Η διαχείριση της διαφορετικότητας και του πολυπολιτισμικού φαινομένου στο Σύνταγμα της Ινδίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η διαχείριση της διαφορετικότητας και του πολυπολιτισμικού φαινομένου στο Σύνταγμα της Ινδίας"

Transcript

1 Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Νομική Σχολή Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Δημοσίου Δικαίου Ακαδημαϊκό Έτος Συγκριτικό και Ευρωπαϊκό Δημόσιο Δίκαιο Διδάσκων: Γ. Γεραπετρίτης Η διαχείριση της διαφορετικότητας και του πολυπολιτισμικού φαινομένου στο Σύνταγμα της Ινδίας Επιμέλεια: Γιώργος Νικολού (Α.Μ. 758) Αθήνα Μάιος

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. Εισαγωγή Α. Δημογραφικά στοιχεία σελ. 3 Β. Ιστορική προσέγγιση σελ. 4 ΙΙ. Το οργανωτικό τμήμα του Συντάγματος Α. Το συνταγματικό κείμενο σελ. 6 Β. Ομοσπονδιακό ή ενιαίο κράτος; σελ. 7 Γ. Οι τρεις εξουσίες σελ Η νομοθετική εξουσία σελ Η εκτελεστική εξουσία σελ Η δικαστική εξουσία σελ. 11 ΙΙΙ. Τα δικαιώματα εντός του συνταγματικού χάρτη Α. Ισότητα και διαφορετικότητα σελ. 12 Β. Ελευθερία και ενότητα σελ. 14 IV. Συμπεράσματα σελ. 16 Βιβλιογραφία σελ. 18 2

3 Ι. Εισαγωγή Α. Δημογραφικά στοιχεία Η Ινδία αποτελεί ίσως το αρχετυπικό στην ιστορική του εξέλιξη και σύγχρονη του απόληξη παράδειγμα μιας παντοειδούς πολυμορφίας: εθνοτικά, γλωσσικά, θρησκευτικά, πολιτισμικά, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά η απίθανη συγκέντρωση των επί μέρους διαφορετικοτήτων αποτελεί, κατά τρόπο ειρωνικό, το μοναδικό κοινό σημείο των χαρακτηριστικών της χώρας. Είναι έτσι το δεύτερο πολυπληθέστερο κράτος στον κόσμο, με κατοίκους, μετά την Κίνα (την οποία και προβλέπεται να ξεπεράσει έως το 2025, χάρη στους ακόμη ταχείς ρυθμούς αύξησης του πληθυσμού της) και, συνεπώς, η «μεγαλύτερη δημοκρατία του πλανήτη», όπως χαρακτηριστικά λέγεται. Πάνω από 50 πόλεις της μετρούν πληθυσμό μεγαλύτερο του ενός εκατομμυρίου κατοίκων, ενώ έρχεται έβδομη σε γεωγραφική έκταση στην παγκόσμια κατάταξη, με τ. χλμ. Το συνολικό της Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν είναι το 10 ο μεγαλύτερο στον κόσμο, κατά κεφαλήν προσδιοριζόμενο, όμως, είναι μόλις 125 ο παγκοσμίως, γεγονός που αποδίδει την ακραία φτώχεια υπό την οποία διαβιούν ευρέα τμήματα του πληθυσμού της. Σύμφωνα δε με πρόσφατες μελέτες έχει στη διάθεσή της τον 4 ο ισχυρότερο στρατό παγκοσμίως 1. Η πολυδιάσπαση αυτών των κολοσσιαίων μεγεθών, ιδίως δε του πληθυσμιακού, όταν προσεγγισθούν με βάση επί μέρους κριτήρια δίνει την εικόνα ενός απόλυτου και αλληλοτεμνόμενου μωσαϊκού. Η χώρα αριθμεί περίπου 400 φυλές, ενώ μολονότι στο επίπεδο της θρησκείας οι Ινδουιστές συνιστούν τη συντριπτική πλειοψηφία (80.5%), συνυπάρχουν μαζί με πληθώρα άλλων θρησκειών, εκ των οποίων οι κυριότερες είναι το Ισλάμ (13.4%), ο Χριστιανισμός (2.3%), οι Σιχ (1.9%) και ο Βουδισμός (1.9%). Το σκηνικό καταγωγικού κατατεμαχισμού επιτείνει η γλωσσική πολυμορφία, καθώς τα Ινδικά (τα οποία μαζί με τα αγγλικά συναποτελούν τις δύο επίσημες γλώσσες της Ινδικής Δημοκρατίας, οι οποίες χρησιμοποιούνται από την Κεντρική Κυβέρνηση) μιλάει μόλις το 45% του πληθυσμού. Πέραν αυτών υπάρχουν ακόμη 28 γλώσσες με πάνω από 1 εκατομμύριο ομιλητές, ενώ υφίστανται 22 συνταγματικά αναγνωρισμένες γλώσσες, 1 3

4 αναγνωρισμένες από τις αντίστοιχες περιφέρειες (states) σύμφωνα με εθνογραφικές μελέτες ο συνολικός αριθμός των ομιλούμενων στην Ινδία γλωσσών ξεπερνάει τις 400 2, ενώ ας σημειωθεί ότι ο όρος «ινδικά» είναι σχηματικός, καθ όσον αναφέρεται σε σύνολο αρκετών περαιτέρω διαλέκτων. Τέλος, η χώρα, παρά την έντονη προϊούσα οικονομική της ανάπτυξη, που ανέρχεται σε ρυθμούς 6-7% του ΑΕΠ 3, εξακολουθεί να καταγράφει υψηλά ποσοστά αναλφαβητισμού, ανερχόμενα στο 26% του πληθυσμού, παρότι η μείωση από το 88% του 1947, οπότε και επήλθε η ανεξαρτητοποίηση από τη βρετανική κυριαρχία, φαντάζει τεράστια, αλλά και να αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα φτώχειας (25% του πληθυσμού ή περίπου 300 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με κάτω από 1,25 δολλάρια την ημέρα), μολονότι και εν προκειμένω η οικονομική μεγέθυνση και η άνοδος του βιοτικού επιπέδου είχαν ευεργετικά αποτελέσματα. Β. Ιστορική προσέγγιση Το ομοσπονδιακό σύστημα διακυβέρνησης, το οποίο θα αναπτυχθεί παρακάτω, αντανακλά την πάγια διαίρεση της Ινδικής χερσονήσου σε πολλά μικρά επί μέρους κρατίδια, τα οποία κυβερνούσαν τοπικοί ηγεμόνες, καθ όλη τη διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας της. Περί τον 9 ο και 10 ο μ.χ. αιώνα αρχίζει μια περίοδος μακράς επικυριαρχίας της Ινδίας από ξένους κατακτητές (οι οποίοι, ωστόσο, αντιλαμβανόμενοι συνήθως την ιδιαιτερότητα της χώρας θα φρόντιζαν να καταλείπουν πάντοτε ευρέα περιθώρια αυτονομίας στους γηγενείς πληθυσμούς),η οποία δεν θα ολοκληρωθεί παρά το Οι πρώτοι ήταν οι Μουσουλμάνοι, οι οποίοι προωθήθηκαν πέραν του Ινδού Ποταμού, οδηγώντας στην εγκαθίδρυση του Σουλτανάτου του Δελχί το 1206 μ.χ., οι οποίοι ωστόσο σεβάστηκαν τα έθιμα και τις παραδόσεις του πληθυσμού. Αντίθετα, ιδιαίτερα βίαιη ήταν η προώθηση του Ταμερλάνου και των ορδών του προς την Ινδία, η οποία με τη σειρά της εξασθένισε το Σουλτανάτου, ευνοώντας την ανάδυση της Αυτοκρατορίας της Vijayanagara, η οποία αναδείχθηκε στο νότιο τμήμα της Ινδίας και διήρκεσε από το 1336 έως το Κατά την περίοδο από το 16 ο αιώνα έως το 1857 το μεγαλύτερο τμήμα της Ινδίας κυβερνήθηκε από μία μικτή περσικο-μογγολική μουσουλμανική αυτοκρατορική δυναστεία, διάστημα το οποίο χαρακτηρίστηκε από οικονομική και πολιτισμική άνθηση

5 Από τις αρχές του 17 ου αιώνα είχε ξεκινήσει η διείσδυση των Ευρωπαίων στην περιοχή, κυρίως με τη δημιουργία εμπορευματικών σταθμών από την Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών, η οποία αναζητούσε πρόσβαση στις πρώτες ύλες της χερσονήσου και, αφού κατέλαβε τον έλεγχο της περιοχής της Βεγγάλης, έφτασε στα 1820 να ελέγχει, μέσω του στρατιωτικού βραχίονα που είχε αναπτύξει, το μεγαλύτερο τμήμα της Ινδίας. Η μέριμνα της Εταιρείας δεν αφορούσε πια μόνο ζητήματα εμπορικών συναλλαγών, αλλά βαθμιαία επεκτάθηκε και σε εκπαιδευτικά, πολιτιστικά και κοινωνικά θέματα, αναβαθμιζόμενη έτσι σε ουσιαστική επικυριαρχία επί του γηγενούς πληθυσμού. Η κατάσταση αυτή δεν έγινε ανεκτή και πυροδότησε την Εξέγερση του 1857, κλονίζοντας την εξουσία της Εταιρείας, η οποία διαλύθηκε, με αποτέλεσμα η χώρα να υπαχθεί άμεσα στην κυριαρχία του βρετανικού στέμματος. Η νέα περίοδος χαρακτηρίστηκε, ιδίως μετά το τέλος του Α Παγκοσμίου Πολέμου, από εντόνως κατασταλτικές πολιτικές των Βρετανών κυβερνητών έναντι του τοπικού στοιχείου, γεγονός που προκάλεσε την εκδήλωση του διάσημου κινήματος μη-βίας και μη-συνεργασίας των Ινδών υπό το Μαχάτμα Γκάντι. Τελικώς, υπό την πίεση της μη-συνεργασίας εκ μέρους του Κογκρέσου (που είχε ιδρυθεί ήδη από το 1885), της σημαντικής συνεισφοράς της χώρας στο Β Παγκόσμιο Πόλεμο, στο πλευρό των Βρετανών, αλλά και την ανάδυση του μουσουλμανικού ριζοσπαστισμού, η χώρα κέρδισε την ανεξαρτησία της το 1947 (μαζί με το Πακιστάν, το ισλαμικό κομμάτι της κυρίως χερσονήσου). Έκτοτε, η Ινδία έχει αποδυθεί με επιτυχία σε έναν αξιοθαύμαστο αγώνα να προσεγγίσει τον αναπτυγμένο κόσμο σε όρους υποδομών, οικονομικής ανάπτυξης και θεμελιωδών παροχών, με το δυσθεώρητο των μεγεθών της, εντούτοις, να καθιστά το εγχείρημα ιδιαίτερα δυσχερές. Ο βασικός πολιτικός παίκτης από την ανεξαρτησία και εντεύθεν ήταν το Εθνικό Κόμμα του Κογκρέσου 4, το οποίο ίδρυσε ο Γιαβαχαρλάλ Νεχρού και κληρονομείται έκτοτε διαδοχικά από τους απογόνους του, την Ίντιρα Γκάντι, το Ρατζίβ Γκάντι, τη Σόνια Γκάντι και, εσχάτως, το γιο της τελευταίας, Ραούλ Γκάντι ας σημειωθεί ότι μόλις το 2014 το αντίπαλο κεντροδεξιό κόμμα μπόρεσε να σχηματίσει για πρώτη φορά αυτοδύναμη κοινοβουλευτικά κυβέρνηση. 4 Md. Ayub Mallick, Indian Federation and the Multicultural Context (2013), Journal of Management & Public Policy, 27, 32. 5

6 ΙΙ. Το οργανωτικό τμήμα του Συντάγματος Α. Το συνταγματικό κείμενο Το Σύνταγμα της Ινδίας ψηφίστηκε και τέθηκε σε ισχύ το 1950, τρία χρόνια μετά την ανεξαρτητοποίηση της χώρας. Πρόκειται για το μακροσκελέστερο Σύνταγμα της υφηλίου, με 448 άρθρα, χωρισμένα σε 25 κεφάλαια, ακολουθούμενα από 12 λίστες (κυρίως ειδικότερων ρυθμίσεων και προνομίων των περιφερειών) και 5 παραρτήματα, σε ένα σύνολο σχεδόν λέξεων. Αρκετά στοιχεία αντλήθηκαν από συντακτικούς επί της ουσίας νόμους της βρετανικής επικυριαρχίας, με βασικότερο το «Government of India Act» του 1935, ο οποίος παρότι δεν εφαρμόστηκε σε όλη του την έκταση δάνεισε τα βασικά χαρακτηριστικά της συνταγματικής αρχιτεκτονικής στο κείμενο του Οι εργασίες της Εθνοσυνέλευσης, που είχε αναδειχθεί το 1947, διήρκεσαν σχεδόν τρία χρόνια και το κείμενο πρωτοδιατυπώθηκε τόσο στα αγγλικά όσο και σε επίσημη μετάφραση στα ινδικά. Το Σύνταγμα είναι εξαιρετικά λεπτομερειακό στον τρόπο με τον οποίο κατανέμει την εξουσία, ενώ ο χαρακτήρας του είναι μάλλον αυστηρός, παρότι από την κατάρτισή του έχει αναθεωρηθεί ήδη 98 φορές (καθ όσον η αναθεώρηση αφορά στην πλειονότητα των περιπτώσεων ζητήματα που σε άλλα κράτη ρυθμίζονται σε επίπεδο κοινού νόμου). Για την αναθεώρησή του απαιτείται η πλειοψηφία του όλου αριθμού των μελών και των δύο Βουλών, η οποία, παράλληλα, δεν πρέπει να είναι μικρότερη των 2/3 των παρόντων, ενώ χρειάζεται και η συναίνεση του Προέδρου της Δημοκρατίας 5 (ας σημειωθεί, μολαταύτα, πως για σειρά διατάξεων απαιτείται επικύρωση της αναθεώρησης τουλάχιστον από τις μισές περιφέρειες, προκειμένου αυτή να καταστεί ενεργή 6 ). Το ίδιο το κείμενο στο προοίμιό του ορίζει πως η Ινδία είναι μια «κυρίαρχη, σοσιαλιστική, κοσμική, ρεπουμπλικανική δημοκρατία», σε μια διατύπωση που αναδεικνύει την εν ισότητι ενότητα ως προέχον στοιχείο συγκρότησης του νέου κράτους και επαναλαμβάνει πανηγυρικά το τρίπτυχο της γαλλικής επανάστασης 7. 5 Mahendra P Singh and Surya Deva, The Constitution of India: symbol of unity in diversity (2005), Yearbook of Public Law, Germany, 649, Άρθρο 368 του Ινδικού Συντάγματος, (2) (a) to (e) 7 Άρθρο 368 του Ινδικού Συντάγματος: «WE, THE PEOPLE OF INDIA, having solemnly resolved to constitute India into a SOVEREIGN SOCIALIST SECULAR DEMOCRATIC REPUBLIC and to secure to all its citizens: 6

7 Β. Ομοσπονδιακό ή ενιαίο κράτος; Τυπικά το σύστημα της Ινδίας είναι ομοσπονδιακό, τμήμα της θεωρίας όμως έχει προκρίνει τη σύλληψή του ως ημι-ομοσπονδιακού, κατά τη σχετική διατύπωση 8. Ενώ, η εξουσία όντως κατανέμεται μεταξύ του εθνικού κέντρου και των 36 περιφερειών/πολιτειών 9 (οι οποίες με τη σειρά τους χωρίζονται σε 29 πολιτείες και 7 εδαφικές περιφέρειες, με κύρια διαφορά μεταξύ των δύο ότι οι δεύτερες υπάγονται απευθείας στην εξουσία της κεντρικής κυβέρνησης και δεν εκλέγουν κυβερνήτη-ωστόσο, στο πλαίσιο της παρούσας ανάπτυξης, η διάκριση δεν έχει ιδιαίτερη σημασία), η κατανομή αυτή έχει ρητή κατοχύρωση στο Σύνταγμα, η νομοθετική εξουσία ασκείται από δύο Βουλές, η δικαστική είναι ιδιαίτερα ενισχυμένη, εντούτοις κάποιες ιδιαίτερες εξουσίες του εθνικού κέντρου αποτρέπουν τη μονοσήμαντη καταχώρηση του κράτους ως «ομοσπονδιακού» 10. Έτσι, δεν υφίστανται παράλληλα δικαιοδοτικά συστήματα μεταξύ κέντρου και περιφερειών (όπως στο ομοσπονδιακό πρότυπο των ΗΠΑ), αλλά ένα ενιαίο σύστημα, οι κυβερνήτες των περιφερειών διορίζονται από τον Πρόεδρο της Ινδίας (μολονότι την πραγματική εξουσία ασκούν οι αναδεικνυόμενοι πρωθυπουργοί των περιφερειών, από κοινού με τα υπουργικά τους συμβούλια), υπάρχει ενιαίο Σύνταγμα (και όχι και πολιτειακά), ενώ κρίσιμη είναι η εξουσία του κέντρου να αναρρυθμίζει κατά τη βούλησή του τα όρια και την έκταση των περιφερειών. 11 Επιπλέον, το άρθρο 356 διαλαμβάνει ουσιαστικά περί ρήτρας επανόδου των εξουσιών της περιφέρειας στο εθνικό κέντρο, σε περίπτωση που «η διακυβέρνηση της περιφέρειας δεν μπορεί να αχθεί εις πέρας, σύμφωνα με τις ρυθμίσεις του Συντάγματος» 12 7 (ουσιαστικά σε περίπτωση αποτυχίας λειτουργίας της συνταγματικής μηχανικής), διάταξη που έτυχε μάλιστα συχνής εφαρμογής κατά το παρελθόν σε επείγουσα περίσταση, το σύστημα μπορεί έτσι να τραπεί διαμιάς από ομοσπονδιακό σε ενιαίο, έστω κι αν η εφαρμογή τελεί υπό την ανάγκη συνδρομής αυστηρών προϋποθέσεων. Όπως σημειώθηκε, το ίδιο το Σύνταγμα ορίζει ρητά τα ζητήματα για τα οποία υφίσταται ρυθμιστική αρμοδιότητα του κεντρικού κράτους (97 τον αριθμό), τα αντίστοιχα για τα οποία υφίσταται ρυθμιστική αρμοδιότητα των περιφερειών (66, JUSTICE, social, economic and political; LIBERTY of thought, expression, belief, faith and worship; EQUALITY of status and of opportunity; and to promote among them all FRATERNITY assuring the dignity of the individual and the unity and integrity of the Nation; IN OUR CONSTITUENT ASSEMBLY this twenty-sixth day of November, 1949, do HEREBY ADOPT, ENACT AND GIVE TO OURSELVES THIS CONSTITUTION.» 8 Anurag Tripathi, Federal Structure of Indian Constitution, National Law University, Orissa, 6. 9 Anurag Tripathi, Federal Structure of Indian Constitution, National Law University, Orissa, Κατά καιρούς έχουν προταθεί διάφοροι όροι για το χαρακτηρισμό Συντάγματος και πολιτεύματος. Μεταξύ αυτών unitary, quasi-federal, federal in form but unitary in substance, cooperative federation. 11 Singh and Deva, supra (n.6), Άρθρο 356 Ινδικού Συντάγματος.

8 αντίστοιχα), ενώ υπάρχει κι ένα τρίτο πεδίο επαφής, με 47 συντρέχοντα ζητήματα, για τα οποία αμφότεροι είναι αρμόδιοι να νομοθετήσουν, σε περίπτωση δε θετικής σύγκρουσης κρατεί ο ομοσπονδιακός νόμος 13. Συμπερασματικά, θα λέγαμε ότι η δύσκολη αυτή άσκηση ισορροπίας του δυϊστικού συστήματος οργάνωσης του κράτους ανταποκρίνεται τόσο στην ανάγκη προσαρμογής του στις εκάστοτε περιστάσεις (κατά δε τη διατύπωση του βασικού συντάκτη του Ινδικού Συντάγματος, Καθηγητή Ambedkar, the Constitution can be both unitary as well as federal according to the requirements of time and circumstances 14 ) όσο και στις καταβολές συγκρότησης του Ινδικού κράτους, ως ενιαίου -σε επίπεδο ιστορικών και πολιτισμικών εμπειριών- υποκειμένου, και κατ αυτόν τον τρόπο στην υιοθέτηση ενός «συνεργατικού ομοσπονδιακού συστήματος», σε αντίθεση προς τις ΗΠΑ όπου η απουσία κοινών ιστορικών εμπειριών οδήγησε στη συγκρότηση ενός μάλλον ανταγωνιστικού - ιδιαίτερα κατά τα πρώτα χρόνια- μοντέλου μεταξύ κυβερνητικού κέντρου και πολιτειών και σε μια διελκυστίνδα ως προς το εύρος των απονεμηθεισών εξουσιών. Πρόκειται, σύμφωνα με μία άποψη για μια μορφή συναινετικής ομοσπονδίας, ενός consociationalism, η οποία προσπαθεί να δει τη διαφορετικότητα των επί μέρους στοιχείων μέσα στο πνεύμα μιας αφομοιωτικής, ενιαίας κρατικής οντότητας Singh and Deva, supra (n.6), Dr Ambedkar, VII CADs Mallick, supra (n.5), 31. 8

9 Γ. Η διάκριση των εξουσιών 1. Νομοθετική εξουσία Όπως σημειώθηκε η νομοθετική εξουσία ασκείται από δύο Βουλές (bicameralism) (τυπικά, και τον Πρόεδρο), γεγονός που είναι σύνηθες στα ομοσπονδιακά κράτη, κυρίως εν όψει της προσπάθειας να εξισορροπηθεί η αναλογική πληθυσμιακή εκπροσώπηση της κάτω Βουλής με τη σταθερή ανά πολιτεία/εκπροσώπηση της άνω Βουλής (ΗΠΑ, Βουλή των Αντιπροσώπων-Γερουσία). Η Βουλή του Λαού(/των Αντιπροσώπων) (κάτω Βουλή) [Lok Sabha] αναδεικνύεται μέσα από άμεση, περιοδική ανά πενταετία εκλογή, ανάλογα προς τον πληθυσμό της κάθε περιφέρειας, ενώ το σύνολο των εδρών της ανέρχεται σε 543. Ειδική συνταγματική πρόβλεψη υφίσταται για την εκπροσώπηση στη Βουλή των προκαθορισμένων καστών και φυλών (βλ. και παρακάτω) κατά τρόπο τουλάχιστον ανάλογο προς τον πληθυσμό τους 16. H άνω Βουλή ή Συμβούλιο των Περιφερειών [Rajya Sabha] αριθμεί 250 μέλη, εκ των οποίων 235 εκλέγονται από τις τοπικές Βουλές των περιφερειών (μολονότι, παραδόξως, οι περιφέρειες δεν εκπροσωπούνται ισότιμα στην άνω Βουλή, υπάρχει ένα στοιχείο άμβλυνσης της αναλογικής πληθυσμιακής τους εκπροσώπησης) και 12 διορίζονται απευθείας από τον Πρόεδρο της χώρας 17. Πρόεδρός της είναι ex officio ο Αντιπρόεδρος της Ινδίας, κατά την αντίστοιχη ρύθμιση της αμερικανικής Γερουσίας. Κοινοβουλευτική αρχή υφίσταται, καθ όσον η κυβέρνηση εξαρτά την παραμονή της στην εξουσία από την εμπιστοσύνη της Lok Sabha (κάτω Βουλής). Η κατανομή των αρμοδιοτήτων είναι όμοια μεταξύ των δύο σωμάτων, με δικαίωμα αναβλητικού βέτο καθενός απ τα δύο για κάθε νομοσχέδιο που προέρχεται από το άλλο σώμα εντός 6μήνου από την κατάθεσή του, περίπτωση κατά την οποία οι δύο Βουλές αποφασίζουν σε κοινή τους συνεδρίαση την ψήφιση ή μη του υπό κρίση νομοσχεδίου με απλή πλειοψηφία, ρύθμιση που προφανώς ευνοεί την πολυπληθέστερη Βουλή του Λαού. Ειδικά προκειμένου για οικονομικά νομοσχέδια, αυτά εισάγονται μόνο στην κάτω Βουλή και κατόπιν αποστέλλονται στο Συμβούλιο των Περιφερειών, που έχει δικαίωμα να προβάλει αναβλητικό μόνο βέτο εντός 14 ημερών, οπότε το νομοσχέδιο επιστρέφει στην κάτω Βουλή για να επιψηφισθεί οριστικά. 16 Άρθρο 330 Ινδικού Συντάγματο.ς 17 Singh and Deva, supra (n.6),

10 Αντίστοιχα διπλά νομοθετικά σώματα υπάρχουν και στο επίπεδο των περιφερειών, κυρίως στις μεγάλες εξ αυτών, ενώ στις υπόλοιπες υπάρχει μόνο μία Βουλή, αναδεικνυόμενη ομοίως διά καθολικών, περιοδικά διενεργούμενων εκλογών. 2. Εκτελεστική εξουσία Έπειτα από μακρές συζητήσεις της Εθνοσυνέλευσης σχετικά με την ακολουθητέα μορφή πολιτεύματος, προκρίθηκε η επιλογή της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, κυρίως λόγω της ικανότητας συναίρεσης των πολλαπλών χαρακτηριστικών της χώρας, αντί του κινδύνου πρόκλησης διχαστικών διλημμάτων, που ελλόχευε στην υιοθέτηση ενός προεδρικού πολιτειακού τύπου, όσο κι αν το προσωποπαγές του πολιτεύματος μοιάζει τελικά να βρίσκει τη διέξοδό του στο πρόσωπο του πρωθυπουργού. Έτσι ο Πρόεδρος καταλαμβάνει μια μάλλον εθιμοτυπική θέση εντός της αρχιτεκτονικής του συστήματος, αντίστοιχη με αυτή του Βασιλιά στο βρετανικό πολίτευμα, σύμφωνα με τους εμπνευστές του. Ως μια απ τις λίγες κρίσιμες αρμοδιότητές του μοιάζει ο διορισμός των Κυβερνητών των Περιφερειών, εκπροσώπων ουσιαστικά του εθνικού κέντρου σε αυτές 18, αλλά και των ανωτάτων δικαστών. Αντίθετα, κεντρικός ρόλος στην άσκηση της εκτελεστικής εξουσίας επιφυλάσσεται στον πρωθυπουργό 19, ο οποίος επιλέγει το υπουργικό συμβούλιο, λαμβάνει όλες τις κεντρικές πολιτικές αποφάσεις και συνήθως είναι ο επικεφαλής του πλειονοψηφήσαντος στην κάτω Βουλή κόμματος πρόκειται ουσιαστικά για την κεντρική φιγούρα του πολιτεύματος που επωμίζεται το βάρος όλων των κρίσιμων αποφάσεων, με τη σύμπτωσή στο πρόσωπό του των ιδιοτήτων του ηγέτη της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, του αρχηγού του μεγαλύτερου κόμματος και του επικεφαλής της κυβέρνησης να δημιουργεί σαφή χαρακτήρα πρωθυπουργοκεντρικού πολιτεύματος Το δυαδικό σύστημα αρμοδιοτήτων που διαγράφεται από το Σύνταγμα στο νομοθετικό πεδίο, όπως αναπτύχθηκε παραπάνω, συνεκτείνεται και στο εκτελεστικό. Έτσι, η κεντρική κυβέρνηση ασχολείται με ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, στρατιωτικά και οικονομικά, ενώ οι περιφέρειες ασχολούνται με τη δημόσια τάξη και ζητήματα περισσότερο διοικητικής υφής. 18 Singh and Deva, supra (n.6), Άρθρο 53 Συντάγματος της Ινδίας. 10

11 3. Δικαστική εξουσία Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, το δικαιοδοτικό σύστημα της χώρας είναι ενιαίο και όχι αναπτυσσόμενο σε δύο παράλληλα επίπεδα, πολιτειακό και ομοσπονδιακό. Σε πρώτο βαθμό δικάζουν τα Περιφερειακά Πρωτοδικεία (District Courts), συνήθως μονομελή και σε δεύτερο βαθμό κατά κανόνα τα High Courts, τα είναι ανώτατα δικαστήρια σε επίπεδο περιφέρειας 20. Την ιεραρχική πυραμιδοειδή δομή ολοκληρώνει το Ανώτατο Δικαστήριο (Supreme Court), το οποίο επιλύει είτε διαφορές μεταξύ της κεντρικής κυβέρνησης και τν περιφερειών είτε διαφορές μεταξύ των ίδιων των περιφερειών είτε ελέγχει τις αποφάσεις των πολιτειακών High Courts ωστόσο, προοδευτικά στο χρόνο, ως προνομιακό πεδίο δράσης προέκυψε η de facto λειτουργία του ως Συνταγματικού Δικαστηρίου επί θεμάτων προστασίας ατομικών δικαιωμάτων. Συντίθεται από 31 δικαστές (Chief Justice και άλλοι 30 δικαστές), διοριζόμενους από τον Πρόεδρο, οι οποίοι απολαμβάνουν σημαντικών εγγυήσεων ανεξαρτησίας, καθώς για την απομάκρυνση μέλους του Ανωτάτου Δικαστηρίου απαιτείται προεδρικό διάταγμα, ακολουθούμενο από απόφαση των δύο Βουλών, και μάλιστα με τις αυξημένες πλειοψηφίες της συνταγματικής αναθεώρησης, ενώ οι αποδοχές τους είναι ιδιαίτερα υψηλές 21. Το Δικαστήριο έχει διαμορφώσει μια αρκετά ενδιαφέρουσα νομολογία περί της «βασικής δομής» του Συντάγματος, παρά την απουσία ρητής σχετικής ρύθμισης εντός του συντακτικού κειμένου, κρίνοντας μη νόμιμες αναθεωρήσεις που έθιγαν έναν στενό πυρήνα πολιτειακής αρχιτεκτονικής (θυμίζοντας έτσι και τις παρ ημίν διατάξεις που καθορίζουν τη βάση και τη μορφή του πολιτεύματος του άρθρο 110 Σ.), προεχόντως δε προσπαθειών απομείωσης της έκτασης του δικαστικού ελέγχου 22. Ωστόσο, η αδυναμία έστω και ενδεικτικής απαρίθμησης των κανόνων εκείνων που συναπαρτίζουν το πλέγμα της βασικής αυτής δομής έχει γίνει αφορμή να κατηγορηθεί το δικαστήριο για έντονο δικαστικό ακτιβισμό. Τέλος, ενδιαφέρουσα νομολογία έχει επίσης να παρουσιάσει σε θέματα προστασίας ατομικής ιδιοκτησίας, όπως αυτά ανέκυψαν σε προσπάθειες κρατικοποιήσεων από την εκτελεστική εξουσία κατά τη δεκαετία του Singh and Deva, supra (n.6), Άρθρο 125 Συντάγματος της Ινδίας. 22 Singh and Deva, supra (n.6), Παναγιώτης Γ. Φλέσσας, «Ο ινδικός πολιτικός συνταγματισμός»,

12 III. Τα δικαιώματα εντός του συνταγματικού χάρτη Α. Ισότητα και διαφορετικότητα Εξετάσαμε ήδη σύντομα την προσπάθεια διαχείρισης της μοναδικής ποικιλομορφίας της Ινδίας στο πλαίσιο του οργανωτικού μέρους του Συντάγματός της. Προχωρούμε πλέον στην επισκόπηση του τμήματος των δικαιωμάτων, «της συνείδησης του καταστατικού χάρτη της χώρας», όπως έχει αποκληθεί 24. Ένα απ τα θεμελιώδη προβλήματα που είχαν να αντιμετωπίσουν οι συντάκτες του ήταν το θέμα των καστών. Οι κάστες ήταν δομές κοινωνικής διαστρωμάτωσης, οι οποίες διαχώριζαν τα άτομα σε 4 κατηγορίες, που αντιστοιχούν στις 4 τάξεις του Ινδουισμού, επικρατούσας θρησκείας στην Ινδία: οι δάσκαλοι κ ιερείς (1, Brahmins), οι αξιωματούχοι και στρατιωτικοί (2, Kshatriya), οι έμποροι και οι αγρότες (3, Vaishya), oι εργάτες (4, Shudras) και οι Dalits, οι ανέγγιχτοι. Κοινωνική κινητικότητα μεταξύ αυτών δεν ήταν νοητή. Μολονότι το σύστημα των καστών συνήθως αποδίδεται στις καταβολές της ινδουιστικής θρησκείας, σύμφωνα με νεότερες μελέτες, ενισχύθηκε ιδιαίτερα από το βρετανικό αποικιακό καθεστώς, ως μέσο άσκησης κοινωνικού ελέγχου. Το άρθρο 15 του Συντάγματος, στο πλαίσιο της αρχής της ισότητας, η οποία αναδεικνύεται σε σημείο αναφοράς της συνταγματικής μηχανικής και αποβλέποντας στη θεσμική εκρίζωση του φαινομένου, απαγορεύει κάθε διάκριση στη βάση θρησκείας, φυλής, κάστας, φύλου ή τόπου γέννησης 25, κατοχυρώνοντας, παράλληλα, τη δυνατότητα του κράτους να προωθεί με ειδικές ρυθμίσεις τις υπανάπτυκτες τάξεις των πολιτών ή τις προκαθορισμένες κάστες (scheduled castes) και φυλές (scheduled tribes). Πλέον, με τον όρο «κάστες» εννοούνται 24 Granville Austin, The Indian Constitution: Cornerstone of a Nation (Oxford: Clarendon Press, 1966), The State shall not discriminate against any citizen on grounds only of religion, race, caste, sex, place of birth or any of them. 2. No citizen shall, on grounds only of religion, race, caste, sex, place of birth or any of them, be subject to any disability, liability, restriction or condition with regard to a. access to shops, public restaurants, hotels and places of public entertainment; or b. the use of wells, tanks, bathing ghats, roads and places of public resort maintained wholly or partly out of State funds or dedicated to the use of general public. 12

13 κυρίως οι ανέγγιχτοι, οι οποίοι τελούσαν σε καθεστώς σχεδόν απόλυτης κοινωνικής απομόνωσης (εκπροσωπούν το 16,6% του συνόλου), ενώ με τις φυλές διάφοροι εθνοτικοί και, κυρίως, θρησκευτικοί πληθυσμοί (8.6% του συνόλου, αντίστοιχα), οι οποίοι επίσης δεν τύγχαναν ισότιμης μεταχείρισης κατά το παρελθόν. Έτσι, το Σύνταγμα μεριμνά ώστε οι δύο ομάδες να εκπροσωπούνται στα αντιπροσωπευτικά σώματα τουλάχιστον κατ αναλογία προς τον πληθυσμό τους και η κοινή νομοθεσία έχει θεσπίσει σειρά μέτρων θετικής δράσης υπέρ των υπανάπτυκτων τάξεων (για τα οποία μάλιστα η θεωρία επαίρεται ότι υπήρξε πρωτοπόρος σε παγκόσμιο επίπεδο), με ποσοστώσεις σε διοίκηση, εκπαίδευση και εργασία, με την τριτενέργεια αυτών των θετικών διακρίσεων και στον ιδιωτικό τομέα να αποτελεί πάγιο πολιτικό αίτημα 26. Αντίστοιχο έρεισμα για την καθιέρωση των μέτρων θετικής δράσης αποτελεί το άρθρο 14 του Συντάγματος, το οποίο κατοχυρώνει την ισότητα ενώπιον του νόμου, με το ανώτατο δικαστήριο να έχει διακηρύξει πως όποια πράξη της κεντρικής διοίκησης ή των περιφερειών δεν είναι just, fair and reasonable παραβιάζει τον πυρήνα της αρχής της ισότητας. Συν τοις άλλοις, το άρθρο 16 κατοχυρώνει την ισότητα των ευκαιριών πρόσληψης στον δημόσιο τομέα, το άρθρο 17 απαγορεύει την πρακτική της αποφυγής της επαφής με ανέγγιχτους, για λόγους αγνότητας και μη μόλυνσης, ενώ το άρθρο 18 απαγορεύει την απονομή τίτλων, ουσιαστικά ευγενείας, ολοκληρώνοντας έτσι το πλέγμα των ρυθμίσεων γύρω απ τη θεμελιώδη έννοια του χάρτη των δικαιωμάτων. Η ισότητα δεν είναι έτσι απλώς ένα πεδίο αποτροπής συμπεριφορών που δύνανται να προσβάλουν την αξία καθενός εκάστου, αλλά μία έννοια την οποία το ίδιο το κράτος προσπαθεί με ευρεία παρέμβαση να εμπεδώσει 27, αναγνωρίζοντας έτσι εμμέσως το διαφορετικό σημείο εκκίνησης των διαφόρων κοινοτήτων. Άξια αναφοράς είναι και η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου αναφορικά με τα κρατικά προγράμματα θετικής δράσης που ήχθησαν ενώπιον του. Εκεί το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να διακηρύξει πως δεν αντιλαμβάνεται την ισότητα κατά τρόπο εξισωτικό, ως ίση μεταχείριση όλων, αλλά, τουναντίον, πως αυτή απαιτεί ομοιότητα των υπό κρίση περιπτώσεων ούτως ώστε να δύναται να τύχει εφαρμογής 28. Σε μία απ τις αποφάσεις του το Supreme Court προσπάθησε να συναιρέσει την επιταγή για ενδυνάμωση της εκπαίδευσης 26 Singh and Deva, supra (n.6), Φλέσσας, supra (n. 23), Φλέσσας, supra (n. 23),

14 (το κατ εξοχήν πεδίο τέτοιων αντιπαραθέσων, αφού πρόκειται για το βασικό δίαυλο κοινωνικής κινητικότητας και υπέρβασης των κοινωνικών στεγανών) των υπανάπτυκτων τάξεων του άρθρου 46 με την απαγόρευση της απαγόρευσης εισόδου στα πανεπιστήμια βάσει κάστας ή θρησκείας του άρθρου 29 του Συντάγματος, αποφαινόμενο ότι η οργάνωση των εισαγωγικών στα πανεπιστήμια εξετάσεων αποκλειστικά βάσει ποσοστώσεων κάστας και θρησκείας προσκρούει στην τελευταία διάταξη. Αλλά και αλλού 29 το Δικαστήριο απεφάνθη ότι η διακράτηση του 67% επί του συνόλου των εισακτέων υπέρ διαφόρων υπανάπτυκτων ομάδων υπερέβαινε το εύλογο όριο του 50% 30, καθόσον η πρόνοια υπέρ των κοινωνικά αδυνάτων δεν θα πρέπει να αποβαίνει εις βάρος εκείνων που όντως πέτυχαν υψηλές επιδόσεις, ήτοι της αξιοκρατίας. Κατά τούτο, γίνεται εμφανές ότι η προσπάθεια να αναβαθμιστούν μέσω της θετικής δράσης συγκεκριμένες ομάδες έχει ως νομικό όριο τη μη αντίστροφη διακριτική μεταχείριση εις βάρος του γενικού πληθυσμού, ως δε πραγματικό την αποφυγή της περαιτέρω ανάδειξης της διαφορετικότητας των ομάδων αυτών, με αποτέλεσμα η διαφοροποίηση τους από το σύνολο να παγιώνεται και να καθίσταται εν τέλει οργανική και διχαστική. Β. Ελευθερία και ενότητα Έτερη κρίσιμη διάταξη στο πλαίσιο του συστήματος προστασίας δικαιωμάτων του ινδικού Συντάγματος είναι αυτή του άρθρου 19, που κατοχυρώνει σωρευτικά τις ελευθερίες λόγου, συνέρχεσθαι, ένωσης, κίνησης, εγκατάστασης και επαγγέλματος, καμία εκ των οποίων δεν είναι, ωστόσο, απόλυτη, αλλά υπόκεινται στην επιβολή εύλογων περιορισμών, εν όψει της ακεραιότητας της Ινδίας, της κρατικής ασφάλειας, της δημόσιας τάξης και των χρηστών ηθών 31, τηρουμένων των προϋποθέσεων της αρχής της αναλογικότητας. Ενδιαφέρον παρουσιάζει ακόμα η προστασία της ζωής και της προσωπικής ελευθερίας του άρθρου 21 32, η οποία υπό τη νομολογία του Supreme Court έχει προσλάβει πολύ ευρύτερο περιεχόμενο, καταλαμβάνοντας το δικαίωμα στην υγεία, στη δωρεάν και υποχρεωτική εκπαίδευση μέχρι την ηλικία των 14 ετών, το δικαίωμα στο περιβάλλον, στο καθαρό νερό, στην ιδιωτικότητα, τη νομική βοήθεια και την ταχεία απονομή δικαιοσύνης. Η ελευθερία της θρησκευτικής 29 M.R.Balaji and Others vs State of Mysore ΑIR, 1963, SP, Φλέσσας, supra (n. 23), Singh and Deva, supra (n.6), No person shall be deprived of his life or personal liberty except according to procedure established by law. 14

15 συνείδησης, λατρείας και προπαγάνδισης προστατεύεται από το άρθρο 25, καθώς το κράτος δεν αναγνωρίζει επικρατούσα θρησκεία, αλλά αντιμετωπίζει ισότιμα τα διάφορα δόγματα. Είναι σαφές ότι ο υπερεκτεταμένος κατάλογος δικαιωμάτων συνάπτεται προς την όλη υπερρυθμιστική πληρότητα την οποία επιδιώκει το Σύνταγμα, αφήνοντας μικρά περιθώρια στον κοινό νομοθέτη να αναπροσαρμόσει αυτά που οι συντάκτες του θεωρούσαν ως τα minima για μια ειρηνική κοινωνική συμβίωση. Από την άλλη, τα πιο συνήθη κοινωνικά δικαιώματα κατοχυρώνονται στο ινδικό Σύνταγμα υπό τον τύπο των κατευθυντηρίων αρχών της πολιτικής του κράτους, βάσει των οποίων οφείλει να κινείται η νομοθετική εξουσία (στερούμενα, ωστόσο, κατά την κρατούσα γνώμη αγωγιμότητας). Πιο χαρακτηριστικό είναι το άρθρο 39, το οποίο προσδιορίζει συγκεκριμένες πτυχές του κράτους προνοίας, προς την επίτευξη των οποίων οφείλει να αποβλέπει η κυβερνητική πολιτική 33, ενώ στοιχείο έντονης πρωτοτυπίας συνιστά και η καθιέρωση συνταγματικών καθηκόντων, τα οποία, παρά τον προφανώς εν μέρει διακηρυκτικό/πανηγυρικό τους χαρακτήρα και τη μειωμένη κανονιστική τους αξία, - τουλάχιστον μέχρις ότου εξειδικευθούν με κοινούς νόμους- ενδεικνύουν πολλές από τις επιδιώξεις και τη στοχοθεσία του Συντάγματος, συγκαταλέγοντας μεταξύ άλλων τα καθήκοντα της αποκήρυξης μειωτικών πρακτικών για τις γυναίκες, της προώθησης της αδελφοσύνης και της ενότητας μεταξύ των πολιτών της Ινδίας, αλλά και «του μόχθου για διάκριση σε κάθε πτυχή ατομικής και συλλογικής δράσης, ώστε το Έθνος να υψώνεται διαρκώς σε υψηλότερη στάθμη προσπαθειών και επιτευγμάτων» (!) Certain principles of policy to be followed by the State: The State shall, in particular, direct its policy towards securing (a) that the citizens, men and women equally, have the right to an adequate means to livelihood; (b) that the ownership and control of the material resources of the community are so distributed as best to subserve the common good; (c) that the operation of the economic system does not result in the concentration of wealth and means of production to the common detriment; (d) that there is equal pay for equal work for both men and women; (e) that the health and strength of workers, men and women, and the tender age of children are not abused and that citizens are not forced by economic necessity to enter avocations unsuited to their age or strength; (f) that children are given opportunities and facilities to develop in a healthy manner and in conditions of freedom and dignity and that childhood and youth are protected against exploitation and against moral and material abandonment A. Fundamental duties It shall be the duty of every citizen of India (a) to abide by the Constitution and respect its ideals and institutions, the national Flag and the National Anthem; (b) to cherish and follow the noble ideals which inspired our national struggle for freedom; (c) to uphold and protect the sovereignty, unity and integrity of India; (d) to defend the country and render national service when called upon to do so; 15

16 IV. Συμπεράσματα Η εξέταση των μεγεθών της αχανούς αυτής χώρας δεν μπορεί παρά να προκαλεί δέος σε κάθε επίδοξο μελετητή. Πολύ περισσότερο δέος προκαλεί η προσπάθεια σύλληψης οποιουδήποτε θεσμικού οικοδομήματος που να εγκλείει μέσα του με τρόπο βιώσιμο όλη αυτή την πολυπρισματική διαφορετικότητα και την αχανή πραγματική ρυθμιστέα ύλη. Κατά τούτο δεν είναι τυχαίο ότι η ισότητα, τόσο υπό την αρνητική όσο και υπό τη θετική της διάσταση, αναδεικνύεται στη θεμελιώδη συνθήκη συγκρότησης του σύγχρονου ινδικού κράτους: το τελευταίο πρέπει να πείσει για την αμεροληψία με την οποία αντιμετωπίζει κάθε ομάδα, μην προξενώντας καχυποψία στις υπόλοιπες και ευνοώντας έτσι την καλλιέργεια αποσχιστικών τάσεων. Η ουδετερότητα του κοσμικού κράτους και η ισότιμη μεταχείριση των πολιτών η είναι τα λογικά συμπληρώματα της αρχής της ισότητας. Όσο όμως κι αν δεσπόζει η έννοια της ισότητας στο συνταγματικό οικοδόμημα, αυτή συμπορεύεται εξίσου με την ελευθερία των θεμελιωδών επιλογών, της έκφρασης, της θρησκευτικής συνείδησης, της λατρείας, της οικονομικής δραστηριότητας. Ποιο νόημα θα είχε άλλωστε η κατοχύρωση της πρώτης, δίχως την προστασία των επιλογών εκείνων που καθορίζουν το άτομο ως ηθική οντότητα, ώστε η ισότητα των διαφορετικοτήτων αυτή να αναπτυχθεί σε όλη της την έκταση και σε όλη της την πολυμορφία; Έτσι η ισότητα και η ελευθερία αλληλοσυμπληρώνονται ως υπαρξιακές αναγκαιότητες του ινδικού Συντάγματος, το οποίο δεν προκρίνει μια κορπορατιστική σύλληψη του κράτους, αλλά έναν συνδυασμό φιλελευθερισμού και πλουραλισμού για τις σχετικά αυτόνομες κοινότητες. Την ίδια, άλλωστε, λογική της σχετικής αυτονομίας, υπηρετεί, σε μεγαλύτερο επίπεδο, το ομόλογο παράδειγμα της ιδιότυπης σύνδεσης μεταξύ ομοσπονδιακού κέντρου και κατά τόπους περιφερειών στο ημι-ομοσπονδιακό μοντέλο της χώρας. (e) to promote harmony and the spirit of common brotherhood amongst all the people of India transcending religious, linguistic and regional or sectional diversities; to renounce practices derogatory to the dignity of women; (f) to value and preserve the rich heritage of our composite culture; (g) to protect and improve the natural environment including forests, lakes, rivers and wild life, and to have compassion for living creatures; (h) to develop the scientific temper, humanism and the spirit of inquiry and reform; (i) to safeguard public property and to abjure violence; (j) to strive towards excellence in all spheres of individual and collective activity so that the nation constantly rises to higher levels of endeavour and achievement. 16

17 Συγκροτείται έτσι ένα νέο πολιτειακό και πολιτισμικό πρότυπο, το οποίο μέσα από τη φιλελεύθερη και παράλληλα ρεπουμπλικανική κατεύθυνση του έχει οδηγήσει τη χώρα σε καθεστώς δημοκρατίας και βαθμιαίας ανάπτυξης, παρά το πλήθος των πολλαπλών πιέσεων που καλείται διαρκώς να αντιμετωπίσει 35, ενθαρρύνοντας και όχι καταστέλλοντας τη διαφορετικότητα, ως σύμβολο της τελικής ενότητας του προτύπου και της επιτυχίας του στη διαχείριση των αντιθέσεων. Αντλώντας τα στοιχεία που έκρινε πιο δόκιμα και ταιριαστά στη δική της ιδιοτυπία και ιστορία από τις ΗΠΑ, τη Γαλλία, τον Καναδά, τη Μ. Βρετανία κ.α., η Ινδία μπόρεσε να μιμηθεί με τον καλύτερο τρόπο το παράδειγμα καθεμιάς απ αυτές και όλων αυτών μαζί: να δημιουργήσει το δικό της αυτόνομο, πειστικό, βιώσιμο, αξιοθαύμαστο και δυσθεώρητο παράδειγμα, ένα πραγματικό σύμβολο ενότητας και αισιοδοξίας στη μοναδική της διαφορετικότητα και ποικιλομορφία Παναγιώτης Γ. Φλέσσας, «Ο ινδικός πολιτικός συνταγματισμός», Singh and Deva, supra (n.6),

18 Ενδεικτική βιβλιογραφία Granville Austin, The Indian Constitution: Cornerstone of a Nation, Clarendon Press, Durgadas Basu, Introduction to the Constitution of India, Lexis Nexis, 2013 (13 th edition). Madhav Khosla, The Indian Constitution, Oxford University Press, Md. Ayub Mallick, Indian Federation and the Multicultural Context (2013), Journal of Management & Public Policy. Subrata K. Mitra, Constitutional Design, Democratic Vote Counting and India s Fortuitous Multiculturalism (2005), South Asia Institute, Department of Political Science, University of Heidelberg. Sanjay Pandey, Constitutional Perspective of Multiculturalism in India, National Law University, Jodhpur. Mahendra P Singh and Surya Deva, The Constitution of India: symbol of unity in diversity (2005), Yearbook of Public Law. Παναγιώτης Γ. Φλέσσας, «Ο ινδικός πολιτικός συνταγματισμός» (2005), Έδρα Ευρωπαϊκού Δικαίου «Πώρος» της Εθνικής Νομικής Σχολής του Μπάνγκαλορ. 18

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο

Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο Μάθημα 9 ο :Αμερικανικό Δίκαιο ΙI- Οι θεσμοί Ι Αν. Καθηγήτρια: Χριστίνα Δεληγιάννη-Δημητράκου Νομική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου Πολιτική Παιδεία Β Τάξη Γενικού Λυκείου 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 3.3 ΤΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2 Άρθρο 1 του Συντάγματος Tο πολίτευμα της Eλλάδας είναι Προεδρευόμενη Kοινοβουλευτική Δημοκρατία.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα Θέμα: Θρησκευτική Ελευθερία Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα αναφορικά με το περιεχόμενο του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 3. Η παραγωγή του Συντάγματος και των συνταγματικών κανόνων

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 3. Η παραγωγή του Συντάγματος και των συνταγματικών κανόνων Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 7/12/2015

Διαβάστε περισσότερα

Η Εκτελεστική Εξουσία. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης

Η Εκτελεστική Εξουσία. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Η Εκτελεστική Εξουσία Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Εκτελεστική εξουσία -Πρόκειται για την πιο απαραίτητη συνιστώσα της διακυβέρνησης. -Η εκτελεστική εξουσία διαχωρίζεται ανάμεσα στο πολιτικό σκέλος, που χαράσσει

Διαβάστε περισσότερα

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Α. ΔΙΚΑΙΟ ΕΝΝΟΙΑ, ΚΛΑΔΟΙ, ΠΗΓΕΣ 1. Τι είναι δίκαιο... 1 2. Θετικό και φυσικό δίκαιο... 2 3. Δίκαιο και ηθική... 3 4. Δίκαιο - εθιμοτυπία - συναλλακτικά ήθη... 3 5. Δίκαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 Κεφάλαιο πρώτο: ΙΙ. Η διοίκηση, ΙΙΙ. Το διοικητικό δίκαιο (σελ. 16 25) Σκοπός των ως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΑΡΘΡΟ 49 Β ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου Ι. Έννοια και λειτουργία του δικαίου πηγές κανόνες δικαίου. ΙΙ. Δικαίωμα : Έννοια διακρίσεις γένεση κτήση αλλοίωση απώλεια άσκηση.

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ:

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: 2009-2010 ΘΕΜΑ: «Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΥΤΡΟΥ ΛΥΔΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόλογος 2. Ο Κανονισμός της βουλής 3. Η αρχή της αυτονομίας 4. Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου Πολιτική Παιδεία Β Τάξη Γενικού Λυκείου 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 4.2 Η ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 2 Άρθρο 26 του Συντάγματος Η εκτελεστική λειτουργία ασκείται από τον ΠτΔ και την Κυβέρνηση.

Διαβάστε περισσότερα

Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα. Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα

Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα. Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι εννοιολογικά αδιαίρετα και ορίζουν το κοινωνικό δικαίωμα της ανθρώπινης ύπαρξης. Πράγματι, η

Διαβάστε περισσότερα

Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης

Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση -Η έννοια της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης επιχειρεί να συλλάβει τις περίπλοκες σχέσεις ανάμεσα στα διάφορα κυβερνητικά επίπεδα.

Διαβάστε περισσότερα

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής Γνωρίζετε τι είναι οι Η.Π.Α σήμερα; Θα δούμε πώς δημιουργήθηκαν και ποια είναι τα θεμέλια της ισχύος τους. Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ E ΕΦΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 8467 11 Νοεμβρίου 2016 ΤΕΥΧΟΣ ΤΡΙΤΟ Αρ. Φύλλου 1142 OΡΓΑΝΙΣΜΟΙ - ΛΟΙΠΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Αριθμ. 790 Κτηνιατρικής του Αριστοτελείου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 3 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Υιοθετήθηκαν από το Όγδοο Συνέδριο των Ηνωμένων Εθνών για την Πρόληψη των Εγκλήματος και τη Μεταχείριση των Εγκληματιών Αβάνα, Κούβα, 27 Αυγούστου έως 7 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Πειραιώς 211, Ταύρος ΕΚΔΔΑ, γραφείο 217 Ταχ. Θυρίδα 30390, Μητροπόλεως 60, Αθήνα, Ε-mail : Ιστοσελίδα:

Πειραιώς 211, Ταύρος ΕΚΔΔΑ, γραφείο 217 Ταχ. Θυρίδα 30390, Μητροπόλεως 60, Αθήνα, Ε-mail : Ιστοσελίδα: Πειραιώς 211, 177 78 Ταύρος ΕΚΔΔΑ, γραφείο 217 Ταχ. Θυρίδα 30390, Μητροπόλεως 60, 100 33 Αθήνα, Ε-mail : enap@enap.gr, Ιστοσελίδα: www.enap.gr Αθήνα, 12/12/2016 Α.Π. 45/2016 ΠΡΟΣ: Κύριο Ιωάννη Γράβαρη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ»

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» Όπως αναφέρεται στην από 19 Οκτωβρίου 2010, προς την Βουλή των Ελλήνων, Έκθεση της Ειδικής Μόνιμης

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφορετικότητα είναι μια σύνθετη έννοια, η οποία δεν θα πρέπει να συγχέεται με την έννοια της ποικιλομορφίας.

Η διαφορετικότητα είναι μια σύνθετη έννοια, η οποία δεν θα πρέπει να συγχέεται με την έννοια της ποικιλομορφίας. Diversity Διαφορετικότητα Ο σεβασμός στην διαφορετικότητα του άλλου καθώς και η έμπρακτή αποδοχή της, συμβάλει στην δημιουργία κοινωνιών οι οποίες χαρακτηρίζονται από ιδέες ισότητας, αλληλοσεβασμού και

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων Στυλιανός-Ιωάννης Γ. Κουτνατζής Λέκτορας Νομικής Σχολής Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, Δικηγόρος [MK legal] Δ.Ν. (FU-Berlin), LL.M. (Harvard) Δημ. Σούτσου 9, 11521,

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών [όπως κυρώθηκε με το N. 2502/1997: Κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών, (ΦΕΚ 103, τ. Α )] Άρθρο πρώτο.-

Διαβάστε περισσότερα

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ 05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ Η αρχή της ισότητας είναι άρρηκτα συνυφασµένη µε την πολιτική και την ατοµική ελευθερία, στις οποίες θεµελιώνεται η έννοια της ηµοκρατίας. Σε όλα τα δηµοκρατικά

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

για τα 30 χρόνια από την ίδρυση της Ένωσης των Ευρωπαίων ικαστών για τη ηµοκρατία και Ελευθερίες [MEDEL].

για τα 30 χρόνια από την ίδρυση της Ένωσης των Ευρωπαίων ικαστών για τη ηµοκρατία και Ελευθερίες [MEDEL]. ΨΗΦΙΣΜΑ για τα 30 χρόνια από την ίδρυση της Ένωσης των Ευρωπαίων ικαστών για τη ηµοκρατία και Ελευθερίες [MEDEL]. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ- ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ- ΙΚΑΙΟΣΥΝΗ Τον Ιούνιο 1985, µια οµάδα ευρωπαίων δικαστικών λειτουργών

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία. Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο

Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία. Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο Γιάννης Αλήθειας «Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία Ο Αθηναίος του Χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο» Α Έκδοση : Ιούνιος 2010 σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών 1 2 Παράρτημα Σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών που αποσκοπούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014»

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014 Συνοπτική παρουσίαση 3 2. Εισαγωγή. 5

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 5 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 5 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 5 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 11 η : Αρχή δεδηλωμένης Διορισμός πρωθυπουργού

Ενότητα 11 η : Αρχή δεδηλωμένης Διορισμός πρωθυπουργού ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 11 η : Αρχή δεδηλωμένης Διορισμός πρωθυπουργού Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 6 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 6 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 6 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Pilloras, Panagiotis. Neapolis University. þÿ À¹ÃÄ ¼Î½, ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å

Pilloras, Panagiotis. Neapolis University. þÿ À¹ÃÄ ¼Î½, ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Law and Social Sciences http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿ ± µã¼¹º ÌÁ³±½± Ä Â ÅÁÉÀ± Pilloras, Panagiotis þÿ Á̳Á±¼¼± ¹µ ½  º±¹

Διαβάστε περισσότερα

Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του Συντάγµατος.

Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του Συντάγµατος. Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τοµέα ηµοσίου ικαίου 2003 2004 Συνταγµατικό ίκαιο Επιβλέπων Καθηγητής: Κος Ανδρέας ηµητρόπουλος Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Λίνα Παπαδοπούλου Επ Καθ Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή, ΑΠΘ [Σύνδεση με τα προηγούμενα] Η τυπική υπεροχή του Σ ως θεμέλιο του ελέγχου της συνταγματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Χουρδάκης Ευστράτιος Σελίδα 1

Περιεχόμενα. Χουρδάκης Ευστράτιος Σελίδα 1 Περιεχόμενα Τεκμήριο νομιμότητας... 2 Διοικητικός καταναγκασμός... 2 Παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας... 2 Σύνθετη διοικητική ενέργεια:... 3 Αρχή της νομιμότητας της διοίκησης.... 3 Αρχή της υπεροχής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Δημόσια νομικά πρόσωπα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Δημόσια νομικά πρόσωπα ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Δημόσια νομικά πρόσωπα 17/5/2016 Ίδρυση Ιδρύονται με Νομοθετική πράξη Κανονιστική πράξη βάσει νομοθετικής εξουσιοδότησης Σε ορισμένες περιπτώσεις, με βάση το εταιρικό δίκαιο Όχι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ. Μορφές πολιτευμάτων

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ. Μορφές πολιτευμάτων Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο

Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΕΟ 10 ΑΡΧΕΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο ΛΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΕΛΟΣ ΣΕΠ ΕΑΠ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΡΙΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

{ Μοναρχία. Κωνσταντίνος-Ιωάννης Δημητρόπουλος

{ Μοναρχία. Κωνσταντίνος-Ιωάννης Δημητρόπουλος { Μοναρχία Κωνσταντίνος-Ιωάννης Δημητρόπουλος ΟΡΙΣΜΟΣ: Η Μοναρχία ή Βασιλεία είναι ο θεσμός διακυβέρνησης, όπου ο αρχηγός του κράτους είναι ο Βασιλιάς. Αυτό που τη χαρακτηρίζει είναι ότι ο τελευταίος κρατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ 1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, (I)/2015 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ 2015

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, (I)/2015 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ 2015 Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, 21.7.2015 Ν. 131(Ι)/2015 131(I)/2015 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ 2015 Προοίμιο. Για σκοπούς, μεταξύ άλλων, εναρμόνισης με Επίσημη

Διαβάστε περισσότερα

7η ιδακτική Ενότητα ΕΚΛΟΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

7η ιδακτική Ενότητα ΕΚΛΟΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 7η ιδακτική Ενότητα ΕΚΟΓΙΚΑ ΥΤΗΜΑΤΑ Παρατηρήσεις, χόλια, Επεξηγήσεις Παραθέτουµε απόσπασµα από το υνταγµατικό ίκαιο του Αθανασίου Γ. Ράικου, τόµος Α, εισαγωγή - οργανωτικό µέρος, τεύχος Α, καθώς και αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Συνθήκη της Λισαβόνας

Συνθήκη της Λισαβόνας Συνθήκη της Λισαβόνας Α. Εισαγωγή Στις 13 Δεκεμβρίου 2007, οι αρχηγοί των είκοσι επτά χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Με τη Συνθήκη τροποποιούνται οι δύο βασικές Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΟΣ ΚΤΙΖΟΝΤΑΣ ΕΝΑ ΚΑΙΡΟΥΡΓΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΕΕ Φορολογικός Τομέας

ΚΥΠΡΟΣ ΚΤΙΖΟΝΤΑΣ ΕΝΑ ΚΑΙΡΟΥΡΓΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΕΕ Φορολογικός Τομέας ΚΥΠΡΟΣ ΚΤΙΖΟΝΤΑΣ ΕΝΑ ΚΑΙΡΟΥΡΓΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΕΕ Φορολογικός Τομέας ΚΥΠΡΟΣ - ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ Page 2 Πλεονεκτήματα που προσέφερε η Κύπρος Χαμηλός φορολογικός συντελεστής αρχικά στο 4,25% και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 11.3.2014 COM(2014) 158 final ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η περιορισµένη εφαρµογή του δικαιώµατος της θρησκευτικής ελευθερίας στα πλαίσια της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης. (υπόθεση αλλόθρησκου δασκάλου). Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: s_polites@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, (I)/2015 Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ OΓΔΟΗΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2015

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, (I)/2015 Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ OΓΔΟΗΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2015 Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, 21.7.2015 Ν. 130(Ι)/2015 130(I)/2015 Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ OΓΔΟΗΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2015 Προοίμιο. ΕΠΕΙΔΗ, το Άρθρο 146 του Συντάγματος προβλέπει ότι το Ανώτατο Συνταγματικό

Διαβάστε περισσότερα

Constantinou, Andreas

Constantinou, Andreas Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Law and Social Sciences http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2014 þÿ ± µã¼¹º ÌÁ³±½± Ä Â ÅÁÉÀ± Constantinou, Andreas þÿ Á̳Á±¼¼± ¹µ ½  º±¹

Διαβάστε περισσότερα

Το Θεσμικό Έλλειμμα και Πώς Μπορούμε να το Ξεπεράσουμε

Το Θεσμικό Έλλειμμα και Πώς Μπορούμε να το Ξεπεράσουμε Αριστείδης Ν. Χατζής Αν. Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών Το Θεσμικό Έλλειμμα και Πώς Μπορούμε να το Ξεπεράσουμε ALBA/ACG 25 Φεβρουαρίου 2014 Mancur Olson (1932-1998) Αγορά Θεσμοί Ελίτ 1 Αγορά

Διαβάστε περισσότερα

Δικαίωμα στην εκπαίδευση. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Δικαίωμα στην εκπαίδευση. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η : Δικαίωμα στην εκπαίδευση Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους

Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους Θέμα 1 ο (κληρώθηκε) Ο ευρωπαϊκός και διεθνής νομικός πολιτισμός αναγνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής

Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση

Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση Θεσμοί, Όργανα και Δομή της Δημόσιας Διοίκησης Χαρίτα Βλάχου Γεωπόνος Αγροτικής Οικονομίας Στέλεχος Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μ-Θ Σήμερα Ποιό είναι το πολίτευμα

Διαβάστε περισσότερα

17η ιδακτική Ενότητα ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΑΚΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ

17η ιδακτική Ενότητα ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΑΚΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ 17η ιδακτική Ενότητα ΑΡΧΗ ΤΗ ΙΑΚΡΙΗ ΤΩΝ ΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΑ ΠΟΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ Απόσπασµα από το ύνταγµα που ψήφισε η Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας το Μαΐο του 1827 το αρ. 5 Η κυριαρχία ενυπάρχει στο Έθνος

Διαβάστε περισσότερα

Αναθεώρηση του Συντάγματος και εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Αναθεώρηση του Συντάγματος και εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Δημητρίου Ζιγκολη Αντεισαγγελέα Πρωτοδικών Ροδόπης Κομοτηνή, 16-12-2014 Αναθεώρηση του Συντάγματος και εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Το τελευταίο χρονικό διάστημα, η επικείμενη εκλογή νέου Προέδρου

Διαβάστε περισσότερα

Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης

Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης Αναδηµοσίευση στο Civilitas.GR 2007* Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης Ελευθερία, ασφάλεια και δικαιοσύνη Θεµελιώδη δικαιώµατα και καταπολέµηση των διακρίσεων ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγή Ιστορικό Οι αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης για για τη Δημοκατία της Ισότητας

Σχέδιο Δράσης για για τη Δημοκατία της Ισότητας Σχέδιο Δράσης για για τη Δημοκατία της Ισότητας Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Κοινωνικού Φύλου 2014 Περιεχόμενα: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κεφάλαιο πρώτο: 1.1. Η αντιπροσώπευση των φύλων στην πολιτική ζωή της Κύπρου 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΩΣ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΥΟΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ( ) 1.ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (Η ΠΡΩΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ)

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΩΣ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΥΟΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ( ) 1.ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (Η ΠΡΩΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ) Συνταγματική Ιστορία ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΩΣ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΥΟΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (1821-1864) 1.ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (Η ΠΡΩΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ) Το πρώτο Σύνταγμα της αγωνιζόμενης Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ Δ. ΑΝΑΝΕΩΣΗ- ΔΙΧΑΣΜΟΣ (1909-1922) 1. Το κόμμα των φιλελευθέρων 1. Πριν τις εκλογές της 8ης Αυγούστου 1910 κανένα ΜΕΓΑΛΟ κόμμα δεν υποστήριζε τις μεταρρυθμίσεις που προτάθηκαν το 1909/1910 Φορείς των νέων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Δεύτερη Γραπτή Εργασία. Διοικητικό Δίκαιο. Θέμα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Δεύτερη Γραπτή Εργασία. Διοικητικό Δίκαιο. Θέμα ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΕΟ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 10 - Βασικές Αρχές Δικαίου και Διοίκησης Ακαδημαϊκό Έτος: 2015/16 Γενικές οδηγίες για την εργασία Δεύτερη Γραπτή Εργασία Διοικητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987)

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Διάγραμμα Περιεχομένων ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Εισαγωγικά...23 Ι. Θρησκευτική Ελευθερία...25 Α. Γενικά...25 Β. Ελευθερία της θρησκευτικής

Διαβάστε περισσότερα

θέμα: Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ Α. Εισαγωγή -λόγοι δημιουργίας ΑΔΑ -οι ΑΔΑ πριν τη συνταγματική αναθεώρηση του 2001

θέμα: Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ Α. Εισαγωγή -λόγοι δημιουργίας ΑΔΑ -οι ΑΔΑ πριν τη συνταγματική αναθεώρηση του 2001 ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Π.Μ.Σ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο διδάσκοντες: Ανδρ. Δημητρόπουλος, καθηγητής, Θ. Αντωνίου, επ. καθηγήτρια εισήγηση: Παναγιώτα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Declaration on freedom of political debate in the media Greek version* ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ιακήρυξη για την Ελευθερία του Πολιτικού ιαλόγου στα Μέσα (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών

Διαβάστε περισσότερα

Συνηµµένο και Παραρτήµατα

Συνηµµένο και Παραρτήµατα Συνηµµένο και Παραρτήµατα Α. Το παράπονο αυτό, καταγγελία, στρέφεται εναντίον νοµοθετικής πράξης της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής ηµοκρατίας, η οποία παραβιάζει ή και δεν συνάδει µε το γράµµα,

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις σε σχέση με τη φορολογική ρύθμιση συνταξιοδοτικών σχεδίων

Προτάσεις σε σχέση με τη φορολογική ρύθμιση συνταξιοδοτικών σχεδίων Προτάσεις σε σχέση με τη φορολογική ρύθμιση συνταξιοδοτικών σχεδίων Νοέμβριος, 2014 ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ο Σύνδεσμος Ασφαλιστικών Εταιρειών Κύπρου (ΣΑΕΚ) είναι ο αναγνωρισμένος φορέας

Διαβάστε περισσότερα

1ο Κεφάλαιο Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι στα πλαίσια του άρθρου 12 του Συντάγµατος

1ο Κεφάλαιο Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι στα πλαίσια του άρθρου 12 του Συντάγµατος Πρόλογος Η κατοχύρωση και η προστασία του δικαιώµατος της συνένωσης ή του συνεταιρίζεσθαι στο άρθρο 12 του ελληνικού Συντάγµατος δίνει σάρκα και οστά στο εύστοχο αρχαίο απόφθεγµα «η ισχύς εν τη ενώσει».

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα,

Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα, Βασιλική Π. Μεσθανέως Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα, 1949-1963 Πρόλογος Nικηφόρος ιαµαντούρος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 15 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 21 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 31 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι 49 ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΛΑΙΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Οργάνωση της Δημόσιας Διοίκησης

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Οργάνωση της Δημόσιας Διοίκησης ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Οργάνωση της Δημόσιας Διοίκησης 19/4/2016 Η οργάνωση της δημόσιας διοίκησης Διοικητικές προσφυγές Αναφορά Νομική βάση: άρθρο 27 ΚΔΔ/σίας Ασκείται αν δεν είναι δυνατή η άσκηση απλής,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ ΔΙΑΛΕΞΗ 1 ΣΟΦΙΑ ΜΑΡΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ ΔΙΑΛΕΞΗ 1 ΣΟΦΙΑ ΜΑΡΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ ΔΙΑΛΕΞΗ 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Δίκαιο: ονομάζεται το σύνολο των υποχρεωτικών και εξαναγκαστικών κανόνων οι οποίοι και ρυθμίζουν τις σχέσεις των ανθρώπων, η παράβαση αυτών επιφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Επιτροπής Φύση Διαχείριση προστατευόμενων περιοχών μη υπαγόμενων σε φορείς διαχείρισης

Πρόταση Επιτροπής Φύση Διαχείριση προστατευόμενων περιοχών μη υπαγόμενων σε φορείς διαχείρισης Πρόταση Επιτροπής Φύση 2000 Διαχείριση προστατευόμενων περιοχών μη υπαγόμενων σε φορείς διαχείρισης Φεβρουάριος 2012 2 Εισαγωγή Το Εθνικό Σύστημα Προστατευόμενων Περιοχών της χώρας περιλαμβάνει πέντε κατηγορίες,

Διαβάστε περισσότερα