ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧ/ΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΥΔΡΑΥΛΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007

2 ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΛΕΠΤΙΔΟΥ ΔΕΡΜΙΣΗ ΝΙΚΟΥΛΑ, ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ Α.Π.Θ. ΧΑΤΖΗΑΓΓΕΛΟΥ ΗΡΑΚΛΗΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ. ΜΠΑΛΑΦΟΥΤΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ. ΧΑΤΖΗΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ.Π.Θ. ΚΟΥΤΙΤΑΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ. ΤΑΣΟΥΛΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α.Π.Θ. ΠΑΠΑΠΑΥΛΟΥ ΙΩΑΚΕΙΜΙΔΟΥ ΣΤΕΛΛΑ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α.Π.Θ. Υποβλήθηκε στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών, Τομέας Υδραυλικής και Τεχνικής Περιβάλλοντος Ημερομηνία Παρουσίασης της Διατριβής : 28 η Ιουνίου 2007 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007

3 Π Ε Ρ Ι Λ Η Ψ Η Σε αυτή τη διδακτορική διατριβή με τίτλο «Αλληλεπίδραση Οικονομικής Ανάπτυξης Παράκτιων Τουριστικών Περιοχών και Έργων Προστασίας του Περιβάλλοντος» θα παρουσιαστούν οι δυνατότητες τουριστικής ανάπτυξης παραθαλάσσιων τουριστικών περιοχών και οι επιδράσεις που έχει η ανάπτυξη αυτή: α) στην οικονομία (τοπικό και εθνικό επίπεδο) και β) στο περιβάλλον (προστασία και αναβάθμιση) μέσω της κατασκευής υγειονομικών τεχνικών έργων. Συνεπώς θα διερευνηθεί το φαινόμενο του «εκβιομηχανισμένου» τουρισμού μέσα από το πρίσμα της οικονομικής αλλά και της περιβαλλοντικής πλευράς του. Αρχικά θα αναφερθούν ορισμένες από τις πιο γνωστές μεθόδους ανάλυσης τουριστικής ανάπτυξης τουριστικών περιοχών στη διεθνή βιβλιογραφία (οικονομικές, στατιστικές, χωροταξικές). Θα διερευνηθούν οι νέες δυνατότητες ανάπτυξης τουριστικών περιοχών αφού επισημανθούν και αναλυθούν οι βασικές παράμετροι που συνθέτουν το ερώτημα: «Ποιός είναι ο σκοπός που επιδιώκεται με τη τουριστική ανάπτυξη μιας παράκτιας περιοχής;». Θα επισημανθούν οι κύριοι φορείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, η οποία επιφέρει αλλαγές στο περιβάλλον, και οι στόχοι αυτών των φορέων. Σκοπός της διατριβής είναι να καταδείξει ότι η προστασία και αναβάθμιση του περιβάλλοντος μπορεί να οδηγήσει: α) σε οικονομική ανάπτυξη που ενδιαφέρει το κράτος, β) σε δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και προστασία του φυσικού κάλους της περιοχής που ενδιαφέρει την τοπική αυτοδιοίκηση και γ) σε αύξηση του κέρδους των επιχειρήσεων που ενδιαφέρει την ιδιωτική πρωτοβουλία. Θα οριοθετηθούν τα έργα περιβάλλοντος τα οποία χωρίζονται σε 3 κατηγορίες: α) έργα προστασίας περιβάλλοντος, β) έργα αναβάθμισης περιβάλλοντος και γ) γκρίζες ζώνες. Θα εξεταστούν από τη μία οι παράγοντες που οδηγούν σε οικονομική ανάπτυξη, χρησιμοποιώντας τον όρο της «τουριστικής δημοτικότητας» ο οποίος είναι άμεσα συνδεδεμένος με την τουριστική ανάπτυξη μιας περιοχής, και από την άλλη οι παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η «τουριστική δημοτικότητα». Θα παρουσιαστεί η «εξίσωση της τουριστικής δημοτικότητας» η οποία είναι συνάρτηση του ΑΕΠ των χωρών προέλευσης των τουριστών και επηρεάζεται από δύο συντελεστές «α» και «β» οι οποίοι και θα αναλυθούν. Με τη βοήθεια αυτής της εξίσωσης στο κρατικό επίπεδο θα προσδιοριστεί η βούληση του επιδιωκόμενου σκοπού της «τουριστικής δημοτικότητας» και αντίστοιχα θα προσδιοριστούν οι τιμές «α», «β» με την βοήθεια των οποίων θα σχεδιαστεί το «μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης» το οποίο διακρίνεται σε 3 βασικές περιπτώσεις. Θα αναλυθεί η φάση της οικονομικής επεξεργασίας του προγράμματος ανάπτυξης μιας τουριστικής περιοχής που βρίσκεται σε κατάσταση κορεσμού, εκτιμώντας τους παράγοντες που αποτελούν το θεμέλιο ανάπτυξης της τουριστικής δραστηριότητας, δηλαδή τον «ποιοτικό» και «ποσοτικό» υπολογισμό των παραλιών της περιοχής, όπως επίσης και την πληρότητα λαμβάνοντας υπόψη τις τοπικές καιρικές συνθήκες (θερμοκρασία). Θα παρουσιαστούν οι τύποι «ποιοτικής» και «ποσοτικής» εκτίμησης της βέλτιστης τουριστικής κίνησης σε μία παραλία, εισάγοντας την έννοια της «ισοδύναμης έκτασης παραλίας», όπως επίσης και η εξίσωση της «σχετικής τουριστικής κίνησης/μήνα» λαμβάνοντας υπόψη τη θερμοκρασία της περιοχής. Στη συνέχεια θα γίνει οικονομική ανάλυση εκτιμώντας τις συνολικές «δαπάνες» και «έσοδα» ξενοδοχειακής κλίνης σε συνθήκες κατάστασης κορεσμού της τουριστικής περιοχής, όπως επίσης θα εκτιμηθούν και τα τεχνικά έργα υγειονομικής ανάπλασης (δίκτυο αποχέτευσης - εγκαταστάσεις επεξεργασίας

4 λυμάτων, δίκτυο ύδρευσης και επεξεργασίας νερού και δίκτυο συλλογής και διάθεσης απορριμμάτων). Οι παραπάνω τύποι της οικονομικής επεξεργασίας του προγράμματος ανάπτυξης έχουν ως στόχο να αποτελέσουν έναν οδηγό συστηματοποίησης για τους οικονομολόγους που θα ασχοληθούν με την τουριστική ανάπτυξη της περιοχής. Δηλαδή γνωρίζοντας τις τιμές των παραμέτρων των εξισώσεων θα μπορεί κανείς να εκτιμήσει τη συνολική δαπάνη των έργων, είτε είναι ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις είτε τεχνικά έργα υποδομής, χωρίς να υπάρχει ανάγκη να έχουν γίνει προηγούμενα οι αντίστοιχες μελέτες ή να έχει ο μελετητής εξειδικευμένες γνώσεις σε αυτό το αντικείμενο. Προχωρώντας θα εξεταστεί μια περιοχή που βρίσκεται κάτω του ορίου κορεσμού λαμβάνοντας υπόψη τη διάρκεια ζωής του έργου, την διάρκεια αποπληρωμής του δανείου και το τοκοχρεολύσιο, παρουσιάζοντας ένα τύπο εκτίμησης της ετήσιας επιβάρυνσης της ξενοδοχειακής κλίνης με τα έξοδα του τεχνικού έργου και την προσδοκόμενη μελλοντική εξέλιξη της πυκνότητας των κλινών από την κατασκευή του συγκεκριμένου έργου. Αυτός ο προσδοκόμενος αριθμός των κλινών στην ουσία θα ισοδυναμεί με την οικονομική ανάπτυξη της τουριστικής περιοχής και θα εκφραστεί με την συνάρτηση k x.. Θα αναλυθεί μαθηματικά η «συνάρτηση τουριστικής ανάπτυξης k x.» με τη βοήθεια της συνάρτησης της «υπερβολικής εφαπτομένης» συγκρίνοντάς την με το βιολογικό φαινόμενο ανάπτυξης και θα παρουσιαστεί η γενική μορφή της εξίσωσής της. Στο τελευταίο μέρος της διατριβής θα εφαρμοστεί η θεωρητική μεθοδολογία όλης της έρευνας σε ρεαλιστικά πεδία (περιοχή μελέτης) όσο αφορά: α) την τουριστική δημοτικότητα της Ελλάδας στις άλλες χώρες, β) την βέλτιστη τουριστική δυναμικότητα του Ν. Μαρμαρά Χαλκιδικής και τις δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης, γ) την εκτίμηση των δαπανών των έργων υποδομής σε διανυκτερεύσεις ξενοδοχειακών κλινών και δ) την εκτίμηση δυνατοτήτων ανάπτυξης της Χαλκιδικής με βοήθεια και από τα στοιχεία του παρελθόντος. Η έρευνα πεδίου στη Χαλκιδική με ερωτηματολόγια την τουριστική περίοδο 2003 (Μάιος-Σεπτέμβριος) παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς καταγράφει τις πραγματικές ανάγκες της περιοχής, τα καθημερινά προβλήματα και τις απόψεις των ξενοδόχων σχετικά με τις λύσεις που δύναται να δοθούν, και κυρίως την νοοτροπία τους απέναντι στα περιβαλλοντικά θέματα σε σχέση με την οικονομική ανάπτυξη των ξενοδοχείων τους. Έχοντας ως στόχο στη συγκεκριμένη διατριβή την εκτίμηση των δυνατοτήτων ανάπτυξης μιας τουριστικής περιοχής, θα παρουσιαστούν όλα εκείνα τα εργαλεία που απαιτούνται για να αποδειχθεί: α) ο βαθμός ανάπτυξης που βρίσκεται η τουριστική περιοχή, β) οι δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξής της και γ) η συνεκτίμηση όλων των οικονομικών στοιχείων που απαιτούνται για να καταδειχθεί αν από την κατασκευή των τεχνικών έργων μπορεί να επέλθει ταυτόχρονα και η οικονομική ανάπτυξη. Στα παραδείγματα της τουριστικής κίνησης στην Ελλάδα θα αξιοποιηθούν στην πράξη όλα όσα αναφέρθηκαν στη θεωρητική μεθοδολογική προσέγγιση, με τη βοήθεια στατιστικών στοιχείων από την Ε.Σ.Υ.Ε., και θα αποδειχθεί εάν η τουριστική ανάπτυξη της Χαλκιδικής, η οποία βρίσκεται στην περίοδο του ελλατούμενου ρυθμού ανάπτυξης, με τα κατάλληλα έργα μπορεί να οδηγηθεί σε ένα νέο στάδιο ανάπτυξης. Το οικονομικό μοντέλο που παρουσιάζεται στη συγκεκριμένη διατριβή φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν οδηγό εκτίμησης οικονομικής ανάπτυξης για τους ερευνητές που θέλουν να ασχοληθούν με την τουριστική κίνηση παράλιων περιοχών εφαρμόζοντας τα εκάστοτε στατιστικά ή τοπικά στοιχεία και χαρακτηρίζεται από την ελαστικότητα εφαρμογής του σε οποιαδήποτε υπό μελέτη παραθαλάσσια περιοχή.

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Γενικά 1 2. ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Ιστορική αναδρομή του τουρισμού Εννοιολογική προσέγγιση του τουρισμού Στοιχεία τουριστικής εξέλιξης Προβλήματα του σύγχρονου τουρισμού στην Ελλάδα ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΕ ΠΑΡΑΚΤΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Γενικά Παράκτιες ζώνες Μέθοδοι ανάλυσης τουριστικής ανάπτυξης παράκτιων περιοχών ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΝΕΩΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 23 ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ 4.1 Γενικά Οριοθέτηση του προβλήματος των έργων προστασίας περιβάλλοντος Γενικά Υποδομές έργων προστασίας περιβάλλοντος Έργα αναβάθμισης του περιβάλλοντος Έργα προστασίας και αναβάθμισης (γκρίζες ζώνες) περιβάλλοντος Επίπεδα δραστηριοποίησης ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ 35 ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 5.1 Γενικά Θεωρητική αντιμετώπιση Τουριστική δημοτικότητα Κατάσταση κορεσμού τουριστικής κίνησης Οικονομικά μεγέθη κατάστασης κορεσμού τουριστικής περιοχής Ενοικιαζόμενα δωμάτια και δωμάτια ξενοδοχείων Ανάπτυξη των τουριστικών περιοχών Έργα υποδομής 51

6 Έργα αποχέτευσης και εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων Έργα ύδρευσης και επεξεργασίας νερού Έργα συλλογής και διάθεσης απορριμμάτων Κατάσταση ανάπτυξης περιοχής κάτω του ορίου κορεσμού Ανάπτυξη της τουριστικής δημοτικότητας ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ 76 ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ 6.1 Εισαγωγή Η γεωγραφική και περιβαλλοντική ταυτότητα της Ελληνικής φύσης Γενικά Γεωγραφικά χαρακτηριστικά Το κλίμα Τα οικοσυστήματα Γενικά Θαλάσσια και παράκτια οικοσυστήματα Χερσαία οικοσυστήματα Συμπεράσματα Η πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδος Γενικά Η πολιτιστική κληρονομιά της Μακεδονίας Η πολιτιστική κληρονομιά της Χαλκιδικής Η τουριστική εξέλιξη στην Ελλάδα Γενικά Αφίξεις τουριστών και μέσα μετακίνησης Διανυκτερεύσεις και ποσοστά πλήρωσης Στοιχεία Χαλκιδικής Έρευνα πεδίου Γεωγραφία Διοικητική οργάνωση του νομού Ξενοδοχειακό δυναμικό και διανυκτερεύσεις Συγκοινωνία Κλιματολογικά στοιχεία και επίδρασή τους στην τουριστική κίνηση Πολεοδομικά χαρακτηριστικά Ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις Υποδομές σχετιζόμενες με την προστασία του περιβάλλοντος - Ανάλυση στοιχείων έρευνας πεδίου (ερωτημοτολόγια) 107

7 Ύδρευση Αποχέτευση Απορρίμματα Θόρυβος Αθλητικές εγκαταστάσεις Ψυχαγωγία Διασκέδαση Ανθρώπινο δυναμικό και εξυπηρέτηση Το νομικό πλαίσιο Υπολογισμός κορεσμού τουριστικής κίνησης Οικονομικός έλεγχος λειτουργίας ξενοδοχείων και ενοικιαζόμενων 114 δωματίων Εκτίμηση της ανάπτυξης τουριστικής περιοχής της Χαλκιδικής Εκτίμηση της επιβάρυνσης των τουριστικών κλινών από τα έργα 122 υποδομής Επιμερισμός δαπανών στις κλίνες αναπτυσσόμενου οικισμού Εκτίμηση της τουριστικής ανάπτυξης ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 140 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 144 ΠΗΓΕΣ ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ 147 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 150

8 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Γενικά Στο ολοένα και περισσότερο μεταβαλλόμενο πολιτικοοικονομικό γίγνεσθαι, δύο διαφορετικοί κόσμοι συγκρούονται και αρχικά διαφαίνεται πως είναι εντελώς αντίθετοι, πως ο ένας αναιρεί τον άλλο και ότι η συνύπαρξή τους είναι παντελώς αδύνατη. Αυτοί οι δύο κόσμοι είναι αυτός του κέρδους με όλες τις αρχές της οικονομίας που τον διέπουν και αυτός του φυσικού περιβάλλοντος, ο οποίος τελευταία βάλλεται πανταχόθεν και οι πληγές του ήδη έχουν κάνει αισθητή την παρουσία τους, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το μέλλον του πλανήτη μας. Στην εποχή μας, αν προσπαθήσουμε να προστατεύσουμε και να αναδείξουμε μόνο τη μία ή την άλλη πλευρά, θα θεωρηθούμε το λιγότερο ρομαντικοί ή ουτοπιστές. Αφενός μία πορεία με στόχο μόνο την κερδοφορία, χωρίς προφυλάξεις για τις συνέπειες που αυτή μπορεί να έχει στο περιβαλλοντικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα αναπτυχθεί, σίγουρα θα αποβεί μοιραία. Αφετέρου, εξάλειψη όλων των οικονομικών δραστηριοτήτων, για ένα καθαρό και αμόλυντο περιβάλλον, θα οδηγήσει σε οικονομικό μαρασμό και υπανάπτυξη. Σε αυτούς τους δύο διαφορετικούς κόσμους εντάσσεται και το φαινόμενο του τουρισμού. Ένα φαινόμενο που την ύπαρξή του την οφείλει στον ίδιο τον άνθρωπο και την ανάγκη του για περιπλάνηση, ταξίδι, περιπέτεια, και εξερεύνηση νέων περιοχών. Η Ελλάδα μέσα στον παγκόσμιο χάρτη αποτελεί ένα ξεχωριστό προορισμό που μπορούν να επισκεφθούν άνθρωποι από όλο τον κόσμο για να γνωρίσουν την πολιτιστική κληρονομιά και τις φυσικές ομορφιές της. Καθώς περιτριγυρίζεται από θάλασσα και σε συνδυασμό με τα χιλιάδες νησιά της στο Αιγαίο και Ιόνιο Πέλαγος μετρά συνολικά χλμ. ακτών, κάτι που πανευρωπαϊκά την τοποθετεί στη δεύτερη θέση μετά την Νορβηγία. Το γεγονός επίσης ότι οι Έλληνες σαν λαός από τα αρχαία χρόνια διακρίνονταν για την φιλοξενία του και για τα εμπορικά του ταξίδια, έχοντας μία από τις μεγαλύτερες ναυτικές δυνάμεις της εποχής, ενισχύει την πεποίθηση ότι ο τουρισμός στη χώρα μας έχει παρόν αλλά κυρίως μέλλον. Σε αυτή την διδακτορική διατριβή αρχικά γίνεται αναφορά στο φαινόμενο του τουρισμού παραθέτοντας μία σύντομη ιστορική αναδρομή και αναλύοντας την έννοιά του και τις μορφές του, κυρίως αυτές που έχουν σχέση με την οικονομική και περιβαλλοντική πλευρά του. Στη διατριβή μελετάται κατά πόσο μια τουριστική παράκτια περιοχή έχει δυνατότητα περαιτέρω ανάπτυξης με ταυτόχρονη διατήρηση ή αναβάθμιση του υπάρχοντος περιβάλλοντος ώστε να επιτευχθεί η χρυσή τομή των 1

9 δύο στόχων, της οικονομικής ανάπτυξης και της περιβαλλοντικής προστασίας. Αναφέρονται οι συνέπειες αυτής της ανάπτυξης τόσο από την πλευρά του κράτους (συνάλλαγμα, θέσεις εργασίας κ.τ.λ.) όσο και από τις πλευρές της ιδιωτικής πρωτοβουλίας (επενδύσεις κ.τ.λ) και της τοπικής αυτοδιοίκησης (προσφερόμενες υπηρεσίες κ.τ.λ.), όπως επίσης και τα τεχνικά μέσα (υποδομή δικτύων ύδρευσης, αποχέτευσης κ.τ.λ.) που θα οδηγήσουν σε αυτή. Παρουσιάζονται στοιχεία τουριστικής εξέλιξης στην Ευρώπη και παγκοσμίως, και γίνεται αναφορά στην παράκτια τουριστική ανάπτυξη και στις μεθόδους ανάλυσης αυτής με βάση την σχετική διεθνή βιβλιογραφία. Πιο συγκεκριμένα, στο κεφάλαιο 2 γίνεται εκτενής αναφορά στην έννοια του τουρισμού, στην ιστορική του εξέλιξη και στα προβλήματα που ανακύπτουν από τον σύγχρονο τουρισμό στην Ελλάδα. Στο κεφάλαιο 3 μελετάται η τουριστική ανάπτυξη παράκτιων περιοχών και παρουσιάζονται μέθοδοι ανάλυσης της τουριστικής ανάπτυξης παράκτιων περιοχών. Στο κεφάλαιο 4 αναλύεται η διερεύνηση νέων δυνατοτήτων ανάπτυξης τουριστικών περιοχών, αναφέρονται οι τρεις ομάδες που λαμβάνουν μέρος σε αυτή (κράτος, ιδιωτική πρωτοβουλία και τοπική αυτοδιοίκηση με τη δημόσια συμμετοχή) και οριοθετείται το πρόβλημα των έργων προστασίας περβάλλοντος Στο θεωρητικό τμήμα που παρουσιάζεται στο κεφάλαιο 5 και μέσα στο πλαίσιο ανάλυσης του προβλήματος της τουριστικής ανάπτυξης ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην τουριστική δημοτικότητα, στην κατάσταση κορεσμού της τουριστικής κίνησης, στα οικονομικά μεγέθη των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων και ενοικιαζόμενων δωματίων και στα τεχνικά έργα περιβαλλοντικής προστασίας (κόστος, δαπάνες, ανταποδοτικά οφέλη κ.τ.λ.). Στην εφαρμογή του κεφαλαίου 6 αρχικά γίνεται αναφορά στη γεωγραφική και περιβαλλοντική ταυτότητα της Ελληνικής φύσης και στην πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας. Παρουσιάζεται η τουριστική εξέλιξη στην Ελλάδα, οι διανυκτερεύσεις και τα ποσοστά πλήρωσης των κλινών, το ξενοδοχειακό δυναμικό και οι διανυκτερεύσεις στο νομό Χαλκιδικής, τα κλιματολογικά στοιχεία και η επίδρασή τους στην τουριστική κίνηση. Με επί τόπου έρευνα μελετώνται οι τεχνικές και κοινωνικές υποδομές οι οποίες σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος (ύδρευση, αποχέτευση, απορρίμματα, θόρυβος, αθλητικές εγκαταστάσεις, ψυχαγωγία-διασκέδαση, ανθρώπινο δυναμικό και εξυπηρέτηση) και παρουσιάζεται το νομικό πλαίσιο στο οποίο εμπίπτουν όλα τα παραπάνω. Τέλος, εφαρμόζεται το 2

10 θεωρητικό μοντέλο που μορφοποιήθηκε στο κεφάλαιο 5 σε παράκτια τουριστική περιοχή της Χαλκιδικής, προκειμένου να εκτιμηθεί κατά πόσο η συγκεκριμένη περιοχή έχει πραγματικά περαιτέρω δυνατότητες τουριστικής ανάπτυξης (αναπτυξιακή καμπύλη). Στόχος της παρούσας διατριβής είναι να αποδείξει ότι η προστασία και η αναβάθμιση του περιβάλλοντος μπορεί να οδηγήσει στην οικονομική άνθηση μιας τουριστικής περιοχής και πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά τον σχεδιασμό της τουριστικής πολιτικής ενός κράτους ή μιας περιοχής. Στα συμπεράσματα του κεφαλαίου 7 συνοψίζονται αφενός το θεωρητικό μοντέλο που διαμορφώθηκε και αφετέρου τα αποτελέσματα της πρακτικής εφαρμογής του θεωρητικού μοντέλου στην περιοχή του Ν. Μαρμαρά Χαλκιδικής. Έτσι απαντάται το ερώτημα αν τελικά η εφαρμογή ενός νέου αναπτυξιακού προγράμματος είναι επιβεβλημένη για την περιοχή όπως επίσης και πoιά θα είναι η πορεία της αν δεν εφαρμοστεί το αναπτυξιακό πρόγραμμα. Τέλος, στο παράρτημα παρατίθενται οι πίνακες της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (Ε.Σ.Υ.Ε) και των κατά τόπους γραφείων του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού (Ε.Ο.Τ.) από όπου αντλήθηκαν τα διάφορα στοιχεία. Επίσης παρουσιάζονται τα ερωτηματολόγια που συντάχθηκαν για την έρευνα πεδίου και οι ξενοδοχειακές μονάδες στην περιοχή της Χαλκιδικής που συμμετείχαν στην έρευνα καθώς και συνοπτικοί πίνακες με τα αποτελέσματα της έρευνας πεδίου. 3

11 2. ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 2.1 Ιστορική αναδρομή του τουρισμού Ο τουρισμός σαν φαινόμενο έχει ξεκινήσει από πολύ παλιά, όχι βέβαια με την μορφή που εμφανίζεται σήμερα. Αν ερευνήσει κάποιος προσεκτικά αρχαία ελληνικά κείμενα θα παρατηρήσει ότι αρχαίοι Έλληνες, όπως ο Ηρόδοτος και ο Παυσανίας, θεωρούνταν ιστορικοί ταξιδιώτες που ταξίδευαν σε διάφορες περιοχές για να καταγράψουν τοπικά έθιμα, ήθη, θρησκείες κ.τ.λ. Επίσης, θεσμοί εκείνης της εποχής, που είχαν θρησκευτικό και αθλητικό χαρακτήρα, όπως οι Ολυμπιακοί αγώνες, τα Παναθήναια και πολλές άλλες εκδηλώσεις, ήταν το κίνητρο για να μετακινηθούν μεγάλες ομάδες ανθρώπων με σκοπό την συμμετοχή τους στα δρώμενα και ταυτόχρονα να ψυχαγωγηθούν πολιτιστικά[1]. Ακόμη και παλιότερα στις περιοχές της Μεσοποταμίας, με την ανάπτυξη των πρώτων μεγάλων πόλεων και την εμφάνιση του εμπορίου, η ανάγκη ταξιδιών για πολιτικούς, εμπορικούς και μορφωτικούς λόγους ήταν επιβεβλημένη. Λαοί με αναπτυγμένο θαλάσσιο εμπόριο, όπως οι Φοίνικες και αργότερα οι Αιγύπτιοι, οι Έλληνες, οι Κινέζοι κ.λ.π., με τη σειρά τους δημιούργησαν άτυπα είδη τουρισμού. Στα χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, με τις νέες τεχνικές που εμφανίστηκαν στην διάνοιξη δρόμων, ο τουρισμός στις χερσαίες περιοχές ενισχύθηκε. Σε αυτό συνέβαλε η ίδρυση λουτροθεραπευτικών κέντρων, που αποτελούνταν από μεγάλα οικιστικά συγκροτήματα τα οποία συγκέντρωναν διάφορες δραστηριότητες αναψυχής. Γενικά, μέσα στην ρωμαϊκή επαρχία γίνονταν μετακινήσεις μαζών σε διάφορες περιοχές, κυρίως για θεραπείες σε ιαματικά λουτρά. Η συστηματική ανάπτυξη καταλυμάτων με σκοπό την φιλοξενία ταξιδιωτών κατά μήκος των κύριων οδικών αρτηριών στην αρχαία Ελλάδα και την Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, ορισμένα από τα οποία αργότερα απέκτησαν κερδοσκοπικό χαρακτήρα, δημιούργησαν μία πρώτη τάση οργανωμένου τουρισμού. Στο Μεσαίωνα η κορύφωση των θρησκευτικών ιδεολογιών και οι σταυροφορίες, με το φαινόμενο των προσκυνητών στους Αγίους Τόπους, οδήγησαν σε ομαδικές μετακινήσεις, αφού δημιουργήθηκε ένα αίσθημα περιέργειας για τη Μέση Ανατολή, όπου εμφανίστηκαν ταυτόχρονα νέα πολιτιστικά και επιστημονικά κέντρα. Στην Αναγέννηση τα τουριστικά ταξίδια συνδέονταν με εμπορικούς κυρίως σκοπούς, αφού έχουμε ανάπτυξη των εκθεσιακών κέντρων και των ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων γύρω από αυτές τις περιοχές. Στην Αγγλία το λεγόμενο Grand Tour αποτέλεσε μια συστηματική ανάπτυξη τουριστικών ταξιδιών οδηγώντας στη 4

12 μαζικοποίηση του τουρισμού, έχοντας όμως απήχηση στην ανερχόμενη μεσαία τάξη. Μορφή τουρισμού μπορούν να θεωρηθούν και τα ταξίδια με σκοπό την ανακάλυψη νέων περιοχών από μεγάλους θαλασσοπόρους, όπως ο Χ. Κολόμβος και ο Βάσκο ντε Γκάμα, αφού η εξερεύνηση και οργάνωση των νέων χωρών απαιτούσε την παρουσία μιας σειράς από επιστήμονες, εμπόρους, ιερείς κ.τ.λ. Από το 1800 περίπου και μετά με την βιομηχανική επανάσταση έχουμε μια διαφοροποίηση της κατάστασης των ταξιδιών. Οι οδικές αρτηρίες τελειοποιήθηκαν και σε συνδυασμό με την εμφάνιση αρχικά του σιδηροδρομικού δικτύου, του αυτοκινήτου και πολύ αργότερα του αεροπλάνου αλλά και των πιο μεγάλων και μηχανολογικά ισχυρών πλοίων οι ταχύτητες των μέσων μεταφοράς αυξήθηκαν, μειώνοντας χρονικά τις αποστάσεις και κάνοντας μακρινές περιοχές πιο ελκυστικές σαν τουριστικούς προορισμούς. Η αποστολή μαζικών πληθυσμών σε τουριστικά κέντρα οργανώθηκε καλύτερα με την εκτύπωση ταξιδιωτικών οδηγών που περιέχουν λεπτομερείς πληροφορίες για τους τόπους αυτούς. Η δυναμική ανάπτυξη του τουρισμού ενισχύθηκε από δύο ακόμη γεγονότα: (1) η αστική τάξη ισχυροποιήθηκε οικονομικά (εισοδηματίες rentiers) και υιοθέτησε μια ελιτίστικη ιδεολογία, θεωρώντας κοινωνική έκφραση και καταξίωση τα τουριστικά ταξίδια και (2) τα καταναλωτικά πρότυπα οδήγησαν σε αλλαγή νοοτροπίας στον τρόπο επένδυσης χρημάτων[2]. Ο Thomas Cook[3] θεωρήθηκε ο πρωτοπόρος ιδιοκτήτης οργανωμένης τουριστικής επιχείρησης, η οποία αναλάμβανε την διοργάνωση μεγάλων τουριστικών ταξιδιών μέσα από τα λεγόμενα τουριστικά πακέτα. Ήταν ο πρόγονος αυτής της νέας μορφής τουρισμού η οποία θα ανθούσε σε μεγάλο βαθμό τον 19 ο αιώνα. Το μικρό ταξιδιωτικό γραφείο του στα μέσα του 19 ου αιώνα έγινε σε μικρό χρονικό διάστημα αλυσίδα καταστημάτων με έδρα σε πολλές χώρες του κόσμου. Σήμερα η εταιρεία, με αλλαγές στην μορφή της, αγοραπωλησίες, συνεργασίες και συγχωνεύσεις, απαριθμεί περίπου 870 σημεία πώλησης και εργαζόμενους σε 137 χώρες. Στον εικοστό αιώνα ο τουρισμός με τη μορφή που ήταν γνωστός μέχρι τότε άλλαξε σε πολύ μεγάλο βαθμό. Οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι, που επηρέασαν την ανθρωπότητα, δεν θα μπορούσαν να αφήσουν ανεπηρέαστο και τον τουρισμό. Εκτός από την συρρίκνωσή του, λόγω των καταστροφικών πολεμικών συνεπειών σε συγκεκριμένες χρονικά περιόδους, η εμφάνιση του αυτοκινήτου και του αεροπλάνου στον Α και Β παγκόσμιο πόλεμο αντίστοιχα έφεραν μια ραγδαία εξέλιξη στους 5

13 χώρους του μοντέρνου τουρισμού. Στις αρχές του 20 ου αιώνα, πέραν του οικονομικού κραχ, οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες έβαλαν γερά τα θεμέλια του βιομηχανικού τουρισμού, ο οποίος διέπεται από νέους κανόνες και ήθη. Ο τουρισμός πλέον επηρεάζει οικονομίες κρατών, καθώς τα έσοδά του υπολογίζονται στους προϋπολογισμούς, αξιοποιεί πολιτισμικές περιοχές, έχει απήχηση και σε οικονομικά ασθενέστερα στρώματα με την θέσπιση της άδειας μετ αποδοχών στους εργαζόμενους, δυνατότητα δανεισμού με πλαστικό χρήμα (πιστωτικές κάρτες, δάνεια διακοπών) και τέλος εισάγει στον χώρο αυτό την ιδιωτική πρωτοβουλία και τις επενδύσεις. Αυτοί οι παράγοντες θέτουν νέες βάσεις στο σχεδιασμό και την οργάνωση του πλαισίου μέσα στο οποίο λειτουργεί ο τουρισμός στη σημερινή εποχή. Στη λήψη αποφάσεων χρειάζονται προσεκτικές κινήσεις, λαμβάνοντας υπόψη πολλές μεταβλητές, όπως είναι οι κλιματολογικές αλλαγές και τα περιβαλλοντικά μέτρα. Οι αρνητικές συνέπειες του ίδιου του εκβιομηχανισμένου τουρισμού είναι η εξάντληση των πρώτων υλών, η φθορά των πολιτιστικών μνημείων, η ρύπανση περιοχών κ.τ.λ. Από αυτήν την σύντομη ιστορική αναδρομή μπορούμε να συμπεράνουμε ότι ο τουρισμός κατά την πορεία του μέσα στην ιστορία της ανθρωπότητας έχει αλλάξει μορφή και σκοπό πολλές φορές, καθώς προσαρμόζεται ανάλογα όχι μόνο με τις επικρατούσες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες αλλά και τις εκάστοτε ιδεολογίες, ήθη και έθιμα. Ενώ τα πρώτα χρόνια εμφάνισής του ο τουρισμός είχε ταξιδιωτική μορφή, μετέπειτα η μορφή του αυτή μεταβλήθηκε σε πολιτιστική και θρησκευτική και παρατηρούμε γενικά μετακινήσεις μεγάλων ομάδων ή μαζών όπως αναφέρθηκε. Με την ίδρυση των λουτροπόλεων στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία και των πνευματικών κέντρων αργότερα (προς το τέλος του Μεσαίωνα και την αρχή της Αναγέννησης) ο τουρισμός περνά στη φάση της υγιεινής και της μορφωτικής πλευράς του. Τα μεγάλα υπερατλαντικά ταξίδια σπουδαίων θαλασσοπόρων φέρνουν στο προσκήνιο τον τουρισμό με στοιχεία ανακάλυψης και περιπέτειας. Η βιομηχανική επανάσταση εισάγει τον τουρισμό πολυτελείας, με κάποια αρχικά στοιχεία οργάνωσης και υποδομής. Έτσι φθάνουμε στο βιομηχανικό τουρισμό του 20 ου αιώνα. Σήμερα ο τουρισμός αποτελεί εργαλείο για την επίτευξη κέρδους και χρησιμοποιείται ως αντικείμενο απασχόλησης μεγάλης μερίδας του εργατικού δυναμικού των σύγχρονων κρατών, χωρίς όμως να αποφεύγονται δυσμενείς επιπτώσεις στο περιβάλλον εξαιτίας της άκριτης υπερεκμετάλλευσης. 6

14 2.2 Εννοιολογική προσέγγιση του τουρισμού Σήμερα κυρίαρχη και ισχύουσα μορφή του τουρισμού, στις περισσότερες χώρες παγκοσμίως, είναι αυτή του βιομηχανικού τουρισμού που αποτελεί πολιτικό και οικονομικό εργαλείο για κράτη και επενδυτές. Στόχοι είναι για μεν το κράτος η οικονομική ανάπτυξη και η αύξηση της απασχόλησης ενώ για τους επενδυτές η μεγιστοποίηση των κερδών και των ιδιωτικών επενδύσεων. Ανάμεσα στις δύο αυτές πλευρές βρίσκεται ο απλός πολίτης και η περιοχή που ζει, ο οποίος επηρεάζεται θετικά ή αρνητικά ανάλογα με τον τρόπο που ασκείται η τουριστική πολιτική. Ο βιομηχανικός τουρισμός αποτελείται από τα στάδια εμφάνισης, ανάπτυξης, δράσης και επιρροής, οπότε πρέπει να μελετηθεί και να ερευνηθεί με επιστημονικές μεθόδους. Το πλαίσιο στο οποίο λαμβάνει χώρα επηρεάζεται από πλήθος διαφορετικών παραγόντων, γεγονός που κάνει αρκετά δύσκολη την ανάλυσή του. Στην παρούσα διατριβή θα εξετάσουμε την οικονομική και περιβαλλοντική πλευρά του. Ο βιομηχανικός τουριστικός μηχανισμός λειτουργεί με τους γνωστούς νόμους της αγοράς, δηλαδή την ζήτηση και την προσφορά. Η ζήτηση περιλαμβάνει τον αριθμό των τουριστών, την προτίμηση του προορισμού τους και το επίπεδο της εξυπηρέτησής τους, ενώ η προσφορά, δηλαδή το τουριστικό προϊόν, τις παρεχόμενες υπηρεσίες μεταφοράς, παραμονής και ικανοποίησης των προτιμήσεων των πελατών. Πέρα από την αλληλεξάρτηση και αλληλεπίδραση προσφοράς - ζήτησης συναντάμε το περιβαλλοντικό πλαίσιο στο οποίο ανήκουν οι εγκαταστάσεις με τον ανάλογο εξοπλισμό που επηρεάζουν άμεσα την προσφορά και την ζήτηση. Δηλαδή, μία τουριστική εγκατάσταση με σωστές τεχνικές υποδομές (συλλογή απορριμμάτων, τακτική αποκομιδή και ασφαλή διάθεση, υπάρχον αποχετευτικό δίκτυο και όχι βόθροι, συνεργείο συντήρησης της εγκατάστασης) βοηθά τα μέγιστα το κτιριακό συγκρότημα και τα φυσικά στοιχεία (δάσος, θάλασσα, κήποι, περιμετρικοί δρόμοι) να είναι πάντα διατηρημένα και καθαρά. Αναλυτικά, όταν αναφέρουμε αριθμό τουριστών εννοούμε το πλήθος που θα ταξιδέψει σε ένα καθορισμένο χρονικά διάστημα (π.χ. τουριστική περίοδο) και είναι παράγοντας με συγκεκριμένη τιμή που μπορεί να υπολογιστεί. Αντίθετα, η προτίμηση του προορισμού εξαρτάται από υποκειμενικές και αντικειμενικές παραμέτρους που επηρεάζουν τον ενδιαφερόμενο τουρίστα. Υποκειμενικές παράμετροι είναι η ψυχολογική του διάθεση, το βιοτικό και μορφωτικό του επίπεδο και το ενδιαφέρον του για σωστή πληροφόρηση. Αντικειμενικές παράμετροι θεωρούνται οι τιμές του 7

15 τουριστικού προϊόντος, η οργάνωση και η παρουσίαση των χαρακτηριστικών μεγεθών του τουριστικού προορισμού (επίπεδο και ποιότητα εγκαταστάσεων - περιβάλλοντος) και ο τρόπος της προβολής τους. Με τον όρο επίπεδο εξυπηρέτησης εννοούμε την πληρότητα των εγκαταστάσεων της τουριστικής επιχείρησης και τον βαθμό στον οποίο αυτή προσφέρει τις υπηρεσίες της (κατηγορία, αστέρια κ.τ.λ.). Ακριβώς το τελευταίο ισχύει και από την πλευρά της προσφοράς, δηλαδή το επίπεδο ποιότητας που προσφέρει ο τουριστικός προορισμός στη διαμονή αλλά και στη μεταφορά του ταξιδιώτη. Αναγκαστικά, κάθε τουριστική εγκατάσταση κατασκευάζεται σε κάποιο φυσικό χώρο οπότε επηρεάζεται από φυσικούς παράγοντες (μορφολογία, ιστορικότητα περιοχής) αλλά και από κοινωνιολογικούς (ήθη, έθιμα, κουλτούρα περιοχής), αφού συχνά η τουριστική ικανοποίηση περιλαμβάνει τη γνωριμία με το τοπικό στοιχείο Ο τουριστικός μηχανισμός προσφοράς και ζήτησης δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει χωρίς το ανθρώπινο και το περιβαλλοντικό στοιχείο, που αποτελούν τον κινητήριο μοχλό σε αυτή τη διαδικασία[4]. Ο μηχανισμός αυτός με τη σειρά του δημιουργεί μια σειρά αλυσιδωτών αντιδράσεων στην κοινωνία (προσφορά εργασίας, σύγχρονες τεχνολογικά εγκαταστάσεις), στην οικονομία (εισροή συναλλάγματος, ιδιωτικές επενδύσεις) και το περιβάλλον (εξάντληση φυσικών πόρων, αλλοίωση τοπίου). Τέλος, ο τουριστικός προορισμός μπορεί να είναι εσωτερικός ή εξωτερικός, δηλαδή μέσα στη χώρα που διαμένει μόνιμα ο τουρίστας ή έξω από τα σύνορα αυτής. Επίσης, αν ο ταξιδιώτης παραμένει στον προορισμό του λίγες ώρες, χωρίς διανυκτέρευση, θεωρείται επισκέπτης. Φαίνεται λοιπόν ότι το σύστημα αυτό του τουρισμού αφενός εξαρτάται από πολλούς και σύνθετους παράγοντες κι αφετέρου δημιουργεί συνέπειες σε πολλά επίπεδα της πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής ζωής μιας χώρας. 2.3 Στοιχεία τουριστικής εξέλιξης Ο μηχανισμός λειτουργίας του βιομηχανικού τουρισμού κι ένα από τα βασικά στοιχεία του ο τουριστικός προορισμός περιέχει από τη μια την υποκειμενική προτίμηση και την μεταφορά του τουρίστα προς αυτόν και από την άλλη όλο το πλαίσιο (περιβαλλοντικό, οικονομικό, κοινωνικό, πολιτιστικό, τεχνολογικό) που χαρακτηρίζει την περιοχή αυτού του τουριστικού προορισμού. Επομένως, ο τουριστικός προορισμός είναι άμεσα συνδεδεμένος και αλληλένδετος με τις 8

16 τουριστικές αφίξεις. Με τον όρο τουριστικές αφίξεις εννοούμε τον αριθμό των τουριστών που φθάνουν σε ένα συγκεκριμένο τουριστικό προορισμό. Η κατηγοριοποίησή τους μπορεί να γίνει ως προς τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι αφίξεις (αεροπορικώς, οδικώς κ.λ.π.), ως προς τον χρόνο (εποχικότητα), ως προς την εθνικότητα και ως προς την προτίμηση του τουριστικού προορισμού (κατηγορία καταλύματος, επίπεδο εγκαταστάσεων). Οι τουριστικές αφίξεις επηρεάζουν την οικονομία όχι μόνο ειδικά της συγκεκριμένης χωροταξικά περιοχής στην οποία καταλύουν οι τουρίστες αλλά και συνολικά την εθνική οικονομία (συνάλλαγμα) μιας χώρας. Επίσης, διαμορφώνουν τον δείκτη ανεργίας, έστω και για περιορισμένα χρονικά διαστήματα (εποχικοί υπάλληλοι), όπως και τον σχεδιασμό επενδυτικών έργων σε μια περιοχή. Γενικότερα, οι τουριστικές αφίξεις προσδιορίζουν τον ρυθμό, θετικό ή αρνητικό, της τουριστικής εξέλιξης μιας χώρας κάτι που αντικατοπτρίζεται στα στατιστικά στοιχεία που παραθέτονται στη συνέχεια. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δίνονται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού (W.T.O.) και από την Δ/νση Μελετών και Επενδύσεων του Ε.Ο.Τ. με την ετήσια έκθεση του 2003 για την εξέλιξη της τουριστικής κίνησης διαφαίνεται ότι τα δύο τελευταία χρόνια επικρατεί μια αύξηση των διεθνών τουριστικών αφίξεων παγκοσμίως. Εδώ πρέπει να αναφέρουμε ότι η αυξομείωση των τουριστικών αφίξεων επηρεάζεται σε μέγιστο βαθμό από τις διεθνείς συγκυρίες (οικονομικές, κοινωνικές, πολιτικές), τα φυσικά φαινόμενα (π.χ. τα φονικά τσουνάμι στην Ταϋλάνδη) και από τις συνθήκες που επικρατούν στην κατά τόπο περιοχή (π.χ. επιδημίες, ιός SARS). Είναι δηλαδή λογικό σε μια αποσταθεροποιημένη πολιτικά περιοχή (π.χ. Ιράκ) με έντονα τα σημάδια απουσίας ειρηνικής διαβίωσης, ακόμη και σε γειτονικές περιοχές (π.χ. Σαουδική Αραβία, Ντουμπάι, Άγιοι Τόποι) να μειωθούν οι τουριστικές αφίξεις, όσο ελκυστικές κι αν είναι αυτές οι χώρες σε ιστορικά μνημεία, πολυτελείς εγκαταστάσεις και περιβάλλοντα χώρο. Στο διάγραμμα του Σχήματος 2.1[5] την τελευταία 12ετία παρατηρείται μια σταθερή αύξηση των αφίξεων του διεθνούς τουρισμού τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, με μεγαλύτερη αύξηση των αφίξεων σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι σημαντικότερες αυξήσεις αφίξεων τουριστών κατά το 2002 σημειώθηκαν στην Κίνα (+11%) και στο Ηνωμένο Βασίλειο (+5,9), ενώ μείωση ή σταθεροποίηση παρατηρήθηκε στις Η.Π.Α. (-6,7%) στην Ιταλία (-0,6) και στην Γερμανία(-0,6). Η Γαλλία διατήρησε τα πρωτεία ως τουριστικός προορισμός με 77 εκατομμύρια αφίξεις 9

17 Σχήμα 2.1 Εξέλιξη αφίξεων διεθνούς τουρισμού ( ) (πηγή W.T.O.) (11% σε παγκόσμιο επίπεδο). Δεύτερη ήρθε η Ισπανία με 51,7 εκατομμύρια αφίξεις (7,4%) και τρίτη η Η.Π.Α. με 41,9 εκατομμύρια αφίξεις (6%) (Πίνακας 2.2)[5]. Επίσης, σύμφωνα με τον Πίνακα 2.2 στις διεθνείς τουριστικές εισπράξεις στην πρώτη θέση παγκοσμίως βρίσκονται οι Η.Π.Α. με 66,5 δισεκατομμύρια δολάρια και μείωση 7,4% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά (14% του παγκόσμιου μεριδίου), ενώ η Ελλάδα βρίσκεται στην 10η θέση με 9,7 δισεκατομμύρια δολάρια και αύξηση 3,1% (2,1% του παγκόσμιου μεριδίου)[6]. Στην Ευρώπη σημειώθηκαν 399,8 εκατομμύρια αφίξεις και 240 δισεκατομμύρια δολάρια εισπράξεις, με πρώτη όπως αναφέραμε τη Γαλλία, μετά την Ισπανία και τρίτη την Ιταλία ενώ η Ελλάδα βρίσκεται στην 8η θέση με μερίδιο 3,5% σε ευρωπαϊκό επίπεδο για το έτος 2002 (Πίνακας 2.3)[7]. Οι άνδρες ταξιδεύουν περισσότερο από τις γυναίκες (53% έναντι 47%), μάλλον λόγω των ταξιδιών εργασίας. Το 54% των ευρωπαίων ταξιδιωτών προέρχεται από μεγάλες πόλεις, το 24% από μικρές και το 22% από επαρχιακές περιοχές ενώ η μέση ηλικία για το έτος 2002 ήταν τα 41,8 έτη. Πρώτη ευρωπαϊκή δύναμη στα εξερχόμενα ταξίδια το 2002 ήταν η Γερμανία με 75 εκατομμύρια ταξίδια, από τα οποία τα 54,4 εκατομμύρια είναι ταξίδια διακοπών, δεύτερο έρχεται το Ηνωμένο Βασίλειο με 54 εκατομμύρια ταξίδια και 10

18 τρίτη η Γαλλία με 51 εκατομμύρια ταξίδια. Από τις περιοχές προορισμών για το σύνολο των ευρωπαϊκών εξερχόμενων ταξιδιών ήταν η περιοχή της Μεσογείου με τις τρεις πρώτες θέσεις να κατέχονται από την Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα με 43,8, 29,2 και 11,8 εκατομμύρια ταξίδια αντίστοιχα, με αυξανόμενους μάλιστα ρυθμούς μεταξύ 1995 και 2002[7]. Πίνακας 2.1 Διεθνείς τουριστ. αφίξεις Πίνακας 2.2 Διεθνείς τουριστ. εισπράξεις (σε εκατομμύρια) (σε δισ. USD) (πηγή W.T.O.) (πηγή W.T.O.) Πίνακας 2.3 Διεθνείς τουριστικές αφίξεις στην Ευρώπη (2002) (πηγή W.T.O.) 11

19 2.4 Προβλήματα του σύγχρονου τουρισμού στην Ελλάδα Όπως προαναφέρθηκε η εκβιομηχάνιση του τουρισμού επιτελέστηκε από τα μέσα περίπου του προηγούμενου αιώνα. Η ταχύτατη εξέλιξή του, περισσότερο με γεωμετρική παρά με αριθμητική πρόοδο, ήρθε μετά από μια περίοδο προσαρμογής στα νέα δεδομένα που έφερε η βιομηχανική επανάσταση. Πολλές χώρες δεν αντιμετώπισαν με επιστημονική σοβαρότητα το φαινόμενο της τουριστικής ανάπτυξης, ανάμεσα σε αυτές και η Ελλάδα. Έτσι σε αυτές τις χώρες άργησε υπερβολικά να σχηματιστούν οι σωστές βάσεις που θα δημιουργούσαν το νομοθετικό και οικονομικό πλαίσιο, με τις ανάλογες κοινωνικά πάντοτε προεκτάσεις, μέσα στο οποίο θα αναπτυσσόταν η τουριστική βιομηχανία και παράλληλα θα ελέγχονταν σε όλες τις φάσεις της λειτουργίας της. Ενώ ο ελληνικός τουρισμός συνεισφέρει σε ποσοστό 8-10% στο ακαθάριστο εθνικό προϊόν (Α.Ε.Π.)[8], συμβάλλει στην περιφερειακή αναδιανομή του εισοδήματος και στην ανάπτυξη των ευαίσθητων νησιωτικών και παραμεθόριων περιοχών και αποτελεί την κυριότερη πηγή συναλλάγματος για την εθνική μας οικονομία, μόνο μετά το 1950 περίπου άρχισε, με αργά βήματα, να αντιμετωπίζεται σαν οργανωμένη δραστηριότητα. Η χώρα μας, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, έχει πετύχει να προσελκύσει τουρίστες όχι όμως και να αντιμετωπίσει με επιτυχία τα προβλήματα που απορρέουν από το εκβιομηχανισμένο τουριστικό σύστημα. Τα προβλήματα μπορούν να συνοψιστούν στα εξής[8]: 1. Έλλειψη μακροπρόθεσμης στρατηγικής και πολιτικής από την πλευρά της πολιτείας σε συνδυασμό με το πεπαλαιωμένο νομικό πλαίσιο. 2. Ανεξέλεγκτη τουριστική ανάπτυξη, ανομοιόμορφη γεωγραφικά, με άνιση κατανομή της τουριστικής δραστηριότητας. 3. Υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων. 4. Έλλειψη σύγχρονης τουριστικής και περιβαλλοντικής υποδομής με συνέπεια την χαμηλή ανταγωνιστικότητα. 5. Έλλειψη τουριστικής παιδείας και συνείδησης. 6. Αδύναμο ποιοτικά τουριστικό προϊόν, άμεση συνέπεια των 2 παραπάνω λόγων. 7. Χαμηλή ανταγωνιστικότητα και έντονη εποχικότητα, με αποτέλεσμα την αδυναμία συντονισμού του τουριστικού προϊόντος στις νέες τάσεις της αγοράς. 12

20 Η αιτιολόγηση της τουριστικής κάμψης λόγω αθέμιτου ανταγωνισμού από χώρες με αλματώδη άνοδο της τουριστικής τους βιομηχανίας, η οποία βασίζεται στην υποτιμημένη αξία του νομίσματός τους όπως η Τουρκία, δεν πρέπει να γίνει δεκτή αβασάνιστα. Πρώτα πρέπει να υπάρξει ο ανάλογος προβληματισμός για τις δικές μας στρατηγικές και την αδικαιολόγητη καθυστέρηση που επιδείξαμε στον τομέα της οργανωμένης ανάπτυξης. Το κλειδί στην τουριστική βιομηχανία είναι πρωταρχικά να μπορέσει ο τουρίστας να νιώσει ότι το προϊόν που του προσφέρεται ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του. Έτσι, πρέπει να περάσουμε στην δική του όχθη και να ψυχολογήσουμε τις ανάγκες, απαιτήσεις και μια ολόκληρη αλυσίδα παραγόντων που τον επηρεάζουν ώστε να μπορέσουμε να του προσφέρουμε ένα προϊόν που αρχικά θα το εμπιστευθεί και στη συνέχεια θα τον ικανοποιήσει απόλυτα. Οι τουρίστες σήμερα έχουν αυξήσει τις απαιτήσεις τους, τα στάνταρ τους, και αυτό οφείλεται σε πολλούς λόγους όπως είναι η άνοδος του βιοτικού επιπέδου (στις αναπτυγμένες χώρες του δυτικού κόσμου) και η εντατικοποίηση της πληροφόρησης. Τα Μ.Μ.Ε. και το διαδίκτυο προσφέρουν τέτοιο όγκο πληροφορίας που κάποιος μόνος του μπορεί να σχηματίσει γνώμη για ένα τουριστικό προορισμό, χωρίς να αποπροσανατολίζεται από επιτήδειους οι οποίοι δραστηριοποιούνται στο χώρο του τουρισμού. Η ποιότητα λοιπόν είναι ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα ο τουρισμός στη χώρα μας. Αυτό είναι και το βασικό εμπόδιο για την παραπέρα ανάπτυξη. Η εξειδίκευση του τουρισμού, η προστασία του περιβάλλοντος και η βελτίωση της ποιότητας του προϊόντος αποτελούν τους άμεσους στόχους στους οποίους πρέπει να δοθεί προτεραιότητα για να μπορέσει ο τουρισμός στην Ελλάδα να αναπτυχθεί σε βαθμό που να συνεισφέρει παραγωγικά στην εθνική οικονομία ισχυροποιώντας τους οικονομικούς δείκτες της Ελλάδας. Αυτό θα επιτευχθεί μόνο μέσα από μια σοβαρή και συντονισμένη, από όλους τους φορείς, διαδικασία οργάνωσης, προγραμματισμού και εκτέλεσης. 13

21 3. ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΕ ΠΑΡΑΚΤΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 3.1 Γενικά Το θέμα της τουριστικής ανάπτυξης απασχολεί εδώ και δεκαετίες τους κρατικούς σχεδιασμούς και την επιστημονική κοινότητα. Οι προσεγγίσεις στο πρόβλημα είναι δεκάδες, θεωρητικές και πρακτικές, και γίνονται από διαφορετικές σκοπιές. Όλες συνδέονται με πολλές παραμέτρους όπως είναι η οικονομία, οι επενδύσεις, οι θέσεις εργασίας, η τεχνολογική υποδομή, ο χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός, οι φυσικοί πόροι, οι κοινωνιολογικές και ανθρωπιστικές επιδράσεις κ.τ.λ. Από την πλευρά των εμπλεκόμενων πλευρών πρωταγωνιστικό ρόλο παίζει το κράτος σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση και την ιδιωτική επένδυση. Ρυθμιστικός παράγοντας είναι ο άνθρωπος, δηλαδή οι κάτοικοι και οι επισκέπτες των τουριστικών περιοχών. 3.2 Παράκτιες ζώνες Ως παράκτια ζώνη ορίζεται μία λωρίδα ξηράς και θάλασσας εκατέρωθεν της ακτογραμμής, με πλάτος που ποικίλει ανάλογα με τη διαμόρφωση του περιβάλλοντος και τις ανάγκες της διαχείρισης. Τα όριά της σπάνια αντιστοιχούν σε υπάρχοντα διοικητικά όρια. Έτσι, τα φυσικά παράκτια συστήματα και οι περιοχές όπου οι ανθρώπινες δραστηριότητες περιλαμβάνουν τη χρήση παράκτιων πόρων μπορούν να εκτείνονται τόσο εκτός των ορίων των χωρικών υδάτων όσο και μερικά χιλιόμετρα προς την ενδοχώρα (Πίνακας 3.1)[9]. Οι παράκτιες ζώνες αποτελούν αγαπημένο χώρο επίσκεψης των τουριστών ελκύοντας λόγω της ομορφιάς και του συνήθως ήπιου κλίματός τους. Ο μόνιμος πληθυσμός που κατοικεί κοντά στις ακτές συνεχώς αυξάνεται σε παγκόσμια κλίμακα, έχοντας σαν λογική συνέπεια την αύξηση των οικονομικών δραστηριοτήτων. Η παράκτια ζώνη συγκεντρώνει ένα μεγάλο εύρος ανθρώπινων δραστηριοτήτων (βιομηχανία, ναυτιλία, τουρισμό, αλιεία, υδατοκαλλιέργειες κ.τ.λ.). Η ταυτόχρονη ανάπτυξη των δραστηριοτήτων αυτών σηματοδοτεί την εμφάνιση προβλημάτων και αντιπαραθέσεων τόσο μεταξύ τους όσο και με την προστασία των φυσικών οικοσυστημάτων και του τοπίου, με αποτέλεσμα αυτές οι δραστηριότητες να απειλούν να διαταράξουν την ευαίσθητη οικολογική ισορροπία. Η σωστή διαχείριση των παράκτιων ζωνών απαιτεί συντονισμένες δράσεις σε όλα τα επίπεδα. Ο τοπικός πληθυσμός, η περιφερειακή και η κεντρική διοίκηση, 14

22 καθώς και οι κοινωνικοοικονομικοί φορείς έχουν όλοι το δικό τους ρόλο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μελετά τα μέτρα που πρέπει να λάβει προς αυτήν την κατεύθυνση. Η Ευρώπη έχει μεγάλη ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα και εκτεταμένη ακτογραμμή σε σχέση με την έκταση της χέρσου. Οι φυσικές, οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες που επικρατούν στην παράκτια ζώνη της παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλομορφία. Τα χλμ. ακτογραμμής στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν κατανέμονται ισομερώς στις 13 παράκτιες χώρες μέλη, ούτε χρησιμοποιούνται με τον ίδιο τρόπο. Ο βαθμός κυριαρχίας της ακτής έναντι της χέρσου στις χώρες της Ένωσης παρουσιάζεται στον πίνακα 3.1 με τη βοήθεια δύο δεικτών: 1) Λόγος του μήκους της ακτογραμμής μίας χώρας προς τη συνολική της έκταση, 2) Ποσοστό του πληθυσμού που κατοικεί σε παράκτιες περιοχές. Ο παράκτιος χαρακτήρας είναι λιγότερο φανερός σε κάποιες χώρες (Βέλγιο, Γερμανία, Γαλλία) και πολύ έντονος σε άλλες (Δανία, Ιρλανδία, Σουηδία, Πορτογαλία, Φιλανδία, Ελλάδα) διαφέρει όμως ως προς την υπεροχή της δημογραφικής (Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία) ή της γεωγραφικής (Ηνωμένο Βασίλειο) του συνιστώσας. Πίνακας 3.1 Παράκτιος χαρακτήρας των χωρών της Ε.Ε. (γεωγραφία και πληθυσμός)[9] Χώρα Έκταση Μήκος Ακτο- Μήκος ακτών / Πληθυσμός παράκτιων Συνολικός πληθυσμός γραμμής Έκταση περιοχών Β C (χλμ.) C/B D E D/E % (χλμ.2) (x100) (x1000) (x1000) Βέλγιο Δανία , Γερμανία , Ελλάδα , Ισπανία , Γαλλία , Ιρλανδία , Ιταλία , Ολλανδία , Πορτογαλία , Φινλανδία , Σουηδία , Ην.Βασίλειο , ΣΥΝΟΛΟ , C/B: μήκος ακτογραμμής / έκταση D/E: πληθυσμός παράκτιων περιοχών / συνολικός πληθυσμός 15

23 Δύο πολιτικές κατευθύνσεις που έχουν έλθει τελευταία στο προσκήνιο είναι ότι πρώτα η οικονομική ανάπτυξη θα πρέπει να συμβαδίζει με τις περιβαλλοντικές αναγκαιότητες και δεύτερο ότι ο χωροταξικός σχεδιασμός και η περιφερειακή ανάπτυξη θα πρέπει να έχουν σαν αποτέλεσμα την αειφόρο ανάπτυξη[10]. Παρ' όλα αυτά πρακτικά η αειφόρος ανάπτυξη υλοποιείται πολύ αργά λόγω της πολυπλοκότητας των προβλημάτων στις παράκτιες ζώνες. Σημαντικό ρόλο παίζει η νομοθεσία η οποία πρέπει να βελτιωθεί για να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των υπαρχόντων χρηματοδοτικών και σχεδιαστικών μέσων και να μπορέσουν να ενεργοποιηθούν οι πολιτικές αρχές, οι υπηρεσίες, οι οικονομικοί παράγοντες, οι επιστήμονες και τέλος το κοινό. Οι μεμονωμένες ενέργειες πρέπει να δώσουν τη θέση τους στη συνεργασία. Θα πρέπει να σχεδιαστούν πιο κατάλληλα όργανα και μηχανισμοί συντονισμού και πληροφόρησης. Η ανάγκη για ορθότερη διαχείριση των παράκτιων ζωνών οδήγησε, από παλαιότερες δεκαετίες, σε πολιτικές δεσμεύσεις και στη λήψη πολυαρίθμων μέτρων, που σε άλλες χώρες είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά και σε άλλες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, με αμφισβητούμενα αποτελέσματα. Στις πρώτες τροποποιήθηκε η νομοθεσία και σχεδιάστηκαν εθνικές στρατηγικές. Δημιουργήθηκαν τοπικά διαχειριστικά σχήματα και έγιναν μελέτες και έρευνες. Αυτό συνέβαλε δυναμικά στην δραστηριοποίηση της τουριστικής ανάπτυξης με ταυτόχρονη μείωση της υποβάθμισης του περιβάλλοντος. Η έλλειψη όμως συντονισμού, που διακρίνεται μεταξύ των διάφορων εμπλεκόμενων φορέων, αποτελεί σοβαρό πρόβλημα και εμποδίζει την ανάπτυξη του τουρισμού ιδιαίτερα στις παράκτιες ζώνες οι οποίες είναι το αντικείμενο της παρούσας διατριβής. 3.3 Μέθοδοι ανάλυσης τουριστικής ανάπτυξης παράκτιων περιοχών Εδώ και χρόνια εφαρμόζονται διάφορες μέθοδοι ανάλυσης της τουριστικής ανάπτυξης για τις παράκτιες περιοχές, άλλες με μεγαλύτερη και άλλες με μικρότερη επιτυχία. Το πλήθος των αγνώστων παραμέτρων που εμπεριέχονται στον σχεδιασμό και προγραμματισμό του αναπτυξιακού τουρισμού είναι ακόμα και σήμερα το βασικό αίτιο για την περιορισμένη επιτυχία ή και αποτυχία των εκάστοτε προγραμμάτων. Βασική παράμετρο των προγραμμάτων ανάπτυξης αποτελεί σε όλες τις προσπάθειες η βιώσιμη ανάπτυξη. Οι έννοιες της βιώσιμης χωρητικότητας, της φέρουσας τουριστικής ικανότητας, και του κύκλου εξέλιξης του τουριστικού προορισμού [4] παίζουν κυρίαρχο ρόλο στις μεθόδους προσέγγισης της παράκτιας τουριστικής ανάπτυξης. Η 16

24 βιώσιμη χωρητικότητα αποτελεί το εργαλείο ανάλυσης των φυσικών πόρων μιας περιοχής. Ο περιβαλλοντικός προγραμματισμός για την χρήση μιας περιοχής πρέπει να προσαρμοστεί στα επίπεδα των φυσικών πόρων που αυτή διαθέτει για να μην δημιουργηθούν περιβαλλοντικές πιέσεις στην περιοχή[11]. Οι περιβαλλοντικές πιέσεις μετριούνται με δείκτες τουριστικής πίεσης [12] οι οποίοι είναι διαφορετικοί σε κάθε ερευνητική προσέγγιση και εξαρτώνται κυρίως από την υποκειμενική βαρύτητα που δίνει ο εκάστοτε μελετητής όπως επίσης και από τις ιδιομορφίες, σε όλα τα επίπεδα, κάθε τουριστικού προορισμού. Γενικά, οι δείκτες τουριστικής πίεσης εξαρτώνται από τεχνικά χαρακτηριστικά της περιοχής, όπως οι πυκνότητες τουριστών/τ.χλμ., τουριστών/μέτρο ακτής και τουριστών/μόνιμο πληθυσμό. Η έννοια της φέρουσας τουριστικής ικανότητας μετράει την ικανότητα μιας περιοχής στην απορρόφηση των νέων δεδομένων που δημιουργούνται με την ανάπτυξή της και βοηθά τους αρμόδιους να σχεδιάσουν σωστά την τουριστική ανάπτυξη των περιοχών μελέτης. Από πρακτική άποψη με τον ορισμό αυτόν, για την περίπτωση της προστασίας του περιβάλλοντος, εννοούμε την ικανότητα μιας τουριστικής περιοχής να δεχτεί έναν αριθμό αλλαγών λόγω της τουριστικής της ανάπτυξης, χωρίς να δημιουργηθούν αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε αυτή. Άλλα πεδία που μπορεί να έχει εφαρμογή η φέρουσα τουριστική ικανότητα μιας περιοχής, εκτός αυτού του φυσικού περιβάλλοντος, είναι αυτά που έχουν σχέση με την οικονομία, την κοινωνιολογία ή ακόμη και την ψυχολογία των κατοίκων των περιοχών[13]. Η εξέλιξη του τουριστικού προορισμού σε ένα συγκεκριμένο τόπο αντιμετωπίστηκε εκτενώς από τον Butler ο οποίος θεωρεί ότι ο τουριστικός προορισμός είναι εκείνος που δέχεται την τουριστική ανάπτυξη μέσα από έξι βασικά στάδια δυναμικής εξέλιξης, αρχίζοντας από το στάδιο εξερεύνησης και περνώντας από αυτά της συμμετοχής, ανάπτυξης, σταθεροποίησης, στασιμότητας και τέλος παρακμής ή αναζωογόνησης[14]. Στο σχήμα 3.1 δίνεται η καμπύλη ανάπτυξης του μοντέλου Butler όπως εφαρμόστηκε για την περίπτωση της Χαλκιδικής από την κ. Παπαπαύλου[4]. Το μοντέλο του Butler είναι δημοφιλές στον ερευνητικό χώρο των τουριστικών προορισμών. Από οικονομική όμως σκοπιά αδυνατεί να εφαρμοστεί σε αναπτυσσόμενες περιοχές, όπου επικρατούν ιδιωτικά συγκρουόμενα συμφέροντα. Επίσης, σε περιοχές που δεν έχει προβλεφθεί προγραμματισμός και κρατική διαχείριση του τουριστικού προϊόντος το μοντέλο αυτό παρουσιάζει αδυναμίες στο επίπεδο της βιώσιμης ανάπτυξης[15]. Από το διδακτορικό της κ. Παπαπαύλου[4] 17

25 διαφαίνεται και μια πρόσθετη δυσκολία στην εφαρμογή της μεθόδου, η οποία συνδέεται με μια ανασφάλεια σχετικά με την έκφραση του τελικού αποτελέσματος για μια συγκεκριμένη περιοχή μελέτης καθόσον η όλη διερεύνηση βασίζεται σε σενάρια ανάπτυξης. Έτσι λοιπόν στο συγκεκριμένο διδακτορικό, στο οποίο μελετήθηκαν δύο σενάρια ανάπτυξης, αναφέρονται τα εξής: «Χωρίς πρόσθετα εμπειρικά στοιχεία είναι δύσκολο κανείς να συναγάγει οριστικά το συμπέρασμα ποιό από τα δύο σενάρια είναι πιθανότερο να συμβεί, υποθέτοντας ότι τα εμπειρικά αποτελέσματα πρέπει να εφαρμοστούν στο πρότυπο του Butler. Λαμβάνοντας υπόψη τα καλύτερα διαθέσιμα στοιχεία, οι δείκτες θα εμφανίζονταν να ευνοούν την πρώτη ερμηνεία αλλά και τα τελευταία δεν μπορούν να αποκλειστούν. Η κάλυψη χρονικής έκτασης των εμπειρικών στοιχείων για τη Χαλκιδική, δεν εμφανίζεται να είναι ικανοποιητική έτσι ώστε, είτε να απορρίπτει εντελώς είτε να επικυρώνει το πρότυπο του Butler. Στο τέλος, απέδειξε ότι οι εμπειρικές παρατηρήσεις ήταν ανεπαρκείς να εφαρμόσουν το πρότυπο του Butler από τον κύκλο της τουριστικής ζωής για τους παραλιακούς οικισμούς της Χαλκιδικής γιατί προφανώς δεν έχει φθάσει στο τέλος του ο κύκλος ζωής αυτού του τουριστικού προορισμού» Σχήμα 3.1 Καμπύλη τουριστικής ανάπτυξης μοντέλου Butler. Εφαρμογή στην Χαλκιδική (Παπαπαύλου, 2003). 18

26 Κάποιες άλλες σύγχρονες μέθοδοι τουριστικής ανάπτυξης σε παράκτιες περιοχές, οι οποίες προσεγγίζουν την έρευνά τους από οικονομική πλευρά, αποτελούν τα εθνικά-περιφερειακά συστήματα τουριστικής ποιότητας (National regional tourism quality systems)[16], που στοχεύουν στο μεγαλύτερο δυνατό οικονομικό όφελος από την τουριστική ανάπτυξη των περιοχών χωρίς να παραβλέπουν την περιβαλλοντική τους υπόσταση. Πιο αναλυτικά, στη σημερινή σύγχρονη ανταγωνιστική οικονομική πραγματικότητα τα συστήματα τουριστικής ποιότητας αποτελούν εργαλείο συντονισμού και συνεργασίας στα χέρια των ενδιαφερόμενων πλευρών (κράτος - τοπική αυτοδιοίκηση - ιδιώτες επενδυτές) στην προσπάθειά τους να οργανώσουν και να εκτελέσουν ένα πρόγραμμα τουριστικής ανάπτυξης που θα αποφέρει οικονομικά οφέλη στους εμπλεκόμενους και στην περιοχή. Δύο είναι οι βασικές λειτουργίες αυτών των συστημάτων, οι εισροές (φυσικές, οικονομικές, ανθρώπινα αποθέματα και πληροφόρηση) και οι εκροές (ποιοτικό τουριστικό προϊόν). Βασικό μειονέκτημα αυτών των συστημάτων αποτελεί η αδυναμία ένταξής τους για μελέτη σε ομαδοποιημένες κατηγορίες με γενικά κριτήρια και αρχές. Αυτό συμβαίνει λόγω της διαφορετικής φύσης των προσδοκιών των ενδιαφερόμενων πλευρών σε κάθε περίπτωση. Οι διάφορες τεχνικές μέτρησης (benchmarking techniques) είναι πολύ σημαντικές στατιστικές μέθοδοι με εφαρμοσμένους μαθηματικούς τύπους. Αυτές βοηθούν τις ιδιωτικές εταιρείες, που παίρνουν μέρος στην αναβάθμιση μιας τουριστικής περιοχής, να εκτιμήσουν σε σχέση με τις άλλες το επίπεδο αποτελεσματικότητας και ποιότητας του προϊόντος τους μέσα στο γενικότερο πλαίσιο του υγιή ανταγωνισμού και σε αλληλεπίδραση με την προστασία και αναβάθμιση του περιβάλλοντος της υπό μελέτη περιοχής. Λόγω όμως της σύνθετης φύσης του τουριστικού προϊόντος, η τεχνική αυτή αδυνατεί να παρέχει αρκετή πληροφόρηση για τις προτιμήσεις των «πελατών» (τουριστών) όσον αφορά την δημιουργία νέων ή αναβαθμισμένων προϊόντων. Ο Ο.Η.Ε. για να μετρήσει το μέγεθος εκείνων των οικονομικών δραστηριοτήτων μιας χώρας που δεν ορίζονται ως βιομηχανικές στους εθνικούς λογαριασμούς έχει υιοθετήσει τους δορυφορικούς λογαριασμούς τουρισμού (Tourism Satellite Accounts)[17]. Ο τουρισμός έχει μελετηθεί με αυτό το σύστημα για να υπολογιστούν οι επιδράσεις του στις εθνικές οικονομίες, εφόσον περιλαμβάνει ένα πλέγμα διάφορων υπηρεσιών όπως είναι οι μεταφορές, τα καταλύματα, το φαγητό και η αναψυχή. Ο τουρισμός καθοδηγείται και επηρρεάζεται από τις προτιμήσεις του 19

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Σαακιάν Χρήστος Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Η παρούσα εργασία ασχολείται με τη Μύκονο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ" «Στήριξη και Ανάδειξη Πολυνησιωτικών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

Αγορά εύτερης Κατοικίας

Αγορά εύτερης Κατοικίας Αγορά εύτερης Κατοικίας Rhodes Tourism Forum 2006 10-11 Νοεµβρίου Θάλεια ρουσιώτου 1 Η Αγορά της εύτερης Κατοικίας στην Ευρώπη Ιστορικό Χρονολογείται από τη δεκαετία του 70 και συνδέεται άµεσα µε την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Δεν μπορούσαμε λοιπόν, παρά να στηρίξουμε την πρωτοβουλία της Helexpo με κάθε τρόπο και βεβαίως να τη θέσουμε υπό την αιγίδα του Συνδέσμου.

Δεν μπορούσαμε λοιπόν, παρά να στηρίξουμε την πρωτοβουλία της Helexpo με κάθε τρόπο και βεβαίως να τη θέσουμε υπό την αιγίδα του Συνδέσμου. «Η Τουριστική αγορά και η δυναμική του Θρησκευτικού και πολιτιστικού τουρισμού» ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΛΩΝΗΣ, Πρόεδρος ΗΑΤΤΑ Θεσσαλονίκη, Πέμπτη 22 Νοεμβρίου 2012 Παναγιώτατε, Σεβάσμιοι Μητροπολίτες,. Αξιότιμε κύριε

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Α. Βερνίκος. Πρόεδρος, Vernicos Yachts Γενικός Γραμματέας, ΣΕΤΕ

Γιώργος Α. Βερνίκος. Πρόεδρος, Vernicos Yachts Γενικός Γραμματέας, ΣΕΤΕ Γιώργος Α. Βερνίκος Πρόεδρος, Γενικός Γραμματέας, ΣΕΤΕ S.A. Ελληνικός Τουρισμός: Εξέλιξη Βασικών Στοιχείων Εξέλιξη Διεθνών Τουριστικών Αφίξεων (εκατ.) 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Εξέλιξη Μέσου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η συγκέντρωση της τουριστικής ζήτησης σε λίγους μήνες του έτους Μέτρηση Εποχικότητας Διανυκτερεύσεις Αφίξεις Δαπάνες Δείκτες Συγκέντρωσης Herfindahl - Hirschman

Διαβάστε περισσότερα

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 2005-2008 Η Ελλάδα είναι ένας από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως, ένας πόλος έλξης για χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο. Ο τουριστικός τομέας αποτελεί, αδιαμφισβήτητα,

Διαβάστε περισσότερα

Το προφίλ του Τουρισμού στη Κρήτη βάσει της Έρευνας Συνόρων της Τράπεζας της Ελλάδος

Το προφίλ του Τουρισμού στη Κρήτη βάσει της Έρευνας Συνόρων της Τράπεζας της Ελλάδος Το προφίλ του Τουρισμού στη Κρήτη βάσει της Έρευνας Συνόρων της Τράπεζας της Ελλάδος Επεξεργασία:La.Re.T.S.A.& Quantos S.A. ΤτΕ Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών / Διεύθυνση Στατιστικής Η Έρευνα Συνόρων για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. 3 Αυγούστου 2009

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. 3 Αυγούστου 2009 Νέες ευκαιρίες για αλλαγή επιχειρηματικού προφίλ των ελληνικών τουριστικών επιχειρήσεων μέσα από την αξιοποίηση των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) Η Ελλάδα καταλαμβάνει την 24η θέση στο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ. Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ

Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ. Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΤΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΘΜΟΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΟΝΤΑΙ ΤΟ ΝΟΜΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ. Έρευνα που έγινε από το. για το ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ.

ΒΑΘΜΟΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΟΝΤΑΙ ΤΟ ΝΟΜΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ. Έρευνα που έγινε από το. για το ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ. 1 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΟΝΤΑΙ ΤΟ ΝΟΜΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ Έρευνα που έγινε από το ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ για το ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008 Εξαµηνιαία Έρευνα Συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές Επιχειρήσεις 2 1. Εισαγωγή Το ΙΤΕΠ άρχισε να διεξάγει δύο φορές το χρόνο Έρευνα Συγκυρίας µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Ταυτότητα της Έρευνας... σελ. 4

Ταυτότητα της Έρευνας... σελ. 4 ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Ταυτότητα της Έρευνας... σελ. 4 ΜΕΡΟΣ Α : Στοιχεία για τους επισκέπτες της Ελλάδας 1. Αριθμός ημερών παραμονής στην Ελλάδα... 7 2. Αριθμός επισκέψεων στην Ελλάδα για διακοπές...

Διαβάστε περισσότερα

Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013. Συνέντευξη Τύπου. Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ

Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013. Συνέντευξη Τύπου. Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013 Συνέντευξη Τύπου Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Ο ελληνικός τουρισμός παραμένει διεθνώς ανταγωνιστικός και είναι σε

Διαβάστε περισσότερα

«Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα»

«Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα» «Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα» Γκίκας Α. Χαρδούβελης Καθηγητής, Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής Παν. Πειραιώς Οικονομικός Σύμβουλος Ομίλου Eurobank

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

Πολυσταδιακή δειγματοληψία με χρήση quota ως προς τη γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού, το φύλο και την ηλικία.

Πολυσταδιακή δειγματοληψία με χρήση quota ως προς τη γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού, το φύλο και την ηλικία. Επωνυμία Εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία όνομα Εντολέα Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Μέγεθος δείγματος/ γεωγραφική κάλυψη ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ Έρευνα κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας. Τμήμα Διοίκησης Ξενοδοχείων και Τουρισμού. - Μάστερ (ΜSc) στη Διεθνή Διοίκηση Τουρισμού και Επιχειρήσεων Φιλοξενίας

Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας. Τμήμα Διοίκησης Ξενοδοχείων και Τουρισμού. - Μάστερ (ΜSc) στη Διεθνή Διοίκηση Τουρισμού και Επιχειρήσεων Φιλοξενίας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Ξενοδοχείων και Τουρισμού - Μάστερ (ΜSc) στη Διεθνή Διοίκηση Τουρισμού και Επιχειρήσεων Φιλοξενίας 1. Εισαγωγή 2. Στόχοι Μεταπτυχιακού Προγράμματος 3. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Ανταποκρινόμενη στην διεθνή τάση για διεύρυνση και διαφοροποίηση του τουριστικού της προϊόντος, τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα προσφέρει ελκυστικά πακέτα και υπηρεσίες εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Εναλλακτικός

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό Σύνοψη Μελέτης Η παρούσα µελέτη των Πινάκων Εισροών-Εκροών µε επίκεντρο τους τοµείς τουρισµού του έτους 1992 εκπονήθηκε µε χρηµατοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

To Μάκρο- και Μίκρο- περιβάλλον του Μάρκετινγκ

To Μάκρο- και Μίκρο- περιβάλλον του Μάρκετινγκ www.arns.gr κλικ στη γνώση inf@arns.c.gr ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 T Μάκρο- και Μίκρο- περιβάλλον του Μάρκετινγκ Μάκρο- περιβάλλον και οι μη ελεγχόμενες μεταβλητές αυτού Το μάκρο-περιβάλλον αποτελεί τον ευρύτερο χώρο

Διαβάστε περισσότερα

Τουρισμός και περιβάλλον

Τουρισμός και περιβάλλον Τουρισμός και περιβάλλον Γουγούλη Ελένη, Κασσαμανώλη Μαρία, Κλαδάς Θανάσης, Τσιπούρας Άγγελος, Χριστοδούλου Ελένη 1 Γενικό Λύκειο Αριστοτελείου Κολλεγίου Θεσσαλονίκης lykeio@aristotelio.edu.gr Δρ. Κοκκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ Πρόταση για ρύθμιση δανείων ξενοδοχειακών επιχειρήσεων 1. Ελληνική Οικονομία και Τουρισμός Ο τουρισμός είναι σημαντικός τομέας για την ελληνική οικονομία από απόψεως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΑ ΤΑΞΙ ΕΥΟΥΝ ΑΠΡΟΣΚΟΠΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΠΑΤΣΟΥΛΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ, ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΧΩΡΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ Ν. ΧΑΝΙΩΝ ΚΥΡΙΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ : ΕΝΤΟΝΗ ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ. ΜΟΡΦΗ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ : ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΤΡΙΠΤΥΧΟ ΑΜΜΟΣ ΗΛΙΟΣ ΘΑΛΛΑΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Το προφίλ του Τουρισµού στη Ρόδο βάσει της Έρευνας Συνόρων της Τράπεζας της Ελλάδος Επεξεργασία:Τράπεζα της Ελλάδος - ιεύθυνση Στατιστικής & Quantos S.A. Η Έρευνα Συνόρων για την Εκτίµηση του Ταξιδιωτικού

Διαβάστε περισσότερα

Εξελίξεις στον Παγκόσμιο και τον Ελληνικό Τουρισμό

Εξελίξεις στον Παγκόσμιο και τον Ελληνικό Τουρισμό Εξελίξεις στον Παγκόσμιο και τον Ελληνικό Τουρισμό και στα Βασικά Μεγέθη της Ελληνικής Ξενοδοχίας το 2014 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ 2 Αφίξεις, Εισπράξεις, Πληρωμές ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΤΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Χ. Κοκκώσης 1, Κ. Δημητρίου 2, Μ.

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΤΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Χ. Κοκκώσης 1, Κ. Δημητρίου 2, Μ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο "Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών - Δυνατότητες και Εφαρμογές, Προοπτικές και Προκλήσεις" ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ ΔΗΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΕΡΕΥΝΑΣ &ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΔΙΟΥ Οκτώβριος 2014 IV. ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ: ΚΑΤΟΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Click to add subtitle

Click to add subtitle Company LOGO ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΕΡΟΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Click to add subtitle ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Δ.,ΣΑΡΤΖΕΤΑΚΗ Μ, CRANFIELD UNIVERSITY,SoE Department of Fluid mechanics and Computational

Διαβάστε περισσότερα

Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις. Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions.

Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις. Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions. Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions.gr Τουρισμός στη πράξη Περισσότερα από 900 εκ τουρίστες ταξίδεψαν

Διαβάστε περισσότερα

Τουρισμός & Εμπόριο στην Παλαιόχωρα. Εμπορικό & Βιομηχανικό Επιμελητήριο Χανίων

Τουρισμός & Εμπόριο στην Παλαιόχωρα. Εμπορικό & Βιομηχανικό Επιμελητήριο Χανίων Τουρισμός & Εμπόριο στην Παλαιόχωρα Εμπορικό & Βιομηχανικό Πυλώνες Έρευνας 1 ος Πυλώνας Δημογραφικά χαρακτηριστικά επισκεπτών 2 ος Πυλώνας Ταξιδιωτικό προφίλ επισκέπτη 3 ος Πυλώνας Οικονομική δυναμική

Διαβάστε περισσότερα

Αποδελτίωση των αποτελεσμάτων της Έρευνας Πεδίου

Αποδελτίωση των αποτελεσμάτων της Έρευνας Πεδίου Αποδελτίωση των αποτελεσμάτων της Έρευνας Πεδίου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Το Υπουργείο Πολιτισμού Τουρισμού δίνει κατ αρχήν έμφαση στην ανάγκη εναρμόνισης του Ειδικού Πλαισίου με το υφιστάμενο και

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ο ρόλος του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης Η περίπτωση της Σουηδίας»

«ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ο ρόλος του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης Η περίπτωση της Σουηδίας» «ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ο ρόλος του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης Η περίπτωση της Σουηδίας» Εισηγητής: Νίκος Παπαδόπουλος MP of SWEDEN Γενικά Χαρακτηριστικά της Σουηδίας Πληθυσμός 10.500.000 κάτοικοι Το 84%

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης.

Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης. Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης. Αντικείμενο. Το αντικείμενο της εργασίας αυτής είναι να διερευνήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑνΕΚ, Ημερίδα 03/04/2014 1

ΕΠΑνΕΚ, Ημερίδα 03/04/2014 1 1 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΕ ΕΣΠΑ Κατάρτιση ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 / Οργανωτική δομή ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ Κοινωνικοί Εταίροι Εμπειρογνώμονες 2 Υφιστάμενη κατάσταση τομέα Ο δυναμικότερος κλάδος της οικονομίας γιατί:

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές τουρισμού γκολφ στην Ελλάδα σε σύγκριση με άλλες χώρες

Προοπτικές τουρισμού γκολφ στην Ελλάδα σε σύγκριση με άλλες χώρες Προοπτικές τουρισμού γκολφ στην Ελλάδα σε σύγκριση με άλλες χώρες Ονοματεπώνυμο: Γεωργίου Παναγιώτης 113125 Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: Γιωργής Κριτσωτάκης Δεκέμβριος 2014 Γκολφ - Τουρισμός Readman

Διαβάστε περισσότερα

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ΟΛΓΑΣ ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ TO THE SECOND GREEK EU PRESIDENCY CONFERENCE «Europe and the Arab World: Strengthening political, business and investment ties» ΤΡΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα αποτελεί κορυφαίο τουριστικό προορισμό παγκοσμίως. Την τελευταία δεκαετία, ο

Η Ελλάδα αποτελεί κορυφαίο τουριστικό προορισμό παγκοσμίως. Την τελευταία δεκαετία, ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Η Ελλάδα αποτελεί κορυφαίο τουριστικό προορισμό παγκοσμίως. Την τελευταία δεκαετία, ο αριθμός των τουριστών αυξάνεται σταθερά. Το 2007, περισσότερα από 17 εκατομμύρια άτομα επισκέφθηκαν την Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος................................................. 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Κεφάλαιο 1: Ο σύγχρονος τουρισμός και η Ελλάδα ως προορισμός................................ 25 1.1 Το φαινόμενο του

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010

Δελτίο Τύπου. Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010 Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010 Δελτίο Τύπου Παρουσιάστηκε, σήμερα στις 21 Ιανουαρίου 2010 στο ξενοδοχείο St.George Lycabettus, το τρίτο τεύχος της Εξαμηνιαίας Έκθεσης Ανάλυσης των Τουριστικών Τάσεων με τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ (ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΚΑΡΝΑΓΙΟΥ) ΔΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ (ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΚΑΡΝΑΓΙΟΥ) ΔΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Ο Λ Ο Κ Λ Η Ρ Ω Μ Ε Ν Ω Ν Π Α Ρ Ε Μ Β Α Σ Ε Ω Ν Α Σ Τ ΙΙ Κ Η Σ Α Ν Α Π Τ Υ Ξ Η Σ Ε.. Τ.. Π.. Α.. & Ε.. Κ.. Τ.. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΔΗΜΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ & ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΟΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ & ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ & ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΟ 2021 Το όραμά μας είναι μια αναγεννημένη Ελλάδα που θα εξασφαλίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ Πρωτοβουλία Ίδρυσης Πανεπιστηµιακού Τµήµατος Τουρισµού στην Κρήτη Μάρτιος 2007 Τουρισµός:

Διαβάστε περισσότερα

Οι Άξονες, τα Μέτρα και οι στόχοι του Στρατηγικού Σχεδίου

Οι Άξονες, τα Μέτρα και οι στόχοι του Στρατηγικού Σχεδίου Οι Άξονες, τα Μέτρα και οι στόχοι του Στρατηγικού Σχεδίου Άξονας 1 : Περιβάλλον και Ποιότητα Ζωής 1.1. Φυσικό και οικιστικό περιβάλλον 1.1.1 1.1.2 1.1.3 1.1.4 Βελτίωση, προστασία και αποκατάσταση του φυσικού

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως;

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; 1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; Η ιδιωτική ασφάλιση βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα, διεκδικώντας ισχυρότερη θέση στο χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020.

Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020. Γεώργιος Γιαννούσης Γ.Γ. Δημοσίων Επενδύσεων - ΕΣΠΑ Κατευθύνσεις Εθνικής Αναπτυξιακής Στρατηγικής Αναπτυξιακό όραμα: «Η συμβολή στην αναγέννηση της ελληνικής οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΖΩΝΩΝ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΖΩΝΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΖΩΝΩΝ Εφαρμοσμένα ευρωπαϊκά παραδείγματα ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΤΣΙΓΚΟΥ, Υπ/νη Περ. Εκπ. Δυτικής Αττικής Εργαστήριο: «Σχεδιασμός προγράμματος ΠΕ με τη μορφή εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρες και γυναίκες, 18 ετών και άνω. 892 νοικοκυριά

Άνδρες και γυναίκες, 18 ετών και άνω. 892 νοικοκυριά Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την ΚΑΠΑ RESEARCH Α.Ε. Περίοδος διεξαγωγής Η συλλογή των στοιχείων έγινε από 17 έως και 18 Απριλίου 2007 Περιοχή διεξαγωγής Πληθυσμός Δείγμα Τεχνική συλλογής πληροφοριών Μέθοδος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

χώρας το δεκάμηνο του 2014 ξεπέρασαν το σύνολο των διανυκτερεύσεων ολόκληρου του έτους 2013.

χώρας το δεκάμηνο του 2014 ξεπέρασαν το σύνολο των διανυκτερεύσεων ολόκληρου του έτους 2013. Σημαντική ήταν η αύξηση που παρουσίασε ο εισερχόμενος τουρισμός προς τη χώρα μας την τελευταία διετία (2013-2014), καθώς οι αφίξεις των αλλοδαπών τουριστών εκτιμάται ότι ξεπέρασαν το επίπεδο ρεκόρ των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα»

HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα» HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα» Κυρίες και κύριοι, Παρασκευή, 13 Μαρτίου 2015 Χαιρετισμός από

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Βίκυ Φλέγγα Οικονομολόγος, Μ sc περιφερειακή ανάπτυξη Στέλεχος διεύθυνσης οργάνωσης και πληροφορικής Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ 9 ΒΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ: Έρευνα γνώμης των Επισκεπτών Κρουαζιέρας στο Κατάκολο

ΤΙΤΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ: Έρευνα γνώμης των Επισκεπτών Κρουαζιέρας στο Κατάκολο ΤΙΤΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ: Έρευνα γνώμης των Επισκεπτών Κρουαζιέρας στο Κατάκολο ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΑΝΤΕΛΑΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΡΑΜΠΑΔΩΡΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΔΟΞΑΚΗ ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΠΑΝΤΕΛΑΔΗΣ ΑΡΗΣ ΠΑΝΤΕΛΑΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 Διανύουμε το τελευταίο έτος εφαρμογής της Γ Προγραμματικής Περιόδου και κατ ακολουθία και αν δεν εδίδετο παράταση λόγω των καταστροφικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚIΝΑ. Ο «γίγαντας» ξύπνησε. 100 εκατ. Κινέζοι τουρίστες μέχρι το 2020 Η Ευρώπη κορυφαία επιλογή Η.Π.Α. και Αυστραλία στους 10 top προορισμούς

ΚIΝΑ. Ο «γίγαντας» ξύπνησε. 100 εκατ. Κινέζοι τουρίστες μέχρι το 2020 Η Ευρώπη κορυφαία επιλογή Η.Π.Α. και Αυστραλία στους 10 top προορισμούς της Βιβιάνας Δελιδάκη ΚIΝΑ Ο «γίγαντας» ξύπνησε Σε 100 εκατομμύρια θα διαμορφωθεί ο αριθμός των Κινέζων τουριστών, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού μέχρι το 2020, από 28 εκατομμύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου

ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου 1 ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου Στη Μεσόγειο (και μάλιστα σε Ισπανία, Ιταλία, πρώην Γιουγκοσλαβία, Ελλάδα, Τουρκία, Κύπρο, Μάλτα, Τυνησία

Διαβάστε περισσότερα

Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς. Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού

Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς. Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού Πρώτα-πρώτα μια εικόνα του Ελληνικού Τουρισμού (2013)- Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΚΤΙΑΣ ΖΩΝΗΣ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΚΤΙΑΣ ΖΩΝΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΚΤΙΑΣ ΖΩΝΗΣ Ξένια I. Λοϊζίδου, ΑΚΤΗ Κέντρο Μελετών και έρευνας Γαλάζια Ανάπτυξη (1): Γαλάζια Ανάπτυξη δεν είναι ΜΟΝΟ η ναυτιλία! Ενδεικτικοί άλλοι τομείς: Ενέργεια Θαλάσσια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΡΕΣΠΩΝ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΡΕΣΠΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΡΕΣΠΩΝ στα πλαίσια του Έργου NEST Ανάπτυξη Δικτύου Αειφόρου Τουρισμού 1. Πόσες φορές έχετε επισκεφθεί την περιοχή την τελευταία 2ετία; 1 φορά 2-3 φορές 3-5 φορές

Διαβάστε περισσότερα

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον»

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός ιευθυντής Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιµων Πηγών και Εξοικονόµησης Ενέργειας - Κ.Α.Π.Ε. e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

1.8.2 Η δεύτερη περίοδος: 1970-1975 έως 2000 (Β ). Διείσδυση του «ποιοτικού κριτηρίου»

1.8.2 Η δεύτερη περίοδος: 1970-1975 έως 2000 (Β ). Διείσδυση του «ποιοτικού κριτηρίου» Περιεχόμενα Εισαγωγή... 13 ΜΕΡΟΣ A. Το τουριστικό φαινόμενο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Διαχρονική επισκόπηση των εξελικτικών φάσεων... 19 1.1 Η αρχαιότητα... 20 1.1.1 Τα ξενοδοχειακά καταλύματα... 23 1.2 Ο Μεσαίωνας...

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 2: Η ιάρθρωση της Απασχόλησης κατά Τµήµα στα Ελληνικά Ξενοδοχεία Ποσοστό απασ χολο

Πίνακας 2: Η ιάρθρωση της Απασχόλησης κατά Τµήµα στα Ελληνικά Ξενοδοχεία Ποσοστό απασ χολο Σ Υ Ν Ο Ψ Η Αντικείµενο της µελέτης είναι η ανάλυση της διάρθρωσης της απασχόλησης στα ελληνικά ξενοδοχεία. Η παρούσα µελέτη αποτελεί την τρίτη και τελευταία µελέτη που στηρίζεται σε δύο δειγµατοληψίες

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ;

Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ; Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ; Ένας δορυφόρος λογαριασμός (Δ.Λ.) είναι ένα εργαλείο για την οργάνωση όλης της ποσοτικής πληροφόρησης που σχετίζεται και απορρέει από ένα συγκεκριμένο

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Συνόρων & Έρευνα Περιφερειακής Κατανομής της Ετήσιας Τουριστικής Δαπάνης Ξ.Ε.Ε. - TNS ICAP-QUANTOS

Έρευνα Συνόρων & Έρευνα Περιφερειακής Κατανομής της Ετήσιας Τουριστικής Δαπάνης Ξ.Ε.Ε. - TNS ICAP-QUANTOS Έρευνα Συνόρων & Έρευνα Περιφερειακής Κατανομής της Ετήσιας Τουριστικής Δαπάνης Ξ.Ε.Ε. - TNS ICAP-QUANTOS Ανάλυση στοιχείων Αυγούστου 2013 και μερική επεξεργασία στοιχείων από το ΙΤΕΠ Σκοπός, Στόχοι &

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Δρ. Ιωάννης Χατζηκιάν, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΣΔΟ,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα με θέμα: «Η SWOT ανάλυση ως βασική λειτουργία του προγραμματισμού του τουριστικού μάρκετινγκ. Μελέτη περίπτωσης: Σκιάθος».

Έρευνα με θέμα: «Η SWOT ανάλυση ως βασική λειτουργία του προγραμματισμού του τουριστικού μάρκετινγκ. Μελέτη περίπτωσης: Σκιάθος». Έρευνα με θέμα: «Η SWOT ανάλυση ως βασική λειτουργία του προγραμματισμού του τουριστικού μάρκετινγκ. Μελέτη περίπτωσης: Σκιάθος». Το ερωτηματολόγιο έχει συνταχθεί στα πλαίσια πτυχιακής εργασίας του τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 Απρίλιος 2013 Στόχος της Εγκυκλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 10564 Αθήνα Τηλ. 3312253, 3310022 Fax: 3312033 Αθήνα, 5 εκεµβρίου 2001 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 10564 Αθήνα Τηλ. 3312253, 3310022 Fax: 3312033 Αθήνα, 5 εκεµβρίου 2001 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 10564 Αθήνα Τηλ. 3312253, 3310022 Fax: 3312033 Αθήνα, 5 εκεµβρίου 2001 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ιοίκηση του ΙΤΕΠ βρίσκεται στην ευχάριστη θέση να δώσει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Περιεχόμενα 1.Αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο των υδάτων 2.Εθνικές πολιτικές : Εθνικό πρόγραμμα, Σχέδια Διαχείρισης λεκανών απορροής

Διαβάστε περισσότερα

Κυριάκος Εμμ. Ρερρές. Διονύσιος Π. Χιόνης

Κυριάκος Εμμ. Ρερρές. Διονύσιος Π. Χιόνης Κυριάκος Εμμ. Ρερρές Διονύσιος Π. Χιόνης 1 Εξελίξειςστηδιεθνήτουριστική αγορά Το 2010 οι παγκόσμιες τουριστικές αφίξεις σημείωσαν αύξηση κατά 7% (UNWTO) Τις καλύτερες επιδόσεις τις πέτυχε η Μέση Ανατολή,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Ανάλυση λογιστικών καταστάσεων Ένας από τους σκοπούς της χρηματοοικονομικής επιστήμης αποτελεί η αξιολόγηση και αξιοποίηση των στοιχείων που έχουν συγκεντρωθεί και καταγραφεί

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Οι εξαγωγές αποτελούν το «κλειδί» για την αναθέρµανση της ελληνικής οικονοµίας. Με δεδοµένη την αδυναµία της εγχώριας αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ολοκληρωμένη Διαχείριση Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΦΕΡΟΥΣΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ GIS

ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΦΕΡΟΥΣΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ GIS ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΦΕΡΟΥΣΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ GIS Τοπάλογλου Χαράλαμπος 1*, Χρόνης Ιώαννης 1, Αγοργιαννιτης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020 Εισαγωγή Η παρούσα παρουσίαση της στρατηγικής για την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας και την υποστήριξη της τοπικής οικονομίας του Δήμου

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία

Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία Η ενίσχυση του κλίματος αβεβαιότητας σε σχέση με τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας και η επιβολή περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ΕΛΕΝΑΣ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ ALTERNATE MINISTER OF TOURISM, MINISTRY OF ECONOMY, INFRASTRUCTURE, MARITIME AFFAIRS AND TOURISM, GREECE THE 19 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE EUROPE:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΣ ΝΟΜΟΣ 4146/2013

ΝΕΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΣ ΝΟΜΟΣ 4146/2013 ΝΕΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΣ ΝΟΜΟΣ 4146/2013 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Σας ενημερώνουμε ότι ενεργοποιήθηκε ο νέος επενδυτικός νόμος N.4146/18.04.13 για ενίσχυση ιδιωτικών επενδύσεων με σκοπό την οικονομική ανάπτυξη, την

Διαβάστε περισσότερα

Οι Στρατηγικοί Εταίροι

Οι Στρατηγικοί Εταίροι Εταιρική Παρουσίαση ΗΕπιχείρηση Η «Αμφιτρίτη ΚΟΙΝΣΕΠ» είναι υπό σύσταση Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση Ένταξης (σύμφωνα με το Ν. 4019/11) και έχει ως σκοπό την ένταξη στην οικονομική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

17, rue Auguste Vacquerie, 75116 Paris - Τηλέφωνο: 00331.47.20.26.60 - Φαξ: 00331.40.70.19.04 Ε-mail: ecocom-paris@mfa.gr - ambcomgr@yahoo.

17, rue Auguste Vacquerie, 75116 Paris - Τηλέφωνο: 00331.47.20.26.60 - Φαξ: 00331.40.70.19.04 Ε-mail: ecocom-paris@mfa.gr - ambcomgr@yahoo. Η μπύρα στην αγορά της Γαλλίας ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Η μπύρα στην Γαλλία δεν είναι τόσο δημοφιλής όσο είναι ο οίνος. Το συγκεκριμένο ποτό δεν έχει την παράδοση και την φήμη που έχει σε άλλες ευρωπαϊκές

Διαβάστε περισσότερα

ShMILE Project Από τον πειραματισμό στην διάδοση του οικολογικού σήματος στην Μεσόγειο. Πώς θα ωφεληθούμε;

ShMILE Project Από τον πειραματισμό στην διάδοση του οικολογικού σήματος στην Μεσόγειο. Πώς θα ωφεληθούμε; ShMILE II ShMILE Project Από τον πειραματισμό στην διάδοση του οικολογικού σήματος στην Μεσόγειο. Πώς θα ωφεληθούμε; Alpha MENTOR Αναστασία Χατζηνικολάου Αρχιτέκτων Περιβαλλοντολόγος Σοφία Ναταλία Μποέμη

Διαβάστε περισσότερα

ΕCOANALYSIS. Σύμβουλοι Ανάπτυξης Επιχειρήσεων. Σωκράτους 33, ΜΟΣΧΑΤΟ, Τηλ : 210-9484880, e-mail: ecoinfo@otenet.gr ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

ΕCOANALYSIS. Σύμβουλοι Ανάπτυξης Επιχειρήσεων. Σωκράτους 33, ΜΟΣΧΑΤΟ, Τηλ : 210-9484880, e-mail: ecoinfo@otenet.gr ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕCOANALYSIS Σύμβουλοι Ανάπτυξης Επιχειρήσεων Σωκράτους 33, ΜΟΣΧΑΤΟ, Τηλ : 210-9484880, e-mail: ecoinfo@otenet.gr ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1. ΕΠΙΛΕΞΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ:

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΠΟΥ ΡΩΤΕΙΤΑΙ: -ΦΥΛΟ: ΑΡΣΕΝΙΚΟq, ΘΗΛΥΚΟ q -

Διαβάστε περισσότερα

Το εργαλείο NEXUS για την ανάπτυξη των Νοτίων Περιφερειών στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο

Το εργαλείο NEXUS για την ανάπτυξη των Νοτίων Περιφερειών στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο ESPON 2013 Programme Το εργαλείο NEXUS για την ανάπτυξη των Νοτίων Περιφερειών στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο Ο ρόλος των περιφερειών στην Στρατηγική Ευρώπη 2020 : Έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς χωρική

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτικές Βιώσιμης Ανάπτυξης σε Τοπικό Επίπεδο - Βιώσιμη Ενέργεια. Η περίπτωση του Δήμου Χερσονήσου.

Πολιτικές Βιώσιμης Ανάπτυξης σε Τοπικό Επίπεδο - Βιώσιμη Ενέργεια. Η περίπτωση του Δήμου Χερσονήσου. Πολιτικές Βιώσιμης Ανάπτυξης σε Τοπικό Επίπεδο - Βιώσιμη Ενέργεια. Η περίπτωση του Δήμου Χερσονήσου. Είναι πολύ δύσκολη η θέση κάθε Έλληνα ομιλητή και ιδιαίτερα του Δήμαρχου μιας ελληνικής πόλης, σε στιγμές,

Διαβάστε περισσότερα