Εσωτερικός Έλεγχος στις επιχειρήσεις

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εσωτερικός Έλεγχος στις επιχειρήσεις"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗ» Επιβλέπων Καθηγητής Α.Π.Θ: Χαράλαμπος Σπαθής Εσωτερικός Έλεγχος στις επιχειρήσεις (Internal Auditing in Enterprises) Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία Αϊβαζίδου Παναγιώτα A.M. 142 Πτυχιούχος Οικονοµικών Επιστηµών Α.Π.Θ. Θεσσαλονίκη, 2008

2 Εξεταστική Επιτροπή: Αναπληρωτής Καθηγητής: Χαράλαμπος Σπαθής (Επιβλέπων Καθηγητής) Καθηγητής: Ιωάννης Σταμέλος ii

3 Παντελής Παπαστάθης iii

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η αναγκαιότητα του ελέγχου οποιασδήποτε οικονοµικής διαχείρισης ξένης περιουσίας πηγάζει από τις ατέλειες της ανθρώπινης φύσης. Τα λάθη είναι έµφυτα στον άνθρωπο. Ο άνθρωπος γεννιέται µαζί µε τις ατέλειες και τις αδυναµίες του, µε τις οποίες ζει και τελειώνει τη ζωή του. Βέβαια, η εξέλιξη της επιστήµης και του πολιτισµού και γενικότερα οι κοινωνικές και οικονοµικές συνθήκες διαβίωσης, επηρεάζουν µέχρι κάποιο βαθµό, θετικά ή αρνητικά, τις αδυναµίες αυτές, ωστόσο ποτέ δεν τις εξαφανίζουν, γιατί αυτές είναι µέσα στη φύση του ανθρώπου. Συνεπώς, η µοναδική λύση που αποµένει είναι η καταπολέµηση αυτών των λαθών µέσω της οργάνωσης, σε κάθε οικονοµική διαχείριση ξένης περιουσίας, ουσιαστικού και ανεξάρτητου εξωτερικού ελέγχου, ο οποίος να συµπληρώνεται και µε οργάνωση πλήρους συστήµατος εσωτερικού ελέγχου. Ο εσωτερικός έλεγχος είναι το απαραίτητο συµπλήρωµα οποιασδήποτε οικονοµικής διαχείρισης ξένης περιουσίας. Στα πλαίσια της παρούσας εργασίας γίνεται προσπάθεια παρουσίασης της αξίας και σπουδαιότητας του συστήµατος εσωτερικού ελέγχου στις επιχειρήσεις και του µηχανισµού λειτουργίας του τόσο σε θεωρητικό όσο και σε πρακτικό επίπεδο. Το ερευνητικό µέρος της εργασίας περιλαµβάνει την εµπειρική µελέτη που διεξήχθη σε ελληνικές επιχειρήσεις µε θέµα τη λειτουργία του εσωτερικού ελέγχου σε συγκεκριµένους επιχειρησιακούς τοµείς. Η διπλωµατική εργασία έχει σαν κύριο θέµα τον εσωτερικό έλεγχο στις Ανώνυµες Εταιρείες (A.E.) και Τράπεζες, δεδοµένου των εξελίξεων του εσωτερικού ελέγχου στις Η.Π.Α., οι οποίες σηµατοδοτούν αλυσιδωτές αντιδράσεις σε παγκόσµιο επίπεδο. Ιδιαίτερη έµφαση δίνεται στην ανάλυση των ιεθνών Προτύπων επαγγελµατικών πρακτικών εσωτερικού ελέγχου και στον Κώδικα Ηθικής. Περαιτέρω, αναφέρονται οι νοµοθετικές εξελίξεις του εσωτερικού ελέγχου στις Η.Π.Α και αναλύονται οι προοπτικές εσωτερικού ελέγχου στην Ελλάδα. Η εργασία στηρίζεται σε όσο το δυνατόν πρόσφατη βιβλιογραφία όπου παρατίθενται επίκαιρες απόψεις. iv

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ (Abstract) The necessity of control of any economic management of foreign assets springs from the imperfections of human nature. The human errors are innate. The person is born with the imperfections and the weaknesses, with which he/she lives and finishes his/her life. Of course, the development of science and culture and generally the social and financial living conditions, affect to some degree, positively or negatively, these weaknesses however, they never disappear them, because these conditions are in the nature of the human being. Consequently, the fighting off these errors via the organization of essential and independent external control, in each economic management of foreign assets, is the unique solution, which has to be supplemented by the settlement of a complete internal control system. The internal control is the essential supplement of any economic management of foreign fortune. In the frames of the present work, we make an effort of a presentation of the value and importance of the internal control system in the enterprises and the mechanism of its operation as much on a theoretical as on a practical level. The inquiring part of the work includes the empirical study which was carried out in Greek enterprises, concerning the internal control function in concrete operational sectors. The current diplomatic work has the internal control in Body Corporates and Banks as a main subject, considering the developments of internal control in U.S.A., which signal chain reactions globally. Particular emphasis is given on the analysis of International Standards for the professional practice of internal auditing and on the Code of Ethics. The prospects of internal control in Greece are further analyzed. The work is supported, as much as possible, by recent bibliography where current opinions are mentioned. v

6 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Είναι κοινά αποδεκτό ότι ο κύριος σκοπός µιας επιχείρησης είναι να δηµιουργεί αξία, παράγοντας αγαθά και προσφέροντας υπηρεσίες που απαιτεί η κοινωνία, δηµιουργώντας µε τον τρόπο αυτό κέρδη για τους ιδιοκτήτες και τους µετόχους της αλλά και ευηµερία για την κοινωνία. Βασική αποστολή της επιχείρησης είναι η συνεχής προσθήκη αξίας στην επιχείρηση και στον επενδυτή µέτοχο. Αυτό θα πρέπει να πραγµατοποιηθεί µέσα στο πλαίσιο του σηµερινού έντονου ανταγωνισµού που γεννά η παγκοσµιοποίηση, όπου η επιβίωση και η ανάπτυξη µιας επιχείρησης είναι συνάρτηση της ανταγωνιστικότητάς της. Και για να είναι µία επιχείρηση ανταγωνιστική απαιτείται η ύπαρξη σύγχρονου και διορατικού management το οποίο χαράσσει και υλοποιεί στρατηγικές, διατηρώντας όµως τις διαχρονικές αξίες στις οποίες η επιχείρηση παραδοσιακά πιστεύει και οι οποίες κρατούν την εταιρεία µέσα στο παγκόσµιο επιχειρηµατικό γίγνεσθαι. Μέρος των στρατηγικών αυτών αποτελεί και ο εσωτερικός έλεγχος, στον οποίο στηρίζεται ολόκληρο το σύστηµα της εταιρικής διακυβέρνησης. Η εταιρική διακυβέρνηση είναι ένα µόνο κοµµάτι του ευρύτερου οικονοµικού πλαισίου µέσα στο οποίο λειτουργούν οι εταιρείες και εξαρτάται από το νοµικό, ρυθµιστικό και θεσµικό περιβάλλον. Ο εσωτερικός έλεγχος αξιολογεί και καταγράφει τις εσωτερικές διαδικασίες στην πράξη, επισηµαίνει αδυναµίες και αποκλίσεις του συστήµατος, παρέχει συµβουλές και προτείνει προσαρµογές. Σκοπός του εσωτερικού ελέγχου είναι η συµβολή του στην ανάπτυξη και εµπέδωση της εταιρικής κουλτούρας µεταξύ των τµηµάτων και των στελεχών της εταιρείας και η προσαρµογή της εταιρείας στο ισχύον θεσµικό πλαίσιο. Ουσιαστικά, λοιπόν, πρόκειται για ένα µηχανισµό επιτήρησης της εφαρµογής των αρχών της εταιρικής διακυβέρνησης, συµβάλλοντας κατά ένα µεγάλο ποσοστό στην προστασία της εταιρείας και στη διασφάλιση των συµφερόντων των µετόχων της. Η στροφή του επιστηµονικού ενδιαφέροντος σε θέµατα που αφορούν στον εσωτερικό έλεγχο, θεωρείται σηµαντικό βήµα για την κατανόηση της λειτουργίας των επιχειρήσεων και την περαιτέρω ανάπτυξή τους. Για τον λόγο αυτό κρίθηκε ουσιώδες, πριν από οποιαδήποτε λεπτοµερή αναφορά σε εµπειρική µελέτη περιπτώσεων που αφορά σε ελληνικές επιχειρήσεις οι οποίες υπόκεινται σε εσωτερικό έλεγχο, να γίνει µια βιβλιογραφική ανασκόπηση καθώς και µια πρώτη προσέγγιση στη διατύπωση των βασικών εργαλείων των εσωτερικών ελεγκτών, ήτοι: των ιεθνή Προτύπων (Standards for the Professional Practice of Internal Auditing), του Κώδικα εοντολογίας, του ιεθνούς Ινστιτούτου Εσωτερικών Ελεγκτών (ΙΙΑ), της Πιστοποίησης των Εσωτερικών Ελεγκτών καθώς και της Συνεχής Επαγγελµατικής Εκπαίδευσής τους. vi

7 Η έρευνα πραγµατοποιήθηκε µε τη µέθοδο των ερωτηµατολογίων σε Α.Ε. και Τράπεζες, οι οποίες ως εισηγµένες στο Χρηµατιστήριο, υποχρεούνται να διαθέτουν τµήµα εσωτερικού ελέγχου. Στο σηµείο αυτό θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Αναπληρωτή Καθηγητή κ. Χαράλαµπο Σπαθή για την πολύτιµη βοήθεια, την ηθική υποστήριξη και το αµέριστο ενδιαφέρον που έδειξε κατά τη διάρκεια εκπόνησης της διπλωµατικής µου εργασίας. Αφιερώνεται στους γονείς και στον αδερφό µου για την υποµονή και τη στήριξή που µου παρείχαν όλο αυτό τον καιρό. Σηµείωση: η φωτογραφία του εξωφύλλου είναι από την ηλεκτρονική διεύθυνση vii

8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Περίληψη..... iv Περίληψη στα Αγγλικά (Abstract).. v Πρόλογος. vi Περιεχόµενα.... viii ENOTHTA 1 H Εισαγωγή 1.1. Ορισµός και αναγκαιότητα εσωτερικού ελέγχου Σύντοµη περιγραφή ενοτήτων Θεµελιώδη στοιχεία εσωτερικού ελέγχου Η λογική του εσωτερικού ελέγχου Μηχανισµοί εσωτερικού ελέγχου Ο εσωτερικός ελεγκτής Εκπαίδευση και αξιολόγηση των εσωτερικών ελεγκτών 9 ENOTHTA 2 H Βιβλιογραφική Ανασκόπηση 2.1. C.O.S.O. Internal Control Framework Τι δε µπορεί να κάνει ο εσωτερικός έλεγχος Εκτίµηση & διαχείριση κινδύνου Ο ρόλος του εσωτερικού ελεγκτή στη διαχείριση κινδύνου Η επίδραση των πληροφοριακών συστηµάτων H χρήση της εξισορροπηµένης καρτέλας (Balanced Scorecard) Εσωτερικές δοµές διακυβέρνησης σε τράπεζες Η ανάγκη υιοθέτησης διεθνών προτύπων εσωτερικού ελέγχου Επαγγελµατικός εσωτερικός έλεγχος ιεθνή πρότυπα επαγγελµατικών πρακτικών εσωτερικού ελέγχου Πρότυπα χαρακτηριστικών & Πρότυπα επίδοσης Κώδικας Ηθικής Αρχές Κανόνες συµπεριφοράς.. 61 viii

9 ENOTHTA 3 H Οι εξελίξεις του εσωτερικού ελέγχου 3.1. Οι τελευταίες εξελίξεις του εσωτερικού ελέγχου στις Η.Π.Α Κανονισµοί Αλλαγές του SOX και ελεγκτική κάλυψη Το µέλλον του εσωτερικού ελέγχου µετά το νόµο SOX Οι αυξηµένες απαιτήσεις για τις λειτουργίες εσωτερικού ελέγχου Στρατηγική αντίληψη Ο ρόλος του εσωτερικού ελέγχου στην καταπολέµηση της απάτης Αλλαγή της οπτικής Αλλαγή των προσδοκιών του εσωτερικού ελέγχου Αλλαγή ευκαιριών για τον εσωτερικό έλεγχο Προοπτικές του εσωτερικού ελέγχου στην Ελλάδα ENOTHTA 4 H Εµπειρική µελέτη : Η θέση του εσωτερικού ελέγχου στις ελληνικές επιχειρήσεις 4.1. Μεθοδολογία έρευνας Οι εξεταζόµενες εταιρείες ENOTHTA 5 H Αποτελέσµατα εµπειρικής µελέτης 5.1. Παρουσίαση αποτελεσµάτων Ανάλυση ερωτήσεων Πληροφορίες για το τµήµα εσωτερικού ελέγχου Πέµπτη ερώτηση Έκτη ερώτηση Έβδοµη ερώτηση Πρακτικές εκτίµησης κινδύνου και έλεγχος µε βάση τον κίνδυνο Όγδοης & ένατη ερώτηση έκατη ερώτηση Ενδέκατη ερώτηση ωδέκατη ερώτηση έκατη τρίτη ερώτηση έκατη τέταρτη ερώτηση ix

10 5.2. Εσωτερικός έλεγχος στα στάδια της λειτουργίας αγορών Έλεγχος κατά το στάδιο της Παραγγελίας Έλεγχος κατά το στάδιο της Παραλαβής Έλεγχος κατά το στάδιο της ηµιουργίας Χρέους Έλεγχος κατά το στάδιο της Πληρωµής Εσωτερικός Έλεγχος Αποθεµάτων Εσωτερικός Έλεγχος Λειτουργιών του Υπολογιστή Πιστωτές Αµοιβές & Έξοδα προσωπικού Γραµµάτια Πληρωτέα ENOTHTA 6 H Συµπεράσµατα Προτάσεις Προτάσεις Βιβλιογραφία Παράρτηµα / Ερωτηµατολόγιο x

11 ENOTHTA 1 H 1. Εισαγωγή 1.1. Ορισµός και αναγκαιότητα εσωτερικού ελέγχου Ο εσωτερικός έλεγχος διενεργείται σε όλες τις λειτουργίες της επιχείρησης: στις οικονοµικές καταστάσεις (Λογιστικός Έλεγχος), στην τήρηση των κανόνων και των πολιτικών που έχει θεσπίσει η διοίκηση, στην αξιοποίηση των πόρων της εταιρείας, στα περιουσιακά της στοιχεία καθώς και στην εφαρµογή της ισχύουσας νοµοθεσίας. Παράλληλα, µέσω αυτού του ελέγχου αξιολογείται η λειτουργία κάθε τµήµατος και διαπιστώνονται πιθανές ελλείψεις. Η διοίκηση δεν έχει τη δυνατότητα να επιτηρεί άµεσα τις λειτουργίες της επιχείρησης, αφού µε την αύξηση του µεγέθους της επιχείρησης αυξάνονται και οι οικονοµικές της συναλλαγές, γι αυτό το λόγο διαθέτει ένα σύστηµα ελέγχου των επιχειρησιακών δραστηριοτήτων. Σύµφωνα µε το Ινστιτούτο Εσωτερικών Ελεγκτών (Institute of Internal Auditors / IIA, 2004), ο εσωτερικός έλεγχος είναι µια ανεξάρτητη, αντικειµενική, διαβεβαιωτική και συµβουλευτική δραστηριότητα, οργανωµένη και σχεδιασµένη να προσθέτει αξία και να βελτιώνει τις λειτουργίες του οργανισµού. Συντελεί στην επίτευξη των στόχων του οργανισµού µε την υιοθέτηση µιας συστηµατικής και πειθαρχηµένης προσέγγισης για την εκτίµηση και βελτίωση της αποτελεσµατικότητας διαχείρισης κινδύνου, του ελέγχου και των διαδικασιών διακυβέρνησης. Σύµφωνα µε τον ορισµό του Ινστιτούτου των Αµερικάνων Ορκωτών Λογιστών (American Institute of Certified Public Accountants, AICPA), τον εσωτερικό έλεγχο αποτελούν το σχέδιο οργάνωσης και όλες οι συντονισµένες προσπάθειες, µέθοδοι και µέτρα που υιοθετούνται εντός της επιχείρησης, για τη διαφύλαξη και προστασία των περιουσιακών της στοιχείων, τον έλεγχο της ακρίβειας και αξιοπιστίας των λογιστικών στοιχείων, την προώθηση της αποτελεσµατικότητας της λειτουργίας και την ενθάρρυνση της διατήρησης της προδιαγραµµένης επιχειρηµατικής πολιτικής 1. Ο εσωτερικός έλεγχος έρχεται να ικανοποιήσει την ανάγκη για παροχή άµεσης και αντικειµενικής πληροφόρησης προς τη διοίκηση σχετικά µε τη λειτουργία των κατάλληλων ασφαλιστικών δικλείδων. Ο άνθρωπος από τη φύση του είναι επιρρεπής σε λάθη και απάτες. Εποµένως, αν και η παντελής εξάλειψή τους θεωρείται ανέφικτη µπορούµε να τις περιορίσουµε σηµαντικά µε τη βοήθεια του εσωτερικού ελέγχου. Με λίγα λόγια, ο εσωτερικός έλεγχος αποτελεί ένα είδος ασφάλισης κατά των λαθών και της απάτης. 1 S.A.S. (Statement on Auditing Standards/ ήλωση στα ελεγκτικά πρότυπα), No 1 Section AICPA Committee on Auditing Procedures xi1

12 Βασικός σκοπός διενέργειας του ελέγχου είναι ο εντοπισµός σηµείων όπου προωθούν βελτιώσεις του συστήµατος επακόλουθα, όσο νωρίτερα ενηµερώνεται η διοίκηση για τα σηµεία προτεινόµενων βελτιώσεων, τόσο νωρίτερα θα αποφασισθούν και θα ληφθούν διορθωτικά µέτρα, επιτυγχάνοντας µε αυτό τον τρόπο µεγιστοποίηση του οφέλους της επιχείρησης. Τα µέτρα αυτά αποβλέπουν: α) στην προστασία των περιουσιακών στοιχείων, β) στην προώθηση της αξιοπιστίας και ακρίβειας των λογιστικών καταχωρίσεων, γ) στην ενθάρρυνση της µέτρησης της παραγωγής και της σύγκρισης αυτής µε τους στόχους και την πολιτική της επιχείρησης και δ) στην αξιολόγηση της αποτελεσµατικότητας των εργασιών της επιχείρησης. Όταν οι µετοχές της εταιρείας διαπραγµατεύονται στη χρηµατιστηριακή αγορά, η υπηρεσία του εσωτερικού ελέγχου έχει ως εκ των πρωταρχικών της στόχων να εκτιµά, να ελέγχει και να επισηµαίνει στο ιοικητικό Συµβούλιο της επιχείρησης κατά πόσο οι συναλλαγές και η γενικότερη δραστηριότητα της επιχείρησης καθώς και των βασικών µετόχων, των µελών του ιοικητικού Συµβουλίου και των στελεχών της επιχείρησης διεξάγονται χωρίς να θίγονται τα συµφέροντα των επενδυτών ή µετόχων της εταιρείας και περαιτέρω χωρίς να απειλείται η διαφάνεια και η οµαλή λειτουργία της χρηµατιστηριακής αγοράς. 1.2 Σύντοµη περιγραφή ενοτήτων Η αγορά στην οποία δραστηριοποιούνται σήµερα οι επιχειρήσεις χαρακτηρίζεται από ανακατατάξεις, τόσο σε τοπικό όσο και σε παγκόσµιο επίπεδο, περίπλοκες διαδικασίες και κανονισµούς και αναβάθµιση της σηµασίας της εταιρικής ευθύνης. Ως αποτέλεσµα των άνωθεν τη θέση του επιχειρηµατία έχει αναλάβει ο επαγγελµατίας manager, ο οποίος έχει τις προδιαγραφές να ανταπεξέλθει στις ανάγκες των µεγάλων και απρόσωπων εταιρειών. Μετά το ξέσπασµα των λογιστικών σκανδάλων (χαρακτηριστικό παράδειγµα αποτελεί η Enron), οι οµάδες ενδιαφεροµένων, γνωστοί ως stakeholders, δηλαδή οι εργαζόµενοι, οι πελάτες, οι προµηθευτές, οι επενδυτές, και οι Αρχές ή η Κυβέρνηση, απαιτούν ολοένα και µεγαλύτερη διαφάνεια, αξιόπιστες οικονοµικές καταστάσεις και ισότιµη πρόσβαση σε πληροφορίες που µπορεί να έχουν επίδραση στην πορεία της επιχείρησης. Η διαφάνεια στην παρεχόµενη πληροφόρηση αποτελεί καθοριστικής σηµασίας αίτηµα και αντανακλά άµεσα στην προστασία των µετόχων και στη διατήρηση της εµπιστοσύνης των επενδυτών. Όλοι οι παραπάνω παράγοντες αυξάνουν τη σηµασία της εταιρικής διακυβέρνησης (corporate governance), της οποίας θεµελιώδες στοιχείο αποτελεί ο εσωτερικός έλεγχος (internal control), γι αυτό και στην παρούσα µελέτη προχωρούµε σε ενδελεχή µελέτη του. 2

13 Ειδικότερα, στην πρώτη ενότητα επιχειρείται µια προσπάθεια παρουσίασης των θεµελιωδών στοιχείων και των µηχανισµών του εσωτερικού ελέγχου, θέµατα που απασχολούν τον τελευταίο καιρό το διεθνές και ελληνικό οικονοµικό περιβάλλον. Περαιτέρω, δίνεται έµφαση στη διαδικασία επιλογής των εσωτερικών ελεγκτών, δηλαδή στην κατάλληλη στελέχωση του τµήµατος εσωτερικού ελέγχου και στην ικανότητα των εσωτερικών ελεγκτών, η οποία πρέπει να είναι προσεκτική, δεδοµένου ότι από αυτήν εξαρτάται η ποιότητα των υπηρεσιών του εσωτερικού ελέγχου. Στη δεύτερη ενότητα περιλαµβάνεται η ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας και γίνεται προσπάθεια να παρουσιαστούν τα βασικότερα επιστηµονικά άρθρα και οι ακαδηµαϊκές πηγές που σχετίζονται µε αυτό το θέµα. Η τρίτη ενότητα προσεγγίζει τις τελευταίες εξελίξεις του εσωτερικού ελέγχου στις Η.Π.Α. και επικεντρώνεται στις αυξηµένες απαιτήσεις για τις λειτουργίες εσωτερικού ελέγχου, όπως είναι η καταπολέµηση της απάτης. Η ενότητα ολοκληρώνεται µε αναφορά στις προοπτικές του εσωτερικού ελέγχου στην Ελλάδα Στην επόµενη ενότητα περιγράφεται η µεθοδολογία της προσωπικής έρευνας και γίνεται αναφορά σε γενικές πληροφορίες που αφορούν τις εξεταζόµενες ελληνικές επιχειρήσεις οι οποίες συµµετείχαν στην έρευνα. Στην πέµπτη ενότητα παρουσιάζονται τα αποτελέσµατα της εµπειρικής µελέτης σε εικοσιτέσσερις ελληνικές επιχειρήσεις, η πλειοψηφία των οποίων είναι εισηγµένες στο χρηµατιστήριο. Η µελέτη βασίζεται σε συµπλήρωση ερωτηµατολογίων µέσω ηλεκτρονικού ταχυδροµείου (23 επιχειρήσεις) ή προσωπικής συνέντευξης (1 επιχείρηση) και έχει ως αντικείµενο την εξέταση του συστήµατος εσωτερικού ελέγχου στην ελληνική πραγµατικότητα. Ακολουθεί η παρουσίαση των αποτελεσµάτων σε πίνακες, η διαγραµµατική απεικόνισή τους καθώς και η αναλυτική µελέτη αυτών. Στην έκτη και τελευταία ενότητα καταγράφονται τα κυριότερα συµπεράσµατα της εργασίας ενώ παρατίθενται και ορισµένες προτάσεις για την εφαρµογή του συστήµατος εσωτερικού ελέγχου, µε στόχο τα µακροπρόθεσµα οφέλη αυτής της εφαρµογής. 1.3 Θεµελιώδη στοιχεία του εσωτερικού ελέγχου Βασικός σκοπός του εσωτερικού ελέγχου αποτελεί η προώθηση της αποτελεσµατικής λειτουργίας της οργάνωσης της επιχείρησης. Τα συστήµατα εσωτερικών ελέγχων λοιπόν συνίστανται από όλα τα µέτρα που χρησιµοποιούνται από την διοίκηση για τους ακόλουθους λόγους 2 : 2 Βλ. W.R.Meigs, E.J.Larsen, R.F.Meigs, Ελεγκτική, Εκδόσεις Παπαζήση,

14 Την προστασία των περιουσιακών στοιχείων από σπατάλες, καταδολιεύσεις και αναποτελεσµατική χρήση. Την προώθηση της ακρίβειας και αξιοπιστίας των λογιστικών καταγραφών. Την ενθάρρυνση και µέτρηση της εφαρµογής της πολιτικής της επιχείρησης. Την αξιολόγηση της αποτελεσµατικότητας της λειτουργίας των τµηµάτων της επιχείρησης. Το πρότυπο 2110.Α2 του ΙIA αναφέρει τα ακόλουθα 3 : «Η δραστηριότητα του εσωτερικού ελέγχου πρέπει να αξιολογεί την έκθεση στον κίνδυνο που σχετίζεται µε την διακυβέρνηση του οργανισµού, τις λειτουργίες και τα πληροφοριακά συστήµατα αναφορικά µε την : Αξιοπιστία και ακεραιότητα της χρηµατοοικονοµικής και επιχειρησιακής πληροφόρησης. Αποτελεσµατικότητα και αποδοτικότητα των λειτουργιών. ιαφύλαξη των περιουσιακών στοιχείων. Συµµόρφωση µε τους νόµους, τις ρυθµίσεις και τα συµβόλαια.» Σύµφωνα µε το ανωτέρω πρότυπο λοιπόν, οι εσωτερικοί ελεγκτές πρέπει να επισκοπούν την αξιοπιστία και ακεραιότητα της οικονοµικής και επιχειρησιακής πληροφόρησης και τα µέσα που χρησιµοποιούνται για την αναγνώριση, την µέτρηση, την ταξινόµηση και αναφορά των πληροφοριών αυτών. Επίσης, οι ελεγκτές πρέπει να αξιολογούν την οικονοµία και την αποδοτικότητα της χρησιµοποίησης των πόρων και να επισκοπούν τις λειτουργίες ή τα προγράµµατα για την παροχή της διαβεβαίωσης εάν τα αποτελέσµατα είναι συνεπή µε τους στόχους που έχουν τεθεί. Βάσει του νόµου 3016/2002 4, η Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου στη χώρα µας έχει τις ακόλουθες αρµοδιότητες: 1. Παρακολουθεί την εφαρµογή και τη συνεχή τήρηση του Εσωτερικού Κανονισµού Λειτουργίας και του καταστατικού της εταιρίας, καθώς και της εν γένει νοµοθεσίας που αφορά την εταιρία και ιδιαίτερα της νοµοθεσίας των ανωνύµων εταιρειών και της χρηµατιστηριακής. 2. Αναφέρει στο διοικητικό συµβούλιο της εταιρείας περιπτώσεις σύγκρουσης των ιδιωτικών συµφερόντων των µελών του διοικητικού συµβουλίου ή των διευθυντικών στελεχών της εταιρείας µε τα συµφέροντα της εταιρείας, τις οποίες διαπιστώνει κατά την άσκηση των καθηκόντων του. 3 Βλ. <http://www.theiia.org/guidance/standards-and-practices/>, 20/09/ Βλ. Ν. ΥΠ ΑΡΙΘ. 3016/2002 «Για την εταιρική διακυβέρνηση, θέµατα µισθολογίου και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ 110/ ), όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 26 του νόµου 3091/2002 (ΦΕΚ 330/ ) 4

15 3. Οφείλει να ενηµερώνει εγγράφως, µια φορά τουλάχιστον το τρίµηνο, το διοικητικό συµβούλιο για το διενεργούµενο έλεγχο και να παρίσταται κατά τις γενικές συνελεύσεις των µετόχων. 4. Παρέχει, µετά από έγκριση του διοικητικού συµβουλίου της εταιρείας, οποιαδήποτε πληροφορία ζητηθεί εγγράφως από τις εποπτικές αρχές, συνεργάζεται µε αυτές και διευκολύνει µε κάθε δυνατό τρόπο το έργο της παρακολούθησης, του ελέγχου και της εποπτείας που αυτές ασκούν. 1.4 Η λογική του εσωτερικού ελέγχου Σύµφωνα µε τη Θεωρία Αντιπροσώπευσης, ο εσωτερικός έλεγχος µαζί µε άλλους παρεµβατικούς µηχανισµούς, όπως είναι η χρηµατοοικονοµική αναφορά και ο εξωτερικός έλεγχος, βοηθούν στην κατάρτιση χαµηλού κόστους συµβολαίων µεταξύ ιδιοκτητών και διευθυντών. Όπως µπορεί κανείς να διακρίνει στο ακόλουθο πλαίσιο, η Θεωρία της Αντιπροσώπευσης δε µπορεί να αιτιολογήσει την ύπαρξη εσωτερικού ελέγχου εντούτοις, µπορεί να συντελέσει στην κατανόηση ορισµένων χαρακτηριστικών του τµήµατος εσωτερικού ελέγχου, όπως το µέγεθος και ο σκοπός των δραστηριοτήτων του. Η Θεωρία Αντιπροσώπευσης µπορεί να εφαρµοστεί για να δοκιµαστεί εµπειρικά εάν οι αποκλίσεις µεταξύ διαφορετικών πρακτικών εσωτερικού ελέγχου αντικατοπτρίζουν τις διαφορετικές συµβατικές σχέσεις που προκύπτουν από διαφορές στην οργανωσιακή µορφή. ΠΛΑΙΣΙΟ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ Γιατί έχουν τμήμα Εσωτερικού Ελέγχου ορισμένοι οργανισμοί? Ο εσωτερικός έλεγχος μαζί με άλλους μηχανισμούς ισχυροποιεί τους δεσμούς ιδιοκτητώνμετόχων. Ο εσωτερικός έλεγχος βοηθά τους μετόχους να μειώσουν το πρόβλημα της ασύμμετρης πληροφόρησης και να παρακολουθήσουν τα κόστη αποτελεσματικά. Γιατί διαφέρει η φύση και η μορφή των τμημάτων Εσωτερικών Ελέγχων μεταξύ διαφορετικών οργανισμών? Η σχέση αντιπροσώπευσης απεικονίζεται στη δομή του ελέγχου και της ιδιοκτησίας της κάθε επιχείρησης. Γιατί διαφέρουν οι πρακτικές Εσωτερικού Ελέγχου ανά οργανισμό? Εξαιτίας των διαφορετικών κινήτρων ιδιοκτητών/μετόχων. Γιατί η οργανωσιακή αλλαγή επηρεάζει τα τμήματα Εσωτερικού Ελέγχου διαφορετικά? Η ασύμμετρη πληροφόρηση ποικίλλει μεταξύ οργανισμών ανάλογα με τη φύση και την πολυπλοκότητα της επιχείρησης. Αυτό σημαίνει ότι το κόστος διατήρησης της σύμβασης μεταξύ των ιδιοκτητών διοίκησης εξαρτάται από τη σοβαρότητα του προβλήματος. 5

16 1.5 Μηχανισµοί εσωτερικού ελέγχου Στην υποενότητα αυτή αναφέρονται οι µηχανισµοί εσωτερικού ελέγχου και οι αλλαγές σε αυτούς τους µηχανισµούς κατά την περίοδο Ειδικότερα, ελέγχεται εάν οι αλλαγές αυτές έχουν επηρεάσει την αποτελεσµατικότητά τους. Οι µηχανισµοί εσωτερικού ελέγχου έχουν σχεδιαστεί για να φέρουν σε συµφωνία τα συµφέροντα διευθυντών και µετόχων. Οι κύριοι µηχανισµοί που επηρεάζουν το βαθµό στον οποίο η διοίκηση µιας εταιρείας αντιπροσωπεύει τα συµφέροντα των µετόχων είναι οι εξής: Το διοικητικό συµβούλιο (Board of Directors) Τα σχέδια αποζηµίωσης (Board Compensation) Η εταιρική ιδιοκτησία (Institutional Stockholder Ownership) Η χρήση δανεισµού (Takeover Market) Τα στοιχεία συλλέχθηκαν (Mark R. Huson, Robert Parrino & Laura T. Starks, 2001) από τις ετήσιες έρευνες του αµερικάνικου περιοδικού Forbes και αφορούσαν εκτελεστικά στελέχη, τα οποία ασκούσαν τα καθήκοντά τους για ένα το πολύ χρόνο σε δηµόσιες επιχειρήσεις. Σηµειώνεται ότι χρησιµοποιήθηκαν οι ανακοινώσεις του περιοδικού Wall Street για τον προσδιορισµό της έναρξης των καθηκόντων των ανώτατων διευθυντικών στελεχών (Chief Executive Officers, CEOs). Ο έλεγχος χ2 έδειξε ότι υπάρχει στατιστικά σηµαντική σχέση ανάµεσα στο διοικητικό συµβούλιο και στην εταιρική ιδιοκτησία όσον αφορά την αναδιοργάνωση των εκτελεστικών στελεχών. Το µέγεθος του διοικητικού συµβουλίου µειώνεται υπέρ των συµφερόντων των µετόχων ενώ η αντιπροσώπευση του συµβουλίου από εξωτερικά, µη εκτελεστικά µέλη σηµειώνει αύξηση 5. Παρ όλο το γεγονός ότι διαπιστώθηκαν σηµαντικές αλλαγές στους µηχανισµούς εσωτερικού ελέγχου, η σχέση ανάµεσα στην πιθανότητα αναδιοργάνωσης των CEOs, απόλυσης και αντικατάστασης αυτών και στην επίδοση της επιχείρησης δεν έχει αλλάξει σηµαντικά κατά την εξεταζόµενη περίοδο. Ιδιαίτερα, συµπεραίνεται ότι υπήρξαν αλλαγές στα χαρακτηριστικά των µηχανισµών εσωτερικού ελέγχου και στη φύση αναδιοργάνωσης (π.χ. η συχνότητα αναπλήρωσης της θέσης του CEO αυξήθηκε) και διαδοχής του CEO (π.χ. από εξωτερικούς διευθυντές που άλλαξαν την ποιότητα ελέγχου) ωστόσο, δεν υπήρξε µεταβολή στην ευαισθησία που είχε αυτή η αναδιοργάνωση στην απόδοση της επιχείρησης. 5 Βλ. Mark R. Huson, Robert Parrino & Laura T. Starks, Internal Monitoring Mechanisms and CEO Turnover: Along- Term Perspective, The Journal of Finance, Vol.56, No.6, pp , Dec

17 Επιπλέον, ως υποκατάστατος εταιρικός µηχανισµός δρα η µερισµατική πολιτική, καθώς η διανοµή υψηλού µερίσµατος δεσµεύει τη διοίκηση για υψηλά µελλοντικά µερίσµατα. Μέσω των µερισµάτων µεταβιβάζεται η απόφαση της επένδυσης κερδών στους µετόχους των επιχειρήσεων και έτσι περιορίζεται η πιθανότητα υπερεπένδυσης από την διοίκηση και πειθαρχία της εταιρείας στις κεφαλαιαγορές (Belden, Fister, Knapp, 2005). Ιδιαιτέρως σε χώρες µε χαµηλή νοµική προστασία, χωρίς την ύπαρξη ισχυρών µετόχων, η µερισµατική πολιτική λαµβάνει σηµαντικό ρόλο. 1.6 Ο εσωτερικός ελεγκτής Σε µικρές επιχειρήσεις το έργο του εσωτερικού ελεγκτή επιτελείται από µέλη της διοίκησης, ενώ σε µεγάλες επιχειρήσεις το έργο της εποπτείας ανατίθεται στον εσωτερικό ελεγκτή από τη διοίκηση. Στα διεθνή πρότυπα του IIA σχετικά µε τις επαγγελµατικές πρακτικές του εσωτερικού ελέγχου, τα οποία αναλύονται διεξοδικά σε ακόλουθη ενότητα, τονίζεται ο ρόλος του εσωτερικού ελεγκτή στην εταιρική πραγµατικότητα. Συγκεκριµένα, αναφέρεται ότι οι εσωτερικοί ελεγκτές πρέπει να εκτιµούν και να συµβουλεύουν τη διοίκηση για τη βελτίωση των διαδικασιών εταιρικής διακυβέρνησης. Παράλληλα, δίνεται έµφαση στη συµβολή τους στις διαδικασίες διαχείρισης του κινδύνου. Παρακάτω επισηµαίνονται κάποια βήµατα µε τα οποία ο εσωτερικός ελεγκτής βοηθάει τη διοίκηση στην εκπλήρωση των ευθυνών της: Βοηθάει το διοικητικό συµβούλιο στην εκτίµηση της εταιρικής δράσης. Προτείνει νέες ιδέες στην ελεγκτική επιτροπή σχετικά µε τις διαδικασίες εσωτερικού ελέγχου και τη διαχείριση του κινδύνου. Αναζητεί ευκαιρίες για να µειώσει τα µακροπρόθεσµα κόστη συµµόρφωσης. Ανανεώνει τις πολιτικές ηθικής ώστε να διασφαλίσει ότι είναι σύγχρονες και αποδεκτές από τους εργαζόµενους. ιενεργεί ετήσιους ελέγχους και διαδικασίες, καθώς και ανακοινώνει τα αποτελέσµατα αυτά στην ελεγκτική επιτροπή. ιευθετεί τις ανάγκες για διαφάνεια του ετήσιου ελεγκτικού σχεδίου. Υπογραµµίζεται ότι το προσωπικό του τµήµατος εσωτερικού ελέγχου πρέπει να είναι ανεξάρτητο, εξειδικευµένο και επιστηµονικά καταρτισµένο. Το τµήµα εσωτερικού ελέγχου πρέπει να είναι ανεξάρτητο και να βρίσκεται µόνο κάτω από το διοικητικό συµβούλιο ή τον πρόεδρο της εταιρείας. Σε διαφορετική περίπτωση περιορίζεται η σπουδαιότητα του εσωτερικού ελέγχου. Εξαιτίας της µεγάλης σπουδαιότητας που χαρακτηρίζει τον εσωτερικό έλεγχο στη σύγχρονη οικονοµική πραγµατικότητα, επιβάλλεται η σύσταση κάποιων εποπτικών οργάνων στις εισηγµένες στο χρηµατιστήριο εταιρείες. Η ελληνική επιτροπή κεφαλαιαγοράς επιβάλλει τη θέσπιση ενός 7

18 τέτοιου εποπτικού οργάνου - επιτροπή ελέγχου σε όλες τις εταιρείες που πρόκειται να εισαχθούν στο χρηµατιστήριο ή που είναι ήδη εισηγµένες, µε την απόφαση 5/204/2000 και το νόµο 3016/2002. Ακόµα, η τράπεζα της Ελλάδος, µε τη διοικητική πράξη 2438/1998 εισάγει την επιτροπή ελέγχου σε πιστωτικά ιδρύµατα µε ενεργητικό µεγαλύτερο των ευρώ. Στις αποφάσεις της επιτροπής κεφαλαιαγοράς για την εταιρική διακυβέρνηση καθορίζονται τα ποιοτικά κριτήρια προβολής εισηγµένων εταιρειών στο χρηµατιστήριο, σύµφωνα µε τα οποία τα µέλη του τµήµατος εσωτερικού ελέγχου διορίζονται από το διοικητικό συµβούλιο. Επίσης, τριµελής επιτροπή ελέγχου φέρει την ευθύνη των τελικών πορισµάτων καθώς και την ευθύνη τακτικής ενηµέρωσης του διοικητικού συµβουλίου. Η επιτροπή ελέγχου συγκροτείται από ανώτατα στελέχη µε απόφαση του διοικητικού συµβουλίου και έχει συµβουλευτικό ρόλο. Αποτελεί προέκταση της διοίκησης, όπως και ο εσωτερικός έλεγχος, και συνεπώς οι αρµοδιότητες και οι ευθύνες των µελών της επιτροπής αυτής είναι αυξηµένες. Παρακάτω, παρατίθεται η διαγραµµατική απεικόνιση του εσωτερικού ελέγχου, σύµφωνα µε τις προσταγές της Ελληνικής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς 6. Οργανόγραμμα Εσωτερικού Ελέγχου για Εισηγμένες Εταιρείες ιοικητικό Συµβούλιο Επιτροπή Ελέγχου ιευθύνων Σύµβουλος ιεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου Γραµµατεία Ελεγκτής Ελεγκτής Ελεγκτής 6 Βλ. Παντελής Σ. Παπαστάθης, Ο σύγχρονος Εσωτερικός Έλεγχος στις επιχειρήσεις-οργανισµούς και η πρακτική εφαρµογή του, Ά τόµος, σελ. 79, Αθήνα,

19 1.7 Εκπαίδευση και αξιολόγηση των εσωτερικών ελεγκτών Η απόδοση του τµήµατος εσωτερικού ελέγχου αποτελεί συνάρτηση του βαθµού εκπαίδευσης των εσωτερικών ελεγκτών. Ο εσωτερικός ελεγκτής πρέπει να ασκεί το επάγγελµά του µε επαρκή επαγγελµατική κατάρτιση. Ταυτόχρονα, πρέπει να επιµορφώνεται συνεχώς για να µπορεί το έργο του να είναι αποτελεσµατικό και αποδοτικό. Εποµένως, το τµήµα εσωτερικού ελέγχου στελεχώνεται µε άτοµα των οποίων η τεχνογνωσία και το εκπαιδευτικό τους υπόβαθρο διασφαλίζει την καλύτερη διενέργεια του ελέγχου. Είναι δηλαδή επανδρωµένο µε προσωπικό που έχει υψηλά επίπεδα γνώσεων, ικανοτήτων και δεξιοτήτων προκειµένου να ανταποκριθεί στα καθήκοντά του. Ειδικότερα, ως προσόντα των εσωτερικών ελεγκτών θα µπορούσαµε να αναφέρουµε τα εξής: Να διαθέτουν ανώτατη πανεπιστηµιακή εκπαίδευση και να διακρίνονται για την οικονοµική σκέψη καθώς και για ο οργανωτικό-διοικητικό πνεύµα. Να έχουν επαγγελµατική κατάρτιση µε εξειδικευµένες γνώσεις και εµπειρίες. Να έχουν την ικανότητα αξιολόγησης, εκτίµησης και κριτικής επί των συστηµάτων λειτουργίας και όχι επί των προσώπων. Να είναι ψυχολόγοι, ώστε ακόµα και κατά τη συζήτηση µε τους ελεγχόµενους να είναι σε θέση να διακρίνουν τις αδυναµίες των λειτουργιών και το µέγεθος αυτών. Να διακρίνονται για την ικανότητα ανάλυσης των ευρηµάτων, γεγονότων και καταστάσεων, δυνατότητα συνθέσεως αυτών και ερµηνεία των αιτιών που τα προκαλούν. Να έχουν την ικανότητα και το θάρρος, αν χρειασθεί, να καταλογίζουν ευθύνες προς όλα τα ιεραρχικά επίπεδα, ανώτερα και κατώτερα. Να είναι εχέµυθοι, τίµιοι, ειλικρινείς, ευθείς, ηθικοί και υπεύθυνοι. Να έχουν σιγουριά και αυτοπεποίθηση για τον εαυτό τους, γι αυτά που γράφουν στις εκθέσεις τους, ιδικά για θέµατα που πρόκειται να ληφθούν υπόψη σοβαρές αποφάσεις. Να επιδεικνύουν λεπτότητα, διπλωµατικότητα και διακριτικότητα στις επαφές τους. Να αντιστέκονται στα διάφορα γεγονότα και στους πειρασµούς που διαδραµατίζονται γύρω τους. Να έχουν την αίσθηση του κόστους και του οφέλους για το κάθε τι που ελέγχουν, να το ποσοτικοποιούν και να το εκφράζουν σε αξία, που είναι ο κύριος στόχος της επιχείρησης. Η αξιολόγηση των εσωτερικών ελεγκτών είναι απαραίτητη και αποτελεί ένα από τα κύρια µελήµατα του διευθυντή του τµήµατος. Βέβαια, ο έλεγχος προς τους εσωτερικούς ελεγκτές θα 9

20 πρέπει να είναι συνεχής. Η συνεχής αξιολόγηση είναι πιο κουραστική, ωστόσο περισσότερο ρεαλιστική και αποτελεσµατική. Η επιτήρηση της εργασίας των προσώπων που συνδράµουν το έργο του εσωτερικού ελεγκτή αποτελεί αναµφισβήτητα ένα σηµαντικό στοιχείο µε το οποίο διασφαλίζεται η ορθή αξιολόγηση του εσωτερικού ελεγκτή και κατ επέκταση η σωστή λειτουργία του τµήµατος εσωτερικού ελέγχου. 10

21 ENOTHTA 2 H Βιβλιογραφική ανασκόπηση Η αύξηση του ενδιαφέροντος για τον εσωτερικό έλεγχο φανερώνεται από τις συνεχείς δηµοσιεύσεις των επιστηµονικών περιοδικών, αλλά και των ευρείας κυκλοφορίας εντύπων. Σε αυτήν την ενότητα της εργασίας επιχειρείται µία βιβλιογραφική επισκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας σε θέµατα εσωτερικού ελέγχου. Αρχικά, παρατίθεται το πλαίσιο εσωτερικό ελέγχου του C.O.S.O. (Committee Of Sponsoring Organizations) στις Η.Π.Α. στη συνέχεια οι κύριες εργασίες και µελέτες περιπτώσεων που έχουν ως αντικείµενο τον εσωτερικό έλεγχο στην Ευρώπη και στην Αµερική. 2.1 C.O.S.O. Internal Control Framework Με την έκδοση της αναφοράς του C.O.S.O. το 1992 µε τίτλο ολοκληρωµένο πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου (internal control integrated framework) για πρώτη φορά ο εσωτερικός έλεγχος παρουσιάστηκε να αντικατοπτρίζει κάτι παραπάνω από τα λογιστικά λάθη. Παρόµοιες πρωτοβουλίες αναπτύχθηκαν µεταγενέστερα στον Καναδά µε την έκδοση των κατευθύνσεων στον έλεγχο (Guidance on control) από την επιτροπή των κριτηρίων ελέγχου (C.O.CO. 1995) του Καναδικού ινστιτούτου ορκωτών ελεγκτών (C.I.C.A.) και την έκδοση στο Ηνωµένο Βασίλειο της αναφοράς κατεύθυνση εσωτερικού ελέγχου πάνω στον συνδυασµένο κώδικα για τα στελέχη (Internal Control Guidance for directors on the Combined code, αποκαλουµένη και Turnbull report). Τελικά το ολοκληρωµένο πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου C.O.S.O. ενσωµατώθηκε στα Αµερικάνικα Ελεγκτικά Πρότυπα µε τη δήλωση στα ελεγκτικά πρότυπα αρ. 78 «Εξέταση της δοµής του εσωτερικού ελέγχου στον έλεγχο των οικονοµικών καταστάσεων, τροποποίηση της δήλωσης ελεγκτικών προτύπων αρ. 55», το (S.A.S. 78: Consideration of the Internal Control Structure in a Financial Statement Audit. An Amendment to S.A.S. No 55). Οργάνωση της αναφοράς του C.O.S.O. Το πλαίσιο C.O.S.O. αποτελείται από 4 τόµους. Ο πρώτος τόµος περιλαµβάνει µια περίληψη προς τα εκτελεστικά στελέχη, τα διοικητικά συµβούλια και τους νοµοθέτες. O δεύτερος παρουσιάζει το πλαίσιο, ορίζει τον εσωτερικό έλεγχο, και παρέχει κριτήρια µε τα οποία η διοίκηση, το συµβούλιο και τα λοιπά ενδιαφερόµενα µέρη µπορούν να αξιολογήσουν τα συστήµατα ελέγχου. O τρίτος τόµος αποτελεί ένα συµπληρωµατικό έγγραφο που παρέχει οδηγίες στους οργανισµούς που δηµοσιεύουν εκθέσεις σχετικά µε τον εσωτερικό έλεγχο της προετοιµασίας των δηµοσιευµένων οικονοµικών 7 Το S.A.S. 78 υιοθετεί τον ορισµό του εσωτερικού ελέγχου σύµφωνα µε τις διατυπώσεις του C.O.S.O. 11

22 καταστάσεων ή αναλογίζονται να κάνουν κάτι τέτοιο. Ο τέταρτος τόµος, περιλαµβάνει εργαλεία αξιολόγησης τα οποία παρέχουν τα στοιχεία που µπορούν να είναι χρήσιµα στην πραγµατοποίηση της αξιολόγησης ενός συστήµατος εσωτερικού ελέγχου. Ορισµός του εσωτερικού ελέγχου Ο εσωτερικός έλεγχος σύµφωνα µε την επιτροπή του C.O.S.O. ορίζεται ως µια διαδικασία, που επηρεάζεται από τα άτοµα της οντότητας, σχεδιασµένη για την επίτευξή συγκεκριµένων στόχων. Ο ορισµός είναι ευρύς και καλύπτει όλες τις πτυχές του ελέγχου µιας επιχείρησης, διευκολύνει όµως µια κατευθυνόµενη εστίαση σε συγκεκριµένους στόχους. Ο εσωτερικός έλεγχος αποτελείται από πέντε συσχετισµένα συστατικά, τα οποία είναι έµφυτα στον τρόπο διοίκησης και λειτουργίας της επιχείρησης. Τα συστατικά στοιχεία συνδέονται και χρησιµεύουν ως κριτήρια για τον καθορισµό της αποτελεσµατικότητας του συστήµατος. Ο ορισµός του εσωτερικού ελέγχου σύµφωνα µε το πλαίσιο είναι ο ακόλουθος 8 : «Ο εσωτερικός έλεγχος είναι µία διεργασία η οποία διενεργείται από το διοικητικό συµβούλιο, τη διεύθυνση και το λοιπό προσωπικό του οργανισµού, σχεδιασµένη ώστε να παρέχει τη λογική διαβεβαίωση αναφορικά µε την επίτευξή των αντικειµενικών στόχων στις ακόλουθες κατηγορίες: 1. την αποδοτικότητα και αποτελεσµατικότητα των λειτουργιών 2. την αξιοπιστία των χρηµατοοικονοµικών αναφορών 3. τη συµµόρφωση µε τους ισχύοντες νόµους και κανονισµούς.» Ο παραπάνω ορισµός απεικονίζει ορισµένες θεµελιώδεις έννοιες: Ο εσωτερικός έλεγχος είναι µια διεργασία. Είναι ένα µέσο προς το τέλος, όχι το τέλος το ίδιο. Ο εσωτερικός έλεγχος επηρεάζεται από τους ανθρώπους. ε συνιστά µόνο πολιτικές εγχειρίδια και πρότυπα, αλλά ανθρώπους σε κάθε επίπεδο του οργανισµού. Ο εσωτερικός έλεγχος αναµένεται για να παρέχει µόνο λογική διαβεβαίωση 9, και όχι απόλυτη διαβεβαίωση, στη διοίκηση της οντότητας και το διοικητικό συµβούλιο. 8 Βλ. Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Committee, Internal Control Integrated Framework, Ο εσωτερικός έλεγχος, άσχετα από το πόσο καλά έχει σχεδιαστεί και λειτουργεί, µπορεί να παρέχει µόνο τη λογική διαβεβαίωση στη διεύθυνση και το διοικητικό συµβούλιο σχετικά µε την επίτευξη των στόχων µιας οντότητας. Η πιθανότητα της επίτευξης των στόχων επηρεάζεται από περιορισµούς έµφυτους σε όλα τα συστήµατα εσωτερικού ελέγχου. Αυτοί περιλαµβάνουν την πραγµατικότητα ότι η ανθρώπινη κρίση στη λήψη αποφάσεων µπορεί να είναι λανθασµένη και το ενδεχόµενο διακοπής (κατάρρευσης) των λειτουργιών λόγω ανθρώπινων αποτυχιών όπως απλά σφάλµατα ή λάθη. Επιπλέον, οι έλεγχοι µπορούν να παρακαµφτούν από τη συνεργία δύο ή περισσότερων ανθρώπων. Τέλος, η διεύθυνση έχει τη δυνατότητα να αγνοήσει ή να υπερβεί το σύστηµα εσωτερικού ελέγχου. 12

23 Ο εσωτερικός έλεγχος συνδέεται µε την επίτευξη των αντικειµενικών στόχων σε µια ή περισσότερες ξεχωριστές αλλά επικαλυπτόµενες κατηγορίες. Συνιστώσες του ελέγχου O εσωτερικός έλεγχος αποτελείται από 5 αλληλοσχετιζόµενες συνιστώσες οι οποίες απορρέουν από τον τρόπο µε τον οποίο η διοίκηση λειτουργεί την επιχείρηση. Οι συνιστώσες αυτές οι οποίες απεικονίζονται στο παρακάτω σχήµα είναι οι ακόλουθες: 1. Περιβάλλον ελέγχου 2. Εκτίµηση του κινδύνου 3. ραστηριότητες ελέγχου 4. Παρακολούθηση 5. Πληροφορία και επικοινωνία Σχήµα 1: Οι συνιστώσες του πλαισίου, πηγή C.O.S.O., H σχέση µεταξύ των αντικειµενικών στόχων και των συνιστωσών. Μεταξύ των στόχων, τους οποίους µια οντότητα επιδιώκει να επιτύχει, και τις συνιστώσες, που αντιπροσωπεύουν τι απαιτείται για να επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί, υπάρχει µια άµεση σχέση. Η σχέση µπορεί να απεικονιστεί από µια τρισδιάστατη µήτρα, που παρουσιάζεται στο σχήµα που ακολουθεί : o Οι τρεις κατηγορίες στόχων - λειτουργίες, χρηµατοοικονοµικές αναφορές και συµµόρφωση - αντιπροσωπεύονται από τις κάθετες στήλες. o Οι πέντε συνιστώσες αντιπροσωπεύονται από τις σειρές. o Οι µονάδες ή οι δραστηριότητες της οντότητας, τις οποίες αφορά ο εσωτερικός έλεγχος, απεικονίζονται από την τρίτη διάσταση της µήτρας. 13

24 Σχήµα 2: Σχέση αντικειµενικών στόχων και συνιστωσών εσωτερικού ελέγχου, πηγή C.O.S.O. Κάθε συνιστώσα τέµνει και ισχύει και για τις τρεις κατηγορίες στόχων. Οµοίως, εξετάζοντας τις κατηγορίες στόχων, και οι πέντε συνιστώσες σχετίζονται η µία µε την άλλη. Λαµβάνοντας για παράδειγµα µια κατηγορία στόχων, την αποτελεσµατικότητα και αποδοτικότητα των διαδικασιών και οι πέντε συνιστώσες τυγχάνουν εφαρµογής και είναι σηµαντικές για την επίτευξή τους. Ο εσωτερικός έλεγχος σχετίζεται µε ολόκληρη την επιχείρηση ή µε κάποιο τµήµα της. Αυτή η σχέση απεικονίζεται από την τρίτη διάσταση, η οποία αντιπροσωπεύει θυγατρικές, τµήµατα ή άλλες επιχειρησιακές µονάδες, ή τις λειτουργικές ή άλλες δραστηριότητες όπως την αγορά, την παραγωγή και το µάρκετινγκ. Συνεπώς, κάποιος θα µπορούσε να εστιάσει σε οποιοδήποτε από τα κελιά της µήτρας. Παραδείγµατος χάριν, θα µπορούσε να εξεταστεί το κάτω αριστερό µπροστινό κελί, που 14

25 αντιπροσωπεύει το περιβάλλον ελέγχου καθώς αφορά τους στόχους των επιχειρησιακών λειτουργιών ενός ιδιαίτερου τµήµατος της επιχείρησης. Αποτελεσµατικότητα του ελέγχου Σύµφωνα µε το πλαίσιο ο εσωτερικός έλεγχος κρίνεται αποτελεσµατικός σε κάθε µια από τις τρεις κατηγορίες στόχων, εάν το διοικητικό συµβούλιο και η διεύθυνση έχουν τη λογική διαβεβαίωση ότι: κατανοούν το βαθµό στον οποίο οι λειτουργικοί στόχοι της οντότητας επιτυγχάνονται. οι δηµοσιευµένες οικονοµικές καταστάσεις ετοιµάζονται αξιόπιστα. υπάρχει συµµόρφωση µε τους κατάλληλους νόµους και κανονισµούς. Ενώ ο εσωτερικός έλεγχος αποτελεί µια διαδικασία, η αποτελεσµατικότητά του συνιστά µια κατάσταση ή συνθήκη της διαδικασίας σε ένα χρονικό σηµείο. Ο καθορισµός εάν ένα ιδιαίτερο σύστηµα εσωτερικού ελέγχου είναι "αποτελεσµατικό '' αποτελεί µια υποκειµενική κρίση που απορρέει από την αξιολόγηση εάν τα πέντε συστατικά υφίστανται και λειτουργούν αποτελεσµατικά. Η αποτελεσµατική λειτουργία τους παρέχει τη λογική διαβεβαίωση σχετικά µε την επίτευξη µιας ή περισσότερων από τις δηλωµένες κατηγορίες στόχων. Κατά συνέπεια, οι συνιστώσες αυτές αποτελούν επίσης κριτήρια για τον αποτελεσµατικό εσωτερικό έλεγχο. Παρότι και τα πέντε κριτήρια πρέπει να πληρούνται, αυτό δεν σηµαίνει ότι κάθε συνιστώσα πρέπει να λειτουργεί µε τον ίδιο τρόπο ή ακόµα και στο ίδιο επίπεδο, σε διαφορετικές οντότητες. Επειδή οι έλεγχοι µπορούν να εξυπηρετήσουν ποικίλους σκοπούς, οι έλεγχοι σε µια συνιστώσα µπορούν να εξυπηρετήσουν το σκοπό των ελέγχων που κανονικά µπορεί να υπάρχει σε µία άλλη συνιστώσα. Ακόµη, οι έλεγχοι µπορούν να διαφέρουν στο βαθµό µε τον οποίο απευθύνονται σε έναν ιδιαίτερο κίνδυνο, έτσι ώστε οι συµπληρωµατικοί έλεγχοι, ο κάθε ένας µε την περιορισµένη του επίδραση, µπορούν σωρευτικά να είναι ικανοποιητικοί. Οι συνιστώσες αυτές και τα κριτήρια ισχύουν για ένα ολόκληρο σύστηµα εσωτερικού ελέγχου, ή για µια ή περισσότερες κατηγορίες στόχων. Κατά την εξέταση οποιασδήποτε κατηγορίας - έλεγχοι της υποβολής των χρηµατοοικονοµικών αναφορών παραδείγµατος χάριν - και τα πέντε κριτήρια πρέπει να ικανοποιούνται προκειµένου να απορρεύσει το συµπέρασµα ότι ο εσωτερικός έλεγχος των χρηµατοοικονοµικών αναφορών είναι αποτελεσµατικός. 15

26 Σύµφωνα µε τους O Reilly V., McDonnell P., Winograd B. και Jaenicke H. ( ), οι παράγοντες που µπορούν να µειώσουν ή να εξαφανίσουν την αποτελεσµατικότητα των ελέγχων είναι οι ακόλουθοι 10 : Εσφαλµένες κρίσεις στην λήψη αποφάσεων ή λάθη στην εφαρµογή από την πλευρά του ατόµου που είναι υπεύθυνο για την εγκατάσταση ή εκτέλεση του ελέγχου. Συνεργία µεταξύ των ατόµων, που παρακάµπτουν τους ελέγχους ή των οποίων η αποτελεσµατικότητα εξαρτάται από το διαχωρισµό των καθηκόντων. Η καταπάτηση των ασφαλιστικών µηχανισµών από τη διοίκηση. Μια οµάδα έργου της εταιρείας PricewaterhouseCoopers LLP (2006), σε συνεργασία µε τη µεγαλύτερη µέχρι στιγµής συγκροτήσασα οµάδα εργασίας της C.O.S.O. ανέλαβε την ανάπτυξη ενός έργου, το οποίο αναφέρεται στην πιο πρόσφατη δηµοσίευση της C.O.S.O. µε τίτλο «Εσωτερικός Έλεγχος ως προς την Έκθεση των Οικονοµικών Καταστάσεων Εγχειρίδιο για Μικρές Επιχειρήσεις». Σηµειώνεται ότι η συγκεκριµένη εταιρεία έχει πλήρη επίγνωση της λειτουργίας και οργάνωσης των µικρών δηµόσιων οργανισµών/υπηρεσιών και των πλαισίων εσωτερικού ελέγχου και διαχείρισης του επιχειρηµατικού κινδύνου, τα οποία ορίζει η C.O.S.O.. Ως σηµαντικότερος παράγοντας-κλειδί για την επιτυχία του έργου θεωρήθηκε µια προσέγγιση που βασίζεται σε παραδεκτές αρχές και απαιτεί την εκτίµηση και κρίση των διοικητικών στελεχών. Ειδικότερα, υποστηρίζεται ότι οι διευθυντές είναι αρµόδιοι να κρίνουν, έπειτα από πληροφόρηση, εάν οι οργανωσιακοί έλεγχοι που εφαρµόζονται, εξασφαλίζουν αποτελεσµατικό λογιστικό εσωτερικό έλεγχο. Οι παράγοντες που θα έπρεπε να εξετάζονται κατά την επιλογή ενός ειδικού ελέγχου είναι: α) η µείωση του επιχειρηµατικού κινδύνου σε ένα αποδεκτό επίπεδο, β) η αποδοτικότητα κόστους και γ) η συνεισφορά του ελέγχου προς οποιοδήποτε από τα πέντε αναφερθέντα συστατικά ενός ικανοποιητικού κατά C.O.S.O. συστήµατος εσωτερικού ελέγχου. Ο αποτελεσµατικός εσωτερικός έλεγχος δεν αποτελεί µια στατική αλλά µια συνεχή, ολοκληρωµένη διαδικασία, η οποία επιτυγχάνεται σε σταθερή βάση, λαµβανοµένου υπόψη ότι οι εταιρείες επανακαθορίζουν διαρκώς τους προδιαγραµµένους στόχους τους, κατανοούν τους επιχειρηµατικούς κινδύνους σε µεγαλύτερο βαθµό και διεξάγουν ελέγχους για την σηµαντική µείωση αυτών των κινδύνων. Μέσω της διαγραµµατικής απεικόνισης των πέντε βασικών συστατικών στοιχείων του συστήµατος εσωτερικού ελέγχου 11 και της λογικής σχέσης και επιρροής του ενός στοιχείου µε το άλλο (π.χ. ένα αδύναµο περιβάλλον ελέγχου µπορεί να επιτρέψει στη 10 Βλ. O Reilly V, McDonnell P, Winograd B, Jaenicke H., Montgomery s Auditing 12th Edition, John Willey & Sons Inc, Βλ. Σχήµα 2, Σχέση αντικειµενικών στόχων και συνιστωσών εσωτερικού ελέγχου, Πηγή C.O.S.O., σελ. 12 παρόντος εγγράφου 16

27 διοίκηση να παραµερίσει τις ισχυρές δραστηριότητες ελέγχου, όπως για παράδειγµα τις εξουσιοδοτήσεις για έγκριση ή τις αναπροσαρµογές και συµφιλιώσεις), η C.O.S.O. αναδεικνύει τη δυναµική αυτή διαδικασία, µέσω της αλληλεξάρτησης στοιχείων που διενεργείται στα πλαίσια ενός αποτελεσµατικού συστήµατος εσωτερικού ελέγχου. Η οµάδα του έργου προσδιόρισε τις 20 αρχές που διέπουν ένα αποτελεσµατικό σύστηµα ελέγχου των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων καθώς και 3 από τα 78 χαρακτηριστικά που προσεγγίζονται στο καθοδηγητικό έγγραφο της επιτροπής και που αποτελούν αναπόσπαστο κοµµάτι της επίτευξης των αναφερόµενων αρχών 12. Όσον αφορά τα χαρακτηριστικά που υποδεικνύεται ότι πρέπει να συνοδεύουν τις αρχές, αυτά είναι: α) η δήλωση των ηθικών αξιών και της ακεραιότητας κάθε τµήµατος, ως απαραίτητα στοιχεία τα οποία αναπτύσσονται από τη διοίκηση και υιοθετούνται σε όλα τα επίπεδα της οργάνωσης της επιχείρησης, β) οι διαδικασίες προσκόλλησης στις αρχές που καθορίζονται από όργανα ή επιτροπές ελέγχου και γ) ο έγκαιρος προσδιορισµός τυχόν αποκλίσεων από τις ηθικές αξίες και την ακεραιότητα και επακόλουθα η επανόρθωση της κατάστασης σε αποδεκτά επιχειρησιακά επίπεδα. Στο επίσηµο έγγραφο περιλαµβάνονται πρακτικές εφαρµογές των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών σε διάφορα µεγέθη επιχειρήσεων παρ όλα αυτά ορίζεται ότι κάθε επιχείρηση είναι µοναδική και χρησιµοποιεί τα χαρακτηριστικά που καθοδηγούν τις ελεγκτικές της αποφάσεις ανάλογα µε τις ισχύουσες συνθήκες και τις περιστάσεις. Όσον αφορά τις αρχές οι οποίες καθιστούν αποτελεσµατικό ένα σύστηµα εσωτερικού λογιστικού ελέγχου, στα πλαίσια εξέτασης µιας µικρής ή µεγάλης επιχείρησης, αυτές προσδιορίζονται ως εξής: 1) η ανάπτυξη των ηθικών αξιών και της ακεραιότητας από τα διοικητικά στελέχη ως προτύπων συµπεριφοράς για την παρουσίαση των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων, 2) η ευθύνη της εποπτείας του διοικητικού συµβουλίου, όσον αφορά τη σύσταση και τον έλεγχο των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων, 3) η κουλτούρα της διοίκησης και η λειτουργικού ύφους υποστήριξή της ως προς τον οικονοµικό επιχειρησιακό έλεγχο, 4) η οργανωτική δοµή και η συλλογική ευθύνη, 5) η διατήρηση των ικανοτήτων του προσωπικού του λογιστικού εσωτερικού ελέγχου, 6) η εξουσία των ανώτερων διευθυντικών στελεχών και η ευθύνη που τους αναλογεί για την διευκόλυνση του ελέγχου, 7) οι κατάλληλες πρακτικές και η πολιτική που εφαρµόζονται από το ανθρώπινο δυναµικό της επιχείρησης, 8) η διευκρίνιση των οικονοµικών στόχων από τη διοίκηση µε σαφήνεια και άλλα κριτήρια, έτσι ώστε να διασφαλίζεται ο προσδιορισµός των κινδύνων, 9) η ανάλυση των κινδύνων ως βάση για τον τρόπο µε τον οποίο οι κίνδυνοι υπόκεινται σε διαχείριση και 12 Βλ. Internal control: no small matter; Help for small businesses has arrived in the form of C.O.S.O.'s latest guidance on internal control over financial reporting on July 11st, 2006, <http://findarticles.com/p/articles>, 24/07/

28 ρύθµιση, 10) το ενδεχόµενο ύπαρξης υλικών καταχρήσεων που προκύπτουν από οικονοµικά εγκλήµατα, ως µέτρο αξιολόγησης των κινδύνων, 11) η ενσωµάτωση δραστηριοτήτων στην αξιολόγηση των κινδύνων 12) η επιλογή και ανάπτυξη των κύριων δραστηριοτήτων ελέγχου µε βάση το κόστος και την αποτελεσµατικότητά τους, 13) διάφορες πολιτικές και διαδικασίες που σχετίζονται µε την αξιοπιστία της πραγµατικής παρουσίασης των οικονοµικών καταστάσεων στο ενδοεπιχειρησιακό περιβάλλον και προωθούν την εφαρµογή διοικητικών οδηγιών, 14) οι έλεγχοι της Τεχνολογίας της Πληροφορίας όσον αφορά την υποστήριξη που παρέχει η µηχανογράφηση στην επίτευξη των οικονοµικών στόχων, 15) η κατανόηση, η σύλληψη και η διανοµή των οικονοµικών πληροφοριών στην κατάλληλη µορφή και στιγµή, 16) ο καθορισµός, η σύλληψη και η διανοµή των πληροφοριών, που χρησιµοποιούνται για την διεξαγωγή άλλων ελέγχων, στην κατάλληλη µορφή και στιγµή, έτσι ώστε το προσωπικό εσωτερικού ελέγχου να ανταποκρίνεται αποτελεσµατικά στα καθήκοντά του, 17) η εσωτερική επικοινωνία µεταξύ όλων των µελών της επιχείρησης, 18) η εξωτερική επικοινωνία µε τα εξωτερικά συµβαλλόµενα µέρη, τις εξωτερικές οµάδες ή τους εξωτερικούς συνεργάτες, 19) οι τρέχουσες και αυτόνοµες αξιολογήσεις, οι οποίες καθορίζουν ότι ο εσωτερικός έλεγχος είναι παρών και ότι βρίσκεται σε λειτουργία και 20) η έγκαιρη διαπίστωση και εκτίµηση των ανεπαρκειών και αδυναµιών, έτσι ώστε τα συµβαλλόµενα µέρη, εξωτερικοί συνεργάτες, διευθυντικά στελέχη και διοικητικά συµβούλια να µπορούν να λαµβάνουν τα απαραίτητα διορθωτικά µέτρα. Υπογραµµίζεται ότι το σχετικό εγχειρίδιο χαρακτηρίζεται ως σηµαντικό εργαλείο τόσο για τα διευθυντικά στελέχη όσο και για τους εσωτερικούς ή εξωτερικούς ελεγκτές και άλλα µέλη της επιχείρησης που καλούνται να λάβουν αποφάσεις. Σε γενικά πλαίσια, η εφαρµογή των αρχών σε κάθε είδους και µεγέθους επιχείρηση (ιδιωτική επιχείρηση, κυβερνητικός οργανισµός, µη κερδοσκοπικός οργανισµός, µεγάλη ή µικρή επιχείρηση) καθώς και των χαρακτηριστικών που συνδέονται µε τις αρχές, ενθαρρύνουν τους εσωτερικούς ελεγκτές να παρέχουν βοήθεια στα διευθυντικά στελέχη και τα συµβούλια, έτσι ώστε τα δύο τελευταία να διαβεβαιώνουν ότι οι λειτουργικοί και οι προσαρµοσµένοι σε κανόνες στόχοι της επιχείρησης δεν παραβλέπονται. Επισηµαίνεται ότι οι εσωτερικοί ελεγκτές µπορεί είτε να είναι υπάλληλοι της επιχείρησης είτε να αποτελούν µέλη ενός εξωτερικού από την επιχείρηση φορέα παροχής υπηρεσιών (π.χ. µέλη της PricewaterhouseCoopers LLP). Ευνόητα, η συνεργασία µε έναν τέτοιο εξωτερικό φορέα ή οργανισµό και εποµένως η ενσωµάτωση ενός συστήµατος εσωτερικού ελέγχου, αναδεικνύεται σηµαντικό γεγονός για τις µικρές δηµόσιες επιχειρήσεις, οι οποίες αναµενόµενα δεν δύναται να υποστηρίξουν ένα εγκατεστηµένο σε αυτές τµήµα εσωτερικού ελέγχου, λόγω του µεγέθους τους. 18

29 Περιβάλλον ελέγχου (Control Environment) Το περιβάλλον ελέγχου αποτελεί το θεµέλιο για τις υπόλοιπες συνιστώσες του πλαισίου και περιλαµβάνει τις στάσεις, τις ικανότητες, τη ευσυνειδησία, και τις ενέργειες του προσωπικού µιας οντότητας, και ειδικά της διοίκησης του, µε δεδοµένο ότι οι ενέργειες αυτές έχουν επιπτώσεις στη γενικότερη λειτουργία και τον έλεγχο της επιχείρησης. Θέτει το γενικότερο πνεύµα του οργανισµού επηρεάζοντας την συνείδηση των ατόµων για τον έλεγχο. Οι παράγοντες που επηρεάζουν το περιβάλλον ελέγχου ενός οργανισµού απεικονίζονται στο παρακάτω πλαίσιο κειµένου 13 : Ακεραιότητα και ηθικές αξίες έσµευση για ικανότητα Συµµετοχή του διοικητικού συµβουλίου και της επιτροπής ελέγχου Φιλοσοφία και τρόπος λειτουργίας της διοίκησης Οργανωτική δοµή Ανάθεση αρµοδιοτήτων και ευθυνών Πολιτικές και πρακτικές ανθρωπίνων πόρων Πλαίσιο 1: Παράγοντες που επηρεάζουν το περιβάλλον ελέγχου, πηγή: W.F. Messier (αναπαραγωγή από το C.O.S.O. internal control framework). Ακεραιότητα και ηθικές αξίες: η ακεραιότητα και οι ηθικές αξίες αποτελούν θεµελιώδη στοιχεία του περιβάλλοντος ελέγχου και επηρεάζουν τον σχεδιασµό, την διεύθυνση και την παρακολούθηση των συνιστωσών του εσωτερικού ελέγχου. Η ακεραιότητα αποτελεί προαπαιτούµενο της ηθικής συµπεριφοράς σε όλα τα χαρακτηριστικά των δραστηριοτήτων της επιχείρησης. Η διοίκηση µπορεί να προωθήσει την ακεραιότητα και τις ηθικές αξίες στον οργανισµό θέτοντας ρεαλιστικούς στόχους απόδοσης, αποµακρύνοντας ή µειώνοντας τα κίνητρα για ανήθική ή παράνοµη συµπεριφορά και παρέχοντας ηθική καθοδήγηση. Αυτό µπορεί να επιτευχθεί µέσω της ύπαρξης γραπτού κώδικα δεοντολογίας και της διασφάλιση ότι αυτός µεταβιβάζεται επαρκώς και ακολουθείται από όλα τα µέλη του οργανισµού. Πρέπει ωστόσο να τονιστεί ότι η ύπαρξη κώδικα δεοντολογίας και η τεκµηρίωση ότι αυτός είναι εις γνώση του οργανισµού δεν παρέχει την διαβεβαίωση ότι ακολουθείται από το προσωπικό. Η συµµόρφωση µε τα ηθικά πρότυπα διασφαλίζεται πρωτίστως µε τις δράσεις και τα παραδείγµατα της ανώτατης διοίκησης. έσµευση για ικανότητα: H ικανότητα συνίσταται στην γνώση και τις ικανότητες που απαιτούνται για την επιτέλεση των στόχων των εργασιών των ατόµων. Η διοίκηση πρέπει να προσδιορίσει τα επίπεδα ικανότητας για τις ιδιαίτερες εργασίες και να τα µεταφράσει στις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες. Αυτό µπορεί να επιτευχθεί µε την ύπαρξή επίσηµων ή ανεπίσηµων περιγραφών των θέσεων εργασίας. Από την άλλη µεριά όµως οι απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες εξαρτώνται από τη νοηµοσύνη, την κατάρτιση και την εµπειρία των ατόµων. Μεταξύ των πολλών παραγόντων που 13 C.O.CO, Criteria of Control Committee, Guidance on Control, Canadian Institute Of Certified Auditors,

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ Εισαγωγή Η Επιτροπή Ελέγχου συγκροτείται με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων και έχει ως βασικό στόχο την υποστήριξη του Διοικητικού Συμβουλίου στα καθήκοντά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΤΕΑ-ΕΑΠΑΕ (ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΧ)

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΤΕΑ-ΕΑΠΑΕ (ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΧ) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΤΕΑ-ΕΑΠΑΕ (ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΧ) Πίνακας περιεχομένων 1.ΑΠΟΣΤΟΛΗ - ΣΚΟΠΟΣ 3 2.ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ 4 3.ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ 4 4.ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ 4 5.ΑΝΑΦΟΡΕΣ 7 6.ΑΝΑΘΕΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Λειτουργίας

Βασικές Αρχές Λειτουργίας Βασικές Αρχές Λειτουργίας Επιτροπής Ελέγχου 21 Ιανουαρίου 2009 PwC Περιεχόμενα Αρμοδιότητες Επιτροπής Ελέγχου - Παρακολούθηση της διαδικασίας ετοιμασίας των οικονομικών καταστάσεων - Καθήκοντα της ΕΕ αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Καταστατικό επιθεώρησης της ΕΚΤ

Καταστατικό επιθεώρησης της ΕΚΤ Καταστατικό επιθεώρησης της ΕΚΤ (έναρξη ισχύος 3 Μαΐου 2016) Στο παρόν καταστατικό επιθεώρησης η Εκτελεστική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) καθορίζει τον σκοπό, τις εξουσίες και τις αρμοδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Audit Committees November 1, 2006

Audit Committees November 1, 2006 Επιτροπές Ελέγχου Οι καλύτερες πρακτικές λειτουργίας τους και η Ελληνική εµπειρία Σπύρος Λορεντζιάδης Θάνος Ψαθάς Περιεχόµενα 2 1. Εταιρική ιακυβέρνηση 2. Το ιοικητικό Συµβούλιο 3. Νοµοθετικές και Κανονιστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016/2002

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016/2002 ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016/2002 «Για την εταιρική διακυβέρνηση, θέματα μισθολογίου και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α 110/17.05.2002), όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 26 παρ. 1 του Ν 3091/2002 (ΦΕΚ Α 330/24.12.2002),

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ ΣΤΙΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ ΣΤΙΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ ΣΤΙΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Σύγχρονη Νοσοκομειακή μονάδα, αντιλαμβανόμενη την πολυπλοκότητα των λειτουργιών, την πολυμορφία των δραστηριοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Ελέγχου κατά τη συνεδρίασή της υπ' αριθμ. 11/12-5-2004 (θ.1). Εγκρίθηκε από το Δ.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕΤΥΠΟΣ Α.Ε. (MEGA CHANNEL) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

ΤΗΛΕΤΥΠΟΣ Α.Ε. (MEGA CHANNEL) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ Ιανουάριος 2011 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΕΛ. Α. ΣΚΟΠΟΣ Β. ΙΚΑΙΟ ΟΣΙΑ/ΕΞΟΥΣΙΑΣ Γ. ΣΥΝΘΕΣΗ. ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΕΙΣ Ε. ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤ. ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ Α.Ε. ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ (Προσάρτηµα στον Εσωτερικό Κανονισµό Λειτουργίας του ΟΤΕ) Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Ελέγχου κατά τη συνεδρίασή

Διαβάστε περισσότερα

Επικαιροποίηση των Προτύπων

Επικαιροποίηση των Προτύπων Επικαιροποίηση των Προτύπων IIA Standards Update Π. Βαλαντάσης, CBM, FCCA, CISA (μέλος ΔΣ ΕΙΕΕ (έφορος) Χ. Ξύδης, MSc Internal Auditing, CRMA, CFE (Διοικητικός Διευθυντής ΕΙΕΕ) Τα Πρότυπα είναι κρίσιμα

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Λογιστικής Τυποποίησης & Ελέγχων. Ν.4449/2017 & Κανονισµός 537/2014. Γεώργιος Βενιέρης. Πρόεδρος. 25Μαΐου, 2017

Επιτροπή Λογιστικής Τυποποίησης & Ελέγχων. Ν.4449/2017 & Κανονισµός 537/2014. Γεώργιος Βενιέρης. Πρόεδρος. 25Μαΐου, 2017 Επιτροπή Λογιστικής Τυποποίησης & Ελέγχων Γεώργιος Βενιέρης Πρόεδρος Ν.4449/2017 & Κανονισµός 537/2014 25Μαΐου, 2017 Περιεχόµενα Νέο Κανονιστικό πλαίσιο για τους υποχρεωτικούς ελέγχους: 1. Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

PwC. Νομοθετικό πλαίσιο και βέλτιστες πρακτικές Εσωτερικού Ελέγχου σε Ασφαλιστικές Εταιρείες

PwC. Νομοθετικό πλαίσιο και βέλτιστες πρακτικές Εσωτερικού Ελέγχου σε Ασφαλιστικές Εταιρείες Νομοθετικό πλαίσιο και βέλτιστες πρακτικές Εσωτερικού Ελέγχου σε Ασφαλιστικές Εταιρείες Ανδρέας Γ. Κουτούπης MIIA, PIIA, CIA, CCSA Senior Manager, Internal Audit Services PwC Εισαγωγή Η Εταιρική ιακυβέρνηση

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1. Αντικείμενο του Κανονισμού Λειτουργίας της Ελεγκτικής Επιτροπής της Εταιρείας. η σύνθεση, συγκρότηση και λειτουργία της Ελεγκτικής Επιτροπής,

Άρθρο 1. Αντικείμενο του Κανονισμού Λειτουργίας της Ελεγκτικής Επιτροπής της Εταιρείας. η σύνθεση, συγκρότηση και λειτουργία της Ελεγκτικής Επιτροπής, ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο παρών Κανονισμός Λειτουργίας της Ελεγκτικής Επιτροπής (στο εξής ο «Κανονισμός») της εταιρείας «ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε. - ΟΜΙΛΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ» (στο εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΧΑΕ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΧΑΕ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΧΑΕ Έκδοση : 3.0-21/02/2011 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1 ΣΚΟΠΟΣ & ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ... 1 2 ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ... 2 3 ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ... 2 4 ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ Ι. Σκοπός Κύρια αποστολή της Επιτροπής Ελέγχου είναι η παροχή υποστήριξης στο Διοικητικό Συμβούλιο, για την εκπλήρωση της εποπτικής του ευθύνης έναντι των μετόχων,

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Πρότυπα: Το Επάγγελμα Κινείται! Εσείς; 13/10/2016. Δρ. Ανδρέας Γ. Κουτούπης, MSc, PhD, CMIIA, CIA, CICA, CCSA, CRMA, CCS

Νέα Πρότυπα: Το Επάγγελμα Κινείται! Εσείς; 13/10/2016. Δρ. Ανδρέας Γ. Κουτούπης, MSc, PhD, CMIIA, CIA, CICA, CCSA, CRMA, CCS Νέα Πρότυπα: Το Επάγγελμα Κινείται! Εσείς; 13/10/2016 Δρ. Ανδρέας Γ. Κουτούπης, MSc, PhD, CMIIA, CIA, CICA, CCSA, CRMA, CCS 1 Περιεχόμενα 1. Πλαίσιο Διεθνών Επαγγελματικών Προτύπων(IPPF). 2. Τροποποιήσεις

Διαβάστε περισσότερα

(Άρθρα 1-11) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α.

(Άρθρα 1-11) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α. ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016 / 2002 «Για την εταιρική διακυβέρνηση, θέματα μισθολογίου και άλλες διατάξεις,» (ΦΕΚ 110/17.05.2002), όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 26 του νόμου 3091/2002 (ΦΕΚ, 330/24.12.2002) (Άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Μαρία-Ελένη Αγοράκη

ρ. Μαρία-Ελένη Αγοράκη Ο ρόλος των ανεξάρτητων µελών: Η πεµπτουσία της εταιρικής διακυβέρνησης ρ. Μαρία-Ελένη Αγοράκη 8ο Συνέδριο Συνδέσµου Επενδυτών & ιαδικτύου 11 εκεµβρίου 2010 1 Η σηµασία της εταιρικής διακυβέρνησης Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεσμος Εσωτερικών. Σταδιοδρομία 2014. 29 30 Νοεμβρίου 2014. www.iiacyprus.org.cy / www.theiia.org

Σύνδεσμος Εσωτερικών. Σταδιοδρομία 2014. 29 30 Νοεμβρίου 2014. www.iiacyprus.org.cy / www.theiia.org Σύνδεσμος Εσωτερικών Ελεγκτών Κύπρου Σταδιοδρομία 2014 29 30 Νοεμβρίου 2014 Ορισμός του Εσωτερικού Ελέγχου 2 ΟΕσωτερικός Έλεγχος είναι «μια ανεξάρτητη, αντικειμενική, διαβεβαιωτική και συμβουλευτική δραστηριότητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Σύστηµα Αξιολόγησης Κινδύνων Στα πλαίσια της πρακτικής εφαρµογής της ιαδικασίας Εποπτικής Εξέτασης και Αξιολόγησης (SREP), όπως προκύπτει από την οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ελεγκτική Επιτροπή (Audit Committee) Κανονισμός Λειτουργίας

Ελεγκτική Επιτροπή (Audit Committee) Κανονισμός Λειτουργίας Ελεγκτική Επιτροπή (Audit Committee) Κανονισμός Λειτουργίας Σεπτέμβριος 2013 Κανονισμός Ελεγκτικής Επιτροπής (Audit Committee) Προοίμιο Το Διοικητικό Συμβούλιο, κατά τη συνεδρίασή του της 23.11.1995, αποφάσισε

Διαβάστε περισσότερα

Στην Ελλάδα το πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης έχει αναπτυχθεί κυρίως μέσω. της υιοθέτησης υποχρεωτικών κανόνων, όπως ο Νόμος 3016/2002, που

Στην Ελλάδα το πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης έχει αναπτυχθεί κυρίως μέσω. της υιοθέτησης υποχρεωτικών κανόνων, όπως ο Νόμος 3016/2002, που Συμπληρωματικές διατάξεις του Ν.2190/1920 Στην Ελλάδα το πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης έχει αναπτυχθεί κυρίως μέσω της υιοθέτησης υποχρεωτικών κανόνων, όπως ο Νόμος 3016/2002, που επιβάλλει τη συμμετοχή

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2 Υπηρεσίες που προσφέρουν οι Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές. υπηρεσίες. 2.1 Επαγγελµατικές υπηρεσίες και πρότυπα εργασίας

Ενότητα 2 Υπηρεσίες που προσφέρουν οι Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές. υπηρεσίες. 2.1 Επαγγελµατικές υπηρεσίες και πρότυπα εργασίας Ενότητα 2 Υπηρεσίες που προσφέρουν οι Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές Βιβλιογραφία: ΚΚ, κεφάλαιο 2 Framework for assurance engagements, στο IFAC (2007), Handbook of International Auditing, Assurance, and Ethics

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΧΕΣ. (Συμμόρφωση με άρθρα του ν. 4261/2014) 1. Ρυθμίσεις εταιρικής διακυβέρνησης (άρ. 80, ν.

ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΧΕΣ. (Συμμόρφωση με άρθρα του ν. 4261/2014) 1. Ρυθμίσεις εταιρικής διακυβέρνησης (άρ. 80, ν. ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΧΕΣ (Συμμόρφωση με άρθρα 80 87 του ν. 4261/2014) 1. Ρυθμίσεις εταιρικής διακυβέρνησης (άρ. 80, ν. 4261/2014) Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρίας είναι υπεύθυνο για την υλοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ UHY ΑΞΩΝ ΟΡΚΩΤΟI ΕΛΕΓΚΤΕΣ AE ΠΑΤΗΣΙΩΝ ΑΘΗΝΑ. The Innovating Partner you need. Ανεξάρτητο μέλος της UHY International

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ UHY ΑΞΩΝ ΟΡΚΩΤΟI ΕΛΕΓΚΤΕΣ AE ΠΑΤΗΣΙΩΝ ΑΘΗΝΑ. The Innovating Partner you need. Ανεξάρτητο μέλος της UHY International ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ UHY ΑΞΩΝ ΟΡΚΩΤΟI ΕΛΕΓΚΤΕΣ AE ΠΑΤΗΣΙΩΝ 75 104 34 ΑΘΗΝΑ The Innovating Partner you need Ανεξάρτητο μέλος της UHY International 2 ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΓΕΝΙΚΑ... 3 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΑΠ Α.Ε. ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

ΟΠΑΠ Α.Ε. ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ Σελίδα 1 ΟΠΑΠ Α.Ε. ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2014 Εγκρίθηκε με την υπ αριθμόν 11/20.11.2014 (θέμα 7.2) Απόφαση του Δ.Σ. Ο Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος Ελέγχου Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Kamil

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Α. Η χρηµατοοικονοµική επιστήµη εξετάζει: 1. Τον κόσµο των χρηµαταγορών,των κεφαλαιαγορών και των επιχειρήσεων 2. Θέµατα που περιλαµβάνουν τη χρονική αξία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΕΔΕ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΕΔΕ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΕΔΕ ΑΘΗΝΑ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010 Εισαγωγικό Σημείωμα Η Ελληνική Εταιρία Διοικήσεως Επιχειρήσεων (ΕΕΔΕ) είναι μη κερδοσκοπικό Σωματείο, που ως σκοπό έχει τη «διάδοση των αρχών και της σωστής

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή 1. Πιθανές ενέργειες:

Αρχή 1. Πιθανές ενέργειες: Η προσδοκία μας Στο επίκεντρο της δραστηριότητας της ασφαλιστικής βιομηχανίας εντοπίζεται η αντίληψη, η διαχείριση και η ανάληψη κινδύνων. Με γνώμονα την πρόληψη και την μείωση της έκθεσης στον κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ελεγκτική. Ενότητα # 10: Δοκιμασία εσωτερικών δικλίδων

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ελεγκτική. Ενότητα # 10: Δοκιμασία εσωτερικών δικλίδων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ελεγκτική Ενότητα # 10: Δοκιμασία εσωτερικών δικλίδων Νικόλαος Συκιανάκης Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολή, όραμα, αξίες και στρατηγικοί στόχοι

Αποστολή, όραμα, αξίες και στρατηγικοί στόχοι Αποστολή, όραμα, αξίες και στρατηγικοί στόχοι Αποστολή Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο είναι το θεσμικό όργανο της ΕΕ το οποίο ιδρύθηκε από τη Συνθήκη για τη διενέργεια του ελέγχου των οικονομικών της

Διαβάστε περισσότερα

Διπλωματική Εργασία «Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ» ΠΑΡΜΑΚΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑ

Διπλωματική Εργασία «Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ» ΠΑΡΜΑΚΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Διπλωματική Εργασία «Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς Ελληνική Ένωση Τραπεζών

Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς Ελληνική Ένωση Τραπεζών Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς Ελληνική Ένωση Τραπεζών ΑΠΟΤΡΟΠΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΠΡΑΞΕΙΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ Αθήνα, 14 Δεκεμβρίου 2007 Παναγιώτης Κυριακόπουλος Διευθυντής Διεύθυνση Εποπτείας

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρική Διακυβέρνηση: Η πρόσφατη εμπειρία του Ν.4364/2016 για τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις

Εταιρική Διακυβέρνηση: Η πρόσφατη εμπειρία του Ν.4364/2016 για τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις Εταιρική Διακυβέρνηση: Η πρόσφατη εμπειρία του Ν.4364/2016 για τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις IIA, Ιούλιος 2016 Dr. Stamatis Dritsas, CPA (GR), AAIA,CRP Deputy CEO, Head of Risk Advisory Services Sol Consulting

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Διαχειρίσεως Κινδύνων. (Risk Management Committee) Κανονισμός Λειτουργίας

Επιτροπή Διαχειρίσεως Κινδύνων. (Risk Management Committee) Κανονισμός Λειτουργίας Επιτροπή Διαχειρίσεως Κινδύνων (Risk Management Committee) Κανονισμός Λειτουργίας ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2016 Κανονισμός Επιτροπής Διαχειρίσεως Κινδύνων (Risk Management Committee) Προοίμιο Το Διοικητικό Συμβούλιο,

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας εοντολογίας της ιοίκησης. & των Οικονοµικών Υπηρεσιών. της Εθνικής Asset Management Α.Ε..Α.Κ.

Κώδικας εοντολογίας της ιοίκησης. & των Οικονοµικών Υπηρεσιών. της Εθνικής Asset Management Α.Ε..Α.Κ. εοντολογίας της ιοίκησης & των Οικονοµικών Υπηρεσιών της Εθνικής Asset εοντολογίας της I. ΣΚΟΠΟΣ Ο παρών εοντολογίας της ιοίκησης και των Οικονοµικών Υπηρεσιών (εφεξής ) καθορίζει τις βασικές δεοντολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑ Ν.Π... ΜΕ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΑ Α.Ε.Ι.

Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑ Ν.Π... ΜΕ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΑ Α.Ε.Ι. Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑ Ν.Π... ΜΕ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΑ Α.Ε.Ι. Συροπούλου Ελισάβετ Επιβλέπων Καθηγητής: Ταχυνάκης Παναγιώτης Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών Στρατηγική ιοικητική Λογιστική & Χρηµατοοικονοµική ιοίκηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ και ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ και ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ και ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Λήδα Κοντογιάννη, Γενική Διευθύντρια Ελληνικό Συμβούλιο Εταιρικής Διακυβέρνησης ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2015 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ 1. Σύσταση... 3 2. Σύνθεση... 3 3. Σκοπός... 3 4. Καθήκοντα και Αρμοδιότητες... 3 4.1. Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 11 Σύστηµα εσωτερικών δικλίδων Θεµατολογία: Έννοια και δοµή

Κεφάλαιο 11 Σύστηµα εσωτερικών δικλίδων Θεµατολογία: Έννοια και δοµή Κεφάλαιο 11 Σύστηµα εσωτερικών Θεµατολογία: Έννοια και δοµή Συστατικά συστήµατος εσωτ/κών ικλίδες στις ΜΜΕ Περιορισµοί των εσωτ/κών Πρόσθετη βιβλιογραφία: COSO (1992) Internal Control: Integrated Framework

Διαβάστε περισσότερα

GARRISON NOREEN. Διοικητική Λογιστική. Ένατη Έκδοση. Irwin/McGraw-Hill

GARRISON NOREEN. Διοικητική Λογιστική. Ένατη Έκδοση. Irwin/McGraw-Hill GARRISON NOREEN Διοικητική Λογιστική Ένατη Έκδοση Κεφάλαιο 1 Η Διοικητική Λογιστική και το Επιχειρησιακό περιβάλλον Διοικητική Λογιστική και Χρηματοοικονομική Λογιστική Η Διοικητική Λογιστική παρέχει πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσια διαβούλευση. Ερωτήσεις και απαντήσεις

Δημόσια διαβούλευση. Ερωτήσεις και απαντήσεις Δημόσια διαβούλευση σχετικά με το σχέδιο οδηγού της ΕΚΤ για την αξιολόγηση της ικανότητας και καταλληλότητας των μελών των διοικητικών οργάνων των πιστωτικών ιδρυμάτων Ερωτήσεις και απαντήσεις 1 Ποιος

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A. Η Δέσμευση της Διοίκησης...3. Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4. Εταιρικές Αξίες Ομίλου ΤΙΤΑΝ...

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A. Η Δέσμευση της Διοίκησης...3. Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4. Εταιρικές Αξίες Ομίλου ΤΙΤΑΝ... «ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ & ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΙΤΑΝ» Μάιος 2008 1 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A Η Δέσμευση της Διοίκησης......3 Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4 Εταιρικές Αξίες Ομίλου

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση ιαφάνειας έτους 2014. Η πιο πάνω έκθεση διαφάνειας συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 36 του Νόμου 3693/2008

Έκθεση ιαφάνειας έτους 2014. Η πιο πάνω έκθεση διαφάνειας συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 36 του Νόμου 3693/2008 Έκθεση ιαφάνειας έτους 2014 Η πιο πάνω έκθεση διαφάνειας συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 36 του Νόμου 3693/2008 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόλογος 3 2. Νομική μορφή και μέτοχοι 4 3. Πληροφορίες για το δίκτυο της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΑΕ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΑΕ 12 Ιουλίου 2017 Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για συμμετοχή στη διαδικασία επιλογής και τοποθέτησης Εκτελεστικών και Μη Eκτελεστικών Μελών στο Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας Δημοσίων Συμμετοχών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΕΓΧΟΥ Κηφισιά 2012 1. ΑΠΟΣΤΟΛΗ Η Επιτροπή Ελέγχου εκλέγεται από την Τακτική Γενική Συνέλευση για να συνδράμει το Διοικητικό Συμβούλιο στην εκπλήρωση των καθηκόντων του: να διασφαλίσει

Διαβάστε περισσότερα

O ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

O ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ O ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Λήδα Κοντογιάννη, Γενική Διευθύντρια Ελληνικό Συμβούλιο Εταιρικής Διακυβέρνησης BETTER FUTURE «Boardrooms in Greece What are the practices» 6 Νοεμβρίου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α Η Εταιρική Διακυβέρνηση. Θεωρία, Προσεγγίσεις, Μηχανισμοί

ΜΕΡΟΣ Α Η Εταιρική Διακυβέρνηση. Θεωρία, Προσεγγίσεις, Μηχανισμοί ΜΕΡΟΣ Α Η Εταιρική Διακυβέρνηση. Θεωρία, Προσεγγίσεις, Μηχανισμοί ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1_Το Πλαίσιο 1.1 Εισαγωγή 21 1.2 Ιστορία - Ορισμός της Εταιρικής Διακυβέρνησης 25 1.3 Γιατί Eταιρική Διακυβέρνηση; 30 1.4 Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Δηµοσιοποιήσεις σύµφωνα µε το Παράρτηµα 1 της Απόφασης 9/459/2007 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως τροποποιήθηκε µε την Απόφαση 9/572/23.12.

Δηµοσιοποιήσεις σύµφωνα µε το Παράρτηµα 1 της Απόφασης 9/459/2007 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως τροποποιήθηκε µε την Απόφαση 9/572/23.12. Δηµοσιοποιήσεις σύµφωνα µε το Παράρτηµα 1 της Απόφασης 9/459/2007 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως τροποποιήθηκε µε την Απόφαση 9/572/23.12.2010 και την Απόφαση 26/606/22.12.2011 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ

Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ιπλωµατική Εργασία Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΕΝΔΥΤΗ. Μαρίζα Μέλλιου, CIA, CRMA, CISA, CCO, CAML Δεκεμβριος 2013

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΕΝΔΥΤΗ. Μαρίζα Μέλλιου, CIA, CRMA, CISA, CCO, CAML Δεκεμβριος 2013 ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΕΝΔΥΤΗ Μαρίζα Μέλλιου, CIA, CRMA, CISA, CCO, CAML Δεκεμβριος 2013 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ? Internal auditing is an independent, objective assurance and consulting

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΥΠΟΜΝΗΜΑΤΟΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΥΠΟΨΗΦΙΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΑΞΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΤΟΥ Χ.Α. MEMBERS SUPPORT DEPARTMENT

ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΥΠΟΜΝΗΜΑΤΟΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΥΠΟΨΗΦΙΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΑΞΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΤΟΥ Χ.Α. MEMBERS SUPPORT DEPARTMENT ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΥΠΟΜΝΗΜΑΤΟΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΥΠΟΨΗΦΙΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΑΞΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΤΟΥ Χ.Α. MEMBERS SUPPORT DEPARTMENT Το παρόν κείμενο περιέχει οδηγίες προς τα υποψήφια Μέλη της

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Συστήµατα Διασφάλισης Ποιότητας Γενική επισκόποηση και Επεκτάσεις- Διάλεξη 8

Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Συστήµατα Διασφάλισης Ποιότητας Γενική επισκόποηση και Επεκτάσεις- Διάλεξη 8 Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Συστήµατα Διασφάλισης Ποιότητας Γενική επισκόποηση και Επεκτάσεις- Διάλεξη 8 Τµήµα Διοίκησης Επιχειρήσεων Τει Δυτικής Ελλάδας Μεσολόγγι Δρ. Α. Στεφανή Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ελεγκτική

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ελεγκτική ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ελεγκτική Ενότητα # 2: Υπηρεσίες που προσφέρουν οι Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές Νικόλαος Συκιανάκης Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Κρίση, Τράπεζες και Ανάπτυξη: Ο Ρόλος της Εταιρικής Διακυβέρνησης

Οικονομική Κρίση, Τράπεζες και Ανάπτυξη: Ο Ρόλος της Εταιρικής Διακυβέρνησης 1 Οικονομική Κρίση, Τράπεζες και Ανάπτυξη: Ο Ρόλος της Εταιρικής Διακυβέρνησης Δρ. Παναγιώτης Χ. Ανδρέου Λέκτορας Χρηματοοικονομικών Τμήμα Εμπορίου, Χρηματοοικονομικών και Ναυτιλίας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Δεοντολογίας της Διοίκησης. & των Οικονομικών Υπηρεσιών. της Τράπεζας & του Ομίλου

Κώδικας Δεοντολογίας της Διοίκησης. & των Οικονομικών Υπηρεσιών. της Τράπεζας & του Ομίλου Δεοντολογίας της Διοίκησης & των Οικονομικών Υπηρεσιών της Τράπεζας & του Ομίλου Δεοντολογίας της Διοίκησης & των I. ΣΚΟΠΟΣ Ο παρών Δεοντολογίας της Διοίκησης και των Οικονομικών Υπηρεσιών (εφεξής ) καθορίζει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΕΡΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΕΡΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ i ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ ιπλωµατική Εργασία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΕΡΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη Πρακτικών Εκδήλωσης

Σύνοψη Πρακτικών Εκδήλωσης Ειδική ενηµερωτική εκδήλωση «Νέες τελωνειακές διαδικασίες και Πιστοποιητικό Εγκεκριµένου Οικονοµικού Φορέα: Ευκαιρίες και οφέλη για την επιχείρηση» Τετάρτη 25.01.2012 και ώρες 16:00 18:30 Ξενοδοχείο Αµαλία,

Διαβάστε περισσότερα

Παραμένουμε στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε επιπλέον διευκρίνιση ή πληροφορία. Κων/νος Τριανταφυλλίδης, CIA, CFSA, CCSA, CFE

Παραμένουμε στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε επιπλέον διευκρίνιση ή πληροφορία. Κων/νος Τριανταφυλλίδης, CIA, CFSA, CCSA, CFE 1 Αριθμός Πρωτ.: 35/1.9.2011 Αθήνα, 1 Σεπτεμβρίου 2011 Αγαπητές Κυρίες, Κύριοι, με αφορμή το Σχέδιο Διαβούλευσης για την επικείμενη Πράξη Διοικητή Τ.Ε για τα ΣΕΕ στις Ασφαλιστικές και Αντασφαλιστικές Επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

2.1 Επαγγελματικές υπηρεσίες και πρότυπα εργασίας. Ενότητα 2. Α. Υπηρεσίες Διασφάλισης (assurance) Έννοια επαγγελματικών υπηρεσιών:

2.1 Επαγγελματικές υπηρεσίες και πρότυπα εργασίας. Ενότητα 2. Α. Υπηρεσίες Διασφάλισης (assurance) Έννοια επαγγελματικών υπηρεσιών: Ενότητα 2 Υπηρεσίες που προσφέρουν οι Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές 2.1 Επαγγελματικές υπηρεσίες και πρότυπα εργασίας Έννοια επαγγελματικών υπηρεσιών: κάθε είδους λογιστικο-ελεγκτικές υπηρεσίες, καθώς επίσης

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Διαχειρίσεως Κινδύνων (Risk Management Committee) Κανονισμός Λειτουργίας

Επιτροπή Διαχειρίσεως Κινδύνων (Risk Management Committee) Κανονισμός Λειτουργίας Επιτροπή Διαχειρίσεως Κινδύνων (Risk Management Committee) Κανονισμός Λειτουργίας Σεπτέμβριος 2013 Κανονισμός Επιτροπής Διαχειρίσεως Κινδύνων (Risk Management Committee) Προοίμιο Το Διοικητικό Συμβούλιο,

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσιες Οικονοµικές Καταστάσεις Χρήσεως 2008

Ετήσιες Οικονοµικές Καταστάσεις Χρήσεως 2008 ΙΝΤΕΑΛ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΒΕΕ Ετήσιες Οικονοµικές Καταστάσεις Χρήσεως 2008 (1η Ιανουαρίου έως 31η εκεµβρίου 2008) Σύµφωνα µε τα ιεθνή Πρότυπα Χρηµατοοικονοµικής Αναφοράς που έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΦ. Ε.Κ. 28/606/22.12.2011

ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΦ. Ε.Κ. 28/606/22.12.2011 ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΦ. Ε.Κ. 28/606/22.12.2011 Ι. Σκοπός Η Πολιτική Αποδοχών θεσπίζει το πλαίσιο και καθορίζει τις αρχές, σύμφωνα με τις οποίες η Εθνική

Διαβάστε περισσότερα

Συμμόρφωση: Εργαλείο Διοίκησης - πρακτικές γιααύξηση της αξίας

Συμμόρφωση: Εργαλείο Διοίκησης - πρακτικές γιααύξηση της αξίας Συμμόρφωση: Εργαλείο Διοίκησης - πρακτικές γιααύξηση της αξίας 2 η Ημερίδα Εσωτερικού Ελέγχου Θεσσαλονίκη, 19 Μαΐου 2016 Περιεχόμενα Σελίδα Τα βασικά 3 Η συμμόρφωση του αύριο 8 Συμμόρφωση & Διοίκηση 11

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Public Relations Management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα Διοίκηση Επικοινωνίας Δημοσίων Σχέσεων είναι ένα πλήρες και ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Κινδύνων για Μικρές και Μεσαίες Επιχειρήσεις

Διαχείριση Κινδύνων για Μικρές και Μεσαίες Επιχειρήσεις Διαχείριση Κινδύνων για Μικρές και Μεσαίες Επιχειρήσεις Ιωάννης Μιχαλόπουλος Διευθυντής Εσωτερικού Ελέγχου, Ποιότητας, Υγειάς & Ασφάλειας ΕΠΑ Θεσσαλονίκης ΕΠΑ Θεσσαλίας Ορισμοί Διαχείριση Κινδύνων: μια

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση ως προς την υπ' αριθ. 1302/ εγκύκλιο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς για την Επιτροπή Ελέγχου του νόμου 4449/2017

Ενημέρωση ως προς την υπ' αριθ. 1302/ εγκύκλιο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς για την Επιτροπή Ελέγχου του νόμου 4449/2017 Ενημέρωση ως προς την υπ' αριθ. 1302/28.04.2017 εγκύκλιο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς για την Επιτροπή Ελέγχου του νόμου 4449/2017 Πρόσφατα εκδόθηκε από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς η υπ αριθ. 1302/28.04.2017

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση Διαφάνειας 2013

Έκθεση Διαφάνειας 2013 Έκθεση Διαφάνειας 2013 1 Περιεχόμενα Πρόλογος 3 Δομή και Ιδιοκτησία 5 Ποιότητα 7 Ανταμοιβή εταίρων 9 Χρηματοοικονομική πληροφόρηση 10 Εταιρείες Δημοσίου Ενδιαφέροντος 11 2 Πρόλογος H KRESTON PRIME AUDIT

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ AMAZE A.E. ΕΚΔΟΣΗ 02

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ AMAZE A.E. ΕΚΔΟΣΗ 02 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ AMAZE A.E. ΕΚΔΟΣΗ 02 Αθήνα, 26/5/2011 Σελίδα 2 από11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ... 4 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ... 5 ΓΕΝΙΚΑ... 5 ΟΡΓΑΝΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩ ΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗς ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. 25 Μαΐου 2017

ΚΩ ΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗς ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. 25 Μαΐου 2017 ΚΩ ΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗς ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 25 Μαΐου 2017 1 Κώδικες εταιρικής διακυβέρνησης στην ΕΕ 2 Titre de la présentation Κώδικες εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

Ηθική και κώδικας δεοντολογίας ελεγκτών. Ενότητα 5: Ρυθμίσεις δεοντολογίας. Κώδικας δεοντ/γίας ΔΟΛ (2005)

Ηθική και κώδικας δεοντολογίας ελεγκτών. Ενότητα 5: Ρυθμίσεις δεοντολογίας. Κώδικας δεοντ/γίας ΔΟΛ (2005) Ενότητα 5: Θεματολογία: Έννοια & περιεχόμενο του Κώδικα Δεοντολογίας (ΚΔ) της ΔΟΛ Βασικές αρχές δεοντολογίας προσφορά υπηρεσιών στο κοινό Ανεξαρτησία του ελεγκτή και Κώδικας Δεοντολογίας Ηθική και κώδικας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ, ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ, ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ Α.Ε. 5 Μαΐου 2017 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ, ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ MBA

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ MBA ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ MBA Κατεύθυνση «Ελεγκτική Χρηματοοικονομική Ανάλυση» Χίος, Δεκέμβριος 2013 Ελεγκτική Χρηματοοικονομική Ανάλυση Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Προς την Διοίκηση της Εταιρείας (για κοινοποίηση στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ) 27 Φεβρουαρίου 2014

Προς την Διοίκηση της Εταιρείας (για κοινοποίηση στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ) 27 Φεβρουαρίου 2014 ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ETAIPEIAΣ «FAST FINANCE ΑΕΠΕΥ» ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 12 ΤΟΥ Ν.3606/2007 ΚΑΙ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ 2/452/1.11.2007

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

A&P (ANDREOU & PARASKEVAIDES) ENTERPRISES LTD ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΕΡΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΕΡΟΣ Α Το Διοικητικό Συμβούλιο της

A&P (ANDREOU & PARASKEVAIDES) ENTERPRISES LTD ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΕΡΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΕΡΟΣ Α Το Διοικητικό Συμβούλιο της A&P (ANDREOU & PARASKEVAIDES) ENTERPRISES LTD ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΕΡΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΕΡΟΣ Α Το Διοικητικό Συμβούλιο της Eταιρείας σε συνεδρία του στις 26 Ιουλίου 2004 αποφάσισε τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Κεντρικής Μακεδονίας Τµήµα ιοίκησης

ΤΕΙ Κεντρικής Μακεδονίας Τµήµα ιοίκησης ΤΕΙ Κεντρικής Μακεδονίας Τµήµα ιοίκησης Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών στη ιοίκηση Επιχειρήσεων ειδίκευση Κοστολόγηση και Ελεγκτική Το εκπαιδευτικό υλικό που ακολουθεί αναπτύχθηκε στα πλαίσια του µαθήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ελεγκτική

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ελεγκτική ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ελεγκτική Ενότητα # 9: Σύστημα εσωτερικών δικλίδων Internal Control System Νικόλαος Συκιανάκης Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος FOURLIS Risk Based Audit

Όμιλος FOURLIS Risk Based Audit Όμιλος FOURLIS Risk Based Audit Παράδειγμα Εφαρμογής Οκτώβριος 2005 1. Risk based audit: πώς προέκυψε; 2. Risk assessment project: πώς σχεδιάστηκε; 3. Risk assessment method: ποιά επιλέξαμε; 4. Risk assessment

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

H εταιρεία Apserou Shiaka & Co Ltd παρέχει ελεγκτικές, φορολογικές και επιχειρηματικές συμβουλευτικές υπηρεσίες σε ντόπιους και διεθνείς πελάτες.

H εταιρεία Apserou Shiaka & Co Ltd παρέχει ελεγκτικές, φορολογικές και επιχειρηματικές συμβουλευτικές υπηρεσίες σε ντόπιους και διεθνείς πελάτες. 1 2 H εταιρεία Apserou Shiaka & Co Ltd παρέχει ελεγκτικές, φορολογικές και επιχειρηματικές συμβουλευτικές υπηρεσίες σε ντόπιους και διεθνείς πελάτες. Aποστολή μας Eίναι να παρέχουμε στους πελάτες μας επαγγελματικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΟΛΟΓΟΣ ΣΗΜΕΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΥ ΦΟΡΕΑ:

ΚΑΤΟΛΟΓΟΣ ΣΗΜΕΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΥ ΦΟΡΕΑ: ΚΑΤΟΛΟΓΟΣ ΣΗΜΕΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΥ ΦΟΡΕΑ: ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΦΟΡΕΑ ΣΤΟΝ ΟΠΟΙΟ Η ΔΑ ΘΑ ΑΝΑΘΕΣΕΙ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΗΤΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Η ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ για πράξεις του Επιχειρησιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΖΗΡΙΔΗ ΠΡΟΣ ΤΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΖΗΡΙΔΗ ΠΡΟΣ ΤΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΖΗΡΙΔΗ ΠΡΟΣ ΤΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΟΡΟΣΗΜΑ 1998 - Πιστοποίηση κατά ISO 9001 2002 Εγκαίνια νέων «οικολογικών» εγκαταστάσεων στα Σπάτα Αττικής 2003 - Πιστοποίηση Committed to Excellence του

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Κεφάλαιο 2 Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Προκειμένου να προσδιορίσουμε τον πληθυσμό, τον οποίο θα κάλυπτε η συγκεκριμένη έρευνα,

Διαβάστε περισσότερα

Δ12 Διαδικασία Εσωτερικών Επιθεωρήσεων

Δ12 Διαδικασία Εσωτερικών Επιθεωρήσεων Δ12 Διαδικασία Εσωτερικών Επιθεωρήσεων Επάρκειας για την υλοποίηση Συγχρηµατοδοτούµενων Έργων Σύµφωνα µε το Πρότυπο ΕΛΟΤ 1429: 2008 Έκδοση Έγκριση 3 η 3 η Ηµεροµηνία 03/06/2016 03/06/2016 Από Εκπρόσωπος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΩΝ ΛΑΜΨΑ Α.Ε.»

ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΩΝ ΛΑΜΨΑ Α.Ε.» ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΩΝ ΛΑΜΨΑ Α.Ε.» 1.Εισαγωγή Ο παρών Κώδικας Εταιρικής Διακυβέρνησης (εφεξής «ΚΕΔ») περιλαμβάνει τις πρακτικές εταιρικής διακυβέρνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΑΡΙΘ. 10. Με σκοπό την οµαλή και κατά ενιαίο τρόπο εφαρµογή της Απόφασης διευκρινίζονται τα ακόλουθα:

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΑΡΙΘ. 10. Με σκοπό την οµαλή και κατά ενιαίο τρόπο εφαρµογή της Απόφασης διευκρινίζονται τα ακόλουθα: ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΑΡΙΘ. 10 Αθήνα, 21/6/2001 Θέµα: ιευκρινίσεις επί της Aποφάσεως 5/204/14.11.2000 (Φ.Ε.Κ. 1487Β / 6.12.2000) του ιοικητικού Συµβουλίου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς "Κανόνες συµπεριφοράς των εταιριών

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι Μέτοχοι,

Κυρίες και Κύριοι Μέτοχοι, ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΤΑΚΤΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΆΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ Εισαγωγή Ο σκοπός του Κώδικα Δεοντολογίας του ΙΙΑ είναι να προάγει την κουλτούρα ηθικής στο επάγγελμα του εσωτερικού ελέγχου. Ο εσωτερικός έλεγχος είναι μια ανεξάρτητη και αντικειμενική

Διαβάστε περισσότερα

Διασυνοριακές συγχωνεύσεις και διασπάσεις

Διασυνοριακές συγχωνεύσεις και διασπάσεις Διασυνοριακές συγχωνεύσεις και διασπάσεις Διασυνοριακές συγχωνεύσεις και διασπάσεις Διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΓΔ MARKT) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Προκαταρκτική παρατήρηση Στόχος του ερωτηματολογίου αυτού είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1.Ορισµοί 2. Στόχοι 3. Αρµοδιότητες Τµήµατος ιαχείρισης Παραπόνων 4. Κατηγοριοποίηση Παραπόνων 5. Θεσµικό Πλαίσιο Λειτουργίας Τµήµατος «Συνήγορος του

Διαβάστε περισσότερα

Νέο Θεσμικό Πλαίσιο για Υποχρεωτικούς Ελέγχους

Νέο Θεσμικό Πλαίσιο για Υποχρεωτικούς Ελέγχους Νέο Θεσμικό Πλαίσιο για Υποχρεωτικούς Ελέγχους Ανδρέας Χατζηδαμιανού Εταίρος 25 Μαΐου 2017 Περιεχόμενα Υποχρεώσεις και αρμοδιότητες των Επιτροπών Ελέγχου στο νέο θεσμικό πλαίσιο & Αλλαγές στην Έκθεση Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Balanced Scorecard ως σύστημα μέτρησης απόδοσης

Balanced Scorecard ως σύστημα μέτρησης απόδοσης Balanced Scorecard Η ΜΕΘΟΔΟΣ BALANCED SCORECARD Όπως είναι γνωστό οι εταιρείες αντιµετωπίζουν πολλά εµπόδια στην ανάπτυξη συστηµάτων µέτρησης επίδοσης τα οποία πραγµατικά µετρούν τα κατάλληλα µεγέθη. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Στην παρούσα εργασία ο βασικός σκοπός είναι η δηµιουργία ενός ολοκληρωµένου και ενιαίου Συστήµατος Mετρήσεων Στρατηγικής Αποτελεσµατικότητας/

Στην παρούσα εργασία ο βασικός σκοπός είναι η δηµιουργία ενός ολοκληρωµένου και ενιαίου Συστήµατος Mετρήσεων Στρατηγικής Αποτελεσµατικότητας/ Πιλοτική εφαρµογή του ΣΜΣΑΑ 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Σε πολλές επιχειρήσεις παρατηρείται η ανάγκη προσδιορισµού δεικτών για την αποτελεσµατικότητα της στρατηγικής που εφαρµόζεται και των διαδικασιών και δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 8. Οργάνωση Ελεγκτικής ιαδικασίας

Ενότητα 8. Οργάνωση Ελεγκτικής ιαδικασίας Ενότητα 8 Οργάνωση Ελεγκτικής ιαδικασίας Σχέση Εσωτερικού Εξωτερικού Ελέγχου Εσωτερικός Έλεγχος Εξωτερικός Έλεγχος Φύση Σχέσης Εργασιακής Υπάλληλος της οικονοµικής µονάδας Σκοπός Σκοπεύει στην εκτίµηση

Διαβάστε περισσότερα

Η αναγκαιότητα του Εσωτερικού Ελέγχου στη Δημόσια Διοίκηση

Η αναγκαιότητα του Εσωτερικού Ελέγχου στη Δημόσια Διοίκηση Η αναγκαιότητα του Εσωτερικού Ελέγχου στη Δημόσια Διοίκηση Φωτεινή Χατζηκώστα Προϊσταμένη Αυτοτελούς Τμήματος Εσωτερικού Ελέγχου Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας 1. Έλεγχοι στο Δημόσιο Τομέα 1.1 Εσωτερικός

Διαβάστε περισσότερα