ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΜΑΓΝΗΤΟΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΔΟΜΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΜΑΓΝΗΤΟΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΔΟΜΩΝ"

Transcript

1 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΜΑΓΝΗΤΟΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΔΟΜΩΝ Διπλωματική Εργασία Κουμπούρας Κωνσταντίνος (Α.Μ. 39) Τμήμα Επιστήμης των Υλικών Σχολή Θετικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών Επιβλέπων : Ι. Γαλανάκης ΠΑΤΡΑ 2012

2 Η παρούσα εργασία έγινε στα πλαίσια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών του τμήματος της Επιστήμης των Υλικών της σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πατρών. Η εργασία αυτή ασχολείται με προσομοιώσεις υλικών και είναι η συνέχεια τη διπλωματικής μου εργασίας προπτυχιακού επιπέδου με τίτλο «Σπιντρονική σε κβαντικά φρέατα ημιαγωγών εμπλουτισμένα με μαγνητικές προσμίξεις». Στα πλαίσια αυτής της εργασίας έγιναν δύο δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά: η πρώτη στο περιοδικό Journal of Magnetism and Magnetic Materials και η δεύτερη στο περιοδικό Journal of Spintronics and Magnetic Nanomaterials. Επίσης είναι στο στάδιο συγγραφή και ένα άρθρο με τα αποτελέσματα του κεφαλαίου 7. Θα ήθελα να ευχαριστήσω το Πανεπιστήμιο Πατρών το οποίο στήριξε οικονομικά την διπλωματική μου εργασία στα πλαίσια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Επιστήμη των Υλικών μέσω του προγράμματος βασικής έρευνας Κ.Καραθεοδωρή 2008 (κωδικός C.588). Τέλος, επίσης θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στον κύριο Ιωσήφ Γαλανάκη για την καθοδήγηση και παρακολούθηση αυτής της διπλωματικής εργασίας, χωρίς την βοήθεια του η διεκπεραίωσή της θα ήταν αδύνατη. ΠΑΤΡΑ 2012

3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Μελετάμε, χρησιμοποιώντας υπολογισμούς ηλεκτρονικής δομής από πρώτες αρχές, τις μαγνητικές ιδιότητες διάφορων κραμάτων (BiFeO 3, BiMnO 3 και Bi 2 MnFeO 6 ) και πολυστρωμάτων είτε με ημιαγώγιμο υπόστρωμα (InP/BiFeO 3 ) είτε με υπόστρωμα μετάλλων μετάβασης (V/BiFeO 3 και Fe/BiFeO 3 ). Όλα τα κράματα και τα πολυστρώματα τα οποία μελετήθηκαν είχαν δομή σφαλερίτη (zinc blend). Τα υλικά αυτά ανήκουν στην κατηγορία των μαγνητοηλεκτρικών υλικών, μία κατηγορία με έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον λόγω των πολλαπλών πλεονεκτημάτων που παρουσιάζει η χρησιμοποίησή τους σε μαγνητοηλεκτρικές εφαρμογές, π.χ. σε σκληρούς δίσκους και σε μνήμες ηλεκτρονικών υπολογιστών. Τα παραπάνω υλικά μελετήθηκαν για διαφορετικές μαγνητικές δομές. Για το BiFeO 3 θεωρήσαμε τρεις πιθανές αντισιδηρομαγνητικές διαμορφώσεις και την σιδηρομαγνητική λύση. Επίσης μεταβάλαμε την πλεγματική σταθερά της μοναδιαίας κυψελίδας από 5.6 a.u. έως και 8.1 a.u.. Για το BiMnO 3 μελετήθηκαν τρεις αντισιδηρομαγνητικές και μία σιδηρομαγνητική διαμόρφωση για δύο τιμές της πλεγματικής σταθεράς: 14 a.u. (ή Å) και 14.7 a.u. (ή Å). Για το Bi 2 MnFeO 6 υπάρχουν τρεις διαφορετικές περιπτώσεις ανάλογα με τις θέσεις των ατόμων Fe και Mn, και για κάθε περίπτωση έχουν μελετηθεί πέντε αντισιδηρομαγνητικές διαμορφώσεις και μία σιδηρομαγνητική, για τις ίδιες πλεγματικές σταθερές με το BiMnO 3. Στα πολυστρώματα InP/BiFeO 3 υπάρχουν τέσσερις περιπτώσεις των οποίων η διαφορά βρίσκεται στις θέσεις των ατόμων In και P στο υπόστρωμα. Τέλος, στα πολυστρώματα V/BiFeO 3 και Fe/BiFeO 3 μελετήθηκαν πέντε διαφορετικές περιπτώσεις, των οποίων η διαφορά εντοπίζεται στην πλεγματική σταθερά. Οι προσομοιώσεις μας έδειξαν ότι ενώ τα κρυσταλλικά κράματα παρουσιάζουν έντονες μαγνητικές ιδιότητες, στην περίπτωση των πολυστρωματικών υμενίων, η μείωση σε διαστάσεις οδηγεί σε σημαντική υποβάθμιση των μαγνητικών ιδιοτήτων και σε μερικές περιπτώσεις σε σχεδόν μη μαγνητικές λύσεις.

4 ABSTRACT We study, using first principles electronic structure calculations, the magnetic properties of various alloys such as BiFeO 3, BiMnO 3, Bi 2 MnFeO 6 and multilayers with a semiconducting (InP/BiFeO 3 ) or a transition metal (V/BiFeO 3 and Fe/BiFeO 3 ) substrate. All the previous alloys and multilayers have a zinc blend structure. These materials are known as magnetoelectric materials, a category which has attracted intense scientific interest due to the advantages of implementing these materials in spintronic devices e.g. computer's hard disks and RAM memories. These materials were studied for various magnetic structures. For BiFeO 3 we considered three antiferromagnetic and a ferromagnetic configurations. We also varied the lattice constant of the unit cell from 5.6 a.u. to 8.1 a.u.. For BiMnO 3 we studied three antiferromagnetic and one ferromagnetic configurations for two values of the lattice constant: 14 a.u. (or Å) and 14.7 a.u. (or Å). For Bi 2 MnFeO 6 there are three different cases depending on the positions of Fe and Mn atoms, and in each studied case five antiferromagnetic and one ferromagnetic configurations were taken into account, concerning InP/BiFeO 3 multilayers there are four cases where the difference concern the positions of In and P in the substrate. Finally, the multilayers V/BiFeO 3 and Fe/BiFeO 3 were studied for five different values of the lattice constant. Our simulations show that although the bulk alloys exhibit considerable magnetic properties, the latter are seriously downgraded for multilayers and in same casses magnetism almost vanishes.

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ (Ακρονύμιο: ΠΗΚ=πυκνότητα ηλεκτρονιακών καταστάσεων) 1. Εισαγωγή στην σπιντρονική Μαγνητοηλεκτρονική ή σπιντρονική Mαγνητoηλεκτρικά υλικά Υπολογιστικές μέθοδοι της επιστήμης των υλικών Το πολυ-σωματιδιακό πρόβλημα Το ηλεκτρονιακό νέφος Η θεωρία του συναρτησιακού της πυκνότητας Η θεωρία Hohenberg-Kohn Οι εξισώσεις Kohn-Sham Ανταλλαγή και συσχέτιση οπών Η προσέγγιση της τοπικής πυκνότητας Προσεγγίσεις μη-τοπικής πυκνότητας Όρια της θεωρίας του συναρτησιακού της πυκνότητας Υπολογιστικές μέθοδοι από πρώτες αρχές Αυτοσυνέπεια και λύσεις εξισώσεων Kohn-Sham Κατηγοριοποίηση μεθόδων ηλεκτρονιακής δομής Μέθοδος Muffin-Tin Spheres Προσέγγιση ατομικών σφαιρών Μέθοδοι Full-potential Μέθοδος KKR (Korringa-Kohn-Rostoker) Μέθοδος ψευδοδυναμικών Πρόγραμμα QUANTUM ESPRESSO Εισαγωγή Το πρόγραμμα QUANTUM ESPRESSO QE-forge Σύντομη περιγραφή του QUANTUM ESPRESSO Μορφή αρχείων δεδομένων Πακέτα (packages) του QUANTUM ESPRESSO Προοπτικές...48

6 4. Υπολογιστικές λεπτομέρειες Πληροφορίες προγράμματος και χαρακτηριστικά υπολογιστή Πληροφορίες για την εξαγωγή αποτελεσμάτων Αρχεία εισόδου Αρχεία εισόδου αυτοσυνεπών υπολογισμών Υπολογισμός ΠΗΚ Αρχείο για ΠΗΚ Αρχεία εξόδου Αρχεία εξόδου αυτοσυνεπών υπολογισμών Αρχεία εξόδου ολικών και μερικών ΠΗΚ Κράμα BiFeO Εισαγωγή Μαγνητικές διαμορφώσεις Αποτελέσματα για το BiFeO Συμπεράσματα Κράματα BiMnO 3 και Bi 2 MnFeO Εισαγωγή Σύγκριση BiFeO 3 BiMnO Κράμα Bi 2 MnFeO Συμπεράσματα Πολυστρωματικά λεπτά υμένια BiFeO 3 σε υπόστρωμα ημιαγωγού (InP) BiFeO 3 σε υπόστρωμα μετάλλων μετάβασης (V και Fe) Αλλαγή της θέσης των ατόμων στο υπόστρωμα Συμπεριφορά ατόμων V και Fe εντός των υμενίων V και Fe Συμπεράσματα Επισκόπηση και συμπεράσματα 133 Βιβλιογραφία 135

7 Παράρτημα 1-δημοσίευση 1: Ab-initio study of compenting configurations in cubic BiFeO 3 alloys 143 Παράρτημα 2-δημοσίευση 2: Magnetic configurations in cubic Bi 2 MnFeO 6 alloys from first-principles 151 Παράρτημα 3-δημοσίευση 3: Suppression of magnetism in BiFeO 3 ultrathin epitaxial multilayers 159

8

9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στην σπιντρονική Ο κλάδος της μαγνητοηλεκτρονικής αναπτύσσεται ραγδαία τα τελευταία χρόνια με απώτερο στόχο την αντικατάσταση των σημερινών ηλεκτρικών διατάξεων με διατάξεις που βασίζονται στο σπιν των ηλεκτρονίων και όχι στην κίνηση φορτίου. Η εμφάνιση των μαγνητικών φαινομένων γίνεται στην νανοκλίμακα επιτρέποντας την σμίκρυνση των ηλεκτρονικών διατάξεων ενώ ταυτόχρονα δεν απαιτείται για την λειτουργία τους η συνεχής εφαρμογή τάσης και συνεπώς παρουσιάζουν πολύ μικρότερη ενεργειακή κατανάλωση. Τα θεμέλια αυτού του κλάδου τέθηκαν από τους Fert και Grunberg με την ανακάλυψη του φαινομένου της γιγαντιαίας μαγνητοαντίστασης για το οποίο βραβέυτηκαν με το Nobel Φυσικής το Τα επιστημονικά αυτά επιτεύγματα έφεραν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος καινοτόμα υλικά και διατάξεις. Μία σημαντική κατηγορία αποτελούν οι διατάξεις οι οποίες είναι ταυτόχρονα σιδηρομαγνητικές και σιδηροηλεκτρικές και οι οποίες επιτρέπουν με ένα εξωτερικό ηλεκτρικό πεδίο να ελέγχουμε την μαγνήτιση του υλικού με εφαρμογές σε διατάξεις μαγνητικών μνημών. Τα ήδη γνωστά υλικά που παρουσιάζουν αυτή τη σιδηρομαγνητοηλεκτρική συμπεριφορά δεν παρουσιάζουν τεχνολογικό ενδιαφέρον λόγω των μικρών τιμών της θερμοκρασίας που εμφανίζεται το φαινόμενο αυτό Μαγνητοηλεκτρονική ή σπιντρονική Εως πρόσφατα, το σπιν των ηλεκτρονίων αγνοούταν εντελώς κατά τον σχεδιασμό των ηλεκτρονικών διατάξεων. Την τελευταία δεκαετία εμφανίστηκε ένας καινούριος κλάδος της ηλεκτρονικής, που ονομάστηκε μαγνητοηλεκτρονική ή σπιντρονική, όπου το σπιν των ηλεκτρονίων και όχι η κίνηση του φορτίου του ηλεκτρονίου μεταφέρει την πληροφορία [1]. Η απαρχή αυτού του κλάδου, που συνδυάζει την επιστήμη των υλικών με την φυσική συμπηκνωμένης ύλης και τη χημεία της στερεάς φάσης, οφείλεται στην 1

10 ανακάλυψη του φαινομένου της μαγνητοαντίστασης από τις ερευνητικές ομάδες των Fert και Grunberg το 1988 σε πολυστρωματικές διατάξεις μαγνητικών με συνήθη μέταλλα [2]. Στο φαινόμενο αυτό βασίστηκαν οι κεφαλές ανάγνωσης των σκληρών δίσκων που οδήγησαν σε πολλαπλασιασμό της χωρητικότητάς τους και οι Fert και Grunberg τιμήθηκαν το 2007 με το Nobel Φυσικής. Η χρησιμοποίηση του σπιν των ηλεκτρονίων οδηγεί σε μία καινούρια γενιά συσκευών που συνδυάζουν τη συνήθη μικροηλεκτρονική με φαινόμενα που βασίζονται στο σπιν και που προέρχονται από την αλληλεπίδραση των σπιν των ηλεκτρονίων με τις μαγνητικές ιδιότητες των υλικών. Οι καινούριες συσκευές οι οποίες θα αναδυθούν από τον κλάδο της μαγνητοηλεκτρονικής έχουν μία σειρά από πλεονεκτήματα σε σχέση με τη συνήθη μικροηλεκτρονική που βασίζεται στους ημιαγωγούς όπως την αυξημένη αποθηκευτική ικανότητα, την μικρότερη κατανάλωση ενέργειας και την αυξημένη ταχύτητα λειτουργίας των συσκευών αυτών. Μία εκτενή καταγραφή των επιτευγμάτων και των επιδιώξεων των επιστημόνων που δουλεύουν στον τομέα αυτό μπορεί να βρεθεί στην αναφορά [3]. Εδώ πρέπει να σημειώσουμε τρία σημαντικά γεγονότα τα οποία βοήθησαν στην ανάπτυξη του κλάδου της σπιντρονικής. Καταρχάς αποφασιστικό ρόλο έπαιξε η ανάπτυξη καινούριων τεχνικών όπως η μοριακή επιταξία (molecular beam epitaxy, MBE) και η εναπόθεση με την βοήθεια λέιζερ (pulsed layer deposition). Οι δύο αυτές μέθοδοι επέτρεψαν την δημιουργία καινούριων νανοδομών και κυρίως λεπτών υμενίων με ακρίβεια ατομικού επιπέδου οδηγώντας στην ανακάλυψη καινούριων υλικών ή την ανάπτυξη γνωστών υλικών σε καινούριες δομές με εντελώς διαφορετικές ιδιότητες. Δεύτερον, η ανάπτυξη μικροσκοπίων μεγάλης ευκρίνειας, όπως SEM, TEM, AFM, STM και MFM, επέτρεψε τον έλεγχο σε ατομική κλίμακα των διατάξεων. Τέλος, η ανάπτυξη των κβαντικών υπολογιστικών μεθόδων ηλεκτρονικής δομής οι οποίες θα αναφερθούν παρακάτω, συμπεριλαμβανομένης της κβαντικής μοριακής δυναμικής, επέτρεψε την πρόβλεψη ενός μεγάλου πλήθους συστημάτων πριν αυτά δημιουργηθούν πειραματικά. Αρχικά η επιτυχία της σπιντρονικής θα εξαρτηθεί από την επιλογή των μαγνητικών υλικών και η συμβατότητά τους με τα μέταλλα και τους ημιαγωγούς. Γενικότερα πιστεύεται ότι η επιλογή των σιδηρομαγνητικών υλικών για σπιντρονικές εφαρμογές θα περιέχει το χαρακτηριστικό της υψηλής σπιν πόλωσης έτσι ώστε η σχετική αναλογία των σπιν πάνω ηλεκτρονίων και των σπιν κάτω στα σιδηρομαγνητικά υλικά να 2

11 μεγιστοποιείται. Αυτά τα σιδηρομαγνητικά υλικά θα είναι σε μία ποικιλία μορφών είτε σαν σιδηρομαγνητικό μέταλλο [4], είτε σαν σιδηρομαγνητικός ημιαγωγός (ημιαγωγοί με ατέλειες π.χ. εμπλουτισμός GaAs με άτομα Mn) [5], είτε ακόμη και σαν σιδηρομαγνητικό οξείδιο (π.χ. οι ατέλειες κενού στο ZnO οδηγούν σε σιδηρομαγνητισμό) [6]. Ανεξάρτητα από τον τύπο του υλικού και λεπτομέρειες της συσκευής, ο βαθμός της σπιν πόλωσης τελικά καθορίζει την χρησιμότητα της μεταφοράς η οποία εξαρτάται από το σπιν. Η σπιν πόλωση είναι μία βασική φυσική ποσότητα η οποία καθορίζει την αναλογία του αριθμού των σπιν πάνω με τα σπιν κάτω ηλεκτρόνια στην ενέργεια Fermi στα σιδηρομαγνητικά υλικά. Η σπιν πόλωση ακολουθεί την απλή σχέση: n P = (1) n n + n όπου το n είναι ο αριθμός των σπιν πάνω ηλεκτρονίων και το n ο αριθμός των σπιν κάτω ηλεκτρονίων. Είναι ξεκάθαρο από την σχέση (1) ότι το P μπορεί να είναι μηδέν όταν ο αριθμός των n και των n είναι ίσα όπως στην περίπτωση των μη μαγνητικών υλικών. Για τα σιδηρομαγνητικά υλικά το P παίρνει μη μηδενικές τιμές. Πρόσφατα πειραματικές μετρήσεις έδειξαν ότι το P στους σιδηρομαγνήτες των μετάλλων μετάβασης (Fe, Co και Ni) και των κραμάτων τους είναι κάτω από 0.5 [7]. Ωστόσο, για πραγματικές εφαρμογές, υψηλότερες τιμές της σπιν πόλωσης είναι επιθυμητές. Στην βέλτιστη περίπτωση η σπιν πόλωση παίρνει την τιμή 1. Στα υλικά με P = 1 στην ενέργεια Fermi μία από τις καταστάσεις σπιν έχει ένα πεπερασμένο αριθμό ηλεκτρονίων παρουσιάζοντας μεταλλικές ιδιότητες, ενώ το άλλο σπιν κανάλι είναι άδειο δημιουργώντας έτσι ένα χάσμα μεταξύ της ζώνης σθένους και της ζώνης αγωγιμότητας όπως στους ημιαγωγούς. Ένα μαγνητικό υλικό σε αυτή την περίπτωση χαρακτηρίζεται ως ημιμεταλλικό καθώς το ένα είδος σπιν έχει μεταλλική συμπεριφορά και το άλλο δρα σαν ημιαγωγός αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι και οι δύο καταστάσεις σπιν υπάρχουν σε ένα υλικό. Δηλαδή, οι ημιμεταλλικοί σιδηρομαγνήτες είναι υλικά τα οποία αποτελούνται από ηλεκτρόνια σθένους τα οποία είναι 100% πολωμένα στην ενέργεια Fermi. Το πρώτο τέτοιο υλικό το οποίο είχε προβλεφθεί ήταν το NiMnSb το 1983 από την ομάδα του de Groot [8]. Η ημιμεταλλικότητα επιβεβεαιώθηκε σχεδόν μια δεκαετία 3

12 αργότερα [9]. Οι ερευνητές που συμμετέχουν σε αυτή τη πρόταση εξήγησαν την προέλευση αυτής της ιδιότητας στο συγκεκριμένο υλικό το 2002 [10] και πρότειναν μία σειρά παρόμοιων υλικών που παρουσιάζουν την ίδια ιδιότητα που είναι πιο εύκολο να χρησιμοποιηθούν σε πραγματικές συσκευές όπως το Co 2 MnSi [11]. Μία εκτενή καταγραφή υλικών που μελετήθηκαν εκ νέου χάρη στην ανάπτυξη της σπιντρονικής μπορεί να βρεθεί στην αναφορά [12]. Στην εικόνα 1 παρουσιάζεται η πυκνότητα καταστάσεων των σπιν πάνω και σπιν κάτω για ένα κανονικό μέταλλο και για ένα σιδηρομαγνητικό. Στο σιδηρομαγνητικό μέταλλο παρατηρούμε ανισοκατανομή στην πυκνότητα καταστάσεων, δηλαδή οι καταστάσεις σπιν άνω μετατοπίζονται σε σχέση με τις καταστάσεις σπιν κάτω. Η μετατόπιση αυτή έχει σαν αποτέλεσμα την άνιση συμπλήρωση στοιβάδων, η οποία είναι η πηγή των μαγνητικών ροπών για τα υλικά και επίσης μπορεί να προκαλέσει μη ισοδυναμία των σπιν πάνω και σπιν κάτω στο επίπεδο Fermi (σε αριθμό, χαρακτήρα, ευκινησία κλπ). Λόγω των προηγούμενων η εμφάνιση ρεύματος ηλεκτρονίων εξαρτάται από την σπιν πόλωση [4]. Εικόνα 1. Μία σχηματική απεικόνιση της πυκνότητας των ηλεκτρονιακών καταστάσεων που είναι διαθέσιμες στα ηλεκτρόνια σε ένα κανονικό μέταλλο και σε ένα σιδηρομαγνητικό μέταλλο. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, στο σιδηρομαγνητικό μέταλλο, όλες οι καταστάσεις με σπιν άνω είναι κατειλημμένες. Κοντά στην ενέργεια Fermi υπάρχουν μόνο καταστάσεις με σπιν κάτω. Επομένως αυτές θα καθορίσουν τις ιδιότητες μεταφοράς. Ε είναι η ενέργεια ηλεκτρονίου, Ε F είναι το επίπεδο Fermi και Ν(Ε) είναι η πυκνότητα καταστάσεων. 4

13 Υπάρχουν πολλά σιδηρομαγνητικά υλικά τα οποία είναι ημιμεταλλικά. Μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το CrO 2 [13], το FeCoS 2 [14], το Fe 3 O 4 [15] και μερικά κράματα Heusler. Από αυτά τα υλικά, τα οξείδια είναι κατάλληλα για την παρασκευή τους στην μορφή λεπτών υμενίων. Το CrO 2 έχει θερμοκρασία Curie κοντά στην θερμοκρασία δωματίου, κάνοντάς το κατάλληλο για εφαρμογές. Το Fe 3 O 4 έχει σχετικά υψηλή θερμικρασία Curie αλλά έχχει το μειονέκτημα να παρουσιάζει πολλαπλές κρυσταλλικές φάσεις για την ίδια στοιχειομετρία Fe-O. Οι πολλαπλές φάσεις αφαιρούν τα πλεονεκτήματα της φάσης υψηλής σπιν πόλωσης. Τα κράματα Heusler παρουσιάζουν δομή συγγενής προς τους δυϊκούς ημιαγωγούς και θερμοκρασία Curie περίπου στα 1000 Κ, και είναι κατάλληλο για εφαρμογές [16] Μαγνητοηλεκτρικά υλικά Ο όρος multiferroics χρησιμοποιείται για υλικά τα οποία συνδυάζουν τουλάχιστον δύο ιδιότητες (σιδηροηλεκτρισμό και σιδηρομαγνητισμό, σιδηροηλεκτρισμό και σιδηροελαστικότητα κ.ο.κ). Εναλλακτικά ως προς τα απλά σιδηρομαγνητικά υλικά, σε πραγματικές εφαρμογές μπορούν να χρησιμοποιηθούν υλικά με πιο πολύπλοκα χαρακτηριστικά. Τα μαγνητοηλεκτρικά υλικά [17] ανήκουν σε αυτή τη κατηγορία και είναι υλικά τα οποία συνδυάζουν σιδηροηλεκτρισμό και μαγνητισμό. Το ενδιαφέρον προκύπτει από την δυνατότητα του ελέγχου της εγγραφής σε μαγνητικά μέσα αποθήκευσης με την εφαρμογή εξωτερικών ηλεκτρικών πεδίων και όχι μαγνητικών πεδίων που οδηγεί σε πιο πυκνή εγγραφή. Επιπλέον, δομές που βασίζονται σε τέτοια υλικά θα παρουσιάζουν τέσσερις διακριτές καταστάσεις αντίστασης και όχι δύο όπως τα στοιχεία που αποτελούν τις συνήθεις μνήμες. Η συνύπαρξη του σιδηροηλεκτρισμού και του μαγνητισμού είναι σπάνια σε υλικά διότι τα φαινόμενα τα οποία οδηγούν στις δύο αυτές καταστάσεις έχουν διαφορετική προέλευση [18]. Η μεγάλη πλειονότητα των κρυστάλλων που παρουσιάζουν μαγνητοηλεκτρισμό είναι οξείδια των μετάλλων μετάβασης, στα οποία τα ιόντα των μετάλλων μετάβασης έχουν κενούς d φλοιούς ηλεκτρονίων. Τα θετικά φορτισμένα ιόντα αρέσκονται στο να σχηματίζουν δομές παρόμοιες με τα μόρια εντός του κρυστάλλου με τα γειτονικά αρνητικά φορτισμένα 5

14 άτομα οξυγόνου. Αυτή η συλλογική μετατόπιση των κατιόντων και ανιόντων εντός του κρυστάλλου δημιουργεί την ηλεκτρική πολωσιμότητα, Ρ. Ο μαγνητισμός, σε αντίθεση με τον σιδηροηλεκτρισμό, οφείλεται σε μέταλλα μετάβασης με μερικώς κατειλημμένα τροχιακά d, δεδομένου ότι τα κατιόντα που δημιουργούν τον σιδηροηλεκτρισμό έχουν το ίδιο πλήθος από ηλεκτρόνια με τις δύο κατευθύνσεις σπιν και συνεπώς μηδενική μαγνητική ροπή. Η αλληλεπίδραση ανταλλαγής ανάμεσα στις μαγνητικές ροπές κάθε ατόμου επάγει την μαγνητική τάξη εντός του κρυστάλλου. Άρα εφόσον αυτά τα δύο φαινόμενα έχουν αντίθετη προέλευση, το ερώτημα που τίθεται είναι ποια υλικά είναι μαγνητοηλεκτρικά;. Το πιο γνωστό παράδειγμα είναι οι περοβσκίτες BiMnO 3 και BiFeO 3 [17]. Ο μαγνητισμός οφείλεται στα άτομα των μετάλλων μετάβασης Mn και Fe. Ο σιδηροηλεκτρισμός σε αυτά τα υλικά οφείλεται όχι στα μέταλλα μετάβασης αλλά στα ιόντα Bi που αποχωρίζονται τα δύο 6s ηλεκτρόνια τα οποία μεταπηδούν στα άτομα των οξυγόνων. Επειδή ο σιδηροηλεκτρισμός και ο μαγνητισμός σε αυτά τα υλικά οφείλονται σε διαφορετικά άτομα η συσχέτισή τους είναι πολύ ασθενής. Επιπλέον αυτά τα υλικά δεν είναι κατάλληλα για εφαρμογές δεδομένου ότι π.χ. στο BiMnO 3 ο σιδηροηλεκτρισμός υφίσταται κάτω από τους 800 Κ αλλά ο σιδηρομαγνητισμός χάνεται στους 110 Κ, σημαντικά χαμηλότερα από την θερμοκρασία δωματίου που είναι περίπου 300 Κ [19]. Άλλη μία γνωστή περίπτωση μαγνητοηλεκτρικών υλικών είναι τα λεγόμενα μηκανονικά σιδηροηλεκτρικά υλικά που είναι μαγνητικά υλικά στα οποία εμφανίζεται σιδηροηλεκτρισμός: (i) οι εξαγωνικοί περοβσκίτες RΜnO 3 (R=Ho-Lu, Y) παρουσιάζουν μία μετάβαση φάσης προς μία δομή με πολύ μεγαλύτερη παράμετρο πλέγματος στην οποία εμφανίζεται σιδηροηλεκτρισμός λόγω παραμορφώσεων του πλέγματος [17] και (ii) μαγνητικά υλικά με σπιράλ διάταξη των μαγνητικών τους ροπών που επιτρέπουν την εμφάνιση σιδηροηλεκτρισμού όπως οι ορθορομβικοί μαγγανίτες Tb(Dy)MnO 3 και Tb(Dy)Mn 2 O 5 [17]. Αλλά και σε αυτά τα υλικά είτε η ένταση της συσχέτισης μεταξύ ηλεκτρικών και μαγνητικών ιδιοτήτων είναι πολύ μικρή (χρειάζονται μεγάλα ηλεκτρικά πεδία για να επαχθεί μία μικρή μεταβολή των μαγνητικών ιδιοτήτων και μεγάλα μαγνητικά πεδία για να επαχθεί μία μικρή μεταβολή των ηλεκτρικών ιδιοτήτων) είτε ο μαγνητισμός και ο σιδηροηλεκτρισμός συνυπάρχουν για πολύ χαμηλές θερμοκρασίες. Άρα για πραγματικές εφαρμογές όπως οι επαφές που βασίζονται στο κβαντικό φαινόμενο σήραγγος απαιτούνται καινούργιες διατάξεις που να επιδεικνύουν σιδηρομαγνητισμό και 6

15 σιδηροηλεκτρισμό για θερμοκρασίες υψηλότερες από την θερμοκρασία δωματίου και ισχυρή συσχέτιση μεταξύ μαγνητικών και ηλεκτρικών ιδιοτήτων [20]. Τέτοια υλικά μπορούν να φτιαχτούν σε καινούργιες πολυστρωματικές δομές λεπτών υμενίων. Κίνητρο αυτής της εργασίας είναι η θεωρητική μελέτη, με κβαντικές προσομοιώσεις, της εμφάνισης της μαγνητικής τάξης στα BiFeO 3 BiMnO 3 και σε κράματα αυτών καθώς και σε πολυστρώματα με ημιαγωγούς ή μέταλλα. Τα υλικά αυτά κρυσταλλώνουν σε μία ελαφρώς παραμορφωμένη κυβική κυψελίδα. Η παραμόρφωση σχετίζεται αποκλειστικά με την εμφάνιση ηλεκτρικής τάξης. Για την μελέτη του μαγνητισμού που θα μας απασχολήσει είναι αρκετή η θεώρηση κυβικής κυψελίδας. Σκοπός της εργασίας είναι η κατανόηση της μαγνητικής συμπεριφοράς έτσι ώστε να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντική σχεδίαση τεχνολογικά σημαντικών παρόμοιων υλικών. Στο κεφάλαιο 2 θα συζητηθούν διάφορες υπολογιστικές μέθοδοι της επιστήμης των υλικών, αμέσως μετά στο κεφάλαιο 3 παρουσιάζεται η υπολογιστική μέθοδος η οποία χρησιμοποιήθηκε για τις προσομοιώσεις και τους υπολογισμούς. Στη συνέχεια παρουσιάζονται τα θεωρητικά μας αποτελέσματα για το BiFeO 3, και το Bi 2 FeMnO 6. Στο τελευταίο κεφάλαιο επικεντρωνόμαστε στα πολυστρώματα του BiFeO 3 με τον δυϊκό ημιαγωγό InP καθώς και τα μέταλλα Fe και V παίρνοντας υπόψη μία πληθώρα δυνατόν διεπιφανειών. Λόγω της πολυπλοκότητας των συστημάτων που μελετήσαμε, δεν κατέστει δυνατόν στα πλαίσια αυτής της εργασίας να μελετήσουμε τις διεπιφάνειες με την χρήση προσομοιώσεων Κβαντικής Μοριακής Δυναμικής, παρότι η μέθοδος Quantum-Espresso, μας δίνει αυτή τη δυαντότητα. Ο υπολογιστικός χρόνος και η μνήμη που απαιτούνταν για την σύγκλιση τέτοιων υπολογισμών ήταν απαγορευτική για μία μεταπτυχιακή εργασία. Τέλος, οι υπολογισμοί πραγματοποιήθηκαν κυρίως σε ένα Dell Server T410, με δύο επεξεργαστές Intel Xeon και 32 GB μνήμης που αγοράστηκε στα πλαίσια του προγράμματος Κ.Καραθεοδωρή του Πανεπιστημίου Πατρών που χρηματοδότησε την εκπόνηση της παρούσας εργασίας. 7

16 8

17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Υπολογιστικές μέθοδοι της επιστήμης των υλικών Για την μοντελοποίηση υλικών συχνά χρησιμοποιούνται μέθοδοι οι οποίες συμβαδίζουν με την στρατηγική «divide and conquer» δηλαδή διαίρεσε και κατέκτησε. Συνεπώς, όπως ήταν λογικό, αναπτύχθηκαν διάφορες μέθοδοι περιγραφής των υλικών, ανάλογα με το μέγεθος των δειγμάτων που σχετίζονται με τα υπό μελέτη φαινόμενα και ανάλογα με τη τάξη χρόνου στην οποία αυτά εμφανίζονται. Οι μεθοδολογίες που αναπτυχθήκαν μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε 4 ομάδες. 1. Μέθοδοι από πρώτες αρχές (ab-initio ή first-principles methods): Αυτού του είδους οι μέθοδοι βασίζονται στην θεωρία του συναρτησιακού της πυκνότητας και μελετούν την ηλεκτρονική δομή. Ως αποτέλεσμα δίνουν τις κυματοσυναρτήσεις των ηλεκτρονίων, την πυκνότητα των ηλεκτρονίων στον χώρο και το δυναμικό του κρυστάλλου. Αυτές οι μέθοδοι χρησιμοποιούνται σε μεγέθη τάξης μερικών Angstrom ή nm, και χρόνο τάξης του ps. 2. Μέθοδοι κλασσικής μοριακής δυναμικής (molecular dynamics methods): Σε αυτές τις μεθόδους επιλύεται η κλασσική εξίσωση κίνησης του Newton για τους πυρήνες των ατόμων και τα ηλεκτρόνια λαμβάνονται υπόψη με τη μορφή ενός δυναμικού που ακολουθεί μία προεπιλεγμένη συνάρτηση. Ως αποτέλεσμα δίνονται οι θέσεις των ατόμων και οι ταχύτητες τους σε σχέση με το χρόνο και τα διαφορά φυσικά μεγέθη υπολογίζονται σαν μέσες τιμές για ένα μεγάλο αριθμό ατόμων στο χρονικό διάστημα που το σύστημα βρίσκεται σε ισορροπία. Αυτές οι μέθοδοι χρησιμοποιούνται σε μεγέθη τάξης μερικών δεκάδων nm και σε χρόνο της τάξης του μs. 3. Στατιστικές μέθοδοι: Αυτές οι μέθοδοι βασίζονται σε αλγορίθμους Monte-Carlo. Συνήθως αυτές οι μέθοδοι χρησιμοποιούνται σε μεγέθη τάξης του μm και σε χρόνο τάξης του ms, αν και αυτές οι μέθοδοι είναι αποτελεσματικές αδιακρίτως μεγέθους. 4. Συνεχείς εξισώσεις: Χρησιμοποιούνται σε μεγέθη τάξης μm και χρόνου τάξης sec. Σε αυτή την εργασία θα ασχοληθούμε με την μέθοδο από πρώτες αρχές. Σε αυτή τη μέθοδο η κίνηση των ηλεκτρονίων καθώς και των πυρήνων των ατόμων περιγράφονται 9

18 από τις εξισώσεις του Schrödinger και συνεπώς οι ιδιότητες των υλικών περιγράφονται από την κβαντική μηχανική. Όμως η επίλυση αυτών των εξισώσεων είναι αδύνατη για ένα πρόβλημα Ν-σωμάτων κι έτσι προσπαθούμε να επικεντρωθούμε σε μια πιο απλή περιγραφή του προβλήματος η οποία όμως να εμπεριέχει όλα τα κυρία φυσικά φαινόμενα. Οι πυρήνες θεωρούνται ακίνητοι και αντιμετωπίζονται ως σημειακά φορτία. Χρησιμοποιούμε την αδιαβατική προσέγγιση Born-Oppenheimer για να ξεχωρίσουμε τις συντεταγμένες των ηλεκτρονίων από αυτές των πυρήνων. Για την επίλυση της εξίσωσης Schrödinger για ένα πρόβλημα πολλών σωμάτων μπορεί να χρησιμοποιηθεί η μέθοδος της θεωρίας του συναρτησιακού της πυκνότητας (density functional theory), η οποία σχετίζει την ολική ενέργεια του υλικού με την πυκνότητα των ηλεκτρονίων σε ένα στερεό σώμα. H βασική ιδέα αυτής της θεωρίας είναι η αντικατάσταση των αλληλεπιδράσεων των πραγματικών ηλεκτρονίων με την αλληλεπίδραση ενός ηλεκτρονίου με το ενεργό μέσο πεδίο που δημιουργούν τα υπόλοιπα ηλεκτρόνια Το πολυ-σωματιδιακό πρόβλημα Ένα από τα βασικά προβλήματα στην περιγραφή των ιδιοτήτων των υλικών αφορά τον μαθηματικό συσχετισμό αλληλεπιδράσεων ενός μεγάλου αριθμού σωματιδίων. Συγκεκριμένα, σε ένα άτομο η σ ένα μικρό μόριο, τα σωματίδια είναι ακόμη αρκετά λίγα για μια κβαντική περιγραφή ενώ σε ένα στερεό σώμα, η συνολική περιγραφή των σωματιδίων, τα οποία πρέπει να υπολογίζονται σε mol, είναι αδύνατη. Στην πραγματικότητα μια τέτοια περιγραφή θα ήταν αδιάφορη (τουλάχιστον για πρακτικές εφαρμογές), λόγω της μη δυνατότητας επίλυσης των κβαντικών εξισώσεων. Ας εξετάσουμε όμως την πλήρη Χαμιλτωνιανή, στην περίπτωση της μη σχετικότητας, του πολύ-σωματοδιακού προβλήματος για ένα μέταλλο ή άλλο υλικό σε σχέση με τις ανεξάρτητες μεταβλητές κάθε σωματιδίου. Το στερεό είναι ένα ισχυρά συζευγμένο σύστημα αποτελούμενο από 2 είδη σωματιδίων - τα ηλεκτρόνια και τους πυρήνες - που αλληλεπιδρούν με δυνάμεις Coulomb μεταξύ τους. Η Χαμιλτωνιανή, που περιγράφει ένα στερεό σώμα, εκφρασμένη σε μονάδες MKSA δίνεται από τη σχέση: 10

19 2 H = 2 i 2 i 1 + M 2 i i j Z Z e i i j 2 R R j 2 2m k 2 k l k 2 e r r k l 2 Zie r R k, i k i (2) όπου το Μ δηλώνει τις μάζες των πυρήνων και το m τις μάζες των ηλεκτρονίων, το R και το r είναι οι συντεταγμένες πυρήνων και ηλεκτρονίων αντίστοιχα, το Ζ είναι ο ατομικός αριθμός. Όλες οι προσπάθειες να βρούμε τις χαρακτηριστικές ρίζες της Χαμιλτωνιανής περιλαμβάνουν προσεγγιστικά αποτελέσματα. Το μεγάλο βάρος των πυρήνων επιφέρει σε αυτούς πολύ μικρότερες ταχύτητες σε σχέση με τα ηλεκτρόνια. Συνεπώς σε κανονικές θερμοκρασίες οι πυρήνες με μια καλή προσέγγιση μπορούν να θεωρηθούν ακίνητοι σε σχέση με τα ηλεκτρόνια. Η παραπάνω διαδικασία ονομάζεται προσέγγιση Born- Oppenheimer. Παρόλο που αυτή η προσέγγιση είναι πολύ ακριβής στις περισσότερες περιπτώσεις, δε λείπουν και οι εξαιρέσεις. Για παράδειγμα, στο στερεό υδρογόνο είναι σημαντικές οι περιοδικές μεταβολές της κβαντομηχανικής θεμελιώδους κατάστασης. Παίρνοντας υπόψη την προσέγγιση Born-Oppenheimer, πραγματευόμαστε πλέον μόνο τις κινητικές ενέργειες των ηλεκτρονίων (3 ος ορός), τις μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις (4 ος ορός) και τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των ηλεκτρονίων και των πυρήνων (5 ος ορός). Αυτός ο τελευταίος ορός θεωρείται σαν ένα εξωτερικό πεδίο που επιδρά πάνω στα ηλεκτρόνια προκαλώντας την μετατροπή του πολύ-σωματιδιακού προβλήματος σε ένα πρόβλημα ισχυρά αλληλεπιδρώντος «αερίου» ή «υγρού» και η ενεργή Χαμιλτωνιανή μπορεί να γραφτεί: H = k 2 k + l k 1 r r k l 2Zi r R k, i k i (3) 2 Εδώ εισάγουμε επίσης τις ατομικές μονάδες Rydberg, e = 2, = 1, m = 1/ 2. Αυτό το σύστημα μονάδων θα χρησιμοποιηθεί και παρακάτω. 11

20 Το ηλεκτρονιακό νέφος Μια πολύ αρχική προσπάθεια να λυθεί το παραπάνω ηλεκτρονικό πρόβλημα των μετάλλων ήταν το ελεύθερο ηλεκτρονικό μοντέλο (free electron model, FEM). Στην πιο απλή μορφή του, τα αγώγιμα ηλεκτρόνια των μετάλλων αναλαμβάνουν να σχηματίσουν ένα ιδανικό υγρό από φερμιόνια δηλαδή τα ηλεκτρόνια αναλαμβάνουν να επιδράσουν μεταξύ τους με τον ίδιο τρόπο όπως κάνουν τα ουδέτερα μόρια σε ένα ιδανικό αέριο. Τα ιοντικά εσωτερικά τμήματα και οι πυρήνες θεωρούνται σταθερά. Το FEM επιτυγχάνει να περιγράψει μέταλλα όπως ο άργυρος ή το αλουμίνιο εξαιρετικά καλά. Ωστόσο αυτό δε σημαίνει ότι τα αγώγιμα ηλεκτρόνια σ ένα μέταλλο είναι ελευθέρα διότι σε διαφορετική περίπτωση σύντομα θα αποσυντήθονταν και δε θα ήταν τόσο συμπαγή και ανθεκτικά όπως τα ξέρουμε. Όπως αναφέραμε παραπάνω, τα ηλεκτρόνια αλληλεπιδρούν πολύ ισχυρά μεταξύ τους και με τους πυρήνες μέσω της αλληλεπίδρασης Coulomb. Η αιτία που το FEM λειτουργεί τόσο καλά έχει διατυπωθεί στην υπόθεση Landau, η οποία εξηγεί ότι ένα σύστημα αποτελούμενο από ένα μεγάλο αριθμό αλληλεπιδρώντων σωματιδίων έχει χαμηλού ύψους διεγερμένες καταστάσεις οι οποίες θεωρούνται ως σωματίδια, λεγόμενα οιωνεί-σωματίδια (quasi-particles), και ότι σε πολλές περιπτώσεις το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα του συστήματος των οιωνεί - σωματιδίων μοιάζει πολύ σε αυτό του αλληλεπιδρώντος συστήματος. Φυσικά, ένα οιωνείσωματίδιο στο ηλεκρονιακό σύστημα μπορεί να θεωρηθεί σαν ένα ανεξάρτητο ηλεκτρόνιο περιτριγυρισμένο από μια ισόποση κατανομή άλλων ηλεκτρονίων. Συνεπώς, παρατηρούμε ότι στην φυσική συμπυκνωμένη ύλης, τα ηλεκτρόνια δεν είναι στην πραγματικότητα ηλεκτρόνια αλλά οιωνεί -σωματίδια (quasi-particles), δηλαδή χαμηλές διεγέρσεις του αλληλεπιδρώντος συστήματος, τα οποία δε πρέπει να έχουν τη διασπορά ελευθέρων ηλεκτρονίων Η θεωρία του συναρτησιακού της πυκνότητας (density functional theory, DFT) Φυσικά συστήματα με τον ίδιο αριθμό ηλεκτρονίων αλλά διαφορετικά εξωτερικά πεδία έχουν διαφορετική πυκνότητα ηλεκτρονικού φορτιού, n r, στη θεμελιώδη τους κατάσταση, όπως για παράδειγμα τα C 2 H 2 και N 2 τα οποία περιέχουν 14 ηλεκτρόνια αλλά έχουν πολύ διαφορετικά πεδία. Αυτό το παράδειγμα απεικονίζει τη βασική ιδέα της 12

21 θεωρίας του συναρτησιακού της πυκνότητας (density functional theory, DFT) - μεταγενέστερης της θεωρίας Thomas-Fermi και του μοντέλου Slater- η οποία χρησιμοποιεί την πυκνότητα φορτιού, n r, ως βασική μεταβλητή και αποτελεί μια από τις πιο επιτυχημένες και ευρέως χρησιμοποιημένες μεθόδους στον υπολογισμό της ηλεκτρονικής δομής. Κατά την πάροδο του χρόνου η θεωρία του συναρτησιακού της πυκνότητας κάλυψε επίσης τα μαγνητικά συστήματα, τα συστήματα όπου η σχετικότητα παίζει σημαντικό ρόλο, τα διαμαγνητικά φαινόμενα, τις ελεύθερες ηλεκτρονικές οπές και γενικότερα συστήματα οπού η προσέγγιση Born-Oppenheimer δεν ισχύει Η θεωρία Hohenberg-Kohn Η θεωρητική βάση της DFT αποτελείται από τα αρχικά θεωρήματα των Hohenberg και Kohn. Ας θεωρήσουμε ένα σύστημα από φορτισμένα φερμιόνια χωρίς σπιν (στην πράξη, ένα παραμαγνητικό σύστημα ηλεκτρονίων) με μια μη εκφυλισμένη θεμελιώδη κατάσταση. Η μη-σχετιστική χρόνο-ανεξάρτητη Χαμιλτωνιανή H γράφεται: H = T + W + V ext (4) (T= η συνολική κινητική ενέργεια, W= η σχετική ενέργεια από την αλληλεπίδραση μεταξύ των σωματιδίων και V ext η εξωτερική δύναμη που συνήθως είναι το Coulomb πεδίο από τους πυρήνες και μερικές φορές τα δέσμια ηλεκτρόνια). Η θεωρία αυτή συνοψίζεται σε τρεις ισχυρισμούς. Αναλυτικότερα: 1) Πρώτος ισχυρισμός: Η προβλεπόμενη τιμή οποιασδήποτε παρατηρήσιμης ποσότητας στη θεμελιώδη κατάσταση θεωρείται μια μοναδική συνάρτηση της πυκνότητας n(r) στην θεμελιώδη κατάσταση. Για παράδειγμα η ολική ενέργεια Ε μπορεί πάντοτε να γράφεται n r σαν E και το ίδιο ισχύει για εξωτερικά πεδία με εξαίρεση μια προσθετική σταθερά. Επειδή το Ε είναι συναρτήσει μιας συνάρτησης του r χρησιμοποιείται ο όρος συναρτησιακό. 13

ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα 3ο μεροσ. Θεωρητικη αναλυση

ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα 3ο μεροσ. Θεωρητικη αναλυση ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα 3ο μεροσ Θεωρητικη αναλυση μεταλλα Έχουν κοινές φυσικές ιδιότητες που αποδεικνύεται πως είναι αλληλένδετες μεταξύ τους: Υψηλή φυσική αντοχή Υψηλή πυκνότητα Υψηλή ηλεκτρική και θερμική

Διαβάστε περισσότερα

2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος

2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος 2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος Όπως είναι γνωστό από την καθημερινή εμπειρία τα περισσότερα σώματα που χρησιμοποιούνται στις ηλεκτρικές ηλεκτρονικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΗΝΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Τάσος Λιόλιος Μάθημα Πυρηνικής Φυσικής

ΠΥΡΗΝΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Τάσος Λιόλιος Μάθημα Πυρηνικής Φυσικής ΠΥΡΗΝΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Τάσος Λιόλιος Μάθημα Πυρηνικής Φυσικής REF: Σ. Δεδούσης, Μ.Ζαμάνη, Δ.Σαμψωνίδης Σημειώσεις Πυρηνικής Φυσικής Πυρηνικά μοντέλα Βασικός σκοπός της Πυρηνικής Φυσικής είναι η περιγραφή των

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερα ηλεκτρόνια στα μέταλλα-σχέση διασποράς

Ελεύθερα ηλεκτρόνια στα μέταλλα-σχέση διασποράς Ελεύθερα ηλεκτρόνια στα μέταλλα-σχέση διασποράς Στόχος : Να εξηγήσουμε την επίδραση του δυναμικού του κρυστάλλου στις Ε- Ειδικώτερα: Το δυναμικό του κρυστάλλου 1. εισάγονται χάσματα στα σημεία όπου τέμνονται

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης Μοριακή Φασματοσκοπία I Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης 2 Τι μελετά η μοριακή φασματοσκοπία; Η μοριακή φασματοσκοπία μελετά την αλληλεπίδραση των μορίων με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Από τη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

1.12 Ηλεκτρονιακά κύματα και χημικοί δεσμοί

1.12 Ηλεκτρονιακά κύματα και χημικοί δεσμοί 1.12 Ηλεκτρονιακά κύματα και χημικοί δεσμοί Ο Lewis πρότεινε το μοντέλο του κοινού ηλεκτρονιακού ζεύγους των δεσμών το 1916, σχεδόνμιαδεκαετίαπριναπότηθεωρίατουde Broglie τηςδυαδικότηταςκύματος-σωματιδίου.

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητισμός. Ηλεκτρικό δυναμικό. Νίκος Ν. Αρπατζάνης

Ηλεκτρομαγνητισμός. Ηλεκτρικό δυναμικό. Νίκος Ν. Αρπατζάνης Ηλεκτρομαγνητισμός Ηλεκτρικό δυναμικό Νίκος Ν. Αρπατζάνης Ηλεκτρικό δυναμικό Θα συνδέσουμε τον ηλεκτρομαγνητισμό με την ενέργεια. Χρησιμοποιώντας την αρχή διατήρησης της ενέργειας μπορούμε να λύνουμε διάφορα

Διαβάστε περισσότερα

7.a. Οι δεσμοί στα στερεά

7.a. Οι δεσμοί στα στερεά ΤΕΤΥ Σύγχρονη Φυσική Κεφ. 7-1 Κεφάλαιο 7. Στερεά Εδάφια: 7.a. Οι δεσμοί στα στερεά 7.b. Η θεωρία των ενεργειακών ζωνών 7.c. Νόθευση ημιαγωγών και εφαρμογές 7.d. Υπεραγωγοί 7.a. Οι δεσμοί στα στερεά Με

Διαβάστε περισσότερα

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr I ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ i e ΜΕΡΟΣ Ι ΟΡΙΣΜΟΣ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Α Ορισμός Ο ορισμός του συνόλου των Μιγαδικών αριθμών (C) βασίζεται στις εξής παραδοχές: Υπάρχει ένας αριθμός i για τον οποίο ισχύει i Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση:

Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει το ατοµικό πρότυπο του Bohr καθώς και τα µειονεκτήµατά του. Να υπολογίζει την ενέργεια που εκπέµπεται ή απορροφάται

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέρνα Φυσική. Κβαντική Θεωρία. Ατομική Φυσική. Μοριακή Φυσική. Πυρηνική Φυσική. Φασματοσκοπία

Μοντέρνα Φυσική. Κβαντική Θεωρία. Ατομική Φυσική. Μοριακή Φυσική. Πυρηνική Φυσική. Φασματοσκοπία Μοντέρνα Φυσική Κβαντική Θεωρία Ατομική Φυσική Μοριακή Φυσική Πυρηνική Φυσική Φασματοσκοπία ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Φωτόνια: ενέργεια E = hf = hc/λ (όπου h = σταθερά Planck) Κυματική φύση των σωματιδίων της ύλης:

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 2.4 Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η αντίσταση ενός αγωγού Λέξεις κλειδιά: ειδική αντίσταση, μικροσκοπική ερμηνεία, μεταβλητός αντισ ροοστάτης, ποτενσιόμετρο 2.4 Παράγοντες που επηρεάζουν την

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερα ηλεκτρόνια στα μέταλλα-σχέση διασποράς (μέρος 2)

Ελεύθερα ηλεκτρόνια στα μέταλλα-σχέση διασποράς (μέρος 2) Ελεύθερα ηλεκτρόνια στα μέταλλα-σχέση διασποράς (μέρος 2) Το μοντέλο του «άδειου πλέγματος» Βήμα 1: Στο μοντέλο του «άδειου πλέγματος» θεωρούμε ότι το ηλεκτρόνιο είναι ελεύθερο αλλά οι λύσεις της Schrödinger

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών

Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών Οι παρούσες σημειώσεις αποτελούν βοήθημα στο μάθημα Αριθμητικές Μέθοδοι του 5 ου εξαμήνου του ΤΜΜ ημήτρης Βαλουγεώργης Καθηγητής Εργαστήριο Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Δεύτερη Φάση) Κυριακή, 13 Απριλίου 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Οδηγίες: Το δοκίμιο αποτελείται από έξι (6) σελίδες και έξι (6) θέματα. Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β. ΚΑΤΑΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΤΡΟΠΩΝ - ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ D.O. S Density Of States

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β. ΚΑΤΑΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΤΡΟΠΩΝ - ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ D.O. S Density Of States ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΚΑΤΑΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΤΡΟΠΩΝ - ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ D.O. S Density Of States Στατιστική Φυσική Διαφάνεια 1 DOS H DOS περιγράφει τον αριθμό των καταστάσεων που είναι προσιτές σε ένα σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Απαντησεις στις ερωτησεις της εξετασης της 24 ης Ιουνιου 2005

Απαντησεις στις ερωτησεις της εξετασης της 24 ης Ιουνιου 2005 ΑΤΜΟΦ Απαντησεις στις ερωτησεις της εξετασης της 4 ης Ιουνιου 005. Ερωτηση που αφορα στις ασκησεις του εργαστηριου. Α) Με βάση τη σχέση που συνδέει τις αποστάσεις α και b με την εστιακή απόσταση του σφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο της άσκησης

Περιεχόμενο της άσκησης Προαπαιτούμενες γνώσεις Ημιαγωγοί Θεωρία ζωνών Ενδογενής αγωγιμότητα Ζώνη σθένους Ζώνη αγωγιμότητας Προτεινόμενη βιβλιογραφία 1) Π.Βαρώτσος Κ.Αλεξόπουλος «Φυσική Στερεάς Κατάστασης» 2) C.Kittl, «Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Εργαστήριο Φυσικής IΙ. Μελέτη της απόδοσης φωτοβολταϊκού στοιχείου με χρήση υπολογιστή. 1. Σκοπός. 2. Σύντομο θεωρητικό μέρος

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Εργαστήριο Φυσικής IΙ. Μελέτη της απόδοσης φωτοβολταϊκού στοιχείου με χρήση υπολογιστή. 1. Σκοπός. 2. Σύντομο θεωρητικό μέρος ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Σκοπός Το φωτοβολταϊκό στοιχείο είναι μία διάταξη ημιαγωγών η οποία μετατρέπει την φωτεινή ενέργεια που προσπίπτει σε αυτήν σε ηλεκτρική.. Όταν αυτή φωτιστεί με φωτόνια κατάλληλης συχνότητας

Διαβάστε περισσότερα

3 η Εργαστηριακή Άσκηση

3 η Εργαστηριακή Άσκηση 3 η Εργαστηριακή Άσκηση Βρόχος υστέρησης σιδηρομαγνητικών υλικών Τα περισσότερα δείγματα του σιδήρου ή οποιουδήποτε σιδηρομαγνητικού υλικού που δεν έχουν βρεθεί ποτέ μέσα σε μαγνητικά πεδία δεν παρουσιάζουν

Διαβάστε περισσότερα

κλασσική περιγραφή Κλασσική στατιστική

κλασσική περιγραφή Κλασσική στατιστική Η κανονική κατανομή στη κλασσική περιγραφή Κλασσική στατιστική φυσική Βίγκα Ελένη (ttp://users.aut.gr/vinga) Στατιστική Φυσική Διαφάνεια o o Μια πολύ απλή περίπτωση για να ξεκινήσουμε είναι: Na θεωρήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Ηλεκτρισμένα σώματα. πως διαπιστώνουμε ότι ένα σώμα είναι ηλεκτρισμένο ; Ηλεκτρικό φορτίο

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Ηλεκτρισμένα σώματα. πως διαπιστώνουμε ότι ένα σώμα είναι ηλεκτρισμένο ; Ηλεκτρικό φορτίο ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο Ηλεκτρισμένα σώματα 1.1 Ποια είναι ; Σώματα (πλαστικό, γυαλί, ήλεκτρο) που έχουν την ιδιότητα να ασκούν δύναμη σε ελαφρά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΑ ΜΕΤΑΛΛΑ- ΑΝΤΙΣΤΑΤΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΑ ΜΕΤΑΛΛΑ- ΑΝΤΙΣΤΑΤΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΑ ΜΕΤΑΛΛΑ- ΑΝΤΙΣΤΑΤΕΣ 7.1. Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό θα εξετάσουμε την ηλεκτρική αγωγιμότητα των μεταλλικών υλικών και τους παράγοντες που την επηρεάζουν, όπως η θερμοκρασία,

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο της άσκησης

Περιεχόμενο της άσκησης Προαπαιτούμενες γνώσεις Επαφή p- Στάθμη Fermi Χαρακτηριστική ρεύματος-τάσης Ορθή και ανάστροφη πόλωση Περιεχόμενο της άσκησης Οι επαφές p- παρουσιάζουν σημαντικό ενδιαφέρον επειδή βρίσκουν εφαρμογή στη

Διαβάστε περισσότερα

Κβαντική µηχανική. Τύχη ή αναγκαιότητα. Ηµερίδα σύγχρονης φυσικής Καραδηµητρίου Μιχάλης

Κβαντική µηχανική. Τύχη ή αναγκαιότητα. Ηµερίδα σύγχρονης φυσικής Καραδηµητρίου Μιχάλης Κβαντική µηχανική Τύχη ή αναγκαιότητα Ηµερίδα σύγχρονης φυσικής Καραδηµητρίου Μιχάλης Ηφυσικήστόγύρισµα του αιώνα «Όλοι οι θεµελιώδεις νόµοι και δεδοµένα της φυσικής επιστήµης έχουν ήδη ανακαλυφθεί και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ. Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ. Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα επαναλαμβανόμενο περιοδικά φαινόμενο, έχει μία συχνότητα επανάληψης μέσα στο χρόνο και μία περίοδο. Επειδή κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Σχ. 1: Τυπική μορφή μοριακού δυναμικού.

Σχ. 1: Τυπική μορφή μοριακού δυναμικού. ΤΕΤΥ - Σύγχρονη Φυσική Κεφ. 6-1 Κεφάλαιο 6. Μόρια Εδάφια: 6.a. Μόρια και μοριακοί δεσμοί 6.b. Κβαντομηχανική περιγραφή του χημικού δεσμού 6.c. Περιστροφή και ταλάντωση μορίων 6.d. Μοριακά φάσματα 6.a.

Διαβάστε περισσότερα

Κβαντομηχανική σε μία διάσταση

Κβαντομηχανική σε μία διάσταση vrsy of Io Dr of Mrls Scc & grg Couol Mrls Scc κή Θεωρία της Ύλης ιδάσκων: Λευτέρης Λοιδωρίκης Π 76 ldor@cc.uo.gr csl.rls.uo.gr/ldor σταση Μία ιάσ ανική σε Μ κή Θεωρ ρία της Ύλης: Κβα αντομηχα Κβαντομηχανική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια:

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια: ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια (όπως ορίζεται στη μελέτη της μηχανικής τέτοιων σωμάτων): Η ενέργεια που οφείλεται σε αλληλεπιδράσεις και κινήσεις ολόκληρου του μακροσκοπικού σώματος, όπως η μετατόπιση

Διαβάστε περισσότερα

6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC

6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC 6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC Θεωρητικό µέρος Αν µεταξύ δύο αρχικά αφόρτιστων αγωγών εφαρµοστεί µία συνεχής διαφορά δυναµικού ή τάση V, τότε στις επιφάνειές τους θα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ηµιαγωγοί VLSI T echnol ogy ogy and Computer A r A chitecture Lab Γ Τσ ιατ α ο τ ύχ ύ α χ ς ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ

ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ηµιαγωγοί VLSI T echnol ogy ogy and Computer A r A chitecture Lab Γ Τσ ιατ α ο τ ύχ ύ α χ ς ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ηµιαγωγοί VSI Techology ad Comuter Archtecture ab Ηµιαγωγοί Γ. Τσιατούχας ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Διάρθρωση. Φράγμα δυναμικού. Ενεργειακές ζώνες Ημιαγωγοί

Διαβάστε περισσότερα

B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ

B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ 1 B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µιας από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητισμός. Νίκος Ν. Αρπατζάνης

Ηλεκτρομαγνητισμός. Νίκος Ν. Αρπατζάνης Ηλεκτρομαγνητισμός Νίκος Ν. Αρπατζάνης Πεδίο Πολλές φορές είναι χρήσιμα κάποια φυσικά μεγέθη που έχουν διαφορετική τιμή, σε διαφορετικά σημεία του χώρου (π.χ. μετεωρολογικά δεδομένα,όπως θερμοκρασία, πίεση,

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμητικές μέθοδοι σε ταλαντώσεις μηχανολογικών συστημάτων

Αριθμητικές μέθοδοι σε ταλαντώσεις μηχανολογικών συστημάτων ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Καθηγητής κ. Σ. Νατσιάβας Αριθμητικές μέθοδοι σε ταλαντώσεις μηχανολογικών συστημάτων Στοιχεία Φοιτητή Ονοματεπώνυμο: Νατσάκης Αναστάσιος Αριθμός Ειδικού Μητρώου:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΙΙ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΙΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΡΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ( Μεθοδολογία- Παραδείγματα ) Κλεομένης Γ. Τσιγάνης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ 2 Νόμος Gauss, κίνηση σε ηλεκτρικό πεδίο. Ι. Γκιάλας Χίος, 28 Φεβρουαρίου 2014

ΔΙΑΛΕΞΗ 2 Νόμος Gauss, κίνηση σε ηλεκτρικό πεδίο. Ι. Γκιάλας Χίος, 28 Φεβρουαρίου 2014 ΔΙΑΛΕΞΗ 2 Νόμος Gauss, κίνηση σε ηλεκτρικό πεδίο Ι. Γκιάλας Χίος, 28 Φεβρουαρίου 214 Ασκηση συνολικό φορτίο λεκτρικό φορτίο Q είναι κατανεμημένο σε σφαιρικό όγκο ακτίνας R με πυκνότητα ορτίου ανάλογη του

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ

2.3 ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ ΠΑΥΛΟΣ.ptetragono.gr Σελίδα. ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Να βρεθεί το μέτρο των μιγαδικών :..... 0 0. 5 5 6.. 0 0. 5. 5 5 0 0 0 0 0 0 0 0 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ : ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ Αν τότε. Αν χρειαστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 1. Ένα κιλό νερού σε θερμοκρασία 0 C έρχεται σε επαφή με μιά μεγάλη θερμική δεξαμενή θερμοκρασίας 100 C. Όταν το νερό φτάσει στη θερμοκρασία της δεξαμενής,

Διαβάστε περισσότερα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν νανοσωματίδια. Ι. Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν μεταλλικά νανοσωματίδια 1. Περιγραφή των διατάξεων Μια διάταξη που περιέχει νανοσωματίδια μπορεί να αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Κβαντομηχανική εικόνα του ατομικού μοντέλου

Κβαντομηχανική εικόνα του ατομικού μοντέλου Κβαντομηχανική εικόνα του ατομικού μοντέλου 1. Ερώτηση: Τι είναι η κβαντομηχανική; H κβαντομηχανική, είναι η σύγχρονη αντίληψη μιας νέας μηχανικής που μπορεί να εφαρμοστεί στο μικρόκοσμο του ατόμου. Σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερο ηλεκτρόνιο: η E k 2. Η κυματοσυνάρτηση ψ(r) του ελεύθερου e είναι λύση της Schrödinger:

Ελεύθερο ηλεκτρόνιο: η E k 2. Η κυματοσυνάρτηση ψ(r) του ελεύθερου e είναι λύση της Schrödinger: Κεφάλαιο 6. Ελεύθερα Ηλεκτρόνια στα Στερεά. Η περιγραφή των ηλεκτρονίων στα στερεά (κεφάλαια 6 και 7 του βιβλίου των Ibach-Luth) θα γίνει με τα παρακάτω 3 μοντέλα: 1. πρότυπο των Sommerfeld και Bethe (1933)

Διαβάστε περισσότερα

Nανο τρανζιστορ. Κανόνες σμίκρυνσης του τρανζίστορ. Εναλλακτικές αρχιτεκτονικές HEMT. Ηλεκτρονικά με σπιν

Nανο τρανζιστορ. Κανόνες σμίκρυνσης του τρανζίστορ. Εναλλακτικές αρχιτεκτονικές HEMT. Ηλεκτρονικά με σπιν Nανο τρανζιστορ Κανόνες σμίκρυνσης του τρανζίστορ Εναλλακτικές αρχιτεκτονικές HEMT Ηλεκτρονικά με σπιν Βασικές αρχές λειτουργίας Τρανζίστορ τύπου n Σκοπός είναι να ελέγχουμε τη ροή των φορέων 1. Δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Κβαντική Θεωρία ΙΙ. Spin Διδάσκων: Καθ. Λέανδρος Περιβολαρόπουλος

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Κβαντική Θεωρία ΙΙ. Spin Διδάσκων: Καθ. Λέανδρος Περιβολαρόπουλος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κβαντική Θεωρία ΙΙ Spin Διδάσκων: Καθ. Λέανδρος Περιβολαρόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1. Ειδικές συναρτήσεις. 2. Μιγαδικές Συναρτήσεις. 3. Η Έννοια του Τελεστή. Κεφάλαιο - Ενότητα

Περιεχόμενα. 1. Ειδικές συναρτήσεις. 2. Μιγαδικές Συναρτήσεις. 3. Η Έννοια του Τελεστή. Κεφάλαιο - Ενότητα Περιεχόμενα Κεφάλαιο - Ενότητα σελ 1. Ειδικές συναρτήσεις 1.0 Εισαγωγή 1.1 Εξίσωση του Laplace Συστήματα συντεταγμένων 1.2 Συνάρτηση δ του Dirac 1.3 Συνάρτηση του Heaviside 1.4 Οι συναρτήσεις Β, Γ και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Κβαντική Μηχανική ΙΙ - Περιλήψεις, Α. Λαχανάς

Κεφάλαιο 1. Κβαντική Μηχανική ΙΙ - Περιλήψεις, Α. Λαχανάς Κεφάλαιο 1 Κβαντική Μηχανική ΙΙ - Περιλήψεις, Α. Λαχανάς 2 Κβαντική Μηχανική ΙΙ - Περιλήψεις, Α. Λαχανάς 1.1 Ατοµο του Υδρογόνου 1.1.1 Κατάστρωση του προβλήµατος Ας ϑεωρήσουµε πυρήνα ατοµικού αριθµού Z

Διαβάστε περισσότερα

Ο πυκνωτής είναι μια διάταξη αποθήκευσης ηλεκτρικού φορτίου, επομένως και ηλεκτρικής ενέργειας.

Ο πυκνωτής είναι μια διάταξη αποθήκευσης ηλεκτρικού φορτίου, επομένως και ηλεκτρικής ενέργειας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ Ο πυκνωτής Ο πυκνωτής είναι μια διάταξη αποθήκευσης ηλεκτρικού φορτίου, επομένως και ηλεκτρικής ενέργειας. Η απλούστερη μορφή πυκνωτή είναι ο επίπεδος πυκνωτής, ο οποίος

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ (ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ (ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23) ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ (ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23) Υπενθύμιση/Εισαγωγή: Λέμε ότι ένα πεδίο δυνάμεων είναι συντηρητικό (ή διατηρητικό) όταν το έργο που παράγεται από το πεδίο δυνάμεων κατά τη μετατόπιση ενός σώματος από μία

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 21. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1: Ηλεκτρονιακή δοµή του ατόµου

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 21. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1: Ηλεκτρονιακή δοµή του ατόµου Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 21 Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1: Ηλεκτρονιακή δοµή του ατόµου Θέµατα Σωστού/Λάθους και Πολλαπλής επιλογής Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ Το 17Cl σχηµατίζει ενώσεις µε ένα µόνο

Διαβάστε περισσότερα

EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Ο Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση σε κάθε μία από τις ερωτήσεις - που ακολουθούν: Η ενεργός ταχύτητα των μορίων ορισμένης ποσότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΒΑΝΤΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ

ΤΟ ΚΒΑΝΤΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ 682 ΤΟ ΚΒΑΝΤΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ Παπαχρήστου Βασίλειος Χημικός, MSc στη διδακτική της Χημείας vasipa@in.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το παρόν CD-Rom αποτελείται από τέσσερις ενότητες: Η πρώτη ενότητα αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Q=Ne. Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου. Q ολ(πριν) = Q ολ(μετά) Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.

Q=Ne. Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου. Q ολ(πριν) = Q ολ(μετά) Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno. Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου Κβάντωση ηλεκτρικού φορτίου ( q ) Q=Ne Ολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ. 1.3.1 Μετατροπή από καρτεσιανό σε κυλινδρικό σύστηµα... 6 1.3.2 Απειροστές ποσότητες... 7

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ. 1.3.1 Μετατροπή από καρτεσιανό σε κυλινδρικό σύστηµα... 6 1.3.2 Απειροστές ποσότητες... 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 1.1 Φυσικά µεγέθη... 1 1.2 ιανυσµατική άλγεβρα... 2 1.3 Μετατροπές συντεταγµένων... 6 1.3.1 Μετατροπή από καρτεσιανό σε κυλινδρικό σύστηµα... 6 1.3.2 Απειροστές ποσότητες...

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου Α) Να επιλέξετε σε κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις τη σωστή απάντηση: 1. To στοιχείο που περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι ; Ηλεκτρικό ρεύμα ονομάζεται η προσανατολισμένη κίνηση των ηλεκτρονίων ή γενικότερα των φορτισμένων σωματιδίων Που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù

ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù www.ziti.gr Πρόλογος Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας είναι γραμμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Δ (15732) Δύο ακίνητα σημειακά ηλεκτρικά φορτία 2 μc και 3 μc, βρίσκονται αντίστοιχα στις θέσεις 3 m και 6 m ενός άξονα, όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήμα. Δ1) Να υπολογίσετε το δυναμικό του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α4 και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΜΑΓΝΗΤΕΣ. Γιάννης Σανάκης, ρ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΚΕΦΕ «ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ»

ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΜΑΓΝΗΤΕΣ. Γιάννης Σανάκης, ρ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΚΕΦΕ «ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΜΑΓΝΗΤΕΣ Γιάννης Σανάκης, ρ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΚΕΦΕ «ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» Εισαγωγή Υλικό σε εξωτερικό µαγνητικό πεδίο, Η: Β = Η + 4πΜ Μ: Μαγνήτιση ανά µονάδα όγκου Μαγνητική επιδεκτικότητα: χ

Διαβάστε περισσότερα

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1 Η2 Μελέτη ηµιαγωγών 1. Σκοπός Στην περιοχή της επαφής δυο ηµιαγωγών τύπου p και n δηµιουργούνται ορισµένα φαινόµενα τα οποία είναι υπεύθυνα για τη συµπεριφορά της επαφής pn ή κρυσταλλοδιόδου, όπως ονοµάζεται,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κατά την ηλέκτριση με τριβή μεταφέρονται από το ένα σώμα στο άλλο i. πρωτόνια. ii. ηλεκτρόνια iii iν. νετρόνια ιόντα. 2. Το σχήμα απεικονίζει

Διαβάστε περισσότερα

4. Παρατηρείστε το ίχνος ενός ηλεκτρονίου (click here to select an electron

4. Παρατηρείστε το ίχνος ενός ηλεκτρονίου (click here to select an electron Τα ηλεκτρόνια στα Μέταλλα Α. Χωρίς ηλεκτρικό πεδίο: 1. Τι είδους κίνηση κάνουν τα ηλεκτρόνια; Τα ηλεκτρόνια συγκρούονται μεταξύ τους; 2. Πόσα ηλεκτρόνια περνάνε προς τα δεξιά και πόσα προς τας αριστερά

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ 1. ΓΕΝΙΚΑ Τα ηλιακά στοιχεία χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή του φωτός (που αποτελεί μία μορφή ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας) σε ηλεκτρική ενέργεια. Κατασκευάζονται από

Διαβάστε περισσότερα

Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων ΘΕΜΑ Δ

Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων ΘΕΜΑ Δ Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων ΘΕΜΑ Δ 4_15580 Δύο σημειακά ηλεκτρικά φορτία Q 1 = μc και Q = 8 μc, συγκρατούνται ακλόνητα πάνω σε οριζόντιο μονωτικό δάπεδο, στα σημεία Α και Β αντίστοιχα, σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική 1. Στοιχειακοί ηµιαγωγοί

Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική 1. Στοιχειακοί ηµιαγωγοί Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική 1 Στοιχειακοί ηµιαγωγοί Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική Οµοιοπολικοί δεσµοί στο πυρίτιο Κρυσταλλική δοµή Πυριτίου ιάσταση κύβου για το Si: 0.543 nm Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Φυσική Κατεύθυνσης Β Λυκείου ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ κ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Θέµα ο Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση σε κάθε µία από τις παρακάτω ερωτήσεις: Σε ισόχωρη αντιστρεπτή θέρµανση ιδανικού αερίου, η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ 3.1 Τυχαίοι αριθμοί Στην προσομοίωση διακριτών γεγονότων γίνεται χρήση ακολουθίας τυχαίων αριθμών στις περιπτώσεις που απαιτείται η δημιουργία στοχαστικών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21 Ηλεκτρικά Φορτία και Ηλεκτρικά Πεδία. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 21 Ηλεκτρικά Φορτία και Ηλεκτρικά Πεδία. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 21 Ηλεκτρικά Φορτία και Ηλεκτρικά Πεδία Στατικός Ηλεκτρισµός, Ηλεκτρικό Φορτίο και η διατήρηση αυτού Ηλεκτρικό φορτίο στο άτοµο Αγωγοί και Μονωτές Επαγόµενα Φορτία Ο Νόµος του Coulomb Το Ηλεκτρικό

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο, ονομάζεται μια περιοχή του χώρου, όπου σε κάθε σημείο της ένα ορισμένο φυσικό μέγεθος

Πεδίο, ονομάζεται μια περιοχή του χώρου, όπου σε κάθε σημείο της ένα ορισμένο φυσικό μέγεθος ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ Πεδίο, ονομάζεται μια περιοχή του χώρου, όπου σε κάθε σημείο της ένα ορισμένο φυσικό μέγεθος παίρνει καθορισμένη τιμή. Ηλεκτρικό πεδίο Ηλεκτρικό πεδίο ονομάζεται ο χώρος, που σε κάθε σημείο

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Σκοπός Στο δεύτερο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια του ηλεκτρικού ρεύματος και της ηλεκτρικής τάσης,θα μελετηθεί ένα ηλεκτρικό κύκλωμα και θα εισαχθεί η έννοια της αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

1.2 Αρχές δόμησης πολυηλεκτρονικών ατόμων

1.2 Αρχές δόμησης πολυηλεκτρονικών ατόμων 1.2 Αρχές δόμησης πολυηλεκτρονικών ατόμων 1. Ερώτηση: Τι είναι η ηλεκτρονική δόμηση ή ηλεκτρονική κατανομή; Η συμπλήρωση των τροχιακών με ηλεκτρόνια, λέγεται ηλεκτρονική δόμηση ή ηλεκτρονική κατανομή.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΜΕΡΟΣ ΙΙ ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ 36 ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ Πολλές από τις αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ Μοντέλο ατόμου m p m n =1,7x10-27 Kg m e =9,1x10-31 Kg Πυρήνας: πρωτόνια (p + ) και νετρόνια (n) Γύρω από τον πυρήνα νέφος ηλεκτρονίων (e -

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Η2. Ο νόµος του Gauss

Κεφάλαιο Η2. Ο νόµος του Gauss Κεφάλαιο Η2 Ο νόµος του Gauss Ο νόµος του Gauss Ο νόµος του Gauss µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως ένας εναλλακτικός τρόπος υπολογισµού του ηλεκτρικού πεδίου. Ο νόµος του Gauss βασίζεται στο γεγονός ότι η ηλεκτρική

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη Φυσική - 2012: Πυρηνική Φυσική και Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 11/05/15

Σύγχρονη Φυσική - 2012: Πυρηνική Φυσική και Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 11/05/15 Διάλεξη 14: Μεσόνια και αντισωματίδια Μεσόνια Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως (διάλεξη 13) η έννοια των στοιχειωδών σωματίων άλλαξε πολλές φορές μέχρι σήμερα. Μέχρι το 1934 ο κόσμος των στοιχειωδών σωματιδίων

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Κ. ΠΑΛΟΎΡΑ Ημιαγωγοί 1. Ημιαγωγοί. Το 1931 ο Pauli δήλωσε: "One shouldn't work on. semiconductors, that is a filthy mess; who knows if they really

Ε. Κ. ΠΑΛΟΎΡΑ Ημιαγωγοί 1. Ημιαγωγοί. Το 1931 ο Pauli δήλωσε: One shouldn't work on. semiconductors, that is a filthy mess; who knows if they really Ημιαγωγοί Ανακαλύφθηκαν το 190 Το 191 ο Pauli δήλωσε: "Oe should't work o semicoductors, that is a filthy mess; who kows if they really exist!" Πιο ήταν το πρόβλημα? Οι ανεπιθύμητες προσμείξεις Το 1947

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων. 5 ο Εξάμηνο Δεκέμβριος 2009

Εισαγωγή στη Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων. 5 ο Εξάμηνο Δεκέμβριος 2009 Εισαγωγή στη Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 5 ο Εξάμηνο Δεκέμβριος 2009 Νόμοι Διατήρησης κβαντικών αριθμών Αρχές Αναλλοίωτου Συμμετρία ή αναλλοίωτο των εξισώσεων που περιγράφουν σύστημα σωματιδίων κάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ Ι 10. Η μέθοδος των ειδώλων

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ Ι 10. Η μέθοδος των ειδώλων ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ Ι. Η μέθοδος των ειδώλων Περιγραφή της μεθόδου Σημειακό φορτίο και αγώγιμο επίπεδο Φορτίο μεταξύ δύο αγωγίμων ημιεπιπέδων Σημειακό φορτίο έξω από γειωμένη σφαίρα Σημειακό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΙΙ Σεπτέµβριος 2001 ΘΕΜΑ 1 Ένα φυσικό σύστηµα, ενός βαθµού ελευθερίας, περιγράφεται από την ακόλουθη συνάρτηση

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΙΙ Σεπτέµβριος 2001 ΘΕΜΑ 1 Ένα φυσικό σύστηµα, ενός βαθµού ελευθερίας, περιγράφεται από την ακόλουθη συνάρτηση ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΙΙ Σεπτέµβριος 2001 ΘΕΜΑ 1 Ένα φυσικό σύστηµα, ενός βαθµού ελευθερίας, περιγράφεται από την ακόλουθη συνάρτηση Hamilton:, όπου κάποια σταθερά και η κανονική θέση και ορµή

Διαβάστε περισσότερα

2.9 Υποατομικά σωματίδια Ιόντα

2.9 Υποατομικά σωματίδια Ιόντα 1 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 2.9 Υποατομικά σωματίδια Ιόντα 9-1. Ποια είναι τα «υποατομικά σωματίδια»: 1. Τα πρωτόνια (ρ). Κάθε πρωτόνιο είναι ένα θετικά φορτισμένο σωματίδιο με μία μονάδα θετικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

5 Σχετικιστική μάζα. Στο Σ Πριν Μετά. Στο Σ

5 Σχετικιστική μάζα. Στο Σ Πριν Μετά. Στο Σ Α Τόγκας - ΑΜ333: Ειδική Θεωρία Σχετικότητας Σχετικιστική μάζα 5 Σχετικιστική μάζα Όπως έχουμε διαπιστώσει στην ειδική θεωρία της Σχετικότητας οι μετρήσεις των χωρικών και χρονικών αποστάσεων εξαρτώνται

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς.

Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς. Μ2 Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς. 1 Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί στη μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας σε ένα τόπο. Αυτή η μέτρηση επιτυγχάνεται

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Το έτος 2005 ορίστηκε ως έτος Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΙΣ ΚΒΑΝΤΙΚΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΑΣΚΗΣΙΣ ΚΒΑΝΤΙΚΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ 6 ΑΣΚΗΣΙΣ ΚΒΑΝΤΙΚΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Τα άτομα και τα μόρια είναι κβαντικές οντότητες, η κατανόησις των οποίων είναι αδύνατος δίχως την χρήσιν κβαντικών εννοιών. Γνωρίζουμε πλέον (9) ότι τα μόρια αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα που θα καλυφθούν

Θέµατα που θα καλυφθούν Ηµιαγωγοί Semiconductors 1 Θέµατα που θα καλυφθούν Αγωγοί Conductors Ηµιαγωγοί Semiconductors Κρύσταλλοι πυριτίου Silicon crystals Ενδογενείς Ηµιαγωγοί Intrinsic semiconductors ύο τύποι φορέων για το ρεύµασεηµιαγωγούς

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

ΥΛΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΥΛΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ E-mail: gtsigaridas@teilam.gr ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΔΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΤΥΠΟΙ ΣΤΕΡΕΩΝ ΜΟΡΙΑΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΜΟΡΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΝΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ. E-mail: gtsigaridas@teilam.gr

ΝΑΝΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ. E-mail: gtsigaridas@teilam.gr ΝΑΝΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ E-mail: gtsigaridas@teilam.gr ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΣΕ ΟΛΟΕΝΑ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ ΚΛΙΜΑΚΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΝΑ ΜΗΝ ΙΣΧΥΟΥΝ ΠΛΕΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δυναμική Ενέργεια σε Ηλεκτρικό πεδίο, Διαφορά ηλεκτρικού δυναμικού. Ιωάννης Γκιάλας 14 Μαρτίου 2014

Δυναμική Ενέργεια σε Ηλεκτρικό πεδίο, Διαφορά ηλεκτρικού δυναμικού. Ιωάννης Γκιάλας 14 Μαρτίου 2014 Δυναμική Ενέργεια σε Ηλεκτρικό πεδίο, Διαφορά ηλεκτρικού δυναμικού Ιωάννης Γκιάλας 14 Μαρτίου 2014 Έργο ηλεκτροστατικής δύναμης W F Δl W N i i1 F Δl i Η μετατόπιση Δl περιγράφεται από ένα διάνυσμα που

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΠΥΡΙΔΩΝΑ ΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕ ΕΞΕΤΑΕΙ ΦΥΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 31-05-2012 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 07.45 10.15 Οδηγίες 1. Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες.

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Φυσική (Εργαστήριο) ρ. Κ. Ι. ηµητρίου ΙΟ ΟΙ

Ηλεκτρονική Φυσική (Εργαστήριο) ρ. Κ. Ι. ηµητρίου ΙΟ ΟΙ Ηλεκτρονική Φυσική (Εργαστήριο) ρ. Κ. Ι. ηµητρίου ΙΟ ΟΙ Για να κατανοήσουµε τη λειτουργία και το ρόλο των διόδων µέσα σε ένα κύκλωµα, θα πρέπει πρώτα να µελετήσουµε τους ηµιαγωγούς, υλικά που περιέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Παντελής Μπουμπούλης, M.Sc., Ph.D. σελ. 2 math-gr.blogspot.com, bouboulis.mysch.gr

Παντελής Μπουμπούλης, M.Sc., Ph.D. σελ. 2 math-gr.blogspot.com, bouboulis.mysch.gr VI Ολοκληρώματα Παντελής Μπουμπούλης, MSc, PhD σελ mth-grlogspotcom, ououlismyschgr ΜΕΡΟΣ Αρχική Συνάρτηση Ορισμός Έστω f μια συνάρτηση ορισμένη σε ένα διάστημα Δ Αρχική συνάρτηση ή παράγουσα της στο Δ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘEMA A: ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Σε κάθε μια από τις παρακάτω προτάσεις να βρείτε τη μια σωστή απάντηση: 1. Αντιστάτης με αντίσταση R συνδέεται με ηλεκτρική πηγή, συνεχούς τάσης V

Διαβάστε περισσότερα

Πυρηνικές Δυνάμεις. Διάλεξη 4η Πετρίδου Χαρά

Πυρηνικές Δυνάμεις. Διάλεξη 4η Πετρίδου Χαρά Πυρηνικές Δυνάμεις Διάλεξη 4η Πετρίδου Χαρά Η Ύλη στο βιβλίο: Cottingham & Greenwood 2 Κεφάλαιο 5: Ιδιότητες των Πυρήνων 5.5: Μαγνητική Διπολική Ροπή του Πυρήνα 5.7: Ηλεκτρική Τετραπολική του Πυρήνα 5.1:

Διαβάστε περισσότερα