Ενότητα 5 η MARX. Μορφές πολιτικού υποκειμένου και το ιστορικό παράδειγμα της παρισινής Κομμούνας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ενότητα 5 η MARX. Μορφές πολιτικού υποκειμένου και το ιστορικό παράδειγμα της παρισινής Κομμούνας"

Transcript

1 Ενότητα 5 η MARX Μορφές πολιτικού υποκειμένου και το ιστορικό παράδειγμα της παρισινής Κομμούνας Ι. Εργοβιογραφικά στοιχεία 5 Μαΐου 1818 Γεννιέται στην πρωσική πόλη Trier* του βιομηχανικά αναπτυγμένου κρατιδίου της Ρηνανίας- Βεστφαλίας ο Karl Marx ** *Υπό γαλλική κατοχή από το προσαρτάται και πάλι στην Πρωσία με απόφαση του Συνεδρίου της Βιέννης το **Αστικής καταγωγής: ο πατέρας του δικηγόρος, εβραϊκού θρησκεύματος και διαφωτιστικής παιδείας, που βαπτίστηκε στη συνέχεια χριστιανός Επανάσταση του Ιουλίου στη Γαλλία 1831/ 1834 Εξεγέρσεις στη Lyons Γυμνασιακές σπουδές στο Γυμνάσιο του Trier Friedrich Wilhelm 1835 Εγγράφεται ως φοιτητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Βόννης Μετεγγράφεται στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου Ίδρυση της «Ένωσης των Δικαίων» στο Παρίσι Ο κόσμος των Νέων Χεγκελιανών/ Doktorklub 1838 Πεθαίνει ο πατέρας του, Heinrich Marx. Ο Ruge εκδίδει τα Hallische Jahrbücher Ολοκληρώνει τις πανεπιστημιακές σπουδές στο Βερολίνο και ανακηρύσσεται διδάκτορας του Πανεπιστημίου της Ιένας. Η διδακτορική διατριβή του έχει τον τίτλο: «Για τη Διαφορά της δημοκρίτειας και επικούρειας φυσικής φιλοσοφίας» Εξέγερση υπό την καθοδήγηση του Blanqui στο Παρίσι 1840 Θάνατος του Φρειδερίκου Γουλιέλμου ΙΙΙ και άνοδος στο θρόνο του Φρειδερίκου Γουλιέλμου IV Ίδρυση της Workers Educational Society στο Λονδίνο με επικεφαλής τον Karl Schapper 1841 Ο Ruge εκδίδει τα Deutsche Jahrbücher Γνωρίζει τον Friedrich Engels Εκδίδεται από πλούσιους φιλελεύθερους η Rheinische Zeitung Μετακινείται στην Κολωνία και αναλαμβάνει αρχισυντάκτης της Rheinische Zeitung Νυμφεύεται την Jenny von Westphalen Συγγραφή της Κριτικής της χεγκελιανής φιλοσοφίας του Δικαίου Αρθρογραφεί για τα Deutsch-Französische Jahrbücher. Συγγραφή της Εισαγωγής στην Κριτική της χεγκελιανής φιλοσοφίας του Δικαίου & του Εβραϊκού Ζητήματος Εγκαθίσταται στο Παρίσι 1844 Γνωριμία με τους γερμανούς εμιγκρέδες στο Παρίσι και πρώτες μελέτες στην πολιτική οικονομία Φθάνει στο Παρίσι και ο Engels Συγγραφή των Οικονομικών & Φιλοσοφικών Χειρογράφων Συγγραφή της Αγίας Οικογένειας 1845 Απελαύνεται από το Παρίσι. Εγκαθίσταται στις Βρυξέλλες. Ταξιδεύει μαζί με τον Engels στο Λονδίνο και στο Manchester. Συγγραφή της Γερμανικής Ιδεολογίας 1846 Ιδρύει με τον Engels την «Κομμουνιστική Επιτροπή Αλληλογραφίας» Εντάσσεται στην «Ένωση των Δικαίων» και συμμετέχει στο δεύτερο συνέδριο της διαδόχου της, «Ένωσης των Κομμουνιστών». [77]

2 1848 Έκδοση του Κομμουνιστικού Μανιφέστου Εκδίδει τη Neue Rheinische Zeitung. Απελαύνεται από την Πρωσία. Μετακινείται για λίγο στο Παρίσι και εγκαθίσταται στη συνέχεια στο Λονδίνο. Αφοσιώνεται στην κριτική της πολιτικής οικονομίας. Αποσύρεται με την (οργανωμένη) πολιτική δράση Ταξικοί Αγώνες στη Γαλλία 1852 (-1862) Αρθρογραφία στη New York Tribune Η 18 η Brumaire του Λουδοβίκου Βοναπάρτη 1857 Συγγραφή των Grundrisse Διεθνής οικονομική κρίση 1859 Συγγραφή της Συμβολής στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας 1864 Ίδρυση της Διεθνούς Ένωσης Εργατών (Α! Διεθνής) 1867 Έκδοση 1 ου τόμου του Κεφαλαίου 1871 Γαλλική Κομμούνα στο Παρίσι Ο Εμφύλιος Πόλεμος στη Γαλλία 1875 Κριτική του Προγράμματος της Gοtha 1878 Εκδίδεται το Anti-Dühring 1888 Εκδίδεται το Ο Λουδοβίκος Φόυερμπαχ και το τέλος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας 1881 Πεθαίνει η γυναίκα του Jenny Πεθαίνει η κόρη του Jenny. 18 Μαρτίου 1883 Πεθαίνει στο Λονδίνο. [78]

3 ΙΙ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ KARL MARX Berlin Isaiah, Καρλ Μαρξ: η ζωή και η εποχή του, Εκδόσεις Scripta, Αθήνα 1998 Nicolaievsky Boris και Maenchen-Helfen Otto, Η ζωή του Καρλ Μαρξ: ο άνθρωπος, ο αγωνιστής, Εκδόσεις Ράππα, Αθήνα 1979 Avineri Shlomo, The Social and Political Thought of Karl Marx, Cambridge University Press, Cambridge 1968 Carver Terrel, Marx s Social Theory, Oxford University Press, Oxford 1982 Carver Terrel (ed.), The Cambridge Companion to Marx, Cambridge University Press, Cambridge 1996 Καλλίνικος Άλεξ, Οι επαναστατικές ιδέες του Μαρξ, Εκδόσεις Εργατική Δημοκρατία, Αθήνα 1998 Κινιού Υβόν, Καρλ Μαρξ, Εκδόσεις Τόπος, Αθήνα 2011 Λεφέβρ Ανρί, Η κοινωνιολογία του Μαρξ, Εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα 1985 Lefebvre Henri, Marx, Presses Universitaires de France, Paris 1972 McLellan David, Marx, Fontana, London 1986 Μπαλιμπάρ Ετιέν, Η φιλοσοφία του Μαρξ, Εκδόσεις Νήσος, Αθήνα 1996 Μπενσαïντ Ντανιέλ, Μαρξ [Τρόπος Χρήσης], Εκδόσεις ΚΨΜ, Αθήνα 2010 Μπιτσάκης Ευτύχης, Καρλ Μαρξ, Ο θεωρητικός του προλεταριάτου, Εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα 1983 Seigel Jerrold, Marx s Fate: The Shape of a Life, Princeton University Press, Princeton 1978 Singer Peter, Μαρξ, Εκδόσεις Πολύτροπον, Αθήνα 2006 ΠΑΡΙΣΙΝΗ ΚΟΜΜΟΥΝΑ ΑΡΧΕΙΑΚΕΣ/ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΚΛΑΣΣΙΚΕΣ ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ -Bernstein Eduard, Οι προϋποθέσεις του σοσιαλισμού και τα καθήκοντα της σοσιαλδημοκρατίας (1899) -Kautsky Karl, Η δικτατορία του προλεταριάτου, (1918) -Kautsky Karl, Τρομοκρατία & Κομμουνισμός (1919) -Korsch Karl, Επαναστατική Κομμούνα (1929) -Λένιν Β.Ι., Τρία σχεδιάσματα για μια αναφορά στην παρισινή Κομμούνα (1904) -Λένιν Β.Ι., Σχέδιο για μια διάλεξη για την Κομμούνα (1905) -Λένιν Β.Ι., Καταληκτική παράγραφος στο άρθρο «Η παρισινή Κομμούνα και τα καθήκοντα της δημοκρατικής δικτατορίας» (1905) -Λένιν Β.Ι., Μαθήματα της Κομμούνας (1908) -Λένιν Β.Ι., Στη μνήμη της Κομμούνας (1911) -Λένιν Β.Ι., Κράτος και Επανάσταση (1917) -Λένιν Β.Ι., Η προλεταριακή επανάσταση και ο αποστάτης Kautsky (1918) -Μάρτοφ Γιούλιους, Ο Marx και η δικτατορία του προλεταριάτου (1918) -Μάρτοφ Γιούλιους, Αποσύνθεση ή κατάκτηση του κράτους (1919) -Στάλιν Ι.Β., Αναρχισμός ή Σοσιαλισμός; (1907) -Τρότσκι Λέων, Τρομοκρατία & Κομμουνισμός ((Δικτατορία εναντίον Δημοκρατίας) (1920) -Τρότσκι Λέων, Μαθήματα της Παρισινής Κομμούνας (1921) ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ -Bensaïd Daniel, Politiques de Marx, Εισαγωγή στο Inventer l inconnu, Textes et correspendance autour de la Commune, Éditions La fabrique, Paris Cheng Chih-Szu, The Great Lessons of the Paris Commune In Commemoration of its 95 th Anniversary, Dialectical Anthropology 1(1976), pp Gluckstein Donny, The Paris Commune. A Revolution Democracy, Bookmarks Publications, London Lefebvre Henri, La Proclamation de la Commune. 26 Mars 1871, Gallimard, Paris 1965 Leith James A., Images of the Commune, Mc-Gill Queen University Press, Montreal-London 1978 [79]

4 -Fischer Gerhard, the state begins to wither away : Notes on the Interpretation of the Paris Commune by Bakunin, Marx, Engels and Lenin, Australian Journal of Politics and History, vol.25, issue 1(1979), pp Garo Isabelle, Représentation et Politique chez Marx. La Commune de Paris comme invention démocratique, La Pensée, pp Greenberg Louis M., The Commune of 1871 as a Decentralist Reaction, The Journal of Modern History, vol.41, No.3(September 1969), pp Harison Casey, The Paris Commune of 1871, the Russian Revolution of 1905 and the Shifting of the Revolutionary Tradition, History and Memory, 19(No.2), Fall-Winter 2007, pp Johnstone M., The Paris Commune and Marx s Concept of the Dictatorship of the Proletariat, όπως περιλαμβάνεται στο Bob Jessop with Charlie Malcolm-Brown (eds.), Karl Marx s Social and Political Thought, Critical Assessments, vol. III, pp , Routledge, London and New York Price R.D., Ideology and Motivation in the Paris Commune of 1871, The Historical Journal, xv, I(1972), pp ΑΝΑΡΧΙΚΕΣ & ΜΕΤΑΜΑΡΞΙΣΤΙΚΕΣ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΙΣΙΝΗΣ ΚΟΜΜΟΥΝΑΣ I. ΑΝΑΡΧΙΚΕΣ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ -Μιχαήλ Μπακούνιν, Η Παρισινή κομμούνα του 1871 και η Ιδέα του Κράτους, (1871), Εκδόσεις Ελεύθερος Τύπος, Αθήνα -Peter Kropotkin, The Paris Commune, (1880), ΙΙ. ΜΕΤΑΜΑΡΞΙΣΤΙΚΕΣ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ -Badiou Alain, The Paris Commune: A Political Declaration on Politics, όπως περιλαμβάνεται στο Alain Badiou, Polemics, Verso, London & New York Bookchin Murray, The Third Revolution. Popular Movements in the Revolutionary Era, vol.2, Continuum International Publishing Group, [Internationale Situationniste], Theses on the Paris Commune ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ -Basset Keith, Thinking the event: Badiou s philosophy of the event and the example of the Paris Commune, Environment and Planning D: Society and Space (2008), vol.26, pp Gould Roger V., Insurgent Identities: Class, Community, and Protest in Paris from 1848 to the Commune, University of Chicago Press, Chicago Walter N. (ed.), The Paris Commune and the Idea of the State, Lausanne 1971 Ηλεκτρονικές πηγές : ANARCHY ARCHIVES [80]

5 ΙΙΙ. Οι θέσεις του Marx για την παρισινή Κομμούνα ως πολιτικό υποκείμενο «Τι είναι η Κομμούνα, αυτή η σφίγγα που τόσο ταλανίζει το αστικό πνεύμα; Στην πλέον απλή σύλληψή της, η μορφή υπό την οποία η εργατική τάξη αναλαμβάνει την πολιτική εξουσία στα κοινωνικά οχυρά της, στο Παρίσι και στα άλλα κέντρα της βιομηχανίας. [ ]. Αλλά το προλεταριάτο δεν μπορεί, όπως έκαναν οι άρχουσες τάξεις και οι διαφορετικές ανταγωνιστικές φράξιες τους στις διαδοχικές ώρες του θριάμβου τους, απλά να καταλάβει το υπάρχον κρατικό σώμα και να χρησιμοποιήσει αυτόν τον ετοιμοπαράδοτο συντελεστή για τους δικούς του σκοπούς. Η πρώτη προϋπόθεση για την κατάληψη της εξουσίας είναι ο μετασχηματισμός του κρατικού μηχανισμού και η καταστροφή του ως εργαλείου ταξικής κυριαρχίας.» (Marx, Δεύτερο σχέδιο για τον Εμφύλιο πόλεμο στη Γαλλία) «Το κράτος δεν είναι τίποτε άλλο παρά μηχανή για καταπίεση μιας τάξης από μια άλλη, και μάλιστα τόσο στη δημοκρατική πολιτεία, όσο και στη μοναρχία. [Πρόκειται] κατεξοχήν για ένα κακό που, κληρονομημένο από το προλεταριάτο μετά τη νικηφόρα πάλη του για ταξική υπεροχή, τις χειρότερες πλευρές του, όπως ακριβώς το έκανε η Κομμούνα, δε θα αποφύγει να ξεφορτωθεί το συντομότερο δυνατό, όταν μια νέα γενιά, αναθρεμμένη σε νέες και ελεύθερες κοινωνικές συνθήκες, θα καταστεί ικανή να απορρίψει τα παλιοσίδερα του κράτους στα σκουπίδια. Τελευταία, ο Σοσιαλδημοκράτης φιλισταίος έχει και πάλι γεμίσει από υπέρτατο τρόμο στο άκουσμα των λέξεων: Δικτατορία του Προλεταριάτου. Πολύ ωραία, κύριοι, θέλετε να μάθετε με τι μοιάζει αυτή η δικτατορία; Κοιτάξτε την Κομμούνα του Παρισιού. Αυτή ήταν η Δικτατορία του Προλεταριάτου.» (Engels, Εισαγωγή- [1891] στον Εμφύλιο Πόλεμο στη Γαλλία) [81]

6 ΙΙ. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΟΜΜΟΥΝΑΣ 1. Στην αφετηρία του Γάλλο-πρωσικού πολέμου, ο Marx αξιολογεί θετικά την πιθανότητα νίκης των Πρώσων επί των Γάλλων, με βάση τα εξής επιχειρήματα: -η νίκη των Πρώσων θα επιδράσει θετικά στο δείκτη συγκεντροποίησης της εργατικής τάξης και του κινήματός της στη Δυτική Ευρώπη, καθώς και στην ανύψωση του θεωρητικού επιπέδου της: «Αν οι Πρώσοι νικήσουν, τότε η συγκεντροποίηση της ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ θα είναι επωφελής για τη συγκεντροποίηση της γερμανικής εργατικής τάξης. Η γερμανική υπεροχή θα μετατοπίσει τότε το κέντρο βάρους του δυτικοευρωπαϊκού εργατικού κινήματος από τη Γαλλία στη Γερμανία, και αρκεί μόνον η σύγκριση της ανάπτυξης των δύο χωρών από το 1866 ως σήμερα, προκειμένου να συνειδητοποιήσει κάποιος ότι η γερμανική εργατική τάξη είναι ανώτερη από τη γαλλική τόσο στη θεωρία, όσο και στην οργάνωση. Η υπεροχή της επί της γαλλικής θα σημάνει επίσης την υπεροχή της δικής μας θεωρίας επί αυτής του Proudhon κτλ.» (Επιστολή του Marx στον Engels, 20 Ιουλίου 1870) -η νίκη των Πρώσων θα σημάνει συντριβή του βοναπαρτισμού, γεγονός που θα δώσει ώθηση στην ενότητα της Γερμανίας, άρα και στην οργάνωση του γερμανικού προλεταριάτου σε εθνική κλίμακα, καθώς και στη δραστηριότητα των γάλλων εργατών κάτω από συγκριτικά πιο ελεύθερες συνθήκες. (Επιστολή του Engels στον Marx, 15 Αυγούστου 1870) 2. Ο Marx χαρακτηρίζει αρχικά τη δραστηριοποίηση του γαλλικού βραχίονα της Διεθνούς στο Παρίσι του Φθινοπώρου του 1870 ως παντοειδείς τρέλες, μεταξύ των οποίων και η ίδρυση Κομμούνας στο Παρίσι. (Επιστολές του Marx στον Engels, 6 Σεπτεμβρίου 1870, 10 Σεπτεμβρίου 1870, Επιστολές του Engels στον Marx, 7 Σεπτεμβρίου 1870, 12 Σεπτεμβρίου 1870) Ειδικότερα, όπως προκύπτει από τις πιο πάνω επιστολές, ο Marx και ο Engels θεωρούν ότι: -το γαλλικό προλεταριάτο πρέπει να κάνει χρήση των όποιων ελευθεριών παρέχει η προσωρινή κυβέρνηση της Γαλλίας και μάλιστα με το σκοπό να οργανώσει κόμμα, -το γαλλικό προλεταριάτο πρέπει να δράσει στην κατάλληλη ευκαιρία, αφού έχει οργανωθεί επαρκώς, -η Διεθνής πρέπει να κρατηθεί σε απόσταση, ωσότου να συναφθεί ειρήνη, -μια ενδεχόμενη σύρραξη των παρισινών εργατών με τα γερμανικά στρατεύματα θα ρίξει το κίνημα 50 χρόνια πίσω: «Όπως και αν προκύψει η ειρήνη, πρέπει να εξασφαλιστεί πριν οι εργάτες μπορέσουν να κάνουν οτιδήποτε. [ ] Η κατάσταση θα παρουσιάσει πιο ευνοϊκές πιθανότητες για τους εργάτες μετά την ειρήνη από όσο οποτεδήποτε πριν. [ ] Θα ήταν φοβερό, αν, ως τελευταία πράξη πολέμου, τα γερμανικά στρατεύματα έπρεπε να δώσουν μάχη με τους παρισινούς εργάτες στα χαρακώματα. Θα μας έριχνε 50 χρόνια πίσω και θα έριχνε το κάθε τι σε τέτοια σύγχυση, ώστε ο καθένας και το κάθε τι θα έπαιρνε λανθασμένη θέση για να μη πούμε τίποτε για το εθνικό μίσος και το γνώμονα της ρητορείας που θα συνέπαιρνε κατόπιν τους γάλλους εργάτες! Αποτελεί καταραμένο μπελά το γεγονός ότι υπάρχουν τόσο λίγοι άνθρωποι στο Παρίσι, που έχουν το θάρρος να βλέπουν τα πράγματα, όπως πράγματι είναι στην παρούσα κατάσταση. Δεν υπάρχει κανείς στο Παρίσι, που τολμά να ομολογήσει στον εαυτό του ότι η ενεργητική αντίσταση της Γαλλίας έχει σπάσει όσον αφορά αυτόν τον πόλεμο, και ότι συνεπώς δεν υπάρχει προοπτική επιτυχούς [82]

7 απώθησης της εισβολής με το μέσο της επανάστασης!» (Επιστολή του Engels στον Marx, 12 Σεπτεμβρίου 1870) 3. Έμφαση αποδίδει ο Marx στην Κομμούνα ως έκφραση της αυτο-χειραφέτησης και της αυτο-θέσμισης της εργατικής τάξης, στοιχείο που αναδεικνύεται, μεταξύ άλλων, και σε συνέντευξή του στον New York World με ημερομηνία 18 Ιουλίου *Έμφαση στον προλεταριακό χαρακτήρα της Κομμούνας δίνει και ο Engels στην Εισαγωγή του 1891 του Εμφύλιου Πολέμου στη Γαλλία με αφορμή την επέτειο 20 χρόνων της παρισινής Κομμούνας. 4. Η άμεση και έμμεση κριτική εναντίον του κοινοβουλευτισμού, κριτική που θα αποτελέσει αντικείμενο πολλαπλών ερμηνειών στη μετέπειτα ιστορία των ιδεών του μαρξισμού. 5. Η θεμελιώδης πρόταση στην ερμηνεία της Κομμούνας από την πλευρά του Marx είναι η αναγκαιότητα της συντριβής της αστικής κρατικής μηχανής, θέση που διατυπώνει ο ίδιος από το 1852 στις σελίδες της 18 ης Brumaire του Λουδοβίκου Βοναπάρτη και αναδιατυπώνει μεταξύ άλλων: -στην αλληλογραφία του προς τον Kugelmann (12-17 Απριλίου 1871) -στον πρόλογο του Κομμουνιστικού Μανιφέστου σε έκδοση του 1872 *Σε συνάφεια προς αυτή τη λογική της συντριβής του αστικού κρατικού μηχανισμού και της τελικής απονέκρωσης και του επαναστατικού κράτους ως μεταβατικού θεσμού, πρέπει να διαβαστεί και η προβολή του όρου Gemeinwesen από την πλευρά του Engels στον απόηχο της παρισινής Κομμούνας σε επιστολή του προς τον Bracke. (18-28 Μαρτίου 1875) 6. Ιδιαίτερης σημασίας για την αποτυχία της Κομμούνας θεωρείται ειδικότερα από τον Marx και τον Engels: α) η απουσία κίνησης των επαναστατικών δυνάμεων εναντίον του σκληρού πυρήνα της κρατικής εξουσίας, εν προκειμένω των Βερσαλλιών και της Εθνικής Τράπεζας της Γαλλίας, β) η επίδειξη υπερβάλλουσας ευαισθησίας των Κομμουνάρων σε θέματα εκλογικής νομιμοποίησής τους και η συναφής εσπευσμένη μεταβίβαση της εξουσίας από την οπλισμένη Εθνοφρουρά στην εκλογικά νομιμοποιημένη Κομμούνα. γ) η καθυστέρηση στη λήψη αποφάσεων και στην ανάπτυξη συνακόλουθης δράσης Χαρακτηριστικές, μεταξύ άλλων, οι διατυπώσεις του Marx -στην αλληλογραφία του προς τον Wilhelm Liebknecht (6 Απριλίου 1871) -στην αλληλογραφία του προς τον Kugelmann (12-17 Απριλίου 1871) -σε επιστολή του προς τους Léo Frankel & Louis Eugéne Varlin (13 Μαΐου 1871) δ) η συστολή που επέδειξαν οι εξεγερμένοι του Παρισιού και η ίδια η Κομμούνα ως προς τη χρήση συγκεντρωτικών μέσων και την υιοθέτηση μεθόδων εξουσίας [Autorität] *Βλ. διατυπώσεις του Engels -στην επιστολή του στον Terzaghi (14-15 Ιανουαρίου 1872) -στο κείμενό του «Περί κύρους» Συμπερασματικά, όπως προκύπτει και από επιστολή του προς τον Domela- Neuwenhuis (22 Φεβρουαρίου 1881), ο Marx δε θεωρούσε την Κομμούνα σοσιαλιστική, ενώ από την άλλη πλευρά, τη χαρακτηρίζει εξέγερση μιας πόλης υπό εξαιρετικές συνθήκες. «Ίσως θα μου αναφέρεις την Παρισινή Κομμούνα αλλά εκτός από το γεγονός ότι [η Παρισινή Κομμούνα] ήταν απλά η εξέγερση μίας πόλης σε εξαιρετικές περιστάσεις, η πλειοψηφία της Κομμούνας δεν ήταν καθόλου σοσιαλιστική, ούτε μπορούσε να είναι. Με ένα ίχνος κοινής λογικής, ωστόσο, θα μπορούσε να είχε φθάσει σε ένα συμβιβασμό με τις Βερσαλλίες, χρήσιμο για όλη τη μάζα του λαού- το μόνο πράγμα, που θα ήταν δυνατό να επιτευχθεί εκείνη τη στιγμή.» Κarl Marx, Επιστολή στον Ferdinand Domela-Nieuwenhuis, 22 Φεβρουαρίου 1881, στο Marx -Engels, Selected Correspondence, Progress Publishers, Moscow 1955, σ. 318 [83]

8 ΙΙΙ. ΚΡΙΣΙΜΕΣ ΔΙΑΤΥΠΩΣΕΙΣ & ΘΕΣΕΙΣ 1. Ανάγκη συντριβής αστικής κρατικής μηχανής «Η εργατική τάξη δεν μπορεί απλά να θέσει υπό τον έλεγχό της την ετοιμοπαράδοτη κρατική μηχανή, και να τη χρησιμοποιήσει για τους δικούς της σκοπούς.» 16 «Αν θα κοιτάξεις το τελευταίο κεφάλαιο του έργου μου «Η 18η Μπρυμαίρ», θα δεις ότι σαν κατοπινή προσπάθεια της Γαλλικής Επανάστασης διακηρύσσω: να μην περάσει τη γραφειοκρατική-στρατιωτική μηχανή από το ένα χέρι στο άλλο, όπως γίνονταν ως τώρα, αλλά να την τσακίσει (zerbrechen), και τέτοιος ακριβώς είναι ο προκαταρκτικός όρος κάθε πραγματικής λαϊκής επανάστασης στην ήπειρο.» Η Κομμούνα ως πολιτικό υποκείμενο και η δημοκρατία της «Η άμεση αντίθεση της Αυτοκρατορίας ήταν η Κομμούνα. Η φωνή για «Κοινωνική Δημοκρατία», με την οποία η επανάσταση του Φλεβάρη ξεκίνησε από το προλεταριάτο του Παρισιού, εξέφραζε μόνον την ακαθόριστη φιλοδοξία για μια Δημοκρατία, που δε θα υπερέβαινε μόνο τη μοναρχική μορφή της ταξικής κυριαρχίας, αλλά και αυτή την ίδια την ταξική κυριαρχία. Η Κομμούνα ήταν η θετική μορφή αυτής της δημοκρατίας.» 18 «Η Κομμούνα σχηματίστηκε από τους δημοτικούς συμβούλους, που εκλέχτηκαν με καθολικό εκλογικό δικαίωμα στις διάφορες συνοικίες της πόλης, ανακλητοί και υπεύθυνοι για μικρά χρονικά διαστήματα. Η πλειοψηφία των μελών της ήταν φυσικά εργάτες ή αναγνωρισμένοι αντιπρόσωποι της εργατικής τάξης. Η Κομμούνα επρόκειτο να είναι ένα εργαζόμενο σώμα, εκτελεστικό και νομοθετικό ταυτόχρονα, όχι κοινοβουλευτικό. Αντί να συνεχίσει να είναι υπάλληλος της κεντρικής κυβέρνησης, η αστυνομία απογυμνώθηκε αμέσως από τις πολιτικές ιδιότητές της, και μετατράπηκε στον υπεύθυνο και ανά πάσα στιγμή ανακλητό υπάλληλο της Κομμούνας. Το ίδιο συνέβη και με τους αξιωματούχους όλων των κλάδων της Διοίκησης. Από τα μέλη της Κομμούνας και μέχρι κάτω, οι δημόσιες υπηρεσίες πρέπει να εκτελούνται έναντι εργατικού μισθού. [ ] Οι δημόσιες λειτουργίες παύουν να είναι ατομική ιδιοκτησία των οργάνων της κεντρικής κυβέρνησης. Όχι μόνον η δημοτική διοίκηση, αλλά η όλη πρωτοβουλία, ασκούμενη ως τώρα από το κράτος, αφέθηκε στα χέρια της Κομμούνας. Έχοντας απαλλαγεί πλέον από το μόνιμο στρατό και την αστυνομία, τα στοιχεία φυσικής δύναμης της παλιάς κυβέρνησης, η Κομμούνα αγωνιούσε να θραύσει την πνευματική δύναμη της καταπίεσης την ιερατική εξουσία, με την αποκαθήλωση και την αποψίλωση όλων των εκκλησιών ως σωμάτων ιδιοκτησίας. Οι κληρικοί στάλθηκαν πίσω στα απόκρυφα της ιδιωτικής ζωής, προκειμένου να τραφούν με τις ελεημοσύνες των πιστών, μιμούμενοι τους προκατόχους τους, τους Αποστόλους. Το σύνολο των εκπαιδευτικών θεσμών άνοιξαν δωρεάν στο λαό, και ταυτόχρονα ξεκαθάρισαν από κάθε ανάμιξη της εκκλησίας και του κράτους. Έτσι, όχι μόνον η εκπαίδευση έγινε προσβάσιμη σε όλους, αλλά και η ίδια η επιστήμη, απελευθερώθηκε από τα δεσμά της ταξικής προκατάληψης και της κυβερνητικής ισχύος, που της είχε επιβληθεί. Οι δικαστικοί λειτουργοί επρόκειτο να απογυμνωθούν από αυτή την επίπλαστη ανεξαρτησία τους, που χρησίμευε μόνο για τη συγκάλυψη της χαμερπούς 16 Κarl Marx Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία, στο Marx - Engels, Collected Works, Progress Publishers, Moscow 1986, τομ.22, σ Karl Marx, Επιστολή στον Kugelmann, 12 Απριλίου Ο.π., σσ [84]

9 υποταγής τους στις διαδοχικές κυβερνήσεις, στις οποίες, έδιναν και καταπατούσαν, με τη σειρά, όρκους πίστης Όπως οι υπόλοιποι δημόσιοι λειτουργοί, αξιωματούχοι και δικαστές, επρόκειτο να εκλέγονται, να είναι υπεύθυνοι και ανακλητοί. Η παρισινή Κομμούνα επρόκειτο, ασφαλώς, να λειτουργήσει ως πρότυπο για όλα τα μεγάλα βιομηχανικά κέντρα της Γαλλίας. Από τη στιγμή που το κοινοτικό καθεστώς, είχε εγκαθιδρυθεί πλέον στο Παρίσι και στα δευτερεύοντα κέντρα, η παλιά συγκεντρωτική κυβέρνηση θα έπρεπε, επίσης, και στις επαρχίες να παραχωρήσει τη θέση της στην αυτο-κυβέρνηση των παραγωγών.» 19 «Οι βουλευτές θα μπορούσαν κάθε στιγμή να ανακληθούν και θα έπρεπε να δεσμεύονται από τις διατακτικές εντολές των εκλογέων τους. [ ] Η ενότητα του έθνους δεν σπάει, αλλά αντιθέτως να οργανωθεί από το σύνταγμα της Κομμούνας και να πραγματωθεί με την καταστροφή της κρατικής εξουσίας, που δεν ήταν παρά ένα παρασιτικό καρκίνωμα στο σώμα του έθνους. Ενώ το ζήτημα ήταν να περικόψουν απλώς τα καταπιεστικά όργανα της παλιάς κυβερνητικής εξουσίας, να αποσπάσουν τις δικαιολογημένες λειτουργίες της από μια εξουσία που είχε την αξίωση να στέκεται πάνω από την κοινωνία και να τις ξαναδώσουν στους υπεύθυνους υπηρέτες της κοινωνίας. Αντί να αποφασίζεται μια φορά κάθε τρία ή έξι χρόνια, ποιο μέλος της άρχουσας τάξης θα εκπροσωπεί παραμορφωμένα το λαό στη Βουλή, το γενικό εκλογικό δικαίωμα θα εξυπηρετούσε τον οργανωμένο σε κομμούνες λαό, όπως το ατομικό δικαίωμα εκλογής χρησιμεύει σε κάθε άλλο εργοδότη για να αναζητεί εργάτες και διαχειριστές για την επιχείρησή του.[ ] Το σύνταγμα της Κομμούνας [ ] θα απέδιδε στο κοινωνικό σώμα όλες εκείνες τις δυνάμεις, που τις απορρόφησε ως τώρα το «κράτος», που τρέφεται σε βάρος της κοινωνίας και εμποδίζει την ελεύθερη κίνησή της.» 20 «Η πολλαπλότητα των ερμηνειών που δόθηκαν στην Κομμούνα, και η πολλαπλότητα των συμφερόντων που εκφράζονταν με αυτήν, αποδεικνύουν ότι ήταν μια πέρα για πέρα ανοικτή πολιτική μορφή, ενώ όλες οι προηγούμενες μορφές κυβέρνησης ήταν εμφατικά καταπιεστικές. Το πραγματικό της μυστικό ήταν αυτό. Ήταν ουσιαστικά μια κυβέρνηση της εργατικής τάξης ενάντια στην τάξη των σφετεριστών, η πολιτική μορφή που ανακαλύφθηκε τελικά, με την οποία μπορούσε να συντελεστεί η οικονομική απελευθέρωση της εργασίας. Το πραγματικό μυστικό [της Κομμούνας] ήταν αυτό. Ήταν ουσιαστικά μια κυβέρνηση της εργατικής τάξης ενάντια στην τάξη των σφετεριστών, η πολιτική μορφή που ανακαλύφθηκε τελικά, με την οποία μπορούσε να συντελεστεί η οικονομική απελευθέρωση της εργασίας. [ ] Η πολιτική κυριαρχία του παραγωγού δεν μπορεί να συνυπάρχει με τη συνέχιση της κοινωνικής του υποδούλωσης. Γι αυτό η Κομμούνα θα έπρεπε να χρησιμεύσει σα μοχλός, για το ξερίζωμα των οικονομικών θεμελίων, που πάνω τους στηρίζονται η ύπαρξη των τάξεων, και, συνεπώς, και η ταξική κυριαρχία. Όταν θα έχει χειραφετηθεί η εργασία, κάθε άνθρωπος γίνεται εργάτης και η παραγωγική εργασία παύει να αποτελεί ταξικό χαρακτηριστικό.» 21 «Η εργατική τάξη δεν ανέμενε θαύματα από την Κομμούνα. Δεν έχει έτοιμες ουτοπίες, για να τις εισαγάγει με διάταγμα του λαού. Γνωρίζει ότι, προκειμένου να διεκπεραιώσει τη χειραφέτησή της, και μαζί με αυτή εκείνη την ανώτερη μορφή, προς την οποία η παρούσα κοινωνία τείνει ακαταμάχητα από τους οικονομικούς της δυνάμεις, πρέπει να περάσει διαμέσου μακρών αγώνων, διαμέσου μιας σειράς ιστορικών διαδικασιών, μετασχηματίζοντας συνθήκες 19 Ο.π., σσ Ο.π., σσ Ο.π., σσ [85]

10 και ανθρώπους. Δεν έχουν να πραγματώσουν ιδεώδη, αλλά να ελευθερώσουν στοιχεία της νέας κοινωνίας, τα οποία εγκυμονεί η ίδια η καταρρέουσα αστική κοινωνία.» 22 «Αυτή ήταν η πρώτη επανάσταση, κατά την οποία η εργατική τάξη αναγνωρίστηκε ανοιχτά η μόνη τάξη που είναι ικανή για κοινωνική πρωτοβουλία [.].» 23 «Το μεγάλο κοινωνικό μέτρο της Κομμούνας ήταν η ίδια της η εργατική της ύπαρξη. Τα ειδικά μέτρα της δεν μπορούσαν, παρά να αναδεικνύουν την τάση μίας κυβέρνησης του λαού από το λαό.» 24 «Η εξέγερση στο Παρίσι έγινε από τους εργάτες του Παρισιού. Οι ικανότεροι εργάτες πρέπει αναγκαία να ήταν οι ηγέτες της και οι επίτροποι της [...].» Ο.π., σ Ο.π., σ Ο.π., σ.339. Η προσέγγιση του Marx στην Κομμούνα του Παρισιού ως τη θεσμική έκφραση της διεθνούς αυτο-χειραφέτησης των εργατών αναγνωρίζεται επίσης ο.π., σ Αναφορά της συνέντευξης του Marx στο The World Correspondent στο Marx - Engels, Collected Works, ο.π., τομ. 22, σ [86]

11 ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑ Η μαρξική θεωρία του κράτους: από τη Γαλλική Επανάσταση στην Κομμούνα Γιατί η θεωρητική ενασχόληση με την Κομμούνα σήμερα -κοινωνική κρίση κοινωνικός εμφύλιος (στη δίνη της διεθνούς καπιταλιστικής κρίσης) -πολιτική κρίση εκφυλισμός κοινοβουλευτισμού -θεωρία μετάβασης & αυτοχειραφέτηση (κίνημα/ κόμμα/ κράτος) (στον απόηχο της κατάρρευσης των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού ) 1.Ιστορικός άξονας Η παρισινή Κομμούνα: από το παρελθόν στο μέλλον της κομμουνιστικής υπόθεσης -1789/ 1830/ 1848: Γαλλικές επαναστάσεις 1. Γιακωβίνοι: «Ο Robespierre, ο Saint-Just και το κόμμα τους έπεσαν διότι συνέχεαν την αρχαία, ρεαλιστική-δημοκρατική πολιτεία, βασισμένη στην πραγματική δουλεία με το σύγχρονο πνευματικο-δημοκρατικό αντιπροσωπευτικό κράτος, που βασίζεται στη χειραφετημένη δουλεία, στην αστική κοινωνία. Τι φοβερή ψευδαίσθηση αποτελεί το να πρέπει να αναγνωρίσεις και να επικυρώσεις στα δικαιώματα του ανθρώπου τη σύγχρονη αστική κοινωνία, την κοινωνία της βιομηχανίας, του καθολικού ανταγωνισμού, του ιδιωτικού συμφέροντος, που επιδιώκει ελεύθερα τους σκοπούς του, της αναρχίας, της αυτο-αποξενωμένης φυσικής και πνευματικής ατομικότητας, και ταυτοχρόνως να επιθυμείς στη συνέχεια να εκμηδενίζεις τις εκδηλώσεις της ζωής αυτής της κοινωνίας σε επιμέρους άτομα και να θέλεις την ίδια στιγμή να διαμορφώσεις την πολιτική κεφαλή αυτής της κοινωνίας με τον τρόπο της αρχαιότητας!» Διευθυντήριο «Η βέβηλη ιστορία [ ] αναφέρει: Μετά την πτώση του Robespierre, ο πολιτικός διαφωτισμός, που προηγουμένως ξεπέρασε τον εαυτό του και έγινε υπερφίαλος, άρχισε για πρώτη φορά να αναπτύσσεται πεζά. Υπό την κυβέρνηση του Διευθυντηρίου, η αστική κοινωνία, απελευθερωμένη διαμέσου της ίδιας της Επανάστασης από τα δεσμά του φεουδαρχισμού αναγνωρισμένη επίσημα, παρά την επιθυμία του Τρόμου να τη θυσιάσει σε μια αρχαία μορφή της πολιτικής ζωής, ξέσπασε σε δυνατά ρεύματα ζωής. Μια θύελλα και μια ένταση εμπορικής επιχείρησης, ένα πάθος πλουτισμού, η πληθωρικότητα της νέας αστικής ζωής, που η πρώτη αυτο-ικανοποίησή του είναι αναιδής, ελαφριά, επιπόλαιη και μεθυστική ένας πραγματικός διαφωτισμός της γης της Γαλλίας, η φεουδαρχική δομή της οποίας είχε σπάσει από το σφυρί της Επανάστασης και η οποία, από τις πρώτες πυρετώδεις προσπάθειες των πολυάριθμων νέων ιδιοκτητών, μετατράπηκε σε αντικείμενο ολόπλευρης καλλιέργειας οι πρώτες κινήσεις της βιομηχανίας που τώρα απελευθερώθηκε ιδού ορισμένα από τα σημάδια ζωής της πρόσφατα αναδυθείσης αστικής κοινωνίας. Η αστική κοινωνία εκπροσωπείται θετικά από την αστική τάξη. Η αστική τάξη, συνεπώς, ξεκινάει την κυριαρχία της. Τα δικαιώματα του ανθρώπου παύουν να υπάρχουν απλά στη θεωρία.» Ναπολέων «Ο Ναπολέων εκπροσωπεί την τελευταία μάχη του επαναστατικού τρόμου εναντίον της αστικής κοινωνίας, που διακηρύχθηκε από αυτή την ίδια την Επανάσταση, και εναντίον της πολιτικής της. Ο Ναπολέων, βεβαίως, διέκρινε ήδη την ουσία του σύγχρονου κράτους. Αντιλήφθηκε ότι βασίζεται στην ανεμπόδιστη ανάπτυξη της αστικής κοινωνίας, στην ελεύθερη κίνηση του ιδιωτικού συμφέροντος, κτλ. Αποφάσισε να αναγνωρίσει και να προστατεύσει αυτή τη βάση. Δεν ήταν τρομοκράτης με το μυαλό στα σύννεφα. Ωστόσο, ταυτόχρονα, αντιμετώπισε το κράτος ως σκοπό καθ εαυτόν και την ιδιωτική 26 Karl Marx-Friedrich Engels, H Αγία Οικογένεια, στο Marx - Engels, Collected Works, ο.π., τομ.4, σ Ο.π., σσ [87]

12 ζωή ως ταμία και υπάλληλό του, που δεν πρέπει να έχει δική της βούληση. Τελειοποίησε τον Τρόμο, αντικαθιστώντας τη διαρκή επανάσταση με το διαρκή πόλεμο. Έθρεψε τον εγωισμό του γαλλικού έθνους, προκειμένου να ολοκληρώσει τον κόρο, αλλά επιζήτησε επίσης τη θυσία της αστικής επιχειρηματικότητας, των διασκεδάσεων, του πλούτου κτλ., οποτεδήποτε αυτό απαιτήθηκε από τον πολιτικό σκοπό της κατάκτησης. Αν καταπίεσε δεσποτικά το φιλελευθερισμό της αστικής κοινωνίας [ ] δεν απέδειξε μεγαλύτερη μέριμνα για τα ουσιώδη υλικά της συμφέροντα, το εμπόριο και τη βιομηχανία, οποτεδήποτε αυτά συγκρούονταν με τα πολιτικά συμφέροντά του. Η επίκριση από την πλευρά του εναντίον των ανθρώπων της βιομηχανίας αποτέλεσε το συμπλήρωμα της επίκρισής του εναντίον των ιδεολόγων. Στην εσωτερική πολιτική του, επίσης, πολέμησε την αστική κοινωνία ως αντίπαλο του κράτους, το οποίο ο ίδιος εξακολουθούσε να θεωρεί ότι αποτελεί έναν απόλυτο σκοπό καθ εαυτόν Ιουλιανή Επανάσταση «Στα 1830 η αστική τάξη έθεσε σε εφαρμογή τις επιθυμίες της του έτους 1789, με τη μόνη διαφορά ότι ο πολιτικός διαφωτισμός της ολοκληρώθηκε τώρα, ότι δε θεωρούσε πλέον το συνταγματικό αντιπροσωπευτικό κράτος ως μέσο για την πραγμάτωση του ιδεώδους του κράτους, της παγκόσμιας ευημερίας και των καθολικών ανθρώπινων σκοπών, αλλά, αντιθέτως, το αναγνώρισε ως την επίσημη έκφραση της αποκλειστικά δικής της ισχύος και ως πολιτική αναγνώριση των δικών της ιδιαίτερων συμφερόντων.» Επανάσταση 1848 «Οι αστοί Δημοκράτες, οι οποίοι, στο όνομα της Επανάστασης του Φλεβάρη, κατέλαβαν την κρατική εξουσία, τη χρησιμοποίησαν για τις σφαγές του Ιούνη, προκειμένου να πείσουν την εργατική τάξη ότι κοινωνική δημοκρατία σήμαινε τη δημοκρατία που κατοχύρωνε την κοινωνική καθυπόταξή τους, και προκειμένου να πείσουν τη βασιλική αγέλη της αστικής τάξης και της τάξης των γαιοκτημόνων ότι μπορούν να εμπιστευτούν με ασφάλεια τη μέριμνα και τις φροντίδες της διακυβέρνησης στους αστούς Δημοκράτες. Ωστόσο, μετά το ηρωικό κατόρθωμα του Ιούνη, οι αστοί Δημοκράτες αναγκάστηκαν, από την πρώτη γραμμή, να οπισθοχωρήσουν στα μετόπισθεν του Κόμματος της Τάξης ένα συνδυασμό, που διαμορφώθηκε από όλες τις αντιμαχόμενες μερίδες των κατεχουσών τάξεων στον ανοιχτά τώρα διακηρυγμένο ανταγωνισμό τους προς τις παραγωγικές τάξεις. Η χαρακτηριστική μορφή της μετοχικής κυβέρνησης υπήρξε η Κοινοβουλευτική Δημοκρατία, με το Λουδοβίκο Βοναπάρτη ως Πρόεδρό της.» Αυτοκρατορία του Λουδοβίκου Βοναπάρτη ( ) «Ο φυσικο ς απο γονος της Δημοκρατι ας του Κο μματος-της-τάξης υπήρξε η Δεύτερη Αυτοκρατορία. Η Αυτοκρατορία, με το πραξικόπημα στο πιστοποιητικό της γέννησής της, το καθολικό εκλογικό δικαίωμα για την επικύρωσή της και το ξίφος ως σκήπτρο της, διαδήλωσε τη στήριξή της επί της αγροτιάς, αυτής της μεγάλης μάζας παραγωγών που δεν εμπλέκεται άμεσα στην ταξική πάλη εργασίας και κεφαλαίου. Διαδήλωσε άμεσα τη σωτηρία της εργατικής τάξης με τη συντριβή του κοινοβουλευτισμού και, μαζί με αυτή, την απροκάλυπτη υποταγή της κρατικής εξουσίας στις κυρίαρχες τάξεις. Διαδήλωσε τη σωτηρία των ιδιοκτητριών τάξεων διασφαλίζοντας την οικονομική τους κυριαρχία επί της εργατικής τάξης. Διαδήλωσε την ενότητα όλων των τάξεων αναζωογονώντας για όλους τη χίμαιρα της εθνικής δόξας. Στην πραγματικότητα, ήταν η μόνη μορφή διακυβέρνησης εφικτή εκείνη την εποχή, όταν η αστική τάξη είχε ήδη απολέσει, και η εργατική τάξη δεν είχε ακόμη αποκτήσει, την ικανότητα διακυβέρνησης του έθνους. Αναγνωρίστηκε ανά τον κόσμο σαν σωτήρας της κοινωνίας. Υπό την αιγίδα της, η αστική κοινωνία, απελευθερωμένη από τις 28 Ο.π., σσ Ο.π., σσ Κarl Marx Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία, στο Marx - Engels, Collected Works, ο.π., τομ.22, σ.329 [88]

13 πολιτικές μέριμνες, άγγιξε μιαν ανάπτυξη που ούτε η ίδια ανέμενε. Η βιομηχανία και το εμπόριο εξαπλώθηκαν σε κολοσσιαίες διαστάσεις. Η χρηματιστηριακή απάτη γιόρταζε με κοσμοπολίτικα όργια. Η εξαθλίωση των μαζών είχε πυροδοτηθεί από μια αναίσχυντη επίδειξη λαμπρής, επιτηδευμένης και εξευτελιστικής πολυτέλειας. Η κρατική εξουσία, καθώς αίρεται φαινομενικά πάνω από την κοινωνία, γίνεται ταυτόχρονα το ίδιο το μέγιστο σκάνδαλο αυτής της κοινωνίας και το ίδιο το θερμοκήπιο όλων των διαφθορών αυτής της κοινωνίας.» : Παρισινή Κομμούνα -1917: Οκτωβριανή Επανάσταση -1968: Μάης Εργογραφικός άξονας -1789/ 1830/ : Από την Εφημερίδα του Ρήνου στη Συμβολή στην κριτική της χεγκελιανής φιλοσοφίας του δικαίου «Οι Γάλλοι έχουν πρόσφατα ερμηνεύσει αυτό με την έννοια ότι στην αληθινή δημοκρατία το πολιτικό κράτος εκμηδενίζεται. Αυτό είναι ορθό στο βαθμό που το πολιτικό κράτος ως πολιτικό κράτος, ως σύνταγμα, δε λογίζεται πλέον ως όλο. Στη δημοκρατία, το σύνταγμα, ο νόμος, το ίδιο το κράτος, στο βαθμό που πρόκειται για πολιτικό σύνταγμα, δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο αυτοπροσδιορισμός του λαού, και μάλιστα ένα ιδιαίτερο περιεχόμενο του λαού.» : Από το Κομμουνιστικό Μανιφέστο & τους Ταξικούς αγώνες στη Γαλλία στην 18 η Brumaire του Λουδοβίκου Βοναπάρτη «Ο άμεσος σκοπός των κομμουνιστών είναι ο ίδιος προς εκείνον όλων των άλλων προλεταριακών κομμάτων: διαμόρφωση του προλεταριάτου σε τάξη, ανατροπή της αστικής υπεροχής, κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας από το προλεταριάτο. [ ] Η κομμουνιστική επανάσταση είναι η πλέον ριζική ρήξη προς τις παραδοσιακές σχέσεις ιδιοκτησίας. [ ] Το πρώτο βήμα στην επανάσταση της εργατικής τάξης είναι η ανάδειξη του προλεταριάτου στη θέση της κυρίαρχης τάξης, προκειμένου να κερδίσει τη μάχη της δημοκρατίας. Το προλεταριάτο θα χρησιμοποιήσει την πολιτική υπεροχή, για να αποσπάσει, βαθμηδόν, όλο το κεφάλαιο από την αστική τάξη, να συγκεντρώσει όλα τα εργαλεία της παραγωγής στα χέρια του κράτους, δηλαδή του προλεταριάτου οργανωμένου σε κυρίαρχη τάξη και να αυξήσει το σύνολο των παραγωγικών δυνάμεων όσο το δυνατό ταχύτερα. [ ] Όταν, στην πορεία ανάπτυξης, οι ταξικές διακρίσεις έχουν εξαφανιστεί, και όλη η παραγωγή έχει συγκεντρωθεί στα χέρια μιας μεγάλης ένωσης όλου του έθνους, η πολιτική εξουσία θα απολέσει τον πολιτικό χαρακτήρα της. Η πολιτική εξουσία, στην κυριολεξία, είναι απλά η οργανωμένη ισχύς μιας τάξης για την καταπίεση μιας άλλης. Αν το προλεταριάτο, κατά τη διάρκεια της σύγκρουσής του με την αστική τάξη εξωθείται, από τη δύναμη των συνθηκών, να οργανώσει τον εαυτό του σε τάξη, αν, διαμέσου της επανάστασης, καθιστά τον εαυτό του άρχουσα τάξη, και, ως τέτοια, σαρώνει με την ισχύ τις παλιές συνθήκες παραγωγής, τότε, μαζί με αυτές τις συνθήκες, έχει σαρώσει τις συνθήκες ύπαρξης των ταξικών ανταγωνισμών και των τάξεων γενικά, και θα έχει σαρώσει, κατ αυτόν τον τρόπο τη δική του υπεροχή ως τάξης. 31 Ο.π., σ Κarl Marx, Κριτική της χεγκελιανής φιλοσοφίας του δικαίου, στο Marx - Engels, Collected Works, ο.π., τομ.3, σσ [89]

14 Στη θέση της παλιάς αστικής κοινωνίας, με τις τάξεις της και τους ταξικούς ανταγωνισμούς, θα έχουμε μια ένωση, στην οποία η ελεύθερη ανάπτυξη του καθένα αποτελεί προϋπόθεση για την ελεύθερη ανάπτυξη όλων.» 33 «[Τ]ο προλεταριάτο ολοένα και περισσότερο οργανώνεται γύρω από τον επαναστατικό σοσιαλισμό, γύρω από τον κομμουνισμό, για τον οποίο η ίδια η αστική τάξη εφηύρε το όνομα του Blanqui. Αυτός ο σοσιαλισμός αποτελεί τη διακήρυξη της διαρκούς επανάστασης, την ταξική δικτατορία του προλεταριάτου ως αναγκαίου μεταβατικού σημείου προς την κατάργηση των ταξικών διακρίσεων εν γένει, προς την κατάργηση όλων των σχέσεων παραγωγής, στις οποίες [αυτές] στηρίζονται, προς την κατάργηση όλων των κοινωνικών σχέσεων, που αντιστοιχούν στις σχέσεις παραγωγής, προς την επαναστατικοποίηση όλων των ιδεών, που αντιστοιχούν προς αυτές.» 34 «Όλες οι επαναστάσεις τελειοποίησαν την [κρατική] μηχανή, αντί να τη θραύσουν. Τα κόμματα που ανταγωνίζονταν διαδοχικά για κυριαρχία, αντιμετώπιζαν την κατοχή αυτού του τεράστιου κρατικού οικοδομήματος ως το πρωταρχικό λάφυρο του νικητή.» : Από το Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία στην Κριτική των προγραμμάτων της Gotha και της Ερφούρτης (1875/ 1891) «[Η Κομμούνα] δεν είναι η πολιτική αυτοδιακυβέρνηση της χώρας διαμέσου μιας ολιγαρχικής λέσχης και της ανάγνωσης της εφημερίδας The Times. Είναι η δράση του λαού για τον εαυτό του και διαμέσου του εαυτού του.» (p.464) Όλες οι αντιδράσεις και όλες οι επαναστάσεις εξυπηρέτησαν μόνο τη μεταφορά αυτής της οργανωμένης εξουσίας αυτής της οργανωμένης δύναμης υποδούλωσης της εργασίας- από το ένα χέρι στο άλλο, από τη μία μερίδα των αρχουσών τάξεων στην άλλη. [ ] Αυτή [δηλ. η Κομμούνα σημ. δική μας] υπήρξε λοιπόν Επανάσταση όχι εναντίον αυτής ή εκείνης της νόμιμης, συνταγματικής, δημοκρατικής ή αυτοκρατορικής μορφής Κρατικής Εξουσίας. Υπήρξε Επανάσταση εναντίον του ίδιου του Κράτους, αυτού του υπερφυσικού εκτρώματος της κοινωνίας, μιας ανάταξης της κοινωνικής ζωής του λαού από τον ίδιο το λαό. Δεν υπήρξε μια επανάσταση για τη μεταφορά [της εξουσίας] από μια μερίδα των αρχουσών τάξεων στην άλλη, αλλά μια Επανάσταση για τη συντριβή του φριχτού μηχανισμού της ίδιας της ταξικής κυριαρχίας. [ ] [Από τους προλετάριους] συνετρίβη [το κράτος], όχι ως μια ιδιαίτερη μορφή συγκεντρωτικής κυβερνητικής εξουσίας, αλλά ως η πλέον ισχυρή, περίτεχνα επεξεργασμένη ως εάν ήταν ανεξάρτητη έκφραση έναντι της κοινωνίας, και, συνεπώς, η πιο πρόστυχη πραγματικότητά της, καλυμμένη με ατιμία από πάνω μέχρι κάτω, επικεντρωμένη σε απόλυτη διαφθορά στο εσωτερικό και σε απόλυτη αδυναμία στο εξωτερικό.» (pp ) [ ] «Η Κομμούνα η απορρόφηση της κρατικής εξουσίας από την κοινωνία, ως δική της ζωτική δύναμη αντί δυνάμεων που την ελέγχουν και την υποτάσσουν, από τις ίδιες τις λαϊκές μάζες, που διαμορφώνουν τη δική τους δύναμη αντί την οργανωμένη δύναμη της καταπίεσής τους- [είναι] η πολιτική μορφή της κοινωνικής τους χειραφέτησης, αντί της τεχνητής δύναμης της κοινωνίας (που έχουν οικειοποιηθεί οι καταπιεστές της) (η δική τους δύναμη αντιπαρατιθέμενη προς και οργανωμένη εναντίον τους) που τη χειρίζονται οι εχθροί [των λαϊκών μαζών] για την καταπίεσή τους.» (p.487) «Ωστόσο, τα διάφορα κράτη των διάφορων πολιτισμένων χωρών, παρά την πολυποίκιλη διαφοροποίηση της μορφής, όλα έχουν αυτό ως κοινό στοιχείο, ότι βασίζονται στη σύγχρονη αστική κοινωνία, περισσότερο ή λιγότερο καπιταλιστικά αναπτυγμένη. Έχουν, συνεπώς, ορισμένα επίσης ουσιώδη κοινά χαρακτηριστικά. Με αυτή την έννοια, είναι δυνατό να γίνει λόγος για το 33 Karl Marx-Friedrich Engels, Το Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος, στο Marx - Engels, Collected Works, ο.π., τομ.6, σσ.498, 504, Karl Marx, Οι ταξικοί αγώνες στη Γαλλία, στο Marx - Engels, Collected Works, ο.π., τομ.10, σ Karl Marx, Η 18 η Brumaire του Λουδοβίκου Βοναπάρτη, στο Marx - Engels, Collected Works, ο.π., τομ.11, σ.186 [90]

15 σημερινο κρα τος, σε αντι στιξη με το μελλοντικο, στο οποι ο η σημερινη του ρίζα, η αστική κοινωνία, θα έχει απονεκρωθεί. Εγείρεται, συνεπώς, το εξής ερώτημα: ποιο μετασχηματισμό θα υποστεί το κράτος στην κομμουνιστική κοινωνία; Με άλλα λόγια, ποιες κοινωνικές λειτουργίες θα παραμείνουν σε ισχύ σε αυτή, [λειτουργίες] που είναι ανάλογες προς τις παρούσες κρατικές λειτουργίες; Αυτό το ερώτημα μπορεί να απαντηθεί μόνον επιστημονικά, και δεν μπορεί να προσεγγίσει κανείς ούτε ένα βήμα στο πρόβλημα, ακόμη και αν συνδυάσει με χίλιους τρόπους τη λέξη λαός με τη λέξη κράτος. Ανάμεσα στην καπιταλιστική και στην κομμουνιστική κοινωνία βρίσκεται η περίοδος του επαναστατικού μετασχηματισμού της μιας στην άλλη. Σε αντιστοιχία προς αυτήν υπάρχει επίσης η πολιτική μεταβατική περίοδος, κατά την οποία το κράτος δεν μπορεί να είναι τίποτε άλλο παρά η επαναστατική δικτατορία του προλεταριάτου.» 36 «Αν υπάρχει κάτι που είναι καλά εξακριβωμένο, αυτό είναι ότι το κόμμα μας και η εργατική τάξη δεν μπορούν να φτάσουν στην εξουσία, παρά μόνο υπό τη μορφή μιας λαοκρατικής δημοκρατίας. Η τελευταία αυτή είναι μάλιστα η ειδική μορφή της δικτατορίας του προλεταριάτου, όπως αποδείχτηκε πια από τη μεγάλη γαλλική επανάσταση.» Ιδεολογικός άξονας -Μαρξισμός & αναρχισμός (το ζήτημα του επαναστατικού κράτους) -Μαρξισμός & μπλανκισμός (το ζήτημα της επαναστατικής πρωτοπορίας) -Μαρξισμός & φιλελευθερισμός/ ρεφορμισμός (το ζήτημα του κοινοβουλευτισμού) 4. Φιλοσοφικοϊστορικός άξονας Από την παρισινή Κομμούνα σε μια σύγχρονη φιλοσοφία της επανάστασης -Υλιστική αντίληψη της ιστορίας & ο ρόλος του επαναστατικού υποκειμένου «Αποτελεί καταραμένο μπελά το γεγονός ότι υπάρχουν τόσο λίγοι άνθρωποι στο Παρίσι, που έχουν το θάρρος να βλέπουν τα πράγματα, όπως πράγματι είναι στην παρούσα κατάσταση. Δεν υπάρχει κανείς στο Παρίσι, που τολμά να ομολογήσει στον εαυτό του ότι η ενεργητική αντίσταση της Γαλλίας έχει σπάσει όσον αφορά αυτόν τον πόλεμο, και ότι συνεπώς δεν υπάρχει προοπτική επιτυχούς απώθησης της εισβολής με το μέσο της επανάστασης!» (Επιστολή του Engels στον Marx, 12 Σεπτεμβρίου 1870) -Αναγκαιότητα & τυχαίο Από φιλοσοφικοϊστορική άποψη, ο Marx προσεγγίζει την Κομμούνα μέσα από ένα συνδυαστικό πρίσμα αναγκαιότητας και τυχαίου (βλ. επιστολή Marx στον Kugelmann, 17 Απριλίου 1871). «Η παγκόσμια ιστορία θα ήταν πολύ βατή στη διαμόρφωσή της, αν η πάλη διεξάγονταν κάτω από αποκλειστικά ευνοϊκές συνθήκες. Από την άλλη πλευρά, θα χαρακτηρίζονταν από μια πολύ μυστικιστική φύση, αν τα τυχαία γεγονότα δεν έπαιζαν ρόλο. Αυτά τα συμβάντα εμπίπτουν φυσιολογικά στη γενική πορεία της ανάπτυξης και συμψηφίζονται και πάλι με άλλα συμβάντα. Αλλά η επιτάχυνση και η επιβράδυνση εξαρτώνται από τέτοια τυχαία γεγονότα, που περιλαμβάνουν το τυχαίο γεγονός του χαρακτήρα αυτών που τίθενται για πρώτη φορά επικεφαλής του κινήματος. Το αποφασιστικά δυσμενές τυχαίο γεγονός αυτή τη φορά δε βρίσκεται σε καμιά περίπτωση στις γενικές συνθήκες της γαλλικής κοινωνίας, αλλά στην παρουσία των Πρώσων στη Γαλλία και στη θέση τους ακριβώς μπροστά στο Παρίσι. Αυτού του γεγονότος οι Παριζιάνοι είχαν πλήρη συνείδηση. Αλλά του ίδιου [γεγονότος] είχαν επίσης πλήρη συνείδηση τα αστικά καθάρματα των Βερσαλλιών. Ακριβώς γι αυτό το λόγο παρουσίασαν στους Παριζιάνους την εναλλακτική του να μπουν στη μάχη ή να υποκύψουν χωρίς πάλη. Στην τελευταία περίπτωση, ο ηθικός εκφυλισμός της εργατικής τάξης θα αποτελούσε πολύ μεγαλύτερη δυστυχία από όσο η πτώση οποιουδήποτε αριθμού ηγετών.» Το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει είναι το εξής: 36 Karl Marx, Κριτική του προγράμματος της Gotha, στο Marx - Engels, Collected Works, ο.π., τομ.24, σ Κριτική του προγράμματος της Ερφούρτης (Πολιτικές διεκδικήσεις) [91]

16 «Η πάλη της εργατικής τάξης εναντίον της καπιταλιστικής τάξης και του κράτους της έχει εισέλθει σε νέα φάση με την πάλη στο Παρίσι. Όποια και αν είναι τα άμεσα αποτελέσματα, ένα νέο σημείο εκκίνησης παγκόσμιας ιστορικής σημασίας έχει κερδηθεί.» -Από τον ιδιώτη-πολίτη της αστικής δημοκρατίας στον παραγωγό/ πολίτη της εργατικής δημοκρατίας [92]

17 [93]

Κύκλος 2 ος Μαρξισμός & αναρχισμός: Ο μαρξισμός της Α! Διεθνούς και της παρισινής Κομμούνας

Κύκλος 2 ος Μαρξισμός & αναρχισμός: Ο μαρξισμός της Α! Διεθνούς και της παρισινής Κομμούνας Κύκλος 2 ος Μαρξισμός & αναρχισμός: Ο μαρξισμός της Α! Διεθνούς και της παρισινής Κομμούνας Α! Διεθνής (*σύγκριση με την Κομμουνιστική Λίγκα: ανοιχτού και οριζόντιου/ δικτυακού τύπου οργάνωση της τάξης

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Ο Marx, η εποχή του & η δική μας: Ιστορικές συνιστώσες & θεωρητικά ζητήματα

Ο Marx, η εποχή του & η δική μας: Ιστορικές συνιστώσες & θεωρητικά ζητήματα 5 (*2 διαλέξεις) Ο Marx, η εποχή του & η δική μας: Ιστορικές συνιστώσες & θεωρητικά ζητήματα ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ -Σκοπός της διάλεξης Όχι ανάλυση ούτε καν συνοπτική παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

1. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΩΝ: ΑΣΤΟΣ & ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΟΣ/ ΙΔΙΩΤΗΣ & ΠΟΛΙΤΗΣ

1. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΩΝ: ΑΣΤΟΣ & ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΟΣ/ ΙΔΙΩΤΗΣ & ΠΟΛΙΤΗΣ 70 IV. Η Αγία Οικογένεια «Στην Αγία Οικογένεια κάθε γραμμή κηρύσσει την εξέγερση εναντίον του κράτους, της εκκλησίας, της οικογένειας, της νομιμότητας, της θρησκείας και της ιδιοκτησίας. [ ] Προβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Α. ΔΙΚΑΙΟ ΕΝΝΟΙΑ, ΚΛΑΔΟΙ, ΠΗΓΕΣ 1. Τι είναι δίκαιο... 1 2. Θετικό και φυσικό δίκαιο... 2 3. Δίκαιο και ηθική... 3 4. Δίκαιο - εθιμοτυπία - συναλλακτικά ήθη... 3 5. Δίκαιο

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας.

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. ΜΕΓΑΛΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΥ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. Φωνή δυνατή. Φωνή

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΝΟΕΣ ΔΟΕΣ ΤΟΕΣ ΝΟΕΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ. Γραφείο Προέδρου Γραφείο Γενικού Δ/ντή. Συντρόφισσες, σύντροφοι

Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΝΟΕΣ ΔΟΕΣ ΤΟΕΣ ΝΟΕΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ. Γραφείο Προέδρου Γραφείο Γενικού Δ/ντή. Συντρόφισσες, σύντροφοι Συντονιστής Οργανωτικής Γραμματείας ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιπποκράτους 22 & Ναυαρίνου, 106 80 Αθήνα Τηλ.: 210 3665301-03 - Fax: 210 3665089 www.pasok.gr - e-mail: syntonistis@pasok.gr Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΠΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ 2 ος ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ

ΚΥΚΛΟΣ 2 ος ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ 2 ος ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ [94] ΠΕΡΙΟΔΟΙ Ι. MARX & ENGELS (1) (1836/ 1847-1852) ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΛΙΓΚΑ (ρήξη με το σεκταρισμό μπλανκισμό) -----(1852-1864) ΑΠΟΧΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Hegel ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

Hegel ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 50 ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑ Hegel ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ι. ΕΡΓΟΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 27 Αυγούστου 1770 Γεννιέται στη Στουτγάρδη ο Georg Wilhelm Friedrich Hegel. Ο πατέρας του δημόσιος υπάλληλος στην κυβέρνηση της Βυρτεμβέργης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Για τη δημοκρατία έγιναν κινήματα, εξεγέρσεις, επαναστάσεις, εμφύλιοι πόλεμοι. διώχθηκαν, βασανίστηκαν άνθρωποι και τιμήθηκαν τυραννοκτόνοι. Αποτέλεσε όχι μόνο το σκοπό κοινωνικών και

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη τού Βασίλη Μαγγίνα Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου Ν.Δ. στη «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»

Συνέντευξη τού Βασίλη Μαγγίνα Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου Ν.Δ. στη «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» Συνέντευξη τού Βασίλη Μαγγίνα Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου Ν.Δ. στη «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» 1.Ερώτηση: Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της κυβερνητικής πλευράς. Εύκολος κοινοβουλευτικός ρόλος; Απάντηση: Ρόλος εξαιρετικά

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία. Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο

Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία. Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο Γιάννης Αλήθειας «Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία Ο Αθηναίος του Χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο» Α Έκδοση : Ιούνιος 2010 σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής Σε τι αναφέρεται το μάθημα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία Σωτήρης Χτούρης,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Κεφ. Ιο Η Συνεισφορά της Ιστορίας της Οικονομικής Σκέψης Εισαγωγή 17 1.1. Η Σύγχρονη Κάμψη της Ιστορίας της Οικονομικής Σκέψης..

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο 312, κτήριο διοίκησης, 2 ος όροφος. 2385055163, 6972500862 dakrivoulis@uowm.gr

Γραφείο 312, κτήριο διοίκησης, 2 ος όροφος. 2385055163, 6972500862 dakrivoulis@uowm.gr ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ METAΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Τίτλος μαθήματος Εξάμηνο Εισαγωγή στην Πολιτική Επιστήμη Υπεύθυνος Μαθήματος Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. β τόμος. αρχές. οικονομικής. θεωρίας Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. β τόμος. αρχές. οικονομικής. θεωρίας Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ β τόμος αρχές οικονομικής θεωρίας Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Κάθε αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Γενικό Λύκειο - Οικονομικές Επιστήμες Αρχές Οικονομικής Θεωρίας, Γ Λυκείου,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός» ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑ Α Α. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός» 8 ΜΟΝΑ ΕΣ 2. Ποιοι ήταν οι λόγοι της ίδρυσης και ποια τα αποτελέσµατα της δραστηριότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Declaration on freedom of political debate in the media Greek version* ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ιακήρυξη για την Ελευθερία του Πολιτικού ιαλόγου στα Μέσα (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΣΤΑΣ Λ. ΖΩΡΑΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΚΩΣΤΑΣ Λ. ΖΩΡΑΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΚΩΣΤΑΣ Λ. ΖΩΡΑΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ι. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Γεννήθηκα στην Αθήνα στις 21 Αυγούστου 1950. Γονείς μου είναι ο Λύσανδρος Κ. Ζώρας και η Λήδα Ζώρα το γένος Ο. Λαμπροπούλου. ΙΙ. ΣΠΟΥΔΕΣ Α. Μέση

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα!

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα! Ιστορική αναδρομή Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδικάτων Δημόσιων Υπηρεσιών (EPSU) αποφάσισε να προβεί στην συλλογή ενός εκατομμυρίου υπογραφών υπέρ της καθιέρωσης της ύδρευσης ως ανθρώπινου δικαιώματος στο

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Πολιτών

Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Πολιτών Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Πολιτών Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Πολιτών, Αντ. Οικονόμου 8, ΤΚ 26504 Άγ. Βασίλειος Ρίου Αχαΐας Παντελής Γεωργογιάννης τ. Καθηγητής Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Τι ήταν ο Πόππερ Φιλελεύθερος; Σοσιαλδημοκράτης; Συντηρητικός; Ήταν ο Πόππερ φιλελεύθερος;

Διαβάστε περισσότερα

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση ξεκίνησε στα τέλη του 18 ου αιώνα από την Μ.Βρετανία.

Διαβάστε περισσότερα

Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα,

Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα, Βασιλική Π. Μεσθανέως Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα, 1949-1963 Πρόλογος Nικηφόρος ιαµαντούρος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 15 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 21 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 31 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι 49 ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΛΑΙΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4271, 25/2/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4271, 25/2/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ -------------------------------- Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. 1. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Χανιά, Απρίλιος 2014 Τον Αύγουστο του 2010, ενεργοί πολίτες των Χανίων προχωρήσαμε στη δημιουργία της ανεξάρτητης δημοτικής μας κίνησης με επικεφαλής τον Τάσο Βάμβουκα. Με διαφορετικές αφετηρίες,

Διαβάστε περισσότερα

1 E ANA H TIKA EMATA Kεφάλαιο Πρώτο

1 E ANA H TIKA EMATA Kεφάλαιο Πρώτο 1 Kεφάλαιο E ANA H TIKA EMATA Πρώτο 2 IΣTOPIA Γ ΓYMNAΣIOY Επαναληπτικά θέµατα Α. Να χαρακτηρίσετε τις ακόλουθες προτάσεις ως σωστές ή λανθασµένες σηµειώνοντας Χ στο αντίστοιχο τετραγωνάκι. Ενότητα 1 Σ

Διαβάστε περισσότερα

ἔστω Πολιτικές (α)συνέχειες Δεν θέλω Θ(ου) www.esto.gr Ριζοσπαστικός συνωστισμός Μετανοείτε! www.esto.gr Θεωρία: Δεν βγάζω άκρη Ή ανασα ή σιωπή

ἔστω Πολιτικές (α)συνέχειες Δεν θέλω Θ(ου) www.esto.gr Ριζοσπαστικός συνωστισμός Μετανοείτε! www.esto.gr Θεωρία: Δεν βγάζω άκρη Ή ανασα ή σιωπή Δεν θέλω Θ(ου) Ένας είναι ο εχθρός, ο αντικατοπτρισμός. Θεωρία: Δεν βγάζω άκρη Την Τσίτα την είδαμε, ο Ταρζάν μας λείπει. Ριζοσπαστικός συνωστισμός Παρίση(ς) - Μόσχα. Τώρα και στο Αργοστόλι. Μετανοείτε!

Διαβάστε περισσότερα

ἔστω www.esto.gr Πολιτικές (α)συνέχειες

ἔστω www.esto.gr Πολιτικές (α)συνέχειες ἔστω www.esto.gr Πολιτικές (α)συνέχειες ἔστω info [at] esto.gr www.esto.gr/contact i n f o [at] e s t o. g r η Χούντα δεν ανατράπηκε ποτέ και από κανέναν, η Χούντα απλά παρέδωσε την εξουσία ορκίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Άριστα (1 st Class)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Άριστα (1 st Class) 1 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ Επώνυμο: ΜΑΥΡΙΔΗΣ Όνομα: ΗΡΑΚΛΗΣ Ημερομηνία γέννησης: 7 Σεπτεμβρίου 1963 Οικογενειακή κατάσταση: Έγγαμος - 2 παιδιά Διεύθυνση κατοικίας: Μελπομένης 3, Βάρη, Αττική 166 72

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου Ι. Έννοια και λειτουργία του δικαίου πηγές κανόνες δικαίου. ΙΙ. Δικαίωμα : Έννοια διακρίσεις γένεση κτήση αλλοίωση απώλεια άσκηση.

Διαβάστε περισσότερα

«Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων»

«Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων» Αθήνα, 09/07/2012 «Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων» Ένα από τα προτεινόμενα μέτρα για την εξεύρεση ισοδύναμων δημοσιονομικών μέτρων είναι και η κατάργηση του δαπανηρού θεσμού των μετακλητών υπαλλήλων,

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Συνθήκη της Λισαβόνας

Συνθήκη της Λισαβόνας Συνθήκη της Λισαβόνας Α. Εισαγωγή Στις 13 Δεκεμβρίου 2007, οι αρχηγοί των είκοσι επτά χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Με τη Συνθήκη τροποποιούνται οι δύο βασικές Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων. Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες και Θεωρίες της Διοικητικής Επιστήμης Πουλιόπουλος Λεωνίδας Τμήμα Διεθνούς Εμπορίου

Διοίκηση Επιχειρήσεων. Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες και Θεωρίες της Διοικητικής Επιστήμης Πουλιόπουλος Λεωνίδας Τμήμα Διεθνούς Εμπορίου Διοίκηση Επιχειρήσεων Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες και Θεωρίες της Διοικητικής Επιστήμης Πουλιόπουλος Λεωνίδας Τμήμα Διεθνούς Εμπορίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO Courtesy translation Προς τον κ. Alfredo Pérez de Armiñán Βοηθό Γενικό Διευθυντή για τον Πολιτισμό Εκπαιδευτική, Επιστημονική και Πολιτιστική Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών Οδός Miollis 1 75732 Παρίσι Cedex

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 θεμα: Ιστορικη Εξελιξη Αγωγης και Προαγωγης Υγειας. Η προαγωγη υγειας είναι συνδεδεμενη με τις αλλαγες που

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΘΕΜΑ Α1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς»

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» «Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» Η Ρένα ούρου, µέλος του ΣΥΡΙΖΑ και εκλεγµένη Περιφερειάρχης Αττικής (η διοικητική περιφέρεια της Αθήνας), από την 1η Σεπτεµβρίου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΓΙΑ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΛΟΓΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ --------------------- Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 17.9.2015 COM(2015) 460 final 2015/0218 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Σχετικά με την εφαρμογή έκτακτων αυτόνομων εμπορικών μέτρων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Ποιος πρέπει, άραγε, να κυβερνά; Ο λαός; Οι. πλούσιοι; Οι γενικής αποδοχής, Ο ικανότερος; Ένας φωτισµένος δικτάτορας; Καθεµία από αυτές

Ποιος πρέπει, άραγε, να κυβερνά; Ο λαός; Οι. πλούσιοι; Οι γενικής αποδοχής, Ο ικανότερος; Ένας φωτισµένος δικτάτορας; Καθεµία από αυτές Ποιος πρέπει, άραγε, να κυβερνά; Ο λαός; Οι πλούσιοι; Οι γενικής αποδοχής, Ο ικανότερος; Ένας φωτισµένος δικτάτορας; Καθεµία από αυτές τις λύσεις εµφανίζει την ίδια αδυναµία µε τις υπόλοιπες. Οπότε τι

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Οικονομικών Θεωριών

Ιστορία Οικονομικών Θεωριών Ιστορία Οικονομικών Θεωριών Ενότητα 7: Η κριτική της πολιτικής οικονομίας: Karl Marx Νίκος Θεοχαράκης Σχολή Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Να εξηγήσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ ΧΩΡΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΜΝΗΜΗΣ - ΤΟΠΟΣΗΜΑ Η αφετηρία και ο τερματισμός: Στρατόπεδο Χαϊδαρίου (μπλοκ 15) - Σκοπευτήριο Καισαριανής. Μνημεία της Εθνικής μας Αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική»

Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική» Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική» Δρ. Μιχάλης Χρηστάκης Γενικός Γραμματέας Δήμου Αμαρουσίου Πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Γενικών Γραμματέων Τοπικής Αυτοδιοίκησης «Κλεισθένης»

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Η σχέση της ελληνικής κοινωνίας με την Ευρώπη και η στάση της κοινής γνώμης γύρω από το ζήτημα «Ευρώπη» είναι τόσο παλιά όσο και η συγκρότηση της ΕΟΚ στα τέλη

Διαβάστε περισσότερα

1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34

1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34 1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1.1 Δραστηριότητες Γνωριμία & συνεργασία των μελών της ομάδας γνωριμίας & σ. 19 συνεργασίας των εκπαιδευομένων ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1.1 (Ανά

Διαβάστε περισσότερα

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη Σύγχρονη Βουλγαρία: Από το Ανατολικό Μπλοκ στην Ευρωπαϊκή Ένωση Πρόλογος Το παρόν βιβλίο προέκυψε µέσα από συζητήσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του 2008 στη Σόφια γύρω από την αναγκαιότητα πρόσβασης του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών [όπως κυρώθηκε με το N. 2502/1997: Κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών, (ΦΕΚ 103, τ. Α )] Άρθρο πρώτο.-

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 5 η. Ο θεωρητικός της αλλοτρίωσης Marx (1844-1845)

ΕΝΟΤΗΤΑ 5 η. Ο θεωρητικός της αλλοτρίωσης Marx (1844-1845) 63 ΕΝΟΤΗΤΑ 5 η Ο θεωρητικός της αλλοτρίωσης Marx (1844-1845) «Αν παρακολουθούσατε μια από τις συναντήσεις των γάλλων εργατών, θα εκτιμούσατε την καθαρή φρεσκάδα, την ευγένεια που αναδύεται από αυτούς τους

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ. «ΑΜΕΣΗ Δημοκρατία Στην Πράξη» Άρθρο 1. {Ίδρυση και Σκοποί}

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ. «ΑΜΕΣΗ Δημοκρατία Στην Πράξη» Άρθρο 1. {Ίδρυση και Σκοποί} ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ «ΑΜΕΣΗ Δημοκρατία Στην Πράξη» Άρθρο 1 {Ίδρυση και Σκοποί} Ιδρύεται Συνασπισμός Μη Αντιπροσωπευόμενων στα Κοινοβούλια Πολιτικών Κομμάτων και Κοινωνικών Οργανώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Ναζισµός. Περιλαµβάνει έντονα στοιχεία: Ρατσισµού Αντισηµιτισµού (=κατά των Εβραίων) Δικτατορίας

Ναζισµός. Περιλαµβάνει έντονα στοιχεία: Ρατσισµού Αντισηµιτισµού (=κατά των Εβραίων) Δικτατορίας Ναζισµός Ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος είχε ως αποτέλεσµα την εµφάνιση µιας πολιτικής ιδεολογίας που εφαρµόστηκε στην Γερµανία, αλλά και σε κάποιες άλλες χώρες και ονοµάστηκε Ναζισµός ή Γερµανικός εθνικοσοσιαλισµός

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους )

Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους ) Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους ) Όλοι οι φοιτητές έχουν δικαίωμα στο απόρρητο των πληροφοριών.το προσωπικό της Bloomsbury International δεν θα περάσει προσωπικές πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ρόζα Λούξεμπουργκ-Μπλανκισμός και Σοσιαλδημοκρατία

Ρόζα Λούξεμπουργκ-Μπλανκισμός και Σοσιαλδημοκρατία PDFaid.Com #1 Pdf Solutions Ρόζα Λούξεμπουργκ-Μπλανκισμός και Σοσιαλδημοκρατία Μπλανκισμός και Σοσιαλδημοκρατία (1) Ο Σύντροφος Πλεχάνωφ έχει γράψει ένα εκτεταμένο άρθρο στον Κούριερ με τίτλο «Πόσο μακριά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα