Εσωτερικός Έλεγχος στις επιχειρήσεις

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εσωτερικός Έλεγχος στις επιχειρήσεις"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗ» Επιβλέπων Καθηγητής Α.Π.Θ: Χαράλαμπος Σπαθής Εσωτερικός Έλεγχος στις επιχειρήσεις (Internal Auditing in Enterprises) Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία Αϊβαζίδου Παναγιώτα A.M. 142 Πτυχιούχος Οικονοµικών Επιστηµών Α.Π.Θ. Θεσσαλονίκη, 2008

2 Εξεταστική Επιτροπή: Αναπληρωτής Καθηγητής: Χαράλαμπος Σπαθής (Επιβλέπων Καθηγητής) Καθηγητής: Ιωάννης Σταμέλος ii

3 Παντελής Παπαστάθης iii

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η αναγκαιότητα του ελέγχου οποιασδήποτε οικονοµικής διαχείρισης ξένης περιουσίας πηγάζει από τις ατέλειες της ανθρώπινης φύσης. Τα λάθη είναι έµφυτα στον άνθρωπο. Ο άνθρωπος γεννιέται µαζί µε τις ατέλειες και τις αδυναµίες του, µε τις οποίες ζει και τελειώνει τη ζωή του. Βέβαια, η εξέλιξη της επιστήµης και του πολιτισµού και γενικότερα οι κοινωνικές και οικονοµικές συνθήκες διαβίωσης, επηρεάζουν µέχρι κάποιο βαθµό, θετικά ή αρνητικά, τις αδυναµίες αυτές, ωστόσο ποτέ δεν τις εξαφανίζουν, γιατί αυτές είναι µέσα στη φύση του ανθρώπου. Συνεπώς, η µοναδική λύση που αποµένει είναι η καταπολέµηση αυτών των λαθών µέσω της οργάνωσης, σε κάθε οικονοµική διαχείριση ξένης περιουσίας, ουσιαστικού και ανεξάρτητου εξωτερικού ελέγχου, ο οποίος να συµπληρώνεται και µε οργάνωση πλήρους συστήµατος εσωτερικού ελέγχου. Ο εσωτερικός έλεγχος είναι το απαραίτητο συµπλήρωµα οποιασδήποτε οικονοµικής διαχείρισης ξένης περιουσίας. Στα πλαίσια της παρούσας εργασίας γίνεται προσπάθεια παρουσίασης της αξίας και σπουδαιότητας του συστήµατος εσωτερικού ελέγχου στις επιχειρήσεις και του µηχανισµού λειτουργίας του τόσο σε θεωρητικό όσο και σε πρακτικό επίπεδο. Το ερευνητικό µέρος της εργασίας περιλαµβάνει την εµπειρική µελέτη που διεξήχθη σε ελληνικές επιχειρήσεις µε θέµα τη λειτουργία του εσωτερικού ελέγχου σε συγκεκριµένους επιχειρησιακούς τοµείς. Η διπλωµατική εργασία έχει σαν κύριο θέµα τον εσωτερικό έλεγχο στις Ανώνυµες Εταιρείες (A.E.) και Τράπεζες, δεδοµένου των εξελίξεων του εσωτερικού ελέγχου στις Η.Π.Α., οι οποίες σηµατοδοτούν αλυσιδωτές αντιδράσεις σε παγκόσµιο επίπεδο. Ιδιαίτερη έµφαση δίνεται στην ανάλυση των ιεθνών Προτύπων επαγγελµατικών πρακτικών εσωτερικού ελέγχου και στον Κώδικα Ηθικής. Περαιτέρω, αναφέρονται οι νοµοθετικές εξελίξεις του εσωτερικού ελέγχου στις Η.Π.Α και αναλύονται οι προοπτικές εσωτερικού ελέγχου στην Ελλάδα. Η εργασία στηρίζεται σε όσο το δυνατόν πρόσφατη βιβλιογραφία όπου παρατίθενται επίκαιρες απόψεις. iv

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ (Abstract) The necessity of control of any economic management of foreign assets springs from the imperfections of human nature. The human errors are innate. The person is born with the imperfections and the weaknesses, with which he/she lives and finishes his/her life. Of course, the development of science and culture and generally the social and financial living conditions, affect to some degree, positively or negatively, these weaknesses however, they never disappear them, because these conditions are in the nature of the human being. Consequently, the fighting off these errors via the organization of essential and independent external control, in each economic management of foreign assets, is the unique solution, which has to be supplemented by the settlement of a complete internal control system. The internal control is the essential supplement of any economic management of foreign fortune. In the frames of the present work, we make an effort of a presentation of the value and importance of the internal control system in the enterprises and the mechanism of its operation as much on a theoretical as on a practical level. The inquiring part of the work includes the empirical study which was carried out in Greek enterprises, concerning the internal control function in concrete operational sectors. The current diplomatic work has the internal control in Body Corporates and Banks as a main subject, considering the developments of internal control in U.S.A., which signal chain reactions globally. Particular emphasis is given on the analysis of International Standards for the professional practice of internal auditing and on the Code of Ethics. The prospects of internal control in Greece are further analyzed. The work is supported, as much as possible, by recent bibliography where current opinions are mentioned. v

6 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Είναι κοινά αποδεκτό ότι ο κύριος σκοπός µιας επιχείρησης είναι να δηµιουργεί αξία, παράγοντας αγαθά και προσφέροντας υπηρεσίες που απαιτεί η κοινωνία, δηµιουργώντας µε τον τρόπο αυτό κέρδη για τους ιδιοκτήτες και τους µετόχους της αλλά και ευηµερία για την κοινωνία. Βασική αποστολή της επιχείρησης είναι η συνεχής προσθήκη αξίας στην επιχείρηση και στον επενδυτή µέτοχο. Αυτό θα πρέπει να πραγµατοποιηθεί µέσα στο πλαίσιο του σηµερινού έντονου ανταγωνισµού που γεννά η παγκοσµιοποίηση, όπου η επιβίωση και η ανάπτυξη µιας επιχείρησης είναι συνάρτηση της ανταγωνιστικότητάς της. Και για να είναι µία επιχείρηση ανταγωνιστική απαιτείται η ύπαρξη σύγχρονου και διορατικού management το οποίο χαράσσει και υλοποιεί στρατηγικές, διατηρώντας όµως τις διαχρονικές αξίες στις οποίες η επιχείρηση παραδοσιακά πιστεύει και οι οποίες κρατούν την εταιρεία µέσα στο παγκόσµιο επιχειρηµατικό γίγνεσθαι. Μέρος των στρατηγικών αυτών αποτελεί και ο εσωτερικός έλεγχος, στον οποίο στηρίζεται ολόκληρο το σύστηµα της εταιρικής διακυβέρνησης. Η εταιρική διακυβέρνηση είναι ένα µόνο κοµµάτι του ευρύτερου οικονοµικού πλαισίου µέσα στο οποίο λειτουργούν οι εταιρείες και εξαρτάται από το νοµικό, ρυθµιστικό και θεσµικό περιβάλλον. Ο εσωτερικός έλεγχος αξιολογεί και καταγράφει τις εσωτερικές διαδικασίες στην πράξη, επισηµαίνει αδυναµίες και αποκλίσεις του συστήµατος, παρέχει συµβουλές και προτείνει προσαρµογές. Σκοπός του εσωτερικού ελέγχου είναι η συµβολή του στην ανάπτυξη και εµπέδωση της εταιρικής κουλτούρας µεταξύ των τµηµάτων και των στελεχών της εταιρείας και η προσαρµογή της εταιρείας στο ισχύον θεσµικό πλαίσιο. Ουσιαστικά, λοιπόν, πρόκειται για ένα µηχανισµό επιτήρησης της εφαρµογής των αρχών της εταιρικής διακυβέρνησης, συµβάλλοντας κατά ένα µεγάλο ποσοστό στην προστασία της εταιρείας και στη διασφάλιση των συµφερόντων των µετόχων της. Η στροφή του επιστηµονικού ενδιαφέροντος σε θέµατα που αφορούν στον εσωτερικό έλεγχο, θεωρείται σηµαντικό βήµα για την κατανόηση της λειτουργίας των επιχειρήσεων και την περαιτέρω ανάπτυξή τους. Για τον λόγο αυτό κρίθηκε ουσιώδες, πριν από οποιαδήποτε λεπτοµερή αναφορά σε εµπειρική µελέτη περιπτώσεων που αφορά σε ελληνικές επιχειρήσεις οι οποίες υπόκεινται σε εσωτερικό έλεγχο, να γίνει µια βιβλιογραφική ανασκόπηση καθώς και µια πρώτη προσέγγιση στη διατύπωση των βασικών εργαλείων των εσωτερικών ελεγκτών, ήτοι: των ιεθνή Προτύπων (Standards for the Professional Practice of Internal Auditing), του Κώδικα εοντολογίας, του ιεθνούς Ινστιτούτου Εσωτερικών Ελεγκτών (ΙΙΑ), της Πιστοποίησης των Εσωτερικών Ελεγκτών καθώς και της Συνεχής Επαγγελµατικής Εκπαίδευσής τους. vi

7 Η έρευνα πραγµατοποιήθηκε µε τη µέθοδο των ερωτηµατολογίων σε Α.Ε. και Τράπεζες, οι οποίες ως εισηγµένες στο Χρηµατιστήριο, υποχρεούνται να διαθέτουν τµήµα εσωτερικού ελέγχου. Στο σηµείο αυτό θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Αναπληρωτή Καθηγητή κ. Χαράλαµπο Σπαθή για την πολύτιµη βοήθεια, την ηθική υποστήριξη και το αµέριστο ενδιαφέρον που έδειξε κατά τη διάρκεια εκπόνησης της διπλωµατικής µου εργασίας. Αφιερώνεται στους γονείς και στον αδερφό µου για την υποµονή και τη στήριξή που µου παρείχαν όλο αυτό τον καιρό. Σηµείωση: η φωτογραφία του εξωφύλλου είναι από την ηλεκτρονική διεύθυνση vii

8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Περίληψη..... iv Περίληψη στα Αγγλικά (Abstract).. v Πρόλογος. vi Περιεχόµενα.... viii ENOTHTA 1 H Εισαγωγή 1.1. Ορισµός και αναγκαιότητα εσωτερικού ελέγχου Σύντοµη περιγραφή ενοτήτων Θεµελιώδη στοιχεία εσωτερικού ελέγχου Η λογική του εσωτερικού ελέγχου Μηχανισµοί εσωτερικού ελέγχου Ο εσωτερικός ελεγκτής Εκπαίδευση και αξιολόγηση των εσωτερικών ελεγκτών 9 ENOTHTA 2 H Βιβλιογραφική Ανασκόπηση 2.1. C.O.S.O. Internal Control Framework Τι δε µπορεί να κάνει ο εσωτερικός έλεγχος Εκτίµηση & διαχείριση κινδύνου Ο ρόλος του εσωτερικού ελεγκτή στη διαχείριση κινδύνου Η επίδραση των πληροφοριακών συστηµάτων H χρήση της εξισορροπηµένης καρτέλας (Balanced Scorecard) Εσωτερικές δοµές διακυβέρνησης σε τράπεζες Η ανάγκη υιοθέτησης διεθνών προτύπων εσωτερικού ελέγχου Επαγγελµατικός εσωτερικός έλεγχος ιεθνή πρότυπα επαγγελµατικών πρακτικών εσωτερικού ελέγχου Πρότυπα χαρακτηριστικών & Πρότυπα επίδοσης Κώδικας Ηθικής Αρχές Κανόνες συµπεριφοράς.. 61 viii

9 ENOTHTA 3 H Οι εξελίξεις του εσωτερικού ελέγχου 3.1. Οι τελευταίες εξελίξεις του εσωτερικού ελέγχου στις Η.Π.Α Κανονισµοί Αλλαγές του SOX και ελεγκτική κάλυψη Το µέλλον του εσωτερικού ελέγχου µετά το νόµο SOX Οι αυξηµένες απαιτήσεις για τις λειτουργίες εσωτερικού ελέγχου Στρατηγική αντίληψη Ο ρόλος του εσωτερικού ελέγχου στην καταπολέµηση της απάτης Αλλαγή της οπτικής Αλλαγή των προσδοκιών του εσωτερικού ελέγχου Αλλαγή ευκαιριών για τον εσωτερικό έλεγχο Προοπτικές του εσωτερικού ελέγχου στην Ελλάδα ENOTHTA 4 H Εµπειρική µελέτη : Η θέση του εσωτερικού ελέγχου στις ελληνικές επιχειρήσεις 4.1. Μεθοδολογία έρευνας Οι εξεταζόµενες εταιρείες ENOTHTA 5 H Αποτελέσµατα εµπειρικής µελέτης 5.1. Παρουσίαση αποτελεσµάτων Ανάλυση ερωτήσεων Πληροφορίες για το τµήµα εσωτερικού ελέγχου Πέµπτη ερώτηση Έκτη ερώτηση Έβδοµη ερώτηση Πρακτικές εκτίµησης κινδύνου και έλεγχος µε βάση τον κίνδυνο Όγδοης & ένατη ερώτηση έκατη ερώτηση Ενδέκατη ερώτηση ωδέκατη ερώτηση έκατη τρίτη ερώτηση έκατη τέταρτη ερώτηση ix

10 5.2. Εσωτερικός έλεγχος στα στάδια της λειτουργίας αγορών Έλεγχος κατά το στάδιο της Παραγγελίας Έλεγχος κατά το στάδιο της Παραλαβής Έλεγχος κατά το στάδιο της ηµιουργίας Χρέους Έλεγχος κατά το στάδιο της Πληρωµής Εσωτερικός Έλεγχος Αποθεµάτων Εσωτερικός Έλεγχος Λειτουργιών του Υπολογιστή Πιστωτές Αµοιβές & Έξοδα προσωπικού Γραµµάτια Πληρωτέα ENOTHTA 6 H Συµπεράσµατα Προτάσεις Προτάσεις Βιβλιογραφία Παράρτηµα / Ερωτηµατολόγιο x

11 ENOTHTA 1 H 1. Εισαγωγή 1.1. Ορισµός και αναγκαιότητα εσωτερικού ελέγχου Ο εσωτερικός έλεγχος διενεργείται σε όλες τις λειτουργίες της επιχείρησης: στις οικονοµικές καταστάσεις (Λογιστικός Έλεγχος), στην τήρηση των κανόνων και των πολιτικών που έχει θεσπίσει η διοίκηση, στην αξιοποίηση των πόρων της εταιρείας, στα περιουσιακά της στοιχεία καθώς και στην εφαρµογή της ισχύουσας νοµοθεσίας. Παράλληλα, µέσω αυτού του ελέγχου αξιολογείται η λειτουργία κάθε τµήµατος και διαπιστώνονται πιθανές ελλείψεις. Η διοίκηση δεν έχει τη δυνατότητα να επιτηρεί άµεσα τις λειτουργίες της επιχείρησης, αφού µε την αύξηση του µεγέθους της επιχείρησης αυξάνονται και οι οικονοµικές της συναλλαγές, γι αυτό το λόγο διαθέτει ένα σύστηµα ελέγχου των επιχειρησιακών δραστηριοτήτων. Σύµφωνα µε το Ινστιτούτο Εσωτερικών Ελεγκτών (Institute of Internal Auditors / IIA, 2004), ο εσωτερικός έλεγχος είναι µια ανεξάρτητη, αντικειµενική, διαβεβαιωτική και συµβουλευτική δραστηριότητα, οργανωµένη και σχεδιασµένη να προσθέτει αξία και να βελτιώνει τις λειτουργίες του οργανισµού. Συντελεί στην επίτευξη των στόχων του οργανισµού µε την υιοθέτηση µιας συστηµατικής και πειθαρχηµένης προσέγγισης για την εκτίµηση και βελτίωση της αποτελεσµατικότητας διαχείρισης κινδύνου, του ελέγχου και των διαδικασιών διακυβέρνησης. Σύµφωνα µε τον ορισµό του Ινστιτούτου των Αµερικάνων Ορκωτών Λογιστών (American Institute of Certified Public Accountants, AICPA), τον εσωτερικό έλεγχο αποτελούν το σχέδιο οργάνωσης και όλες οι συντονισµένες προσπάθειες, µέθοδοι και µέτρα που υιοθετούνται εντός της επιχείρησης, για τη διαφύλαξη και προστασία των περιουσιακών της στοιχείων, τον έλεγχο της ακρίβειας και αξιοπιστίας των λογιστικών στοιχείων, την προώθηση της αποτελεσµατικότητας της λειτουργίας και την ενθάρρυνση της διατήρησης της προδιαγραµµένης επιχειρηµατικής πολιτικής 1. Ο εσωτερικός έλεγχος έρχεται να ικανοποιήσει την ανάγκη για παροχή άµεσης και αντικειµενικής πληροφόρησης προς τη διοίκηση σχετικά µε τη λειτουργία των κατάλληλων ασφαλιστικών δικλείδων. Ο άνθρωπος από τη φύση του είναι επιρρεπής σε λάθη και απάτες. Εποµένως, αν και η παντελής εξάλειψή τους θεωρείται ανέφικτη µπορούµε να τις περιορίσουµε σηµαντικά µε τη βοήθεια του εσωτερικού ελέγχου. Με λίγα λόγια, ο εσωτερικός έλεγχος αποτελεί ένα είδος ασφάλισης κατά των λαθών και της απάτης. 1 S.A.S. (Statement on Auditing Standards/ ήλωση στα ελεγκτικά πρότυπα), No 1 Section AICPA Committee on Auditing Procedures xi1

12 Βασικός σκοπός διενέργειας του ελέγχου είναι ο εντοπισµός σηµείων όπου προωθούν βελτιώσεις του συστήµατος επακόλουθα, όσο νωρίτερα ενηµερώνεται η διοίκηση για τα σηµεία προτεινόµενων βελτιώσεων, τόσο νωρίτερα θα αποφασισθούν και θα ληφθούν διορθωτικά µέτρα, επιτυγχάνοντας µε αυτό τον τρόπο µεγιστοποίηση του οφέλους της επιχείρησης. Τα µέτρα αυτά αποβλέπουν: α) στην προστασία των περιουσιακών στοιχείων, β) στην προώθηση της αξιοπιστίας και ακρίβειας των λογιστικών καταχωρίσεων, γ) στην ενθάρρυνση της µέτρησης της παραγωγής και της σύγκρισης αυτής µε τους στόχους και την πολιτική της επιχείρησης και δ) στην αξιολόγηση της αποτελεσµατικότητας των εργασιών της επιχείρησης. Όταν οι µετοχές της εταιρείας διαπραγµατεύονται στη χρηµατιστηριακή αγορά, η υπηρεσία του εσωτερικού ελέγχου έχει ως εκ των πρωταρχικών της στόχων να εκτιµά, να ελέγχει και να επισηµαίνει στο ιοικητικό Συµβούλιο της επιχείρησης κατά πόσο οι συναλλαγές και η γενικότερη δραστηριότητα της επιχείρησης καθώς και των βασικών µετόχων, των µελών του ιοικητικού Συµβουλίου και των στελεχών της επιχείρησης διεξάγονται χωρίς να θίγονται τα συµφέροντα των επενδυτών ή µετόχων της εταιρείας και περαιτέρω χωρίς να απειλείται η διαφάνεια και η οµαλή λειτουργία της χρηµατιστηριακής αγοράς. 1.2 Σύντοµη περιγραφή ενοτήτων Η αγορά στην οποία δραστηριοποιούνται σήµερα οι επιχειρήσεις χαρακτηρίζεται από ανακατατάξεις, τόσο σε τοπικό όσο και σε παγκόσµιο επίπεδο, περίπλοκες διαδικασίες και κανονισµούς και αναβάθµιση της σηµασίας της εταιρικής ευθύνης. Ως αποτέλεσµα των άνωθεν τη θέση του επιχειρηµατία έχει αναλάβει ο επαγγελµατίας manager, ο οποίος έχει τις προδιαγραφές να ανταπεξέλθει στις ανάγκες των µεγάλων και απρόσωπων εταιρειών. Μετά το ξέσπασµα των λογιστικών σκανδάλων (χαρακτηριστικό παράδειγµα αποτελεί η Enron), οι οµάδες ενδιαφεροµένων, γνωστοί ως stakeholders, δηλαδή οι εργαζόµενοι, οι πελάτες, οι προµηθευτές, οι επενδυτές, και οι Αρχές ή η Κυβέρνηση, απαιτούν ολοένα και µεγαλύτερη διαφάνεια, αξιόπιστες οικονοµικές καταστάσεις και ισότιµη πρόσβαση σε πληροφορίες που µπορεί να έχουν επίδραση στην πορεία της επιχείρησης. Η διαφάνεια στην παρεχόµενη πληροφόρηση αποτελεί καθοριστικής σηµασίας αίτηµα και αντανακλά άµεσα στην προστασία των µετόχων και στη διατήρηση της εµπιστοσύνης των επενδυτών. Όλοι οι παραπάνω παράγοντες αυξάνουν τη σηµασία της εταιρικής διακυβέρνησης (corporate governance), της οποίας θεµελιώδες στοιχείο αποτελεί ο εσωτερικός έλεγχος (internal control), γι αυτό και στην παρούσα µελέτη προχωρούµε σε ενδελεχή µελέτη του. 2

13 Ειδικότερα, στην πρώτη ενότητα επιχειρείται µια προσπάθεια παρουσίασης των θεµελιωδών στοιχείων και των µηχανισµών του εσωτερικού ελέγχου, θέµατα που απασχολούν τον τελευταίο καιρό το διεθνές και ελληνικό οικονοµικό περιβάλλον. Περαιτέρω, δίνεται έµφαση στη διαδικασία επιλογής των εσωτερικών ελεγκτών, δηλαδή στην κατάλληλη στελέχωση του τµήµατος εσωτερικού ελέγχου και στην ικανότητα των εσωτερικών ελεγκτών, η οποία πρέπει να είναι προσεκτική, δεδοµένου ότι από αυτήν εξαρτάται η ποιότητα των υπηρεσιών του εσωτερικού ελέγχου. Στη δεύτερη ενότητα περιλαµβάνεται η ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας και γίνεται προσπάθεια να παρουσιαστούν τα βασικότερα επιστηµονικά άρθρα και οι ακαδηµαϊκές πηγές που σχετίζονται µε αυτό το θέµα. Η τρίτη ενότητα προσεγγίζει τις τελευταίες εξελίξεις του εσωτερικού ελέγχου στις Η.Π.Α. και επικεντρώνεται στις αυξηµένες απαιτήσεις για τις λειτουργίες εσωτερικού ελέγχου, όπως είναι η καταπολέµηση της απάτης. Η ενότητα ολοκληρώνεται µε αναφορά στις προοπτικές του εσωτερικού ελέγχου στην Ελλάδα Στην επόµενη ενότητα περιγράφεται η µεθοδολογία της προσωπικής έρευνας και γίνεται αναφορά σε γενικές πληροφορίες που αφορούν τις εξεταζόµενες ελληνικές επιχειρήσεις οι οποίες συµµετείχαν στην έρευνα. Στην πέµπτη ενότητα παρουσιάζονται τα αποτελέσµατα της εµπειρικής µελέτης σε εικοσιτέσσερις ελληνικές επιχειρήσεις, η πλειοψηφία των οποίων είναι εισηγµένες στο χρηµατιστήριο. Η µελέτη βασίζεται σε συµπλήρωση ερωτηµατολογίων µέσω ηλεκτρονικού ταχυδροµείου (23 επιχειρήσεις) ή προσωπικής συνέντευξης (1 επιχείρηση) και έχει ως αντικείµενο την εξέταση του συστήµατος εσωτερικού ελέγχου στην ελληνική πραγµατικότητα. Ακολουθεί η παρουσίαση των αποτελεσµάτων σε πίνακες, η διαγραµµατική απεικόνισή τους καθώς και η αναλυτική µελέτη αυτών. Στην έκτη και τελευταία ενότητα καταγράφονται τα κυριότερα συµπεράσµατα της εργασίας ενώ παρατίθενται και ορισµένες προτάσεις για την εφαρµογή του συστήµατος εσωτερικού ελέγχου, µε στόχο τα µακροπρόθεσµα οφέλη αυτής της εφαρµογής. 1.3 Θεµελιώδη στοιχεία του εσωτερικού ελέγχου Βασικός σκοπός του εσωτερικού ελέγχου αποτελεί η προώθηση της αποτελεσµατικής λειτουργίας της οργάνωσης της επιχείρησης. Τα συστήµατα εσωτερικών ελέγχων λοιπόν συνίστανται από όλα τα µέτρα που χρησιµοποιούνται από την διοίκηση για τους ακόλουθους λόγους 2 : 2 Βλ. W.R.Meigs, E.J.Larsen, R.F.Meigs, Ελεγκτική, Εκδόσεις Παπαζήση,

14 Την προστασία των περιουσιακών στοιχείων από σπατάλες, καταδολιεύσεις και αναποτελεσµατική χρήση. Την προώθηση της ακρίβειας και αξιοπιστίας των λογιστικών καταγραφών. Την ενθάρρυνση και µέτρηση της εφαρµογής της πολιτικής της επιχείρησης. Την αξιολόγηση της αποτελεσµατικότητας της λειτουργίας των τµηµάτων της επιχείρησης. Το πρότυπο 2110.Α2 του ΙIA αναφέρει τα ακόλουθα 3 : «Η δραστηριότητα του εσωτερικού ελέγχου πρέπει να αξιολογεί την έκθεση στον κίνδυνο που σχετίζεται µε την διακυβέρνηση του οργανισµού, τις λειτουργίες και τα πληροφοριακά συστήµατα αναφορικά µε την : Αξιοπιστία και ακεραιότητα της χρηµατοοικονοµικής και επιχειρησιακής πληροφόρησης. Αποτελεσµατικότητα και αποδοτικότητα των λειτουργιών. ιαφύλαξη των περιουσιακών στοιχείων. Συµµόρφωση µε τους νόµους, τις ρυθµίσεις και τα συµβόλαια.» Σύµφωνα µε το ανωτέρω πρότυπο λοιπόν, οι εσωτερικοί ελεγκτές πρέπει να επισκοπούν την αξιοπιστία και ακεραιότητα της οικονοµικής και επιχειρησιακής πληροφόρησης και τα µέσα που χρησιµοποιούνται για την αναγνώριση, την µέτρηση, την ταξινόµηση και αναφορά των πληροφοριών αυτών. Επίσης, οι ελεγκτές πρέπει να αξιολογούν την οικονοµία και την αποδοτικότητα της χρησιµοποίησης των πόρων και να επισκοπούν τις λειτουργίες ή τα προγράµµατα για την παροχή της διαβεβαίωσης εάν τα αποτελέσµατα είναι συνεπή µε τους στόχους που έχουν τεθεί. Βάσει του νόµου 3016/2002 4, η Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου στη χώρα µας έχει τις ακόλουθες αρµοδιότητες: 1. Παρακολουθεί την εφαρµογή και τη συνεχή τήρηση του Εσωτερικού Κανονισµού Λειτουργίας και του καταστατικού της εταιρίας, καθώς και της εν γένει νοµοθεσίας που αφορά την εταιρία και ιδιαίτερα της νοµοθεσίας των ανωνύµων εταιρειών και της χρηµατιστηριακής. 2. Αναφέρει στο διοικητικό συµβούλιο της εταιρείας περιπτώσεις σύγκρουσης των ιδιωτικών συµφερόντων των µελών του διοικητικού συµβουλίου ή των διευθυντικών στελεχών της εταιρείας µε τα συµφέροντα της εταιρείας, τις οποίες διαπιστώνει κατά την άσκηση των καθηκόντων του. 3 Βλ. <http://www.theiia.org/guidance/standards-and-practices/>, 20/09/ Βλ. Ν. ΥΠ ΑΡΙΘ. 3016/2002 «Για την εταιρική διακυβέρνηση, θέµατα µισθολογίου και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ 110/ ), όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 26 του νόµου 3091/2002 (ΦΕΚ 330/ ) 4

15 3. Οφείλει να ενηµερώνει εγγράφως, µια φορά τουλάχιστον το τρίµηνο, το διοικητικό συµβούλιο για το διενεργούµενο έλεγχο και να παρίσταται κατά τις γενικές συνελεύσεις των µετόχων. 4. Παρέχει, µετά από έγκριση του διοικητικού συµβουλίου της εταιρείας, οποιαδήποτε πληροφορία ζητηθεί εγγράφως από τις εποπτικές αρχές, συνεργάζεται µε αυτές και διευκολύνει µε κάθε δυνατό τρόπο το έργο της παρακολούθησης, του ελέγχου και της εποπτείας που αυτές ασκούν. 1.4 Η λογική του εσωτερικού ελέγχου Σύµφωνα µε τη Θεωρία Αντιπροσώπευσης, ο εσωτερικός έλεγχος µαζί µε άλλους παρεµβατικούς µηχανισµούς, όπως είναι η χρηµατοοικονοµική αναφορά και ο εξωτερικός έλεγχος, βοηθούν στην κατάρτιση χαµηλού κόστους συµβολαίων µεταξύ ιδιοκτητών και διευθυντών. Όπως µπορεί κανείς να διακρίνει στο ακόλουθο πλαίσιο, η Θεωρία της Αντιπροσώπευσης δε µπορεί να αιτιολογήσει την ύπαρξη εσωτερικού ελέγχου εντούτοις, µπορεί να συντελέσει στην κατανόηση ορισµένων χαρακτηριστικών του τµήµατος εσωτερικού ελέγχου, όπως το µέγεθος και ο σκοπός των δραστηριοτήτων του. Η Θεωρία Αντιπροσώπευσης µπορεί να εφαρµοστεί για να δοκιµαστεί εµπειρικά εάν οι αποκλίσεις µεταξύ διαφορετικών πρακτικών εσωτερικού ελέγχου αντικατοπτρίζουν τις διαφορετικές συµβατικές σχέσεις που προκύπτουν από διαφορές στην οργανωσιακή µορφή. ΠΛΑΙΣΙΟ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ Γιατί έχουν τμήμα Εσωτερικού Ελέγχου ορισμένοι οργανισμοί? Ο εσωτερικός έλεγχος μαζί με άλλους μηχανισμούς ισχυροποιεί τους δεσμούς ιδιοκτητώνμετόχων. Ο εσωτερικός έλεγχος βοηθά τους μετόχους να μειώσουν το πρόβλημα της ασύμμετρης πληροφόρησης και να παρακολουθήσουν τα κόστη αποτελεσματικά. Γιατί διαφέρει η φύση και η μορφή των τμημάτων Εσωτερικών Ελέγχων μεταξύ διαφορετικών οργανισμών? Η σχέση αντιπροσώπευσης απεικονίζεται στη δομή του ελέγχου και της ιδιοκτησίας της κάθε επιχείρησης. Γιατί διαφέρουν οι πρακτικές Εσωτερικού Ελέγχου ανά οργανισμό? Εξαιτίας των διαφορετικών κινήτρων ιδιοκτητών/μετόχων. Γιατί η οργανωσιακή αλλαγή επηρεάζει τα τμήματα Εσωτερικού Ελέγχου διαφορετικά? Η ασύμμετρη πληροφόρηση ποικίλλει μεταξύ οργανισμών ανάλογα με τη φύση και την πολυπλοκότητα της επιχείρησης. Αυτό σημαίνει ότι το κόστος διατήρησης της σύμβασης μεταξύ των ιδιοκτητών διοίκησης εξαρτάται από τη σοβαρότητα του προβλήματος. 5

16 1.5 Μηχανισµοί εσωτερικού ελέγχου Στην υποενότητα αυτή αναφέρονται οι µηχανισµοί εσωτερικού ελέγχου και οι αλλαγές σε αυτούς τους µηχανισµούς κατά την περίοδο Ειδικότερα, ελέγχεται εάν οι αλλαγές αυτές έχουν επηρεάσει την αποτελεσµατικότητά τους. Οι µηχανισµοί εσωτερικού ελέγχου έχουν σχεδιαστεί για να φέρουν σε συµφωνία τα συµφέροντα διευθυντών και µετόχων. Οι κύριοι µηχανισµοί που επηρεάζουν το βαθµό στον οποίο η διοίκηση µιας εταιρείας αντιπροσωπεύει τα συµφέροντα των µετόχων είναι οι εξής: Το διοικητικό συµβούλιο (Board of Directors) Τα σχέδια αποζηµίωσης (Board Compensation) Η εταιρική ιδιοκτησία (Institutional Stockholder Ownership) Η χρήση δανεισµού (Takeover Market) Τα στοιχεία συλλέχθηκαν (Mark R. Huson, Robert Parrino & Laura T. Starks, 2001) από τις ετήσιες έρευνες του αµερικάνικου περιοδικού Forbes και αφορούσαν εκτελεστικά στελέχη, τα οποία ασκούσαν τα καθήκοντά τους για ένα το πολύ χρόνο σε δηµόσιες επιχειρήσεις. Σηµειώνεται ότι χρησιµοποιήθηκαν οι ανακοινώσεις του περιοδικού Wall Street για τον προσδιορισµό της έναρξης των καθηκόντων των ανώτατων διευθυντικών στελεχών (Chief Executive Officers, CEOs). Ο έλεγχος χ2 έδειξε ότι υπάρχει στατιστικά σηµαντική σχέση ανάµεσα στο διοικητικό συµβούλιο και στην εταιρική ιδιοκτησία όσον αφορά την αναδιοργάνωση των εκτελεστικών στελεχών. Το µέγεθος του διοικητικού συµβουλίου µειώνεται υπέρ των συµφερόντων των µετόχων ενώ η αντιπροσώπευση του συµβουλίου από εξωτερικά, µη εκτελεστικά µέλη σηµειώνει αύξηση 5. Παρ όλο το γεγονός ότι διαπιστώθηκαν σηµαντικές αλλαγές στους µηχανισµούς εσωτερικού ελέγχου, η σχέση ανάµεσα στην πιθανότητα αναδιοργάνωσης των CEOs, απόλυσης και αντικατάστασης αυτών και στην επίδοση της επιχείρησης δεν έχει αλλάξει σηµαντικά κατά την εξεταζόµενη περίοδο. Ιδιαίτερα, συµπεραίνεται ότι υπήρξαν αλλαγές στα χαρακτηριστικά των µηχανισµών εσωτερικού ελέγχου και στη φύση αναδιοργάνωσης (π.χ. η συχνότητα αναπλήρωσης της θέσης του CEO αυξήθηκε) και διαδοχής του CEO (π.χ. από εξωτερικούς διευθυντές που άλλαξαν την ποιότητα ελέγχου) ωστόσο, δεν υπήρξε µεταβολή στην ευαισθησία που είχε αυτή η αναδιοργάνωση στην απόδοση της επιχείρησης. 5 Βλ. Mark R. Huson, Robert Parrino & Laura T. Starks, Internal Monitoring Mechanisms and CEO Turnover: Along- Term Perspective, The Journal of Finance, Vol.56, No.6, pp , Dec

17 Επιπλέον, ως υποκατάστατος εταιρικός µηχανισµός δρα η µερισµατική πολιτική, καθώς η διανοµή υψηλού µερίσµατος δεσµεύει τη διοίκηση για υψηλά µελλοντικά µερίσµατα. Μέσω των µερισµάτων µεταβιβάζεται η απόφαση της επένδυσης κερδών στους µετόχους των επιχειρήσεων και έτσι περιορίζεται η πιθανότητα υπερεπένδυσης από την διοίκηση και πειθαρχία της εταιρείας στις κεφαλαιαγορές (Belden, Fister, Knapp, 2005). Ιδιαιτέρως σε χώρες µε χαµηλή νοµική προστασία, χωρίς την ύπαρξη ισχυρών µετόχων, η µερισµατική πολιτική λαµβάνει σηµαντικό ρόλο. 1.6 Ο εσωτερικός ελεγκτής Σε µικρές επιχειρήσεις το έργο του εσωτερικού ελεγκτή επιτελείται από µέλη της διοίκησης, ενώ σε µεγάλες επιχειρήσεις το έργο της εποπτείας ανατίθεται στον εσωτερικό ελεγκτή από τη διοίκηση. Στα διεθνή πρότυπα του IIA σχετικά µε τις επαγγελµατικές πρακτικές του εσωτερικού ελέγχου, τα οποία αναλύονται διεξοδικά σε ακόλουθη ενότητα, τονίζεται ο ρόλος του εσωτερικού ελεγκτή στην εταιρική πραγµατικότητα. Συγκεκριµένα, αναφέρεται ότι οι εσωτερικοί ελεγκτές πρέπει να εκτιµούν και να συµβουλεύουν τη διοίκηση για τη βελτίωση των διαδικασιών εταιρικής διακυβέρνησης. Παράλληλα, δίνεται έµφαση στη συµβολή τους στις διαδικασίες διαχείρισης του κινδύνου. Παρακάτω επισηµαίνονται κάποια βήµατα µε τα οποία ο εσωτερικός ελεγκτής βοηθάει τη διοίκηση στην εκπλήρωση των ευθυνών της: Βοηθάει το διοικητικό συµβούλιο στην εκτίµηση της εταιρικής δράσης. Προτείνει νέες ιδέες στην ελεγκτική επιτροπή σχετικά µε τις διαδικασίες εσωτερικού ελέγχου και τη διαχείριση του κινδύνου. Αναζητεί ευκαιρίες για να µειώσει τα µακροπρόθεσµα κόστη συµµόρφωσης. Ανανεώνει τις πολιτικές ηθικής ώστε να διασφαλίσει ότι είναι σύγχρονες και αποδεκτές από τους εργαζόµενους. ιενεργεί ετήσιους ελέγχους και διαδικασίες, καθώς και ανακοινώνει τα αποτελέσµατα αυτά στην ελεγκτική επιτροπή. ιευθετεί τις ανάγκες για διαφάνεια του ετήσιου ελεγκτικού σχεδίου. Υπογραµµίζεται ότι το προσωπικό του τµήµατος εσωτερικού ελέγχου πρέπει να είναι ανεξάρτητο, εξειδικευµένο και επιστηµονικά καταρτισµένο. Το τµήµα εσωτερικού ελέγχου πρέπει να είναι ανεξάρτητο και να βρίσκεται µόνο κάτω από το διοικητικό συµβούλιο ή τον πρόεδρο της εταιρείας. Σε διαφορετική περίπτωση περιορίζεται η σπουδαιότητα του εσωτερικού ελέγχου. Εξαιτίας της µεγάλης σπουδαιότητας που χαρακτηρίζει τον εσωτερικό έλεγχο στη σύγχρονη οικονοµική πραγµατικότητα, επιβάλλεται η σύσταση κάποιων εποπτικών οργάνων στις εισηγµένες στο χρηµατιστήριο εταιρείες. Η ελληνική επιτροπή κεφαλαιαγοράς επιβάλλει τη θέσπιση ενός 7

18 τέτοιου εποπτικού οργάνου - επιτροπή ελέγχου σε όλες τις εταιρείες που πρόκειται να εισαχθούν στο χρηµατιστήριο ή που είναι ήδη εισηγµένες, µε την απόφαση 5/204/2000 και το νόµο 3016/2002. Ακόµα, η τράπεζα της Ελλάδος, µε τη διοικητική πράξη 2438/1998 εισάγει την επιτροπή ελέγχου σε πιστωτικά ιδρύµατα µε ενεργητικό µεγαλύτερο των ευρώ. Στις αποφάσεις της επιτροπής κεφαλαιαγοράς για την εταιρική διακυβέρνηση καθορίζονται τα ποιοτικά κριτήρια προβολής εισηγµένων εταιρειών στο χρηµατιστήριο, σύµφωνα µε τα οποία τα µέλη του τµήµατος εσωτερικού ελέγχου διορίζονται από το διοικητικό συµβούλιο. Επίσης, τριµελής επιτροπή ελέγχου φέρει την ευθύνη των τελικών πορισµάτων καθώς και την ευθύνη τακτικής ενηµέρωσης του διοικητικού συµβουλίου. Η επιτροπή ελέγχου συγκροτείται από ανώτατα στελέχη µε απόφαση του διοικητικού συµβουλίου και έχει συµβουλευτικό ρόλο. Αποτελεί προέκταση της διοίκησης, όπως και ο εσωτερικός έλεγχος, και συνεπώς οι αρµοδιότητες και οι ευθύνες των µελών της επιτροπής αυτής είναι αυξηµένες. Παρακάτω, παρατίθεται η διαγραµµατική απεικόνιση του εσωτερικού ελέγχου, σύµφωνα µε τις προσταγές της Ελληνικής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς 6. Οργανόγραμμα Εσωτερικού Ελέγχου για Εισηγμένες Εταιρείες ιοικητικό Συµβούλιο Επιτροπή Ελέγχου ιευθύνων Σύµβουλος ιεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου Γραµµατεία Ελεγκτής Ελεγκτής Ελεγκτής 6 Βλ. Παντελής Σ. Παπαστάθης, Ο σύγχρονος Εσωτερικός Έλεγχος στις επιχειρήσεις-οργανισµούς και η πρακτική εφαρµογή του, Ά τόµος, σελ. 79, Αθήνα,

19 1.7 Εκπαίδευση και αξιολόγηση των εσωτερικών ελεγκτών Η απόδοση του τµήµατος εσωτερικού ελέγχου αποτελεί συνάρτηση του βαθµού εκπαίδευσης των εσωτερικών ελεγκτών. Ο εσωτερικός ελεγκτής πρέπει να ασκεί το επάγγελµά του µε επαρκή επαγγελµατική κατάρτιση. Ταυτόχρονα, πρέπει να επιµορφώνεται συνεχώς για να µπορεί το έργο του να είναι αποτελεσµατικό και αποδοτικό. Εποµένως, το τµήµα εσωτερικού ελέγχου στελεχώνεται µε άτοµα των οποίων η τεχνογνωσία και το εκπαιδευτικό τους υπόβαθρο διασφαλίζει την καλύτερη διενέργεια του ελέγχου. Είναι δηλαδή επανδρωµένο µε προσωπικό που έχει υψηλά επίπεδα γνώσεων, ικανοτήτων και δεξιοτήτων προκειµένου να ανταποκριθεί στα καθήκοντά του. Ειδικότερα, ως προσόντα των εσωτερικών ελεγκτών θα µπορούσαµε να αναφέρουµε τα εξής: Να διαθέτουν ανώτατη πανεπιστηµιακή εκπαίδευση και να διακρίνονται για την οικονοµική σκέψη καθώς και για ο οργανωτικό-διοικητικό πνεύµα. Να έχουν επαγγελµατική κατάρτιση µε εξειδικευµένες γνώσεις και εµπειρίες. Να έχουν την ικανότητα αξιολόγησης, εκτίµησης και κριτικής επί των συστηµάτων λειτουργίας και όχι επί των προσώπων. Να είναι ψυχολόγοι, ώστε ακόµα και κατά τη συζήτηση µε τους ελεγχόµενους να είναι σε θέση να διακρίνουν τις αδυναµίες των λειτουργιών και το µέγεθος αυτών. Να διακρίνονται για την ικανότητα ανάλυσης των ευρηµάτων, γεγονότων και καταστάσεων, δυνατότητα συνθέσεως αυτών και ερµηνεία των αιτιών που τα προκαλούν. Να έχουν την ικανότητα και το θάρρος, αν χρειασθεί, να καταλογίζουν ευθύνες προς όλα τα ιεραρχικά επίπεδα, ανώτερα και κατώτερα. Να είναι εχέµυθοι, τίµιοι, ειλικρινείς, ευθείς, ηθικοί και υπεύθυνοι. Να έχουν σιγουριά και αυτοπεποίθηση για τον εαυτό τους, γι αυτά που γράφουν στις εκθέσεις τους, ιδικά για θέµατα που πρόκειται να ληφθούν υπόψη σοβαρές αποφάσεις. Να επιδεικνύουν λεπτότητα, διπλωµατικότητα και διακριτικότητα στις επαφές τους. Να αντιστέκονται στα διάφορα γεγονότα και στους πειρασµούς που διαδραµατίζονται γύρω τους. Να έχουν την αίσθηση του κόστους και του οφέλους για το κάθε τι που ελέγχουν, να το ποσοτικοποιούν και να το εκφράζουν σε αξία, που είναι ο κύριος στόχος της επιχείρησης. Η αξιολόγηση των εσωτερικών ελεγκτών είναι απαραίτητη και αποτελεί ένα από τα κύρια µελήµατα του διευθυντή του τµήµατος. Βέβαια, ο έλεγχος προς τους εσωτερικούς ελεγκτές θα 9

20 πρέπει να είναι συνεχής. Η συνεχής αξιολόγηση είναι πιο κουραστική, ωστόσο περισσότερο ρεαλιστική και αποτελεσµατική. Η επιτήρηση της εργασίας των προσώπων που συνδράµουν το έργο του εσωτερικού ελεγκτή αποτελεί αναµφισβήτητα ένα σηµαντικό στοιχείο µε το οποίο διασφαλίζεται η ορθή αξιολόγηση του εσωτερικού ελεγκτή και κατ επέκταση η σωστή λειτουργία του τµήµατος εσωτερικού ελέγχου. 10

21 ENOTHTA 2 H Βιβλιογραφική ανασκόπηση Η αύξηση του ενδιαφέροντος για τον εσωτερικό έλεγχο φανερώνεται από τις συνεχείς δηµοσιεύσεις των επιστηµονικών περιοδικών, αλλά και των ευρείας κυκλοφορίας εντύπων. Σε αυτήν την ενότητα της εργασίας επιχειρείται µία βιβλιογραφική επισκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας σε θέµατα εσωτερικού ελέγχου. Αρχικά, παρατίθεται το πλαίσιο εσωτερικό ελέγχου του C.O.S.O. (Committee Of Sponsoring Organizations) στις Η.Π.Α. στη συνέχεια οι κύριες εργασίες και µελέτες περιπτώσεων που έχουν ως αντικείµενο τον εσωτερικό έλεγχο στην Ευρώπη και στην Αµερική. 2.1 C.O.S.O. Internal Control Framework Με την έκδοση της αναφοράς του C.O.S.O. το 1992 µε τίτλο ολοκληρωµένο πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου (internal control integrated framework) για πρώτη φορά ο εσωτερικός έλεγχος παρουσιάστηκε να αντικατοπτρίζει κάτι παραπάνω από τα λογιστικά λάθη. Παρόµοιες πρωτοβουλίες αναπτύχθηκαν µεταγενέστερα στον Καναδά µε την έκδοση των κατευθύνσεων στον έλεγχο (Guidance on control) από την επιτροπή των κριτηρίων ελέγχου (C.O.CO. 1995) του Καναδικού ινστιτούτου ορκωτών ελεγκτών (C.I.C.A.) και την έκδοση στο Ηνωµένο Βασίλειο της αναφοράς κατεύθυνση εσωτερικού ελέγχου πάνω στον συνδυασµένο κώδικα για τα στελέχη (Internal Control Guidance for directors on the Combined code, αποκαλουµένη και Turnbull report). Τελικά το ολοκληρωµένο πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου C.O.S.O. ενσωµατώθηκε στα Αµερικάνικα Ελεγκτικά Πρότυπα µε τη δήλωση στα ελεγκτικά πρότυπα αρ. 78 «Εξέταση της δοµής του εσωτερικού ελέγχου στον έλεγχο των οικονοµικών καταστάσεων, τροποποίηση της δήλωσης ελεγκτικών προτύπων αρ. 55», το (S.A.S. 78: Consideration of the Internal Control Structure in a Financial Statement Audit. An Amendment to S.A.S. No 55). Οργάνωση της αναφοράς του C.O.S.O. Το πλαίσιο C.O.S.O. αποτελείται από 4 τόµους. Ο πρώτος τόµος περιλαµβάνει µια περίληψη προς τα εκτελεστικά στελέχη, τα διοικητικά συµβούλια και τους νοµοθέτες. O δεύτερος παρουσιάζει το πλαίσιο, ορίζει τον εσωτερικό έλεγχο, και παρέχει κριτήρια µε τα οποία η διοίκηση, το συµβούλιο και τα λοιπά ενδιαφερόµενα µέρη µπορούν να αξιολογήσουν τα συστήµατα ελέγχου. O τρίτος τόµος αποτελεί ένα συµπληρωµατικό έγγραφο που παρέχει οδηγίες στους οργανισµούς που δηµοσιεύουν εκθέσεις σχετικά µε τον εσωτερικό έλεγχο της προετοιµασίας των δηµοσιευµένων οικονοµικών 7 Το S.A.S. 78 υιοθετεί τον ορισµό του εσωτερικού ελέγχου σύµφωνα µε τις διατυπώσεις του C.O.S.O. 11

22 καταστάσεων ή αναλογίζονται να κάνουν κάτι τέτοιο. Ο τέταρτος τόµος, περιλαµβάνει εργαλεία αξιολόγησης τα οποία παρέχουν τα στοιχεία που µπορούν να είναι χρήσιµα στην πραγµατοποίηση της αξιολόγησης ενός συστήµατος εσωτερικού ελέγχου. Ορισµός του εσωτερικού ελέγχου Ο εσωτερικός έλεγχος σύµφωνα µε την επιτροπή του C.O.S.O. ορίζεται ως µια διαδικασία, που επηρεάζεται από τα άτοµα της οντότητας, σχεδιασµένη για την επίτευξή συγκεκριµένων στόχων. Ο ορισµός είναι ευρύς και καλύπτει όλες τις πτυχές του ελέγχου µιας επιχείρησης, διευκολύνει όµως µια κατευθυνόµενη εστίαση σε συγκεκριµένους στόχους. Ο εσωτερικός έλεγχος αποτελείται από πέντε συσχετισµένα συστατικά, τα οποία είναι έµφυτα στον τρόπο διοίκησης και λειτουργίας της επιχείρησης. Τα συστατικά στοιχεία συνδέονται και χρησιµεύουν ως κριτήρια για τον καθορισµό της αποτελεσµατικότητας του συστήµατος. Ο ορισµός του εσωτερικού ελέγχου σύµφωνα µε το πλαίσιο είναι ο ακόλουθος 8 : «Ο εσωτερικός έλεγχος είναι µία διεργασία η οποία διενεργείται από το διοικητικό συµβούλιο, τη διεύθυνση και το λοιπό προσωπικό του οργανισµού, σχεδιασµένη ώστε να παρέχει τη λογική διαβεβαίωση αναφορικά µε την επίτευξή των αντικειµενικών στόχων στις ακόλουθες κατηγορίες: 1. την αποδοτικότητα και αποτελεσµατικότητα των λειτουργιών 2. την αξιοπιστία των χρηµατοοικονοµικών αναφορών 3. τη συµµόρφωση µε τους ισχύοντες νόµους και κανονισµούς.» Ο παραπάνω ορισµός απεικονίζει ορισµένες θεµελιώδεις έννοιες: Ο εσωτερικός έλεγχος είναι µια διεργασία. Είναι ένα µέσο προς το τέλος, όχι το τέλος το ίδιο. Ο εσωτερικός έλεγχος επηρεάζεται από τους ανθρώπους. ε συνιστά µόνο πολιτικές εγχειρίδια και πρότυπα, αλλά ανθρώπους σε κάθε επίπεδο του οργανισµού. Ο εσωτερικός έλεγχος αναµένεται για να παρέχει µόνο λογική διαβεβαίωση 9, και όχι απόλυτη διαβεβαίωση, στη διοίκηση της οντότητας και το διοικητικό συµβούλιο. 8 Βλ. Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Committee, Internal Control Integrated Framework, Ο εσωτερικός έλεγχος, άσχετα από το πόσο καλά έχει σχεδιαστεί και λειτουργεί, µπορεί να παρέχει µόνο τη λογική διαβεβαίωση στη διεύθυνση και το διοικητικό συµβούλιο σχετικά µε την επίτευξη των στόχων µιας οντότητας. Η πιθανότητα της επίτευξης των στόχων επηρεάζεται από περιορισµούς έµφυτους σε όλα τα συστήµατα εσωτερικού ελέγχου. Αυτοί περιλαµβάνουν την πραγµατικότητα ότι η ανθρώπινη κρίση στη λήψη αποφάσεων µπορεί να είναι λανθασµένη και το ενδεχόµενο διακοπής (κατάρρευσης) των λειτουργιών λόγω ανθρώπινων αποτυχιών όπως απλά σφάλµατα ή λάθη. Επιπλέον, οι έλεγχοι µπορούν να παρακαµφτούν από τη συνεργία δύο ή περισσότερων ανθρώπων. Τέλος, η διεύθυνση έχει τη δυνατότητα να αγνοήσει ή να υπερβεί το σύστηµα εσωτερικού ελέγχου. 12

23 Ο εσωτερικός έλεγχος συνδέεται µε την επίτευξη των αντικειµενικών στόχων σε µια ή περισσότερες ξεχωριστές αλλά επικαλυπτόµενες κατηγορίες. Συνιστώσες του ελέγχου O εσωτερικός έλεγχος αποτελείται από 5 αλληλοσχετιζόµενες συνιστώσες οι οποίες απορρέουν από τον τρόπο µε τον οποίο η διοίκηση λειτουργεί την επιχείρηση. Οι συνιστώσες αυτές οι οποίες απεικονίζονται στο παρακάτω σχήµα είναι οι ακόλουθες: 1. Περιβάλλον ελέγχου 2. Εκτίµηση του κινδύνου 3. ραστηριότητες ελέγχου 4. Παρακολούθηση 5. Πληροφορία και επικοινωνία Σχήµα 1: Οι συνιστώσες του πλαισίου, πηγή C.O.S.O., H σχέση µεταξύ των αντικειµενικών στόχων και των συνιστωσών. Μεταξύ των στόχων, τους οποίους µια οντότητα επιδιώκει να επιτύχει, και τις συνιστώσες, που αντιπροσωπεύουν τι απαιτείται για να επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί, υπάρχει µια άµεση σχέση. Η σχέση µπορεί να απεικονιστεί από µια τρισδιάστατη µήτρα, που παρουσιάζεται στο σχήµα που ακολουθεί : o Οι τρεις κατηγορίες στόχων - λειτουργίες, χρηµατοοικονοµικές αναφορές και συµµόρφωση - αντιπροσωπεύονται από τις κάθετες στήλες. o Οι πέντε συνιστώσες αντιπροσωπεύονται από τις σειρές. o Οι µονάδες ή οι δραστηριότητες της οντότητας, τις οποίες αφορά ο εσωτερικός έλεγχος, απεικονίζονται από την τρίτη διάσταση της µήτρας. 13

24 Σχήµα 2: Σχέση αντικειµενικών στόχων και συνιστωσών εσωτερικού ελέγχου, πηγή C.O.S.O. Κάθε συνιστώσα τέµνει και ισχύει και για τις τρεις κατηγορίες στόχων. Οµοίως, εξετάζοντας τις κατηγορίες στόχων, και οι πέντε συνιστώσες σχετίζονται η µία µε την άλλη. Λαµβάνοντας για παράδειγµα µια κατηγορία στόχων, την αποτελεσµατικότητα και αποδοτικότητα των διαδικασιών και οι πέντε συνιστώσες τυγχάνουν εφαρµογής και είναι σηµαντικές για την επίτευξή τους. Ο εσωτερικός έλεγχος σχετίζεται µε ολόκληρη την επιχείρηση ή µε κάποιο τµήµα της. Αυτή η σχέση απεικονίζεται από την τρίτη διάσταση, η οποία αντιπροσωπεύει θυγατρικές, τµήµατα ή άλλες επιχειρησιακές µονάδες, ή τις λειτουργικές ή άλλες δραστηριότητες όπως την αγορά, την παραγωγή και το µάρκετινγκ. Συνεπώς, κάποιος θα µπορούσε να εστιάσει σε οποιοδήποτε από τα κελιά της µήτρας. Παραδείγµατος χάριν, θα µπορούσε να εξεταστεί το κάτω αριστερό µπροστινό κελί, που 14

25 αντιπροσωπεύει το περιβάλλον ελέγχου καθώς αφορά τους στόχους των επιχειρησιακών λειτουργιών ενός ιδιαίτερου τµήµατος της επιχείρησης. Αποτελεσµατικότητα του ελέγχου Σύµφωνα µε το πλαίσιο ο εσωτερικός έλεγχος κρίνεται αποτελεσµατικός σε κάθε µια από τις τρεις κατηγορίες στόχων, εάν το διοικητικό συµβούλιο και η διεύθυνση έχουν τη λογική διαβεβαίωση ότι: κατανοούν το βαθµό στον οποίο οι λειτουργικοί στόχοι της οντότητας επιτυγχάνονται. οι δηµοσιευµένες οικονοµικές καταστάσεις ετοιµάζονται αξιόπιστα. υπάρχει συµµόρφωση µε τους κατάλληλους νόµους και κανονισµούς. Ενώ ο εσωτερικός έλεγχος αποτελεί µια διαδικασία, η αποτελεσµατικότητά του συνιστά µια κατάσταση ή συνθήκη της διαδικασίας σε ένα χρονικό σηµείο. Ο καθορισµός εάν ένα ιδιαίτερο σύστηµα εσωτερικού ελέγχου είναι "αποτελεσµατικό '' αποτελεί µια υποκειµενική κρίση που απορρέει από την αξιολόγηση εάν τα πέντε συστατικά υφίστανται και λειτουργούν αποτελεσµατικά. Η αποτελεσµατική λειτουργία τους παρέχει τη λογική διαβεβαίωση σχετικά µε την επίτευξη µιας ή περισσότερων από τις δηλωµένες κατηγορίες στόχων. Κατά συνέπεια, οι συνιστώσες αυτές αποτελούν επίσης κριτήρια για τον αποτελεσµατικό εσωτερικό έλεγχο. Παρότι και τα πέντε κριτήρια πρέπει να πληρούνται, αυτό δεν σηµαίνει ότι κάθε συνιστώσα πρέπει να λειτουργεί µε τον ίδιο τρόπο ή ακόµα και στο ίδιο επίπεδο, σε διαφορετικές οντότητες. Επειδή οι έλεγχοι µπορούν να εξυπηρετήσουν ποικίλους σκοπούς, οι έλεγχοι σε µια συνιστώσα µπορούν να εξυπηρετήσουν το σκοπό των ελέγχων που κανονικά µπορεί να υπάρχει σε µία άλλη συνιστώσα. Ακόµη, οι έλεγχοι µπορούν να διαφέρουν στο βαθµό µε τον οποίο απευθύνονται σε έναν ιδιαίτερο κίνδυνο, έτσι ώστε οι συµπληρωµατικοί έλεγχοι, ο κάθε ένας µε την περιορισµένη του επίδραση, µπορούν σωρευτικά να είναι ικανοποιητικοί. Οι συνιστώσες αυτές και τα κριτήρια ισχύουν για ένα ολόκληρο σύστηµα εσωτερικού ελέγχου, ή για µια ή περισσότερες κατηγορίες στόχων. Κατά την εξέταση οποιασδήποτε κατηγορίας - έλεγχοι της υποβολής των χρηµατοοικονοµικών αναφορών παραδείγµατος χάριν - και τα πέντε κριτήρια πρέπει να ικανοποιούνται προκειµένου να απορρεύσει το συµπέρασµα ότι ο εσωτερικός έλεγχος των χρηµατοοικονοµικών αναφορών είναι αποτελεσµατικός. 15

26 Σύµφωνα µε τους O Reilly V., McDonnell P., Winograd B. και Jaenicke H. ( ), οι παράγοντες που µπορούν να µειώσουν ή να εξαφανίσουν την αποτελεσµατικότητα των ελέγχων είναι οι ακόλουθοι 10 : Εσφαλµένες κρίσεις στην λήψη αποφάσεων ή λάθη στην εφαρµογή από την πλευρά του ατόµου που είναι υπεύθυνο για την εγκατάσταση ή εκτέλεση του ελέγχου. Συνεργία µεταξύ των ατόµων, που παρακάµπτουν τους ελέγχους ή των οποίων η αποτελεσµατικότητα εξαρτάται από το διαχωρισµό των καθηκόντων. Η καταπάτηση των ασφαλιστικών µηχανισµών από τη διοίκηση. Μια οµάδα έργου της εταιρείας PricewaterhouseCoopers LLP (2006), σε συνεργασία µε τη µεγαλύτερη µέχρι στιγµής συγκροτήσασα οµάδα εργασίας της C.O.S.O. ανέλαβε την ανάπτυξη ενός έργου, το οποίο αναφέρεται στην πιο πρόσφατη δηµοσίευση της C.O.S.O. µε τίτλο «Εσωτερικός Έλεγχος ως προς την Έκθεση των Οικονοµικών Καταστάσεων Εγχειρίδιο για Μικρές Επιχειρήσεις». Σηµειώνεται ότι η συγκεκριµένη εταιρεία έχει πλήρη επίγνωση της λειτουργίας και οργάνωσης των µικρών δηµόσιων οργανισµών/υπηρεσιών και των πλαισίων εσωτερικού ελέγχου και διαχείρισης του επιχειρηµατικού κινδύνου, τα οποία ορίζει η C.O.S.O.. Ως σηµαντικότερος παράγοντας-κλειδί για την επιτυχία του έργου θεωρήθηκε µια προσέγγιση που βασίζεται σε παραδεκτές αρχές και απαιτεί την εκτίµηση και κρίση των διοικητικών στελεχών. Ειδικότερα, υποστηρίζεται ότι οι διευθυντές είναι αρµόδιοι να κρίνουν, έπειτα από πληροφόρηση, εάν οι οργανωσιακοί έλεγχοι που εφαρµόζονται, εξασφαλίζουν αποτελεσµατικό λογιστικό εσωτερικό έλεγχο. Οι παράγοντες που θα έπρεπε να εξετάζονται κατά την επιλογή ενός ειδικού ελέγχου είναι: α) η µείωση του επιχειρηµατικού κινδύνου σε ένα αποδεκτό επίπεδο, β) η αποδοτικότητα κόστους και γ) η συνεισφορά του ελέγχου προς οποιοδήποτε από τα πέντε αναφερθέντα συστατικά ενός ικανοποιητικού κατά C.O.S.O. συστήµατος εσωτερικού ελέγχου. Ο αποτελεσµατικός εσωτερικός έλεγχος δεν αποτελεί µια στατική αλλά µια συνεχή, ολοκληρωµένη διαδικασία, η οποία επιτυγχάνεται σε σταθερή βάση, λαµβανοµένου υπόψη ότι οι εταιρείες επανακαθορίζουν διαρκώς τους προδιαγραµµένους στόχους τους, κατανοούν τους επιχειρηµατικούς κινδύνους σε µεγαλύτερο βαθµό και διεξάγουν ελέγχους για την σηµαντική µείωση αυτών των κινδύνων. Μέσω της διαγραµµατικής απεικόνισης των πέντε βασικών συστατικών στοιχείων του συστήµατος εσωτερικού ελέγχου 11 και της λογικής σχέσης και επιρροής του ενός στοιχείου µε το άλλο (π.χ. ένα αδύναµο περιβάλλον ελέγχου µπορεί να επιτρέψει στη 10 Βλ. O Reilly V, McDonnell P, Winograd B, Jaenicke H., Montgomery s Auditing 12th Edition, John Willey & Sons Inc, Βλ. Σχήµα 2, Σχέση αντικειµενικών στόχων και συνιστωσών εσωτερικού ελέγχου, Πηγή C.O.S.O., σελ. 12 παρόντος εγγράφου 16

27 διοίκηση να παραµερίσει τις ισχυρές δραστηριότητες ελέγχου, όπως για παράδειγµα τις εξουσιοδοτήσεις για έγκριση ή τις αναπροσαρµογές και συµφιλιώσεις), η C.O.S.O. αναδεικνύει τη δυναµική αυτή διαδικασία, µέσω της αλληλεξάρτησης στοιχείων που διενεργείται στα πλαίσια ενός αποτελεσµατικού συστήµατος εσωτερικού ελέγχου. Η οµάδα του έργου προσδιόρισε τις 20 αρχές που διέπουν ένα αποτελεσµατικό σύστηµα ελέγχου των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων καθώς και 3 από τα 78 χαρακτηριστικά που προσεγγίζονται στο καθοδηγητικό έγγραφο της επιτροπής και που αποτελούν αναπόσπαστο κοµµάτι της επίτευξης των αναφερόµενων αρχών 12. Όσον αφορά τα χαρακτηριστικά που υποδεικνύεται ότι πρέπει να συνοδεύουν τις αρχές, αυτά είναι: α) η δήλωση των ηθικών αξιών και της ακεραιότητας κάθε τµήµατος, ως απαραίτητα στοιχεία τα οποία αναπτύσσονται από τη διοίκηση και υιοθετούνται σε όλα τα επίπεδα της οργάνωσης της επιχείρησης, β) οι διαδικασίες προσκόλλησης στις αρχές που καθορίζονται από όργανα ή επιτροπές ελέγχου και γ) ο έγκαιρος προσδιορισµός τυχόν αποκλίσεων από τις ηθικές αξίες και την ακεραιότητα και επακόλουθα η επανόρθωση της κατάστασης σε αποδεκτά επιχειρησιακά επίπεδα. Στο επίσηµο έγγραφο περιλαµβάνονται πρακτικές εφαρµογές των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών σε διάφορα µεγέθη επιχειρήσεων παρ όλα αυτά ορίζεται ότι κάθε επιχείρηση είναι µοναδική και χρησιµοποιεί τα χαρακτηριστικά που καθοδηγούν τις ελεγκτικές της αποφάσεις ανάλογα µε τις ισχύουσες συνθήκες και τις περιστάσεις. Όσον αφορά τις αρχές οι οποίες καθιστούν αποτελεσµατικό ένα σύστηµα εσωτερικού λογιστικού ελέγχου, στα πλαίσια εξέτασης µιας µικρής ή µεγάλης επιχείρησης, αυτές προσδιορίζονται ως εξής: 1) η ανάπτυξη των ηθικών αξιών και της ακεραιότητας από τα διοικητικά στελέχη ως προτύπων συµπεριφοράς για την παρουσίαση των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων, 2) η ευθύνη της εποπτείας του διοικητικού συµβουλίου, όσον αφορά τη σύσταση και τον έλεγχο των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων, 3) η κουλτούρα της διοίκησης και η λειτουργικού ύφους υποστήριξή της ως προς τον οικονοµικό επιχειρησιακό έλεγχο, 4) η οργανωτική δοµή και η συλλογική ευθύνη, 5) η διατήρηση των ικανοτήτων του προσωπικού του λογιστικού εσωτερικού ελέγχου, 6) η εξουσία των ανώτερων διευθυντικών στελεχών και η ευθύνη που τους αναλογεί για την διευκόλυνση του ελέγχου, 7) οι κατάλληλες πρακτικές και η πολιτική που εφαρµόζονται από το ανθρώπινο δυναµικό της επιχείρησης, 8) η διευκρίνιση των οικονοµικών στόχων από τη διοίκηση µε σαφήνεια και άλλα κριτήρια, έτσι ώστε να διασφαλίζεται ο προσδιορισµός των κινδύνων, 9) η ανάλυση των κινδύνων ως βάση για τον τρόπο µε τον οποίο οι κίνδυνοι υπόκεινται σε διαχείριση και 12 Βλ. Internal control: no small matter; Help for small businesses has arrived in the form of C.O.S.O.'s latest guidance on internal control over financial reporting on July 11st, 2006, <http://findarticles.com/p/articles>, 24/07/

28 ρύθµιση, 10) το ενδεχόµενο ύπαρξης υλικών καταχρήσεων που προκύπτουν από οικονοµικά εγκλήµατα, ως µέτρο αξιολόγησης των κινδύνων, 11) η ενσωµάτωση δραστηριοτήτων στην αξιολόγηση των κινδύνων 12) η επιλογή και ανάπτυξη των κύριων δραστηριοτήτων ελέγχου µε βάση το κόστος και την αποτελεσµατικότητά τους, 13) διάφορες πολιτικές και διαδικασίες που σχετίζονται µε την αξιοπιστία της πραγµατικής παρουσίασης των οικονοµικών καταστάσεων στο ενδοεπιχειρησιακό περιβάλλον και προωθούν την εφαρµογή διοικητικών οδηγιών, 14) οι έλεγχοι της Τεχνολογίας της Πληροφορίας όσον αφορά την υποστήριξη που παρέχει η µηχανογράφηση στην επίτευξη των οικονοµικών στόχων, 15) η κατανόηση, η σύλληψη και η διανοµή των οικονοµικών πληροφοριών στην κατάλληλη µορφή και στιγµή, 16) ο καθορισµός, η σύλληψη και η διανοµή των πληροφοριών, που χρησιµοποιούνται για την διεξαγωγή άλλων ελέγχων, στην κατάλληλη µορφή και στιγµή, έτσι ώστε το προσωπικό εσωτερικού ελέγχου να ανταποκρίνεται αποτελεσµατικά στα καθήκοντά του, 17) η εσωτερική επικοινωνία µεταξύ όλων των µελών της επιχείρησης, 18) η εξωτερική επικοινωνία µε τα εξωτερικά συµβαλλόµενα µέρη, τις εξωτερικές οµάδες ή τους εξωτερικούς συνεργάτες, 19) οι τρέχουσες και αυτόνοµες αξιολογήσεις, οι οποίες καθορίζουν ότι ο εσωτερικός έλεγχος είναι παρών και ότι βρίσκεται σε λειτουργία και 20) η έγκαιρη διαπίστωση και εκτίµηση των ανεπαρκειών και αδυναµιών, έτσι ώστε τα συµβαλλόµενα µέρη, εξωτερικοί συνεργάτες, διευθυντικά στελέχη και διοικητικά συµβούλια να µπορούν να λαµβάνουν τα απαραίτητα διορθωτικά µέτρα. Υπογραµµίζεται ότι το σχετικό εγχειρίδιο χαρακτηρίζεται ως σηµαντικό εργαλείο τόσο για τα διευθυντικά στελέχη όσο και για τους εσωτερικούς ή εξωτερικούς ελεγκτές και άλλα µέλη της επιχείρησης που καλούνται να λάβουν αποφάσεις. Σε γενικά πλαίσια, η εφαρµογή των αρχών σε κάθε είδους και µεγέθους επιχείρηση (ιδιωτική επιχείρηση, κυβερνητικός οργανισµός, µη κερδοσκοπικός οργανισµός, µεγάλη ή µικρή επιχείρηση) καθώς και των χαρακτηριστικών που συνδέονται µε τις αρχές, ενθαρρύνουν τους εσωτερικούς ελεγκτές να παρέχουν βοήθεια στα διευθυντικά στελέχη και τα συµβούλια, έτσι ώστε τα δύο τελευταία να διαβεβαιώνουν ότι οι λειτουργικοί και οι προσαρµοσµένοι σε κανόνες στόχοι της επιχείρησης δεν παραβλέπονται. Επισηµαίνεται ότι οι εσωτερικοί ελεγκτές µπορεί είτε να είναι υπάλληλοι της επιχείρησης είτε να αποτελούν µέλη ενός εξωτερικού από την επιχείρηση φορέα παροχής υπηρεσιών (π.χ. µέλη της PricewaterhouseCoopers LLP). Ευνόητα, η συνεργασία µε έναν τέτοιο εξωτερικό φορέα ή οργανισµό και εποµένως η ενσωµάτωση ενός συστήµατος εσωτερικού ελέγχου, αναδεικνύεται σηµαντικό γεγονός για τις µικρές δηµόσιες επιχειρήσεις, οι οποίες αναµενόµενα δεν δύναται να υποστηρίξουν ένα εγκατεστηµένο σε αυτές τµήµα εσωτερικού ελέγχου, λόγω του µεγέθους τους. 18

29 Περιβάλλον ελέγχου (Control Environment) Το περιβάλλον ελέγχου αποτελεί το θεµέλιο για τις υπόλοιπες συνιστώσες του πλαισίου και περιλαµβάνει τις στάσεις, τις ικανότητες, τη ευσυνειδησία, και τις ενέργειες του προσωπικού µιας οντότητας, και ειδικά της διοίκησης του, µε δεδοµένο ότι οι ενέργειες αυτές έχουν επιπτώσεις στη γενικότερη λειτουργία και τον έλεγχο της επιχείρησης. Θέτει το γενικότερο πνεύµα του οργανισµού επηρεάζοντας την συνείδηση των ατόµων για τον έλεγχο. Οι παράγοντες που επηρεάζουν το περιβάλλον ελέγχου ενός οργανισµού απεικονίζονται στο παρακάτω πλαίσιο κειµένου 13 : Ακεραιότητα και ηθικές αξίες έσµευση για ικανότητα Συµµετοχή του διοικητικού συµβουλίου και της επιτροπής ελέγχου Φιλοσοφία και τρόπος λειτουργίας της διοίκησης Οργανωτική δοµή Ανάθεση αρµοδιοτήτων και ευθυνών Πολιτικές και πρακτικές ανθρωπίνων πόρων Πλαίσιο 1: Παράγοντες που επηρεάζουν το περιβάλλον ελέγχου, πηγή: W.F. Messier (αναπαραγωγή από το C.O.S.O. internal control framework). Ακεραιότητα και ηθικές αξίες: η ακεραιότητα και οι ηθικές αξίες αποτελούν θεµελιώδη στοιχεία του περιβάλλοντος ελέγχου και επηρεάζουν τον σχεδιασµό, την διεύθυνση και την παρακολούθηση των συνιστωσών του εσωτερικού ελέγχου. Η ακεραιότητα αποτελεί προαπαιτούµενο της ηθικής συµπεριφοράς σε όλα τα χαρακτηριστικά των δραστηριοτήτων της επιχείρησης. Η διοίκηση µπορεί να προωθήσει την ακεραιότητα και τις ηθικές αξίες στον οργανισµό θέτοντας ρεαλιστικούς στόχους απόδοσης, αποµακρύνοντας ή µειώνοντας τα κίνητρα για ανήθική ή παράνοµη συµπεριφορά και παρέχοντας ηθική καθοδήγηση. Αυτό µπορεί να επιτευχθεί µέσω της ύπαρξης γραπτού κώδικα δεοντολογίας και της διασφάλιση ότι αυτός µεταβιβάζεται επαρκώς και ακολουθείται από όλα τα µέλη του οργανισµού. Πρέπει ωστόσο να τονιστεί ότι η ύπαρξη κώδικα δεοντολογίας και η τεκµηρίωση ότι αυτός είναι εις γνώση του οργανισµού δεν παρέχει την διαβεβαίωση ότι ακολουθείται από το προσωπικό. Η συµµόρφωση µε τα ηθικά πρότυπα διασφαλίζεται πρωτίστως µε τις δράσεις και τα παραδείγµατα της ανώτατης διοίκησης. έσµευση για ικανότητα: H ικανότητα συνίσταται στην γνώση και τις ικανότητες που απαιτούνται για την επιτέλεση των στόχων των εργασιών των ατόµων. Η διοίκηση πρέπει να προσδιορίσει τα επίπεδα ικανότητας για τις ιδιαίτερες εργασίες και να τα µεταφράσει στις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες. Αυτό µπορεί να επιτευχθεί µε την ύπαρξή επίσηµων ή ανεπίσηµων περιγραφών των θέσεων εργασίας. Από την άλλη µεριά όµως οι απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες εξαρτώνται από τη νοηµοσύνη, την κατάρτιση και την εµπειρία των ατόµων. Μεταξύ των πολλών παραγόντων που 13 C.O.CO, Criteria of Control Committee, Guidance on Control, Canadian Institute Of Certified Auditors,

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ Εισαγωγή Η Επιτροπή Ελέγχου συγκροτείται με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων και έχει ως βασικό στόχο την υποστήριξη του Διοικητικού Συμβουλίου στα καθήκοντά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΤΕΑ-ΕΑΠΑΕ (ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΧ)

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΤΕΑ-ΕΑΠΑΕ (ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΧ) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΤΕΑ-ΕΑΠΑΕ (ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΧ) Πίνακας περιεχομένων 1.ΑΠΟΣΤΟΛΗ - ΣΚΟΠΟΣ 3 2.ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ 4 3.ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ 4 4.ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ 4 5.ΑΝΑΦΟΡΕΣ 7 6.ΑΝΑΘΕΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

PwC. Νομοθετικό πλαίσιο και βέλτιστες πρακτικές Εσωτερικού Ελέγχου σε Ασφαλιστικές Εταιρείες

PwC. Νομοθετικό πλαίσιο και βέλτιστες πρακτικές Εσωτερικού Ελέγχου σε Ασφαλιστικές Εταιρείες Νομοθετικό πλαίσιο και βέλτιστες πρακτικές Εσωτερικού Ελέγχου σε Ασφαλιστικές Εταιρείες Ανδρέας Γ. Κουτούπης MIIA, PIIA, CIA, CCSA Senior Manager, Internal Audit Services PwC Εισαγωγή Η Εταιρική ιακυβέρνηση

Διαβάστε περισσότερα

(Άρθρα 1-11) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α.

(Άρθρα 1-11) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α. ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016 / 2002 «Για την εταιρική διακυβέρνηση, θέματα μισθολογίου και άλλες διατάξεις,» (ΦΕΚ 110/17.05.2002), όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 26 του νόμου 3091/2002 (ΦΕΚ, 330/24.12.2002) (Άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Α. Η χρηµατοοικονοµική επιστήµη εξετάζει: 1. Τον κόσµο των χρηµαταγορών,των κεφαλαιαγορών και των επιχειρήσεων 2. Θέµατα που περιλαµβάνουν τη χρονική αξία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Σύστηµα Αξιολόγησης Κινδύνων Στα πλαίσια της πρακτικής εφαρµογής της ιαδικασίας Εποπτικής Εξέτασης και Αξιολόγησης (SREP), όπως προκύπτει από την οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Δηµοσιοποιήσεις σύµφωνα µε το Παράρτηµα 1 της Απόφασης 9/459/2007 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως τροποποιήθηκε µε την Απόφαση 9/572/23.12.

Δηµοσιοποιήσεις σύµφωνα µε το Παράρτηµα 1 της Απόφασης 9/459/2007 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως τροποποιήθηκε µε την Απόφαση 9/572/23.12. Δηµοσιοποιήσεις σύµφωνα µε το Παράρτηµα 1 της Απόφασης 9/459/2007 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως τροποποιήθηκε µε την Απόφαση 9/572/23.12.2010 και την Απόφαση 26/606/22.12.2011 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεσμος Εσωτερικών. Σταδιοδρομία 2014. 29 30 Νοεμβρίου 2014. www.iiacyprus.org.cy / www.theiia.org

Σύνδεσμος Εσωτερικών. Σταδιοδρομία 2014. 29 30 Νοεμβρίου 2014. www.iiacyprus.org.cy / www.theiia.org Σύνδεσμος Εσωτερικών Ελεγκτών Κύπρου Σταδιοδρομία 2014 29 30 Νοεμβρίου 2014 Ορισμός του Εσωτερικού Ελέγχου 2 ΟΕσωτερικός Έλεγχος είναι «μια ανεξάρτητη, αντικειμενική, διαβεβαιωτική και συμβουλευτική δραστηριότητα,

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Μαρία-Ελένη Αγοράκη

ρ. Μαρία-Ελένη Αγοράκη Ο ρόλος των ανεξάρτητων µελών: Η πεµπτουσία της εταιρικής διακυβέρνησης ρ. Μαρία-Ελένη Αγοράκη 8ο Συνέδριο Συνδέσµου Επενδυτών & ιαδικτύου 11 εκεµβρίου 2010 1 Η σηµασία της εταιρικής διακυβέρνησης Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Στην Ελλάδα το πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης έχει αναπτυχθεί κυρίως μέσω. της υιοθέτησης υποχρεωτικών κανόνων, όπως ο Νόμος 3016/2002, που

Στην Ελλάδα το πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης έχει αναπτυχθεί κυρίως μέσω. της υιοθέτησης υποχρεωτικών κανόνων, όπως ο Νόμος 3016/2002, που Συμπληρωματικές διατάξεις του Ν.2190/1920 Στην Ελλάδα το πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης έχει αναπτυχθεί κυρίως μέσω της υιοθέτησης υποχρεωτικών κανόνων, όπως ο Νόμος 3016/2002, που επιβάλλει τη συμμετοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΕΝΔΥΤΗ. Μαρίζα Μέλλιου, CIA, CRMA, CISA, CCO, CAML Δεκεμβριος 2013

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΕΝΔΥΤΗ. Μαρίζα Μέλλιου, CIA, CRMA, CISA, CCO, CAML Δεκεμβριος 2013 ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΕΝΔΥΤΗ Μαρίζα Μέλλιου, CIA, CRMA, CISA, CCO, CAML Δεκεμβριος 2013 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ? Internal auditing is an independent, objective assurance and consulting

Διαβάστε περισσότερα

Ελεγκτική Επιτροπή (Audit Committee) Κανονισμός Λειτουργίας

Ελεγκτική Επιτροπή (Audit Committee) Κανονισμός Λειτουργίας Ελεγκτική Επιτροπή (Audit Committee) Κανονισμός Λειτουργίας Σεπτέμβριος 2013 Κανονισμός Ελεγκτικής Επιτροπής (Audit Committee) Προοίμιο Το Διοικητικό Συμβούλιο, κατά τη συνεδρίασή του της 23.11.1995, αποφάσισε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΦ. Ε.Κ. 28/606/22.12.2011

ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΦ. Ε.Κ. 28/606/22.12.2011 ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΦ. Ε.Κ. 28/606/22.12.2011 Ι. Σκοπός Η Πολιτική Αποδοχών θεσπίζει το πλαίσιο και καθορίζει τις αρχές, σύμφωνα με τις οποίες η Εθνική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ MBA

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ MBA ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ MBA Κατεύθυνση «Ελεγκτική Χρηματοοικονομική Ανάλυση» Χίος, Δεκέμβριος 2013 Ελεγκτική Χρηματοοικονομική Ανάλυση Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση ιαφάνειας έτους 2014. Η πιο πάνω έκθεση διαφάνειας συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 36 του Νόμου 3693/2008

Έκθεση ιαφάνειας έτους 2014. Η πιο πάνω έκθεση διαφάνειας συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 36 του Νόμου 3693/2008 Έκθεση ιαφάνειας έτους 2014 Η πιο πάνω έκθεση διαφάνειας συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 36 του Νόμου 3693/2008 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόλογος 3 2. Νομική μορφή και μέτοχοι 4 3. Πληροφορίες για το δίκτυο της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ Κηφισιά 2012 1. ΑΠΟΣΤΟΛΗ Η Επιτροπή Ελέγχου εκλέγεται από την Τακτική Γενική Συνέλευση για να συνδράμει το Διοικητικό Συμβούλιο στην εκπλήρωση των καθηκόντων του: να διασφαλίσει

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Διαχειρίσεως Κινδύνων (Risk Management Committee) Κανονισμός Λειτουργίας

Επιτροπή Διαχειρίσεως Κινδύνων (Risk Management Committee) Κανονισμός Λειτουργίας Επιτροπή Διαχειρίσεως Κινδύνων (Risk Management Committee) Κανονισμός Λειτουργίας Σεπτέμβριος 2013 Κανονισμός Επιτροπής Διαχειρίσεως Κινδύνων (Risk Management Committee) Προοίμιο Το Διοικητικό Συμβούλιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Public Relations Management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα Διοίκηση Επικοινωνίας Δημοσίων Σχέσεων είναι ένα πλήρες και ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με

Διαβάστε περισσότερα

Παραμένουμε στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε επιπλέον διευκρίνιση ή πληροφορία. Κων/νος Τριανταφυλλίδης, CIA, CFSA, CCSA, CFE

Παραμένουμε στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε επιπλέον διευκρίνιση ή πληροφορία. Κων/νος Τριανταφυλλίδης, CIA, CFSA, CCSA, CFE 1 Αριθμός Πρωτ.: 35/1.9.2011 Αθήνα, 1 Σεπτεμβρίου 2011 Αγαπητές Κυρίες, Κύριοι, με αφορμή το Σχέδιο Διαβούλευσης για την επικείμενη Πράξη Διοικητή Τ.Ε για τα ΣΕΕ στις Ασφαλιστικές και Αντασφαλιστικές Επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΖΗΡΙΔΗ ΠΡΟΣ ΤΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΖΗΡΙΔΗ ΠΡΟΣ ΤΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΖΗΡΙΔΗ ΠΡΟΣ ΤΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΟΡΟΣΗΜΑ 1998 - Πιστοποίηση κατά ISO 9001 2002 Εγκαίνια νέων «οικολογικών» εγκαταστάσεων στα Σπάτα Αττικής 2003 - Πιστοποίηση Committed to Excellence του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ για τα Τ.Ε.Α. που διαχειρίζονται τα ΙΔΙΑ τις επενδύσεις τους

ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ για τα Τ.Ε.Α. που διαχειρίζονται τα ΙΔΙΑ τις επενδύσεις τους ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ για τα Τ.Ε.Α. που διαχειρίζονται τα ΙΔΙΑ τις επενδύσεις τους Μαρία Μαργαριτσανάκη Ελέγκτρια Τμήματος Αδειοδότησης Οργανισμών Συλλογικών Επενδύσεων Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, ΝΠΔΔ ΔΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Κρίση, Τράπεζες και Ανάπτυξη: Ο Ρόλος της Εταιρικής Διακυβέρνησης

Οικονομική Κρίση, Τράπεζες και Ανάπτυξη: Ο Ρόλος της Εταιρικής Διακυβέρνησης 1 Οικονομική Κρίση, Τράπεζες και Ανάπτυξη: Ο Ρόλος της Εταιρικής Διακυβέρνησης Δρ. Παναγιώτης Χ. Ανδρέου Λέκτορας Χρηματοοικονομικών Τμήμα Εμπορίου, Χρηματοοικονομικών και Ναυτιλίας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Balanced Scorecard ως σύστημα μέτρησης απόδοσης

Balanced Scorecard ως σύστημα μέτρησης απόδοσης Balanced Scorecard Η ΜΕΘΟΔΟΣ BALANCED SCORECARD Όπως είναι γνωστό οι εταιρείες αντιµετωπίζουν πολλά εµπόδια στην ανάπτυξη συστηµάτων µέτρησης επίδοσης τα οποία πραγµατικά µετρούν τα κατάλληλα µεγέθη. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ AMAZE A.E. ΕΚΔΟΣΗ 02

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ AMAZE A.E. ΕΚΔΟΣΗ 02 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ AMAZE A.E. ΕΚΔΟΣΗ 02 Αθήνα, 26/5/2011 Σελίδα 2 από11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ... 4 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ... 5 ΓΕΝΙΚΑ... 5 ΟΡΓΑΝΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχε Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator Γνωστό και ως Ειδικός Σχεδιασμού 2Δ- 3Δ γραφικών,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής: Ελεγκτική και Φορολογικός Έλεγχος

Θέμα πτυχιακής: Ελεγκτική και Φορολογικός Έλεγχος Α.Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Θέμα πτυχιακής: Ελεγκτική και Φορολογικός Έλεγχος Φοιτήτριες: Μαλιγκάνη Ελένη Ροδοβίτου Χρυσούλα 1 Διάρθρωση Εργασίας Γενικά Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Προς την Διοίκηση της Εταιρείας (για κοινοποίηση στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ) 27 Φεβρουαρίου 2014

Προς την Διοίκηση της Εταιρείας (για κοινοποίηση στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ) 27 Φεβρουαρίου 2014 ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ETAIPEIAΣ «FAST FINANCE ΑΕΠΕΥ» ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 12 ΤΟΥ Ν.3606/2007 ΚΑΙ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ 2/452/1.11.2007

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Κεφάλαιο 2 Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Προκειμένου να προσδιορίσουμε τον πληθυσμό, τον οποίο θα κάλυπτε η συγκεκριμένη έρευνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΑΡΙΘ. 10. Με σκοπό την οµαλή και κατά ενιαίο τρόπο εφαρµογή της Απόφασης διευκρινίζονται τα ακόλουθα:

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΑΡΙΘ. 10. Με σκοπό την οµαλή και κατά ενιαίο τρόπο εφαρµογή της Απόφασης διευκρινίζονται τα ακόλουθα: ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΑΡΙΘ. 10 Αθήνα, 21/6/2001 Θέµα: ιευκρινίσεις επί της Aποφάσεως 5/204/14.11.2000 (Φ.Ε.Κ. 1487Β / 6.12.2000) του ιοικητικού Συµβουλίου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς "Κανόνες συµπεριφοράς των εταιριών

Διαβάστε περισσότερα

A&P (ANDREOU & PARASKEVAIDES) ENTERPRISES LTD ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΕΡΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΕΡΟΣ Α Το Διοικητικό Συμβούλιο της

A&P (ANDREOU & PARASKEVAIDES) ENTERPRISES LTD ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΕΡΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΕΡΟΣ Α Το Διοικητικό Συμβούλιο της A&P (ANDREOU & PARASKEVAIDES) ENTERPRISES LTD ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΕΡΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΕΡΟΣ Α Το Διοικητικό Συμβούλιο της Eταιρείας σε συνεδρία του στις 26 Ιουλίου 2004 αποφάσισε τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Κεντρικής Μακεδονίας Τµήµα ιοίκησης

ΤΕΙ Κεντρικής Μακεδονίας Τµήµα ιοίκησης ΤΕΙ Κεντρικής Μακεδονίας Τµήµα ιοίκησης Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών στη ιοίκηση Επιχειρήσεων ειδίκευση Κοστολόγηση και Ελεγκτική Το εκπαιδευτικό υλικό που ακολουθεί αναπτύχθηκε στα πλαίσια του µαθήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση Διαφάνειας 2013

Έκθεση Διαφάνειας 2013 Έκθεση Διαφάνειας 2013 1 Περιεχόμενα Πρόλογος 3 Δομή και Ιδιοκτησία 5 Ποιότητα 7 Ανταμοιβή εταίρων 9 Χρηματοοικονομική πληροφόρηση 10 Εταιρείες Δημοσίου Ενδιαφέροντος 11 2 Πρόλογος H KRESTON PRIME AUDIT

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΩΝ ΛΑΜΨΑ Α.Ε.»

ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΩΝ ΛΑΜΨΑ Α.Ε.» ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΩΝ ΛΑΜΨΑ Α.Ε.» 1.Εισαγωγή Ο παρών Κώδικας Εταιρικής Διακυβέρνησης (εφεξής «ΚΕΔ») περιλαμβάνει τις πρακτικές εταιρικής διακυβέρνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗΣ

ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗΣ κυρίου LÁSZLÓ ANDOR ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ κυρίου ΑΝΔΡΕΑ ΛΥΚΟΥΡΕΝΤΖΟΥ Εκτιμώντας τα ακόλουθα: I. Το Υπουργείο Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΕΝΤΟΛΗΣ ΑΞΙΩΜΑΤΟΥΧΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

ΟΡΟΙ ΕΝΤΟΛΗΣ ΑΞΙΩΜΑΤΟΥΧΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΟΡΟΙ ΕΝΤΟΛΗΣ ΑΞΙΩΜΑΤΟΥΧΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ 1. Όροι Εντολής του Αξιωματούχου Αναφοράς Ο Αξιωματούχος Αναφοράς επιλαμβάνεται των ανησυχιών και των προβλημάτων των μετόχων

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι Μέτοχοι,

Κυρίες και Κύριοι Μέτοχοι, ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΤΑΚΤΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΆΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΑΔΕΙΩΝ ΤΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΑΔΕΙΩΝ ΤΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΑΔΕΙΩΝ ΤΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ Α. ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ 1. Το Τεχνικό Επιμελητήριο στο οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Η SCA δεσμεύεται για τη δημιουργία αξιών για τους υπαλλήλους, τους πελάτες, τους καταναλωτές, τους μετόχους καθώς και για τους

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Ανάλυση λογιστικών καταστάσεων Ένας από τους σκοπούς της χρηματοοικονομικής επιστήμης αποτελεί η αξιολόγηση και αξιοποίηση των στοιχείων που έχουν συγκεντρωθεί και καταγραφεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ (Enterprise Risk Management, ERM) Ο ΚΛΑ ΟΣ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ ΠΑΠΠΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ (ΑΜ: 128) Επιβλέπων: Καθηγητής Μπέλλας Αθανάσιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «ΑΝΑΚΑΜΠΤΕΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» Σηµαντική έρευνα διεξήχθη από την Ευρωπαϊκή Οµοσπονδία Συµβούλων Μάνατζµεντ (FEACO-European Federation of Management Consultancies

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΗΣ «ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ» ΑΣΤΙΚΗΣ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ

ΓΕΝΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΗΣ «ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ» ΑΣΤΙΚΗΣ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΗΣ «ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ» ΑΣΤΙΚΗΣ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ 1 από 11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1.1 Σκοπός του Κανονισμού... 3 1.2 Ορισμοί... 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΟΡΓΑΝΑ... 3 2.1 Όργανα...

Διαβάστε περισσότερα

Στο πλαίσιο της διαχείρισης χαρτοφυλακίων ΟΣΕΚΑ, οι εντολές που δίνονται για λογαριασµό των υπό διαχείριση ΟΣΕΚΑ δεν οµαδοποιούνται µε εντολές που

Στο πλαίσιο της διαχείρισης χαρτοφυλακίων ΟΣΕΚΑ, οι εντολές που δίνονται για λογαριασµό των υπό διαχείριση ΟΣΕΚΑ δεν οµαδοποιούνται µε εντολές που 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Eurobank Asset Management Α.Ε..Α.Κ. (εφεξής: Εταιρεία ) έχει θεσπίσει και εφαρµόζει την παρούσα πολιτική που της επιτρέπει να εξυπηρετεί µε τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα συµφέροντα των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17)

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 12ης Μαρτίου 2013 σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 4 Μαρτίου 2013 η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Ενότητα 7: Έλεγχος - Ελεγκτική Επίκ. Καθηγητής Θεμιστοκλής Λαζαρίδης Τμήμα Διοίκηση Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

Εισαγωγή στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Ενότητα 7: Έλεγχος - Ελεγκτική Επίκ. Καθηγητής Θεμιστοκλής Λαζαρίδης Τμήμα Διοίκηση Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Εισαγωγή στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Ενότητα 7: Έλεγχος - Ελεγκτική Επίκ. Καθηγητής Θεμιστοκλής Λαζαρίδης Τμήμα Διοίκηση Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ. Διοίκηση Επιχειρήσεων. Β Εξάμηνο -Παραδόσεις

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ. Διοίκηση Επιχειρήσεων. Β Εξάμηνο -Παραδόσεις ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Διοίκηση Επιχειρήσεων Β Εξάμηνο -Παραδόσεις 1 Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι να κατανοηθεί από τους σπουδαστές η σημασία της Διοικητικής Επιστήμης στην λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

"Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΤΟΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΚΛΑΔΟ: ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΤΟΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΚΛΑΔΟ: ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ T.E.I. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ "Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΤΟΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΚΛΑΔΟ: ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ Ο Τραπεζικός κλάδος Ιστορική Αναδρομή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί Η επιτυχία των επιχειρήσεων βασίζεται στην ικανοποίηση των απαιτήσεων των πελατών για: - Ποιοτικά και αξιόπιστα προϊόντα - Ποιοτικές

Διαβάστε περισσότερα

AΠΟΦΑΣΗ 1/503/13.3.2009 του ιοικητικού Συµβουλίου Θέµα: Αποδεκτή πρακτική αγοράς: Αγορά ιδίων µετοχών και διακράτησή τους για µελλοντική απόκτηση µετοχών άλλης εταιρείας. Λαµβάνοντας υπόψη: Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

Όροι Εντολής Επιτροπών και Εξειδικευμένων Ομάδων Εργασίας 2012-2014

Όροι Εντολής Επιτροπών και Εξειδικευμένων Ομάδων Εργασίας 2012-2014 Όροι Εντολής Επιτροπών και Εξειδικευμένων Ομάδων Εργασίας 2012-2014 Α. Επιτροπές 1. Δημόσιου Τομέα Αποτελεί ένα σχήμα για όλους τους επαγγελματίες λογιστές μέλη του ΣΕΛΚ που εργάζονται στο δημόσιο και

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικό Αντικείμενο: Λογιστική Λογιστικά Σχέδια

Γνωστικό Αντικείμενο: Λογιστική Λογιστικά Σχέδια Αναπληρωτής Καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο (ΦΕΚ 507/τΓ/26-07-2011) Γνωστικό Αντικείμενο: Λογιστική Λογιστικά Σχέδια Αποφοίτησε από το Οικονομικό τμήμα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών το 1971 και

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κοστολόγηση Επιχειρήσεων

Εισαγωγή στην Κοστολόγηση Επιχειρήσεων Οργάνωση Παραγωγής & ιοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Κοστολόγηση Επιχειρήσεων & Λήψη Αποφάσεων Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στην Κοστολόγηση Επιχειρήσεων Νικόλαος Α. Παναγιώτου 2004 ΕΜΠ Τομέας Βιομηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Το υπό έκδοση διεθνές πρότυπο πιστοποίησης ISO 22000 «Συστήµατα διαχείρισης

Το υπό έκδοση διεθνές πρότυπο πιστοποίησης ISO 22000 «Συστήµατα διαχείρισης «Νέο διεθνές πρότυπο πιστοποίησης για τα συστήµατα διαχείρισης της ασφάλειας τροφίµων και ανταπόκριση στις σύγχρονες ανάγκες των επιχειρήσεων στην παγκόσµια αλυσίδα τροφίµων» Ιωάννης Χ. Σαριδάκης Συντονιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ TOY ΒΙΒΛΙΟΥ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ TOY ΒΙΒΛΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ TOY ΒΙΒΛΙΟΥ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ...9 Α ΜΕΡΟΣ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Α. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ..31 1. Γενικά.31 2. Αρχαίοι Χρόνοι και Έλεγχο...33 3. Μεσαίωνας

Διαβάστε περισσότερα

Ανάθεση του ΥΠΟΙΟ στον ΕΛΟΤ τον Αύγ. 07 για την ανάπτυξη Ελληνικών Προτύπων ιαχείρισης Έργων µέχρι το τέλος του 2008. Τα πρότυπα & οι προδιαγραφές θα

Ανάθεση του ΥΠΟΙΟ στον ΕΛΟΤ τον Αύγ. 07 για την ανάπτυξη Ελληνικών Προτύπων ιαχείρισης Έργων µέχρι το τέλος του 2008. Τα πρότυπα & οι προδιαγραφές θα Το νέο πρότυπο για τη διαχειριστική επάρκεια ΣΕΠ ΕΛΟΤ 1429 Γρηγόρης Γρηγορόπουλος Καθηγητής ΕΜΠ Η παρουσίαση θα αναφερθεί στα εξής: Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΣΤΟΧΟΙ & ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ηθική. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα

Ηθική. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Περιεχόμενα Εισαγωγή Τι εστί Ηθική; Ορισμός της Ηθικής Γιατί να στραφούμε στην Ηθική; Η αντίληψη της Επιχειρηματικής Ηθικής στην Ελλάδα Η αντίληψη της Επιχειρηματικής Ηθικής σε Πορτογαλία,

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο.

Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο. Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο. Η έννοια της οργάνωσης: ως ενέργεια: ρύθµιση των σχέσεων ανάµεσα στα µέλη

Διαβάστε περισσότερα

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων»

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» «Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» ρ. Ευάγγελος Ευµορφόπουλος, Επιθεωρητής του ΕΦΕΤ, Επιστηµονικός Συνεργάτης του ΤΕΙ Αθηνών Σε ένα ανταγωνιστικό παγκόσµιο περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ 7/448/11.10.2007 του ιοικητικού Συµβουλίου

ΑΠΟΦΑΣΗ 7/448/11.10.2007 του ιοικητικού Συµβουλίου ΑΠΟΦΑΣΗ 7/448/11.10.2007 του ιοικητικού Συµβουλίου Θέµα: Πρόσθετες πληροφορίες και στοιχεία της ετήσιας και εξαµηνιαίας οικονοµικής έκθεσης και της ετήσιας και εξαµηνιαίας έκθεσης του διοικητικού συµβουλίου.

Διαβάστε περισσότερα

ALBIO NTATA A.E. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ALBIO NTATA A.E. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ALBIO NTATA A.E. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Έκθεση ιαχειρίσεως ιοικητικού Συµβουλίου προς τους µετόχους της Εταιρίας για την χρήση 2006 (από 1 Ιανουαρίου έως 31 εκεµβρίου 2006) µε βάση

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος

Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος Σκοπός: Ο σκοπός της πολιτικής ποιότητας του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος είναι η συνεχής και συστηματική διασφάλιση, βελτίωση και

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές και διαδικασίες των τραπεζών και εσωτερική επιθεώρησή τους.

Στρατηγικές και διαδικασίες των τραπεζών και εσωτερική επιθεώρησή τους. Στρατηγικές και διαδικασίες των τραπεζών και εσωτερική επιθεώρησή τους. 19Α. (1) Οι τράπεζες διαθέτουν αξιόπιστες, αποτελεσματικές και πλήρεις στρατηγικές και διαδικασίες για την αξιολόγηση και τη διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων

Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων Ποιοι είμαστε Οι διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις που προσυπογράφουμε τον Καταστατικό Χάρτη Αυτοδέσμευσης Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Έκθεση Έρευνας μεταξύ Στελεχών Οργανισμών της Περιφέρειας Ελλάδα 2015 Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

Case Study. Η διαδικασία μέτρησης ικανοποίησης πελατών στο πρότυπο ISO 9001: Εφαρμογή σε εταιρεία Πληροφορικής I

Case Study. Η διαδικασία μέτρησης ικανοποίησης πελατών στο πρότυπο ISO 9001: Εφαρμογή σε εταιρεία Πληροφορικής I Case Study Η διαδικασία μέτρησης ικανοποίησης πελατών στο πρότυπο ISO 9001: Εφαρμογή σε εταιρεία Πληροφορικής I ΛΟΓΟΙ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΕΛΑΤΗ Οι σηµαντικότερες αιτίες που οδηγούν στην ανάγκη µέτρησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ...vii ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ...1 Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ...1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ...vii ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ...1 Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ...1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ...vii ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ...1 Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ...1 1. ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ... 2 Α. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΠΟΥ ΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ... 2

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ. Creating my own company

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ. Creating my own company ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Creating my own company Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα με τίτλο «Δημιουργώντας την Δική μου Επιχείρηση» είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Τάσεις και εξελίξεις στο ελεγκτικό επάγγελμα. Νίκος Ιωάννου Partner Grant Thornton

Τάσεις και εξελίξεις στο ελεγκτικό επάγγελμα. Νίκος Ιωάννου Partner Grant Thornton Τάσεις και εξελίξεις στο ελεγκτικό επάγγελμα Νίκος Ιωάννου Partner Grant Thornton Παρούσα κατάσταση και τάσεις 2015 Grant Thornton. All rights reserved. Πώς διαμορφώνεται το ελεγκτικό επάγγελμα στις παρούσες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΙSO 9001 : 2008

ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΙSO 9001 : 2008 ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΙSO 9001 : 2008 ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΟΦΕΛΗ Eνισχύει άμεσα την εμπιστοσύνη των πελατών στην εταιρεία Αναβαθμίζει το κύρος της επιχείρησης προς αρχές, δανειστές, επενδυτές Αποτελεί αναγνωρίσιμο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ (MIFID)

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ (MIFID) Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ (MIFID) Χρήστος Βλ. Γκόρτσος Επίκουρος Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου, Πάντειο Πανεπιστήμιο Αθηνών Γενικός Γραμματέας ΕΕΤ Μάρτιος 2007 1 ΠΙΝΑΚΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

COMMUNICATION ON PROGRESS (COP)

COMMUNICATION ON PROGRESS (COP) COMMUNICATION ON PROGRESS (COP) Ιανουάριος 2012 Περιεχόμενα 1. H Εταιρία 2. Δήλωση Δέσμευσης Διοίκησης 3. Δέσμευση προς την Αγορά 4. Ανθρώπινα Δικαιώματα- Συνθήκες Εργασίας 5. Περιβάλλον 6. Καταπολέμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟΣ ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ. Προκαταρκτική Eργασία: Σύσταση Ομάδων Διοικητικής Aναδιάρθρωσης. Κύριος στόχος Απαιτούμενη ενέργεια Χρονοδιάγραμμα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟΣ ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ. Προκαταρκτική Eργασία: Σύσταση Ομάδων Διοικητικής Aναδιάρθρωσης. Κύριος στόχος Απαιτούμενη ενέργεια Χρονοδιάγραμμα ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟΣ ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ Προκαταρκτική Eργασία: Σύσταση Ομάδων Διοικητικής Aναδιάρθρωσης 0.1 Σύσταση Υψηλού Επιπέδου Ομάδας Αναδιάρθρωσης της Δημόσιας Διοίκησης 0.2 Σύσταση Ομάδας Υποστήριξης της

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαστής Ιστοσελίδων

Σχεδιαστής Ιστοσελίδων Σχεδιαστής Ιστοσελίδων 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχεδιαστής Ιστοσελίδων Γνωστό και ως Συνοπτική Ένας σχεδιαστής ιστοσελίδων κατασκευάζει και ενημερώνει ιστοσελίδες ως προς τη σχεδίαση και τη διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. Εισηγήτρια: Γκαβέλα Σταματία Δρ. Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ

ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. Εισηγήτρια: Γκαβέλα Σταματία Δρ. Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΕΕ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΕΕ ΤΠΔΠ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Θέμα εισήγησης: «ΕΛΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 20.12.2006-31.12.2007 ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΤΑΚΤΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 20.12.2006-31.12.2007 ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΤΑΚΤΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Α.Ε. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 20.12.2006-31.12.2007 ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΤΑΚΤΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ Αξιότιµοι κύριοι Μέτοχοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡ.Μ.Α.Ε. 26891/05/Β/92/008 ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ

ΑΡ.Μ.Α.Ε. 26891/05/Β/92/008 ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ` ΕΚΘΕΣΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΤΟΥ.Σ. ΤΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ «ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΟΥΡΟΜΠΡΟΚΕΡΣ ΜΕΣΙΤΕΣ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ» ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡEIΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση Διαφάνειας KRESTON PRIME AUDIT IKE

Έκθεση Διαφάνειας KRESTON PRIME AUDIT IKE Έκθεση Διαφάνειας 2014 KRESTON PRIME AUDIT IKE Μάρτιος 2014 Περιεχόμενα Σελίδα Α. Δομή και Ιδιοκτησία-Εταίροι 5 Β. Συνεργασία με το ανεξάρτητο μέλος της KRESTON INTERNATIONAL LTD Γ. Εταιρική Διακυβέρνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ)

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 1 ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ 3. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΣΙ ΗΡΕΜΠΟΡΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΣΙ ΜΑ Α.Ε. Σελίδα 1 αϖό 8 ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ Η Εταιρεία ΣΙ ΜΑ Α.Ε., λόγω της µακρόχρονης ϖορείας της και της ϖολυετούς εµϖειρίας της στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Θεσσαλονίκη, 12-11-2012 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Αρ. πρωτ.: 3603 ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΡΟΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Θεσσαλονίκη, 12-11-2012 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Αρ. πρωτ.: 3603 ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΡΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Θεσσαλονίκη, 12-11-2012 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Αρ. πρωτ.: 3603 ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΡΟΣ Τον κ. Πρόεδρο της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου Θεσσαλονίκης ΘΕΜΑ: Επανεξέταση δεδομένων διαγωνισμού

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή

Έκθεση Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή PKF Ευρωελεγκτική Α.Ε. Accountants & Έκθεση Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή για τους σκοπούς του Κανονισμού του Χ.Α. (σημείο 4.1.4.1.) των Συγχωνευόμενων Εταιρειών ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ BLUE STAR

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY Το νομικό και κανονιστικό πλαίσιο (νομοθεσία) που διέπει τις δραστηριότητες της εταιρείας «ΠΑΝΤΕΛΑΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΩΝ CLUSTERS Με σκοπό τον εντοπισμό των βασικών παραγόντων επιτυχίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Ποιότητα Βασικός παράγοντας ανταγωνιστικότητας στην βιοµηχανία επίπλου ρ. Ιωάννης Μπαρµπούτης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ «ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ»

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ «ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ» Έχοντας υπόψη: ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ «ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ» 1. Το άρθρο 7 του Ν. 1268/1982 «Για τη δομή και λειτουργία των ΑΕΙ», όπως ισχύει σήμερα, 2. Το άρθρο 28, παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ 241 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ Η επιτυχής υλοποίηση του επιχειρησιακού σχεδιασµού στη βάση των σχεδίων δράσης που έχουν αναπτυχθεί, προϋποθέτει την ύπαρξη αποτελεσµατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΩΡΑΪΔΟΥ ΑΝΝΑ Μ 20/11

ΘΕΩΡΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΩΡΑΪΔΟΥ ΑΝΝΑ Μ 20/11 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΩΡΑΪΔΟΥ ΑΝΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Από όσο γνωρίζω, είναι η πρώτη φορά που οι βιβλιοθήκες των Τραπεζών οργανώνουν τέτοιου είδους συνάντηση.

Από όσο γνωρίζω, είναι η πρώτη φορά που οι βιβλιοθήκες των Τραπεζών οργανώνουν τέτοιου είδους συνάντηση. 1 Κύριε καθηγητά, αξιότιµοι, κα Μουγίου, κυρίες και κύριοι, Με µεγάλη χαρά σας καλωσορίζω στην Τράπεζα της Ελλάδος, στη σηµερινή σηµαντική ηµερίδα που διοργανώθηκε από τις βιβλιοθήκες των Τραπεζών Ελλάδος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ = O ΚΛΑ ΟΣ ΤΟΥ MANAGEMENT ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ

Διαβάστε περισσότερα