Ο ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΤΩΝ MH ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΤΩΝ MH ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ"

Transcript

1 Ο ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΤΩΝ MH ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ 1 Εισαγωγή Τα είδη των εργαστηριακών σφαλµάτων Η καθηµερινή µέριµνα των εργαστηρίων κλινικής χηµείας είναι η παραγωγή αξιόπιστων αποτελεσµάτων τα οποία θα βοηθήσουν αποτελεσµατικά τον κλινικό γιατρό στη διάγνωση και την παρακολούθηση της θεραπείας του αρρώστου. Τόσο όµως οι αναλυτικές µέθοδοι όσο και οι λοιπές διαδικασίες που διενεργούνται στα βιοχηµικά εργαστήρια δεν είναι άµοιρες σφαλµάτων τα οποία µπορούν να οφείλονται σε αστοχίες του υλικού, σε προβλήµατα των αναλυτικών µεθόδων ή ακόµα και στην ανθρώπινη απροσεξία. Τα σφάλµατα αυτά άλλοτε είναι ασήµαντα ενώ άλλες φορές παραποιούν δραµατικά τα τελικά αποτελέσµατα µε αποτέλεσµα να δυσχεραίνουν την ιατρική απόφαση και να θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των ασθενών (Πίνακας 1). Προκειµένου να εντοπιστούν και να αξιολογηθούν τα διάφορα σφάλµατα προτού τα αποτελέσµατα των αναλύσεων φτάσουν στους αποδέκτες τους (γιατρούς ή ασθενείς), εφαρµόζονται ποικίλες διαδικασίες, οι οποίες αποτελούν το στατιστικό έλεγχο ποιότητας (statistical quality control). Ο κλασικός στατιστικός έλεγχος ποιότητας διενεργείται από το προσωπικό του εργαστηρίου µε την χρήση κατάλληλων υλικών ελέγχου (controls). Αυτού του είδους ο έλεγχος ποιότητας εντοπίζει τα λεγόµενα αναλυτικά σφάλµατα (analytical errors) δηλαδή τα σφάλµατα που συµβαίνουν αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της ανάλυσης. Τα σφάλµατα αυτά µπορεί να οφείλονται στην αλλοίωση των αντιδραστηρίων, στη χαµηλή ποιότητα του µηχανολογικού εξοπλισµού (ελλιπή συντήρηση µηχανηµάτων π.χ. φυγοκέντρου, αυτόµατων πιπεττών, κακής ποιότητας αντιδραστηρίων και αναλώσιµων υλικών), στη λανθασµένη βαθµονόµηση του αναλυτή ή ακόµα και στο λάθος «πρωτόκολλο» της ανάλυσης. Ο στατιστικός έλεγχος που εντοπίζει αναλυτικά σφάλµατα διακρίνεται στον εσωτερικό και στον εξωτερικό. Ο εσωτερικός έλεγχος ποιότητας (internal quality control) ελέγχει την επαναληψιµότητα (τυχαία σφάλµατα) ενώ ο εξωτερικός έλεγχος ποιότητας (external quality control) την ακρίβεια (συστηµατικά σφάλµατα). εν συµβαίνουν όµως στο εργαστήριο µόνο αναλυτικά σφάλµατα. Αντιθέτως τα σφάλµατα αυτά καλύπτουν µόλις το 10% του συνόλου των εργαστηριακών σφαλµάτων, όπως έχει προκύψει από µετρήσεις σε µεγάλα νοσοκοµεία. Το υπόλοιπο ποσοστό του συνόλου των σφαλµάτων αποτελείται από τα λεγόµενα χονδροειδή λάθη (gross errors). Τα χονδροειδή λάθη είναι προ-αναλυτικά ή µετα-αναλυτικά λάθη που οφείλονται ως κατά το πλείστον στον ανθρώπινο παράγοντα. Τα προ-αναλυτικά σφάλµατα (pre-analytical errors) αποτελούν το 54% των εργαστηριακών σφαλµάτων και συµβαίνουν πριν την ανάλυση και µάλιστα πριν από την τοποθέτηση των δειγµάτων στον αναλυτή. Οφείλονται σε διάφορα αίτια: στη βιολογική µεταβλητότητα των εξεταζοµένων ατόµων, σε ιατρικές επεµβάσεις που έχουν προηγηθεί (π.χ. η ψηλάφηση προστάτη επηρεάζει τα επίπεδα PSA στον ορό), στο λανθασµένο τρόπο λήψης του δείγµατος (π.χ. η περίδεση του βραχίονα επηρεάζει τα επίπεδα ολικού ασβεστίου), στο ακατάλληλο δείγµα (π.χ. λιπαιµικό, αιµολυµένο) στην ελλιπή συντήρηση των δειγµάτων (π.χ. λάθος αντιπηκτικό), στην λανθασµένη επεξεργασία των δειγµάτων (π.χ. ελλιπή φυγοκέντρηση) ή ακόµα και στη σύγχυση (µπλέξιµο) των δειγµάτων. Τα µετα-αναλυτικά σφάλµατα (post-analytical errors) αποτελούν το υπόλοιπο 30% των εργαστηριακών σφαλµάτων. Είναι σε µεγάλο βαθµό γραµµατειακά και αφορούν στη διαχείριση, αρχειοθέτηση και αποστολή των αποτελεσµάτων στους τελικούς αποδέκτες, γιατρούς και ασθενείς. Το ποσοστό των σφαλµάτων αυτών µειώνεται συνεχώς στα σύγχρονα εργαστήρια, διότι η µηχανογράφηση των 1

2 εργαστηρίων µε την απευθείας σύνδεση των ηλεκτρονικών υπολογιστών µε τους αναλυτές και την εισαγωγή της τεχνολογίας των bar codes, µειώνει καθοριστικά τα λάθη απροσεξίας κατά την αντιγραφή των αποτελεσµάτων. Τα χονδροειδή λάθη αν δεν ανιχνευθούν εγκαίρως οδηγούν σε ολοκληρωτικώς εσφαλµένα αποτελέσµατα. Συνήθως ο εντοπισµός τους είναι ιδιαίτερα δύσκολος. Άλλες φορές όµως το λάθος είναι οφθαλµοφανές. Έτσι είναι πολύ εύκολο να εντοπιστεί ένα τεχνικό πρόβληµα στον αναλυτή όπως µια απόφραξη στην πιπέττα αναρρόφησης καθώς ως συνέπεια αυτού πολλές εξετάσεις θα δώσουν µηδενικά αποτελέσµατα. Επίσης, ένας λιπαιµικός ή αιµολυµένος ορός είναι πολύ εύκολο να εντοπιστεί και να εξηγηθούν έτσι αδικαιολόγητα παθολογικά αποτελέσµατα. Αντιθέτως δύσκολα γίνεται αντιληπτό ένα αποτέλεσµα που ενώ προέκυψε από την ανάλυση ως 18,3, αντιγράφηκε και παραδόθηκε ως 13,8. Συµπερασµατικά θα λέγαµε ότι ο εντοπισµός και η εξάλειψη των χονδροειδών λαθών είναι κυρίως υπόθεση ορθών εργαστηριακών διαδικασιών και ορθολογικής οργάνωσης της καθηµερινής εργασίας. Η συµµόρφωση των διαδικασιών του εργαστηρίου προς καθιερωµένα διεθνή πρότυπα (ISO/IEC 15189: 2003) συµβάλλει αποφασιστικά προς αυτή την κατεύθυνση. Συνηθέστερα χονδροειδή λάθη (Gross Errors) Προ-αναλυτικά σφάλµατα: Ακατάλληλο δείγµα π.χ. αιµολυµένος ή λιπαιµικός ορός Λάθος αντιπηκτικό π.χ. σωληνάριο EDTA για χρόνο Quick Λάθος δείγµα π.χ. πλάσµα αντί ορού Αναγραφή λάθους ονόµατος στο σωληνάριο αιµοληψίας Αίτηση από τον κλινικό ιατρό λάθος εξέτασης (π.χ. από αφηρηµάδα) Χρήση ακατάλληλου παραπεµπτικού π.χ. ούρων αντί αίµατος Ακατάλληλη συντήρηση του δείγµατος π.χ. κατάψυξη στα ούρα Ελλιπή προετοιµασία του εξεταζόµενου π.χ. λάθος δίαιτα Σφάλµατα στην αιµοληψία π.χ. παρατεταµένη περίδεση για µέτρηση Ca Προγραµµατισµός στον αναλυτή λάθος εξέτασης Παρατεταµένη παραµονή του δείγµατος πριν την ανάλυση Αναλυτικά σφάλµατα: Βλάβη στον αναλυτή Λάθος φυγοκέντρηση π.χ. στροφές ή χρόνος Λάθος προετοιµασία του δείγµατος π.χ. απολευκωµάτωση Λάθος «χηµεία» στον αναλυτή Λάθος αραίωση του δείγµατος Τοποθέτηση λάθους δείγµατος στον αναλυτή Μετά-αναλυτικά σφάλµατα: Λάθος αντιγραφή αποτελέσµατος στο παραπεµπτικό Λάθος αντιγραφή ονόµατος ασθενούς και αποτελεσµάτων στο αρχείο Υπερβολική καθυστέρηση στην αποστολή των αποτελεσµάτων Λάθος υπολογισµός στις τιµές του αναλυτή π.χ. πολ/σµός µετά από αραίωση Αποστολή αποτελεσµάτων σε λάθος αποδέκτη π.χ. υποκατάστηµα Απώλεια των αποτελεσµάτων πριν κρατηθεί για αυτά αντίγραφο Πίνακας 1 Κυριότερα χονδροειδή λάθη 2

3 2 O εντοπισµός των χονδροειδών λαθών µε στατιστικές µεθόδους Η σηµασία των χονδροειδών λαθών στην κακή ποιότητα των εργαστηριακών αποτελεσµάτων αυξάνει διαρκώς τα τελευταία χρόνια, δεδοµένου ότι το ποσοστό των αναλυτικών σφαλµάτων έχει µειωθεί σηµαντικά εξαιτίας των όλο και πιο αποτελεσµατικών στατιστικών µεθόδων εντοπισµού τους (διαγράµµατα ελέγχου Levey-Jennings, κριτήρια Westgard). Υπάρχουν ωστόσο στατιστικές µέθοδοι που µπορούν να εντοπίσουν εγκαίρως µια µεγάλη γκάµα χονδροειδών λαθών. Οι µέθοδοι αυτές µπορούν να εφαρµόζονται καθηµερινά και να ελέγχουν ένα προς ένα τα αποτελέσµατα των ασθενών πριν από τον έλεγχο και την τελική αξιολόγηση των αποτελεσµάτων από τον υπεύθυνο του εργαστηρίου. Σε αντίθεση µε τις µεθόδους εντοπισµού των αναλυτικών σφαλµάτων, οι µέθοδοι αυτές δε βασίζονται στις τιµές των controls αλλά στα ίδια τα αποτελέσµατα των ασθενών. Αν και δεν εξαλείφουν πλήρως το πρόβληµα των χονδροειδών λαθών µπορούν ωστόσο να περιορίσουν κατά πολύ την έκτασή του. Oι µέθοδοι αυτοί είναι τρεις: 1. ιαφορές έλτα (Delta Check) 2. Χάσµα Ανιόντων (Αnion Gap) 3. Κρίσιµες τιµές (Critical Values, αναφέρονται και ως Panic Values, Alert Values) Οι τρεις αυτές µέθοδοι βασίζονται στην αξιολόγηση ένα προς ένα όλων των αποτελεσµάτων κάθε ασθενούς. Η σηµαντικότερη µέθοδος και µε δυνατότητα εφαρµογής σε όλους τους αναλύτες είναι η µέθοδος Delta Check. 2.1 Delta Check Oι διαφορές δέλτα είναι η διαφορά µεταξύ του πιο πρόσφατου και του αµέσως προηγούµενου αποτελέσµατος στο δείγµα του ίδιου ασθενούς. Η διαφορά µεταξύ των δύο διαδοχικών αποτελεσµάτων εξαρτάται από την ίδια την εξέταση αλλά και το χρόνο που µεσολαβεί µεταξύ των δύο προσδιορισµών, όµως για µια δεδοµένη χρονική στιγµή δεν µπορεί να υπερβεί ένα ορισµένο ποσοστό της αρχικής τιµής. ιαφορά µεγαλύτερη από την προβλεπόµενη υποδηλώνει είτε ότι ο ασθενής είχε µια οξεία επιδείνωση της κατάστασής του, είτε ότι είναι λάθος ένα από τα δύο αποτελέσµατα. Οι διαφορές δέλτα εµφανίστηκαν στην κλινική χηµεία το 1974 (Nosanchunk και Gottmann, 1), µόλις δηλαδή εισήχθη στα βιοχηµικά εργαστήρια η πληροφορική γεγονός που επέτρεψε την γρήγορη πραγµατοποίηση των πολύπλοκων υπολογισµών που απαιτούνται. Το Delta Check µπορεί να υπολογιστεί µε τρεις διαφορετικούς τρόπους (Sher, 2): α) ιαφορά: Delta Check = Τρέχουσα τιµή Προηγούµενη τιµή Εξίσωση 1 β) Ποσοστό: Delta Check% = (Τρέχουσα τιµή Προηγούµενη τιµή) x 100 / Τρέχουσα τιµή Εξίσωση 2 γ) Λόγος: Delta Check = Τρέχουσα τιµή / Προηγούµενη τιµή Εξίσωση 3 Συνήθως για τον υπολογισµό των διαφορών δέλτα χρησιµοποιείται η απλή διαφορά της τρέχουσας από την προηγούµενη τιµή. Παρατηρήστε ότι στην περίπτωση που η παλαιότερη τιµή είναι µεγαλύτερη από την τρέχουσα τότε η διαφορά δέλτα έχει αρνητική τιµή. Αν και σε πολλές εξετάσεις το αρνητικό πρόσηµο πληροφορεί για την πορεία της µεταβολής της εξέτασης (3, 1975), σε άλλες εξετάσεις το πρόσηµο της 3

4 διαφοράς όχι µόνο δεν έχει ιατρική σηµασία αλλά δηµιουργεί και σύγχυση, οπότε χρησιµοποιούνται οι απόλυτες τιµές των διαφορών. Απαραίτητη προϋπόθεση για τη σωστή αξιολόγηση των διαφορών δέλτα είναι ο υπολογισµός κατάλληλων ορίων αναφοράς. Παρακάτω θα περιγραφούν οι µέθοδοι υπολογισµού ορίων αναφοράς που βασίζονται στη βιολογική διακύµανση και στη στατιστική ανάλυση πολυάριθµων διαφορών δέλτα. Μόλις µια διαφορά δέλτα υπερβεί τα επιλεγµένα όρια αναφοράς το δείγµα ελέγχεται για την τυχόν ύπαρξη προ-αναλυτικού, αναλυτικού ή µετα-αναλυτικού σφάλµατος. Το αναλυτικό σφάλµα µπορεί να αποκλειστεί εύκολα επαναλαµβάνοντας τη µέτρηση στο ίδιο δείγµα. Αντιθέτως, για τα προ-αναλυτικά και µετα-αναλυτικά σφάλµατα θα πρέπει να ελεγχθούν µια σειρά από παράγοντες όπως η ταυτότητα του δείγµατος, ο ορθός προγραµµατισµός του αναλυτή καθώς και το ιστορικό του ασθενούς από το αρχείο του εργαστηρίου ή µε επιτόπου πληροφορίες από την κλινική ή το γιατρό του. Αν κανένα από τα παραπάνω δεν οδηγήσει σε ασφαλή συµπεράσµατα το εργαστήριο µπορεί να ζητήσει νέα δειγµατοληψία. Όποια µέθοδος υπολογισµού διαφορών δέλτα επιλεγεί, πάντα θα υπάρχει ένα ποσοστό ψευδώς θετικών συναγερµών (false positive alarms). Αυτό συµβαίνει όταν η διαφορά δέλτα υπερβαίνει τα επιλεγµένα όρια αναφοράς ενώ στην πραγµατικότητα η τιµή του δείγµατος του ασθενούς είναι ορθή. Οι ψευδώς θετικοί συναγερµοί θα µπορούσαν να εξαλειφθούν µε την επιλογή ευρύτερων ορίων αναφοράς, γεγονός όµως που θα συνέβαλε στην αντίστοιχη αύξηση των ψευδώς «αρνητικών τιµών», όταν δηλαδή παρά την ύπαρξη σφάλµατος οι διαφορές δέλτα δεν υπερβαίνουν τα όρια αναφοράς. Γίνεται φανερή εποµένως η σηµασία της σωστής επιλογής των ορίων αναφοράς και η ανάγκη διατήρησης ισορροπίας µεταξύ ψευδώς αρνητικών και ψευδώς θετικών συναγερµών. Η µέθοδος Delta Check αφορά κατά κύριο λόγο βιοχηµικές εξετάσεις οι οποίες επαναλαµβάνονται τακτικά στους νοσηλευόµενους ασθενείς. Έχει όµως εφαρµοστεί και σε αιµατολογικές παραµέτρους, σε ορµόνες αλλά και σε πολλές άλλες εξετάσεις Υπολογισµός ορίων αναφοράς Delta Check Υπολογισµός ορίων αναφοράς Delta Check µε βάση τη βιολογική διακύµανση Ιστορικά οι πρώτες µέθοδοι για τον υπολογισµό των ορίων αναφοράς των διαφορών δέλτα βασίζονταν στη βιολογική διακύµανση των διαφόρων µεταβολιτών (Landerson 1975, Sher 1979). Η βιολογική διακύµανση ορίζεται ως η διακύµανση της συγκεντρώσεως των διαφόρων µεταβολιτών στον οργανισµό υγιών ατόµων καθώς και µεταξύ όλων των ατόµων ενός υγιούς πληθυσµού. Η διακύµανση µέσα σε ένα άτοµο καλείται ενδοατοµική µεταβλητότητα (Intra-Individual Biological Variation) και ο συντελεστής µεταβλητότητας της συµβολίζεται ως CV i. Αντίθετα η διακύµανση µέσα σε ένα υγιή πληθυσµό καλείται µεταβλητότητα µεταξύ ατόµων (Inter-Ιndividual Biological Variation) και ο συντελεστής µεταβλητότητας της συµβολίζεται ως CV w. H χρήση όµως µόνο της βιολογικής διακύµανσης δεν επαρκεί για να αιτιολογηθεί η µεταβλητότητα που παρατηρείται στη µέτρηση ενός µεταβολίτη µέσα στο εργαστήριό µας. Η συγκέντρωση ενός µεταβολίτη, όπως αυτή υπολογίζεται στον αναλυτή του εργαστηρίου µας, εξαρτάται όχι µόνο από τη συγκέντρωσή του µέσα στον ασθενή αλλά και από τη διακύµανση της ίδιας της αναλυτικής µεθόδου του αναλύτη. Ο συντελεστής µεταβλητότητας της αναλυτικής µεθόδου συµβολίζεται ως CV a. 4

5 Συµπερασµατικά µπορούµε να πούµε ότι οι συνολικές διακυµάνσεις των αποτελεσµάτων ενός αναλυτή (CV totl ) εξαρτώνται από τη βιολογική διακύµανση και τη διακύµανση της αναλυτικής µεθόδου σύµφωνα µε την ακόλουθη εξίσωση: CV 2 totl = CV 2 a + CV 2 i Εξίσωση 4 Mε βάση την παραπάνω σχέση µπορούν να υπολογιστούν µε ευκολία όρια αναφοράς για τις διαφορές δέλτα, φτάνει να υπολογιστούν τα CV a και CV i. Σε ό,τι αφορά τη διακύµανση της αναλυτικής µεθόδου (CV a ), ο υπολογισµός της είναι εύκολος και µπορεί να γίνει µέσα στο εργαστήριο χρησιµοποιώντας συνεχόµενες ηµερήσιες τιµές control. Αντίθετα η ενδοατοµική µεταβλητότητα είναι πολύ δύσκολο να υπολογιστεί µέσα στο εργαστήριο. Για το σκοπό αυτό µπορούν να βοηθήσουν οι πίνακες βιολογικών διακυµάνσεων που δηµοσιεύονται σε τακτά χρονικά διαστήµατα στον επιστηµονικό τύπο. To παρόν κείµενο συνοδεύεται από πίνακες βιολογικής διακύµανσης (Πίνακες 2, 3, 4, 5, 6, 7) όπως υπολογίστηκαν από ευρωπαϊκές οµάδες ερευνητών, σηµαντικότερη από τις οποίες ήταν µία Ισπανική οµάδα (Ricos et al, 4). Οι πίνακες αυτοί περιέχουν την ενδοατοµική µεταβλητότητα CV i και τη µεταβλητότητα µεταξύ ατόµων CV w υπολογισµένες για συγκεκριµένο χρονικό διάστηµα για κάθε χωριστό µεταβολίτη Υπολογισµός ορίων αναφοράς Delta Check µε στατιστική µέθοδο Παρόλη την προφανή αξία της βιολογικής διακύµανσης στον υπολογισµό ορίων αναφοράς των διαφορών δέλτα η προτιµότερη µέθοδος υπολογισµού είναι η στατιστική µέθοδος. Και αυτό γιατί το εύρος της συνολικής µεταβλητότητας CV totl είναι συνήθως ιδιαίτερα στενό, µε αποτέλεσµα πολλές τιµές διαφορών δέλτα να βγαίνουν εκτός των ορίων χωρίς να υπάρχει ουσιαστική µεταβολή στις τιµές του ασθενούς. Η στενότητα των ορίων του CV totl οφείλεται στο γεγονός ότι στον τύπο υπολογισµού του δεν έχει συµπεριληφθεί η µεταβλητότητα που οφείλεται σε προαναλυτικά αίτια (CV p ). Τα προαναλυτικά αίτια µπορεί να είναι µεταβολές στην ποιότητα του δείγµατος, στις συνθήκες φυγοκέντρησης κ.α. τα οποία επηρεάζουν σηµαντικά τον υπολογισµό του CV totl. Η σχέση 4 πρέπει να γραφτεί πληρέστερα ως εξής: CV 2 totl = CV 2 a + CV 2 i + CV 2 p Εξίσωση 5 Τα όρια των διαφορών δέλτα µπορούν να υπολογιστούν ασφαλέστερα µε στατιστική µέθοδο. Για το σκοπό αυτό υπολογίζονται εκατοντάδες διαφορές δέλτα ξεχωριστά για κάθε µεταβολίτη και στην συνέχεια υπολογίζονται τα 5 ο και 95 ο εκατοστηµόρια (percentiles). Με τα εκατοστηµόρια αυτά εξαλείφονται οι ακραίες χαµηλές και οι ακραίες υψηλές τιµές. Ο υπολογισµός των διαφορών δέλτα µε στατιστική µέθοδο εµφανίστηκε στην βιβλιογραφία για πρώτη φορά το 1977 (Wheeler and Sheiner, 5). Ακολούθησαν αρκετές ακόµα αναφορές: Lacher και Connelly (6, 1988), Kim JW, Kim JQ, Kim SI (7, 1990) έτσι ώστε σήµερα πλέον να θεωρείται η καθιερωµένη µέθοδος. Σύµφωνα µε την στατιστική µέθοδο ύποπτες θεωρούνται οι διαφορές δέλτα των οποίων οι τιµές βρίσκονται κάτω από το εκατοστηµόριο 5 ή πάνω από το εκατοστηµόριο 95. Στα εκατοστηµόρια αυτά βρίσκονται οι διαφορές δέλτα που αντιστοιχούν στο 5% των ακραίων χαµηλών τιµών και στο 5% των ακραίων υψηλών τιµών αντίστοιχα. Και στις δύο περιπτώσεις θα πρέπει τα δείγµατα των διαφορών δέλτα να ελέγχονται για τυχόν ύπαρξη σφάλµατος. Οι διαφορές δέλτα που βρίσκονται µεταξύ των εκατοστηµορίων από 5 έως 95 θεωρούνται αποδεκτές και δεν απαιτείται περαιτέρω έλεγχος. 5

6 Παράδειγµα ίνεται ένα παράδειγµα εφαρµογής των διαφορών δέλτα σύµφωνα µε τη στατιστική µέθοδο. Στον πίνακα 8 δίνονται διαδοχικά εκατοστηµόρια πέντε βιοχηµικών παραµέτρων όπως υπολογίστηκαν στην µελέτη των Lacher και Connelly. Συγκεκριµένα υπολογίστηκαν τα εκατοστηµόρια (P): 1, 2,5, 5, 50, 95, 97,5 και 99. Το P=50 αντιστοιχεί στην διάµεσο (median) των τιµών. Εκατοστηµόρια (P) = 1 2, ,5 99 Nάτριο mmol/lt Ουρία mg/dl Κρεατινίνη -1,1-0,6-0,4 0 0,3 0,6 1,3 mg/dl Γλυκόζη mg/dl Ασβέστιο -2,2-1, ,8 1,1 1,5 mg/dl Πίνακας 8 Όρια αναφοράς Delta Check που υπολογίστηκαν µε στατιστική µέθοδο Στον πίνακα 9 ελέγχονται οι τιµές ενός ασθενούς ο οποίος εξετάστηκε ως προς τις ίδιες πέντε παραµέτρους. ίνονται οι τρέχουσες τιµές καθώς και οι τιµές της προηγούµενης φοράς που εξετάστηκε. Το χρονικό διάστηµα που µεσολαβεί µεταξύ της τρέχουσας και της προηγούµενης τιµής δε λαµβάνεται υπόψη. Σύµφωνα µε τον πίνακα 9 το νάτριο, η κρεατινίνη και το ασβέστιο θα πρέπει να ελεγχθούν περαιτέρω για τυχόν σφάλµα του αναλυτή ή δραµατική επιβάρυνση της υγείας του ασθενούς. Τρέχουσα τιµή Προηγούµενη τιµή Delta Check Εκατοστηµόριο (P) Σχόλια Νάτριο P < 5 Απορρίπτεται Ουρία < P < 95 εκτό Κρεατινίνη 1 0,5 0,5 95 < P < 97,5 Απορρίπτεται Γλυκόζη < P < 50 εκτό Ασβέστιο < P < 2,5 Απορρίπτεται Πίνακας 9 Παράδειγµα εφαρµογής της µεθόδου Delta Check χρησιµοποιώντας τις υποθετικές τιµές ενός ασθενούς δύο διαφορετικών ηµερών Υπολογισµός του Delta Check σε σχέση µε το χρόνο (Rate Check) Η διαφορά των αποτελεσµάτων ενός ασθενούς µεταξύ της εξέτασης της σηµερινής ηµέρας και της εξέτασης της προηγούµενης φοράς που εξετάστηκε, δεν είναι αδιάφορη από το χρόνο που µεσολαβεί µεταξύ των δύο δειγµατοληψιών. Ο χρόνος αυτός (delta time) µπορεί να επηρεάσει σηµαντικά το εύρος της διαφοράς και θα πρέπει πάντα να λαµβάνεται υπόψη. Σε ό,τι αφορά το συνυπολογισµό του χρόνου υπάρχουν δύο προσεγγίσεις. Η πρώτη προσέγγιση είναι ότι τα όρια αναφοράς των διαφορών δέλτα θα πρέπει να υπολογίζονται για συγκεκριµένο χρονικό διάστηµα. Έτσι ο Landerson (3, 1975), ένας από τους πρώτους που µίλησαν για τη σηµασία των διαφορών δέλτα, υπολόγισε όρια αναφοράς µε βάση τις βιολογικές διακυµάνσεις για χρονικό διάστηµα αυστηρά καθορισµένο στις τρεις ηµέρες. Το παράδειγµά του ακολούθησαν οι Wheeler και Sheiner (5, 1977) οι οποίοι 6

7 υπολόγισαν τα εκατοστηµόρια πολυάριθµων διαφορών δέλτα τρέχουσα ηµέρα. µε διαφορά µίας ή δύο ηµερών από την Μια δεύτερη προσέγγιση είναι η χρησιµοποίηση των λεγόµενων Rate Check, δηλαδή του λόγου του Delta Check προς το delta time. Τα Rate Check χρησιµοποιήθηκαν για πρώτη φορά από τους Lacher και Connelly το 1988 (6). Υπάρχουν, δύο τρόποι υπολογισµού των Rate Check αντίστοιχα προς τα Delta Check: Rate Check = Delta Check / delta time Rate Check % = Delta Check % / delta time Με τη χρήση των Rate Check δεν περιοριζόµαστε πλέον σε αυστηρά χρονικά περιθώρια κατά την εφαρµογή των διαφορών δέλτα. εν µπορούν όµως τα Rate Check να εφαρµοστούν παντού. Οι Kim et al (7, 1990) πρότειναν για τις κλασικές βιοχηµικές εξετάσεις να εφαρµόζονται Delta Check και Rate Check ανάλογα µε τη φύση της εξέτασης (Πίνακας 10). Mε τον τρόπο αυτό πέτυχαν καλύτερη απόδοση, δηλαδή πολύ λιγότερα ψευδώς θετικά Rate Check. Ο λόγος που οι Kim et al χρησιµοποίησαν διαφορετικά Rate Check και Delta Check για κάθε εξέταση ήταν η διαφορετική ιατρική σηµασία που αποδίδεται στη µεταβολή των διαφόρων µεταβολιτών µε την πάροδο του χρόνου. Εξέταση Μέθοδος Ca, Phos, TP, Alb, Na, K, Cl Delta Check Γλυκόζη, Χοληστερόλη Delta Check % Kρεατινίνη, TBILI, DBILI Rate check Oυρία, ουρικό οξύ, ALP, AST, ALT Rate check % Πίνακας 10 Η πρόταση των Kim et al για την καλύτερη εφαρµογή των διαφορών δέλτα. 2.2 Χάσµα Ανιόντων To χάσµα ανιόντων χρησιµοποιείται εναλλακτικά στον στατιστικό έλεγχο ποιότητας των αναλυτών ανίχνευσης ιόντων (Na +, Cl -, K +, HCO 3- ). Πρόκειται για τη διαφορά µεταξύ ανιόντων και κατιόντων η οποία έχει συγκεκριµένη διακύµανση σύµφωνα µε τη θεωρία της οξεοβασικής ισορροπίας, την πάθηση του ασθενούς και τη µέθοδο προσδιορισµού. Το χάσµα ανιόντων µπορεί να υπολογιστεί µε δύο διαφορετικούς τύπους: Χάσµα Ανιόντων = [Na + ] [HCO 3- ] - [Cl - ] Εξίσωση 6 Χάσµα Ανιόντων = [Na + ] + [Κ + ] [HCO 3- ] - [Cl - ] Εξίσωση 7 Παλαιότερα προτάθηκε και η σχέση: [Νa + ]+ [K - ] + 12 = [Cl - ] + [HCO 3- ]+ 24 (9, 1975) χωρίς όµως να χρησιµοποιηθεί περαιτέρω. Το χάσµα ανιόντων ανάλογα µε την πάθηση αυξάνεται ή µειώνεται και για το λόγο αυτό χρησιµοποιείται στη διάγνωση πολλών ασθενειών (Πίνακας 11). Παλαιότερα οι τιµές αναφοράς ήταν ευρύτερες, σήµερα όµως οι σύγχρονες µέθοδοι προσδιορισµού τις έχουν µειώσει σηµαντικά. Έτσι για τη σχέση [Na + ] ([HCO 3- ] + [Cl - ]) το εύρος αναφοράς από 8-16 mmol/lt έχει σήµερα µειωθεί σε 3-11 mmol/lt (8, 1983). 7

8 Το χάσµα ανιόντων µεµονωµένων ασθενών µπορεί να χρησιµοποιηθεί στον έλεγχο ποιότητας των βιοχηµικών αναλυτών που προσδιορίζουν ηλεκτρολύτες, καθώς ακόµα και σε µεµονωµένες συσκευές ηλεκτρολυτών (9, 10, 11). Σε αυτή την περίπτωση ελέγχεται το χάσµα ανιόντων κάθε ασθενούς ως προς το αν υπερβαίνει συγκεκριµένες ακραίες τιµές. Αυτές είναι > 24 mmol/lt και < 2 mmol/lt. Aν το χάσµα ανιόντων υπερβεί αυτά τα ακραία όρια τότε ο χειριστής του αναλυτή θα πρέπει να αναλύσει ένα υλικό ελέγχου (control) στον αναλυτή. Αν οι τιµές του control είναι εντός ορίων θα πρέπει να αναζητηθεί η αιτία στο ιστορικό του ασθενούς και ιδιαίτερα αν ο ασθενής εµφανίζει υποαλβουµινουρία ή υπερσφαιριναιµία. Χάσµα ανιόντων µεγαλύτερο του 24 mmol/lt υποδηλώνει µεταβολική οξέωση. Αν το ιστορικό του ασθενούς δε δικαιολογεί αυτές τις ακραίες τιµές θα πρέπει να αναζητηθούν τυχόν αναλυτικά, προ-αναλυτικά ή µετα-αναλυτικά σφάλµατα. Αρνητική τιµή σηµαίνει πάντα χονδροειδές λάθος. Αύξηση Χάσµατος Ανιόντων χρόνια νεφρική ανεπάρκεια µολύνσεις ουροποιητικού υπέρταση σακχαρώδης διαβήτης κακοήθη νεόπλασµα ισχαιµική καρδιακή νόσο επισωρευτική καρδιακή νόσο πνευµονία εµφύσηµα, άσθµα φλεγµονή Μείωση Χάσµατος Ανιόντων νεφρωτικό σύνδροµο κακοήθη νεόπλασµα (ήπαρ, ουροδόχο κύστη κ.α.) Συστηµατικός ερυθηµατώδης λύκος µολύνσεις ουροποιητικού και διάρροια αρθρίτιδα Πίνακας 11 ιάφορες νόσοι που συνοδεύονται από αύξηση ή µείωση του χάσµατος ανιόντων Κρίσιµες Τιµές Oι κρίσιµες τιµές είναι τιµές εξετάσεων που θέτουν σε άµεσο κίνδυνο τη ζωή των ασθενών. Τα αποτελέσµατα αυτά πρέπει να φτάνουν το γρηγορότερο στα χέρια του γιατρού ακόµα και µε τηλεφωνική ειδοποίηση. Στη βιβλιογραφία οι κρίσιµες τιµές αναφέρονται µε διάφορα ονόµατα: critical values, alert values (τιµές κινητοποίησης) ή panic values (τιµές πανικού) (12, 13, 14). Εκτός από την τεράστια κλινική σηµασία τους οι κρίσιµες τιµές µπορούν να βρουν εφαρµογή και στον έλεγχο ποιότητας. Υπάρχουν δηλαδή περιπτώσεις τιµών οι οποίες µπορεί να κρύβουν κάποιο σφάλµα και όχι δραµατική εξέλιξη της υγείας του ασθενούς. Όταν οι τιµές ενός ασθενούς υπερβούν τις κρίσιµες τιµές οφείλουµε να επαναλάβουµε τη µέτρηση. Πρέπει να εξαλείψουµε την πιθανότητα οι «υπερβολικές» τιµές να οφείλονται σε χονδροειδές λάθος, προ-αναλυτικό ή µετα-αναλυτικό σφάλµα. Τέτοια είναι η αναρρόφηση πήγµατος ή αέρα από τη βελόνα του αναλυτή, η αιµοληψία από το βραχίονα ασθενούς που δέχεται ορό κ.α. Πριν από την επανάληψη της µέτρησης γίνονται έλεγχος του ορού για πήγµα, νέα φυγοκέντρηση, αραίωση ή ακόµα και νέα δειγµατοληψία. Το παρόν άρθρο συνοδεύεται από τους πίνακες κρίσιµων τιµών (Πίνακες 12, 13, 14) που δηµοσιεύονται στην ιστοσελίδα της Παγκόσµιας Οµοσπονδίας Κλινικής Χηµείας (IFCC). 8

9 3 Συζήτηση - Συµπέρασµα Και οι τρεις µέθοδοι (Delta Check, Anion Gap, Critical Values) µπορούν να εφαρµοστούν συνδυαστικά µε στόχο το σηµαντικό περιορισµό των λανθασµένων απορρίψεων. Πολύ καλή ιδέα είναι να συνδυαστούν οι κρίσιµες τιµές µε τις διαφορές δέλτα. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται o καλύτερος έλεγχος της αξιοπιστίας των αποτελεσµάτων κάθε ασθενούς χωριστά, όπως προτάθηκε από τους Whitehurst et al το 1975 (15). Σε αυτή την περίπτωση, σε κάθε νέα τιµή ενός ασθενούς ελέγχονται πρώτα οι κρίσιµες τιµές και κατόπιν οι διαφορές δέλτα. Και το χάσµα ανιόντων όµως µπορεί να συνδυαστεί µε τις διαφορές δέλτα. Συγκεκριµένα πρoτάθηκαν από τους Whitehurst et al (15) οι ακόλουθες τιµές διαφορών δέλτα για το χάσµα ανιόντων: [Κ + ] + [Na + ] [ΗCO 3- ] [Cl - ] < 10 mmol/lt ή > 21 mmol/lt. Αντίθετα ο Sher (2) πρότεινε: [Na + ] [ΗCO 3- ] [Cl - ] = ± 10 mmol/lt. Για τη χρήση όλων αυτών των µεθόδων θα πρέπει να ληφθούν υπόψη µια σειρά από προϋποθέσεις. Πρώτη προϋπόθεση για την εφαρµογή τους είναι η µηχανογράφηση του εργαστηρίου. Ειδικά για την εφαρµογή των διαφορών δέλτα το κατάλληλο λογισµικό είναι απολύτως απαραίτητο. Χωρίς αυτό είναι αδύνατος ο γρήγορος υπολογισµός των διαφορών δέλτα αλλά και η γρήγορη αναζήτηση του ιστορικού των εξετάσεων του ασθενούς. Αξίζει να τονιστεί ότι σήµερα πολλοί αυτόµατοι αναλυτές δίνουν την δυνατότητα να συµπεριληφθούν οι κρίσιµες τιµές στο λογισµικό τους. εύτερη προϋπόθεση είναι η τήρηση από το εργαστήριο των κανόνων του εσωτερικού ελέγχου ποιότητας. Το εργαστήριο πρέπει να απαλλαγεί από την έγνοια των αναλυτικών σφαλµάτων, τυχαίων και συστηµατικών, πριν προχωρήσει στην ανίχνευση των χονδροειδών λαθών. Τρίτη προϋπόθεση είναι η καθιέρωση κατάλληλων ορίων αναφοράς. Η παρατήρηση αυτή αφορά κυρίως τις διαφορές δέλτα. Καλύτερη µέθοδος έχει αποδειχθεί η στατιστική ανάλυση και ο υπολογισµός εκατοστηµορίων (Wheeler και Sheiner, 16). Σε ό,τι αφορά µάλιστα τη στατιστική επεξεργασία των διαφορών δέλτα, αυτή µπορεί µε την εφαρµογή πολύπλοκων αλγορίθµων να οδηγήσει ακόµα και στην αποκάλυψη τυχόν σύγχυσης των δειγµάτων (Lizuka et al, 1982). Τέλος, σε ό,τι αφορά ειδικά τις διαφορές δέλτα θα πρέπει να γίνει κατάλληλη επιλογή των εξετάσεων όπου θα εφαρµοστούν τόσο αυτές όσο και τα Rate Check. εν είναι απαραίτητο να εφαρµόζεται το Delta Check σε όλες τις εξετάσεις του αναλυτή. Γεγονός πάντως είναι ότι η παραβίαση περισσότερων του ενός διαφορών δέλτα έχει µεγαλύτερη σηµασία από την παραβίαση µόνο ενός. 9

10 Περίληψη Τα χονδροειδή λάθη αποτελούν µια µεγάλη κατηγορία σφαλµάτων τα οποία συµβαίνουν συνήθως πριν ή µετά την ανάλυση. Πρόκειται για λάθη οφειλόµενα κατά το πλείστον στον ανθρώπινο παράγοντα (σφάλµατα δειγµατοληψίας, γραµµατειακά λάθη) ή σε αστοχίες του υλικού (βλάβη αναλυτών, ελλιπή συντήρηση αναλυτών, φυγοκέντρων κ.α.). Η ανίχνευσή τους είναι άλλες φορές εύκολη (π.χ. βλάβη αναλυτή) και άλλες φορές εξαιρετικά δύσκολη (γραµµατειακά λάθη, σύγχυση δειγµάτων). Η δραµατική αλλοίωση που επιφέρουν στα αποτελέσµατα των ασθενών καθώς και η µεγάλη συχνότητά τους (συνολικά το 90% των εργαστηριακών σφαλµάτων) καθιστά απαραίτητη την υιοθέτηση από το εργαστήριο κατάλληλων µεθόδων εντοπισµού τους. Η σηµαντικότερη από αυτές τις µεθόδους είναι οι «διαφορές δέλτα». Πρόκειται για τις διαφορές των σηµερινών τιµών του δείγµατος ενός ασθενούς σε σχέση µε τις προηγούµενες τιµές του. Οι διαφορές αυτές συγκρίνονται µε συγκεκριµένα όρια αναφοράς τα οποία υπολογίζονται µέσα στο εργαστήριο, είτε µε βάση τη βιολογική διακύµανση της ουσίας είτε εφαρµόζοντας στατιστική ανάλυση. Προτιµότερη µέθοδος είναι η χρήση των εκατοστηµορίων. Αποδεκτές τιµές διαφορών δέλτα θεωρούνται εκείνες που βρίσκονται µεταξύ 5 και 95 εκατοστηµορίου. Τιµές διαφορών δέλτα έξω από τα όρια αυτά θεωρούνται ακραίες τιµές και πρέπει να αναζητηθεί η αιτία που τις προκάλεσε. Οι ακραίες τιµές µπορεί να οφείλονται είτε σε χονδροειδές λάθος είτε σε δραµατική επιδείνωση ή βελτίωση της υγείας του ασθενούς. Προτού δοθεί απάντηση στον ασθενή θα πρέπει να αναζητηθεί τι από τα δύο συµβαίνει. Άλλες µέθοδοι οι οποίες µπορούν να εφαρµοστούν παράλληλα µε τις διαφορές δέλτα είναι το «χάσµα ανιόντων» και οι «κρίσιµες τιµές». Το χάσµα ανιόντων αφορά αναλυτές που προσδιορίζουν συγκεντρώσεις ιόντων. Υπολογίζεται συνήθως από τη σχέση: [Na + ] [HCO 3- ] - [Cl - ]. Tιµές χάσµατος ανιόντων µεγαλύτερες από 24 mmol/lt ή µικρότερες από 2 mmol/lt θεωρούνται ακραίες και θα πρέπει να επιβεβαιωθεί τυχόν δραµατική επιδείνωση της υγείας του ασθενούς ή να αναζητηθεί βλάβη στον αναλυτή. Οι κρίσιµες τιµές είναι τιµές που θέτουν σε άµεσο κίνδυνο την υγεία του ασθενούς. Είναι δυνατόν όµως να οφείλονται και σε χονδροειδές σφάλµα. Σε αυτή την περίπτωση πριν από την απόδοση των αποτελεσµάτων οφείλουµε να επαναλαµβάνουµε την µέτρηση και να ελέγχουµε το ιστορικό του ασθενούς. Λέξεις κλειδιά: Στατιστικός έλεγχος ποιότητας, µη αναλυτικά σφάλµατα, ιαφορές έλτα, Χάσµα Ανιόντων, Κρίσιµες Τιµές 10

11 ΤHE DETECTION OF NO-ANALYTICAL MISTAKES IN THE CLINICAL CHEMISTRY LABORATORY Summary Gross errors are serious laboratory mistakes which are usually due to human factors or to hardware damages. They are a large group of errors and they happened usually before or after the analytical determination. Its detection is sometimes too easy (breakdown of analyzer) but other times too difficult (secretarial mistakes, sampling mix-up). Gross errors change the patients results and cause a very serious medical mistake. Their large proportion (almost the 90% of the total laboratory mistakes) force the laboratory scientists to put into practice statistical methods for their quick detection. The most important of these methods are Delta Checks. These are the differences between the most recent results and the former results of the same patient. These differences are compared to specific reference values. The estimation of these reference values can be based on the biological variation of each analyte or on statistical analysis of numerous values. The best statistical method is the measuring of the 5 th and 95 th percentile. Accepted Delta Checks are considered the values between 5 th and 95 th percentile. Delta Checks lower than 5 th percentile or larger than 95 th percentile are considered as outliers and the analyzer s user must find the reason which causes it. The reason may be a gross mistake or a dramatically change of the patient s health. In any case the laboratory personnel must find which of these two happened before the patient takes his results. Other methods that can be used in parallel with Delta Checks are Anion Gap and Critical Limits. Anion Gap is usually estimated by the equation [Na + ] ([HCO 3- ] + [Cl - ]) and it is used only on analyzers which determinate all the anions. Anion Gap values larger than 24 mmol/lt or lower than 2 mmol/lt are considered as outliers. Critical Values are the analyte s concentrations which are extremely dangerous for the patient s life. It is also possible critical values to be due to a gross error. For the reasons described, these determinations must be repeated and the history file of the patient must be checked. Key words: Statistical quality control, no-analytical mistakes, Delta Checks, Anion Gap, Critical Values. 11

12 Βιβλιογραφία 1. Nosanchuk J, Gottmann A. Cums and Delta Checks. Am. J. Clin. Pathol 1974, 62: Sher P. An evaluation of the Detection capacity of a computer-assisted real-time Delta Check system. Clin. Chem 1979, 25/6: Laderson J. Patients as their own controls: Use of the computer to identify Laboratory Error. Clin Chem 1975, 21/11: Ricos C. Alvarez V, Cava F, Garcia-Lario V, Hermandez A, Jimenez V et al., Current databases on biologic variation: pros, cons and progress.. Scand J Clin Invest 1999, 59: Wheeler L and Sheiner L. Delta Check for the Technicon SMA 6 continuous-flow analyzer. Clin Chem 1977, 23/2: Lacher D, Conelly D. Rate and Delta Checks Compared for Selected Chemistry Tests. Clin Chem 1988, 34/10, Kim W, Kim Q. Kim I, Differential application of rate and Delta Check on selected clinical chemistry tests. J. Korean Med Sci 1990, Lolekha P, Vanavanan S, Lolekha S. Update on value of the anion gap in clinical diagnosis and laboratory evaluation. Clin Chem Acta 1983, Witte D, Rodgers J, Barrett D. The anion gap: its use in quality control. Clin Chem 1975, 2/5: Cembrowski G, Westgard J, Kurtycz D. Use of anion gap for the quality control of electrolyte analyzers. Am J Clin Pathol 1983, Bockelman H, Cembrowski G, Kurtycz, Garber C, Westgard J, Weisberg H. Quality control of electrolyte analyzers. Evaluation of the anion gap average. Am J Clin Pathol 1984, Lothar T. Critical limits of laboratory results for urgent clinician notification, 13. Kost G. Critical limits for urgent clinician notification at US Medical Centers, JAMA 1990, 263/5: Catrou P. Critical values, panic values, or alert values?, Am J Clin Pathol 1997, Whitehurst P, Di Silvio T, Boyadjian G. Evaluation of discrepancies in patients results an aspect of computer-assisted quality control. Clin Chem 1975, 21/1: Wheeler L and Sheiner L. A clinical evaluation of various Delta Check methods. Clin. Chem 1981, 27/1: Lizuka Y, Kume H, Kitamura M. Mulivariate Delta Check method for detecting specimen mix-up. Clin Chem 1982, 28/11:

13 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ - ΠΙΝΑΚΕΣ Εξέταση CV i % CV w % Χολερυθρίνη 25,6 30,5 Άµεση χολερυθρίνη 36,8 43,2 Αλβουµίνη 3,1 4,2 Oλική πρωτείνη 2,7 4,0 GOT 11,9 17,9 ALP 6,4 24,8 Ασβέστιο 1,9 2,8 Φώσφορος 8,5 9,4 Χοληστερόλη 6 14,9 Τριγλυκερίδια 20,9 37,2 Κρεατινίνη 4,3 12,9 Ουρία 12,3 18,3 Χλώριο 1,2 1,5 CK 22,8 40 Γλυκόζη 4,9 7,7 HDL 7,1 19,7 LDL 8,3 25,7 Σίδηρος 26,5 23,2 Μαγνήσιο 3,6 6,4 Κάλιο 4,8 5,6 Νάτριο 0,7 1,0 α-αµυλάση 9,5 29,8 Πίνακας 2 Βιολογικές διακυµάνσεις στον ορό των πιο γνωστών παραµέτρων του βιοχηµικού εργαστηρίου σύµφωνα µε τους Ricos et al. CV w : διακύµανση στον πληθυσµό, CV i : διακύµανση στο άτοµο 13

14 Εξέταση CV i % CV w % PSA 14 72,4 PAP 33,9 Ca ,2 48,2 Ca ,7 42,9 Ca ,5 93 Ca 549 9,1 33,4 CEA 9,3 55,6 SCC 39,4 35,7 TPA 28,7 40,4 ΜCA 10,1 39,3 Πίνακας 3 Βιολογικές διακυµάνσεις στον ορό γνωστών καρκινικών δεικτών σύµφωνα µε τους Ricos et al. CV w : διακύµανση στον πληθυσµό, CV i : διακύµανση στο άτοµο 14

15 Εξέταση CV i % CV w % T3 8,7 14,4 T4 6 12,1 ΤSΗ 19,7 27,2 FT3 7,9 FT4 7,6 12,2 F-testo 9,3 Tεστοστερόνη 9,3 23,7 Ανδροστερόνη 11,5 51,1 F-E2 22,8 LH 14,5 27,8 FSH 10,1 32 Ινσουλίνη 21,1 58,3 C-πεπτίδιο 9,3 13,3 Αλδοστερόνη 29,4 40,1 SHBG 12,1 42,7 Oστεοκαλσίνη 6,3 23,1 Οµοκυστείνη 9 40,3 Κορτιζόλη 20,9 45,6 Πίνακας 4 Βιολογικές διακυµάνσεις στον ορό γνωστών ορµονών σύµφωνα µε τους Ricos et al. CV w : διακύµανση στον πληθυσµό, CV i : διακύµανση στο άτοµο 15

16 Εξέταση CV i % CV w % Β2-µικροσφαιρίνη 5,9 15,5 Απολιποπρωτείνη Α-1 6,5 13,4 Απολιποπρωτείνη Β 6,9 22,8 Λιποπρωτείνη 8,5 85,8 Ανοσοσφαιρίνη Α 5,4 35,9 Ανοσοσφαιρίνη G 4,5 16,5 Ανοσοσφαιρίνη M 5,9 47,3 κ ελαφριές αλυσίδες 4,8 15,3 λ ελαφριές αλυσίδες 4,8 18 C3 5,2 15,6 C4 8,9 33,4 CRP 52,6 84,4 RF 8,5 24,5 Von Willebrand 0,001 28,3 TNF-a Πίνακας 5 Βιολογικές διακυµάνσεις στον ορό γνωστών ανοσολογικών εξετάσεων σύµφωνα µε τους Ricos et al. CV w : διακύµανση στον πληθυσµό, CV i : διακύµανση στο άτοµο 16

17 Εξέταση CV i % CV w % Αριθµός ερυθροκυττάρων RBC 3,2 6,1 Αριθµός λευκοκυττάρων WBC 10,4 27,8 Αριθµός αιµοπεταλίων - PLT 9,1 21,9 Αριθµός ουδετεροφίλων 15,1 32,8 Αριθµός λεµφοκυττάρων 10,4 27,8 Αριθµός εωσινοφίλων 21 76,4 Αριθµός µονοκυττάρων 17,8 49,8 Αριθµός βασεοφίλων 28 54,8 Αιµατοκρίτης 2,8 6,4 Αιµοσφαιρίνη 2,8 6,6 MCV 1,3 4,8 MCH 1,6 5,2 MCHC 1,7 2,8 MPV 4,3 8,1 Αιµοπεταλιοκρίτης 11,9 PLW 2,8 RDW 3,5 5,7 ΕΚ Πίνακας 6 Βιολογικές διακυµάνσεις στον ολικό αίµα αιµατολογικών παραµέτρων σύµφωνα µε τους Ricos et al. CV w : διακύµανση στον πληθυσµό, CV i : διακύµανση στο άτοµο 17

18 Εξέταση CV i % CV w % Χρόνος PT 4,0 6,8 Χρόνος APPT 2,7 8,6 Παράγοντας πήξεως Χ 5,9 Παράγοντας πήξεως VIII 4,8 19,1 Παράγοντας πήξεως VII 6,8 19,4 Παράγοντας πήξεως V 17,8 49,8 Ινωδογόνο 10,7 15,8 Αντιθροµβίνη ΙΙΙ 5,2 15,3 Πίνακας 7 Βιολογικές διακυµάνσεις στον πλάσµα παραγόντων πήξεως σύµφωνα µε τους Ricos et al. CV w : διακύµανση στον πληθυσµό, CV i : διακύµανση στο άτοµο 18

19 Εξετάσεις Τιµή Πότε εµφανίζεται Φώσφορος < 1,0 mg/dl Μυϊκή αδυναµία, µυϊκός πόνος, παρενέργειες στο κεντρικό νευρικό σύστηµα τα αποπροσανατολισµός, σύγχυση, σπασµοί, κώµα κ.α., αναπνευστικά προβλήµατα µε µεταβολική οξέωση. > 9,0 mg/dl Σύνδροµο οξείας λύσεως όγκων και τελική νεφρική ανεπάρκεια. Χολερυθρίνη > 15 mg/dl Ηπατοχολική νόσος προκαλούµενη κυρίως από ηπατοτροπικούς ιούς. Κρεατινίνη > 7,4 mg/dl Oξεία νεφρική ανεπάρκεια ή σήψη. Γλυκόζη Ουρία BUN Oυρικό οξύ < 45 mg/dl > 500 mg/dl > 214 mg/dl > 100 mg/dl > 13 mg/dl Νευρουπογλυκαιµικά συµπτώµατα που ποικίλουν από εξασθένηση των γνωστικών λειτουργιών µέχρι την έλλειψη τα συνείδησης. ιαβητικό κώµα που οφείλεται σε ανεπάρκεια ινσουλίνης. Oσµωτική διούρηση µε οξεία αφυδάτωση και διαβητική κετονοοξείδωση. Ένδειξη οξείας νεφρικής ανεπάρκειας, προ- και µετα-νεφρική ηπατική ανεπάρκεια, παράλληλη αύξηση τα ουρίας συγκρινόµενη µε την κρεατινίνη στα ούρα. Οξεία ουρική νεφροπάθεια µε απόφραξη ουροφόρων σωληναρίων και νεφρική ανεπάρκεια. Η αναλογία ουρικού οξέος/κρεατινίνης σε τυχαίο δείγµα ούρων µπορεί να είναι πάνω από 1 mg/mg. CK > 1000 U/lt H τιµή της εξαρτάται από την φυσική κατάσταση του ασθενούς. LDH > 1000 U/lt H τιµή της εξαρτάται από την φυσική κατάσταση του κάθε ασθενούς. GOT/GPT > 1000 U/lt Απαιτείται έγκαιρη ειδοποίηση του ιατρού ανάλογα µε την κλινική εικόνα του ασθενούς. Μαγνήσιο < 1,0 mg/dl Χαρακτηριστικά συµπτώµατα είναι η παραισθησία, κράµπες, ερεθιστικότητα, και αθετωσικός τέτανος. Οι ασθενείς συχνά εµφανίζουν καρδιακή αρρυθµία σε συνδυασµό µε υποκαλιαιµία. > 4,9 mg/dl Μείωση της µετάδοσης του νευροµυικού παλµού που οδηγεί σε υπνηλία, υποαερισµός µε αναπνευστική οξείδωση, µυϊκή αδυναµία και µειωµένα αντανακλαστικά στους τένοντες. Λιπάση > 700 U/lt Οξεία παγκρεατίτιδα. Χλώριο < 75 mmol/lt Ένδειξη σηµαντικής µεταβολικής αλκάλωσης. > 125 mmol/lt Ένδειξη βαριάς πρωταρχικής µεταβολικής οξείδωσης ή ψευδουπερχλωραιµία για την περίπτωση δηλητηρίασης από βρωµίδιο. Πίνακας 12 Κρίσιµες τιµές βιοχηµικών εξετάσεων σύµφωνα µε την IFCC. 19

20 Εξετάσεις Τιµή Πότε εµφανίζεται PT > 27 sec Μείωση του Κ-εξαρτώµενου παράγοντα ΙΙ, VII και X ή του παράγοντα V. εδοµένου ότι όλοι αυτοί οι παράγοντες παράγονται στο ήπαρ, µείωση του PT υποδηλώνει ανωµαλία στην σύνθεση τα. Τα ασθενείς που λαµβάνουν θεραπεία από κουµαρίνη, υπάρχει ο κίνδυνος της αιµορραγίας όταν η PT είναι µικρότερη από 15% (INR > 4). ΑPTT 75 sec Έλλειψη ή αδρανοποίηση των παραγόντων VIII, IX, XI ή ΧΙΙ, µε κίνδυνο αιµορραγίας. Ασθενείς που λαµβάνουν ηπαρίνη υπάρχει κίνδυνος αιµορραγίας όταν η APTT γίνεται 2,5 φορές µεγαλύτερη από το ανώτερο φυσιολογικό όριο. Ινωδογόνο < 0,8 gr/lt Kίνδυνος αιµορραγίας. D-Dimers Θετικό Στην διάχυτη ενδοαγγειακή πήξη η ανίχνευση D-Dimers είναι ενδεικτική της φάσεως ΙΙ. Μονοµερή ινίνης Θετικό Ένδειξη φθίνουσας θροµβοπάθειας σε διάχυτη ενδοαγγειακή πήξη, σήψη, σοκ, πολλαπλά τραύµατα, οξεία παγκρεατίτιδα και γυναικολογικές επιπλοκές. Πίνακας 13 Κρίσιµες τιµές παραγόντων πήξεως σύµφωνα µε την IFCC. 20

21 Εξετάσεις Τιµή Πότε εµφανίζεται Αιµοσφαιρίνη < 6,6 gr/dl Προµήθεια οξυγόνου σε µυοκαρδιακή ανεπάρκεια > 19,9 gr/dl Αντιστοιχεί σε αιµατοκρίτη 61% και οδηγεί σε υπεριξώδες σύνδροµο. Aριθµός λευκοκυττάρων Αριθµός αιµοπεταλίων < 2000 /ml Yψηλός κίνδυνος µόλυνσης ή αριθµός κοκκιοκυττάρων µικρότερος από 500/m. > /ml Ένδειξη λευχαιµικής αντίδρασης π.χ. στην σήψη ή στην λευχαιµία. < /ml Kίνδυνος αιµορραγίας. Εξαιρείται η θροµβοκυτταροπενία που προκαλείται από την χορήγηση EDTA. > /ml Kίνδυνος θρόµβωσης. Πίνακας 14 Κρίσιµες τιµές αιµατολογικών παραµέτρων σύµφωνα µε την IFCC 21

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Μικτές διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας Ερμηνεία δεδομένων αερίων αίματος Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Κωνσταντίνος Π. Κατωπόδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ROLLER 20 (Test1 family Analyzers) Πλήρως αυτόματος αναλυτής για τον προσδιορισμό ΤΚΕ Σε μόλις 20 δευτερόλεπτα

ROLLER 20 (Test1 family Analyzers) Πλήρως αυτόματος αναλυτής για τον προσδιορισμό ΤΚΕ Σε μόλις 20 δευτερόλεπτα ROLLER 20 (Test1 family Analyzers) Πλήρως αυτόματος αναλυτής για τον προσδιορισμό ΤΚΕ Σε μόλις 20 δευτερόλεπτα Αποτελέσματα σε 20 δευτερόλεπτα, σχετικά με την κινητική της συσσωμάτωσης ερυθρών αιμοσφαιρίων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΙΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΙΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ 11 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας, Βόλος 11-12 Οκτωβρίου 2013 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΙΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ Οθων Παναγιωτάκης, ρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Το ήπαρ To συκώτι (ήπαρ) είναι ένα από τα µεγαλύτερα και σηµαντικότερα όργανα. Βρίσκεται κάτω από τα πλευρά, δεξιά από την κοιλιά. Ζυγίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΕΑΠ 1994 2014: Οθων Παναγιωτάκης, Κλινικός Χηµικός, PhD http://www.eseap.gr info@eseap.gr

ΕΣΕΑΠ 1994 2014: Οθων Παναγιωτάκης, Κλινικός Χηµικός, PhD http://www.eseap.gr info@eseap.gr Ηµερίδα του τµήµατος εργαστηριακής διάγνωσης και ελέγχου ποιότητας της Ε.Α.Ε. ΒΟΛΟΣ 2014 ΕΣΕΑΠ 1994 2014: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑΣ ΤΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ. ΝΕΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Οξύ ph Βάση Οξεοβασική ισορροπία Θεόδωρος Βασιλακόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ ph= - log [H + ] [H + ] σε mol/l ή Eq/L [H + ] = 40 neq/l = 40 x 10-9 Eq/L [HCO 3-

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΧΗΜΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑ ΤΙΜΕΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ

ΒΙΟΧΗΜΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑ ΤΙΜΕΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΒΙΟΧΗΜΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑ ΤΙΜΕΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ C ΟΛΙΚΟ (CH 100) [03272] ΑΡΡΕΝ-ΘΗΛΥ: 75-160 U/ml C1q [03288] ΑΡΡΕΝ-ΘΗΛΥ: 100-250 mg/l C1r [03184] ΑΡΡΕΝ-ΘΗΛΥ: 50-100 mg/l C1s [03185] ΑΡΡΕΝ-ΘΗΛΥ: 30-100 mg/l CRP ΠΟΙΟΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακά δεδομένα και

Εργαστηριακά δεδομένα και Εργαστηριακά δεδομένα και βιολογικοί ίδί δείκτες Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δομή μαθήματος Ορισμοί Παραδείγματα Μεγέθη και αριθμοί Σημασία Τιμές μςαναφοράς Προβλήματα Υποκαταστάτες δείκτες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΙΦΝΕ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ «ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ταχ. Διεύθυνση : Μουρνιές Κυδωνίας

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ «ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ταχ. Διεύθυνση : Μουρνιές Κυδωνίας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ «ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Χανιά, 15-01-2015 Ταχ. Διεύθυνση : Μουρνιές Κυδωνίας Ταχ. Κωδ. : 73100 Αρ. πρωτ. 678 Πληροφορίες : ΣΥΜΝΙΑΝΑΚΗ ΑΡΓΥΡΩ Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος

Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος ΙΩΑΝΝΙΝΑ 8/5/2015 Οι καιροί αλλάζουν..! Καταγραφικό για πλήρη μελέτη, έτος 2014.

Διαβάστε περισσότερα

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η θρομβοεμβολική νόσος επιπλέκει 1/500-2000 κυήσεις. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στη λοχεία. Τα αέρια αίματος δεν θεωρούνται ευαίσθητη ή ειδική εξέταση για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Διόρθωση Περιεχομένου ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ. Μιχαλέας Σωτήρης, Φαρμακοποιός MSc. PhD

Διόρθωση Περιεχομένου ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ. Μιχαλέας Σωτήρης, Φαρμακοποιός MSc. PhD ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Η νέα κατευθυντήρια οδηγία που αφορά σε μελέτες βιοϊσοδυναμίας: Νομικό πλαίσιο Ευρωπαϊκή πραγματικότητα Εξελίξεις ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Μιχαλέας Σωτήρης, Φαρμακοποιός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS)

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) Έλεγχος Υποθέσεων για τους Μέσους - Εξαρτημένα Δείγματα (Paired samples t-test) Το κριτήριο Paired samples t-test χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να συγκρίνουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ιαχείριση Κινδύνων & Λαθών στις Υπηρεσίες ΥΓΕΙΑΣ Υπηρεσίες ΥΓΕΙΑΣ - Risk Management- ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ. Θεοδώρου Χημικός Μηχ/κός, MSc, MBA Αθήνα, 13 Μαρτίου 2009 Οι ιατρικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρικό Κέντρο Δικταίον (Λευκωσία)

Ιατρικό Κέντρο Δικταίον (Λευκωσία) Duplex Scan (Υπερηχογράφημα) περιφερειακού αρτηριακού συστήματος (ένα πόδι) Duplex Scan (Υπερηχογράφημα) περιφερειακού αρτηριακού συστήματος (δύο πόδια) Duplex Scan (Υπερηχογράφημα) φλεβικού συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βιοχημεία των Βιολογικών Υγρών. Πέτρου Καρκαλούσου

Εισαγωγή στη Βιοχημεία των Βιολογικών Υγρών. Πέτρου Καρκαλούσου Εισαγωγή στη Βιοχημεία των Βιολογικών Υγρών Πέτρου Καρκαλούσου Καθηγητή εφαρμογών Κλινικής Χημείας, ΤΕΙ Αθήνας Εισαγωγή Αν και το βιοχημικό εργαστήριο είναι το κατ εξοχήν εργαστήριο όπου αναλύονται δείγματα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη. Τι θα διαπραγµατευτεί το. Ορισµοί στην πρόληψη. Ιατρικές δραστηριότητες πρόληψης. Κατανόηση των βασικών αρχών της πρόληψης π.χ.

Πρόληψη. Τι θα διαπραγµατευτεί το. Ορισµοί στην πρόληψη. Ιατρικές δραστηριότητες πρόληψης. Κατανόηση των βασικών αρχών της πρόληψης π.χ. Πρόληψη Να ζείτε συνετά, σε χίλιους ανθρώπους µόνο ένας θα πεθάνει φυσικά, οι υπόλοιποι θα υποκύψουν λόγω του παράλογου τρόπου ζωής τους Μαµµωνίδης 1135-1204 µ.χ. Τι θα διαπραγµατευτεί το µάθηµα Ιατρικές

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζετε για το αίμα σας

Γνωρίζετε για το αίμα σας Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Τηλέφωνα για ραντεβού ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ: 210-6416312 ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΙΔΩΝ: 210-8691910

Τηλέφωνα για ραντεβού ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ: 210-6416312 ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΙΔΩΝ: 210-8691910 Παροχές υγείας ΟΜΙΛΟΥ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ προς τα Μέλη του Προμηθευτικού & Καταναλωτικού Συνεταιρισμού Αστυνομικών Αττικής & ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΤΟΥΣ (Α ΒΑΘΜΟΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑΣ: ΓΟΝΕΙΣ, ΣΥΖΥΓΟΙ & ΠΑΙΔΙΑ) ΙΑΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ενημέρωση των γονέων για την έγκαιρη διάγνωση των εγγενών διαταραχών στα βρέφη Αγαπητοί γονείς, το παιδί σας πρόκειται σύντομα να γεννηθεί ή μόλις έχει γεννηθεί.

Διαβάστε περισσότερα

«Διενέργεια Β Φάσης Δημόσιας Διαβούλευσης των Τεχνικών Προδιαγραφών για το είδος «Αντιδραστήρια εργαστηρίων» (CPV

«Διενέργεια Β Φάσης Δημόσιας Διαβούλευσης των Τεχνικών Προδιαγραφών για το είδος «Αντιδραστήρια εργαστηρίων» (CPV ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 1 Η Υ.ΠΕ. ΑΤΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΥΠΟΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ Ταχ. Δ/νση: Βασ. Σοφίας 114 Αθήνα, 26/03/2015 Τ.Κ.:

Διαβάστε περισσότερα

MA0211 ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ - ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ

MA0211 ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ - ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ MA0211 ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ - ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Συντετμημένος Τίτλος: Τίτλος Μαθήματος Πλήρης Τίτλος: Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική Κωδικός Μαθήματος: MA0211 ΜΑ0212 Επίπεδο Μαθήματος: Προπτυχιακό Τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ( Η.Π.Α ) Νόσοι πεπτικού και ήπατος : 50 εκατοµµύρια επισκέψεις σε : Ιατρούς Νοσοκοµεία Τµήµατα επειγόντων Πιο συχνές διαγνώσεις : Τροφικές γαστρεντερίτιδες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Ο ασθενής μας 32 ετών Εισαγωγή : 10 / 05 / 2012 Αιτία εισαγωγής : γενικευμένο οίδημα ΙΣΤΟΡΙΚΟ Από 2 μήνου Eπιδείνωση οιδημάτων κάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΑ ΓΛΥΚΟΖΥΛΙΩΜΕΝΗ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΗ ΜΙΚΡ/ALB ΤΥΧΑΙΑΣ ΟΥΡΗΣΗΣ. Μη- HDL-C ΚΡΕΑΤΙΝΙΝΗ

ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΑ ΓΛΥΚΟΖΥΛΙΩΜΕΝΗ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΗ ΜΙΚΡ/ALB ΤΥΧΑΙΑΣ ΟΥΡΗΣΗΣ. Μη- HDL-C ΚΡΕΑΤΙΝΙΝΗ υσλιπιδαιµία 90 υσλιπιδαιµια ιαβητικού 72 ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ TSH Lp (a) FT4 Μη- HDL-C TGs/ HDL-C Δείκτης αντίστασης στη δράση της ινσουλίνης(homa-ir) Αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του θυρεοειδούς και έλεγχος των

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Ιωαννίδης: κεφάλαιο 3 Ahlbom: κεφάλαιο 3, 4 Guyatt: κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Επισκέπτης καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ελληνικής Αναισθησιολογικής Εταιρείας 2012-13 ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Ανδρέας Γ. Φάσσαρης Υποπλοίαρχος (ΥΙ) Π.Ν Αναισθησιολόγος Ναυτικό Νοσοκοµείο Αθηνών ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Θεωρία των

Διαβάστε περισσότερα

ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη

ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη Η κατανόηση του τρόπου δράσης ορισµένων ιχνοστοιχείων µπορεί να οδηγήσει στη θεραπεία πολλών και σοβαρών ασθενειών όπως είναι η σχιζοφρένεια, η στειρότητα, οι

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Μεταβολική Αλκάλωση ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης [ΗCO 3- ] = ποσό ΗCO 3- στον εξωκυττάριο όγκο εξωκυττάριο όγκο Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης: Εξωγενής προσθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Τμήμα Βιοχημικής Γενετικής Διευθύντρια: Ανθή Δρουσιώτου, BSc, PhD Τ.Κ 3462, Λευκωσία Κύπρος Τηλ.+357-22-392643 γραφείο +357-22-392644/5 Εργαστήριο I 05.04.04.BG

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

Για το είδος «Αντιδραστήρια εργαστηρίων» (CPV

Για το είδος «Αντιδραστήρια εργαστηρίων» (CPV ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 1 Η Υ.ΠΕ. ΑΤΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΥΠΟΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ Ταχ. Δ/νση: Βασ. Σοφίας 114 Αθήνα, 16/02/2015 Τ.Κ.:

Διαβάστε περισσότερα

1.α ιαγνωστικοί Έλεγχοι. 2.α Ευαισθησία και Ειδικότητα (εισαγωγικές έννοιες) ΒΙΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ. Πολύ σηµαντικό το θεώρηµα του Bayes:

1.α ιαγνωστικοί Έλεγχοι. 2.α Ευαισθησία και Ειδικότητα (εισαγωγικές έννοιες) ΒΙΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ. Πολύ σηµαντικό το θεώρηµα του Bayes: ΠΜΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ, ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΑΚ. ΕΤΟΣ 2006-2007, 3ο εξάµηνο ΒΙΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ 6 ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ 1.β ιαγνωστικοί Έλεγχοι Πολύ σηµαντικό το θεώρηµα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΓΕΛΑΔΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΓΕΛΑΔΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΕΝΩΣΗ ΦΥΛΗΣ ΧΟΛΣΤΑΙΝ ΕΛΛΑΔΑΣ Γεωτεχνική Υπηρεσία και Υπηρεσία Πληροφορικών Συστημάτων ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΓΕΛΑΔΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα οικονομική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΑ ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Α. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΑ ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Α. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΑ ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Οι ανοσοαιματολογικές εξετάσεις περιλαμβάνουν τον προσδιορισμό της ομάδας αίματος ΑΒΟ, Rhesus και των λοιπών ερυθροκυτταρικών αντιγόνων (φαινότυπος ερυθροκυττάρων),

Διαβάστε περισσότερα

Θέση ΒΙΟΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΘΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΡΙΩΝ - ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Θέση ΒΙΟΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΘΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΡΙΩΝ - ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Θέση ΒΙΟΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΘΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΡΙΩΝ - ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Πρόλογος Οι βιοχημικές εξετάσεις στις οποίες υποβάλλονται οι αθλητές στοχεύουν στην προάσπιση της υγείας και στην εκτίμηση της

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση περιστατικού: Αποφρακτικός ίκτερος. Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπαιδ.Παθολογικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο

Παρουσίαση περιστατικού: Αποφρακτικός ίκτερος. Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπαιδ.Παθολογικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο Παρουσίαση περιστατικού: Αποφρακτικός ίκτερος Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπαιδ.Παθολογικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο Παρουσίαση περιστατικού Ασθενής 94 ετών Ίκτερική χροιά δέρματος-επιπεφυκότων με

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο!

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Η αλματώδης αύξηση της συχνότητας του Σακχαρώδη Διαβήτη δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης οργανωμένων Κέντρων, τα οποία διαθέτουν όλα τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Λουκία Καλογεράκη ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γενικού Νοσοκοµείου Χανίων

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Λουκία Καλογεράκη ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γενικού Νοσοκοµείου Χανίων ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Λουκία Καλογεράκη ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γενικού Νοσοκοµείου Χανίων Τι είναι αρτηριακή πίεση Κάθε φορά που η καρδιά µας χτυπάει, αντλεί αίµα και το στέλνει στο υπόλοιπο σώµα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ Τι είναι η "λιθίαση του ουροποιητικού" Λιθίαση ουροποιητικού είναι η δημιουργία λίθου ή λίθων μέσα στην αποχετευτική μοίρα του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

ΌΛΑ ΟΣΑ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΜΑΘΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ

ΌΛΑ ΟΣΑ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΜΑΘΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΌΛΑ ΟΣΑ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΜΑΘΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ Kidney Health Australia σελίδα 1/6 ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ Η ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ; Μέσα σε κάθε νεφρό υπάρχουν περίπου ένα εκατομμύριο μικροσκοπικές μονάδες που ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΝΑΣΤΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΠΗΞΗΣ ΣΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ» Π.Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ Βιοχημικό Εργαστήριο, Αιματολογικό Τμήμα Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Θυσιάδου Κ, Ραπτάκη

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : «Ανάδειξη χορηγητή-των αντιδραστηρίων & αναλωσίμων υλικών για τους βιοχημικούς αναλυτές Olympus AU 560.»

ΘΕΜΑ : «Ανάδειξη χορηγητή-των αντιδραστηρίων & αναλωσίμων υλικών για τους βιοχημικούς αναλυτές Olympus AU 560.» ΔΙΟΙΚΗΣΗ Αθήνα 26/3/10 ΓΕΝ.Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝ/ΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ & ΧΗΜ.ΥΠΗΡ. Εξ.Επείγον ΤΜΗΜΑ ΦΑΡΜ/ΚΟΥ & ΑΝΑΛ.ΥΓ.ΥΛΙΚ. Αρ.πρωτ. Υ00/16 Ταχ.Δ/νση : Αγ.Κων/νου 16 Πληροφορίες : K.Γωγόλου Αρ.Τηλ.: 210

Διαβάστε περισσότερα

Diabetes_ protect our future.mp4

Diabetes_ protect our future.mp4 Diabetes_ protect our future.mp4 14/11 Γενέθλια του νομπελίστα γιατρού Φρέντερικ Μπάντινγκ 1991 από τη Διεθνή Ομοσπονδία για το Διαβήτη 2007:επίσημη Ημέρα από τα Ηνωμένα Έθνη Θέμα 2009 2013: Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Κύριες λειτουργίες των νεφρών Ρύθμιση του όγκου των υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 500.000 νέα κρούσµατα καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. 250.000

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΗΛΜ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Αγγελάκη 13, 546 21 Πληροφορίες: Ε. Μάμμος Τηλέφωνο:2313318447 Fax: 2310233532 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΝΕΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ ΚΛΑΔΟΥ ΥΓΕΙΑΣ

ΘΕΜΑ: ΝΕΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ ΚΛΑΔΟΥ ΥΓΕΙΑΣ Προς: Oλους τους συνεργάτες Χαλάνδρι, 15/9/2011 ΘΕΜΑ: ΝΕΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ ΚΛΑΔΟΥ ΥΓΕΙΑΣ Αγαπητοί συνεργάτες, Σας ευχαριστούμε που εμπιστεύεστε την εταιρεία μας για την κάλυψη των ασφαλιστικών αναγκών των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια Ελένη Χριστοδούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Dr Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Κλινικός Μικροβιολόγος ιευθυντής ιαγνωστικού Τμήματος ιευθυντής Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας ιευθυντής Εθνικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΩΣΙΜΩΝ ΓΙΑ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥΣ ΒΙΟΧΗΜΙΚΟΥΣ ΑΝΑΛΥΤΕΣ ΜΕ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΗ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗ ΣΥΝΟΔΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΩΣΙΜΩΝ ΓΙΑ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥΣ ΒΙΟΧΗΜΙΚΟΥΣ ΑΝΑΛΥΤΕΣ ΜΕ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΗ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗ ΣΥΝΟΔΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΩΣΙΜΩΝ ΓΙΑ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥΣ ΒΙΟΧΗΜΙΚΟΥΣ ΑΝΑΛΥΤΕΣ ΜΕ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΗ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗ ΣΥΝΟΔΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ Β1. ΕΙΔΙΚΟΙ ΟΡΟΙ- ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ 1. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Τα υπό προμήθεια

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού.

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. Τι είναι η λιθίαση του ουροποιητικού ; Λιθίαση του ουροποιητικού Είναι η ύπαρξη των λίθων σε οποιοδήποτε σημείο του ουροποιητικού.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ ΝΕΦΡΩΝ, ΚΑΡ ΙΑΣ, ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΑΙ ΙΑΒΗΤΗ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ ΝΕΦΡΩΝ, ΚΑΡ ΙΑΣ, ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΑΙ ΙΑΒΗΤΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ ΝΕΦΡΩΝ, ΚΑΡ ΙΑΣ, ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΑΙ ΙΑΒΗΤΗ Kidney Health Australia σελίδα 1/5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η νεφροπάθεια χαρακτηρίζεται και ως "σιωπηρή ασθένεια" γιατί συχνά δεν υπάρχουν συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του µαστού σε γυναίκες µεταξύ 50 και 69 ετών

Πρόγραµµα για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του µαστού σε γυναίκες µεταξύ 50 και 69 ετών Πρόγραµµα για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του µαστού σε γυναίκες µεταξύ 50 και 69 ετών Με την προσωπική πρόσκληση συµµετοχής σας στο πρόγραµµα για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του µαστού µέσω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ V ΙΠΠΟΕΙΔΗ Αιματολογικές και Βιοχημικές Εξετάσεις Ιπποειδών: Ενδεικνυόμενες παράμετροι προς μέτρηση και η διαγνωστική τους αξιολόγηση

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ V ΙΠΠΟΕΙΔΗ Αιματολογικές και Βιοχημικές Εξετάσεις Ιπποειδών: Ενδεικνυόμενες παράμετροι προς μέτρηση και η διαγνωστική τους αξιολόγηση ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ V ΙΠΠΟΕΙΔΗ Αιματολογικές και Βιοχημικές Εξετάσεις Ιπποειδών: Ενδεικνυόμενες παράμετροι προς μέτρηση και η διαγνωστική τους αξιολόγηση Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΣτέφηΚαλλή,ΜSc,PHN Kλινικήδιαιτολόγος-διατροφολόγος

ΣτέφηΚαλλή,ΜSc,PHN Kλινικήδιαιτολόγος-διατροφολόγος ΣτέφηΚαλλή,ΜSc,PHN Kλινικήδιαιτολόγος-διατροφολόγος Σταδιακή αλλά σταθερή απώλεια της νεφρικής λειτουργίας που οδηγεί σε ουραιμία ΚατάταξητηςΧΝΑσεΣτάδια 1-5βάσειGFR. Θαεστιάσουμεστιςεξήςενότητες: i)κακήθρέψησεασθενείςμεχνα&

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου σαν εισαγωγή... παραγωγή CO2 αποβολή CO2 παραγωγή CO2 αποβολή CO2 µερική πίεση του διοξειδίου του άνθρακα στο αίµα (PaCO2) µείωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα