Η Νευροψυχολογία του Ονείρου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Νευροψυχολογία του Ονείρου"

Transcript

1 Ονειρογνωσία Απριλίου 2013 Βιωματικά Σεμινάρια «Επέκεινα» Κωνσταντινίδου Γεωργία Ψυχολόγος, MSc Κλινικής Νευροψυχολογίας Η Νευροψυχολογία του Ονείρου Η νευροψυχολογία είναι η επιστήμη, η οποία μελετά πώς η δομή και η λειτουργία του εγκεφάλου σχετίζονται με την ανθρώπινη σκέψη και συμπεριφορά. Έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον έχει προκαλέσει ο ύπνος και τα όνειρα του ανθρώπου τις τελευταίες δεκαετίες, καθώς και τα δύο αποτελούν συμπεριφορά, άπτοντας το ενδιαφέρον της νευροψυχολογίας, αλλά και πολύ περισσότερο διότι, έχει αποδειχθεί επιστημονικά η σπουδαιότητα τους. Τα όνειρα διαδραματίζονται, όπως πολύ καλά ξέρουμε κατά την διάρκεια του ύπνου. H συμπεριφορά του ύπνου, συγκεκριμένα μελετήθηκε το 1913 από τον Henry Pieron, ο οποίος τον όρισε ως ένα φυσιολογικό στάδιο, το οποίο είναι απαραίτητο περιοδικά, και εξαρτώμενο από εξωτερικές και εσωτερικές συνθήκες. Οι εξωτερικές συνθήκες εστιάζονται στον κιρκάδιο ρυθμό, ο οποίος ρυθμίζεται από το φως της ημέρας, ενώ οι εσωτερικές συνθήκες αφορούν σε κάποιες ειδικές ορμόνες, οι όποιες συμβάλλουν στην έναρξη του ύπνου. Ωστόσο, ο ύπνος θεωρείται μία περίοδος ελλατωμένης κινητικότητας και απουσίας νοητικού έργου, κατά την όποια το σώμα και ξεκουράζεται, αλλά και όχι μόνο, όπως θα δούμε παρακάτω. Από την άλλη όμως, αυτό που παρατηρήθηκε από τους επιστήμονες, είναι ότι κατά την διάρκεια του ύπνου υπάρχει μία ενεργή κατάσταση έντονης εγκεφαλικής δραστηριότητας. Μάλιστα, οι παρατηρήσεις τους κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η κατανάλωση ενέργειας μπορεί να ξεπεράσει αυτή της εγρήγορσης (Parmegianni 2003). 1

2 Εικόνα 1. Kleitman Η παραδοξότητα όμως αυτή, είχε ήδη μελετηθεί από τον αμερικανό φυσιολόγο Nathaniel Kleitman και την ομάδα του περί τα τέλη του Αξίζει βέβαια να σημειωθεί ότι η περαιτέρω μελέτη ευοδόθηκε και από την ανάπτυξη της τεχνολογίας. Η χρήση του εγκεφαλογραφήματος (EEG) και η μαγνητική τομογραφία (mri & fmri) είναι κάποιες από τις μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν. Οι προσεγγίσεις αυτές κατέστησαν ικανούς τους ερευνητές να υποστηρίξουν ότι η λειτουργική οργάνωση του εγκεφάλου κατά την διάρκεια του ύπνου διαχωρίζεται σε 5 (πέντε) διαφορετικά στάδια, δίνοντας έμφαση στο πέμπτο στάδιο, όπου και εντόπισαν αυτή την παράδοξη συμπεριφορά του εγκεφάλου (Maquet et al., 1996). Το στάδιο αυτό ονομάστηκε REM. Στην παρακάτω εικόνα (2), παρατηρούμε έναν τυπικό ύπνος ενός ενήλικα, όπου παρατηρούνται 5 υπνικοί κύκλοι, κατά τους οποίους ο ύπνος προοδευτικά βαθαίνει, μέχρι την επέλευση του ύπνου REM. Όσο περνάει η νύχτα το βάθος του ύπνου κάθε κύκλου μειώνεται και το χρονικό διάστημα σε ύπνο REM αυξάνει. 2

3 Εικόνα 2: Στάδια του ύπνου Οι πρώτες ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις, ήταν ότι κατά το στάδιο αυτό το άτομο που μελετήθηκε πραγματοποιούσε γρήγορες οφθαλμικές κινήσεις. Μάλιστα, η παρατήρηση αυτή συνετέλεσε και στην ονομασία του σταδίου αυτού (Rapid Eye Movement). Οι ανακαλύψεις όμως, δεν σταμάτησαν εκεί, καθώς επιπλέον παρατήρησαν μία αυξημένη συχνότητα στο δυναμικό ενεργείας του εγκεφαλογραφήματος, αύξηση στον καρδιακό ρυθμό και μείωση στις κινήσεις του σώματος (μυική παράλυση). Όμως, πέρα από αυτές τις παρατηρήσεις, κατά το στάδιο αυτό διαπιστώθηκε μία ιδιαίτερη συμπεριφορά για τον άνθρωπο. Πιο συγκριμένα, ο Kleitman και η επιστημονική του ομάδα διατύπωσαν μία ερευνητική υπόθεση, αφυπνίζοντας τα άτομα κατά το στάδιο REM. Αυτή η πειραματική συνθήκη ήταν εύκολα αναγνωρίσιμη, καθώς η αφύπνιση των συμμετεχόντων διενεργούνταν κατά την παρατήρηση αυτή της παραδοξότητας στα δυναμικά ενεργείας του εγκεφαλογραφήματος, που εκείνη την στιγμή καταγράφονταν. Τα αποτελέσματα κατέδειξαν ότι όσοι αφυπνίζονταν κατά την διάρκεια του σταδίου αυτού έκαναν μια αναφορά μίας εμπείριας, την οποία κατανόμαζαν ως ένα όνειρο. Αξίζει να προσθέσουμε ότι η αναφορά γινόταν με λεπτομέρειες, οι οποίες 3

4 μάλιστα χρωματίζονταν και συναισθηματικά. Αντίθετα, η συμπεριφορά αυτή δεν παρατηρήθηκε στους συμμετέχοντες που αφυπνίστηκαν σε non-rem στάδιο. Έτσι, το συμπέρασμα, το οποίο προέκυψε ήταν το στάδιο REM αποτελεί την νευροβιολογική βάση, όπου τα όνειρα οργανώνονται. Αξίζει σε αυτό το σημείο να προσθέσουμε τι επηρεάζει πολλές φορές την ικανότητά μας να κάνουμε ανάκληση ενός ονείρου. Σύμφωνα με τον Nielsen (2000), ποικίλλει σύμφωνα με το στάδιο ύπνου που βρίσκεται το άτομο κατά την διαδικασία αφύπνισης. Επίσης, έχει βρεθεί ότι η ικανότητα αυτή αυξάνεται με τον αριθμό των αφυπνίσεων κατά την διάρκεια του ύπνου (Cory and Ormiston, 1975, Schredl et al., 2003). Επίσης, ο Shapiro (et al., 1963), υποστήριξε ότι η απότομη αφύπνιση επιτυγχάνει μεγαλύτερη πιθανότητα αναφοράς ενός ονείρου, από μία σταδιακή αφύπνιση. Τέλος, έρευνες έχουν αποδείξει ότι με την πάροδο της ηλικίας φθίνει η ικανότητά μας να ανακαλέσουμε ένα όνειρο, λόγω αλλαγών στην φυσιολογία του ύπνου, σε αλλαγές στην παραγωγή της κορτιζόλης (ορμόνη), λόγω μεταβολών του κιρκάδιου ρυθμού ή λόγω ελλειμμάτων των μνημονικών ή άλλων μηχανισμών. Σε αυτό το σημείο, ίσως θα ήταν ενδιαφέρον, να αναφερθεί συνοπτικά η νευροβιολογική βάση του ύπνου και του ονείρου. Καταρχήν, θεωρείται ότι το όνειρο επηρεάζεται πολλές φορές από τα ερευθίσματα που προσλαμβάνουμε στην καθημερινότητα μας, δηλαδή κατά την διάρκεια της εγρήγορσης. Όταν λοιπόν, βρισκόμαστε σε εγρήγορση, προσλαμβάνουμε μέσω των 5 αισθήσεων μας διάφορα ερεθίσματα, τα οποία μέσω του θαλάμου φτάνουν στο φλοιό του εγκεφάλου. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο θάλαμος έχει έναν ρόλο σταθμού για τον εγκέφαλο, ο οποίος θα πραγματοποιήσει μία πρώτη επεξεργασία των προσληφθέντων πληροφοριών και θα αξιολογήσει ποιες από αυτές είναι σημαντικές για να φτάσουν στο φλοιό και να επεξεργαστούν και να οργανωθούν σε ένα ανώτερο επίπεδο. Ο εγκέφαλος επίσης, αποτελείται από νευρικά κύτταρα, τα οποία παράγουν νευροδιαβιβαστές, όπως για παράδειγμα, την σεροτονίνη και την νορεπινεφρίνη. Οι νευρομεταβιβαστές είναι χημικές ουσίες, οι οποίες λειτουργούν ως πληροφοριοδότες του εγκεφάλου, μεταφέροντας μηνύματα. Γίνεται λοιπόν κατανοητό ότι κατά την διάρκεια της ημέρας, ο άνθρωπος 4

5 προσλαμβάνει και επεξεργάζεται πολλά ερεθίσματα, τα οποία ο εγκέφαλος χρειάζεται να κατανοήσει και να ερμηνεύσει. Έτσι, έχουμε μία μεγάλη κατανάλωση ενέργειας. Θεωρούνταν λοιπόν αντίθετα, ότι ο ύπνος είναι μία συμπεριφορά άκρως απαραίτητη για τον άνθρωπο, έτσι ώστε να εξοικονομηθεί μία μεγάλη ποσότητα ενέργειας, η οποία θα μπορούσε να διοχετευθεί κατά την διάρκεια της εγρήγορσης. Όμως, όπως έχει ήδη προαναφερθεί, μελέτες έχουν αποδείξει ότι η σπάταλη ενέργειας κατά την διάρκεια του ύπνου και ειδικότερα κατά την διάρκεια του σταδίου REM, μπορεί να ξεπεράσει αυτή της εγρήγορσης (Parmeggiani, 2003 ; Zhang et al., 2007). Για ποιο λόγο συμβαίνει αυτό θα αναφερθεί παρακάτω. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ο ύπνος επέρχεται από εξωτερικές και εσωτερικές συνθήκες. Για παράδειγμα όταν πέφτει το σκοτάδι, οι κιρκάδιοι ρυθμοί μας ρυθμίζονται με τέτοιο τρόπο, όπου εκκρίνεται η ορμόνη της μελατονίνης (ορμόνη του σκότους). Η ορμόνη αυτή μαζί με την αδενοσίνη (ορμόνη) επιδρά στον υποθάλαμο του εγκεφάλου. Στην συνέχεια, ο υποθάλαμος αναστέλλει τον ανιών διχτυωτό σχηματισμό του εγκεφάλου, κλείνοντας το σύστημα του θαλάμου. Κατά αυτό τον τρόπο, εφόσον ο θάλαμος καταστέλλεται, αυτό σημαίνει ότι ο εγκέφαλος δεν λαμβάνει πληροφορίες και επέρχεται ο ύπνος (1 ο Στάδιο). Ουσιαστικά, είναι σαν να του δίνει το σήμα ότι πρέπει να ξεκουραστεί. Σαν μία διαδικασία αποφόρτισης, όπου ο φλοιός θα έχει την δυνατότητα να επεξεργαστεί και να παγιώσει τις νέες πληροφορίες που απέκτησε. 5

6 Υποθάλαμος Εικόνα 3: (Απρ. 2013) Μετά από αυτή την διαδικασία επέρχεται ο ύπνος, και εφόσον υπάρξουν οι απαραίτητες νευροφυσιολογικές συνθήκες, το άτομο θα φτάσει στο στάδιο REM. Αυτό σημαίνει ότι το άτομο είναι ικανό να πραγματοποιήσει 4-5 κύκλους σταδίου REM, χώρις αυτό να αποτελεί μία σταθερή συνθήκη, καθώς πολλές φορές μπορεί το άτομο να μην καταφέρει να φτάσει στο συγκεκριμένο στάδιο. Σε αυτό το στάδιο, παρατηρήθηκε έκλυση του νευροδιαβιβαστή της ακετυλοχολίνης (ach). Αξιοσημείωτη είναι όμως, η δράση του συγκεκριμένου νευροδιαβιβαστή, καθώς παρατηρήθηκε ότι επιδρά στα άνω διδύμια του εγκεφάλου. Τα άνω διδύμια είναι υπεύθυνα για την οπτική παρακολούθηση και την τοπογραφική οργάνωση. Επίσης, η συγκεκριμένη δομή, σχετίζεται και με την ταχεία κίνηση των ματιών (rapid eye movement). Τέλος, η ακετυλοχολίνη δρα ανασταλτικά στην μυική απόκριση (McCarley και Massaquoi, 1992). Οι παραπάνω ενδείξεις είναι οικείες ως τα χαρακτηριστικά του ύπνου REM και των ονείρων. Αρκετά ενδιαφέροντα είναι και τα ευρήματα σχετικά από τις απεικονιστικές μεθόδους που έχουν χρησιμοποιήσει σχετικά με το ποιες περιοχές του εγκεφάλου ενεργοποιούνται κατά το στάδιο του παράδοξου ύπνου. Αυτό το οποίο διαπιστώθηκε ήταν ότι κατά την διάρκεια τού ύπνου σε κάποιες περιοχές του εγκεφάλου η δραστηριότητα αυξάνεται, ενώ σε κάποιες άλλες μειώνεται. 6

7 Πιο αναλυτικά, παρατηρήθηκε μειωμένη εγκεφαλική δραστηριότητα στην περιοχή του οπτικού φλοιού, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την επεξεργασία των οπτικών πληροφοριών, προσλαμβάνοντας οπτικά ερεθίσματα. Επίσης, μείωση εγκεφαλικής δραστηριότητας παρατηρήθηκε και στον προμετωπιαίο φλοιό, ο οποίος συμβάλλει στην ικανότητα κρίσης κατά της διάρκεια της εγρήγορσης. Ενδεικτικά, σε αυτό το σημείο αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή η παρατηρούμενη μειωμένη δραστηριότητα στην συγκεκριμένη περιοχή, ερμηνεύει ίσως το αλλόκοτο και πολλές φορές μη κοινωνικά αποδεκτό περιεχόμενο των ονείρων. Από την άλλη πλευρά, αύξηση της εγκεφαλικής δραστηριότητας παρατηρήθηκε στον ταινιωτό οπτικό φλοιό, ο οποίος σχετίζεται με την κωδικοποίηση των σύνθετων οπτικών σκηνών. Επίσης, έντονο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι δομές του μεταιχμιακού συστήματος του εγκεφάλου, με κυρίαρχες τις περιοχές του ιπποκάμπου και της αμυγδαλής, οι οποίες αφορούν τις μνημονικές λειτουργίες και τα συναισθήματα αντίστοιχα, και τέλος της περιοχή της πρόσθιας έλικας του προσαγωγίου. Εικόνα 4: Neuroscience, Purves et al., from Hobson et al.,

8 Τα συμπεράσματα που προκύπτουν από αυτές τις νευροαπεικονιστικές ερμηνεύουν τα χαρακτηριστικά των ονείρων. Πιο συγκεκριμένα, η δραστηριότητα του οπτικού φλοιού που κατεγράφη, θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως την ηλεκτρική αντανάκλαση μίας μορφής κωδικοποίησης και ανάγνωσης πληροφοριών, που το νευρικό σύστημα απελευθερώνει. Έτσι, το όνειρο σύμφωνα με τον Mancia (1996) θα μπορούσαμε να πούμε ότι βιώνεται ως μία οπτική παραίσθηση, που το άτομο όμως προσπαθεί να συνθέσει για να το ερμηνεύσει κάπως λογικά. Επίσης, κατά το στάδιο REM διεγείρονται εγκεφαλικές περιοχές που χρησιμοποιούνται για την μάθηση. Η πληροφορία αυτή ερμηνεύει για ποιο λόγο εν τέλει το στάδιο της βρεφικής ηλικίας σπαταλά το μεγαλύτερο μέρος του ύπνου τους στο στάδιο REM. Η σημασία του είναι καθοριστική, διότι συμβάλλει στην ωρίμανση του υπό ανάπτυξη εγκεφάλου του βρέφους. Κατά το στάδιο αυτό παγιώνονται σημαντικές γνώσεις και πληροφορίες που προσλαμβάνει το βρέφος κατά την διάρκεια της ημέρας και που θα του είναι χρήσιμες για το υπόλοιπο της ζωής του (Raffwarg et al., 1966). Επιπρόσθετα, η ενεργοποίηση της δομής του ιπποκάμπου ερμηνεύει για ποιο λόγο πολλές φορές το περιεχόμενο του ονείρου σχετίζεται με γεγονότα της καθημερινής μας ζωής. Η αύξηση της ενεργοποίησης του ιπποκάμπου σε συνδυασμό με την μειωμένη δραστηριότητα του προμετωπιαίου φλοιού κατά την διάρκεια του ονείρου (Braun et al., 2008), θυμίζει μία άκρως αντίθετη συνθήκη που παρατηρείται σε νευροαπεικονίσεις κατά την διάρκεια μίας οικειοθελούς απευαισθητοποίησης μίας ψυχικής εμπειρίας, η οποία είναι συναισθηματικά φορτισμένη (Aderson et al., 2004). Δηλαδή, ο προμετωπιαίος (λογική) σαν να προσπαθεί να επιβληθεί στις δομές του μεταιχιακού συστήματος (συναίσθημα). Όμως, η συναισθηματική απόχρωση δίνεται και από την ενεργοποίηση της αμυγδαλής. Η αμυγδαλή, όπως και ο ιππόκαμπος, είναι δομές του μεταιχμιακού συστήματος, το κατεξοχήν σύστημα που σχετίζεται με την βίωση των συναισθημάτων. Συμπεραίνουμε λοιπόν, ότι η αμυγδαλή δίνοντας συναισθηματική απόχρωση στις αναμνήσεις μας, είναι και κατ επέκταση η δομή που ενοχοποείται για την έντονη συγκινησιακή φόρτιση που χαρακτηρίζει τα όνειρα. 8

9 Όπως ήδη έχει αναφερθεί, το στάδιο REM χαρακτηρίζεται από γρήγορες οφθαλμικές κινήσεις, οι οποίες ερμηνεύονται από την ικανότητα που δίνεται στον κοιμώμενο να σκανάρει την οπτική εικόνα του ονείρου. Επίσης, η περιγραφή του ονείρου που δίνεται από το άτομο, προέρχεται από την συμβολή του προμετωπιαίου φλοιού, ο οποίος συνθέτει όλα τα ερεθίσματα που το νευρικό σύστημα προκαλεί, προσπαθώντας να δημιουργήσει ένα σύπλεγμα ιστοριών (Hobson and McCarley, 1977). Ενώ, όσο αναφορά την μυική παράλυση και ατονία που παρατηρείται, θεωρείται ότι λειτουργεί προστατευτικά προς τον ονειρευώμενο και τους γύρω του, έτσι ώστε να μην δρα με κινήσεις έξω από το πλαίσιο των όσων διαδραματίζονται μέσα στο όνειρο. Πώς όμως ερμηνεύται από την νευροεπιστήμη το περιεχόμενο και η σημασία του ονείρου. Υπάρχουν, δύο θεωρίες, η οποία μεν θεωρεί ότι οι ατομικές σκέψεις κατά την διάρκεια αφύπνισης ταυτίζονται με αυτές κατά την διάρκεια του ονείρου, ενώ η άλλη θεωρεί ότι είναι διαφορετικές οι εμπλεκόμενες δομές σκέψης που ενεργοποιούνται κατά την διάρκεια της αφύπνισης και του ονείρου (Ruby, 2011). Αυτό το οποίο ενστερνίζεται η νευροεπιστήμη είναι ότι τίποτα στον εγκέφαλο δεν γίνεται τυχαία. Καμία σπατάλη ενέργειας δεν ξοδεύεται χωρίς αιτιολογία. Κάθε ενεργοποίηση και κάθε εγκεφαλική δραστηριότητα έχει κάποια σκοπιμότητα. Έτσι και στην περίπτωση των ονείρων, το γεγονός ότι η κατανάλωση της ενέργειας, μπορεί να ξεπεράσει αυτή της εγρήγορσης (Parmeggianni 2003) έχει μία, θα μπορούσαμε να πούμε, λογική εξήγηση. Στόχος του οργανισμού είναι να επιβίωσει μέσα στην αντιξοότητα των περιβαλλοντικών συνθηκών. Το όνειρο φαίνετα πως εξοπλίζει με γνώσεις και εμπειρίες το άτομο ακριβώς για αυτόν τον λόγο. Για παράδειγμα ένα όνειρο σεξουαλικού περιεχομένου, ερμηνεύεται ως μία μέθοδος εξοικείωσης του ατόμου με μία πράξη σημαντική για την επιβίωση του. Τα όνειρα λοιπόν, σύμφωνα με τον Revonsuo (2000) συμβάλλουν προς αυτό. Θεωρείται ότι το περιεχόμενο των ονείρων πολλές φορές έχει να κάνει με γεγονότα της ζωής μας, τα οποία μας προκάλεσαν έντονο άγχος και φόβο, εγχαράχθηκαν στην μνήμη μας και αναβιώνονται με αυτό τον τρόπο, ως αν μίας προσωμείωσης του τι είναι επικίνδυνο για να μπορέσουμε να το αντιμετωπίσουμε. Επίσης, σύμφωνα με τον Siegel (2001), το ονειρό είναι μία διαδικασία, όπου ο 9

10 εγκέφαλος αξιολογεί ποιές από τις προσλαμβάνουσες πληροφορίες θα επεξεργαστεί περαιτέρω και θα τις μεταβιβάσει προς επεξεργασία σε ένα ανώτερο επίπεδο. Τέλος το γεγονός ότι το περιεχόμενο των ονείρων πολλές φορές σχετίζεται με γεγονότα της καθημερινότητάς μας, που μάλιστα πολλές φορές είναι δυσεπίλυτα, είναι διότι κατά αυτόν τον τρόπο, το άτομο έχει την ευκαιρία να τα αναβιώσει ελεύθερα (Cartwright και Lamberg, 1992), χωρίς την εποπτεία ενός «αυστηρού» προμετωπιαίου φλοιού (ο φλοιός που πράττει και κρίνει σύμφωνα με αυτό που είναι κοινωνικά αποδεκτό). Το όνειρα αδιαμφισβήτητα λοιπόν, υπάρχουν, καθώς όλοι έχουμε να περιγράψουμε τέτοιου είδους εμπείριες, και μάλιστα αποκτά ανατομικά και νευροφυσιολογικά χαρακτηριστικά, διατηρώντας από την άλλη πάντα έναν μοναδικό χαρακτήρα, καθώς το περιεχόμενό του κινητοποιείται από την προσωπική ιστορία του κάθε ατόμου. 10

11 Βιβλιογραφία 1. M.Mancia (2005), The dream between neuroscience and psychoanalysis, Schweizer Archiv Fur Neurologie und Psychiatrie, Vol.156, pp: Κέντρο μελέτης ύπνου «Γενικό Νοσοκομείο Εταγγελισμός» Α Κλινικής Εντατικής Θεραπείας (Διαθέσιμο στο 2010&pid=2010&cat=204) 3. M.Deak, L.J.Epstein (2009), The history of polysomnography, Sleep Medicine Clinics Vol.4, Issue 3, pp Μονάδα Μελέτης Ύπνου-Α Ψυχιατρική Κλινική Εθνικό και Καπιδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (Διαθέσιμο στο 5. Brain Basics: Understanding Sleep, National Institute Neurological Disorders and stroke (Διαθέσιμο στο: 6. R.H.Hall (1998), Neurotranmitters and Sleep P.Maquet (1996) Functional neuroanatomy of human rapid-eye-movement sleep and dreaming, Nature, Vol P.M.Ruby (2011) Experimental Research on Dreaming : State of the art and Neuropsychoanalytic Perspectives, Fronties in Psychology, Vol M.Mancia (2004), The dream between neuroscience and psychoanalysis, Arch Ital Biol. Vol.142(4), pp: T.Nielsen (2012), Variations in dream recall frequency and dream theme diversity by age and sex, Frontiers in Neurology, Sleep and Cronobiology, Vol W.R.Klemm (2011), Why does REM sleep occur? A wake-up hypothesis, Frontiers in Systems Neuroscience, Vol J.W.Kalat (2001), Βιολογική Ψυχολογία, Εκδόσεις Ελλήν, Τόμος Α 14. Σ.Αναγνωστοπούλου, Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, Εκδόσεις Πασχαλίδης 11

12 12

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Ύπνος. Στάδια συνείδησης

Ύπνος. Στάδια συνείδησης Ύπνος Εγρήγορση Στάδια συνείδησης Ύπνος Τι συµβαίνει όταν κοιµόµαστε; (νευρώνες που αυξάνουν 5 µε 10 φορές τη συχνότητα δηµιουργίας δυναµικών ενεργείας κατά τη διάρκεια του ύπνου) Γιατί κοιµόµαστε; Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Νευροψυχολογία του παιδιού. Διδάσκων : Α.Καραπέτσας Εξάμηνο Γ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014

Κλινική Νευροψυχολογία του παιδιού. Διδάσκων : Α.Καραπέτσας Εξάμηνο Γ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Κλινική Νευροψυχολογία του παιδιού Διδάσκων : Α.Καραπέτσας Εξάμηνο Γ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Είναι ο ύπνος απαραίτητος για την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού? (Science Illustrated,Οκτώβριος, 2010)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΤΙΤΛΟΣ: Η Σημασία του στρες και του ύπνου στη ζωή του/της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΥΠΝΟΣ αναζωογόνηση του οργανισμού επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα επηρεάζει τη σωματική και διανοητική υγεία ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ τακτική,

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανατομία του Ύπνου

Η Ανατομία του Ύπνου ΗΑνατομίατουΎπνου Ο διαχωρισμός των κυμάτων σε 4 κατηγορίες έχει γίνει σύμφωνα με τις συχνότητές τους. Αυτές οι κατηγορίες είναι οι ακόλουθες: Κύματα Δ με συχνότητα (0-4 Ηz), που καταγράφονται κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΥΤΤΑΡΟΥ ΚΑΙ ΒΙΟΦΥΣΙΚΗΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΥΤΤΑΡΟΥ ΚΑΙ ΒΙΟΦΥΣΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΥΤΤΑΡΟΥ ΚΑΙ ΒΙΟΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΔΙΠΛΩΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ «Σύγχρονες Τάσεις στη Διδακτική των Βιολογικών Μαθημάτων και Νέες Τεχνολογίες»

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Καλλίοπη Εμμανουηλίδου. Άγχος. Γυρίζω σελίδα... στο. Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα

Καλλίοπη Εμμανουηλίδου. Άγχος. Γυρίζω σελίδα... στο. Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα Καλλίοπη Εμμανουηλίδου Άγχος Γυρίζω σελίδα... στο Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα ΠΡΌΛΟΓΟΣ Αν μπορούσαμε να συμπυκνώσουμε σε μια λέξη όλες εκείνες τις συναισθηματικές καταστάσεις που μας δυσκόλεψαν,

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική οδός. Έξω γονατώδες σώµα. Οπτική ακτινοβολία

Οπτική οδός. Έξω γονατώδες σώµα. Οπτική ακτινοβολία Όραση Γ Όραση Οπτική οδός Έξω γονατώδες σώµα Οπτική ακτινοβολία Οπτικό χίασµα: Οι ίνες από το ρινικό ηµιµόριο περνούν στην αντίπλευρη οπτική οδό ενώ τα κροταφικά ηµιµόρια δεν χιάζονται. Εποµένως κάθε οπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ 1. Παρασκευή 21 Φεβρουαρίου Εισαγωγή (Εισαγωγή/ Χαιρετισμός: Γ. Παπαδημητρίου) α) Εγκέφαλος και συμπεριφορά: Ιστορική ανάδυση και

Διαβάστε περισσότερα

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα.

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα. ΟΙ ΝΕΥΡΩΝΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΝ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΑΨΗΣ Άντα Μητσάκου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήµιο Πατρών Γνωρίζουµε ότι είµαστε ικανοί να εκτελούµε σύνθετες νοητικές διεργασίες εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

Μιά νέα ελπίδα για τη θεραπεία ψυχικών τραυµάτων Μια νέα γυναίκα, η Μαρία, υποφέρει δέκα εβδοµάδες µετά από ένα αυτοκινητιστικό δυστύχηµα από δυνατούς πονοκεφάλους και πόνους στον αυχένα. Οι εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

23/5/2013 ΟΜΑΛΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ- ΠΡΩΤΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΖΩΗΣ. ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ (Κλάμα, Σίτιση, Ύπνος) & ΑΠΩΤΕΡΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

23/5/2013 ΟΜΑΛΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ- ΠΡΩΤΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΖΩΗΣ. ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ (Κλάμα, Σίτιση, Ύπνος) & ΑΠΩΤΕΡΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ (Κλάμα, Σίτιση, Ύπνος) & ΑΠΩΤΕΡΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΜΑΛΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ- ΠΡΩΤΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΖΩΗΣ Σχετίζεται με την ικανότητα του βρέφους να ρυθμίζει τις φυσιολογικές παραμέτρους

Διαβάστε περισσότερα

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής;

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Δήμητρα Κοντογιάννη Καρδιολόγος-Εντατικολόγος Επιμελήτρια Α Γενικό Νοσοκομείο Δυτικής Αττικής Εισαγωγή 80% ανακοπών

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΠΝΟΓΡΑΦΙΑ. Με ποιο τρόπο γίνεται η καταγραφή και η ανάλυση των δεδομένων Σ.ΓΥΦΤΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΟΛΥΠΝΟΓΡΑΦΙΑ. Με ποιο τρόπο γίνεται η καταγραφή και η ανάλυση των δεδομένων Σ.ΓΥΦΤΟΠΟΥΛΟΣ ΠΟΛΥΠΝΟΓΡΑΦΙΑ Με ποιο τρόπο γίνεται η καταγραφή και η ανάλυση των δεδομένων Σ.ΓΥΦΤΟΠΟΥΛΟΣ Πολυπνογραφία Όρος που προτάθηκε από τον Holland το 1974. Ταυτόχρονη καταγραφή πολλών φυσιολογικών παραμέτρων στη

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές ύπνου στο νοσηλευτικό προσωπικό ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ευχαριστίες 5. Πρόλογος 6. Εισαγωγή 7 ΜΕΡΟΣ..8. Κεφάλαιο 1 9. 1.Φυσιολογικός ύπνος..

Διαταραχές ύπνου στο νοσηλευτικό προσωπικό ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ευχαριστίες 5. Πρόλογος 6. Εισαγωγή 7 ΜΕΡΟΣ..8. Κεφάλαιο 1 9. 1.Φυσιολογικός ύπνος.. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ευχαριστίες 5 Πρόλογος 6 Εισαγωγή 7 ΚΥΡΙΩΣ ΜΕΡΟΣ..8 Κεφάλαιο 1 9 1.Φυσιολογικός ύπνος..10 1.1.Στοιχεία φυσιολογίας ύπνου...12 1.2.Τύποι φυσιολογικού ύπνου 12 1.3.Αρχιτεκτονική ύπνου..13 1.4.Φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ενημερωτικό δελτίο υπ. αρ. 193 Ιούνιος 2011 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Κύρια στοιχεία Η χρήση κινητών τηλεφώνων είναι ευρύτατα διαδεδομένη, καθώς υπολογίζεται ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 10η: Αυτισμός Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα

ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα Tα παιδιά έχουν

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Τα µυστικά ενός καλού ύπνου. Αθανασία Πατάκα Λέκτορας πνευµονολογίας ΑΠΘ

Τα µυστικά ενός καλού ύπνου. Αθανασία Πατάκα Λέκτορας πνευµονολογίας ΑΠΘ Τα µυστικά ενός καλού ύπνου Αθανασία Πατάκα Λέκτορας πνευµονολογίας ΑΠΘ Φυσιολογικός ύπνος Ο ύπνος είναι ένα ενδιάµεσο στάδιο µεταξύ της εγρήγορσης και του θανάτού. Εγρήγορση θεωρείται η ενεργητική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Δημήτρης Κουρέτας, PhD Τμήμα Βιοχημείας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

επάρματα ισοηλεκτρική γραμμή.

επάρματα ισοηλεκτρική γραμμή. Το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (ΗΕΓ) είναι μία διαγνωστική εξέταση που καταγράφει την εγκεφαλική δραστηριότητα η οποία δημιουργείται λόγω της αλλαγής της διαφοράς δυναμικού μεταξύ της εσωτερικής και της εξωτερικής

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Υπό την αιγίδα της Ε.Ψ.Ε.

Υπό την αιγίδα της Ε.Ψ.Ε. Υπό την αιγίδα της Ε.Ψ.Ε. Μήνυμα Προέδρου Οργανωτικής Επιτροπής Αγαπητοί συνάδελφοι και συνεργάτες, Με ικανοποίηση αλλά και αίσθημα ευθύνης σας προσκαλώ στην παρακολούθηση της σειράς «Σεμιναρίων Νευρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program )

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Αποστολή Ο σκοπός της εκπαίδευσης είναι να προωθήσει τη µελέτη της αµµοθεραπείας (παιχνίδι µε άµµο) όπως διδάσκεται από την Dora

Διαβάστε περισσότερα

«Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή)

«Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή) «Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή) Τι είναι, τι δεν είναι, τι μπορούμε να κάνουμε για το παιδί Παναγιώτης Σίμος, Ph.D. Επίκτητη vs. Αναπτυξιακή δυσκολία ανάγνωσης Δυσλεξία vs. «φτωχή» αναγνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Eπιδράσεις του Διαδικτύου στην Εφηβική Τγεία

Eπιδράσεις του Διαδικτύου στην Εφηβική Τγεία Eπιδράσεις του Διαδικτύου στην Εφηβική Τγεία Υλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Επιστημονική Τπεύθυνη Ειδικού Κέντρου Εφηβικής Ιατρικής (Ε.Κ.Ε.Ι.) Έδρα UNESCO Εφηβικής Τγείας και Ιατρικής Φωρέμειο

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης Νοημοσύνη; Ικανότητα διεκπεραίωσης γνωστικών λειτουργιών (μνήμη, προσοχή, αντίληψη, μάθηση, αφαιρετική σκέψη, ομιλία, κλπ.) Αξιολογείται

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία

Εισαγωγή στην Ψυχολογία 1 Εισαγωγή στην Ψυχολογία ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2 Θέµατα Ορισµού Η ψυχολογία είναι η επιστήµη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συµπεριφορά και της νοητικές διεργασίες κυρίως των ανθρώπων αλλά και των

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της διατροφής

Ψυχολογία της διατροφής ΚαλλιOΠη ΕμμανουηλIδου Ψυχολογία της διατροφής Πώς οι διατροφικές συνήθειες αντανακλούν τον συναισθηματικό μας κόσμο Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Πρόλογος Εισαγωγή Η διατροφή στη ζωή μας Πώς σχετίζεται η επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ-ΟΛΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ Διπλωματική Εργασία ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΒΕΛΑΩΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΦΙΛΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ. Η Χειρουργική Αντιμετώπιση της Νόσου Πάρκινσον

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΦΙΛΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ. Η Χειρουργική Αντιμετώπιση της Νόσου Πάρκινσον ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΦΙΛΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Η Χειρουργική Αντιμετώπιση της Νόσου Πάρκινσον Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2013 Εισαγωγή Η χειρουργική της νόσου Πάρκινσον ξεκίνησε με τις τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 επίκτητη και ειδική ή εξελικτική δυσλεξία Η δυσλεξία ως πρόβλημα της ανάγνωσης, διακρίνεται σε δύο μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

Πάντως η λήψη τροφής ρυθµίζεται από το νευρικό σύστηµα µε συνεργασία δύο κέντρων.

Πάντως η λήψη τροφής ρυθµίζεται από το νευρικό σύστηµα µε συνεργασία δύο κέντρων. ΛΗΨΗ ΤΗΣ ΤΡΟΦΗΣ H ανάγκη για λήψη τροφής, που ικανοποιείται µόνο µε σιτισµό, και προέρχεται από διέγερση του κέντρου θρέψης, αποτελεί το αίσθηµα της πείνας (hunger), ενώ η επιθυµία για λήψη ειδικής τροφής,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΠΝΟΥ»

ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΠΝΟΥ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΠΝΟΥ» Ι ΑΣΚΟΥΣΑ:ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ: ΠΑΡΑΣΧΟΥ ΚΛΕΟΝΙΚΗ ΛΑΡΙΣΑ 2009-06-17 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΠΝΟΥ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009

Διαβάστε περισσότερα

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό;

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Ιανουάριος-Ιούνιος 2014. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Ιανουάριος-Ιούνιος 2014. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Ιανουάριος-Ιούνιος 2014 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Ο ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Ο ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Η Έρευνα μας Ο Εθισμός στο Διαδίκτυο 2008-2010 Γενικότερα τι σημαίνει ο εθισμός, ειδικότερα τι σημαίνει εθισμός στο Διαδίκτυο και πως αυτό ορίζεται; Ως εθισμός αντιμετωπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας

Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας εγρήγορση Στάδιο ύπνου ώρες H AΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚH ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Υπνικοί κύκλοι διάρκειας 90 λεπτών Υπνοςμη-REM Στάδιο1-στάδιο4

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Μουσικοθεραπεία Ντόρα Ψαλτοπούλου Μουσικοθεραπεύτρια MA-CMT Master of Arts, New York University να τσιγγάνικο ρητό λέει ότι «όποιος πόνο έχει, μιλιά δεν έχει». Κι ένας Κινέζος ποιητής θα πει ότι «χτυπάμε

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος Στερητικά Συμπτώματα Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Εκδηλώσεις αμέσως μετά τη διακοπή του καπνίσματος Στερητικές εκδηλώσεις - ταξινόμηση Εργαλεία διάγνωσης και καταγραφής

Διαβάστε περισσότερα

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ 8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Επιστηµονικά υπεύθυνη: Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη MEd, MEd, MSc, Cert.Couns., PhD Επιστηµονική συνεργάτης Α.Π.Θ.! Δ ιοργάνωση: Χορηγός

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Γ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ.

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Γ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ. ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Γ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ. Πρόλογος Ο Εσωτερικός Κανονισµός Λειτουργίας της Γ' Πανεπιστηµιακής Ψυχιατρικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι χαλάρωσης και ενεργοποίησης στον αθλητισμό. Χαράλαμπος Τσορμπατζούδης ΣΕΦΑΑ-ΑΠΘ

Μέθοδοι χαλάρωσης και ενεργοποίησης στον αθλητισμό. Χαράλαμπος Τσορμπατζούδης ΣΕΦΑΑ-ΑΠΘ Μέθοδοι χαλάρωσης και ενεργοποίησης στον αθλητισμό Χαράλαμπος Τσορμπατζούδης ΣΕΦΑΑ-ΑΠΘ Μέθοδοι χαλάρωσης Οι διαδικασίες χαλάρωσης μπορούν να μειώσουν αποτελεσματικά την ένταση και το άγχος που συνδέονται

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΥΣΗ ΙΠΤΑΜΕΝΩΝ & ΠΤΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ

ΑΝΑΠΑΥΣΗ ΙΠΤΑΜΕΝΩΝ & ΠΤΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΑΝΑΠΑΥΣΗ ΙΠΤΑΜΕΝΩΝ & ΠΤΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ Ο ύπνος, αποτελεί οργανική λειτουργία και η ομαλή εμφάνισή του και εξέλιξη είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη φυσιολογική λειτουργία του κεντρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή 1 ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή Εισαγωγή Πηγές: Dovidio, J. F., & Gaertner, S. L. (2010). Intergroup bias. In S. T. Fiske, D. T. Gilbert,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί τη δολοφονία αγαπημένου προσώπου

ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί τη δολοφονία αγαπημένου προσώπου ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί τη δολοφονία αγαπημένου προσώπου Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί τη δολοφονία αγαπημένου προσώπου O θάνατος αγαπημένου προσώπου από μια εσκεμμένη πράξη βίας αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΡΟΣ Α

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΡΟΣ Α ΜΕΡΟΣ Α 01/30 1. Οργάνωση του νευρικού συστήµατος Βασικές λειτουργίες των συνάψεων και των νευροδιαβιβαστικών ουσιών 2. Αισθητικοί υποδοχείς 3. Πόνος, κεφαλαλγία και αίσθηση του θερµού 4. Αντανακλαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή... 25. Κεφάλαιο 2. Είδη συμβουλευτικής ψυχολογίας... 51. Πρόλογος... 19

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή... 25. Κεφάλαιο 2. Είδη συμβουλευτικής ψυχολογίας... 51. Πρόλογος... 19 Περιεχόμενα Πρόλογος... 19 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή... 25 Ορισμός... 25 Ιστορική εξέλιξη... 30 Η ανάπτυξη της συμβουλευτικής ψυχολογίας στην Ελλάδα... 40 Θέματα που απασχολούν τη συμβουλευτική ψυχολογία...

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ. Παρουσιάσεις από το βιβλίο Σύγχρονη

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ. Παρουσιάσεις από το βιβλίο Σύγχρονη ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ Παρουσιάσεις από το βιβλίο Σύγχρονη Εργονοµία ρ. Λάµπρου Λάϊου ρ. Μαρία Γιαννακοπούλου Σιουτάρη Εισηγητής: ρ. Γεώργιος Σκρουµπέλος (info@rms.gr) 1 ΚΕΦ.3.3-ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ, ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι!

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Με ένα πραγματικά απλό και κατανοητό λόγο, η κυρία Μιγγείρου στο νέο της βιβλίο Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι, που

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης. 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν

Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης. 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν Τα Βασικά Γάγγλια Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚH ΥΣΤEΡΗΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚH ΑΝΑΔΡΟΜH ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟI

ΝΟΗΤΙΚH ΥΣΤEΡΗΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚH ΑΝΑΔΡΟΜH ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟI ΝΟΗΤΙΚH ΥΣΤEΡΗΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚH ΑΝΑΔΡΟΜH ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟI Ξεκινώντας από τη μελέτη της έννοιας της νοητικής υστέρησης θα δώσουμε έναν αρχικό ορισμό : «Ο αποδεκτός από την κυβέρνηση όρος για τη νοητική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Όπως όλοι γνωρίζουμε η εφηβεία είναι η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή. Γίνονται γρήγορες αλλαγές στο σώμα και στο

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Κοινωνικών Επιστημών και Επιστημών Αγωγής

Σχολική Κοινωνικών Επιστημών και Επιστημών Αγωγής Σχολική Κοινωνικών Επιστημών και Επιστημών Αγωγής Γιατί να σπουδάσω Ψυχολογία; Γιατί να σπουδάσω Ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο Κύπρου; Το Τμήμα Ψυχολογίας σε Αριθμούς Προγράμματα Σπουδών του Τμήματος Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γλαύκωμα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι ακριβώς είναι το γλαύκωμα; Ο όρος γλαύκωμα ορίζει μια ομάδα παθήσεων που τις χαρακτηρίζει μια σταδιακή καταστροφή του οπτικού

Διαβάστε περισσότερα

AYTOKTONIA. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί

AYTOKTONIA. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί AYTOKTONIA Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί Η αυτοκτονία αγαπημένου προσώπου είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009. 1. Ταυτότητα της Έρευνας

Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009. 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009 1. Ταυτότητα της Έρευνας Διοργανωτές: Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας (ΚΕΕΑ) και Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ Λάμπρου Καλλιρρόη Πνευμονολόγος Πανεπιστημιακή Υπότροφος Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας ΕΚΠΑ 13 Ο Πνευμονολογικό Συνέδριο Ιωάννινα O Το Σύνδρομο Άπνοιας στον Ύπνο (ΣΑΥ)

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Νίκη Κατσίκη, Μαρία Ρογκώτη, Ιωσήφ Πετρίδης Διαβητολογικό Ιατρείο, Α Παθολογική Κλινική Νοσοκομείο Άγιος Δημήτριος Θεσσαλονίκη Σύνδρομο άπνοιας ύπνου (ΣΑΥ) Είναι μια διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της λειτουργικής νευροπροσθετικής στη θεραπεία χρόνιων νευρολογικών παθήσεων

Ο ρόλος της λειτουργικής νευροπροσθετικής στη θεραπεία χρόνιων νευρολογικών παθήσεων Ο ρόλος της λειτουργικής νευροπροσθετικής στη θεραπεία χρόνιων νευρολογικών παθήσεων Δαμιανός Σακκάς Καθηγητής Νευροχειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών το παρόν κείμενο θα παρουσιάσω τις σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Τα Προγράμματα του TreeHouse Kindergarten

Τα Προγράμματα του TreeHouse Kindergarten Τα Προγράμματα του TreeHouse Kindergarten Η εκτέλεση του καθημερινού προγράμματος εμπεριέχει δραστηριότητες με απόλυτο σεβασμό στις δυνατότητες των παιδιών και με βαθμό δυσκολίας, ελάχιστης στα μικρότερα

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα