δύναμης που ασκείται σε ένα σώμα απαιτείται να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Η επιστήμη της Θερμοδυναμικής (Thermodynamics) συσχετίζεται με το ποσό της μεταφερόμενης ενέργειας (έργου ή θερμότητας) από ένα σύστημα προς ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1. Πώς ορίζεται η περίσσεια αέρα και η ισχύς μίγματος σε μία καύση; 2. Σε ποιές περιπτώσεις παρατηρείται μή μόνιμη μετάδοση της θερμότητας; 3. Τί είναι η αντλία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Τι λέμε δύναμη, πως συμβολίζεται και ποια η μονάδα μέτρησής της. Δύναμη είναι η αιτία που προκαλεί τη μεταβολή της κινητικής κατάστασης των σωμάτων ή την παραμόρφωσή

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη ευθύγραμμης ομαλά επιταχυνόμενης κίνησης και. του θεωρήματος μεταβολής της κινητικής ενέργειας. με τη διάταξη της αεροτροχιάς

Μελέτη ευθύγραμμης ομαλά επιταχυνόμενης κίνησης και. του θεωρήματος μεταβολής της κινητικής ενέργειας. με τη διάταξη της αεροτροχιάς Εργαστηριακή Άσκηση 4 Μελέτη ευθύγραμμης ομαλά επιταχυνόμενης κίνησης και του θεωρήματος μεταβολής της κινητικής ενέργειας με τη διάταξη της αεροτροχιάς Βαρσάμης Χρήστος Στόχος: Μελέτη της ευθύγραμμης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΓΡΑΠΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΓΡΑΠΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΓΡΑΠΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1. Να υπολογιστεί η μαζική παροχή του ατμού σε (kg/h) που χρησιμοποιείται σε ένα θερμαντήρα χυμού με τα παρακάτω στοιχεία: αρχική θερμοκρασία χυμού 20 C, τελική θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Για τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και το γράµµα που αντιστοιχεί στην σωστή απάντηση

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Για τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και το γράµµα που αντιστοιχεί στην σωστή απάντηση B' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΖΗΤΗΜΑ 1 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και το γράµµα που αντιστοιχεί στην σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1.1 Ευθύγραμμη κίνηση

Κεφάλαιο 1.1 Ευθύγραμμη κίνηση Κεφάλαιο 1.1 Ευθύγραμμη κίνηση 1 H θέση ενός κινητού που κινείται σε ένα επίπεδο, προσδιορίζεται κάθε στιγμή αν: Είναι γνωστές οι συντεταγμένες του κινητού (x,y) ως συναρτήσεις του χρόνου Είναι γνωστό

Διαβάστε περισσότερα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 15 Μαΐου, 2011 Ώρα: 11:00-13:30 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ 1. Α/Α Μετατροπή 1 2h= 2.60= 120 min Χρόνος 2 4500m= 4,5 km Μήκος 3 2m 3

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΥΚΝΩΤΕΣ ΑΝΕΡΧΟΜΕΝΗΣ Ή ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΣΤΙΒΑ ΑΣ

ΣΥΜΠΥΚΝΩΤΕΣ ΑΝΕΡΧΟΜΕΝΗΣ Ή ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΣΤΙΒΑ ΑΣ Στην προκειµένη περίπτωση, µια φυγοκεντρική αντλία ωθεί το υγρό να περάσει µέσα από τους σωλήνες µε ταχύτητες από 2 µέχρι 6 m/s. Στους σωλήνες υπάρχει επαρκές υδροστατικό ύψος, ώστε να µην συµβεί βρασµός

Διαβάστε περισσότερα

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται 1 2 Θερµότητα χρόνος θέρµανσης Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος Αν ένα σώµα θερµαίνεται από µια θερµική πηγή (γκαζάκι, ηλεκτρικό µάτι), τότε η θερµότητα (Q) που απορροφάται από το σώµα είναι ανάλογη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ - X ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (Ι) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑ FARADAY ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (ΙΙ) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΦΟΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΩΝ ΙΣΟ ΥΝΑΜΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ - X ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (Ι) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑ FARADAY ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (ΙΙ) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΦΟΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΩΝ ΙΣΟ ΥΝΑΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑ - X ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (Ι) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑΘΕΡΑΣ FARADAY ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (ΙΙ) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΦΟΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΩΝ ΙΣΟ ΥΝΑΜΩΝ Τµήµα Χηµείας, Πανεπιστήµιο Κρήτης, και Ινστιτούτο Ηλεκτρονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑ IX Θερµιδοµετρία και Θερµοστοιχεία

ΠΕΙΡΑΜΑ IX Θερµιδοµετρία και Θερµοστοιχεία ΠΕΙΡΑΜΑ IX Θερµιδοµετρία και Θερµοστοιχεία Σκοπός πειράµατος Στο πείραµα αυτό θα χρησιµοποιήσουµε τισ βασικές αρχές της θερµιδοµετρίας προκειµένου να µετρήσουµε τα εξής: Ειδική θερµότητα θερµιδοµέτρου.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ

ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΟΥΖΟΥΔΗΣ Γενικό Τμήμα Πολυτεχνικής Σχολής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ 2 Σεπτεμβρίου 2011 2 Περιεχόμενα 1 Βασικές έννοιες Θερμιδομετρίας 5 1.1 Θερμική Αλληλεπίδραση.....................

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Το παρόν εγχειρίδιο έχει στόχο την επαγγελματική επιμόρφωση. Η τελευταία διαφέρει από την ακαδημαϊκή εκπαίδευση, στο ότι πρέπει στο μικρότερο δυνατό χρόνο να αποδώσει «χειροπιαστά» οφέλη. Ο επιμορφωθείς

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις.

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις. Ενθαλπία (Η), ονομάζεται η ολική ενέργεια ενός

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση ιξώδους λιπαντικών

Μέτρηση ιξώδους λιπαντικών 5 η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση ιξώδους λιπαντικών Εργαστήριο Τριβολογίας Μάιος 2011 Αθανάσιος Μουρλάς Η λίπανση Ως λίπανση ορίζεται η παρεμβολή μεταξύ των δύο στοιχείων του τριβοσυστήματος τρίτου κατάλληλου

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισµα για το σπίτι

ιαγώνισµα για το σπίτι ιαγώνισµα για το σπίτι p 2 V Θέµα 1 ο Να εξηγήσετε γιατί στη µεταβολή 1 2 η γραµµοµοριακή θερµοχωρητικότητα του αερίου είναι µικρότερη από το µέγεθος C p και µεγαλύτερη από το C V Για τη δικαιολόγηση θα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια:

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια: Εσωτερική ενέργεια: Το άθροισμα της κινητικής (εσωτερική κινητική ενέργεια ή θερμική ενέργεια τυχαία, μη συλλογική κίνηση) και δυναμικής ενέργειας (δεσμών κλπ) όλων των σωματιδίων (ατόμων ή μορίων) του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΑ 3,4. Συστήµατα ενός Βαθµού ελευθερίας. k Για E 0, η (1) ισχύει για κάθε x. Άρα επιτρεπτή περιοχή είναι όλος ο άξονας

ΚΕΦΑΛΑΙΑ 3,4. Συστήµατα ενός Βαθµού ελευθερίας. k Για E 0, η (1) ισχύει για κάθε x. Άρα επιτρεπτή περιοχή είναι όλος ο άξονας ΚΕΦΑΛΑΙΑ,4. Συστήµατα ενός Βαθµού ελευθερίας. Να βρεθούν οι επιτρεπτές περιοχές της κίνησης στον άξονα ' O για την απωστική δύναµη F, > και για ενέργεια Ε. (α) Είναι V και οι επιτρεπτές περιοχές της κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤ-ΤΕΧΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤ-ΤΕΧΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕ-ΕΧΝ ΚΑΕΥΘΥΝΣΗΣ Κινητική θεωρία των ιδανικών αερίων. Νόμος του Boyle (ισόθερμη μεταβή).σταθ. για σταθ.. Νόμος του hales (ισόχωρη μεταβή) p σταθ. για σταθ. 3. Νόμος του Gay-Lussac

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΕΣ

ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΕΣ Σχολή Χημικών Μηχανικών, 2 ο εξάμηνο ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΕΣ Γιώργος Μαυρωτάς, Επ. Καθηγητής Εργαστήριο Βιομηχανικής & Ενεργειακής Οικονομίας, Σχολή ΧΜ, ΕΜΠ Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Χειμερινό εξάμηνο 2007 1

Χειμερινό εξάμηνο 2007 1 Εξαναγκασμένη Συναγωγή Εσωτερική Ροή Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Παραγωγής ΜΜK 31 Μεταφορά Θερμότητας 1 Ροή σε Σωλήνες (ie and tube flw) Σε αυτή την διάλεξη θα ασχοληθούμε με τους συντελεστές

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal

Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal Θ2 Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί, με αφορμή τον προσδιορισμό του παράγοντα μετατροπής της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ισοζύγιο µηχανικής ενέργειας

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ισοζύγιο µηχανικής ενέργειας ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Συστήµατα µεταφοράς ρευστών Ισοζύγιο µηχανικής ενέργειας Η αντίσταση στην ροή και η κίνηση ρευστών µέσα σε σωληνώσεις επιτυγχάνεται µε την παροχή ενέργειας ή απλά µε την αλλαγή της δυναµικής

Διαβάστε περισσότερα

Πολυβάθµιοι Συµπυκνωτές

Πολυβάθµιοι Συµπυκνωτές Ο ατµός συµπυκνώνεται από το νερό το οποίο θερµαίνεται, ενώ ο αέρας διαφεύγει από την κορυφή του ψυκτήρα και απάγεται από την αντλία κενού µε την οποία επικοινωνεί ο ψυκτήρας. Το θερµό νερό που προκύπτει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Μετρήσεις μήκους Η μέση τιμή. 1. Ποια μεγέθη λέγονται φυσικά μεγέθη; Πως γίνεται η μέτρησή τους; Οι ποσότητες που μπορούν να μετρηθούν ονομάζονται φυσικά μεγέθη. Η μέτρησή

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισµα στις Ταλαντώσεις ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1

ιαγώνισµα στις Ταλαντώσεις ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1 ιαγώνισµα στις Ταλαντώσεις ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1 ΘΕΜΑ 1 0 Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2 ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΑΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Έννοιες που πρέπει να γνωρίζετε: Εξίσωση Gbbs-Duhem, χηµικό δυναµικό συστατικού διαλύµατος Θέµα ασκήσεως: Μελέτη της εξάρτησης της επιφανειακής τάσης διαλυµάτων από την συγκέντρωση,

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain)

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) Μηχανικές ιδιότητες υάλων Η ψαθυρότητα των υάλων είναι μια ιδιότητα καλά γνωστή που εύκολα διαπιστώνεται σε σύγκριση με ένα μεταλλικό υλικό. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) E (Young s modulus)=

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 Έργο και Ενέργεια. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 7 Έργο και Ενέργεια. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 7 Έργο και Ενέργεια Περιεχόµενα Κεφαλαίου 7 Το έργο σταθερής δύναµης Εσωτερικό Γινόµενο δύο διανυσµάτων Έργο µεταβλητής δύναµης Σχέση Ενέργειας και έργου 7-1 Το έργο σταθερής δύναµης Το έργο που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 Προσδιορισµός του ύψους του οραικού στρώµατος µε τη διάταξη lidar. Μπαλής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΨΥΚΤΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ. Θεωρία - Λυμένα Παραδείγματα. Νικόλαος Χονδράκης (Εκπαιδευτικός)

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΨΥΚΤΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ. Θεωρία - Λυμένα Παραδείγματα. Νικόλαος Χονδράκης (Εκπαιδευτικός) ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΨΥΞΗΣ ΨΥΚΤΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Θεωρία - Λυμένα Παραδείγματα Νικόλαος Χονδράκης (Εκπαιδευτικός) ... Νικόλαος Γ. Χονδράκης ( chonniko@gmail.com) Διπλωματούχος Μηχανολόγος Μηχανικός Copyright Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ- Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ- ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 0 Μαΐου 05 Ώρα : 0:0 - :00 ΘΕΜΑ 0 (µονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ: ΤΣΙΤΣΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ- ΠΑΠΑΤΣΑΚΩΝΑΣ ΗΜΗΤΡΗΣ ΘΕΜΑ 1 ο Επιλέξτε τη σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 14 Ταλαντώσεις. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 14 Ταλαντώσεις. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 14 Ταλαντώσεις Ταλαντώσεις Ελατηρίου Απλή αρµονική κίνηση Ενέργεια απλού αρµονικού ταλαντωτή Σχέση απλού αρµονικού ταλαντωτή και κυκλικής κίνησης Το απλό εκκρεµές Περιεχόµενα 14 Το φυσικό εκκρεµές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΙ

ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΙ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΖΑΣ ΑΓΩΓΗ () Νυμφοδώρα Παπασιώπη Φαινόμενα Μεταφοράς ΙΙ. Μεταφορά Θερμότητας και Μάζας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Διάκριση των ρευστών

Εισαγωγή Διάκριση των ρευστών ΥΔΡΑΥΛΙΚΗ Εισαγωγή στην Υδραυλική Αντικείμενο Πυκνότητα και ειδικό βάρος σωμάτων Συστήματα μονάδων Ιξώδες ρευστού, επιφανειακή τάση, τριχοειδή φαινόμενα Υδροστατική πίεση Εισαγωγή Ρευστομηχανική = Μηχανικές

Διαβάστε περισσότερα

EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Ο Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση σε κάθε μία από τις ερωτήσεις - που ακολουθούν: Η ενεργός ταχύτητα των μορίων ορισμένης ποσότητας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο M6. Κυκλική κίνηση και άλλες εφαρµογές των νόµων του Νεύτωνα

Κεφάλαιο M6. Κυκλική κίνηση και άλλες εφαρµογές των νόµων του Νεύτωνα Κεφάλαιο M6 Κυκλική κίνηση και άλλες εφαρµογές των νόµων του Νεύτωνα Κυκλική κίνηση Αναπτύξαµε δύο µοντέλα ανάλυσης στα οποία χρησιµοποιούνται οι νόµοι της κίνησης του Νεύτωνα. Εφαρµόσαµε τα µοντέλα αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Εργ.Αεροδυναμικής,ΕΜΠ. Καθ. Γ.Μπεργελές

Εργ.Αεροδυναμικής,ΕΜΠ. Καθ. Γ.Μπεργελές Μηχανολογικές Συσκευές και Εγκαταστάσεις Ενέργεια ( Κινητήριες μηχανές- ενεργειακές μηχανές- Θερμοτεχνική) Περιβάλλον ( Αντιρρυπαντική τεχνολογία) Μεταφορικά μέσα ( Αυτοκίνητα- Αεροπλάνα-ελικόπτερα) Βιοιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο T3. Ηχητικά κύµατα

Κεφάλαιο T3. Ηχητικά κύµατα Κεφάλαιο T3 Ηχητικά κύµατα Εισαγωγή στα ηχητικά κύµατα Τα κύµατα µπορούν να διαδίδονται σε µέσα τριών διαστάσεων. Τα ηχητικά κύµατα είναι διαµήκη κύµατα. Διαδίδονται σε οποιοδήποτε υλικό. Είναι µηχανικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Υποθέστε ότι έχουμε μερικά ακίνητα φορτισμένα σώματα (σχ.). Τα σώματα αυτά δημιουργούν γύρω τους ηλεκτρικό πεδίο. Αν σε κάποιο σημείο Α του ηλεκτρικού πεδίου τοποθετήσουμε ένα

Διαβάστε περισσότερα

2. Στοιχεία Πολυδιάστατων Κατανοµών

2. Στοιχεία Πολυδιάστατων Κατανοµών Στοιχεία Πολυδιάστατων Κατανοµών Είναι φανερό ότι έως τώρα η µελέτη µας επικεντρώνεται κάθε φορά σε πιθανότητες που αφορούν µία τυχαία µεταβλητή Σε αρκετές όµως περιπτώσεις ενδιαφερόµαστε να εξετάσουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 6 Τι πρέπει να γνωρίζεις Θεωρία 6.1 Να αναφέρεις τις τρεις φυσικές καταστάσεις στις οποίες μπορεί να βρεθεί ένα υλικό σώμα. Όπως και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ : ΦΥΣΙΚΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗ ΥΛΗ: ΕΦ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ 17/4/2015

ΘΕΜΑΤΑ : ΦΥΣΙΚΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗ ΥΛΗ: ΕΦ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ 17/4/2015 ΘΕΜΑΤΑ : ΦΥΣΙΚΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗ ΥΛΗ: ΕΦ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΘΕΜΑ 1 ο 17/4/2015 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο φύλλο απαντήσεων τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Β Γυμνασίου 22/6/2015. Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Β Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής

Β Γυμνασίου 22/6/2015. Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Β Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής Β Γυμνασίου /6/05 Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Β Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής Β Γυμνασίου /6/05 Δείκτες Επιτυχίας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Παρεμφερείς Ικανότητες (προϋπάρχουσες

Διαβάστε περισσότερα

Παραδείγµατα δυνάµεων

Παραδείγµατα δυνάµεων ΥΝΑΜΕΙΣ Παραδείγµατα Ορισµός της δύναµης Χαρακτηριστικά της δύναµης Μάζα - Βάρος Μέτρηση δύναµης ράση - αντίδραση Μέτρηση δύναµης Σύνθεση - ανάλυση δυνάµεων Ισορροπία δυνάµεων 1 Ανύψωση βαρών Παραδείγµατα

Διαβάστε περισσότερα

Ι < Ι. Οπότε ο λαμπτήρας θα φωτοβολεί περισσότερο. Ο λαμπτήρα λειτουργεί κανονικά. συνεπώς το ρεύμα που τον διαρρέει είναι 1 Α.

Ι < Ι. Οπότε ο λαμπτήρας θα φωτοβολεί περισσότερο. Ο λαμπτήρα λειτουργεί κανονικά. συνεπώς το ρεύμα που τον διαρρέει είναι 1 Α. ΘΕΜΑ Α. Σωστή απάντηση είναι η α. Πριν το κλείσιμο του διακόπτη η αντίσταση του κυκλώματος είναι: λ, = Λ +. Μετά το κλείσιμο του διακόπτη η ολική αντίσταση είναι: λ, = Λ. Έτσι,,,, Ι < Ι. Οπότε ο λαμπτήρας

Διαβάστε περισσότερα