Γενικά για την Οικογένεια των Κολοκυνθιδών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γενικά για την Οικογένεια των Κολοκυνθιδών"

Transcript

1 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γενικά για την Οικογένεια των Κολοκυνθιδών 1 Εισαγωγή Τα είδη φυτών της οικογένειας των κολοκυνθιδών ή κολοκυνθωδών (Cucurbitaceae) που χρησιμοποιούνται ως λαχανικά έχουν παίξει σπουδαίο ρόλο στη διατροφή του ανθρώπου για πάρα πολλούς αιώνες. Στην οικογένεια αυτή ανήκουν η αγγουριά (Cucumis sativus), η καρπουζιά (Citrullus vulgaris ή Citrullus lanatus), η πεπονιά (Cucumis melo), το καλοκαιρινό κολοκυθάκι (Cucurbita pepo) και η κολοκυθιά (Cucurbita maxima και Cucurbita moschata). Από τα παραπάνω λαχανικά η αγγουριά, η καρπουζιά, η πεπονιά και η κολοκυθιά ονομάζονται κολοκυνθοειδή του παλιού κόσμου (Ασία, Ευρώπη, Αφρική), ενώ το κολοκυθάκι και η κανταλούπη (ένας τύπος πεπονιού) ονομάζονται κολοκυνθοειδή του νέου κόσμου (Αμερική). Τα κολοκυνθώδη λαχανικά, λόγω του ότι ο βλαστός τους φέρει έλικες, οι οποίοι τους δίνουν τη δυνατότητα να αναρριχώνται, ονομάζονται στις αγγλοσαξονικές χώρες και κληματώδη λαχανικά ή οικογένεια των κληματωδών λαχανικών. Τα καλλιεργούμενα κολοκυνθοειδή έχουν κοινά χαρακτηριστικά τα οποία αναφέρονται τόσο στις κλιματολογικές και καλλιεργητικές απαιτήσεις τους όσο και στη βλαστική τους ανάπτυξη και στα αναπαραγωγικά τους όργανα. Είναι γεγονός ότι η επιστημονική γνώση γύρω από τη φυσιολογία των κολοκυνθοειδών μέχρι τη δεκαετία του 1960 δεν ήταν ανάλογη με την οικονομική σημασία της παραγωγής τους. Έκτοτε, με την ανάπτυξη των θερμοκηπιακών καλλιεργειών, οι επιστήμονες έδωσαν έμφαση στην επίλυση προβλημάτων που σχετίζονταν πρωτίστως με την καλλιέργεια της αγγουριάς, δευτερευόντως με την καλλιέργεια της πεπονιάς και ακολούθως με την καλλιέργεια της καρπουζιάς και του καλοκαιρινού κολοκυθιού.

2 1 κεφάλαιο Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον των ερευνητών, κατά την περίοδο μεταξύ 1960 και 1980, για τον ορμονικό έλεγχο της έκφρασης του φύλου (αρσενικά ή θηλυκά άνθη) διευκόλυνε την παραγωγή υβριδίων αγγουριάς και κολοκυθιάς τα οποία πολλαπλασίασαν την παραγωγικότητα των φυτών και συνεπώς αύξησαν τις στρεμματικές αποδόσεις. Ακολούθησαν ερευνητικές προσπάθειες για τον επηρεασμό του μεταβολισμού των σακχάρων στους καρπούς, γεγονός που βελτίωσε την ποιότητα των πεπονιών. Τελικά μπορεί να λεχθεί ότι οι γνώσεις μας γύρω από τα καλλιεργούμενα κολοκυνθώδη λαχανικά είναι ανισομερώς κατανεμημένες και έτσι υπάρχουν επιστημονικά πεδία τα οποία έχουν μελετηθεί αρκετά και άλλα όπου οι γνώσεις μας είναι περιορισμένες. Το δεύτερο ισχύει κυρίως για το καρπούζι, το κολοκυθάκι και την κολοκύθα και μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι τα είδη αυτά εκδηλώνουν ένα ευρύτατο φάσμα συμπεριφοράς που τα καθιστά δύσκολο πειραματικό υλικό σε συνθήκες θερμοκηπίου, θαλάμων ανάπτυξης ή/και υπαίθρου. 2 ιαφοροποίηση Aνθέων Τα φυτά των καλλιεργούμενων κολοκυνθοειδών ανάλογα με τον τύπο των ανθέων που φέρουν μπορούν να χαρακτηρισθούν ως: i. Μόνοικα-δίκλινα. Είναι τα φυτά που φέρουν τα θηλυκά και τα αρσενικά άνθη χωριστά σε διαφορετικά μέρη του βλαστού. Είναι αυτονόητο ότι τα άνθη αυτά είναι ατελή. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα περισσότερα φυτά όλων των καλλιεργούμενων κολοκυνθοειδών. ii. Ερμαφρόδιτα. Είναι τα φυτά που φέρουν μόνο τέλεια άνθη. iii. Θηλυκά. Είναι τα φυτά που φέρουν μόνο θηλυκά άνθη. iv. Αρσενικά. Είναι τα φυτά που φέρουν μόνο αρσενικά άνθη. v. Ανδρομόνοικα. Είναι τα φυτά που φέρουν ταυτόχρονα αρσενικά και ερμαφρόδιτα (τέλεια) άνθη σε χωριστές θέσεις. Το μέγιστο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής καρπών των καλλιεργούμενων κολοκυνθοειδών προέρχονται από φυτά μόνοικα-δίκλινα, ενώ η συνεισφορά όλων των υπόλοιπων κατηγοριών είναι ελάχιστη, με εξαίρεση το πεπόνι όπου τα ανδρομόνοικα φυτά συνιστούν τον κυρίαρχο τύπο και συμβάλλουν κατ αποκλειστικότητα στην παραγωγή εμπορεύσιμου προϊόντος. Επίσης οι γονότυποι που φέρουν μόνο θηλυκά φυτά είναι κυρίαρχοι στις θερμοκηπιακές καλλιέργειες αγγουριάς (Πίνακας 1.1). 22

3 Γενικά για την οικογένεια των κολοκυνθιδών 1 Πίνακας 1.1: Μορφολογία ανθέων στα κολοκυνθώδη λαχανικά. Είδος Αγγουριά (Cucumis sativus) Πεπονιά (Cucumis melo) Κολοκυθάκι (Cucurbita pepo) Καρπουζιά (Citrullus vulgaris) Τύπος φυτού (είδος ανθέων) Μόνοικο-δίκλινο (ο πλέον κοινός) Θηλυκό (κοινός στα θερμοκήπια) Ερμαφρόδιτο Ανδρομόνοικο Ανδρομόνοικο (ο πλέον κοινός) Μόνοικο-δίκλινο Μόνοικο-δίκλινο Μόνοικο-δίκλινο (ο πλέον κοινός) Ανδρομόνοικο Τα άνθη σχηματίζονται στα αρχικά στάδια ανάπτυξης των σπορόφυτων αγγουριάς και πεπονιάς και μάλιστα στις μασχάλες των πρώτων φύλλων του κύριου βλαστού. Τόσο τα αρσενικά και τα θηλυκά όσο και τα ερμαφρόδιτα άνθη προέρχονται από μορφολογικά όμοιες περιοχές που καλούνται «προφυλετικές» (prosexual) καταβολές οι οποίες διαφοροποιούνται στη συνέχεια σε αρσενικά, θηλυκά ή τέλεια άνθη (Atsmon και Galum 1960 και Goffinet 1990). Η διαφοροποίηση των ανθέων επηρεάζεται από γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες καθώς και από την επίδραση εξωγενών ορμονών. Η πορεία της διαφοροποίησης των ανθέων έχει μελετηθεί με τη δέουσα προσοχή από τους ερευνητές κυρίως στην αγγουριά και κατά δεύτερο λόγο στα άλλα είδη της ίδιας βοτανικής οικογένειας. Στα μόνοικα φυτά τόσο της αγγουριάς όσο και των άλλων κολοκυνθοειδών ο σχηματισμός των ανθέων ακολουθεί ένα αρκετά διακριτό οντογενετικό πρότυπο (Nitsch κ.ά. 1952, Shifriss και Galum 1956). Έτσι, τα γόνατα στη βάση του κυρίου βλαστού δίνουν γέννηση σε αρσενικά άνθη. Με την προοδευτική απομάκρυνση από τη βάση μειώνεται ο αριθμός των αρσενικών και αυξάνεται ο αριθμός των θηλυκών ανθέων. Τέλος υπάρχει η περιοχή προς την κορυφή του κύριου βλαστού όπου παράγονται μόνο θηλυκά άνθη. Οι πλάγιοι βλαστοί 1ης, 2ης ή μεγαλύτερης τάξης φέρουν κατά κύριο λόγο θηλυκά άνθη. Για το λόγο αυτό επιβάλλεται το κορυφολόγημα των φυτών στα περισσότερα κολοκυνθώδη ως αναγκαία καλλιεργητική τεχνική, προκειμένου να αυξηθεί ο αριθμός των θηλυκών ανθέων σε πρόωρο βλαστικό στάδιο, γεγονός που συντελεί στην πρωίμιση της ωρίμασης των καρπών και την αύξηση της ολικής παραγωγής ανά φυτό. 23

4 1 κεφάλαιο α. Γενετικοί παράγοντες που επηρεάζουν την έκφραση του φύλου Αναλυτική περιγραφή των γονιδίων που ευθύνονται για την έκφραση του φύλου στα κολοκυνθώδη λαχανικά υπάρχει στις μελέτες των Frankel και Galum (1977), Lower κ.ά. (1982) και Lower και Edwards (1986). Οι ποικιλίες και τα υβρίδια των κολοκυνθωδών τα οποία φέρουν μόνο θηλυκά άνθη μπορεί να είναι είτε ομοζύγωτες είτε ετεροζύγωτες ως προς τα γονίδια που καθορίζουν το φύλο. Η διάκριση αυτή είναι πάρα πολύ χρήσιμη στους βελτιωτές και τους γενετιστές για τους παρακάτω λόγους. Οι ομοζύγωτες γραμμές των θηλυκών φυτών αγγουριάς παράγουν απογόνους οι οποίοι φέρουν αρσενικά άνθη σε πολύ χαμηλό ποσοστό ή σε αρκετές περιπτώσεις φέρουν μόνο θηλυκά άνθη (Lower κ.ά. 1983). Αντίθετα οι ετεροζύγωτες γραμμές των θηλυκών φυτών και ειδικότερα αυτές που προήλθαν από τη διασταύρωση θηλυκών φυτών με μόνοικα-δίκλινα φυτά παράγουν αρσενικά άνθη σε ένα μεγάλο αριθμό γονάτων (Cantliffe 1981, Lower κ.ά και Lower και Edwards 1986). Μεταξύ των ετεροζύγωτων θηλυκών γονοτύπων μπορεί να εμφανιστούν διαφορές σε ό,τι αφορά το ποσοστό των γονάτων που παράγουν αρσενικά άνθη. Τα περισσότερα υβρίδια αγγουριάς που χρησιμοποιούνται στις υπαίθριες καλλιέργειες είναι ετεροζύγωτα σε ό,τι αφορά το θηλυκό χαρακτήρα τους και γι αυτό το λόγο ονομάζονται από τους σποροπαραγωγικούς οίκους «κατά κύριο λόγο θηλυκά». Τα υβρίδια αυτά επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από τις περιβαλλοντικές συνθήκες σε ό,τι αφορά την εκδήλωση του φύλου των ανθέων (Cantliffe 1981 και Nienhuis κ.ά. 1984) και το αντικείμενο αυτό πραγματευόμαστε αμέσως παρακάτω. β. Επίδραση περιβαλλοντικών συνθηκών στην έκφραση του φύλου των ανθέων Η επίδραση των περιβαλλοντικών παραγόντων στην έκφραση του φύλου των ανθέων εστιάζεται: α) στη ζώνη των γονάτων όπου εκδηλώνεται η μετάβαση από την παραγωγή αρσενικών σε θηλυκά άνθη, δηλαδή από την αρίθμηση του γονάτου στο οποίο παράγεται το πρώτο θηλυκό άνθος και β) στην αναλογία: αρσενικά προς θηλυκά άνθη, που παράγονται σ έναν ορισμένο αριθμό γονάτων. Επειδή στα μόνοικαδίκλινα κολοκυνθοειδή ο αριθμός των παραγομένων θηλυκών ανθέων αυξάνει με την πάροδο του χρόνου, πρέπει η σύγκριση της επίδρασης διαφόρων περιβαλλοντικών παραμέτρων να γίνεται στην ίδια χρονική 24

5 Γενικά για την οικογένεια των κολοκυνθιδών 1 περίοδο, δηλαδή, πρέπει η σύγκριση να γίνεται σε άνθη που παράγονται από ένα σταθερό αριθμό γονάτων. Τουλάχιστον τρεις περιβαλλοντικοί παράγοντες επηρεάζουν σημαντικά την έκφραση του φύλου στα φυτά αγγουριάς και κολοκυθιάς, δηλαδή η θερμοκρασία, η ένταση του φωτός και η φωτοπερίοδος. Σε συνθήκες χαμηλών θερμοκρασιών (<15 ο C) ευνοείται η παραγωγή θηλυκών ανθέων. Σε ένα τέτοιο καθεστώς ενδιαφέρει κυρίως η μέση ημερήσια θερμοκρασία^ αλλά και η νυχτερινή θερμοκρασία έχει τις επιπτώσεις της. Έτσι, σε καθεστώς σταθερής μέσης ημερήσιας θερμοκρασίας, εάν η θερμοκρασία της νύχτας είναι υψηλή τότε παράγεται μεγαλύτερος αριθμός αρσενικών ανθέων από ό,τι σε καθεστώς υψηλών θερμοκρασιών στη διάρκεια της ημέρας (Νitsch κ.ά. 1952). Συνεπώς σε θερμοκηπιακές καλλιέργειες κολοκυνθοειδών πρέπει να αποφεύγεται το καθεστώς των υψηλών θερμοκρασιών τη νύχτα. Η επίδραση της θερμοκρασίας στην αγγουριά λαμβάνει χώρα είτε τη χρονική περίοδο της διαφοροποίησης των ανθικών καταβολών είτε την περίοδο της εξέλιξης του άνθους προς την άνθηση. Στο καλοκαιρινό κολοκυθάκι (Cucurbita pepo) η επικράτηση χαμηλών θερμοκρασιών κατά την περίοδο της διαφοροποίησης των ανθικών καταβολών παρεμποδίζει το σχηματισμό αρσενικών ανθέων και οδηγεί σε πρόωρη παραγωγή θηλυκών ανθέων (Rylski και Aloni 1990). Όμως, όπως απέδειξαν μελέτες του NeSmith κ.ά. (1994), υπάρχει αλληλεπίδραση μεταξύ του καθεστώτος της θερμοκρασίας και του γονότυπου επί του αριθμού των αρσενικών και θηλυκών ανθέων που φθάνουν στην άνθηση. Σε ό,τι αφορά την επίδραση του φωτός έχει αποδειχθεί ότι η μεγάλη ηλιοφάνεια γενικά ευνοεί την παραγωγή θηλυκών ανθέων, ενώ η σκίαση ή ο χαμηλής έντασης φωτισμός καθυστερεί την εμφάνιση των θηλυκών ανθέων (Ito και Saitο 1960, Kooistra 1967 και Cantliffe 1981). Ο συνδυασμός χαμηλού φωτισμού και καθεστώτος υψηλών θερμοκρασιών συμβάλλει στην παραγωγή αρσενικών ανθέων και θα πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη από τους καλλιεργητές κολοκυνθοειδών την περίοδο του φθινοπώρου σε θερμοκήπια, όπου μπορεί να σημειωθεί χαμηλός φωτισμός εξαιτίας της κακής κατάστασης του υλικού κάλυψης είτε από υποβάθμιση της ποιότητάς του (φωτοχημικές αντιδράσεις στο πλαστικό) είτε από μεγάλη δόση ψεκασμού με υλικό σκίασης. Ο κίνδυνος αυτός είναι μεγαλύτερος σε θερμοκηπιακές καλλιέργειες σε περιοχές της Βόρειας Ελλάδας. Εκτός από την ένταση του φωτός και η φωτοπερίοδος παίζει ρόλο στην έκφραση του φύλου των ανθέων, αν και ο ρόλος αυτός είναι μικρότερης σημασίας εκείνου της θερμοκρασίας και της έντασης του 25

6 1 κεφάλαιο φωτός (Matsuo 1968). Βραχεία φωτοπερίοδος τείνει να ευνοήσει την παραγωγή θηλυκών ανθέων. Σε συνθήκες υπαίθρου είναι αδύνατος ο διαχωρισμός της φωτοπεριόδου από την ένταση του φωτισμού, αφού η μικρή φωτοπερίοδος συνυπάρχει κατεξοχήν με τη μειωμένη ηλιοφάνεια. Όμως σε θερμοκηπιακές καλλιέργειες, όπου με συμπληρωματικό τεχνητό φωτισμό είναι δυνατή η ταυτόχρονη σταθεροποίηση της έντασης του φωτός και η αυξομείωση της περιόδου φωτισμού, έχει αποδειχθεί ότι μερικές ποικιλίες και υβρίδια αγγουριού είναι ουδέτερα στη φωτοπερίοδο και άλλες καθυστερούν την εμφάνιση των θηλυκών ανθέων σε καθεστώς μεγάλης φωτοπεριόδου. Σε συνθήκες υπαίθρου, όταν οι περιβαλλοντικοί παράγοντες ευνοούν τον αποθησαυρισμό των παραγομένων μέσω της φωτοσύνθεσης ζαχάρων και μειώνουν το ρυθμό της βλαστικής ανάπτυξης, ευνοείται η παραγωγή θηλυκών ανθέων. Αντίθετα, συνθήκες που συντελούν στην ταχεία ανάπτυξη των βλαστών και μειώνουν την αποθήκευση των ζαχάρων (π.χ. υψηλές θερμοκρασίες και χαμηλή ένταση φωτισμού) ευνοούν την παραγωγή αρσενικών ανθέων. Εκτός από τις κλιματικές συνθήκες, την έκφραση του φύλου των ανθέων επηρεάζουν και οι καλλιεργητικές φροντίδες. Υψηλές δόσεις αζωτούχων λιπασμάτων καθυστερούν την εμφάνιση θηλυκών ανθέων (Itο και Saito 1960). Υψηλές πυκνότητες φυτών στο στρέμμα ή μικρές αποστάσεις φύτευσης επί των γραμμών ευνοούν την παραγωγή αρσενικών ανθέων και αυτό μπορεί να οφείλεται στο λιγότερο φωτισμό που δέχεται κάθε φυτό λόγω σκίασής του από τα διπλανά φυτά (Lower κ.ά και Nienhuis κ.ά. 1984). γ. Επίδραση των ορμονών στην έκφραση του φύλου των ανθέων Η μελέτη του ρόλου τόσο των ενδογενών όσο και των εξωγενών αυξητικών ουσιών (ορμονών) απέδειξε ότι αυτές επηρεάζουν σημαντικά την έκφραση του φύλου των ανθέων των κολοκυνθωδών λαχανικών. Η μελέτη αυτή βοήθησε αφενός να γίνουν αντιληπτοί οι μηχανισμοί που ελέγχουν την εξέλιξη του φύλου των ανθέων και αφετέρου να γίνεται σωστή χρήση των εξωγενών ορμονών για την παραγωγή ποικιλιών και υβριδίων με συγκεκριμένα φυλετικά χαρακτηριστικά. i. Ο ρόλος των αυξινών. Έχει παρατηρηθεί ότι σε συνθήκες που ευνοούν την παραγωγή θηλυκών ανθέων το επίπεδο συγκέντρωσης της ενδογενούς αυξίνης αυξάνεται σημαντικά (Rudich κ.ά. 1972b). Όμως υπάρχουν και περιπτώσεις που η αύξηση της παραγωγής 26

7 Γενικά για την οικογένεια των κολοκυνθιδών 1 θηλυκών ανθέων συνοδεύεται από μείωση της συγκέντρωσης της ενδογενούς αυξίνης στην αγγουριά (Itο και Saito 1963). Επίσης ο ψεκασμός φυτών κολοκυθιάς με ethephon, μολονότι αυξάνει την παραγωγή θηλυκών ανθέων, μειώνει ταυτόχρονα το επίπεδο συγκέντρωσης της ενδογενούς αυξίνης (Chrominski και Kopcewitz 1972). Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι ο ακριβής ρόλος των αυξινών στην έκφραση του φύλου των ανθέων στα κολοκυνθοειδή δεν έχει πλήρως αποσαφηνιστεί και συνεπώς η χρήση τους για πρακτικούς σκοπούς στις καλλιέργειες δεν ακολουθεί γενικούς κανόνες. Για κάθε είδος ή ακόμη και για την κάθε ποικιλία κολοκυνθοειδούς υπάρχει ειδική αντίδραση κατά περίπτωση. ii. Ο ρόλος του αψισικού (ΑΒΑ) οξέος. Και για το ρόλο αυτής της ορμόνης στην έκφραση του φύλου των ανθέων δεν υπάρχουν ξεκάθαρες απόψεις. Έτσι υπάρχουν περιπτώσεις που ο ψεκασμός θηλυκών φυτών αγγουριάς με ΑΒΑ αύξησε την παραγωγή θηλυκών ανθέων, ενώ ο ψεκασμός μόνοικων-δίκλινων φυτών πάλι αγγουριάς με ΑΒΑ αύξησε την παραγωγή αρσενικών ανθέων. Επίσης παρατηρήθηκε ότι η συγκέντρωση του ενδογενούς ΑΒΑ αυξάνεται κατά 3 έως 10 φορές σε φυτά που ψεκάζονται με ethephon είτε αυτά είναι θηλυκά είτε είναι μόνοικα-δίκλινα (Rudich κ.ά. 1972b, Friedlander κ.ά. 1977). iii. Ο ρόλος των γιββερελλινών. Από έρευνες που πραγματοποιήθηκαν από τον Splittstoesser (1970), τον Rudich κ.ά. (1972b) και τους Atsmon και Tabbak (1979) διαπιστώθηκε ότι η παραγωγή αρσενικών ανθέων από γόνατα τα οποία συνήθως δίνουν γέννηση σε θηλυκά άνθη μπορεί να επιτευχθεί με ψεκασμό των φυτών αγγουριάς και κολοκυθιάς με γιββερελλίνη. Σε μόνοικα-δίκλινα φυτά, όπως επίσης και σε ανδρομόνοικα φυτά αγγουριάς τα οποία έχουν την τάση να παράγουν και αρσενικά άνθη, το επίπεδο συγκέντρωσης της ενδογενούς γιββερελλίνης είναι σημαντικά υψηλότερο απ ό,τι σε θηλυκά φυτά. Επίσης διαπιστώθηκε ότι σε συνθήκες περιβάλλοντος που ευνοούν την παραγωγή αρσενικών ανθέων (π.χ. υψηλές θερμοκρασίες και μεγάλου μήκους ημέρες) αυξάνεται το επίπεδο συγκέντρωσης της ενδογενούς γιβερρελλίνης στις περιοχές κοντά στην κορυφή του φυτού (Saito και Ito, 1963). Όμως στην περίπτωση φυτών πεπονιάς το επίπεδο της συγκέντρωσης της ενδογενούς γιββερελλίνης δε συσχετίζεται τόσο πολύ με την τάση παραγωγής αρσενικών ανθέων (Hemphill κ.ά. 1972). Μικρή συγκέντρωση ενδογενούς γιββερελλίνης παρατηρείται σε φυτά πεπονιάς τα οποία 27

8 1 κεφάλαιο υφίστανται την επίδραση του παρεμποδιστού της ανάπτυξης SADH (2,2-διμεθυλ-υδραζυδίου του ηλεκτρικού οξέος, το οποίο καλείται και διαμιναζίδιο). Ο ψεκασμός της ουσίας αυτής στα φυτά προκαλεί την παρεμπόδιση του σχηματισμού αρσενικών ανθέων σε ανδρομόνοικες ποικιλίες. iv. O ρόλος του αιθυλενίου. Η ικανότητα του αιθυλενίου να διεγείρει την ανάπτυξη θηλυκών ανθέων στα κολοκυνθοειδή διαπιστώθηκε για πρώτη φορά από το Robinson και τους συνεργάτες του το 1969 όταν ψέκασαν φυτά αγγουριάς με ethephon (2- χλωροαιθυλ-φωσφονικό οξύ), μία χημική ένωση η οποία απελευθερώνει αιθυλένιο. Σπορόφυτα ποικιλιών αγγουριάς που χαρακτηρίζονται ως μόνοικα-δίκλινα όταν ψεκαστούν με ethephon μειώνουν τον αριθμό των αρσενικών ανθέων που σχηματίζονται στα πρώτα γόνατα κοντά στη βάση και παράλληλα αυξάνουν το σχηματισμό θηλυκών ανθέων. Η εφαρμογή του ethephon σε μόνοικα-δίκλινα φυτά πεπονιάς αυξάνει τον αριθμό των θηλυκών ανθέων χωρίς να μεταβάλει σημαντικά τον αριθμό των αρσενικών ανθέων. Όταν όμως εφαρμοστεί σε ανδρομόνοικα ή ερμαφρόδιτα φυτά πεπονιάς, τότε αυξάνεται ό αριθμός των τέλειων ανθέων με παράλληλη μείωση των αρσενικών ανθέων (Karchi 1970). Oι παραπάνω ιδιότητες του ethephon καθιστούν την εφαρμογή του ένα χρήσιμο εργαλείο στα χέρια των γενετιστών, ειδικά στην περίπτωση που είναι απαραίτητη η επιβεβαίωση ότι μια γραμμή φυτών που χρησιμοποιείται ως μητέρα σε σχήμα παραγωγής υβριδίων δεν παράγει αρσενικά άνθη. Τέτοια φυτά αγγουριάς ή κολοκυθιάς ψεκαζόμενα με ethephon δεν παράγουν αρσενικά άνθη και συνεπώς αποφεύγεται η αυτογονιμοποίηση. Τα φυτά της καρπουζιάς είναι περισσότερο ευαίσθητα στη δράση του ethephon σε σύγκριση με τα άλλα κολοκυνθοειδή και μάλιστα προς την αντίθετη κατεύθυνση από ό,τι τα φυτά της αγγουριάς. Ψεκασμός φυτών καρπουζιάς με ethephon προκαλεί καθυστέρηση στο σχηματισμό θηλυκών ανθέων χωρίς να επηρεάζει τα αρσενικά άνθη (Christofer και Loy 1982). Ο ρόλος του αιθυλενίου στην έκφραση του φύλου των ανθέων στα καλλιεργούμενα κολοκυνθοειδή επιβεβαιώθηκε περισσότερο με την ανακάλυψη ότι η εφαρμογή στα φυτά αυτά ουσιών που παρεμποδίζουν την παραγωγή ή τη δραστικότητα του αιθυλενίου έχει ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα στο σχηματισμό των ανθέων από ό,τι έχει η εφαρμογή του ethephon. Για παράδειγμα η εφαρμογή σε ομοζύγωτα θηλυκά φυτά αγγουριάς του νιτρικού αργύρου (παρεμποδιστής της δράσης του αιθυλενίου) ή της αμινο-αιθοξυ-βινυλ- 28

9 Γενικά για την οικογένεια των κολοκυνθιδών 1 γλισίνης (AVG), μιας ουσίας που παρεμποδίζει τη βιοσύνθεση του αιθυλενίου είχε ως αποτέλεσμα το σχηματισμό αρσενικών και τέλειων ανθέων (Atsmon και Tabbak 1979). Ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, η εφαρμογή του νιτρικού αργύρου αλλά και του θειικού αργύρου στα φυτά συνιστά μέθοδο ρουτίνας για τους βελτιωτές με σκοπό την παραγωγή θηλυκών γραμμών με λίγα αρσενικά άνθη, γεγονός που τις επιτρέπει να αυτοσυντηρηθούν χωρίς τον κίνδυνο σχηματισμού επίμηκων και εύθραστων βλαστών όπως συμβαίνει με τον ψεκασμό των φυτών με γιββερελλίνη. Αντίθετα, ο ψεκασμός φυτών καρπουζιάς με νιτρικό άργυρο έχει ως αποτέλεσμα τη δραστική μείωση του αριθμού των αρσενικών ανθέων. Τα παραπάνω αναφερθέντα συνιστούν έμμεσες αποδείξεις για το ρόλο του αιθυλενίου στην έκφραση του φύλου των ανθέων. Υπάρχουν όμως και άμεσες αποδείξεις που αφορούν τον προσδιορισμό της συγκέντρωσης του ενδογενούς αιθυλενίου ανάλογα με τον τύπο των ανθέων που αναπτύσσει το φυτό. Έτσι αποδείχθηκε ότι οι βλαστικές κορυφές θηλυκών φυτών παράγουν περισσότερο αιθυλένιο από ό,τι τα μόνοικα-δίκλινα ή αρσενικά φυτά αγγουριάς (Rudich κ.ά και 1976). Η παραγωγή αιθυλενίου είναι μεγαλύτερη σε οφθαλμούς που περιέχουν θηλυκά άνθη. Σε μόνοικα-δίκλινα φυτά ή παραγωγή αιθυλενίου αρχίζει να αυξάνει από τη στιγμή της διαφοροποίησης των οφθαλμικών καταβολών σε θηλυκά άνθη. Ημέρες μικρής φωτοπεριόδου διεγείρουν την παραγωγή αιθυλενίου σε σύγκριση με τις ημέρες μεγάλης φωτοπεριόδου και αυτό σχετίζεται με την επίδραση της φωτοπεριόδου στην παραγωγή θηλυκών ανθέων. 3 Άνθηση Ο χρόνος σχηματισμού των ανθέων στα κολοκυνθώδη λαχανικά καθορίζεται από τη θερμοκρασία και από την επίδραση αυτής στο ρυθμό ανάπτυξης των φυτών. Επίσης η θερμοκρασία είναι ο σπουδαιότερος παράγοντας που καθορίζει την άνθηση καθενός άνθους αλλά και τη διάρκεια παραμονής ανοιχτών των ανθέων. Οι ελάχιστες, οι άριστες και οι μέγιστες ημερήσιες τιμές της θερμοκρασίας για την άνθηση διαφέρουν μεταξύ των ειδών γι αυτό και θα αναφερθούν λεπτομερώς παρακάτω στα ειδικά κεφάλαια για κάθε κολοκυνθοειδές χωριστά. Το ίδιο θα γίνει και με τις θερμοκρασίες που ευνοούν την επικονίαση 29

10 1 κεφάλαιο των ανθέων και το χρόνο δεκτικότητας του στίγματος για κάθε είδος. Γενικά μπορεί να λεχθεί ότι τα άνθη των κολοκυνθοειδών ανοίγουν πολύ νωρίς το πρωί και η επικονίαση και γονιμοποίηση σχεδόν ολοκληρώνεται μέχρι το μεσημέρι. 4 Επικονίαση Τα λαχανικά της οικογενείας των κολοκυνθίδων για την επικονίασή τους (μεταφορά και επικάθισμα της γύρης επί του στίγματος) έχουν την ανάγκη των εντόμων. Αυτό είναι πρόδηλο για τα είδη αγγουριά, καρπουζιά και κολοκυθιά, τα οποία έχουν χωριστά τα θηλυκά και τα αρσενικά άνθη. Όμως και στην πεπονιά, όπου τα άνθη είναι τέλεια, τα έντομα είναι αναγκαία για την επικονίαση. Σε όλα τα καλλιεργούμενα κολοκυνθοειδή η γύρη είναι κολλώδης και δύσκολα μεταφέρεται με τον άνεμο. Η απουσία εντόμων και κυρίως της μέλισσας προδικάζει τη σχεδόν πλήρη ακαρπία μιας καλλιέργειας, με εξαίρεση τους παρθενοκαρπικούς γονότυπους (ποικιλίες και υβρίδια). Σε περίπτωση θερμοκρασιών χαμηλοτέρων από 15 ο C, όπου το πέταγμα της μέλισσας (Apis mellifera) είναι δύσκολο ή/και ανέφικτο, η επικονίαση των ανθέων, ειδικότερα σε θερμοκηπιακές καλλιέργειες, μπορεί να γίνει πολύ καλά και με το βόμβο (Bombus terrestris και Bombus impatiens). Κατά μία εκδοχή, επί ίσων επισκέψεων ενός άνθους με μέλισσα ή με το Bombus impatiens η επικονίαση γίνεται καλύτερα με το βόμβο και αυτό γιατί ο αριθμός των γυρεόκοκκων που αυτός μεταφέρει κάθε φορά που πετάει είναι μεγαλύτερος (Stangellini, 1996). Οι μέλισσες επισκέπτονται τα άνθη των κολκυνθωδών για να τρυγήσουν τόσο τη γύρη όσο και το νέκταρ. Άνθη γονότυπων που δεν παράγουν νέκταρ δέχονται λιγότερες επισκέψεις μελισσών και για το λόγο αυτό παράγουν λιγότερους καρπούς (Bohm και Mann 1960 και Bohm και Davis 1964), έστω και αν η παραγωγή γύρης σ αυτά είναι πλούσια. Αλλά και η μορφολογία των ανθέων παίζει ρόλο στην προσέλκυση των μελισσών. Ειδικότερα, αν η προσπέλαση των μελισσών στο χώρο παραγωγής του νέκταρος είναι δύσκολη, λόγω παρεμπόδισής τους από τους στήμονες, τότε λαμβάνουν χώρα λιγότερες επισκέψεις αυτών με αποτέλεσμα η καρπόδεση να είναι μειωμένη. Για την επιτυχία της επικονίασης είναι απαραίτητη η ταυτόχρονη άνθηση των αρσενικών, των θηλυκών και των τέλειων ανθέων. Σε συνθήκες χαμηλών θερμοκρασιών νωρίς την άνοιξη τα θηλυκά άνθη 30

11 Γενικά για την οικογένεια των κολοκυνθιδών 1 της κολοκυθιάς ανοίγουν αρκετές ημέρες νωρίτερα από τα αρσενικά, γεγονός που οδηγεί στην καθυστέρηση της καρπόδεσης. Σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού και υψηλής θερμοκρασίας το αποτέλεσμα είναι αντίστροφο, δηλαδή οι ανθικές καταβολές των θηλυκών ανθέων μερικών γονότυπων αποτυγχάνουν να αναπτυχθούν μέχρι την άνθησή τους και αυτό έχει ως αποτέλεσμα την καθυστέρηση ή/και τη μείωση της παραγωγής καρπών. Οι γνώσεις μας για τους μηχανισμούς που ρυθμίζουν την ανάπτυξη των ανθέων των κολοκυνθωδών είναι περιορισμένες, αλλά πιθανόν να είναι παρόμοιοι εκείνων που ρυθμίζουν την έκφραση του φύλου των ανθέων, να οφείλονται δηλαδή στη δράση των ορμονών που έχουν αναφερθεί προηγουμένως. 5 Καρπόδεση Μετά την επικονίαση αρχίζει η ανάπτυξη του γυρεοσωλήνα εντός του στύλου μέχρι τη στιγμή που θα συναντήσει το ωάριο. Η ταχύτητα ανάπτυξης του γυρεοσωλήνα εξαρτάται από γενετικούς παράγοντες που επηρεάζουν το μέγεθος της ωοθήκης και το μέγεθος των γυρεόκοκκων, αλλά και από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Οι ιδιαιτερότητες θα παρουσιαστούν στα ειδικά κεφάλαια καθενός κολοκυνθοειδούς χωριστά, αλλά μπορούμε να πούμε ότι ο ρυθμός ανάπτυξης του γυρεοσωλήνα είναι αρκετά ταχύς ώστε να συναντήσει την ωοθήκη σε λίγες ώρες (Πίνακας 1.2). H πορεία του γυρεοσωλήνα προς την ωοθήκη και τα ωάρια ακολουθεί κατά κύριο λόγο τους ιστούς που συνδέουν το στύλο με την ωοθήκη και μόλις αγγίξει την ωοθήκη ο γυρεοσωλήνας εισέρχεται στις κοιλότητες που υπάρχουν ανάμεσα στις σπερμοβλάστες. Ο τρόπος διασποράς των γυρεοκόκκων στην επιφάνεια του στίγματος επηρεάζει ελάχιστα την κατανομή των σπόρων στον καρπό της κολοκυθιάς, γεγονός που δείχνει ότι οι γυρεοσωλήνες μπορεί να εισχωρούν πλευρικά στη βάση του στύλου ή της ωοθήκης. Όμως στο καρπούζι η διασπορά των γυρεοκόκκων στην επιφάνεια του στίγματος πράγματι επηρεάζει το χώρο παραγωγής των σπόρων και ως εκ τούτου επηρεάζει και το σχήμα του καρπού (Mann, 1943). Ακόμα και στα μη παρθενοκαρπικά αγγουράκια η καρπόδεση επηρεάζεται από τη γονιμοποίηση των ωαρίων και την παραγωγή σπόρων ή από την παραγωγή ψευδοσπερμάτων. Επειδή όμως η διαδικασία είναι πολύπλοκη και παρουσιάζει ιδιαιτερότητα θα αναλυθεί με λεπτομέρεια στο κεφάλαιο της αγγουριάς. 31

12 1 κεφάλαιο Πίνακας 1.2: Ρυθμός ανάπτυξης γυρεοσωλήνα και διάμετρος γυρεοκόκκων μερικών κολοκυνθωδών. Είδος Θερμοκρασία ( ο C) ιάμετρος γυρεοκόκκου (σε μικρά) Ρυθμός ανάπτυξης γυρεοσωλήνα (mm/h) Χρόνος συνάντησης με ωοθήκη (ώρες) Αγγουριά Πεπονιά 53 0,95 24 Cucumis melo var. flexuosus Καρπουζιά ,0 24 Καρπουζιά ,5 >7 Κολοκυθάκι 142 4,6-6, Πηγή: Wien, H.C, The Physiology of Vegetable Crop. CAB Intern/nal, New York p Παρθενοκαρπία Παρθενοκαρπία είναι το φαινόμενο της παραγωγής καρπών χωρίς τη γονιμοποίηση των ωαρίων από το γυρεοσωλήνα. Η παρθενοκαρπία είναι αρκετά διαδεδομένη στα κολοκυνθώδη λαχανικά και ειδικότερα σε γονότυπους αγγουριάς και καλοκαιρινού κολοκυθιού που προορίζονται για καλλιέργειες θερμοκηπίου. Η πιθανότητα σχηματισμού άσπερμων καρπών μεγαλώνει σε συνθήκες χαμηλών θερμοκρασιών και σε μικρότερο βαθμό σε συνθήκες μικρής φωτοπεριόδου (Rylski 1974 και Dean και Baker 1983). Ειδικότερα στο καρπούζι η παραγωγή άσπερμων καρπών μπορεί να επιτευχθεί μόνο κάτω από ειδικές προσπάθειες και τούτο διότι φυσική παρθενοκαρπία δεν έχει παρατηρηθεί σ αυτό το είδος. Καρπόδεση χωρίς σπερματογέννηση μπορεί να επιτευχθεί με την επικονίαση ενός αυτόστειρου άνθους τριπλοειδούς φυτού καρπουζιάς με γύρη που προέρχεται από ένα διπλοειδές φυτό (Kihara 1951). Η εμπορική παραγωγή άσπερμων ποικιλιών δυσκολεύεται από πολλούς παράγοντες. Σε συνθήκες υπαίθρου το ανώμαλο πάχος των σποροπεριβλημάτων του τριπλοειδούς φυτού παρεμποδίζει το φύτρωμα των σπερμάτων και καθιστά απαραίτητη τη χρήση φυταρίων για μεταφύτευση στο χωράφι, προκειμένου να έχουμε ομοιόμορφη φυτεία, μια διαδικασία που δεν είναι απαραίτητη σε διπλοειδείς γονότυπους, όπου η σπορά γίνεται 32

13 Γενικά για την οικογένεια των κολοκυνθιδών 1 απευθείας στο χωράφι. Επίσης η συνολική παραγωγή άσπερμων καρπών περιορίζεται αρκετά, αφού το ένα τέταρτο (1/4) του χωραφιού θα καλύπτεται από το διπλοειδή επικονιαστή, του οποίου το προϊόν φέρει σπέρματα. Υπάρχει όμως και διστακτικότητα στους καταναλωτές στο να αποδεχθούν καρπούζια τα οποία φέρουν μικρά, λευκά και άδεια (χωρίς έμβρυο) σποροπεριβλήματα, τα οποία είναι το αποτέλεσμα της παρθενοκαρπίας. Στην αγγουριά, η τάση παραγωγής παρθενοκαρπικών φρούτων είναι περισσότερο έντονη σε γονότυπους οι οποίοι φέρουν ένα μεγαλύτερο ποσοστό θηλυκών ανθέων. Σε μόνοικες-δίκλινες ποικιλίες η τάση της παρθενοκαρπίας αυξάνει με την ηλικία του φυτού. Υπάρχουν σημαντικές γενετικές διαφορές σε ό,τι αφορά την παρθενοκαρπία στην αγγουριά και τα χαρακτηριστικά αυτά χρησιμοποιούνται ως ένα μέσο για την αντιμετώπιση των αντίθετων περιβαλλοντικών επιδράσεων στην καρπόδεση ή των προβλημάτων στην επικονίαση με τα έντομα. Σήμερα υπάρχουν αρκετοί γονότυποι (ποικιλίες και υβρίδια) αγγουριάς με θηλυκά μόνο άνθη τα οποία παράγουν παρθενοκαρπικά φρούτα σε συνθήκες θερμοκηπίου. Οι ίδιοι γονότυποι όταν καλλιεργηθούν στο ύπαιθρο δεν έχουν καλή ανάπτυξη και έχουν μειωμένη παραγωγή (Lower και Edwards 1986). 7 Χρήση Kαρποδετικών Oρμονών i. Κυτταροκινίνες. Το ότι οι εξωγενώς παρεχόμενες κυτταροκινίνες (ή κυτοκινίνες ή κυτοκίνες) επηρεάζουν την καρπόδεση ήταν γνωστό ήδη από τη δεκαετία του 1970 από έρευνες του Elassar κ.ά. (1974), οι οποίοι χρησιμοποίησαν την ΒΑΡ (βενζυλ-αδενίνη) σε άνθη πεπονιάς. Το αντικείμενο αυτό μελετήθηκε καλύτερα στη δεκαετία του 1990 από τους Οgawa κ.ά. (1990), Shishido κ.ά. (1990), Takeno κ.ά. (1992) όταν διαπιστώθηκε ότι ο ψεκασμός των ανθέων με εξωγενή κυτταροκινίνη είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της καρπόδεσης και την ταυτόχρονη αύξηση του αριθμού των κυττάρων της ωοθήκης. Ο αυξημένος αριθμός των κυττάρων πιθανόν να οφείλεται στις αυξημένες κυτταροδιαιρέσεις που προκλήθηκαν από την κυτταροκινίνη. Η αύξηση της καρπόδεσης μερικές φορές συνοδεύεται από την παράλληλη αύξηση της συγκέντρωσης της ενδογενούς κυτταροκινίνης, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις που δεν παρατηρείται μεταβολή στη συγκέντρωσή της. Το φαινόμενο αυτό επηρεάζεται από το γονότυπο. Επιπλέον υπάρχουν ενδείξεις 33

14 1 κεφάλαιο ότι ο ρόλος της ενδογενούς κυτταροκινίνης στην καρπόδεση της αγγουριάς είναι μάλλον έμμεσος και όχι άμεσος. Η απάντηση σ αυτό θα μπορούσε να δοθεί από μελέτη που θα είχε ως στόχο την απευθείας μέτρηση των επιπέδων συγκέντρωσης της ενδογενούς κυτταρoκινίνης στην περιοχή της ωοθήκης διαφόρων γονοτύπων με διαφορετικό βαθμό παρθενοκαρπίας. Για το σκοπό αυτό ως καλύτερο υλικό θα μπορούσε να επιλεγεί η αγγουριά. ii. Γιββερελλίνες. Το ότι οι γιββερελλίνες επηρεάζουν την καρπόδεση στα κολοκυνθοειδή προέκυψε από την εφαρμογή (ψεκασμός) συνθετικών χημικών ουσιών και την ανάλυση των αποτελεσμάτων τους. Έτσι οι ερευνητές Elassar κ.ά. (1974α) και Ogawa κ.ά. (1989) απέδειξαν ότι ο ψεκασμός των ανθέων της αγγουριάς με διάλυμα της συνθετικής γιββερελλίνης GA 3 είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της καρπόδεσης. Πιο αποτελεσματικός είναι ο ψεκασμός με το μείγμα γιββερελλίνης GΑ 4 +GΑ 7. Τα παραπάνω σκευάσματα γιββερελλίνης χρησιμοποιούνται σήμερα από τους καλλιεργητές ως μία από τις καλλιεργητικές φροντίδες ρουτίνας. iii. Αυξίνες. Ήδη από το 1974 οι Beyer και Quebedeaux διαπίστωσαν ότι σε παρθενοκαρπικές ποικιλίες αγγουριάς το επίπεδο συγκέντρωσης της ενδογενούς αυξίνης στην περιοχή της ωοθήκης, κατά την περίοδο της άνθησης, ήταν αυξημένη και αυτό οφείλονταν στη δράση μιας ουσίας που παρεμπόδιζε τη μεταφορά της αυξίνης από την περιοχή αυτή προς άλλες κατευθύνσεις. Το ίδιο διαπιστώθηκε αργότερα και από άλλους ερευνητές (Kim κ.ά a,b και Takeno και Ise 1992), οι οποίοι επιπλέον διαπίστωσαν ότι σε μη παρθενοκαρπικούς γονότυπους αγγουριάς (γονότυποι που παράγουν ένσπερμα αγγουράκια), μετά την επικονίαση των ανθέων, η συγκέντρωση της ενδογενούς αυξίνης στην περιοχή της ωοθήκης αυξάνονταν σημαντικά, ενώ σε μη επικονιαζόμενα άνθη η συγκέντρωση της ενδογενούς αυξίνης στην ωοθήκη μειώνονταν σταδιακά. Το ότι ο ρόλος των αυξινών είναι σημαντικός για την καρπόδεση αποδείχτηκε αργότερα από το γεγονός ότι η εφαρμογή με ψεκασμό στα άνθη συνθετικών αυξινών είχε ως αποτέλεσμα την αυξημένη καρπόδεση στα κολοκυνθώδη λαχανικά. Μέχρι σήμερα δεν είναι γνωστή η ακριβής περιοχή παραγωγής της ενδογενούς αυξίνης στην ωοθήκη και πιθανώς να συμμετέχουν οι ιστοί τόσο του περικαρπίου όσο και των σπερμοβλαστών. Σε πειράματα που έγιναν τόσο σε θερμοκήπιο όσο και στο ύπαιθρο διαπιστώθηκε ότι με τη χρήση του chlorflurenol, ουσία η οποία παρεμποδίζει τη μεταφορά της ενδογενούς αυξίνης από την ωοθήκη 34

15 Γενικά για την οικογένεια των κολοκυνθιδών 1 προς άλλες περιοχές υπήρξε σημαντική αύξηση της καρπόδεσης σε ποικιλίες αγγουριών για τουρσί (Cantliffe κ.ά. 1972, Dean και Baker 1983 και Ells 1983). Η ουσία αυτή θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε θηλυκά φυτά ποικιλιών αγγουριάς τα οποία καθυστερούν την καρπόδεσή τους λόγω του ότι στερούνται αρσενικών ανθέων, ώστε να υπάρχει ταυτόχρονη καρπόδεση πολλών θηλυκών ανθέων και συνεπώς ταυτόχρονη παραγωγή πολλών καρπών κατάλληλων για βιομηχανική αξιοποίηση. Όμως κάτι τέτοιο δεν επιτεύχθηκε σε εμπορική κλίμακα επειδή ακόμη και οι πλέον θηλυκές ποικιλίες αγγουριού παράγουν μικρό αριθμό αρσενικών ανθέων, γεγονός που καθιστά δυνατή την πρωίμηση της παραγωγής μερικών καρπών, η παρουσία των οποίων εμποδίζει την περαιτέρω καρπόδεση στα φυτά έστω και αν αυτά ψεκαστούν με το chlorflurenol. 8 Ανάπτυξη του Kαρπού Η μελέτη της ανάπτυξης του καρπού των κολοκυνθοειδών προσέλκυσε το ενδιαφέρον των επιστημόνων από τις αρχές του περασμένου αιώνα, κυρίως λόγω του μεγάλου όγκου και βάρους που αυτοί αποκτούν σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Εάν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι στις διάφορες γεωργικές εκθέσεις εκτίθενται καρποί κολοκυθιάς που υπερβαίνουν ακόμα και τα 350 κιλά, αυτό σημαίνει ότι οι καρποί αυτοί έχουν μία αύξηση ημερήσιου βάρους κοντά στα κιλά. Εικόνα 1.1: Καρπός κολοκυθιάς γιγαντιαίου μεγέθους, κατά Wien

16 1 κεφάλαιο Ήδη από το 1939 ο Sinnott διαπίστωσε ότι στον καρπό της κολοκυθιάς η ανάπτυξη της ωοθήκης, πριν το άνοιγμα του άνθους, οφειλόταν τόσο στην αύξηση του αριθμού των κυττάρων λόγω των κυτταροδιαιρέσεων όσο και στη μεγέθυνση των παραγομένων κυττάρων λόγω των βιοχημικών και φυσικών μεταβολών στα κύτταρα αυτά. Με το άνοιγμα του άνθους μειώνεται η παραγωγή νέων κυττάρων και παρατηρείται μόνο αύξηση του μεγέθους τους (κυρίως της διαμέτρου). Στα επόμενα στάδια ανάπτυξης του καρπού το ίδιο συμβαίνει και με τα κύτταρα των εξωτερικών τοιχωμάτων παρά με εκείνα των εσωτερικών τοιχωμάτων του. Στο στάδιο ωρίμασης στις εσωτερικές στρώσεις του καρπού τα κύτταρα είναι πολύ μεγάλα, περισσότερο χαλαρά και μάλλον απομακρυσμένα μεταξύ τους. Αντίθετα, τα επιδερμικά κύτταρα είναι μικρά, κοντά τοποθετημένα μεταξύ τους και σε μερικές ποικιλίες με πολύ παχιά τοιχώματα ώστε να σχηματίζουν ένα σκληρό κέλυφος. Σχήμα 1.1: H συσχέτιση μεταξύ της διαμέτρου της ωοθήκης, της μέσης διαμέτρου των κυττάρων του πλακούντα, του μεσοκαρπίου και της επιδερμίδας του καρπού κολοκυθιάς (κατά Sinnott, 1939). Παρόμοιος τρόπος εξέλιξης παρατηρείται και στην ανάπτυξη του καρπού και των άλλων κολοκυνθοειδών και μάλιστα στο καρπούζι η 36

17 Γενικά για την οικογένεια των κολοκυνθιδών 1 ανάπτυξη του μεγέθους των κυττάρων των εσωτερικών ιστών συνεχίζεται μέχρι και το στάδιο παύσης των κυτταρικών διαιρέσεων και το τελικό μέγεθος των κυττάρων μπορεί να φτάσει τις φορές του αρχικού (Wien, 1997). Επειδή μεταξύ ποικιλιών του ιδίου είδους κολοκυνθοειδούς υπάρχει διαφορά στο μέγεθος των καρπών που μπορεί να είναι από 40 μέχρι 7000 cm 3 αυτό σημαίνει ότι η καμπύλη του ρυθμού ανάπτυξης παραμένει σχεδόν ίδια και εκείνο που διαφέρει είναι η περίοδος ανάπτυξης μέχρι την ωρίμαση των καρπών ανά είδος και ποικιλία. Η καμπύλη ανάπτυξης συνίσταται στα αρχικά στάδια από μία γραμμική λογαριθμική αύξηση η οποία ακολουθείται από μια σταδιακή μείωση του ρυθμού αύξησης. Βιοχημικές και ενζυμολογικές μελέτες έδειξαν ότι στους καρπούς των κολοκυνθοειδών ο υδατάνθρακας που κατά κύριο λόγο μεταφέρεται εκεί είναι ο πολυζαχαρίτης σταχυόζη. Μόλις το ζάχαρο αυτό φθάσει στον ποδίσκο μετατρέπεται με τη δράση ενζύμων σε ζαχαρόζη (γλυκόζη και φρουκτόζη). Η συσσώρευση υψηλών επιπέδων ζαχαρόζης στα αρχικά στάδια ανάπτυξης του καρπού αποφεύγεται από τη δράση του ενζύμου ιμβερτάση. Όμως όταν ο καρπός πλησιάζει το στάδιο της ωρίμασής του μειώνονται τα επίπεδα συγκέντρωσης, άρα και ο βαθμός δράσης της ιμβερτάσης με παράλληλη αύξηση του επιπέδου συγκέντρωσης και του βαθμού δράσης του ενζύμου φωσφορική συνθετάση της ζαχαρόζης, γεγονός πού έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της συγκέντρωσης της ζαχαρόζης στον ώριμο καρπό, η οποία μπορεί να φθάσει μέχρι και 50% των ολικών διαλυτών ζαχάρων (Hubbard κ.ά. 1989). Ο ρυθμός ανάπτυξης του καρπού των κολοκυνθωδών επηρεάζεται από το γονότυπο και την ανάπτυξη του όλου φυτού καθώς και από περιβαλλοντικούς παράγοντες. Σε θερμοκηπιακές καλλιέργειες παρθενοκαρπικών γονοτύπων αγγουριάς έχει διαπιστωθεί ότι ο ρυθμός ανάπτυξης του καρπού εξαρτάται από τον αριθμό των καρπών που υπάρχουν ταυτόχρονα πάνω στο φυτό. Έτσι, όταν υπάρχει μόνο ένας καρπός τότε ο ρυθμός ανάπτυξής του είναι τριπλάσιος εκείνου που παρατηρείται όταν υπάρχουν πέντε καρποί ταυτόχρονα στο φυτό. Επίσης ο ρυθμός ανάπτυξης του καρπού αυξάνει παράλληλα με την αύξηση της θερμοκρασίας και στην περίπτωση που υπάρχουν πέντε καρποί στο φυτό τότε ο μέγιστος ρυθμός ανάπτυξης παρατηρείται σε θερμοκρασία 25 ο C. Έντονος φωτισμός στα αρχικά στάδια ανάπτυξης του καρπού επηρεάζει θετικά τις κυτταροδιαιρέσεις και συνεπώς αυξάνει το ρυθμό ανάπτυξής του. Εάν όμως ο φωτισμός είναι έντονος και στα επόμενα στάδια ανάπτυξης, τότε επηρεάζεται θετικά μόνο η αύξηση του μεγέθους των παραγομένων 37

18 1 κεφάλαιο κυττάρων, όχι όμως και η κυτταρογέννηση. Επομένως, προκειμένου να επιτευχθεί το μέγιστο του ρυθμού αύξησης μεγέθους και βάρους του καρπού απαιτείται συνεχής και έντονος φωτισμός, που μόνο σε θερμοκήπιο μπορεί να εφαρμοστεί. Σχήμα 1.2: Η επίδραση του χρόνου ανάπτυξης (περίοδος μεταξύ της στιγμής που η διάμετρος της ωοθήκης είναι 10 mm και της ωρίμασης) επί του μεγέθους του καρπού κολοκυθιάς (σε λογαριθμική κλίμακα), κατά Sinnott Πίκρισμα Kαρπών Χαρακτηριστικό γνώρισμα της οικογένειας των κολοκυνθιδών είναι ότι στα φυτά τους υπάρχουν πικρές ουσίες που ανήκουν στα τετρακυκλικά τερπένια και καλούνται κουκουρμπιτακίνες. Η συγκέντρωση των ουσιών αυτών, που παράγονται φυσιολογικά στους ιστούς, μπορεί, ανάλογα με το γονότυπο, να κυμανθεί μεταξύ ελάχιστων και ανεπαίσθητων μέχρι και υψηλών επιπέδων. Οι κουκουρμπιτακίνες απαντώνται σε όλα τα μέρη του φυτού, αν και οι μέγιστες συγκεντρώσεις τείνουν να βρίσκονται στις ρίζες (Rehm, κ.ά. 1957a,b). Η αίσθηση του πικρί- 38

19 Γενικά για την οικογένεια των κολοκυνθιδών 1 σματος μπορεί να είναι έντονη στους καρπούς, όχι όμως στα φύλλα και τις κοτυληδόνες. Σε ό,τι αφορά τους καρπούς, η συγκέντρωση της κουκουρμπιτακίνης στην περιοχή του πλακούντα είναι πολλαπλάσια εκείνης που απαντάται στο περικάρπιο και τη φλούδα (Rymal, κ.ά. 1984). Έτσι, τα πικρά κολοκυθάκια και τα αγγουράκια είναι δυνητικά περισσότερο επικίνδυνα από τα ώριμα αγγούρια και τις κολοκύθες, των οποίων ο πλακούντας δεν τρώγεται, αλλά προορίζεται για άλλες χρήσεις. Οι βελτιωμένοι καλλιεργούμενοι γονότυποι των κολοκυνθωδών παράγουν ελάχιστες και μη αισθητές ποσότητες κουκουρμπιτακίνης ή είναι απαλλαγμένοι της ουσίας αυτής, συνεπώς είναι εντελώς ακίνδυνοι στους καταναλωτές. Μερικές όμως φορές, σε καλλιέργειες τέτοιων γονοτύπων, ειδικά στο καλοκαιρινό κολοκυθάκι (Cucurbita pepo), παρουσιάζεται στο χωράφι η ύπαρξη μικρού αριθμού φυτών που παράγουν πολύ πικρούς καρπούς. Οι καρποί αυτοί μπορεί να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα στην υγεία των καταναλωτών, που εκδηλώνονται με συμπτώματα ναυτίας, κράμπας στο στομάχι ή και διάρροιας. Αναφέρεται στη βιβλιογραφία ότι τέτοια προβλήματα μπορεί να προκληθούν ακόμα και σε περιπτώσεις που το άτομο καταναλώσει μόλις 3 γραμμάρια πικρού καρπού. Η ακριβής αιτία που προκαλεί τη σποραδική και ευκαιριακή εμφάνιση πικρών καρπών σε φυτά κολοκυθιάς δεν έχει προσδιοριστεί. Είναι όμως πιθανόν να προκαλείται το φαινόμενο από τυχαίες διασταυρώσεις με γύρη που προέρχεται από φυτά άγριων τύπων κολοκυθιάς κατά τη διαδικασία της σποροπαραγωγής ή να οφείλεται σε τυχαίες μεταλλάξεις. Ένδειξη τέτοιων συμβάντων αποτελούν τα χαρακτηριστικά των ίδιων των φυτών ή των καρπών, που δεν ανταποκρίνονται σε εκείνα της καλλιεργούμενης ποικιλίας. Εκτός της παραπάνω περίπτωσης (τυχαία και σποραδική εμφάνιση πολύ πικρών καρπών), υπάρχει και το ενδεχόμενο της αισθητής αύξησης της συγκέντρωσης της κουκουρμπιτακίνης σε καρπούς που προέρχονται από μεγάλο αριθμό ή το σύνολο των φυτών ενός χωραφιού. Το φαινόμενο αυτό δε σχετίζεται με το προηγούμενο και οφείλεται είτε σε γενετικούς παράγοντες (ποικιλία ή υβρίδιο) είτε σε περιβαλλοντικούς και καλλιεργητικούς παράγοντες, οι οποίοι μπορούν να προβλεφθούν και να ελεγχθούν και για τους οποίους θα γίνει ειδική αναφορά παρακάτω στο κεφάλαιο της αγγουριάς. 39

20

1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ. Γενετική βελτίωση φυτών Ηέκφραση του φύλου

1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ. Γενετική βελτίωση φυτών Ηέκφραση του φύλου 1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ 2 of 19 http://www.agrool.gr Όταν αναφερόμαστε στο φύλο ενός φυτού αναφερόμαστε ουσιαστικά στον τύπο του άνθους του Τύποι: ΦΥΛΟΥ ΑΝΘΟΥΣ Ερμαφρόδιτο Αρσενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΛΗΘΑΡΓΟΣ. Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία κορυφής) Ενδολήθαργος (κύριος λήθαργος) (ενδογενείς παρεμποδιστές)

ΛΗΘΑΡΓΟΣ. Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία κορυφής) Ενδολήθαργος (κύριος λήθαργος) (ενδογενείς παρεμποδιστές) ΛΗΘΑΡΓΟΣ Το χειμώνα σταμάτημα της βλάστησης, πτώση φύλλων στα φυλλοβόλα ώστε να προσαρμοστούν στις επικείμενες δύσκολες συνθήκες Λήθαργος = ορατή αδρανή κατάσταση Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Εισαγωγικές Έννοιες Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Καλλιέργεια in vitro (= μέσα σε γυαλί): η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ 1 Ύπερος ( ): ωοθήκη (εμβρυόσακος), στύλος, στίγμα Ανδρείο ( ): στήμονες (νήμα, ανθήρας) στίγμα στύλος πέταλο ανθήρας νήμα σέπαλο ωοθήκη εμβρυόσακος Τυπικό τέλειο άνθος

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό των ζιζανίων...21 1.4 Κατάταξη ζιζανίων...22

Διαβάστε περισσότερα

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου Άνθος Αναπαραγωγή Το άνθος Λειτουργίες 1. Όργανο εγγενούς παραγωγής των ανώτερων φυτών α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού. Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση

Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού. Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση Αύξηση: από την έκπτυξη των οφθαλμών (θ>10 0 C) μέχρι την ωρίμανση

Διαβάστε περισσότερα

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ Το AMINΕMAX παραλαμβάνεται από κανονική ενζυματική υδρόλυση με πρώτες ύλες από σπόρους σιτηρών και καλαμποκιού σε ισορροπία με μείγμα από ειδικά ένζυμα ( Έξω πρωτει πρωτεΐνάσες-

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ 2010-11 Κεφάλαιο 1: Η Οργάνωση της ζωής 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται από

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου TEI Πελοποννήσου Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία Θέμα Παραγωγική Ανθοκομία Ποικιλίες Καλλιέργεια Απαιτήσεις Γυψοφίλη Προβλήματα Ασθένειες Εχθροί Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ Θερινό εξάμηνο 2011 ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ Τα πιο διαδεδομένα είδη της γήινης βλάστησης βάση διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L.

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καταγωγή: Κίνα ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καρπός πλούσιος σε βιταµίνη C ΒοτανικοίΧαρακτήρες ίοικο Φυλλοβόλο, αναρριχώµενο, πολυετές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Αναπαραγωγή (reproduction) ζιζανίων Εγγενής αναπαραγωγή (sexual

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ

ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 8η ΙΑΛΕΞΗ ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Κάθε σωµατικό κύτταρο φέρει στον πυρήνα του δύο όµοια αντίτυπα κάθε χρωµοσώµατος (διπλοειδής, 2Ν) αντίθετα από τα γενετικά που φέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο)

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 Πολλαπλασιασμός ανθοκομικών φυτών 2 Στα θερμοκήπια

Διαβάστε περισσότερα

200 κ.εκ. ATONIK SL K-22853/31007 - GREECE

200 κ.εκ. ATONIK SL K-22853/31007 - GREECE 071047 K-22853 (12 pages) 20/07/10 10:52 Page 1 K-22853/31007 - GREECE - (COVER) PAGE 1 ΠΡΟΟΡΙΖΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΧΡΗΣΤΕΣ ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ ΑΡ. ΕΓΚΡ. ΥΠ. ΑΓΡ. ΑΝΑΠΤ. & ΤΡΟΦΙΜΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

- εξωκάρπιο - ενδοκάρπιο. µεσοκάρπιο. Καρπόδεση. τα τοιχώµατα της ωοθήκης αναπτύσσονται σεπερικάρπιο. εξωκάρπιο η εξωτερική στρώση κυττάρων(φλούδα)

- εξωκάρπιο - ενδοκάρπιο. µεσοκάρπιο. Καρπόδεση. τα τοιχώµατα της ωοθήκης αναπτύσσονται σεπερικάρπιο. εξωκάρπιο η εξωτερική στρώση κυττάρων(φλούδα) Καρπόδεση τα τοιχώµατα της ωοθήκης αναπτύσσονται σεπερικάρπιο - εξωκάρπιο - µεσοκάρπιο - ενδοκάρπιο εξωκάρπιο η εξωτερική στρώση κυττάρων(φλούδα) µεσοκάρπιο πολλές ενδιάµεσες στρώσεις κυττάρων ενδοκάρπιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η αντιμετώπιση των ζιζανίων στα καλλιεργούμενα φυτά είναι απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

071326 K-31951 (24 pages) 16/09/13 14:03 Page1 K-31951/31307 - GREECE - (GLUE PAGE) - PAGE 1

071326 K-31951 (24 pages) 16/09/13 14:03 Page1 K-31951/31307 - GREECE - (GLUE PAGE) - PAGE 1 071326 K-31951 (24 pages) 16/09/13 14:03 Page1 K-31951/31307 - GREECE - (GLUE PAGE) - PAGE 1 071326 K-31951 (24 pages) 16/09/13 14:03 Page2 K-31951/31307 - GREECE - (BASE) - PAGE 2 ΠΡΟΟΡΙΖΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Συστηματική βοτανική των αγγειοσπέρμων (Magnoliophyta) Τα αγγειόσπερμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση:

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: ΚΑΣΤΑΝΙΑ Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Faqgaceae Castanea mollissima (κινέζικη Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. crenata (Ιαπωνική Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. sativa (Ευρωπαϊκή Καστανιά)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 7η ΙΑΛΕΞΗ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΑΥΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΩΝ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 7η ΙΑΛΕΞΗ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΑΥΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 7η ΙΑΛΕΞΗ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΑΥΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ Μαζική Επιλογή Η παλαιότερη µέθοδος Γενετικής Βελτίωσης Κυρίως χρησιµοποιείται για την βελτίωση πληθυσµών σταυρογονιµοποιούµενων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ.

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. ΜΕΛΗ: Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. Παρασκευόπουλο Ιστορικό Πλαίσιο: - Πρωτοεμφανίστηκε πριν από 5.000 χρόνια στην Αφρική.

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών BRs, )

Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών BRs, ) Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών BRs, ) 1 Πορεία παρουσίασης των Καθοριστικοί Σταθμοί BRs στην ανακάλυψη των ΒRs Δομή των κυριότερων ενδογενών μορφών Μεταβολισμός των BRs Βιοσύνθεση Διακίνηση Καταβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Απαραίτητα Μέσα. Ολοκληρωμένη Διαχείριση του προβλήματος. Ta... για την. του φυλλορρύκτη της τομάτας (Τuta absoluta).

Απαραίτητα Μέσα. Ολοκληρωμένη Διαχείριση του προβλήματος. Ta... για την. του φυλλορρύκτη της τομάτας (Τuta absoluta). Ta... Απαραίτητα Μέσα για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση του προβλήματος του φυλλορρύκτη της τομάτας (Τuta absoluta). Φερομόνη Τuta-500 Φερομόνη Τua-Optima Tuta Roll Ferolite εισαγωγη O φυλλορρύκτης της τομάτας

Διαβάστε περισσότερα

AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ

AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Χ.Κ. ΚΙΤΣΑΚΗ 2008 1 Αντικείμενα της ενότητας Ορισμοί και έννοιες Σκοπός των διεργασιών της ανάπτυξης Πού και πώς πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα 1 Όπως όλοι γνωρίζουμε κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από κύτταρα. Μέσα στον πυρήνα των κυττάρων υπάρχουν τα χρωμοσώματα, τα οποία αποτελούν to γενετικό υλικό (DNA). Στα χρωμοσώματα αυτά βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Βοτανικό τμήμα Εκπαιδευτικό τμήμα ΜΦΙΚ Η ενότητα «Φύση είναι το σπίτι μας» του βιβλίου της ΜτΠ αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία

Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία Διαγώνισμα 2014-15 Ενδεικτικές απαντήσεις Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία Βιολογία Κατεύθυνσης Εξεταζόμενο μάθημα Γ Λυκείου Τάξη Θέμα 1 ο : 1 α, 2 γ, 3 ε, 4 α, 5 ε Θέμα 2 ο : Α. Η απεικόνιση των μεταφασικών

Διαβάστε περισσότερα

30 ml Συμπυκνωμένο Εναιώρημα (SC) Εγγ. Σύνθεση: Triadimenol: 31,29% β/ο, Βοηθητικές ουσίες: 71,28% β/β Διασυστηματικό Μυκητοκτόνο

30 ml Συμπυκνωμένο Εναιώρημα (SC) Εγγ. Σύνθεση: Triadimenol: 31,29% β/ο, Βοηθητικές ουσίες: 71,28% β/β Διασυστηματικό Μυκητοκτόνο 30 ml Συμπυκνωμένο Εναιώρημα (SC) Εγγ. Σύνθεση: Triadimenol: 31,29% β/ο, Βοηθητικές ουσίες: 71,28% β/β Διασυστηματικό Μυκητοκτόνο με προστατευτική, θεραπευτική και εξοντωτική δράση Αρ. Έγκρ. Κυκλ. Υ.Α.Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Δημήτρης Κοτρόπουλος ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. γ Α4. δ Α5. δ ΘΕΜΑ B B1. Στήλη Ι Στήλη ΙΙ 1. στ 2. ζ 3. ε 4. α 5. δ 6. β 7. γ Β2.

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ HYDROFLIES» ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος

Κεφάλαιο 8. Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος Κεφάλαιο 8 Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος Σπέρµατα - καρποί Αποτελούν την κύρια πηγή τροφής ανθρώπων και ζώων Έχουν µεγάλη οικονοµική - κοινωνική σηµασία Η εξέλιξη του πολιτισµού στηρίχθηκε σε µεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ

ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ 30 κ.εκ. Συμπυκνωμένο Εναιώρημα (SC) Εγγ. Σύνθεση: Triadimenol: 31,29% β/ο, Βοηθητικές ουσίες: 71,28% β/β Διασυστηματικό Μυκητοκτόνο με προστατευτική, θεραπευτική και εξοντωτική δράση ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ Σπορά τον Απρίλιο σε βάθος 2-3 cm και σε απόσταση 15 cm Μικρή βλαστική ικανότητα σπόρων (περίπου 3-4 έτη) Αδύνατη η πιστή αναπαραγωγή των ποικιλιών Καθυστέρηση εισόδου πρέμνων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΘΑΡΩΝ ΣΕΙΡΩΝ ΑΓΓΟΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ F1 ΥΒΡΙΔΙΩΝ ΤΟΥΣ, ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΠΕΡΟΝΟΣΠΟΡΟ (Pseudoperonospora cubensis)

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΘΑΡΩΝ ΣΕΙΡΩΝ ΑΓΓΟΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ F1 ΥΒΡΙΔΙΩΝ ΤΟΥΣ, ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΠΕΡΟΝΟΣΠΟΡΟ (Pseudoperonospora cubensis) ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΘΑΡΩΝ ΣΕΙΡΩΝ ΑΓΓΟΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ F1 ΥΒΡΙΔΙΩΝ ΤΟΥΣ, ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΠΕΡΟΝΟΣΠΟΡΟ (Pseudoperonospora cubensis) ΛΕΝΙΔΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2008 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Α. ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ Η επιτυχία μιας ανθοκομικής καλλιέργειας στην ύπαιθρο εξασφαλίζεται όταν οι συνθήκες είναι οι κατάλληλες για ένα συγκεκριμένο είδος.

Διαβάστε περισσότερα

Mεταφορά βιομορίων στον ηθμό (φλοίωμα)

Mεταφορά βιομορίων στον ηθμό (φλοίωμα) Mεταφορά βιομορίων στον ηθμό (φλοίωμα) Ανατομία του φλοιώματος Ανατομία του φλοιώματος Ηθμώδη κύτταρα (γυμνόσπερμα, τραχεόφυτα) Ηθμώδη στοιχεία Ηθμώδη άρθρα- ηθμοσωλήνες (αγγειόσπερμα) Συνοδά κύτταρα (ή

Διαβάστε περισσότερα

2/4/2015. σπορόφυτα. http://www4.uwsp.edu

2/4/2015. σπορόφυτα. http://www4.uwsp.edu Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Διαδικασία ανάπτυξης κυττάρου ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Ρυθµιστές της αύξησης των φυτών» Ορεστιάδα 2015 Αύξηση Αύξηση = η µη αντιστρέψιµη µεγέθυνση ή διόγκωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΔΙΫΒΡΙΔΙΣΜΟΣ ΟΜΑΔΑ Α 1. Από τη διασταύρωση μοσχομπίζελων προκύπτουν στην επόμενη γενιά τα εξής άτομα: 110 άτομα με κίτρινο χρώμα σπέρματος και ιώδες χρώμα άνθους. 109 άτομα με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ

ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ 40 κ.εκ. Υγρό Γαλακτωματοποιήσιμο (EC) Εγγ. Σύνθεση triadimenol 25% β/ο, Βοηθ. Ουσίες 76,36% β/β Διασυστηματικό Μυκητοκτόνο με προστατευτική, θεραπευτική και εξοντωτική δράση. ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΦΥΤΑ. Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί

ΤΑ ΦΥΤΑ. Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί ΤΑ ΦΥΤΑ Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί Περιέχουν χλωροφύλλες α και β και καροτενοειδή. Το άμυλο είναι η κύρια αποθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 2008-09 2 Επαναλ. Ασκήσεις Α Γυμν 2008-9 Κύτταρο 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΣΤΙΚΙΑ. Καταγωγή: Κεντρική Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Anacardiaceae Pistacia sp.

ΦΙΣΤΙΚΙΑ. Καταγωγή: Κεντρική Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Anacardiaceae Pistacia sp. ΦΙΣΤΙΚΙΑ Καταγωγή: Κεντρική Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Anacardiaceae Pistacia sp. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο, δίοικο, πρωτανδρικό Μεγάλο μέγεθος Μακρόβιο Φύλλα Σύνθετα - περιττόληκτα, κατ εναλλαγή,

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών

Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών 1. Τα φυτά δεσμεύουν την ηλιακή ενέργεια E H 2 O CO 2 χλωροφύλλη σάκχαρα Ηηλιακήενέργεια μετατρέπεται σε χημική ενέργεια μέσω της φωτοσύνθεσης. Αν και όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΛΥΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΙΑ ΥΨΗΛΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥΣ ΜΗΝΕΣ- ΔΙΚΤΥΟΚΗΠΙΑ

Η ΚΑΛΥΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΙΑ ΥΨΗΛΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥΣ ΜΗΝΕΣ- ΔΙΚΤΥΟΚΗΠΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ Τ.Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ Η ΚΑΛΥΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΙΑ ΥΨΗΛΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥΣ ΜΗΝΕΣ- ΔΙΚΤΥΟΚΗΠΙΑ Επιστημονική ομάδα έργου: Δημήτριος Τσελές, καθηγητής, Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ''

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' Από το 1950 και µετά αρχίζει η εντατικοποίηση της γεωργικής παραγωγής εστιάζοντας το ενδιαφέρον της αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

3 ) ΚΑΙ FORCHLORFENURON (CPPU) ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΤΩΝ ΡΑΓΩΝ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ «ΣΟΥΛΤΑΝΙΝΑ» info@hellafarm.gr

3 ) ΚΑΙ FORCHLORFENURON (CPPU) ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΤΩΝ ΡΑΓΩΝ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ «ΣΟΥΛΤΑΝΙΝΑ» info@hellafarm.gr ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΥΝ ΥΑΣΜΩΝ GIBBERELLIC ACID (GA 3 ) ΚΑΙ FORCHLORFENURON (CPPU) ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΤΩΝ ΡΑΓΩΝ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ «ΣΟΥΛΤΑΝΙΝΑ» Μαρία Αντωνάκου 1, Θ. Αραπογιάννης 1, Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ. Με την κλασσική έννοια, ως λίπασμα ορίζεται κάθε ουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΑΝΘΟΥΣ Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία Υλικά Διαλύματα - Χρωστικές Μεγεθυντικός

Διαβάστε περισσότερα

Βασικός εξοπλισμός Θερμοκηπίων. Τα θερμοκήπια όσον αφορά τις βασικές τεχνικές προδιαγραφές τους χαρακτηρίζονται:

Βασικός εξοπλισμός Θερμοκηπίων. Τα θερμοκήπια όσον αφορά τις βασικές τεχνικές προδιαγραφές τους χαρακτηρίζονται: Βασικός εξοπλισμός Θερμοκηπίων Τα θερμοκήπια όσον αφορά τις βασικές τεχνικές προδιαγραφές τους χαρακτηρίζονται: (α) από το είδος της κατασκευής τους ως τοξωτά ή αμφίρρικτα και τροποποιήσεις αυτών των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης Η ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΤΩΝ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΙΘΥΛΕΝΙΟ 1

Νίκος Χαριτωνίδης Η ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΤΩΝ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΙΘΥΛΕΝΙΟ 1 Νίκος Χαριτωνίδης Η ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΤΩΝ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΙΘΥΛΕΝΙΟ Τα φρούτα και λαχανικά υφίστανται µια φυσιολογική διεργασία, η οποία ονοµάζεται ωρίµανση. Η ωρίµανση συχνά είναι επιθυµητή για το

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία Ιδιότητες και αποτελέσματα UTEC 46 = Ο ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΟΣ ΤΥΠΟΣ ΓΙΑ ΥΨΗΛΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ Η Ουρία είναι ένα από τα πιο ευρέως διαδεδομένα αζωτούχα λιπάσματα, συνδυάζοντας τις υψηλές λιπαντικές μονάδες και την ευκολία

Διαβάστε περισσότερα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Ο καρπός φέρει και προστατεύει τα σπέρματα: μια βοηθητική δομή του κύκλου ζωής των ανθοφύτων Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Σπέρματα και Καρποί Γονιμοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΜΠΑΤΣΟΥΚΑΠΑΡΑΣΚΕΥΗ- ΜΑΡΙΑ ΞΑΝΘΗ 2010 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της ανθρωπότητας.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 4. ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 4. ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 4. ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ 1 ΑΡΧΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ 2 Στόχοι της βελτίωσης Δημιουργία νέων ποικιλιών με βελτιωμένα αγρονομικά χαρακτηριστικά: υψηλότερες αποδόσεις καλύτερη προσαρμοστικότητα και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Ανθεκτικότητα Γενικά Η εξέλιξη των καλλιεργούµενων φυτών είναι το αποτέλεσµα φυσικής και τεχνητής επιλογής Η επιλογή για αυξηµένες

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ο και 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΛΥΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ο και 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΛΥΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ο και 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 15:Γ, 39:Γ, 14:Α, 21:Β, 15:Δ, 11:Δ, 28: I Σ, II Λ, III Σ, IV Σ, V Σ, 41:Β, 29:Α, Β, Γ, 29:Β, 30:Α, 19:Β, 20:Β, 15:Α, 37:Β, 28:Α, 11:Δ, 15:Β, 31:Δ, 32:Γ,

Διαβάστε περισσότερα

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης Contans WG Ο νεότερος, ασφαλέστερος και πιο ευπροσάρμοστος τρόπος ελέγχου της Σκληρωτινίασης, που υπάρχει! Τα αποτελέσματα από την χρήση του Contans WG δείχνουν σημαντική μείωση στον αριθμό των σκληρώτιων

Διαβάστε περισσότερα

Μεντελική γενετική. Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum).

Μεντελική γενετική. Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum). Μεντελική γενετική Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum). Φαινότυπος και Γονότυπος Η φυσική εκδήλωση (φαινότυπος) της γενετικής σύστασης (γονότυπος) επηρεάζεται από τις αλληλεπιδράσεις με άλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗ ΜΙΧΟΠΟΥΛΟΥ. Αλληλεπιδράσεις γονιδίων Ι ασκήσεις

ΕΦΗ ΜΙΧΟΠΟΥΛΟΥ. Αλληλεπιδράσεις γονιδίων Ι ασκήσεις Αλληλεπιδράσεις γονιδίων Ι ασκήσεις 1. Στους σκύλους Labrador ένα θηλυκό άτομο με καστανό χρωματισμό διασταυρώθηκε με αρσενικό που είχε χρυσαφί χρωματισμό. Όλοι οι F1 απόγονοι είχαν μαύρο χρωματισμό. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 01-06-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 01-06-2004 ΘΕΜΑ 1ο 1. δ, ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 01-06-2004 2. β, 3. β, 4. γ, 5. δ. ΘΕΜΑ2ο 1. Σχολικό βιβλίο, σελίδα 31: «Υπάρχουν τέσσερα είδη μορίων RNA και το μεταφέρει στη θέση της πρωτεϊνοσύνθεσης».

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 07:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 39 Μείωση... 42 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 46

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 39 Μείωση... 42 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 46 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟ ΦΥΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ... 15 ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ... 17 ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΣΚΕΛΕΤΟΣ... 20 Μικροσωληνίσκοι... 21 Μικρονημάτια ακτίνης... 26 ΠΥΡΗΝΑΣ... 29 Πυρηνικός φάκελλος... 31 Πυρηνόπλασμα... 33 Χρωματίνη...

Διαβάστε περισσότερα

Tο σύνολο των φαινομένων αυξήσεως, διαιρέσεως και διαφοροποιήσεως των κυττάρων με τις οποίες από έναν οργανισμό προκύπτουν οι απόγονοί του ονομάζεται

Tο σύνολο των φαινομένων αυξήσεως, διαιρέσεως και διαφοροποιήσεως των κυττάρων με τις οποίες από έναν οργανισμό προκύπτουν οι απόγονοί του ονομάζεται Αύξηση και ανάπτυξη φυτών Tο σύνολο των φαινομένων αυξήσεως, διαιρέσεως και διαφοροποιήσεως των κυττάρων με τις οποίες από έναν οργανισμό προκύπτουν οι απόγονοί του ονομάζεται βιολογικός κύκλος του φυτού.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΥΔΙΑ. Οικ.: Juglandaceae Juglans nigra (μαύρη καρυδιά, Αμερική) J. hindsii (μαύρη καρυδιά Καλιφόρνιας) J. regia (καλλιεργουμενη καρυδιά)

ΚΑΡΥΔΙΑ. Οικ.: Juglandaceae Juglans nigra (μαύρη καρυδιά, Αμερική) J. hindsii (μαύρη καρυδιά Καλιφόρνιας) J. regia (καλλιεργουμενη καρυδιά) ΚΑΡΥΔΙΑ Καταγωγή: Κεντρική Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Juglandaceae Juglans nigra (μαύρη καρυδιά, Αμερική) J. hindsii (μαύρη καρυδιά Καλιφόρνιας) J. regia (καλλιεργουμενη καρυδιά) Υβρίδια Paradox (J.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 10η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΕΙ Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΜΕΝΑ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 10η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΕΙ Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΜΕΝΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 10η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΕΙ Η ΑΓΕΝΩΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΜΕΝΑ Πολλά καλλιεργούµενα φυτά αναπαράγονται αγενώς: πατάτα, φράουλα, σακχαροκάλαµο, αµπέλι και οι δενδρώδεις καλλιέργειες Οι λόγοι:

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ Προϋποθέσεις προόδου σε ένα Πρόγραµµα Γενετικής Βελτίωσης: Ύπαρξη Γενετικής παραλλακτικότητας ως προς το χαρακτηριστικό υνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΧΕΙΡΩΝΑΚΤΙΚΑ Ξελάκκωμα (λεκάνη βάθους 10 cm) Σκάψιμο (σε βάθος 15-20 cm μετά το κλάδεμα) Σκάλισμα (σε βάθος 5-8 cm μετά την καρπόδεση) ΜΕ ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ Δίυνα

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ι. ΣΠΑΡΤΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΠΑΤΑΤΑ Solanum Tuberosum

ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ι. ΣΠΑΡΤΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΠΑΤΑΤΑ Solanum Tuberosum ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ι. ΣΠΑΡΤΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΤΑΤΑ Solanum Tuberosum ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 i Νικόλαος Ι. Σπάρτσης ΠΑΤΑΤΑ, Solanum Tuberosum C P ublish Eκδόσεις: ity Κίτρους Επισκόπου 7 Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

200 κ.εκ. ATONIK SL. Εγγυημένη σύνθεση: Sodium 5-nitroguaiacolate K-37077/31406 - GREECE

200 κ.εκ. ATONIK SL. Εγγυημένη σύνθεση: Sodium 5-nitroguaiacolate K-37077/31406 - GREECE 061460 K-37077 (8 pages) 13/08/14 10:40 Page1 K-37077/31406 - GREECE - (COVER) PAGE 1 ΠΡΟΟΡΙΖΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΧΡΗΣΤΕΣ ΦΥΛΑΣΣΕΤΑΙ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ. ΑΡ. ΑΔΕΙΑΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ:

Διαβάστε περισσότερα

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής.

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. Μπορεί να μην έχουν πληθώρα θρεπτικών συστατικών όπως άλλα λαχανικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 17/02/2013 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1 α Α2 γ Α3 δ Α4 β Α5 γ ΘΕΜΑ Β Β1. Σελ. 120 σχολ. βιβλίου: «Για την επιλογή οργάνων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Contents ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ... 3 ΕΝΟΤΗΤΑ 3: ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΝΖΥΜΑ... 16 ΕΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

των ζιζανίων www.bayercropscience.gr Bayer Ελλάς ΑΒΕΕ Σωρού 18-20, 151 25 Μαρούσι Τηλ.: 210 616 6000 Fax: 210 610 9100

των ζιζανίων www.bayercropscience.gr Bayer Ελλάς ΑΒΕΕ Σωρού 18-20, 151 25 Μαρούσι Τηλ.: 210 616 6000 Fax: 210 610 9100 Ημερομηνία εκτύπωσης: Φεβρουάριος 2015 έγκαιρο έλεγχο των ζιζανίων απλοποιείστε τον Bayer Ελλάς ΑΒΕΕ Σωρού 18-20, 151 25 Μαρούσι Τηλ.: 210 616 6000 Fax: 210 610 9100 www.bayercropscience.gr ΠPΣXH ΣTIΣ

Διαβάστε περισσότερα

Είμαστε σίγουροι πως έχετε ακούσει πολλές φορές ότι τα παιδιά παίρνουν από 7 γενιές. Αυτό αποτέλεσε αφετηρία για την παρουσίαση μας με θέμα τη

Είμαστε σίγουροι πως έχετε ακούσει πολλές φορές ότι τα παιδιά παίρνουν από 7 γενιές. Αυτό αποτέλεσε αφετηρία για την παρουσίαση μας με θέμα τη Είμαστε σίγουροι πως έχετε ακούσει πολλές φορές ότι τα παιδιά παίρνουν από 7 γενιές. Αυτό αποτέλεσε αφετηρία για την παρουσίαση μας με θέμα τη κληρονομικότητα στον άνθρωπο. 1 Καταρχήν, η πρώτη επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Παράδοξο... Οι απόγονοι μοιάζουν στους γονείς τους Δεν είναι όμως ακριβώς ίδιοι, ούτε με τους γονείς τους, ούτε μεταξύ τους Κληρονομικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες Ενζυμική αμαύρωση Όταν καθαρίζουμε ή κόβουμε λαχανικά και φρούτα συμβαίνουν μια σειρά αντιδράσεων που μεταβάλουν το χρώμα της σάρκας τους σε σκούρο. Αυτές οι μεταβολές ονομάζονται ενζυμική αμαύρωση. Η

Διαβάστε περισσότερα

υπέργειο στηρικτικό όργανο σύνδεσµος υπέργειων οργάνων µε ρίζα

υπέργειο στηρικτικό όργανο σύνδεσµος υπέργειων οργάνων µε ρίζα λειτουργικότητα βλαστού βλαστός υπέργειο στηρικτικό όργανο σύνδεσµος υπέργειων οργάνων µε ρίζα στηρίζει φύλλα, άνθη, καρπούς παράγει νέους ιστούς και όργανα (ιστογένεση/οργανογένεση) ο πράσινος βλαστός

Διαβάστε περισσότερα

Αντοχήστονπαγετόκαι Φυσιολογικέςανωµαλίεςστην καλλιέργειατηςροδιάς

Αντοχήστονπαγετόκαι Φυσιολογικέςανωµαλίεςστην καλλιέργειατηςροδιάς Αντοχήστονπαγετόκαι Φυσιολογικέςανωµαλίεςστην καλλιέργειατηςροδιάς ρ. Παυλίνα ρογούδη, Αναπληρώτρια Ερευνήτρια ιεύθυνση Αγροτικής Έρευνας Ελληνικός Γεωργικός Οργανισµός ΗΜΗΤΡΑ, Νάουσα Νάουσα, Ιστοσελίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β413Β-9Δ6 AΠΟΦΑΣΗ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΑΔΑ: Β413Β-9Δ6 AΠΟΦΑΣΗ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 10-7 - 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αριθ. πρωτ: 7577/76751 & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ /ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ταχ. /νση:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 18 / 05 / 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα