ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ"

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Οι Κυριότερες Μυκητολογικές Ασθένειες Της Ελιάς Σπουδαστής: Μιχελάκης Ευάγγελος Εισηγητής: ρ. Γκούµας ηµήτρης ΗΡΑΚΛΕΙΟ

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περιεχόµενα... 1 Περίληψη... 2 Βερτισιλλίωση... 3 Βούλα Γλοιοσπόριο Ευτυπίωση Κυκλοκόνιο Σηψιρριζίες Φόµα Ωίδιο Βιβλιογραφία

3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην πτυχιακή εργασία αυτή παρουσιάζονται οι κυριότερες µυκητολογικές ασθένειες της ελιάς στην Ελλάδα. Η καλλιέργεια ελιάς είναι η πλέον διαδεδοµένη καλλιέργεια στην χώρα µας και το ελαιόλαδο ένα από τα κυριότερα εξαγώγιµα προϊόντα, γι αυτόν τον λόγο η φυτοπροστασία της ελιάς χρήζει ιδιαίτερης προσοχής. Για κάθε ασθένεια αναφέρονται στοιχεία για το παθογόνο, τα κύρια συµπτώµατα και σηµεία που προκαλούν, τα βασικά στοιχεία επιδηµιολογίας του παθογόνου, καθώς και τα µέτρα αντιµετώπισης. Επίσης στις περισσότερες από τις ασθένειες έγινε προσπάθεια απεικόνισης του βιολογικού κύκλου του παθογόνου. Οι ασθένειες που περιγράφονται είναι, το κυκλοκόνιο και το ωίδιο οι προσβολές των οποίων εντοπίζονται τα φύλλα του δένδρου, η βερτισιλλίωση, η ευτυπίωση και η φόµα οι οποίες είναι σηµαντικές ασθένειες του αγγειακού συστήµατος, όπως επίσης ασθένειες που προκαλούνται από παθογόνα εδάφους (σηψιρριζίες) και τέλος ασθένειες όπως το γλοιοσπόριο και οι µορφές της βούλας που εντοπίζονται στον καρπό της ελιάς. 3

4 ΒΕΡΤΙΣΙΛΛΙΩΣΗ ΠΑΘΟΓΟΝΟ: Η βερτισιλλίωση της ελιάς είναι αδροµύκωση οφειλόµενη στον µύκητα Verticillium dahliae. Είναι η σοβαρότερη µυκητολογική ασθένεια εδάφους της ελιάς. Ο µύκητας αναφέρθηκε πρώτη φορά το 1913 σε ασθενή φυτά ντάλιας στην Γερµανία από τον Klebahn. Ο µύκητας Verticillium dahliae είναι ένα από τα σπουδαιότερα παθογόνα του αγγειακού συστήµατος των ανώτερων φυτών. Το εύρος των ξενιστών του µύκητα είναι αρκετά µεγάλο. Προσβάλει: δασικά δένδρα, οπωροφόρα, ψυχανθή, φυτά µεγάλης καλλιέργειας, λαχανοκοµικά καλλωπιστικά και ζιζάνια. Στην Ελλάδα η ασθένεια στην ελιάς διαπιστώθηκε και µελετήθηκε πρώτη φορά από τον Ζάχο στην Στυλίδα Φθιώτιδας το Από τότε έχει παρατηρηθεί σε όλη τη χώρα όπου υπάρχουν ελαιώνες. Οι επιτραπέζιες ποικιλίες είναι περισσότερο ευαίσθητες καθώς και τα νεαρά δενδρύλλια σε σχέση µε τα µεγαλύτερης ηλικίας. Η βερτισιλλίωση προκαλεί τα τελευταία χρόνια σηµαντικές ζηµίες στους ελαιώνες των ευαίσθητων ποικιλιών όπως η Τσουνάτη, η Καλαµών, η Αµφίσσης κ.α. εν είναι σπάνια η περίπτωση σηµαντικών προσβολών και στην πρακτικά ανθεκτική ποικιλία της Κορωνέικης, κάτω από συνθήκες ευνοϊκές για τη µόλυνση και την ανάπτυξη µολύσµατος. ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ: Τα συµπτώµατα της βερτισιλλίωσης µερικές φορές µπορεί να συγχέονται µε τα συµπτώµατα των αδροβακτηριώσεων, ασθενειών ριζικού συστήµατος κτλ. Τα συµπτώµατα της βερτισιλλίωσης είναι πολύ όµοια στους διάφορους ξενιστές του παθογόνου. Στο σύνδροµο των συµπτωµάτων περιλαµβάνονται: µαρασµός φύλλων, νεκρωτικές κιτρινοµπρούτζινες κηλίδες που καταλήγουν σε νέκρωση και πτώση των φύλλων, καστανός µεταχρωµατισµός των αγγείων του ξύλου και νανισµός. Στην ελιά, η βερτισιλλιωση προσβάλει δένδρα κάθε ηλικίας στους ελαιώνες και στα φυτώρια. Η ασθένεια παρατηρείται σποραδικά και σε µεµονωµένα δένδρα του ελαιώνα, σπάνια όµως εµφανίζεται υπό γενικευµένη µορφή σε οµάδα ή στο σύνολο των δένδρων του ελαιώνα 4

5 Εικόνα 1. Σύµπτωµα ηµιπληγίας που οφείλεται στο µύκητα Verticcilium dahliae. Τα µακροσκοπικά συµπτώµατα µε τα οποία εκδηλώνεται η ασθένεια ποικίλουν ανάλογα µε την εποχή, την ποικιλία και από χρόνο σε χρόνο. Ιδιαίτερα έντονα συµπτώµατα παρατηρούνται κατά το στάδιο της άνθησης. Το παθογόνο έχει την δυνατότητα να προσβάλει τα ελαιόδενδρα καθόλη την διάρκεια του χρόνου µε εξαίρεση την θερµή και την ψυχρή περίοδο. Η ασθένεια παρατηρείται µε δυο µορφές. Η πρώτη είναι το σύνδροµο του απότοµου µαρασµού ή της αποπληξίας και άλλη είναι το σύνδροµο της βραδείας αποξήρανσης. Α) Σύνδροµο του απότοµου µαρασµού ή της αποπληξίας: Η αποπληξία εµφανίζεται συνήθως στα φυτώρια σε δενδρύλλια µικρής ηλικίας και στα νεαρά δένδρα στον αγρό. Τα φύλλα µερικών κλάδων καρουλιάζουν ή συστρέφονται και τελικά ξηραίνονται γρήγορα χωρίς να πέφτουν από τους κλάδους, παραµένοντας έτσι για µεγάλο χρονικό διάστηµα σε αυτούς. Αρχικά τα φύλλα των προσβεβληµένων κλάδων χάνουν το βαθύ πράσινο χρώµα τους, γίνονται άτονα πράσινα, θαµπά και στη συνεχεία καστανά, ενώ συγχρόνως συστρέφονται κατά µήκος προς τη κάτω επιφάνεια σχηµατίζοντας έτσι ένα «σωλήνα». Είναι εύθρυπτα και πέφτουν µε την παραµικρή επαφή, µε εξαίρεση τα φύλλα της κορυφής. Την άνοιξη, τα άνθη και οι νεαροί καρποί ξεραίνονται γρήγορα και παραµένουν για µεγάλο χρονικό διάστηµα 5

6 πάνω στα κλαδιά. Η αποπληξία χαρακτηρίζεται από ταχεία ξήρανση των κλάδων και βραχιόνων ή την νέκρωση ολόκληρων των ελαιόδενδρων και αναπτύσσεται από αργά τον χειµώνα µέχρι νωρίς την άνοιξη. Η αποπληξία εκδηλώνεται πιο συχνά σε δένδρα που έχουν προσβληθεί τον προηγούµενο χρόνο. Β) Σύνδροµο της βραδείας αποξήρανσης: Η βραδεία ξήρανση εκδηλώνεται ηµιπληγικά και βαθµιαία. Τα φύλλα των προσβεβληµένων κλάδων γίνονται χλωρωτικά ή κίτρινα και τελικά ξηραίνονται και πέφτουν µε αποτέλεσµα την αποφύλλωση και τη ξήρανση των κλάδων αυτών. Η βραδεία αποξήρανση αναπτύσσεται σταδιακά από αργά την άνοιξη έως νωρίς το καλοκαίρι και χαρακτηρίζεται από νέκρωση των φύλλων και ανθοταξιών και ξήρανση των κλάδων. Τα προσβεβληµένα ελαιόδενδρα αντιδρούν έντονα στην µόλυνση του µύκητα. Βραχίονες, ή ολόκληρη η κόµη των δένδρων µπορεί να µαραθεί σε µια περίοδο. Πολλές φορές πάνω στους ξηρούς κλάδους εµφανίζονται νεαροί βλαστοί, ασθενικοί, µε µικρά και χλωρωτικά φύλλα. Οι βλαστοί αυτοί οδηγούνται σύντοµα σε ξήρανση Το χαρακτηριστικό σύµπτωµα της βερτισιλλίωσης είναι ο τεφροµέλανος µεταχρωµατισµός του κεντρικού κυλίνδρου του προσβεβληµένου κλάδου. Αυτός ο µεταχρωµατισµός σε κατά µήκος τοµής εµφανίζεται σαν ράβδωση, ενώ σε εγκάρσια τοµή µε µορφή διακριτών στιγµάτων. Εικόνα 2. Τεφροµέλανος µεταχρωµατισµός του κεντρικού κυλίνδρου. 6

7 ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Ο µύκητας επιβιώνει στο έδαφος και µπορεί να προσβάλει ελαιόδενδρα οποιαδήποτε εποχή. Η µόλυνση των δένδρων γίνεται από το έδαφος µέσω του ριζικού συστήµατος και είναι πιο έντονη όσο πιο άφθονο είναι το µόλυσµα. Το µόλυσµα διατηρείται και αυξάνει στο έδαφος είτε µε την συγκαλλιέργεια ευαίσθητων καλλιεργούµενων φυτών όπως πατάτα, τοµάτα κ.α. είτε σε αυτοφυείς ξενιστές. Εικόνα 3. Προσβολή ελαιόδενδρου από το µύκητα Verticcilium dahliae που οφείλεται στην συγκαλλιέργεια µε ετήσια φυτά. Ο µύκητας διατηρείται στο έδαφος για µεγάλο χρονικό διάστηµα µε τα µικροσκληρώτια του τα οποία µπορούν να επιβιώσουν µέχρι και 14 χρόνια. Τα µικροσκληρώτια του µυκηλιακοί σχηµατισµοί διάφορων σχηµάτων και µεγεθών που αναπτύσσονται όταν βρεθούν σε κατάλληλες συνθήκες. Ο πιθανός βιολογικός κύκλος του µύκητα είναι ο εξής: Τα εκκρίµατα των ριζών του ξενιστή ενεργοποιούν τα µικροσκληρώτια που βλαστάνουν και παράγουν απλοειδείς υφές. Παραγωγή µεγάλων απλοειδών κονιδίων που βλαστάνουν γρήγορα και µολύνουν τις ρίζες. Προσβολή αγγειακού συστήµατος από τις υφές που έχουν εισχωρήσει στους ιστούς τις ρίζας. Οι υφές του µύκητα είναι πολυκύτταρες αρχικά υαλώδεις και αργότερα καστανές. 7

8 Παραγωγή κονίδων από το µυκήλιο και ταχύτατη µεταφορά µε το ανοδικό ρεύµα των αγγείων. Καταστροφή των κύτταρων του ξενιστή από το µυκήλιο, παραγωγή νέων κονιδίων από σπονδυλωτούς κονιδιοφόρους. Στα septa του κονιδιοφόρου σχηµατίζονται 3-4 πλάγια, κοντά µονοκύτταρα στηρίγµατα τα οποία ονοµάζονται φιαλίδια και στην άκρη των φιαλιδίων βρίσκονται τα κονίδια (φιαλιδοσπόρια) που συγκρατούνται µεταξύ τους µε µια κολλώδη ουσία και απελευθερώνονται µε το νερό. Το µυκήλιο µεταπίπτει από απλοειδές σε διπλοειδές και σχηµατίζονται τα µικροσκληρώτια. Ο µύκητας ευνοείται από θερµοκρασίες που κυµαίνονται µεταξύ 21 ο µε 27 ο C ενώ πάνω από 30 ο C σταµατάει η ανάπτυξη του. Φαίνεται ότι γι αυτό το λόγο ο Verticillium dahliae επικρατεί και είναι σοβαρό παθογόνο σε θερµότερες περιοχές όπως είναι η νότιος Ευρώπη και η µεσόγειος. 8

9 Εικόνα dahliae. 4. Βιολογικός κύκλος του µύκητα Verticcilium 9

10 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ: Η αντιµετώπιση της βερτισιλλίωσης δεν είναι δυνατή µε µυκητοκτόνα. Η καταπολέµηση του παθογόνου είναι πολύ δύσκολη εξαιτίας της παραγωγής µικροσκληρώτιων στα φυτικά υπολείµµατα που βρίσκονται στην επιφάνια ή σε κάποιο µικρό βάθος. Οι κυριότεροι τρόποι αντιµετώπισης της ασθένειας είναι: Πριν την εγκατάσταση του ελαιώνα θα πρέπει να ελέγχεται αν κατά τα προηγούµενα χρόνια είχαν καλλιεργηθεί φυτά ξενιστές του παθογόνου και να αποφεύγεται η εγκατάσταση σε τέτοια χωράφια. Χρησιµοποίηση ανθεκτικών ποικιλιών. Το αµερικανικό υποκείµενο Oblonga δίνει καλά αποτελέσµατα αντοχής στο παθογόνο, καθώς και οι ποικιλίες Κορωνέικη, και Manzanila. Απολύµανση του εδάφους µε ατµό ή µε ηλιοαπολύµανση. Εφαρµογή καλλιεργητικών µέτρων. Μερικά από αυτά είναι: α. Ισορροπηµένη λίπανση. β. Η ασβέστωση των όξινων ή ουδέτερων εδαφών ώστε να δηµιουργηθούν συνθήκες οξύτητας που δεν ευνοούν την ανάπτυξη του παθογόνου γ. Μείωση των αρδεύσεων, η υπερβολική υγρασία αυξάνει την ποσότητα του µολύσµατος. δ. Αποφυγή συγκαλλιέργειας µε ευπαθή είδη - ξενιστές. Χρήση βιολογικών σκευασµάτων. Μερικοί από αυτούς είναι: ο ασκοµύκητας Talaromyces flavus είδη των βακτηριών Flavobacterium και Glucobacterium κ.α. 10

11 ΒΟΥΛΑ ΠΑΘΟΓΟΝΟ: Η βούλα είναι µια πολύ κοινή ασθένεια της ελιάς στην Ελλάδα και γενικότερα στον χώρο της Μεσογείου. Είναι γνωστη από το 1883 οπου παρατηρήθηκε από τον Von Thumen. Προκαλείται απο τον µύκητα Camarosporium dalmatica. H ασθένεια παρατηρείται µε δυο µορφές, τη ξεροβούλα και τη σαποβούλα πάντα σε καρπούς ανεξάρτητα από το στάδιο ωρίµανσης. Με οποιαδήποτε µορφή και αν εκδηλωθεί η προκαλείται καρπόπτωση. εν είναι πλήρως γνωστό γιατί έχουµε δυο µορφές της ασθένειας σε διαφορετικές εποχές εφόσον προκαλείται από τον ίδιο µύκητα. ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ: Ο µύκητας προσβάλει αποκλειστικά καρπούς ώριµους ή άωρους. Με τη µορφή της ξεροβούλας παρατηρείται εντοπισµένη µόλυνση στους άωρους καρπούς το καλοκαίρι. Πάνω στους καρπούς εµφανίζεται συνήθως µια βυθισµένη καστανή κηλίδα. Πάνω στην κηλίδα διακρίνονται οι αγενής καρποφορίες του µύκητα, τα πυκνίδια καθώς και µια σχισµή που προκλήθηκε από νύγµα του δάκου το οποίο είναι απαραίτητο για να προκληθεί µόλυνση. Οι κηλίδες στην συµπτωµατολογική µορφή της ξεροβούλας είναι φελλοποιηµένες. Εικόνα 5. Συµπτώµατα ξεροβούλας Το φθινόπωρο και την αρχή του χειµώνα όταν οι καρποί είναι ώριµοι η ασθένεια παρουσιάζεται µε την µορφή της σαποβούλας οπου σε αυτήν την περίπτωση η 11

12 µόλυνση είναι γενικευµένη και έχουµε σήψη των καρπών οι οποίοι συρρικνώνονται και αφυδατώνονται, και σε αυτήν την περίπτωση υπάρχει το νύγµα του δάκου. Εικόνα 6. Συµπτώµατα σαποβούλας Τέλος υπάρχει και η περίπτωση οπου η προσβολή µπορεί να αρχίσει µε την µορφή της ξεροβούλας και αργότερα το φθινόπωρο, µε την ωρίµανση του καρπού, να εξελιχθεί σε σαποβούλα. Εικόνα 7. Συµπτώµατα ξεροβούλας τα οποία εξελίσσονται σε σαποβούλα το φθινόπωρο ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Ο µύκητας είναι παράσιτο πληγών. Για την µόλυνση απαραίτητη προϋπόθεση είναι το νύγµα του δάκου. Το µόλυσµα µεταφέρεται από το δίπτερο Prolasioptera berlesiana το οποίο είναι παράσιτο του δάκου. Αν και ο δάκος µπορεί να µεταφέρει µόλυσµα µε τα πόδια του και τον ωοθέτη του εντούτοις ουδέποτε αυτά τα νύγµατα 12

13 13 Εικόνα 8. Βιολογικός κύκλος του µύκητα Camarosporium dalmatica

14 δεν εξελίσσονται σε ξεροβούλα ή σαποβούλα. εν έχουµε κάθε χρόνο προσβολές απο βούλα, αλλά υπάρχουν χρονιές βούλας. Το παθογόνο αναπτύσσεται σε θερµοκρασίες ο C, ενώ η άριστη θερµοκρασία για την ανάπτυξη του είναι οι 30 ο C. Όσο χαµηλότερες θερµοκρασίες επικρατούν τόσο δυσχεραίνεται η ανάπτυξη του µύκητα. Ο µύκητας διαχειµάζει πάνω στους προσβεβληµένους καρπούς µε την µορφή πυκνιδίων και οι πρωτογενείς µολύνσεις γίνονται µε κονίδια. ηµιουργεί τρία είδη πυκνιδίων. Το πρώτο είδος περιέχει σπόρια τύπου Α τα οποία είναι ατρακτοειδή, επιµήκη µονοκύτταρα ή πολυκύτταρα και χρώµατος καστανού έως υαλώδες. Το δεύτερο είδος πυκνιδίων περιέχει κονίδια τύπου Β τα οποία είναι και αυτά µονοκύτταρα ή πολυκύτταρα µε χρώµα καστανό έως υαλώδες αλλά έχουν σχήµα ωοειδές ή ελλειψοειδές. Το τρίτο είδος περιέχει και των δύο τύπων κονιδίων (Α και Β). ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ: Η έξαρση της ασθένειας συνδέεται άµεσα µε τον πληθυσµό του δάκου έτσι η καταπολέµηση της βούλας βασίζεται στην σωστή δακοκτονία µε δολωµατικούς ψεκασµούς, δηλαδή µε τους ψεκασµούς που γίνονται προληπτικά πριν την ωοτοκία του εντόµου στον καρπό της ελιάς. Μετά την ωοτοκία οι θεραπευτικοί ψεκασµοί δεν λύνουν το πρόβληµα. 14

15 ΓΛΟΙΟΣΠΟΡΙΟ ΠΑΘΟΓΟΝΟ: Το παθογόνο που προκαλεί το γλοιοσπόριο είναι ο αδηλοµύκητας Gleosporium olivarum. Παρατηρήθηκε για πρώτη φορά στην Πορτογαλία από τον Almeida. Στην Ελλάδα µελετήθηκε από τον Χαρακωµένο το Η ασθένεια είναι γνωστή και σαν «παστέλα». Στην Ιταλία την ονοµάζουν «λεπρά της ελιάς». Είναι διαδεδοµένη σε διάφορα µέρη του κόσµου όπως στην λεκάνη της µεσογείου, στην Αµερική, στην Ιαπωνία κτλ. Στην Ελλάδα συναντάται στην Κέρκυρα, Πρέβεζα και Χαλκιδική, όπου επιφέρει σηµαντικές ζηµίες. Ο µύκητας προσβάλει τόσο τις επιτραπέζιες όσο και τις ελαιοποιήσιµες ποικιλίες. ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ: Ο µύκητας προσβάλει κυρίως ώριµους καρπούς. Οι πράσινοι καρποί εµφανίζουν αντοχή, πιθανών λόγω ανασταλτικών ουσιών που υπάρχουν στο χυµό. Λιγότερο προσβάλλονται τα φύλλα, οι ποδίσκοι και οι νεαροί κλαδίσκοι. Προσβολές στους καρπούς: Η προσβολές στους καρπούς αρχίζει µε την εµφάνιση σε ένα σηµείο της επιφάνειας κηλίδας χρώµατος καστανέρυθρου η οποία εξαπλώνεται ταχύτατα στο µεγαλύτερο µέρος ή σε ολόκληρη την επιφάνεια του καρπού. Οι προσβεβληµένοι ιστοί των κηλίδων βυθίζονται και αποκτούν έντονη, συχνά σε οµόκεντρους κύκλους, ρυτίδωση και µέσα σε λίγες µέρες καλύπτονται από της καρποφορίες του µύκητα που εµφανίζονται σαν µαύρα στίγµατα. Σε συνθήκες υψηλής υγρασίας από τις καρποφορίες βγαίνουν πολυάριθµα σπόρια ως γλοιώδη µάζα που συχνά έχει ρόδινο χρώµα. Οι προσβεβληµένοι καρποί πέφτουν εύκολα στο έδαφος ακόµα και στα πρώτα σταδία της προσβολής. Όσοι καρποί δεν πέφτουν παραµένουν πάνω στο δένδρο και µουµιοποιούνται. 15

16 Εικόνα 9. Προσβολές σε καρπούς που οφείλονται στο µύκητα Gleosporium olivarum. Προσβολές στα φύλλα: Στα φύλλα οι κηλίδες έχουν καστανό χρώµα, αρχίζουν από την κορυφή και καλύπτουν µέχρι και το µισό του ελάσµατος. Πάνω σε αυτές τις κηλίδες εµφανίζονται οι καρποφορίες του µύκητα κατά συγκεντρικούς κύκλους και όταν ο καιρός είναι υγρός βγαίνουν από αυτές σπόρια όπως γίνεται και στους καρπούς. Οι προσβολές στα φύλλα δεν έχουν οικονοµική σηµασία. Την άνοιξη παρατηρείται µια αποφύλλωση των κλάδων και µερικές φορές στον φλοιό σχηµατίζονται κηλίδες καστανές µε διάφορο µέγεθος. Προσβολές στους ποδίσκους και στους κλαδίσκους δεν έχουµε στην Ελλάδα. Οι επιτραπέζιες ποικιλίες χάνουν την εµπορική τους αξία. Οι ελαιοποιήσιµες δίνουν λιγότερο λαδί και υποβαθµισµένης ποιότητας, είναι θόλο, κοκκινωπό και µε µεγάλη οξύτητα. ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Το παράσιτο µολύνει µόνο τους ώριµους καρπούς είτε µε απευθείας διάτρηση των προστατευτικών στρωµάτων της επιφάνειας του καρπού είτε από πληγές. Για την πραγµατοποίηση των µολύνσεων είναι απαραίτητη η ύπαρξη σταγόνας νερού ή ύπαρξη πολύ υψηλής σχετικής υγρασίας, %. Οι θερµοκρασίες που πρέπει να επικρατούν θα πρέπει να κυµαίνονται από 10 ο έως 25 ο C. Ο χρόνος επώασης της ασθένειας διαρκεί από 6 έως 15 µέρες, εάν η µόλυνση έχει γίνει µέσω πληγής ο χρόνος αυτός είναι µικρότερος. Τα σπόρια που γίνονται οι πρωτογενείς µολύνσεις προέρχονται από τους προσβεβληµένους καρπούς και φύλλα της προηγούµενης χρόνια. Ο αριθµός των ηµερών βροχής αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την ασθένεια. 16

17 Εικόνα olivarum. 10. Βιολογικός κύκλος του µύκητα Gleosporium 17

18 Η προσβολή από τον δάκο παίζει επίσης σηµαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της επιδηµίας. Ο δάκος µε την δηµιουργία νυγµάτων επιταχύνει την ωρίµανση των καρπών και διευκολύνει την ταχεία είσοδο και ανάπτυξη του παθογόνου Μετά την µόλυνση στο µεσοκάρπιο των προσβεβληµένων ιστών αναπτύσσονται οι καρποφορίες του µύκητα, τα ακέρβουλα. Από αυτές εξέρχονται τα κονίδια σπάζοντας το επικάρπιο. Τα κονίδια εµφανίζονται σαν ρόδινη µάζα και παραµένουν στην επιφάνια του καρπού µεγάλο χρονικό διάστηµα, είναι υαλώδη ελλειψοειδή και πολλές φορές κεκαµένα στις άκρες. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ: Η καταπολέµηση του γλοιοσπορίου γίνεται κυρίως χηµικά. Χρησιµοποιούνται χαλκούχα και ιδιαίτερα βορδιγάλειος πολτός 1%. Μπορούν επίσης να χρησιµοποιηθούν ο οξυχλωριούχος χαλκός και διθειοκαρβαµιδικά (zinep). Γίνονται δυο ψεκασµοί τον χρόνο την περίοδο που αρχίζει η ωρίµανση και οι καρποί είναι ευαίσθητοι για την µόλυνση από γλοιοσπόριο. Ο ένας πραγµατοποιείται τέλος Οκτωβρίου και ο άλλος τέλος Νοέµβριου. Στην καλύτερη αντιµετώπιση του µύκητα µπορούν να συµβάλουν και καλλιεργητικά µέτρα που αποσκοπούν στην µείωση της υγρασίας. Τέτοιες είναι η σωστή κατεργασία του εδάφους για καλύτερη στράγγιση του εδάφους και το σωστό κλάδεµα που µειώνει την υγρασία της ατµόσφαιρας. Γενικά θα πρέπει να αποφεύγεται η εγκατάσταση του ελαιώνα σε χαµηλές, υγρές και κακοαεριζόµενες περιοχές. 18

19 ΕΥΤΥΠΙΩΣΗ ΠΑΘΟΓΟΝΟ: Η Ευτυπίωση είναι µια χρόνια ασθένεια η οποία προσβάλει τα αγγεία του ξύλου. Περιγραφικέ για πρώτη φορά στην Αυστραλία το 1931 αλλά µόλις το 1957 µελετήθηκε ο βιολογικός της κύκλος. Στην Κρήτη έχει αποµονωθεί απο το αµπέλι, την ελιά και την βερικοκιά αλλά έχει ευρύ φάσµα ξενιστών όπως οπωροφόρα, καρποφόρα, καλλωπιστικά δασικά κ.α. προκαλείται απο τον ασκοµύκητα Eutypa lata και συχνά αναφέρεται και ως νέκρωση των βραχιόνων. Η ατελής µορφή του µύκητα είναι Cytosporina lata (συν. Libertella blepharis) ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ: Το χαρακτηριστικό σύµπτωµα της ασθένειας είναι η δηµιουργία ελκών κυρίως στους κλάδους και στους βραχίονες γύρω απο παλαιά τοµή κλαδέµατος τα οποία αναπτύσσονται αργά, µονόπλευρα αρχικά κατά το µήκος των κλάδων και αργότερα κατά το µήκος των βραχιόνων που µε την πάροδο του χρόνου προκαλούν την ξήρανση τους. Η ξήρανση των κλάδων γίνεται συνήθως κατά την διάρκεια του καλοκαιριού λόγω αδυναµίας τροφοδοσίας του βραχίονα µε νερό και θρεπτικά συστατικά, επειδή στο σηµείο ανάπτυξης του έλκους τα περισσότερα αγγεία του ξύλου έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας. Σε εγκάρσια τοµή του προσβεβληµένου κλάδου γίνεται ορατή η νέκρωση του ξύλου η οποία χαρακτηρίζεται από σκούρο καστανό µεταχρωµατισµό σε χαρακτηριστικό σχήµα V. Εικόνα 11.Σκούρος καστανός µεταχρωµατισµός σε χαρακτηριστικό σχήµα V σε εγκάρσια τοµή του προσβεβληµένου κλάδου απο το µύκητα Eutypa lata. 19

20 Στην ελιά, σε αντίθεση µε ότι συµβαίνει στο αµπέλι και σε αλλά δένδρα που προσβάλει ο µύκητας, δεν παρατηρούνται συµπτώµατα στα φύλλα των προσβεβληµένων βραχιόνων. Μετά την µόλυνση και την ανάπτυξη του έλκους µέχρι και την πλήρη ξήρανση του βραχίονα, το φύλλωµα παραµένει συνήθως ζωηρό χωρίς να εµφανίζει συµπτώµατα προσβολής. Τα φύλλα των νεκρωµένων βραχιόνων χάνουν την σπαργή τους και ξηραίνονται συνήθως στα µέσα του καλοκαιριού αλλά παραµένουν πάνω στο δένδρο αφού δεν σχηµατίζεται στιβάδα αποχωρισµού στον µίσχο τους. ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Ο µύκητας εισέρχεται στο δένδρο από πληγή και κυρίως από τις τοµές του κλαδέµατος. Μετά την είσοδο αναπτύσσεται στο ξύλο νεκρώνοντας τους ιστούς και προκαλεί σταδιακά την δηµιουργία ελκών. Μετά από 2 µέχρι 4 έτη από τη µόλυνση παρατηρείται ασθενική ανάπτυξη των βλαστών. Μετά την παρέλευση 5 περίπου χρόνων από την µόλυνση, ο µύκητας σχηµατίζει πάνω στο νεκρό ξύλο τα καρποφόρα όργανα του, τα περιθήκια, τα οποία περιέχουν ασκούς κυλινδρικούς που ο καθένας τους περιέχει οκτώ µονοκύτταρα ασκοσπόρια. Τα ασκοσπόρια µε τα οποία γίνονται οι µολύνσεις ελευθερώνονται όλα µαζί σε οκτάδες και συνενωµένα µεταφέρονται µε τον άνεµο σε µεγάλες αποστάσεις, µέχρι Km. Η ατελής µορφή εµφανίζεται στους µολυσµένους, µη νεκρωµένους βραχίονες και σχηµατίζει πυκνίδια, µαύρα µονήρη ή συναθροισµένα, βυθισµένα λίγα χιλιοστά στον φλοιό. Τα πυκνιδιοσπόρια είναι υαλώδη, ελαφρός κυρτά και όταν οι συνθήκες του περιβάλλοντος είναι ευνοϊκές εξέρχονται από το πυκνίδια σαν κιτρίνη µάζα. Η µορφή αυτή δεν φαίνεται να έχει ιδιαίτερη σηµασία στον κύκλο της ασθένειας. Ο αέρας και βροχή είναι από τους βασικούς παράγοντες για την ελευθέρωση, µεταφορά και εξάπλωση των ασκοσπορίων. Με τον αέρα τα ασκοσπόρια που είναι ξηροσπόρια, µεταφέρονται σε µεγάλες αποστάσεις, στην συνεχεία µε την βροχή καταλήγουν στις τοµές του κλαδέµατος. Για τον σχηµατισµό των περιθηκίων και την ελευθέρωση των ασκοσπορίων, η µέση ετήσια βροχόπτωση µιας περιοχής πρέπει να είναι τουλάχιστον 420 mm. 20

21 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ: Η αντιµετώπιση της ευτυπίωσης δεν είναι εύκολη, µετά την προσβολή δεν υπάρχουν τρόποι θεραπείας, γι αυτόν τον λόγο τα µέτρα είναι προληπτικά. Το κλάδεµα είναι η πιο σηµαντική καλλιεργητική εργασία που έχει άµεση σχέση µε την εξάπλωση της ασθένειας γιατί οι τοµές του κλαδέµατος είναι η κύρια είσοδος του παθογόνου στο δένδρο, έτσι θα πρέπει: Να αποφεύγονται οι µεγάλες τοµές κλαδέµατος. Να αποφεύγονται οι τοµές κοντά στον κορµό ώστε να µην προσβληθεί και καταστραφεί όλο το δένδρο. Το κλάδεµα να γίνεται µε ξηρό καιρό. Οι τοµές από το κλάδεµα θα πρέπει να απολυµαίνονται ή να καλύπτονται από ειδική µαστίχα. Στο εµπόριο κυκλοφορούν ψαλιδιά τα οποία απολυµαίνουν ταυτόχρονα µε την δηµιουργία της τοµής. Θα πρέπει να αφαιρούνται και να καταστρέφονται µε φωτιά όλα τα προσβεβληµένα µέρη του δένδρου, καθώς και οι διάφορες πήγες µολύσµατος που µπορεί να είναι πάσσαλοι ή δένδρα πλησίον του ελαιώνα τα οποία είναι ξενιστές του παθογόνου. Σε άλλες καλλιέργειες που προσβάλει η ευτυπίωση ο σαπροφυτικός µύκητας Fusarium lateritium έχει δώσει πολύ καλά αποτελέσµατα για τη βιολογική καταπολέµηση του παθογόνου, αλλά στην ελιά τα αποτελέσµατα δεν είναι τόσο ενθαρρυντικά. 21

22 ΚΥΚΛΟΚΟΝΙΟ ΠΑΘΟΓΟΝΟ: Το κυκλοκόνιο είναι µια απο τις σπουδαιότερες ασθένειες τις ελιάς. Προκαλείται απο τον µυκητα Cycloconium oleaginum συν. Spilocea oleagina. Η ασθένεια είναι γνωστή απο το 1845 και συναντάται σχεδόν σε όλες τις χώρες όπου καλλιεργείται η ελιά. Οι ζηµίες που µπορεί να προκαλέσει ποικίλουν ανάλογα την περιοχή και τις κλιµατολογικές συνθήκες. Σε πεδινές περιοχές µε υψηλή υγρασία η παραγωγή µπορεί να µειωθεί ή και ακόµα να µηδενιστεί. Προσβάλει κυρίως την τσουνάτη και τις βρώσιµες ελιές, ενώ Κορωνέικη είναι πρακτικά ανθεκτική. ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ: Ο µύκητας προσβάλει κυρίως τα φύλλα του δέντρου, µπορεί όµως να παρουσιαστούν προσβολές και στα κλαδιά, στους ποδίσκους των ανθέων και στους µίσχους των φύλλων. Προσβολές στα φύλλα: Στην πάνω επιφάνεια των φύλλων παρατηρούνται αρχικά κηλίδες µε ασαφή όρια τεφροκάστανου χρώµατος οι οποίες δεν είναι ευδιάκριτες. Στη συνεχεία οι κηλίδες µεγαλώνουν, γίνονται κυκλικές και αποκτούν ένα εντονότερο χρωµατισµό. Κατά την διάρκεια του καλοκαιριού οι κηλίδες αρχίζουν να περιβάλλονται απο έναν κίτρινο δακτύλιο. Συχνά το σύµπτωµα αυτό αποκαλείται απο τους παραγωγούς ως µάτι παγωνιού. Εικόνα 12.Κηλίδες σε φύλλα ελιάς που προκαλούνται από το µύκητα Cycloconium oleaginum 22

23 Σε ειδικές κλιµατολογικές συνθήκες η προσβολή εµφανίζεται µε µορφή µιας λευκής κυκλικής κηλίδας. Αυτό συµβαίνει όταν το µυκήλιο του µύκητα αναπτύσσεται έντονα στα πρώτα στρώµατα της εφυµενίδας (cuticula) και δεν παράγει κονιδιοφόρους και κονίδια (άτυπη προσβολή). Προσβολές στα κλαδιά: Στα κλαδιά η προσβολή είναι ανάλογη µε εκείνη των φύλλων και εντοπίζεται κυρίως στα τρυφερά τµήµατα της νέας βλάστησης. Προσβολές στους ποδίσκους των ανθέων και στους µίσχους: Τα συµπτώµατα είναι πάλι τεφροκάστανες κηλίδες, αυτή την φορά όµως είναι επιµήκεις και οχι στρογγυλές όπως αυτές των φύλλων. Αποτέλεσµα αυτής της προσβολής είναι ανθόρροια και καρπόπτωση. ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Ο µύκητας διαχειµάζει µε την µορφή µυκήλιου στα φύλλα που έχουν παραµείνουν πάνω στα δένδρα. Τα πεσµένα στο έδαφος προσβεβληµένα φύλλα δεν αποτελούν πηγή µόλυνσης ιδιαίτερης σηµασίας. Οι µολύνσεις γίνονται µε κόνιδα, τα οποία είναι µυξοσπόρια και για την ελευθέρωσή τους είναι απαραίτητη η βροχή ή σταγόνες νερού από διάβροχη του φυλλώµατος λόγο δροσού ή οµίχλης. Ο χρόνος επώασης ποικίλει από µερικές εβδοµάδες ως και πολλούς µήνες, άριστη θερµοκρασία για βλάστηση των κονιδίων είναι 9-25 ο C. Το µυκήλιο αναπτύσσεται µεταξύ εφυµενίδας και επιδερµίδας. Οι κονιδιοφόροι είναι κοντοί, φιαλόµορφοι µε παχιά τοιχώµατα. Τα κονίδια που έχουν απιοειδή σχηµα είναι δικύταρα και σε σπάνιες περιπτώσεις τρικύταρα. Μολύνσεις µπορούν να γίνονται όλο το χρόνο αρκεί να υπάρχουν οι απαραίτητες βροχοπτώσεις και οι κατάλληλες θερµοκρασίες. Εκτεταµένες όµως προσβολές σηµειώνονται την άνοιξη και το φθινόπωρο. Οι προσβολές της άνοιξης µπορεί να αρχίσουν από το τέλος του χειµώνα και συνεχίζονται κατά τους επόµενους µήνες όταν σηµειώνονται περίοδοι παρατεταµένων βροχοπτώσεων. Οι µολύνσεις της άνοιξης είναι µικρότερες από αυτές του φθινοπώρου, όµως ο ρόλος τους είναι πολύ σπουδαίος διότι αυτές θα αποτελέσουν την πηγή του µολύσµατος για τις µολύνσεις του φθινοπώρου. Η ένταση των προσβολών του φθινοπώρου εκτός από τις καιρικές συνθήκες εξαρτάται άµεσα και από την ένταση των ανοιξιάτικων προσβολών. 23

24 Εικόνα oleaginum 13. Βιολογικός κύκλος του µύκητα Cycloconium 24

25 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ: Η καταπολέµηση του κυκλοκόνιου είναι συνήθως χηµική, λίγα είναι τα καλλιεργητικά µέτρα που µπορούν να συµβάλουν στην µείωση των προσβολών όπως το καλό κλάδεµα το οποίο επιτρέπει τον καλό αερισµό των δένδρων και την µείωση της υγρασίας. Συγκριτικά µε άλλες οµάδες µυκητοκτόνων, τα χαλκούχα είναι αυτά που δίνουν τα καλύτερα αποτελέσµατα, και κυρίως ο βορδιγάλειος πολτός σε δόση (1%). Οι ψεκασµοί έχουν προληπτικό χαρακτήρα και γίνονται λίγο πριν τις περιόδους οπου αναµένουµε έξαρση της ασθένειας, δηλαδή στην αρχή της ανοίξεως και στην αρχή του φθινοπώρου. 25

26 ΣΗΨΙΡΡΙΖΙΕΣ ΠΑΘΟΓΟΝΑ: Οι σηψιρριζίες προκαλούν σοβαρές ζηµίες σε δένδρα, θάµνους και πολυετή ποώδη φυτά. Είναι χρόνιες ασθένειες που οφείλονται σε µύκητες που διατηρούνται συνήθως πάνω σε σαπισµένες ρίζες µέσα στο έδαφος. Υπάρχουν και σηψιρριζίες που οφείλονται σε αβιοτικά αίτια όπως η υπερβολική υγρασία, το ασφυκτικό περιβάλλον κ.α. Έχουν διαπιστωθεί παντού όπου καλλιεργούνται οι προαναφερόµενες κατηγορίες φυτών, εµφανίζονται όµως τοπικά σε µεµονωµένα ή µερικά δένδρα µέσα σε ένα δενδροκοµείο και επεκτείνονται στα γειτονικά τους αργά και ακτινωτά υπό µορφή κηλίδας. Οι κυριότεροι µύκητες που τις προκαλούν είναι ο βασιδιοµύκητας Armillaria mellea (συν. Armillariella mellea) και ο ασκοµύκητας Rosellinia necatriχ. Στην ελιά υπάρχει άλλη µια σηψιρριζία που προκαλείται από τον βασιδιοµύκητα Omphalotus olearius. Η σηψιρριζία που προκαλείται από τον Armillaria mellea είναι συνήθης στα δασικά εδάφη, γι αυτό τον λόγο είναι σοβαρό πρόβληµα σε ελαιώνες που έχουν εγκατασταθεί σε πρόσφατα εκχερσωµένα εδάφη. Είναι γνωστη µε πολλά ονόµατα οπός Armillaria root rot, mushroom root rot, crow rot κ.α. Η σηψιρριζία που προκαλείται από τον Rosellinia necatriχ προσβάλει µεγάλο αριθµό δένδρων, θάµνων και ποωδών φυτών και προξενεί ζηµίες τόσο στα φυτώρια όσο και στα εγκατεστηµένα ενήλικα δένδρα. Η σηψιρριζία που προκαλείτε από τον Omphalotus olearius προσβάλει κυρίως την ελιά και είναι γνωστή µε το όνοµα Gelatina. Μέχρι πριν µερικές δεκαετίες την θεωρούσαν ως µια µη παρασιτική ασθένεια. Σε υγρούς ή αρδευόµενους ελαιώνες µπορεί να προκαλέσει σηµαντικές ζηµίες. Α) ΣΗΨΙΡΡΙΖΙΑ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΜΥΚΗΤΑ Armillaria mellea ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ: Ένα από τα πρώτα εµφανή συµπτώµατα είναι η µείωση του ρυθµού ανάπτυξης του δένδρου, µε µικρή ετήσια βλάστηση, τα να φύλλα είναι µικρά, χλωρωτικά και να πέφτουν εύκολα. Τα παραπάνω όµως δεν είναι παθογνωµονικά συµπτώµατα των σηψιρριζιών. 26

27 Ο µύκητας προσβάλει κυρίως το ριζικό σύστηµα και τον λαιµό του δένδρου. Όταν αποκαλυφθούν οι ρίζες του προσβεβληµένου δένδρου παρατηρείται ξηρή σήψη των ριζών που αρχίζει από τον φλοιό και επεκτείνεται και στο ξύλο. Χαρακτηριστικό της προσβολής είναι η εύκολη αποκόλληση του φλοιού. Μεταξύ του φλοιού και του ξύλου διακρίνονται οι υπόλευκες µυκηλιακές πλάκες που σχηµατίζει ο µύκητας. Εικόνα 14. Λευκές µυκηλιακές πλάκες που σχηµατίζει ο µύκητας Armillariella mellea µεταξύ του φλοιού και του ξύλου. Σε προχωρηµένο στάδιο προσβολής ο µύκητας εισχωρεί βαθιά µέσα στο ξύλο και τότε σε εγκάρσια τοµή φαίνονται γραµµοειδείς µαύροι µεταχρωµατισµοί. Χαρακτηριστικό σηµείο προσβολής αποτελούν τα ριζόµορφα του µύκητα τα οποία εξαπλώνονται και στην εξωτερική επιφάνεια του φλοιού αλλά και στο έδαφος γύρω από την ρίζα και τότε παίρνουν την τυπική µορφή κορδονιού. ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Κατά την φθινοπωρινή περίοδο εµφανίζονται τα βασιδιοκάρπια του µύκητα συνήθως κοντά σε υπολείµµατα δένδρων που βρίσκονται στο στάδιο της αποσύνθεσης. Τα βασιδιοσπόρια δεν µπορούν να µολύνουν ζωντανούς ξενιστές, αλλά αρχίζουν τον σαπροφυτικό κύκλο του µύκητα προσβάλλοντας τοµές νεκρού ξύλου. Όταν ο µύκητας εγκατασταθεί καλά στο νεκρό ξύλο, αναπτύσσεται και σχηµατίζει ριζόµορφα. Τα ριζόµορφα είναι οι κύριοι συντελεστές που προκαλούν τις 27

28 µολύνσεις των δένδρων. Τα ριζόµορφα διανύουν µεγάλες αποστάσεις στο έδαφος, µέχρι και 5 µέτρα και µπορεί να διεισδύουν µέχρι και 2-3 εκατοστά την ηµέρα. Εικόνα 15. Τα ριζόµορφα του µύκητα Armillariella mellea Ο µύκητας παραµένει σε σαπροφυτική φάση έως ότου παρουσιαστούν οι κατάλληλες συνθήκες. Η µόλυνση επιτυγχάνεται µε την βοήθεια τοξικών ουσιών που εκκρίνει ο µύκητας και οι οποίες καταστρέφουν τα κύτταρα των ριζών. Η θερµοκρασία είναι σηµαντικός παράγοντας που επηρεάζει την ανάπτυξη της ασθένειας. Το παθογόνο ευνοείται από θερµοκρασίες 19 ο -24 ο C. Η υγρασία επίσης ευνοεί την ανάπτυξη των ριζόµορφων και έτσι υγρά, κακώς αποστραγγιζόµενα εδάφη είναι ευνοϊκά για την ανάπτυξη της ασθένειας. Ο µύκητας διαχειµάζει µε την µορφή µυκήλιου ή ριζόµορφων στα προσβεβληµένα δένδρα, στις σαπισµένες ρίζες ή µέσα στο έδαφος. Β) ΣΗΨΙΡΡΙΖΙΑ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΜΥΚΗΤΑ Rosellinia necatriχ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ: Τα συµπτώµατα που εµφανίζονται στην κόµη των προσβεβληµένων δένδρων και αναφέρθηκαν προηγούµενα, είναι χαρακτηριστικά των ασθενειών του ριζικού 28

29 συστήµατος και του λαιµού και δεν υπάρχει κανένα ειδικό σύµπτωµα που να χαρακτηρίζει ή να διαφοροποιεί την ασθένεια. Τα διαγνωστικά συµπτώµατα φαίνονται στο ριζικό σύστηµα µετά την αποκάλυψη του. Στις προσβεβληµένες ρίζες που δεν έχουν πλήρως αποσυντεθεί ακόµα από την σηψιρριζία, διακρίνεται ένα αραιό µυκηλιακό πλέγµα υφών, άσπρο στην αρχή και που σταδιακά καταλήγει καστανό. Ανάµεσα σε αυτό το πλέγµα εµφανίζονται ακανόνιστες µυκηλιακές πλάκες, πολλές φορές σε σχήµα βεντάλιας. Χαρακτηριστικό των υφών αυτών είναι ότι παρουσιάζουν µια διόγκωση, έτσι ώστε το σύνολο του µυκήλιου να παρουσιάζεται µε την µορφή ροπάλων τοποθετηµένων στην σειρά. Η µορφή αυτή του µυκηλίου είναι τόσο χαρακτηριστική που επιτρέπει την διάκριση του από το µυκήλιο του A. mellea. Σε προχωρηµένες προσβολές εµφανίζεται ξηρή σήψη στην ρίζα που αρχίζει από τον φλοιό και φτάνει µέχρι το ξύλο. Οι ιστοί έχουν χρώµα καστανό και σε τελικό στάδιο µαύρο, µε µυρωδιά χαρακτηριστική αποσύνθεσης των ιστών, που όµως διαφέρει από την προηγούµενη σηψιρριζία. ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Ο µύκητας µε τα ριζόµορφα του, τα οποία ξεκινούν από τις ήδη κατεστραµµένες ρίζες, φτάνουν σε άλλες υγιείς ρίζες και µεταδίδουν την ασθένεια από δένδρο σε δένδρο. Ο µύκητας διατηρείται στο έδαφος οχι υποχρεωτικά σε υπολείµµατα ιστών των ξενιστών του, αλλά έχει την ικανότητα να επιβιώνει σαπροφυτικά σε οποιαδήποτε υπολείµµατα ριζών βρίσκονται στο έδαφος. Το παθογόνο είναι παράσιτο πληγών, φαίνεται όµως ότι έχει την δυνατότητα να προσβάλει αµέσως τον φλοιό της ρίζας από όπου µολύνει το δένδρο. Η άριστη θερµοκρασία ανάπτυξης του µύκητα είναι 16 ο -18 ο C και µπορεί να αναπτυχθεί σε µεγάλο εύρος ph 3-9 µε άριστο το 6-7. Η υψηλή εδαφική υγρασία επίσης ευνοεί την ασθένεια. Ο µύκητας δηµιουργεί κονίδια καθώς και ασκοσπόρια τα οποία δεν φαίνεται να έχουν κάποιο ιδιαίτερο ρόλο στον βιολογικό του κύκλο. 29

30 Εικόνα σηψιρριζιες 16. Βιολογικός κύκλος των κυριότερων µυκήτων που προκαλούν 30

31 Γ) ΣΗΨΙΡΡΙΖΙΑ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΜΥΚΗΤΑ Omphalotus olearius ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ: Η ασθένεια εµφανίζεται σποραδικά στον ελαιώνα ή σε µικρές οµάδες δένδρων συνήθως σε υγρές περιοχές. Τα φύλλα είναι ελαφρός χλωρωτικά και γενικά η βλάστηση είναι καχεκτική. Το καλοκαίρι πέφτουν τα φύλλα και οι κλάδοι µένουν τελείως γυµνοί. Τα συµπτώµατα αυτά εµφανίζονται είτε σε ολόκληρη την κόµη είτε σε µέρος αυτής. Ο φλοιός του δένδρου διογκώνεται, γίνεται υδαρής και εµφανίζει ρωγµές που αρχίζουν από τους κλάδους και µπορεί να φτάσουν και µέχρι τις ρίζες. Στη ρίζα και στο λαιµό τα διογκωµένα τµήµατα νεκρώνονται και εµποτίζονται µε κόµµι που µε απορρόφηση νερού θυµίζει ζελατίνα. Η σήψη αυτή δεν περιορίζεται στον φλοιό του λαιµού ή της ρίζας αλλά µπορεί να φτάσει µέχρι το ξύλο, που µε τον χρόνο γίνεται λευκό, σπογγώδες, εύθρυπτο και έχει χαρακτηριστική οσµή µανιταριού. Εικόνα 17. Καρποφορίες του µύκητα Omphalotus olearius ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Το µυκήλιο του µύκητα δεν δηµιουργεί ριζόµορφα ή µυκηλιακές πλάκες όπως οι προηγούµενες σηψιρριζίες. Το παθογόνο µεταδίδεται και εξαπλώνεται από δένδρο σε 31

32 δένδρο πιθανότατα από την επαφή των ριζών ή να µεταφέρεται µε τις ρίζες της αγριελιάς η οποία χρησιµοποιείται ως υποκείµενο ή ακόµα µπορεί να µεταφερθεί µε το πολλαπλασιαστικό υλικό. Η υψηλή εδαφική υγρασία φαίνεται να αποτελεί σηµαντικό παράγοντα για την εκδήλωση της ασθένειας. Μπορεί όµως να παρατηρηθεί και σε ξηρές περιοχές ακόµα σε επικλινή εδάφη. Οι καρποφορίες του µύκητα εµφανίζονται το φθινόπωρο περίπου στο τέλος Οκτωβρίου στην βάση των προσβεβληµένων δένδρων ή και σε δένδρων χωρίς συµπτώµατα. Στην περίπτωση αυτή ο µύκητας συνδέεται µε περιορισµένες τοπικές σήψεις. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΗΨΙΡΡΙΖΙΩΝ: Η καταπολέµηση των σηψιρριζιών είναι δύσκολη. Η αντιµετώπιση θα πρέπει να ξεκινάει πριν ακόµα την εγκατάσταση του ελαιώνα. Μερικά από τα µέτρα που θα πρέπει να λαµβάνονται πριν την εγκατάσταση είναι: Σε περιπτώσεις εγκατάστασης νέων ελαιώνων θα πρέπει να αφαιρεθούν όλα τα δένδρα, πρεµνα και θαµνώδη φυτά που προϋπήρχαν στον αργό, µε όλο τους το ριζικό σύστηµα. Το µέτρο αυτό είναι βασικό. Η εργασία αυτή πρέπει να γίνεται τον χειµώνα, οπου η κατεργασία του εδάφους είναι ευκολότερη. Αν ο αγρός όπου θα εγκατασταθεί ο ελαιώνας έχει εκχερσωθεί πρόσφατα, είναι σκόπιµο να καλλιεργηθεί για 1-2 χρόνια µε σιτηρά πριν την εγκατάσταση του ελαιώνα. Σε υγρές περιοχές πρέπει να λαµβάνονται µέτρα για την καλή αποστράγγιση του εδάφους Το πολλαπλασιαστικό υλικό θα πρέπει να είναι υγιές. Σε προσβολές µετά την εγκατάσταση δένδρων θα πρέπει να λαµβάνονται τα ακόλουθα µέτρα: Εφαρµογή µέτρων που συντελούν στην µείωση της υπερβολικής υγρασίας του εδάφους και συντείνουν στην ευρωστία των δένδρων. Όταν παρουσιαστεί η ασθένεια, να ξεριζώνονται τα προσβεβληµένα δένδρα και τα γειτονικά τους και να καίγονται µαζί µε όλο το ριζικό τους σύστηµα. Το µέρος όπου παρουσιάστηκε η προσβολή θα πρέπει να αποµονώνετε µε µια τάφρο πλάτους 30 εκατοστών και βάθους 60 εκατοστών. Κατά την διάρκεια 32

33 ανοίγµατος της τάφρου το χώµα θα πρέπει να ρίχνεται προς την µεριά που παρουσιάστηκε η προσβολή. Πριν φυτευτεί ξανά το προσβεβληµένο µέρος θα πρέπει να γίνεται απολύµανση ή να σκάβεται πολλές φορές το καλοκαίρι ώστε να εκτεθεί στις ηλιακές ακτίνες που επιταχύνουν την καταστροφή των παθογόνων. Το σκεύασµα cresylic acid θεωρείται ότι έχει θεραπευτική δράση εναντίον του Armillaria mellea. Για προσβολές από τον Rosellinia necatriχ, καλά αποτελέσµατα έδωσε η ηλιοαπολύµανση σε συνδυασµό µε τον ανταγωνιστικό µύκητα Trichoderma harziarium. Γενικά η καταπολέµηση του ο R. necatriχ είναι ευκολότερη από αυτήν του A. mellea γιατί ο R. necatriχ αναπτύσσεται στα επιφανειακά στρωµατά του εδάφους και όταν προσβάλει τις ριζες εγκαθίσταται στον φλοιό και δεν εισχωρεί στο ξύλο όπως ο A. mellea. 33

34 ΦΟΜΑ ΠΑΘΟΓΟΝΟ: Η φόµα είναι µια χρόνια ασθένεια που διαπιστώθηκε σε µεγάλη περιοχή του νοµού Ηρακλείου σε διάφορες κοινότητες στις οποίες καλλιεργούνταν σχεδόν αποκλειστικά η ποικιλία Θρουµποέλια. Επίσης έχει παρατηρηθεί σε περιοχή κοντά στο Ρέθυµνο αλλά και στην Λέσβο που προσβάλει την ποικιλία Κολοβή. Η ασθένεια ανήκει στην κατηγορία των αδροµυκώσεων, δηλαδή είναι ασθένεια των ξυλωδών αγγείων. Την ασθένεια τη προκαλεί ο µύκητας Phoma incompta ο οποίος περιγράφηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα απο τον Μαλαθράκη το ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ: Τα πιο χαρακτηριστικά συµπτώµατα είναι η προοδευτική µάρανση των νέων βλαστών που στη συνέχεια ξηραίνονται. Έτσι βλέπουµε ξερούς και ηµίξερους κλάδους διάσπαρτους σε όλη την κόµη των προσβεβληµένων δένδρων. Σε έντονες προσβολές το µεγαλύτερο µέρος της κόµης είναι ξερό. Η ξήρανση αρχίζει από τα λεπτά κλαδιά ηλικίας 2-3 ετών. Στα προσβεβληµένα κλαδιά η βλάστηση σταµατά, τα φύλλα γίνονται καστανά και αργότερα µαραίνονται. Τα φύλλα διατηρούνται πάνω στα προσβεβληµένα κλαδιά για µεγάλο χρονικό διάστηµα. Εικόνα 18. Κατά µήκος τοµή σε προσβεβληµένους βλαστούς ελιάς απο το µύκητα Phoma incompta 34

35 Προοδευτικά η προσβολή επεκτείνεται και στους χόνδρους κλάδους, όπου παρατηρούνται ξεροί κλαδίσκοι απογυµνωµένοι ή άλλοι ξεροί κλάδοι που διατηρούν µέρος ή ολόκληρο το φύλλωµα τους. Στην επιφάνεια των ηµίξηρων κλαδιών παρατηρούνται κατά µήκος, κεραµόχροες κηλίδες ή λωρίδες λίγο βυθισµένες, ακανόνιστου σχήµατος. Ο φλοιός εµφανίζει σκοτεινό µεταχρωµατισµό ο οποίος προχωράει µέχρι τον κεντρικό κύλινδρο. Σε εγκάρσια τοµή των προσβεβληµένων κλαδιών, παρατηρούνται στον κεντρικό κύλινδρο καστανά στίγµατα ή κηλίδες ακανόνιστου σχήµατος. Σε επιµήκη τοµή παρατηρούνται ραβδώσεις µεγάλου µήκους, µε χρώµα από ανοιχτό έως βαθύ καστανό. Εικόνα 19. Εγκάρσια τοµή σε προσβεβληµένους βλαστούς ελιάς απο το µύκητα Phoma incompta Τα συµπτώµατα της φόµα συγχέονται εύκολα µε τις προσβολές απο τα έντοµα Phloetribus scarabaeoides και Clinodiplosis oleisupα καθώς και από προσβολές άλλων παθογόνων που προκαλούν και αυτοί αδροµυκώσεις όπως ο µύκητας Verticillium dahliae. ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Η µόλυνση της ελιάς γίνεται µε τα πυκνιδιοσπόρια. Τα πυκνιδιοσπόρια του µύκητα είναι πολύ µικρά, σαν βάκιλοι, πάντοτε µονοκύτταρα και υαλώδη, πιο στρογγυλεµένα στο ένα άκρο και οξύληκτα στο άλλο και ορισµένα παρουσιάζουν µια ελαφρά κάµψη στο µέσον. Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ουλές των φύλλων διαδραµατίζουν σοβαρό ρόλο στην µόλυνση των βλαστών της ελιάς. Οι ουλές είναι ευπαθείς κατά την περίοδο των 35

36 πρώτων τριών ηµερών µετά την πτώση των φύλλων, είτε η πτώση είναι φυσιολογική, είτε αν είναι αποτέλεσµα της προσβολής από κυκλοκόνιο. Νωπές ουλές µπορεί να µολυνθούν έστω και αν διαβρέχουν για 15 µόνο λεπτά. Λιγότερη σηµασία έχει η µόλυνση από τις ουλές των οφθαλµών, ενώ η µόλυνση από τους µίσχους των φύλλων είναι ασήµαντη. Υπάρχει περίπτωση να µεταφέρουν το µόλυσµα τα έντοµα και τα πτηνά. Η µεταφορά των µυξοσπορίων του παθογόνου γίνεται µε την βροχή και η µόλυνση γίνεται από τις ουλές των φύλλων. Η αρχή της άνοιξης φαίνεται ότι είναι η ευνοϊκότερη περίοδος για τις µολύνσεις αν και υπάρχουν ενδείξεις ότι µολύνσεις γίνονται όλο το χρόνο εφόσον υπάρχουν βροχοπτώσεις. Μετά την µόλυνση πάνω στους προσβεβληµένους κλάδους σχηµατίζονται µαύρα, µικρά σφαιρικά πυκνίδια τα οποία πολλές φορές είναι συνενωµένα. Ο µύκητας αναπτύσσεται σε θερµοκρασίες µεταξύ 10 ο -33 ο C µε άριστη θερµοκρασία αναπτύξεως τους 29 ο C. Για τις µολύνσεις οι άριστες θερµοκρασίες βρίσκονται µεταξύ 25 ο και 29 ο C. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ: Η καταπολέµηση της φόµας είναι δύσκολος στόχος. Συνιστώνται οι εξής µέθοδοι: Αφαίρεση των προσβεβληµένων κλάδων: Όταν η προσβολή βρίσκεται στα αρχικά σταδία, η αφαίρεση των ξηρών κλάδων θα εµπόδιζε τον σχηµατισµό µολύσµατος στο δένδρο. Όλα τα κλαδιά πρέπει να καίγονται για την πρόληψη του παρασιτισµού από τον φλοιοτρίβη ο οποίος αποτελεί µάλλον και µέσο εξάπλωσης της ασθένειας. Η αφαίρεση των κλάδων είναι καλό να γίνεται µετά το τέλος των βροχών, δηλαδή από Μάιο µέχρι Οκτώβρη. Καλλιέργεια ανθεκτικών ποικιλιών: Από δοκιµές που έχουν γίνει δεν διαπιστώθηκαν ποικιλίες µε υψηλή ανθεκτικότητα. ιαπιστώθηκε ότι τουλάχιστον δυο ποικιλίες, η κορωνέικη και το µανάκι παρουσιάζουν ανθεκτικότητα. Εφαρµογή εξολοθρευτικών µυκητοκτόνων: Περισσότερο κατάλληλοι είναι οι χειµερινοί πολτοί της νιτρορθοκρεζόλης και της δινιτροβουτυλοφαινόλης Η εφαρµογή τους πρέπει να γίνεται νωρίς τον χειµώνα, για αποφυγή φυτοτοξικότητας. Αν δεν υπάρχει καρποφορία η εφαρµογή πρέπει να γίνει νωρίς. 36

37 Εφαρµογή προστατευτικών µυκητοκτόνων: Είναι ο πιο συνηθισµένος τρόπος αντιµετώπισης των ασθενειών. Για την φόµα όµως αυτός ο τρόπος δεν έχει δώσει ικανοποιητικά αποτελέσµατα. Γενικά οι επεµβάσεις που γίνονται για την καταπολέµηση του κυκλοκόνιου επαρκούν και για την φόµα. Για καλύτερα αποτελέσµατα θα πρέπει να γίνεται συνδυασµός τον παραπάνω µεθόδων. 37

38 ΩΙ ΙΟ ΠΑΘΟΓΟΝΟ: Η ασθένεια προκαλείται από τον µύκητα Leveilula taurica που ανήκει στην τάξη των Ασκοµυκήτων. Η εγγενής µορφή του όµως είναι σπάνια και έτσι οι µολύνσεις γίνονται από την αγενή µορφή του που είναι ο Oidiopsis taurica. Στην Ελλάδα παρατηρήθηκε πρώτη φορά από τον Μαλαθράκη στο Ηράκλειο το Έκτοτε έχει παρουσιαστεί και σε αλλά µέρη της Κρήτης και της Ελλάδας καθώς σε άλλες ελαιοπαραγωγικές χώρες της µεσόγειου. Ιδιαίτερα προσβάλλεται η ποικιλία κορωνέικη ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ: Το παθογόνο προσβάλει κυρίως τα φύλλα και συγκεκριµένα αυτά της βάσης του βλαστού. Στην πάνω επιφάνεια των φύλλων παρουσιάζονται κηλίδες µε ασαφή όρια που έχουν χρώµα κιτρινοπράσινο, ενώ στην κάτω επιφάνεια παρατηρείται λευκή εξάνθηση που µπορεί να καλύψει όλο το φύλλο. Αργότερα οι εξανθήσεις καθώς ξεραίνονται παίρνουν καστανό χρώµα. Εικόνα 20. Συµπτώµατα ωιδίου στην πάνω επιφάνεια των φύλλων ελιάς 38

39 Χαρακτηριστικό σύµπτωµα από την προσβολή του δένδρου από ωίδιο είναι η έντονη φυλλόπτωση. Σε έντονες προσβολές µπορεί να έχουµε πλήρη φυλλόπτωση και παραµένουν µόνο τα φύλλα τις κορυφής. Συµπτώµατα παρατηρούνται κυρίως σε νεαρά δενδρύλλια, ενώ οι προσβολές σε µεγάλα δένδρα είναι µεµονωµένες. Εικόνα 21. Συµπτώµατα ωιδίου στην κάτω επιφάνεια των φύλλων ελιάς ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Ο µύκητας είναι ενδοπαράσιτο αναπτύσσει δηλαδή το µυκήλιο του στο µεσόφυλλο και οι κονιδιοφόροι που φέρουν ένα υαλώδες κονίδιο εξέρχονται από τα στοµάτια. Η ασθένεια εµφανίζεται το καλοκαίρι ως νωρίς το φθινόπωρο. Τα κόνιδα µεταφέρονται µε τον άνεµο και όταν βρεθούν σε ευπαθείς ιστούς βλαστάνουν και προκαλούν νέες µολύνσεις. Ο µύκητας είναι ξηροθερµικός και για τη βλάστηση των κονιδίων δεν είναι απαραίτητη η ύπαρξη νερού στις φυτικές επιφάνειες. Όµως σε υψηλότερη υγρασία το ποσοστό µολύνσεων είναι µεγαλύτερο. Η βλάστηση των κονιδίων πραγµατοποιείται σε θερµοκρασίες µεταξύ 6 και 33 ο C. Ιδανική θερµοκρασία για την ανάπτυξη του µύκητα και τη πρόκληση µολύνσεων θεωρούνται οι 25 ο C. 39

40 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ: Για την καταπολέµηση του µύκητα συνιστώνται ψεκασµοί όταν εµφανιστούν τα πρώτα συµπτώµατα µε οργανικά µυκητοκτόνα όπως το dinocap ή διασυστηµατικά όπως το triforine, το triadimefon κ.α. Η χρήση διασυστηµατικών µυκητοκτόνων εγκυµονεί κινδύνους για ανάπτυξη ανθεκτικών στελεχών του µύκητα. Γι αυτόν τον λόγο θα πρέπει η χρήση των διασυστηµατικών να γίνεται εναλλάξ µε βρέξιµο θειάφι. Οι ψεκασµοί πρέπει να γίνονται νωρίς το καλοκαίρι και να τελειώνουν αργά το φθινόπωρο. 40

41 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Γιακουµάκης Σ., Η βερτισιλλίωση της ελιάς και αποτελεσµατικοί τρόποι αντιµετώπισης της. Τ.Ε.Ι. Κρήτης, Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας, Τµήµα Φυτικής Παραγωγής. Ηράκλειο. σελ. 36. Γκατζηλάκης Χ., Γούτος., Πυροβολάκης Α Σηµειώσεις εργαστηρίων ειδικής φυτοπαθολογίας. Τ.Ε.Ι. Κρήτης, Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας, Τµήµα Φυτικής Παραγωγής. Ηράκλειο. σελ. 55. Ελένα Κ Μυκητολογικές ασθένειες της ελιάς στην Ελλάδα. Τεχνικό ελτίο αρ. 11. Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο. Κηφισιά. σελ 32. Ζαχαριουδάκη Γ., Οι κυριότερες παρασιτικές ασθένειες της ελιάς (Olea europa var. sativa, Oleaceae) στην Κρήτη. Τ.Ε.Ι. Κρήτης, Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας, Τµήµα Φυτικής Παραγωγής. Ηράκλειο. σελ 90. Καβαζίδη Α., Η ευτυπίωση των πολυετών καλλιεργειών και τρόποι αντιµετώπισης της. Τ.Ε.Ι. Κρήτης, Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας, Τµήµα Φυτικής Παραγωγής. Ηράκλειο. σελ 34. Κούκουλα Α., Οι κυριότερες ασθένειες εδάφους της ελιάς. Τ.Ε.Ι. Κρήτης, Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας, Τµήµα Φυτικής Παραγωγής. Ηράκλειο. σελ 47. Μαλαθράκης Ν.Ε., Γενικές αρχές φυτοπαθολογίας. Τ.Ε.Ι. Κρήτης, Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας, Τµήµα Φυτικής Παραγωγής. Ηράκλειο. σελ 170. Μαλαθράκης Ν.Ε., Επιλεγµένες ασθένειες των καρποφόρων δένδρων και του αµπελιού. Τ.Ε.Ι. Κρήτης, Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας, Τµήµα Φυτικής Παραγωγής. Ηράκλειο. σελ 91. Μαλαθράκης Ν.Ε.,1979. Μελέτη µιας ασθένειας της ελιάς οφειλόµενη εις τον µύκητα Phoma incompta sacc. et. mart. ιατριβή επι διδακτορία. Ανωτάτη Γεωπονική Σχολή Αθηνών. Αθήνα σελ 123. Παναγόπουλος Χ.Γ Ασθένειες καρποφόρων δένδρων και αµπέλου. Εκδόσεις: Α. Σταµούλης. Αθήνα. σελ Παπαδάκη-Μπουρναζάκη Μ Εργαστήρια εντοµολογίας. Τ.Ε.Ι. Κρήτης, Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας, Τµήµα Φυτικής Παραγωγής. Ηράκλειο. σελ

42 Πετούσης Γ Σηµειώσεις εργαστηρίων Μεσογειακές δενδρώδεις καλλιέργειες (ελιά-εσπεριδοειδή). Τ.Ε.Ι. Κρήτης, Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας, Τµήµα Φυτικής Παραγωγής. Ηράκλειο. σελ.101. Τζανακάκης Μ.Ε και Κατσόγιαννος Β.Ι Έντοµα καρποφόρων δένδρων και αµπέλου. Εκδόσεις: Αγρότυπος. Αθήνα. σελ Το φωτογραφικό υλικό είναι του κ.. Γκούµα. Η εικόνα 9 είναι απο το βιβλίο Ασθένειες καρποφόρων δένδρων και αµπέλου του Παναγόπουλος Χ.Γ. Οι εικόνες 11, 18, και 19 είναι από δείγµατα του εργαστηρίου φυτοπαθολογίας του ΤΕΙ Κρήτης. Η εικόνα 14 είναι από το site του πανεπιστηµίου της California. Η εικόνα 16 είναι προσαρµογή απο το site 42

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΕΛΙΑΣ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 o

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΕΛΙΑΣ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 o ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΕΛΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 o ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΕΛΙΑΣ Μύκητες Κυκλοκόνιο, Βούλα, Γλοιοσπόριο, Βερτισιλλίωση, Σηψιρριζίες, Φόμα, Κερκόσπορα, Καπνιά. Βακτήρια Φυματίωση-Καρκίνωση. Ιώσεις Διάφορες-ασήμαντες. ΚΥΚΛΟΚΟΝΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ Η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων: ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ - βλάπτει την υγεία των & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ & ΝΕΕΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΠΡΟ ΤΩΝ ΠΥΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ. Ειρήνη Βλουτόγλου LIFE09 ENV/GR/000302/SAGE10

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ & ΝΕΕΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΠΡΟ ΤΩΝ ΠΥΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ. Ειρήνη Βλουτόγλου LIFE09 ENV/GR/000302/SAGE10 LIFE09 ENV/GR/000302 SAGE10 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ & ΝΕΕΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΠΡΟ ΤΩΝ ΠΥΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ειρήνη Βλουτόγλου LIFE09 ENV/GR/000302/SAGE10 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ (FinalReport) Ιούνιος

Διαβάστε περισσότερα

Ασθένειες της μηλιάς

Ασθένειες της μηλιάς Ασθένειες της μηλιάς Οι ασθένειες μηλιάς με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον από δενδροκομικής και οικονομικής πλευράς είναι: το φουζικλάδιο, το ωίδιο, το βακτηριακό κάψιμο και οι σηψιριζίες (σημαντικότερη η Φυτόφθορα).

Διαβάστε περισσότερα

Ασθένειες της Κερασιάς

Ασθένειες της Κερασιάς Ασθένειες της Κερασιάς ΚΟΡΥΝΕΟ Stigmina carpophila ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΡΥΝΕΟΥ Συνθήκες αναπτύξεως: Ο υγρός και βροχερός καιρός αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στην ανάπτυξη της ασθένειας. Οι μολύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 10 o

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 10 o ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 10 o ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ Μύκητες Ωίδιο τριανταφυλλιάς, Σκωρίαση τριανταφυλιάς, Σκωρίαση γαρυφαλλιάς, Μελανή κηλίδωση τριανταφυλλιάς, Σκωρίαση χρυσάνθεμου, Βοτρύτης, Αδρομυκώσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΚΛΑΔΙΣΚΩΝ ΡΟΔΑΚΙΝΙΑΣ Χειμώνας / Ανοιξη Άνθηση Ανάπτυξη καρπών ΦΟΥΖΙΚΟΚΚΟ ΜΟΝΙΛΙΑ ΠΤΩΣΗ ΦΥΛΛΩΝ ΦΟΥΣΚΩΜΑ ΜΑΤΙΩΝ ΡΟΔΙΝΗ ΚΟΡΥΦΗ ΑΝΘΗΣΗ-ΠΤΩΣΗ ΠΕΤΑΛΩΝ ΠΤΩΣΗ ΚΑΛΥΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φυτοπροστασία της Ελιάς. ΗΛΙΑΣ Κ. ΡΟΥΜΠΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ MSc

Φυτοπροστασία της Ελιάς. ΗΛΙΑΣ Κ. ΡΟΥΜΠΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ MSc Φυτοπροστασία της Ελιάς ΗΛΙΑΣ Κ. ΡΟΥΜΠΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ MSc Η ασθένεια του κυκλοκόνιου Γνωστή και ως μαύρισμα ή μουτζούρωμα ευρύτατα διαδεδομένη ασθένεια Συμπτώματα: Καφέ - Σταχτί κηλίδες στα φύλλα Φυλλόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΩΙΔΙΟ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΑΣ Είναι η σπουδαιότερη ασθένεια της τριανταφυλλιάς και προσβάλει τις υπαίθριες και τις υπό κάλυψη καλλιέργειες. Προκαλεί μεγάλη εξασθένηση των φυτών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΑΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΑΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΓΚΑΤΖΙΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ: ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ε2: Τέλος άνθισης/ F:Πτώση πετάλων/ G: Απόσπαση κάλυκα / H: Καρπίδιο/ Ι: Αύξηση καρπού/ J1, J2: Αλλαγή χρώματος

Ε2: Τέλος άνθισης/ F:Πτώση πετάλων/ G: Απόσπαση κάλυκα / H: Καρπίδιο/ Ι: Αύξηση καρπού/ J1, J2: Αλλαγή χρώματος Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑi ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΕΡ/ΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΒΟΛΟΥ Ταχ. /νση: Τορούτζια-Νικολαϊδη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α. Τ. Ε. Ι ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ&ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΤΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΚΑΛΛΩΠΙΣΤΙΚΑ ΕΝ ΡΑ

Α. Τ. Ε. Ι ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ&ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΤΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΚΑΛΛΩΠΙΣΤΙΚΑ ΕΝ ΡΑ Α. Τ. Ε. Ι ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ&ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΤΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΚΑΛΛΩΠΙΣΤΙΚΑ ΕΝ ΡΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΓΚΑΤΖΗΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΗΣ : ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πριν τη δηµιουργία ή εγκατάσταση νέου ελαιώνα βιολογικής παραγωγής είναι απαραίτητο να µελετηθούν και συνεκτιµηθούν οι εδαφοκλιµατολογικές συνθήκες

Πριν τη δηµιουργία ή εγκατάσταση νέου ελαιώνα βιολογικής παραγωγής είναι απαραίτητο να µελετηθούν και συνεκτιµηθούν οι εδαφοκλιµατολογικές συνθήκες Πριν τη δηµιουργία ή εγκατάσταση νέου ελαιώνα βιολογικής παραγωγής είναι απαραίτητο να µελετηθούν και συνεκτιµηθούν οι εδαφοκλιµατολογικές συνθήκες της περιοχής. Τοποθεσίες µε περιορισµένη ηλιοφάνεια,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΦΟΥΖΙΚΛΑΔΙΟΥ ΤΗΣ ΜΗΛΙΑΣ. Α. Λαγοπόδη/ Εργαστήριο Φυτοπαθολογίας/ Τμήμα Γεωπονίας/ ΑΠΘ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΦΟΥΖΙΚΛΑΔΙΟΥ ΤΗΣ ΜΗΛΙΑΣ. Α. Λαγοπόδη/ Εργαστήριο Φυτοπαθολογίας/ Τμήμα Γεωπονίας/ ΑΠΘ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΦΟΥΖΙΚΛΑΔΙΟΥ ΤΗΣ ΜΗΛΙΑΣ Α. Λαγοπόδη/ Εργαστήριο Φυτοπαθολογίας/ Τμήμα Γεωπονίας/ ΑΠΘ ΦΟΥΖΙΚΛΑΔΙΑ Ασθένειες της μηλιάς, αχλαδιάς και μεσπιλιάς Υπάρχουν σε όλες τις περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών

Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ = Εξωτερικοί παράγοντες που µπορούν να προκαλέσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση:

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: ΚΑΣΤΑΝΙΑ Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Faqgaceae Castanea mollissima (κινέζικη Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. crenata (Ιαπωνική Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. sativa (Ευρωπαϊκή Καστανιά)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L.

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καταγωγή: Κίνα ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καρπός πλούσιος σε βιταµίνη C ΒοτανικοίΧαρακτήρες ίοικο Φυλλοβόλο, αναρριχώµενο, πολυετές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟ CHROMISTA (=STRAMENOPILA) Στο βασίλειο αυτό κατατάσσονται τα άλγη (φύκια) και οι ωομύκητες = οργανισμοί που μοιάζουν αλλά δεν είναι αληθινοί μύκητες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 7 o & 8 o

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 7 o & 8 o ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 7 o & 8 o ΠΕΡΟΝΟΣΠΟΡΟΣ ΤΟΜΑΤΑΣ-ΠΑΤΑΤΑΣ Γενικά: Η σπουδαιότερη ασθένεια στα Solanaceae. Προσβάλει όλα τα υπέργεια τμήματα και τους κονδύλους της πατάτας. ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ Φύλλα:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ Σπορά τον Απρίλιο σε βάθος 2-3 cm και σε απόσταση 15 cm Μικρή βλαστική ικανότητα σπόρων (περίπου 3-4 έτη) Αδύνατη η πιστή αναπαραγωγή των ποικιλιών Καθυστέρηση εισόδου πρέμνων σε

Διαβάστε περισσότερα

A Β C D E1 E2 F G A B C D E1 E2 F G A Β C D E1 E2 F G A Β C D E1 E2 F G ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

A Β C D E1 E2 F G A B C D E1 E2 F G A Β C D E1 E2 F G A Β C D E1 E2 F G ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑi ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΕΡ/ΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΒΟΛΟΥ Ταχ. Δ/νση:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Ανθεκτικότητα Γενικά Η εξέλιξη των καλλιεργούµενων φυτών είναι το αποτέλεσµα φυσικής και τεχνητής επιλογής Η επιλογή για αυξηµένες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΧΕΙΡΩΝΑΚΤΙΚΑ Ξελάκκωμα (λεκάνη βάθους 10 cm) Σκάψιμο (σε βάθος 15-20 cm μετά το κλάδεμα) Σκάλισμα (σε βάθος 5-8 cm μετά την καρπόδεση) ΜΕ ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ Δίυνα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΚΗΤΟΛΟΓΙΚΈΣ ΑΣΘΈΝΕΙΕΣ ΑΜΥΓΔΑΛΙΆΣ Φαιά σήψη (brown rot of stone fruits) Έλκος των κλαδίσκων (Phomopsis canker constriction canker)

ΜΥΚΗΤΟΛΟΓΙΚΈΣ ΑΣΘΈΝΕΙΕΣ ΑΜΥΓΔΑΛΙΆΣ Φαιά σήψη (brown rot of stone fruits) Έλκος των κλαδίσκων (Phomopsis canker constriction canker) Ελευθέριος Κ. Τζάμος και Πολύμνια Π. Αντωνίου Ομ. Καθηγητής Φυτοπαθολογίας και Επίκουρη Καθηγήτρια Φυτοπαθολογίας αντίστοιχα του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΜΥΓΔΑΛΙΑΣ Οι αμυγδαλιές προσβάλλονται

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν.

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. βλαστορύκτης της ροδακινιάς) σε ροδάκινα και νεκταρίνια για εξαγωγή στη Ρωσία Για φυτοϋγειονομικούς

Διαβάστε περισσότερα

Ο επιβλαβής οργανισμός Xylella fastidiosa (Βακτήριο: Xanthomonadaceae)

Ο επιβλαβής οργανισμός Xylella fastidiosa (Βακτήριο: Xanthomonadaceae) ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΟ (Επικαιροποίηση 23-03-2015) Ο επιβλαβής οργανισμός Xylella fastidiosa (Βακτήριο: Xanthomonadaceae) Το 2013 αναφέρθηκαν τα πρώτα σοβαρά κρούσματα προσβολών του επιβλαβούς οργανισμού Xylella

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Οι ελιές και το ελαιόλαδο αποτελούν βασικό στοιχείο της διατροφής των Ελλήνων από την αρχαιότητα ακόμη. Επίσης αποτελούν ουσιαστικό μέρος της Μεσογειακής δίαιτας για την οποία τόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΑΦΙΔΑ ΤΟΥ ΒΑΜΒΑΚΙΟΥ Aphis gossypii (Hemiptera-Homoptera,Aphididae) Βιολογία Aphis gossypii στο βαμβάκι 2.Με την άνοδο της θερμοκρασίας και τη δράση των φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΩΝ

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΩΝ ΕΞΩΑΣΚΟΙ Ασθένειες των πυρηνοκάρπων που χαρακτηρίζονται από υπερπλασίες και υπερτροφίες που οδηγούν σε παραμορφώσεις των οργάνων που προσβάλλουν. Στην χώρα μας ο σοβαρότερος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΥΚΙΑ Καταγωγή: Ν. Αραβία Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Moraceae FicuscaricaL. Βοτανικοί Χαρακτήρες Θηλυκοδίοικο (αρρενοσυκιά-µόνοικο, ηµεροσυκιά θηλυκά άνθη) Φυλλοβόλο Μέτριο έως µεγάλο µέγεθος, µαλακό ξύλο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΑΣΙΔΙΟΜΥΚΗΤΕΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΑΣΙΔΙΟΜΥΚΗΤΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 ΒΑΣΙΔΙΟΜΥΚΗΤΕΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΜΥΚΗΤΩΝ ΒΑΣΙ ΙΟΜΥΚΗΤΗΤΕΣ (BASIDIOMYCETES) Στην κλάση αυτή ταξινομούνται πολλοί παθογόνοι μύκητες με βάση τις εγγενείς καρποφορίες τους. Οι εγγενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ 1 1.ΠΕΡΟΝΟΣΠΟΡΟΣ Προκαλείται από το παθογόνο Plasmopara viticola (μικροοργανισμός που μοιάζει με μύκητα) που ταξινομείται: Chromista Oomycota Oomycetes Peronosporales Peronosporaceae.

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΛΕΙ Α ΙΑΓΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΜΗΛΟΕΙ Η

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΛΕΙ Α ΙΑΓΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΜΗΛΟΕΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΛΕΙ Α ΙΑΓΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΜΗΛΟΕΙ Η ΑΝ ΡΕΑΣ ΚΑΡΑΝΤΩΝΗΣ Εισηγητής : ρ. Άννα Μαρία Κασελάκη

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου TEI Πελοποννήσου Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία Θέμα Παραγωγική Ανθοκομία Ποικιλίες Καλλιέργεια Απαιτήσεις Γυψοφίλη Προβλήματα Ασθένειες Εχθροί Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

Το κλάδεμα καρποφορίας στα Μονόκλωνα δένδρα κερασιάς

Το κλάδεμα καρποφορίας στα Μονόκλωνα δένδρα κερασιάς Το κλάδεμα καρποφορίας στα Μονόκλωνα δένδρα κερασιάς Κωνσταντίνος Καζαντζής 1 και Πασχάλης Αποστόλου 2 1 ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε., Ινστιτούτο Φυλλοβόλων Δένδρων, Τ.Θ. 122, 592 00 Νάουσα 2 «Φυτώρια Αποστόλου», 592 00

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΓΓΟΥΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΓΓΟΥΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΓΓΟΥΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ Φοιτήτρια : Στεφανία Μανουσιδάκη Εισηγητής : Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΡΗΤΗΣ Ταχ. /νση: T.Θ: 2222 Τηλέφωνο: 2810.331290 Καστοριάς και Θερµοπυλών

Διαβάστε περισσότερα

FAX: 210-92 12 090. ουσία), GIBBERELLIC ACID - Έχοντας υπόψη:

FAX: 210-92 12 090. ουσία), GIBBERELLIC ACID - Έχοντας υπόψη: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 6 7-2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Αριθ. Πρωτ.: 20928 /ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ταχ. /νση: Λ. Συγγρού

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα

Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα Ανήκει στην υποκατηγορία cyanomidines των νεονικοτινοειδών και γι αυτό: 1. Δεν εφαρμόζεται στο έδαφος 2. Δεν θεωρείται πολύ τοξικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

AΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ

AΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ AΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΥΚΗΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΒΑΚΤΗΡΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΚΑΡΠΟΥΖΙΑΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου Αχλάδι Έχει πάρα πολλές ποικιλίες και υποποικιλίες. Είναι φυλλοβόλο δέντρο και ευδοκιμεί σε μέρη που δεν χαρακτηρίζονται ούτε από την υπερβολική ζέστη ούτε από το υπερβολικό κρύο. Καλλιεργείται σε όλη

Διαβάστε περισσότερα

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει Έντομα εδάφους καλαμποκιού t ΓΝΩΡΙΖΩ t t t Αγρότιδες η Καραφατμέ η Κοφτοσκούληκα (Agotis spp) Τα τέλεια έντομα είναι νυκτόβια λεπιδόπτερα που ανήκουν σε διάφορα είδη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ:

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ: ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ: Άριστη ποιότητα αλλά και αρκετή ποσότητα Γρήγορα στην καρποφορία από τη φύτευση Μείωση καλλιεργητικών δαπανών Εφαρμογή της Ολοκληρωμένης Παραγωγής και πιστοποίηση αυτής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Φυτοπαθολογία Θεωρία

Γενική Φυτοπαθολογία Θεωρία Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Γενική Φυτοπαθολογία Θεωρία Ενότητα 3: Σημειολογία Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ: ΜΠΟΥΡΜΠΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΗΛΙΑΚΗΣ ΜΙΧΑΗΛ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2005 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Δρ Βάγια Α. Κατή Τµήµα Ζιζανιολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Α Κύκλος Εκπαίδευσης Νίκαια Λάρισας, 8 Φεβ. 2011 Ζηµιές από τα ζιζάνια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΕΙ Α ΤΟΜΑΤΑΣ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ Εισηγητής : ρ. ηµήτριος Γκούµας ΗΡΑΚΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΣΙΑ ΚΕΡΑΣΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη. Καταγωγή: Κασπία

ΚΕΡΑΣΙΑ ΚΕΡΑΣΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη. Καταγωγή: Κασπία Καταγωγή: Κασπία ΚΕΡΑΣΙΑ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Rosaceae Prunus avium Prunus mahaleb(µαχαλέπιος κερασιά) Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη Φύλλα Απλά, κατ εναλλαγή,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες από τις παρακάτω επιλογές περιγράφουν καλύτερα τα συμπτώματα;

Ποιες από τις παρακάτω επιλογές περιγράφουν καλύτερα τα συμπτώματα; Ποιες από τις παρακάτω επιλογές περιγράφουν καλύτερα τα συμπτώματα; 1) Φυτά καχεκτικά που παρουσιάζουν μάρανση και κατώτερα φύλλα χλωρωτικά ή/και νεκρωτικά. Α1 2) Συμπτώματα στα φύλλα ή στο στέλεχος που

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34 Φυσικά λιπάσματα Τα κύρια θρεπτικά συστατικά των φυτών Τρεις είναι οι θρεπτικές ουσίες που απαιτούνται από τα φυτά σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από τα άλλα στοιχεία. Είναι το άζωτο(n), ο φώσφορος(p) και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΒΕΡΙΚΟΚΙΑΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΒΕΡΙΚΟΚΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΒΕΡΙΚΟΚΙΑΣ 1 Σε όλη την καλλιεργητική περίοδο 1.1 Επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Καλιφόρνιας) σε ροδάκινα και νεκταρίνια και επιτραπέζια σταφύλια

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Καλιφόρνιας) σε ροδάκινα και νεκταρίνια και επιτραπέζια σταφύλια Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό Frankliniella occidentalis (Thysanoptera: Thripidae) (κν. θρίπας της Καλιφόρνιας) σε ροδάκινα και νεκταρίνια και επιτραπέζια σταφύλια για εξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Επιτραπέζιας Ελιάς Ιστορικά Η Ελιά (Olea europea) είναι από τις σηµαντικότερες καλλιέργειες στην χώρα µας όπως και στην Μεσόγειο γενικότερα. Τα ελαιόδεντρα

Διαβάστε περισσότερα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Ο Ευκάλυπτος ο torquata όπως όλοι σχεδόν οι ευκάλυπτοι κατάγεται και αυτός από την μακρινή Αυστραλία, και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. (Μύκητες)

Γενική Μικροβιολογία. (Μύκητες) Γενική Μικροβιολογία (Μύκητες) Χαρακτηριστικά των μυκήτων Ευκαρυωτικοί μικροοργανισμοί Δεν φωτοσυνθέτουν, είναι χημειοοργανότροφοι. Σημαντικοί αποικοδομητές! Μύκητες και τρόφιμα (Αλλοιώσεις τροφίμων) Μύκητες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΦΙΣΤΙΚΙΑΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΦΙΣΤΙΚΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΦΙΣΤΙΚΙΑΣ 1 ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

αναπτύσσεται και αποδίδει σε συγκεκριµένο έδαφος, κλίµα, υψόµετρο υγρασία και έκθεση. Εποχή φύτευσης

αναπτύσσεται και αποδίδει σε συγκεκριµένο έδαφος, κλίµα, υψόµετρο υγρασία και έκθεση. Εποχή φύτευσης Οδηγός φυτεύσεων Επιλογή θέσης φύτευσης Η θέση φύτευσης επιλέγεται, µε βάση τις τοπικές συνθήκες, το µέγεθος της επέµβασης και το σκοπό που θα εξυπηρετήσει. Η επιβίωση του φυτού κρίνεται από το βάθος του

Διαβάστε περισσότερα

Kαθοριστικός παράγοντας για την εμπορική καλλιέργεια της

Kαθοριστικός παράγοντας για την εμπορική καλλιέργεια της του Δρ. Σπύρου Λιονάκη, Γεωπόνου Καθηγητή Δενδροκομίας Τροπικά, Υποτροπικά & Μεσογειακά Καρποφόρα Δένδρα Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΤΕΙ Κρήτης (πρώην Ερευνητή στο Ινστιτούτο Ελιάς

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΜΥΓΔΑΛΙΑ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΜΥΓΔΑΛΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΑΜΥΓΔΑΛΙΑ Σελίδα 1 από 27 Εγκατάσταση του αμυγδαλεώνα ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ. Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ. Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα Για την αύξηση και την ανάπτυξη των φυτών απαιτείται νερό και χώμα πλούσιο σε θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Το παρόν άρθρο το θεωρώ συνέχεια των προηγούμενων άρθρων σχετικά με τους ευκαλύπτους και μετά από πολλές ερωτήσεις φίλων μελισσοκόμων σχετικά με την

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΡΟΔΑΚΙΝΙΑΣ ΚΑΙ ΝΕΚΤΑΡΙΝΙΑΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΡΟΔΑΚΙΝΙΑΣ ΚΑΙ ΝΕΚΤΑΡΙΝΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΡΟΔΑΚΙΝΙΑΣ ΚΑΙ ΝΕΚΤΑΡΙΝΙΑΣ 1 Σε όλη την καλλιεργητική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1 Β 2 Α 3 Α 4 Β 5 Β 6 Α 7 Α 8 Β Β2. Σελ. 18 Σχολικού βιβλίου Το γενετικό

Διαβάστε περισσότερα

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης Contans WG Ο νεότερος, ασφαλέστερος και πιο ευπροσάρμοστος τρόπος ελέγχου της Σκληρωτινίασης, που υπάρχει! Τα αποτελέσματα από την χρήση του Contans WG δείχνουν σημαντική μείωση στον αριθμό των σκληρώτιων

Διαβάστε περισσότερα

Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία

Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία 6 ο Μάθημα 5. Υδατώδη ατμοσφαιρικά κατακρημνίσματα Υδατώδη ατμοσφαιρικά κατακρημνίσματα ονομάζονται οι διάφορες μορφές μεριδίων νερού, σε στερεή ή υγρή φάση, που πέφτουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΛΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ Βιολογική γεωργία είναι ένα σύστηµα διαχείρισης και παραγωγής αγροτικών προϊόντων που στηρίζεται σε φυσικές διεργασίες δηλαδή στη µη χρησιµοποίηση µη χηµικών µεθόδων

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη αξιολόγησης της επίδρασης διαφορετικών φυσικών. ουσιών στην αντοχή της ροδιάς σε χαµηλές θερµοκρασίες

Μελέτη αξιολόγησης της επίδρασης διαφορετικών φυσικών. ουσιών στην αντοχή της ροδιάς σε χαµηλές θερµοκρασίες Μελέτη αξιολόγησης της επίδρασης διαφορετικών φυσικών ουσιών στην αντοχή της ροδιάς σε χαµηλές θερµοκρασίες Παυλίνα ρογούδη, αναπλ. ερευνήτρια Ανθούλα έλλα, γεωπόνος MSc Γεώργιος Παντελίδης, µεταδιδακτορικός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ Ή ΗΣΣΟΝΟΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΤΗΣ ΡΟΔΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αναφορές και σε παγκόσμια προβλήματα

ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ Ή ΗΣΣΟΝΟΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΤΗΣ ΡΟΔΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αναφορές και σε παγκόσμια προβλήματα ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ Ή ΗΣΣΟΝΟΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΤΗΣ ΡΟΔΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αναφορές και σε παγκόσμια προβλήματα ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΚΥΡΙΩΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αμερικάνικα είδη αμπέλου: γνωστά ως ανθεκτικά στη ριζόβια μορφή φυλλοξήρας (α.ρ.μ.φ.) υποκείμενα

Αμερικάνικα είδη αμπέλου: γνωστά ως ανθεκτικά στη ριζόβια μορφή φυλλοξήρας (α.ρ.μ.φ.) υποκείμενα ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ ΑΜΠΕΛΟΥ Αμερικάνικα είδη αμπέλου: γνωστά ως ανθεκτικά στη ριζόβια μορφή φυλλοξήρας (α.ρ.μ.φ.) υποκείμενα Εισβολή της φυλλοξήρας στην Ευρώπη από την Αμερική το 1864. Φυλλοξήρα ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΔΑΡΑΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ceuthorrhynchus pallidactylus

Ceuthorrhynchus pallidactylus ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ /ΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΡΑΜΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΥ & ΦΥΤΟΫΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Ceuthorrhynchus pallidactylus ΡΑΜΑ 2011 Τί ζημιές

Διαβάστε περισσότερα

Κάνε την σίγουρη κίνηση... Τώρα έχεις το ICC. Λίπασµα µε βάση τον Χαλκό. Προϊόν Καναδά

Κάνε την σίγουρη κίνηση... Τώρα έχεις το ICC. Λίπασµα µε βάση τον Χαλκό. Προϊόν Καναδά Κάνε την σίγουρη κίνηση... Τώρα έχεις το Λίπασµα µε βάση τον Χαλκό Προϊόν Καναδά Η δύναµη του Ιονισµένου Χαλκού Κάνε την σίγουρη κίνηση... Τώρα έχεις το Το προέρχεται από µια καινοτόµο και µοναδική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

δημητριακών προς σπορά, 68/193/ΕΟΚ' περί εμπορίας υλικών

δημητριακών προς σπορά, 68/193/ΕΟΚ' περί εμπορίας υλικών Ε.Ε. Παρ. 111(1) Αρ. 3988, 6.5.2005 Αριθμός 228 1919 Κ.Δ.Π. 228/2005 Οι περί ΠαραγωγΙ1ς και Εμπορίας Αγενούς Πολλαπλασιαστικού Υλικού της Αμπέλου (Τροποποιητικοί) Κανονισμοί του 2005, οι οποίοι εκδόθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βιοκαλλιέργεια αμπελιού

Βιοκαλλιέργεια αμπελιού Βιοκαλλιέργεια αμπελιού E. Καμπουράκης Εργαστήριο Συστημάτων Οικολογικής Παραγωγής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ταχ. Θυρ. 2229, 71003 Ηράκλειο, Κρήτη Ελλάδα Τηλ. 281 0 302300, Fax. 2810 245873

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ Sorghum bicolor (L.) Moench ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΟΥ BIOSIS Πρόγραμμα ΚοινοτικήςΠρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ ΙΤΑΛΙΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Δ. ΛΕΧΑΙΝΩΝ 19 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Ο ΗΓΙΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ Α. ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Οι Οδηγίες Ολοκληρωµένης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΡΟΥΦΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α.ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΡΟΥΦΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α.ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΡΟΥΦΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α.ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τρούφα είναι ένα µανιτάρι, που µεγαλώνει κάτω από το έδαφος (5-30 cm), συµβιώνοντας µε το ριζικό σύστηµα ορισµένων δένδρων Η καλλιέργειά

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μιλή. Λειτουργός Γεωργίας Α Τμήμα Γεωργίας

Ελένη Μιλή. Λειτουργός Γεωργίας Α Τμήμα Γεωργίας Ελένη Μιλή Λειτουργός Γεωργίας Α Τμήμα Γεωργίας To ελαιόδεντρο Η ελιά και τα προϊόντα της στην Κύπρο Olea europea, Oleaceae Αειθαλές, υποτροπικό. Σχήμα και μέγεθος σε δέντρο ή θάμνο Υπεραιωνόβιο Ριζικό

Διαβάστε περισσότερα

Faban. Το πρώτο µυκητοκτόνο κρυσταλλικής τεχνολογίας για την καταπολέµηση του φουζικλαδίου. Αξιόπιστος έλεγχος του φουζικλαδίου σε φύλλα και καρπούς

Faban. Το πρώτο µυκητοκτόνο κρυσταλλικής τεχνολογίας για την καταπολέµηση του φουζικλαδίου. Αξιόπιστος έλεγχος του φουζικλαδίου σε φύλλα και καρπούς Faban Το πρώτο µυκητοκτόνο κρυσταλλικής τεχνολογίας για την καταπολέµηση του φουζικλαδίου Αξιόπιστος έλεγχος του φουζικλαδίου σε φύλλα και καρπούς Μίγµα δύο δραστικών µε διαφορετικό τρόπο δράσης Ισχυρή

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8 Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) Το χαµοµήλι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 60 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους

Διαβάστε περισσότερα

120 κ.εκ. Αρ. Έγκρ. Κυκλ. Υ.Α.Α.Τ.: 6771 / 14-01-2003

120 κ.εκ. Αρ. Έγκρ. Κυκλ. Υ.Α.Α.Τ.: 6771 / 14-01-2003 120 κ.εκ. Υγρό γαλακτωματοποιήσιμο (EC) Εγγ. Σύνθεση: Spiroxamine 50% β/o Βοηθ. ουσίες: 47% β/β Προστατευτικό διασυστηματικό μυκητοκτόνο, για την αντιμετώπιση του ωϊδίου της αμπέλου (Uncinula necator).

Διαβάστε περισσότερα

Τα μεγάλα και σοβαρά προβλήματα της παραδοσιακής

Τα μεγάλα και σοβαρά προβλήματα της παραδοσιακής Νεότερα συστήματα καλλιέργειας της ελιάς Σταύρος Βέμμος Αναπλ. Καθηγητής, Δ/ντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας, Γεωπονικό Πανεπ. Αθηνών Για αύξηση της απόδοσης και μείωση του κόστους παραγωγής ελαιολάδου γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Phytophthora ramorum: ένα αναδυόμενο παθογόνο δασικών και καλλωπιστικών φυτών σε Ευρώπη και Βόρεια Αμερική

Phytophthora ramorum: ένα αναδυόμενο παθογόνο δασικών και καλλωπιστικών φυτών σε Ευρώπη και Βόρεια Αμερική Phytophthora ramorum: ένα αναδυόμενο παθογόνο δασικών και καλλωπιστικών φυτών σε Ευρώπη και Βόρεια Αμερική Παναγιώτης Τσόπελας ΕΛ.Γ.Ο.- Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων Sudden oak death -

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι Φυτών. Ετήσια Διετή Πολυετή. Ποώδη. Ξυλώδη

Τύποι Φυτών. Ετήσια Διετή Πολυετή. Ποώδη. Ξυλώδη Τύποι Φυτών Ετήσια Διετή Πολυετή Ποώδη Ξυλώδη Δένδρα Θάμνοι Ανατομική των αγγειωδών φυτών Κύτταρο Ιστός Όργανο Φυτό Υπόγειο μέρος Υπέργειο μέρος Ρίζα Βλαστοί ή στελέχη Προέλευση και ανάπτυξη σπόρων Εγγενής

Διαβάστε περισσότερα