Το ειδικό προστατικό αντιγόνο (PSA) είναι μια πρωτεάση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το ειδικό προστατικό αντιγόνο (PSA) είναι μια πρωτεάση"

Transcript

1 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Η επίδραση των στατινών στην τιμή του PSA Ιωάννης Χ. Χρυσογονίδης, Aλέξανδρος Σ. Ζησόπουλος Ουρολογική Κλινική Γ.Ν. Θεσσαλονίκης «Ο ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ» Το ειδικό προστατικό αντιγόνο (PSA) είναι μια πρωτεάση της σερίνης που παράγεται από τον προστάτη και χρη σιμοποιείται για την ανίχνευση του καρκίνου του οργάνου. Ενώ είναι χρήσιμο εργαλείο για τη διάγνωση του καρκίνου δεν αποτελεί ειδικό καρκινικό δείκτη, καθώς η τιμή του αυ ξάνεται και σε περιπτώσεις καλοήθων νοσημάτων του προ στάτη. Η φαρμακοθεραπεία της δυσλιπιδαιμίας με στατίνες φάνηκε ότι επηρεάζει την προστατική κυτταρική ανάπτυξη και ως επακόλουθο την τιμή του PSA. Οι στατίνες, όπως προκύπτει από ερευνητικά δεδομένα, φαίνεται να έχουν αντιφλεγμονώδη δράση και σχετίζονται με μηχανισμούς κυτταρικής απόπτωσης μέσω της αναστολής της HMG-CoA αναγωγάσης. Υπάρχουν επιστημονικές και κλινικές ενδεί ξεις μέσα από πολλές μελέτες, ότι οι στατίνες επιδρούν στη μείωση της τιμής του PSA σε άνδρες που λαμβάνουν αντι λιπιδαιμική αγωγή. ΛΕΞΕΙΣ ΕΥΡΕΤΗΡΙΑΣΜΟΥ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ, ΣΤΑΤΙΝΕΣ, PSA Εισαγωγή Οι στατίνες ως αντιλιπιδαιμικοί παράγοντες αποτελούν τη δεύτερη πιο συχνή κατηγορία συνταγογραφούμενων φαρμάκων στις ΗΠΑ μετά τα αναλγητικά. 1 Η ανακάλυψή τους αποδίδεται στους Endo και Kuroda που το 1970 με λέτησαν έναν αναστολέα της αναγωγάσης του 3-υδροξυ- 3-μεθυλογλουταρυλικού-συνενζύμου Α (HMG-CoA) που ονόμασαν μεβαστατίνη. Έκτοτε, πολλοί παρόμοιοι αναστο λείς της HMG-CoA ρεδουκτάσης έχουν κάνει την εμφάνι σή τους και έχουν επικρατήσει με την ονομασία στατίνες. Πρόκειται για ένζυμα που καταλύουν το πρώιμο στάδιο της βιοσύνθεσης της χοληστερόλης. Η αντιλιπιδαιμική τους αυτή δράση είναι συνυφασμένη με την ελάττωση των ανεπιθύμητων καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε ασθενείς υψηλού κινδύνου άνω των 40 ετών, ενώ η δημοτικότητά τους αντανακλά το καλό προφίλ ασφάλειας και ανεκτικό τητάς τους. 2 Το ειδικό προστατικό αντιγόνο (PSA) είναι μια πρω τεάση που παράγεται αποκλειστικά στον προστάτη και ανιχνεύεται στο αίμα με τη χρήση ειδικών μονοκλωνι κών αντισωμάτων. Η μέτρησή του στο γενικό πληθυσμό συνδέεται με την ανίχνευση του καρκίνου του προστάτη. Ωστόσο, το γεγονός ότι το PSA είναι περισσότερο ειδι κό για τον προστατικό ιστό και την προστατική κυτταρική ανάπτυξη παρά για τον ίδιο τον καρκίνο του προστάτη, το καθιστά δύσχρηστο εργαλείο στην κλινική πράξη. Είναι γνωστό, άλλωστε, ότι αυξάνεται σε μια πληθώρα καταστά σεων όπως η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη (ΚΥΠ), η προστατίτιδα, η προστατική ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία (PIN), ο καρκίνος του προστάτη, σε πρόσφατη εκσπερμά ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (1) 23

2 Η επίδραση των στατίνων στην τιμή του PSA τιση, αλλά και μετά από χειρισμούς (κυστεοσκόπηση, δα κτυλική εξέταση). Επιπλέον, η τιμή του σχετίζεται άμεσα με την ηλικία και τον όγκο του προστάτη, με μέση αύξηση 3,2% (0,04 ng/ml) ανά έτος σε υγιείς άνδρες άνω των 60 ετών ή με αύξηση 0,2 ng/ml για κάθε 1g καλοήθους υπερπλαστικού ιστού. 3 Νεώτερα δεδομένα από κλινικές μελέτες συνεκτιμούν τη φαρμακευτική θεραπεία της υπερλιπιδαιμίας με στατίνες και την ελάττωση της τιμής του PSA στο αίμα. Η ιδιότητα αυτή των στατινών θα πρέπει να είναι γνωστή από κάθε κλι νικό ιατρό που καλείται να εκτιμήσει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του προστάτη σε ειδικές ομάδες πληθυσμού. Στην παρούσα ανασκόπηση προσεγγίζουμε τους μηχανισμούς δράσης των στατινών στα καρκινικά κύτταρα. ΠΙΘΑΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΡΑΣΗΣ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΣΤΑΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ Οι στατίνες σήμερα ταξινομούνται σε λιπόφιλες (υδρό φοβες), όπως ατορβαστατίνη, σιμβαστατίνη, λοβαστατίνη, φλουβαστατίνη, και υδρόφιλες, όπως πραβαστατίνη και ρο σουβαστατίνη. Οι πρώτες θεωρούνται πιο αποτελεσματικές ως προς την πιθανή αντικαρκινική τους δράση, καθώς έχουν καλύτερη ενδοκυττάρια συγκέντρωση και μεγαλύτερη δια περατότητα από τις βιολογικές μεμβράνες. 1 Οι υδρόφοβες στατίνες, όπως έχει αποδειχθεί από μελέτες, αναστέλλουν τον πολλαπλασιασμό καρκινικών προστατικών κυττάρων in vitro στη συνήθη δόση από το στόμα, ενώ, αντίθετα, οι υδρό φιλες προϋποθέτουν πολλαπλάσια συγκέντρωση στο πλά σμα για να αναστείλουν την HMG-CoA αναγωγάση. 4 Πέρα από το λιποφιλικό ή μη προφίλ της κάθε στατίνης, είναι και η βιοδιαθεσιμότητά τους που συμβάλλει στη μελετώμενη αντικαρκινική τους δράση. Η λοβαστατίνη, επί παραδείγματι, έχει βιοδιαθεσιμότητα μικρότερη από 5% σε σύγκριση με την ατορβαστατίνη που έχει 40%, αλλά την ίδια ικανότητα ενδοκυττάριας συγκέντρωσης λόγω λιποφιλικότητας. 5 Διάφοροι μηχανισμοί έχουν προταθεί για την αιτιολό γηση της αντικαρκινικής ιδιότητας των στατινών, όλοι βα σιζόμενοι σε πειραματικά in vitro και προκλινικά δεδομένα. Ανάμεσα σε αυτούς, κυρίαρχο ρόλο έχουν η καταλυτική δράση των στατινών στην οδό του μεβαλονικού οξέος, που οδηγεί στην απόπτωση των καρκινικών κυττάρων, η αντι φλεγμονώδης δράση τους και φυσικά η καταστολή που προκαλούν στη σύνθεση των ανδρογόνων. Σχήμα 1. Η οδός του μεβαλονικού οξέος. 24 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (1)

3 Ιωάννης Χ. Χρυσογονίδης, Aλέξανδρος Σ. Ζησόπουλος Όπως φαίνεται στο σχήμα 1, οι στατίνες αναστέλλουν τη σύνθεση της HMG-CoA αναγωγάσης στην οδό του μεβαλο νικού οξέος. Έτσι, ελαττώνουν την ηπατική παραγωγή LDL χοληστερόλης από 20 έως 60%. 6 Η πρώιμη αυτή καταστολή στη σύνθεση της χοληστερόλης επιδρά συνακόλουθα στη σύνθεση της γερανυλικής (GGPP) και της φαρνεσυλικής πυροφωσφατάσης (FPP), των δυο πιο σημαντικών ισοπρε νοειδών. Οι δύο αυτές πυροφωσφατάσες -με μια διαδικασία γνωστή ως ισοπρενυλίωση- συμμετέχουν στο σχηματισμό μεμβρανών και τη μεταγωγή κυτταρικών σημάτων για την ενεργοποίηση πρωτεϊνών (Ras και Rho πρωτεΐνες), που τε λικά συμβάλλουν στην αποπτωτική, αγγειογενετική και αντι φλεγμονώδη δράση των στατινών (σχήμα 2). Η αναστολή της HMG-CoA αναγωγάσης έχει ως αποτέλεσμα την αδυναμία ενεργοποίησης των παραπάνω πρωτεϊνών, γεγονός που ευ θύνεται για τη διακοπή της κυτταρικής ανάπτυξης, της από πτωσης και την ελαττωμένη αγγειογένεση στον προστατικό ιστό. 7-9 Η ανασταλτική δράση των στατινών στη φάση G1 του κυτταρικού κύκλου, τόσο στα επιθηλιακά όσο και στα ενδο θηλιακά κύτταρα, έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της αγγειογένεσης και την περαιτέρω απόπτωση των καρκινικών κυττάρων. 7 Η ροσουβαστατίνη, μια νεώτερη στατίνη, φάνηκε να μειώνει το προστατικό καρκινικό φορτίο σε μοντέλα ποντι κών με αλλομοσχεύματα. Η αντιαγγειογενετική δράση των στατινών πειραματικά αντιστρέφεται με τη χρήση της GGPP Σχήμα 2. Μηχανισμοί δράσης των στατινών στον πολλαπλασιασμό των καρκινικών προστατικών κυττάρων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (1) 25

4 Η επίδραση των στατίνων στην τιμή του PSA πυροφωσφατάσης, γεγονός που επιβεβαιώνει το ρόλο της τελευταίας στην οδό του μεβαλονικού οξέος. 9 Οι αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες των στατινών σε διάφο ρους ιστούς επιτυγχάνονται μέσω ενεργοποίησης πυρηνικών υποδοχέων που ρυθμίζουν τον καταβολισμό της γλυκόζης, των λιπιδίων και την κυτταρική διαφοροποίηση. 10 Η αντι φλεγμονώδης αυτή δράση παίζει καθοριστικό ανασταλτικό ρόλο στην καρκινογένεση, ενώ φαίνεται να έχει συνεργική δράση με τους αναστολείς της κυκλοοξυγονάσης τύπου 2 (COX-2). Σε μελέτη 236 ανδρών που υποβλήθηκαν σε ριζική προστατεκτομή, αυτοί που ελάμβαναν στατίνες πριν από την επέμβαση είχαν σημαντικά λιγότερες φλεγμονώδεις εστίες στα χειρουργικά παρασκευάσματα σε σχέση με τους υπολοί πους. 12 Άλλος πιθανός μηχανισμός δράσης των στατινών στον ορμονοεξαρτώμενο καρκίνο του προστάτη είναι η κατα στολή της παραγωγής των ανδρογόνων. Είναι γνωστό ότι η χοληστερόλη είναι απαραίτητη στη διαδικασία σύνθεσης των ανδρογόνων τόσο στον όρχι, όσο και στα επινεφρίδια. Οι στατίνες επιδρούν στην παραγωγή των ανδρογόνων, είτε με τη μείωση της χοληστερόλης, είτε επηρεάζοντας το κυ τόχρωμα P450 που συμβάλλει στο μεταβολισμό τους. 13 Οι Locke et al σε μελέτη τους ανέφεραν τη δυνατότητα σύνθε σης ανδρογόνων από πρόδρομες μορφές χοληστερόλης σε ασθενείς με ορμονοάντοχο καρκίνο του προστάτη. 14 Σημα ντική παρατήρηση είναι πως τα επίπεδα LH και κυκλοφορού ντων ανδρογόνων στο αίμα παραμένουν αναλλοίωτα στους χρήστες των στατινών. Αντίθετα, η στάθμη των ανδρογόνων ενδοπροστατικά είναι αυτή που τελικά συμμετέχει στην καρκινογένεση Αυτό εξηγεί, άλλωστε, τη διαφορετική αποτελεσματικότητα των στατινών ανάλογα με τη δόση και τη βιοδιαθεσιμότητά τους στις διάφορες μελέτες. ΣΤΑΤΙΝΕΣ ΚΑΙ PSA Ο σημαντικός ρόλος της χοληστερόλης ως πρόδρομη μορφή στην παραγωγή των ανδρογόνων δημιουργεί εύ λογους προβληματισμούς για το ρόλο των στατινών στη διαμόρφωση του PSA. Τα ανδρογόνα ενεργοποιούν τους ανδρογονικούς υποδοχείς στα προστατικά κύτταρα, που με τη σειρά τους ρυθμίζουν την παραγωγή του PSA. Η μείωση της χοληστερόλης από τις στατίνες και η συνακό λουθη ελάττωση της στάθμης των ανδρογόνων ενδοπρο στατικά είναι οι παράγοντες που ελαττώνουν τα επίπεδα του PSA στο αίμα. Επιπρόσθετα, η επίδραση στη σύνθεση των ορμονών του φύλου επηρεάζει την επιθηλιακή και στρωματική ανάπτυξη του προστάτη, συμβάλλοντας έτσι στα χαμηλά επίπεδα του PSA στους άνδρες. 18 Τα παραπά νω αποτέλεσαν αντικείμενο μελέτης των Loeb et al σε 504 χρήστες στατινών στην ιατρική σχολή του John Hopkins, όπου φάνηκε η μείωση του PSA σε χρήστες στατινών. Οι τελευταίοι προσέθεσαν ότι παρόμοια μείωση του PSA ήταν εμφανής και σε υγιείς άνδρες χωρίς καρκίνο του προστάτη και μάλιστα ανάλογη με τη μείωση των επιπέδων της LDL χοληστερόλης. 19 Σε παρόμοια αποτελέσματα κατέληξαν οι Gutt et al σε μελέτη σειράς ασθενών που υποβλήθηκαν σε ριζική ακτινοθεραπεία. 20 Το 2005, οι Cyrus-David et al δημοσίευσαν αναδρομι κή μελέτη για την επίδραση των στατινών στο PSA σε πι λότους αεροπορικών εταιρειών. Ένα δείγμα από 15 πιλό τους που διαγνώστηκαν με υπερλιπιδαιμία συγκρίθηκε με άλλους 85 με φυσιολογικές τιμές χοληστερόλης κατά το χρονικό διάστημα Όλοι οι άντρες ήταν άνω των 40 ετών, χωρίς ιστορικό υπερπλασίας του προστάτη, καρκίνου του προστάτη ή προστατίτιδας. Μετά από 6 με σοδιαστήματα παρακολούθησης -έκαστο των 15 μηνών-, σημειώθηκε μείωση στο ολικό PSA της τάξης του 41,6% στην ομάδα που ελάμβανε αντιλιπιδαιμική αγωγή σε σχέ ση με την ομάδα αναφοράς. Αξίζει να σημειωθεί πως με την ολοκλήρωση της μελέτης το PSA αυξήθηκε κατά 38% στην ομάδα ελέγχου χωρίς αντιλιπιδαιμική αγωγή. Οι με λετητές συμπέραναν πως η μείωση του ολικού PSA στην πρώτη ομάδα ίσως ήταν αποτέλεσμα της επαγωγής της κυτταρικής απόπτωσης στον προστάτη από τις στατίνες. 21 Την ίδια χρονιά (2005), οι Moyad et al δημοσίευσαν αναδρομική μελέτη 512 ανδρών που είχαν υποβληθεί σε βραχυθεραπεία για καρκίνο του προστάτη από το 1995 έως το 2001 στο αντικαρκινικό κέντρο Schiffler της Δυτι κής Βιρτζίνια. Οι ασθενείς χωρίστηκαν σε άτομα με υπερ λιπιδαιμία που ελάμβαναν στατίνες (κυρίως ατορβαστατί νη) και σε ομάδα με φυσιολογική χοληστερόλη και άρα απουσία αγωγής. Οι συγγραφείς παρατήρησαν στατιστικά σημαντική διαφοροποίηση στα επίπεδα του PSA προ βρα χυθεραπείας από 5,7 ng/ml κατά μέσον όρο στην ομάδα με τις στατίνες σε 6,9 ng/ml στην ομάδα ελέγχου. 22 Σε παρόμοια μελέτη 26 μηνών του 2009 ο Soto παρατήρησε ότι οι ασθενείς υπό αντιλιπιδαιμική αγωγή που προσέρχο νταν για ακτινοθεραπεία του προστάτη είχαν κατά μέσον όρο 1,5 ng/ml μικρότερο PSA σε σχέση με όσους δεν ήταν σε αγωγή με στατίνες. 23 Το 2007, οι Mills et al δημοσίευσαν μια τυχαιοποιη μένη διπλή τυφλή μελέτη φάσης ΙΙ που εξέταζε τα αποτε λέσματα της θεραπείας με ατορβαστατίνη σε ασθενείς με συμπτώματα από το κατώτερο ουροποιητικό και καλοήθη υπερπλασία του προστάτη. Ανάμεσα στα αποτελέσματα της έρευνας ήταν και οι διαφοροποιήσεις στο PSA μετά από 6 μήνες καθημερινής θεραπείας με 80 mg ατορβαστατίνης 26 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (1)

5 Ιωάννης Χ. Χρυσογονίδης, Aλέξανδρος Σ. Ζησόπουλος ή placebo. Από την έρευνα εξαιρέθηκαν όσοι είχαν ιστορι κό καρκίνου του προστάτη ή χειρουργικής επέμβασης που πιθανόν άλλαζε την ανατομία του οργάνου. Συγκεκριμένα, επί συνόλου 350 ανδρών από 35 κέντρα 9 χωρών βρέθη κε ότι το PSA αναφοράς ήταν 0,08ng/mL μικρότερο στην ομάδα της στατίνης σε σχέση με την ομάδα του placebo. Μετά από 26 μήνες θεραπείας με ατορβαστατίνη η μέση μείωση ήταν 0,1ng/mL, συγκρινόμενη με μηδενική δια φοροποίηση στην ομάδα του placebo. Παρότι τα αποτελέ σματα δεν ήταν στατιστικώς σημαντικά, παρέχουν υποστη ρικτικό ρόλο στη μελετώμενη σχέση στατινών - PSA. 24 Μια άλλη σημαντική αναδρομική έρευνα από τους Hamilton et al, περιελάμβανε 1214 άνδρες που ελάμβα ναν στατίνες από το 1990 έως το Στην έρευνα υπο λογίστηκε το PSA δύο χρόνια πριν την έναρξη της θερα πείας με στατίνες και ένα χρόνο μετά, ενώ αποκλείστηκαν όσοι ελάμβαναν ανδρογόνα ή θεραπεία με φιναστερίδη, ασθενείς με καρκίνο του προστάτη, όσοι είχαν PSA με γαλύτερο από 10ng/mL προ της αντιλιπιδαιμικής αγωγής και όσοι είχαν υποβληθεί σε ουρολογική χειρουργική επέμβαση. Μετά την έναρξη της στατίνης η μέση μείωση της LDL χοληστερόλης ήταν 27,5% και του PSA 4,1%. Ο μέσος χρόνος από την έναρξη της αντιλιπιδαιμικής αγω γής έως τη μεγαλύτερη πτώση του PSA ήταν 214 ημέ ρες. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η μείωση του PSA είχε θετική συσχέτιση με τη μείωση της τιμής της LDL χοληστερόλης. Συγκεκριμένα, σε κάθε 10% μείωση στην LDL χοληστερόλη αντιστοιχούσε μείωση του PSA κατά 1,64%. Στην ίδια μελέτη βρέθηκε ότι στους άνδρες υπό αγωγή με στατίνη στους οποίους δεν υπήρξε μείωση στην LDL χοληστερόλη, υπήρξε αντίθετα αύξηση στη μέση τιμή του PSA. Στα συμπεράσματα της έρευνας, ο Hamilton κα ταλήγει ότι σε ίδια δόση στατίνης (20mg σιμβαστατίνης) η παρατηρούμενη μείωση του PSA είναι μεγαλύτερη όταν η αρχική τιμή αυτού υπερβαίνει το 4,0ng/mL. Αναλυτικότε ρα, παρατήρησε μείωση 12,5% σε αρχική τιμή πάνω από 4,0ng/mL και αντίστοιχα 8,5% σε αρχική τιμή PSA κάτω από 4,0ng/mL. 25 Το 2008, οι Σταματίου και συν. μελέτησαν την επί δραση της λοβαστατίνης στη συμβατική αντιμετώπιση των συμπτωμάτων από το κατώτερο ουροποιητικό. 33 άνδρες άνω των 50 ετών με προστατικό όγκο μεγαλύτερο από 40 ml και ολικό PSA μεγαλύτερο από 1,5ng/mL συμπεριε λήφθηκαν στη μελέτη. Οι ασθενείς χωρίστηκαν σε δύο ομάδες με κριτήριο την υπερλιπιδαιμία. Από αυτούς, 18 με ΚΥΠ και υπερλιπιδαιμία έλαβαν λοβαστατίνη 80mg ημερησίως και φιναστερίδη 5 mg ημερησίως, ενώ οι υπό λοιποι 15 χωρίς υπερλιπιδαιμία έλαβαν 5 mg φιναστερί δης μόνο. Μετά από 4 μήνες παρακολούθησης η πρώτη ομάδα είχε μείωση στη μέση τιμή του PSA κατά 0,98ng/ ml σε σχέση με την αρχική, ενώ η δεύτερη 0,72ng/mL. Η μη στατιστικά σημαντική διαφορά ανάμεσά τους αποδόθη κε στο μικρό αριθμό των ασθενών και στη χρονικά μικρή σχεδίαση της έρευνας. 26 Ακόμα πιο πρόσφατα, το 2009, οι Mener et al χρησιμο ποιώντας τα ιατρικά αρχεία του πανεπιστημίου του Rochester μελέτησαν το PSA 962 ανδρών 2 χρόνια πριν την έναρξη αντιλιπιδαιμικής αγωγής με στατίνη και ένα χρόνο μετά. Τα κριτήρια αποκλεισμού ήταν τα ίδια με του Hamilton, ενώ οι χορηγούμενες δόσεις στατινών μετατράπηκαν σε δόση ισοδύναμη με 20mg σιμβαστατίνης προκειμένου να είναι τα αποτελέσματα συγκρίσιμα. Η μέση μείωση στη τιμή του PSA ανήλθε στο 8,04%. Οι ασθενείς που ελάμβαναν ατορ βαστατίνη, φλουβαστατίνη, λοβαστατίνη, πραβαστατίνη, ροσουβαστατίνη και σιμβαστατίνη είχαν μέση μείωση στο PSA 0,22ng/mL, 0,27 ng/ml, 0,383 ng/ml, 0,316 ng/ml, 0,286 ng/ml και 0,316 ng/ml, αντίστοιχα. 27 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Οι στατίνες έχουν αδιαμφισβήτητο ρόλο στη βιολογία του προστατικού κυττάρου. Είναι φάρμακα που αναστέλλουν τη σύνθεση της χοληστερόλης και ασκούν καρδιοπροστατευτι κή δράση σε χαμηλές συγκεντρώσεις, ενώ πλέον υπάρχουν επιστημονικά και κλινικά δεδομένα που υποστηρίζουν την υπόθεση της συσχέτισής τους με τη μείωση της τιμής του PSA. Η τελευταία εμφανίζεται σε χορήγηση στατινών μεγα λύτερη των 6 μηνών και ενισχύεται ακόμα περισσότερο όταν το διάστημα χορήγησης υπερβαίνει τα 2 έτη. Η βασική έρευ να μέχρι σήμερα οδηγεί στο συμπέρασμα πως οι αναστολείς της HMG-CoA ρεδουκτάσης ελαττώνουν τα επίπεδα του PSA στους άνδρες, αναστέλλοντας κυρίως την προστατική κυτταρική ανάπτυξη. Η μείωση του PSA που σχετίζεται με τη χρήση των στατινών φαίνεται να είναι πιο έκδηλη σε μεγάλη μείωση της LDL χοληστερόλης, σε υψηλές δόσεις στατινών και σε υψηλό PSA πριν την έναρξη της θεραπείας. Ο κλινικός ιατρός που χρησιμοποιεί το PSA σαν εργα λείο παρακολούθησης του καρκίνου ή ακόμα περισσότερο στον προσυμπτωματικό έλεγχο αυτού, και καλείται να απο φασίσει για μια πιθανή διενέργεια βιοψίας θα πρέπει να γνωρίζει τις αναφερόμενες ιδιότητες των στατινών και να τις λαμβάνει υπόψη στην κλινική πράξη. Παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών και τη μεγαλύτερη γνώση μας για τη δράση των στατινών, απαιτούνται περισσότερες εμπεριστατωμένες έρευνες για τη σωστή ανίχνευση του καρκίνου του προστάτη και τον επαναπροσδιορισμό των ορίων του PSA σε ομάδες δυσλιπιδαιμικών ασθενών. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (1) 27

6 Η επίδραση των στατίνων στην τιμή του PSA SUMMARY I. Chrisogonidis, A. Zisopoulos Statins and PSA correlation. Hellenic Urology 2013, 25: Department of Urology, Agios Dimitrios General Hospital of Thessaloniki Prostate specific antigen (PSA) is a serine protease that is exclusively produced in the prostate and its detection is the only laboratory test available for screen ing men for prostate cancer. The interpretation of PSA values is difficult since it is specific for prostate tissue and cellular growth, but not for prostate cancer. Pharma cologic therapy for hyperlipidemia, such as statins, may influence prostate cellular growth and subsequently PSA levels in patients. Statins, with variable efficacy, have been previously shown to inhibit cellular inflammation, angiogenesis, proliferation and migration, while pro moting apoptosis in prostate cells by inhibiting the con version of HMG-CoA to mevalonate. Thus, statins may subsequently decrease PSA levels, an effect recently ob served in various cohorts. There is scientific and clinical evidence supporting the observations that statins are as sociated with an overall reduction in serum PSA in men as shown in this review. Key words: PROSTATE CANCER, STATINS, PSA ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Gonyeau MJ, Yuen DW. A clinical review of sta tins and cancer: helpful or harmful? Pharmaco therapy 2010, 30: Murtola TJ, Visakorpi T, Lahtela J, Syvala H, Tammela T. Statins and prostate cancer pre vention: where we are now, and future directions. Nat Clin Pract Urol 2008, 5: Oesterling JE, Jacobsen SJ, Chute CG, Guess HA, Girman CJ, Panser LA, et al. Serum prostate-specific antigen in a community-based population of healthy men. J Am Med Assoc 1993, 270: Sivaprasad U, Abbas T, Dutta A. Differential ef ficacy of 3-hydroxy-3-methylglutaryl CoA reductase inhibitors on the cell cycle of prostate cancer cells. Mol Cancer Ther 2006, 5: Stamm JA, Ornstein DL. The role of statins in cancer prevention and treatment. Oncology 2005, 19: Chan KK, Oza AM, Siu LL. The statins as antican cer agents. Clin Cancer Res 2003, 9: Lee J, Lee I, Park C, Kang WK. Lovastatin in duced RhoA modulation and its effect on senes cence in prostate cancer cells. Biochem Biophys Res Commun 2006, 339: Papadopoulos G, Delakas D, Nakopoulou L, Kassimatis T. Statins and prostate cancer: molecular and clinical aspects. Eur J Cancer 2011, 47: Wang C, Tao W, Wang Y, Bikow J, Lu B, Keat ing A, et al. Rosuvastatin, identified from a ze 28 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (1)

7 Ιωάννης Χ. Χρυσογονίδης, Aλέξανδρος Σ. Ζησόπουλος brafish chemical genetic screen for antiangiogen ic compounds, suppresses the growth of prostate cancer. Eur Urol 2010, 58: Weis M, Heeschen C, Glassford AJ, Cooke JP. Statins have biphasic effects on angiogenesis. Circulation 2002, 105: Paumelle R, et al. Peroxisome proliferator-ac tivated receptors mediate pleiotropic actions of statins. Circ Res 2007, 100: Banez LL, Klink JC, Jayachandran J, Lark AL, Gerber L, Hamilton RJ, et al. Association between statins and prostate tumor inflammatory infiltrate in men undergoing radical prostatecto my. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 2010, 19: Igel M, et al. Pharmacology of 3-hydroxy-3- methylglutaryl-coenzyme A reductase inhibitors (statins), including rosuvastatin and pitavastatin. J Clin Pharmacol 2002, 42: Locke JA, Guns ES, Lubik AA, Adomat HH, Hendy SC, Wood CA, et al. Androgen levels in crease by intratumoral de novo steroidogenesis during progression of castration-resistant pros tate cancer. Cancer Res 2008, 68: Hall SA, et al. Do statins affect androgen levels in men? Results from the Boston Area Community Health Survey. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 2007, 16: Dobs AS, et al. Effects of simvastatin and pravas tatin on gonadal function in male hypercholester olemic patients. Metabolism 2000, 49: Schaffner GP. Effect of cholesterol-lowering agents. In Benign Prostatic Hypertrophy. (Hinman, F., Jr., ed.). 1983; pp. 280, Springer-Verlag, New York 18. Carruba G. Estrogen and prostate cancer: an eclipsed truth in an androgen-dominated scenar io. J Cell Biochem 2007, 102: Loeb S, Kan D, Helfand BT, Nadler RB, Cata lona WJ. Is statin use associated with prostate cancer aggressiveness? BJU Int 2010, 105: Gutt R, Tonlaar N, Kunnavakkam R, Kar rison T, Weichselbaum RR, Liauw SL. Statin use and risk of prostate cancer recurrence in men treated with radiation therapy. J Clin Oncol 2010, 28: Cyrus-David MS, Weinberg, A, Thompson T, Kadmon D. The effect of statins on serum pros tate specific antigen levels in a cohort of airline pilots: a preliminary report. J Urol 2005, 173, Moyad MA, Merrick GS, Butler WM, Wall ner KE, Galbreath RW, Kurko B, et al. Statins, especially atorvastatin, may favorably influence clinical presentation and biochemical progressionfree survival after brachytherapy for clinically local ized prostate cancer. J Urol 2005, 66: Soto DE, Daignault S., Sandler HM, Ray ME. No effect of statins on biochemical outcomes after radiotherapy for localized prostate cancer. Urology 2009, 73: Mills IW, Crossland A, Patel A, Ramonas H. Atorvastatin treatment for men with lower urinary tract symptoms and benign prostatic enlarge ment. Eur Urol 2007, 52: Hamilton RJ, Goldberg KC, Platz EA, Freed land SJ. The influence of statin medications on prostate specific antigen levels. J Natl Cancer Inst 2008, 100: Stamatiou KN, Zaglavira P, Skolarikos A, Sofras F. The effects of lovastatin on conven tional medical treatment of lower urinary tract symptoms with finasteride. Clin Urol 2008, 34: Mener DJ, Cambio A, Stoddard DG, Martin BA, Palapattu GS. The impact of HMG-CoA re ductase therapy on serum PSA. Prostate 2010, 70: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (1) 29

Οι στατίνες συνιστούν ουσίες ευρέως χρησιμοποιούμενες

Οι στατίνες συνιστούν ουσίες ευρέως χρησιμοποιούμενες ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Ο ρόλος των στατινών στην πρόληψη και τη θεραπεία του καρκίνου του προστάτη Ιωάννης Χ. Χρυσογονίδης, Aλέξανδρος Σ. Ζησόπουλος Ουρολογική Κλινική Γ.Ν. Θεσσαλονίκης «Ο Άγιος Δημήτριος» Οι στατίνες

Διαβάστε περισσότερα

UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής. Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας

UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής. Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Διλήμματα στον προστατικό καρκίνο. Γεράσιμος Αλιβιζάτος Διευθυντής Γ Ουρολογικής Κλινικής Νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ

Διλήμματα στον προστατικό καρκίνο. Γεράσιμος Αλιβιζάτος Διευθυντής Γ Ουρολογικής Κλινικής Νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ Διλήμματα στον προστατικό καρκίνο Γεράσιμος Αλιβιζάτος Διευθυντής Γ Ουρολογικής Κλινικής Νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ Επιδημιολογικά στοιχεία Ο προστατικός καρκίνος είναι ο συχνότερος, από διαγνωστικής πλευράς καρκίνος,

Διαβάστε περισσότερα

Αλήθεια και μύθοι για τα φυτικά σκευάσματα για τον προστάτη. Γιαννίτσας Κώστας ΑΓΡΙΑ 01/06/2014

Αλήθεια και μύθοι για τα φυτικά σκευάσματα για τον προστάτη. Γιαννίτσας Κώστας ΑΓΡΙΑ 01/06/2014 Αλήθεια και μύθοι για τα φυτικά σκευάσματα για τον προστάτη Γιαννίτσας Κώστας ΑΓΡΙΑ 01/06/2014 Σύγκρουση συμφερόντων (ΕΟΦ 14660/25.02.2011) 2004-2006: Ιατρός Κλινικής Έρευνας, Φαρμασέρβ-Λίλλυ 2006-2007:

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ-ΕΥΝΟΥΧΟΑΝΤΟΧΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ-ΕΥΝΟΥΧΟΑΝΤΟΧΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ-ΕΥΝΟΥΧΟΑΝΤΟΧΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ Χρήστος Αθ. Καλαϊτζής Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης 1 Non-metastatic castration-resistant prostate cancer (CPRCM0),

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος προστάτη σε ασθενείς ενδιάμεσου κινδύνου. Ριζική προστατεκτομή vs. Ακτινοθεραπεία

Καρκίνος προστάτη σε ασθενείς ενδιάμεσου κινδύνου. Ριζική προστατεκτομή vs. Ακτινοθεραπεία Καρκίνος προστάτη σε ασθενείς ενδιάμεσου κινδύνου. Ριζική προστατεκτομή vs. Ακτινοθεραπεία Καμπέρης Ευστάθιος Ακτινοθεραπευτής - Ογκολόγος 13 Ιουνίου 2015 Δηλώνω ότι δεν έχω καμία διένεξη συμφέροντος.

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμία και άνοια Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Επιδημιολογία άνοιας Υπολογίζεται ότι 24,3 εκατομμύρια άτομα στον

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων Πρωτογενής πρόληψη : το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία ΙI. Κυκλοφορικό. Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία ΙI. Κυκλοφορικό. Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία ΙI Κυκλοφορικό Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Το PSA σήμερα. Dr. Ιωάννης Βούρος Επιμ.Α Ουρολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν. Θεσσαλονίκης Δ/της Dr. Αθανάσιος Παπαθανασίου

Το PSA σήμερα. Dr. Ιωάννης Βούρος Επιμ.Α Ουρολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν. Θεσσαλονίκης Δ/της Dr. Αθανάσιος Παπαθανασίου Το PSA σήμερα Dr. Ιωάννης Βούρος Επιμ.Α Ουρολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν. Θεσσαλονίκης Δ/της Dr. Αθανάσιος Παπαθανασίου PSA Το PSA είναι μια γλυκοπρωτεϊνη (kallikrein-like serine protease) που παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΟΥ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΟΥ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΟΥ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Αναμονή και προσεκτική παρακολούθηση Α. Ζαρκαδούλιας Επικουρικός Επιμελητής Β Ουρολογική Κλινική Γ.Ν. Καβάλας J. Ferlay et al. European Journal of Cancer 2013;149:1374

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της MRI στη διάγνωση του. Ξυνού Κατερίνα Επιμελήτρια Α Θεαγένειο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο MRI ΠΡΟΣΤΑΤΗ

Η συμβολή της MRI στη διάγνωση του. Ξυνού Κατερίνα Επιμελήτρια Α Θεαγένειο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο MRI ΠΡΟΣΤΑΤΗ Η συμβολή της MRI στη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη Ξυνού Κατερίνα Επιμελήτρια Α Θεαγένειο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο MRI ΠΡΟΣΤΑΤΗ Κλασσικά διαγνωστικά εργαλεία για τον καρκίνο του προστάτη Δακτυλική

Διαβάστε περισσότερα

ανασκοπήσεις 01//Noµoγράµµατα και καρκίνος του προστάτη Εισαγωγή Γεώργιος Μ. Πατσάης

ανασκοπήσεις 01//Noµoγράµµατα και καρκίνος του προστάτη Εισαγωγή Γεώργιος Μ. Πατσάης 30-31 Γεώργιος Μ. Πατσάης 01//Noµoγράµµατα και καρκίνος του προστάτη Εισαγωγή Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί τον 2ον κατά σειρά συχνότητας καρκίνο στους άνδρες και δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο µετά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠ: Ο ΜΕΣΟΣ ΛΟΒΟΣ ΕΊΝΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΠΕΜΒΑΣΗΣ; Ευάγγελος Λιάτσικος Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστήµιο Πατρών ESUT president elect

ΚΥΠ: Ο ΜΕΣΟΣ ΛΟΒΟΣ ΕΊΝΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΠΕΜΒΑΣΗΣ; Ευάγγελος Λιάτσικος Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστήµιο Πατρών ESUT president elect ΚΥΠ: Ο ΜΕΣΟΣ ΛΟΒΟΣ ΕΊΝΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΠΕΜΒΑΣΗΣ; Ευάγγελος Λιάτσικος Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστήµιο Πατρών ESUT president elect Disclosures Consultant, opinion leader Cook Medical Consultant Boston Scientific

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Ι. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την αναστολή της άδειας κυκλοφορίας που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων

Παράρτημα Ι. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την αναστολή της άδειας κυκλοφορίας που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων Παράρτημα Ι Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την αναστολή της άδειας κυκλοφορίας που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων 1 Επιστημονικά πορίσματα Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη (Treatment Planning): σύγκριση απεικόνισης μεταξύ Αξονικής και

Διαβάστε περισσότερα

Δυσμενείς παράγοντες μετά ριζική προστατεκτομή. Μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία διάσωσης;

Δυσμενείς παράγοντες μετά ριζική προστατεκτομή. Μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία διάσωσης; Δυσμενείς παράγοντες μετά ριζική προστατεκτομή. Μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία διάσωσης; Καμπέρης Ευστάθιος Ακτινοθεραπευτής - Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης 6 Νοεμβρίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Δήλωση Συμφερόντων. Συνδυαστική θεραπεία στην υπερδραστήρια κύστη. Yπάρχουν αποδείξεις; 17/6/2016. Astellas UK AMS UK. Menarini.

Δήλωση Συμφερόντων. Συνδυαστική θεραπεία στην υπερδραστήρια κύστη. Yπάρχουν αποδείξεις; 17/6/2016. Astellas UK AMS UK. Menarini. Συνδυαστική θεραπεία στην υπερδραστήρια κύστη. Yπάρχουν αποδείξεις; V. Sakalis Consultant Urologist Salisbury NHS Trust, UK Δήλωση Συμφερόντων Astellas UK AMS UK Menarini Coloplast 1 Facts about BPH &

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός λιπιδίων Δυσλιποπρωτειναιμίες. Μαρίνα Νούτσου Διευθύντρια Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Ιπποκράτειο

Μεταβολισμός λιπιδίων Δυσλιποπρωτειναιμίες. Μαρίνα Νούτσου Διευθύντρια Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Ιπποκράτειο Μεταβολισμός λιπιδίων Δυσλιποπρωτειναιμίες Μαρίνα Νούτσου Διευθύντρια Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Ιπποκράτειο Πολλοί παράγοντες κινδύνου έχουν συσχετισθεί με καρδιαγγειακά

Διαβάστε περισσότερα

Γύρος 1: Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος. Αποτελεσματικότητ α

Γύρος 1: Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος. Αποτελεσματικότητ α ΚΥΠ: Η συνδυαστική θεραπεία είναι απαραίτητη Σταύρος Γκράβας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Γύρος 1: Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Αποτελεσματικότητ

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα

Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα Στέλιος Βούλγαρης Χειρουργός Ουρολόγος Υπεύθυνος Κέντρου Βραχυθεραπείας Προστάτη Euromedica Κυανούς Σταυρός Θεσσαλονίκη LDR Βραχυθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες και σακχαρώδης διαβήτης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακός κίνδυνος Μετα-ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Ca P και οστικές μεταστάσεις

Ca P και οστικές μεταστάσεις Ca P και οστικές μεταστάσεις Κιτσοπούλου Σοφία Παπαθεοδώρου Μαρία Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Γ. Ν. Παπαγεωργίου Ο καρκίνος του προστάτη προσβάλλει τα οστά Επίπεδα PSA / φορτίο όγκου Αρχική διάγνωση και θεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Όνομα φοιτήτριας ΚΑΛΑΠΟΔΑ ΜΑΡΚΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας

Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Ι. ΚΑΡΒΟΥΝΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Δήλωση σύγκρουσης συµφερόντων Οι παρουσιάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, M. Imazio, Χ. Βλαχόπουλος, Ε. Οικονόμου,

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

LH-RH αγωνιστές ή ανταγωνιστές

LH-RH αγωνιστές ή ανταγωνιστές LH-RH αγωνιστές ή ανταγωνιστές Ι. Τσιριόπουλος Επιμελητής Β Γενικό Νοσοκομείο Καστοριάς ΤΡΟΠΟΣ ΔΡΑΣΗΣ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΩΝ Engel J and Schally AV (2007) Drug Insight: clinical use of agonists and antagonists

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΤΗΝ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Da Vinci εντυπωσιακή τεχνολογία που αυξάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ» ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ιονύσιος Τσαντίλας 1, Απόστολος Ι. Χαζητόλιος 2, Κωνσταντίνος Τζιόμαλος 2, Τριαντάφυλλος ιδάγγελος 2, ημήτριος Παπαδημητρίου 3, ημήτριος Καραμήτσος 2

ιονύσιος Τσαντίλας 1, Απόστολος Ι. Χαζητόλιος 2, Κωνσταντίνος Τζιόμαλος 2, Τριαντάφυλλος ιδάγγελος 2, ημήτριος Παπαδημητρίου 3, ημήτριος Καραμήτσος 2 Η επίδραση της βουφλομεδίλης στην περιφερική μικροκυκλοφορία σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 χωρίς κλινικές εκδηλώσεις μικρο- ή μακροαγγειοπάθειας ιονύσιος Τσαντίλας 1, Απόστολος Ι. Χαζητόλιος

Διαβάστε περισσότερα

Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών. Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010

Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών. Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010 Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010 Εισαγωγή Χρήση γλυκοκορτικοειδών (ΓΚ) σε πολλές ασθένειες Αρκετές φορές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΟΙΛΙΑΣ

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΟΙΛΙΑΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΟΙΛΙΑΣ Αλέξανδρος Στεφανίδης Καρδιολόγος Α Καρδιολογικό τμήμα, Γ.Ν.Νίκαιας Παρουσίαση περιστατικού Ανδρας 60 ετών, εισάγεται λόγω ΟΠΟ. Ιστορικό ΑΥ, υπερλιπιδαιμίας

Διαβάστε περισσότερα

Απαγορεύεται η θεραπεία (του υπογοναδισμού) μετά ριζική προστατεκτομή; Πέτρος Περιμένης Καθηγητής Ουρολογίας Πανεπιστημίου Πατρών

Απαγορεύεται η θεραπεία (του υπογοναδισμού) μετά ριζική προστατεκτομή; Πέτρος Περιμένης Καθηγητής Ουρολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Απαγορεύεται η θεραπεία (του υπογοναδισμού) μετά ριζική προστατεκτομή; Πέτρος Περιμένης Καθηγητής Ουρολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Ερευνητής ή ομιλητής Amgen Astellas GSK Lilly Clinical Signs of Testosterone

Διαβάστε περισσότερα

Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας

Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες Ουρολογικές Πρακτικές

Νεότερες Ουρολογικές Πρακτικές Αθανάσιος Παπατσώρης Επ. Καθηγητής Ουρολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Σισμανόγλειο Γενικό Νοσοκομείο Νεότερες Ουρολογικές Πρακτικές Η συνδυαστική φαρμακοθεραπεία στην καλοήθη υπερπλασία του προστάτη ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Σ. Θ. Λιάτης Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό»

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ CUSHING

ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ CUSHING ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ CUSHING ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ Π. Ενδοκρινολόγος ΟΡΙΣΜΟΣ Ορίζεται η κατάσταση διαταραγμένης λειτουργίας του άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (HPA) με απουσία κλασικών συμπτωμάτων ή σημείων

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για τον mcrpc Εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πρακτική

Κατευθυντήριες οδηγίες για τον mcrpc Εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πρακτική Κατευθυντήριες οδηγίες για τον mcrpc Εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πρακτική Κων/νος Χατζημουρατίδης Αναπληρωτής Καθηγητής Ουρολογίας Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Δήλωση συμφερόντων Είδος Μισθός Ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΝΤΙΝΗΣ (OPN) ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Η ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΝΤΙΝΗΣ (OPN) ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Η ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΝΤΙΝΗΣ (OPN) ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Αικατερίνη Καζάκου 1, Θεοδώρα Κερενίδη 1, Μάρθα Λαδά 1, Ειρήνη Τσιλιώνη 1, Γεωργία Λαµπροδήµου 2, Κωνσταντίνος Ι. Γουργουλιάνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΖΑΪΤΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Κ.

ΠΑΖΑΪΤΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Κ. Δήλωση συμφερόντων Δεν έχω κάτι να δηλώσω Λειτουργία κυττάρου - Ενέργεια Οι περισσότερες λειτουργίες που επιτελεί ένα κύτταρο, όπως η κίνηση, η αύξηση, ο πολ/σμός, η σύνθεση μακρομορίων, απαιτούν ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Σταύρος Γκράβας. Αποτελεσµατικότητα και συµµόρφωση ασθενών στη θεραπεία της καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη

Σταύρος Γκράβας. Αποτελεσµατικότητα και συµµόρφωση ασθενών στη θεραπεία της καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη Αποτελεσµατικότητα και συµµόρφωση ασθενών στη θεραπεία της καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη Σταύρος Γκράβας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστηµιακό Νοσοκοµείο Λάρισας Conflict of interest Speaker Honoraria

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδα λεπτίνης και γκρελίνης σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 πριν και 6 μήνες μετά την έναρξη ινσουλινοθεραπείας

Επίπεδα λεπτίνης και γκρελίνης σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 πριν και 6 μήνες μετά την έναρξη ινσουλινοθεραπείας Επίπεδα λεπτίνης και γκρελίνης σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 πριν και 6 μήνες μετά την έναρξη ινσουλινοθεραπείας Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3],

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός της γλυκόζης στα καρκινικά κύτταρα. Δρ Παζαΐτου-Παναγιώτου Καλλιόπη Σ. Διευθύντρια Ενδοκρινολογικού Τμήματος ΑΝΘ «Θεαγένειο»

Μεταβολισμός της γλυκόζης στα καρκινικά κύτταρα. Δρ Παζαΐτου-Παναγιώτου Καλλιόπη Σ. Διευθύντρια Ενδοκρινολογικού Τμήματος ΑΝΘ «Θεαγένειο» Μεταβολισμός της γλυκόζης στα καρκινικά κύτταρα Δρ Παζαΐτου-Παναγιώτου Καλλιόπη Σ. Διευθύντρια Ενδοκρινολογικού Τμήματος ΑΝΘ «Θεαγένειο» 30ο Επετειακό Πανελλήνιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Θεσσαλονίκη, 16-19 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Τ 1 G 3. Επαρκής TUR ή re-tur;

Τ 1 G 3. Επαρκής TUR ή re-tur; EΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ Τ 1 G 3. Επαρκής TUR ή re-tur; Εισηγητής: Γ.Κ. ΜΟΥΣΤΑΚΑΣ Α.Ν.Θ. Θεαγένειο Θεσσαλονίκης Οργάνωση: Τμήμα Ουρογεννητικής Ογκολογίας της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα

Στατίνες και μυοπάθεια

Στατίνες και μυοπάθεια ΒΡΑΧΕΙΑ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ BRIEF REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2008, 25(3):329-333 Στατίνες και μυοπάθεια Λέξεις ευρετηρίου Καρδιαγγειακή νόσος Μυοπάθεια P-450 κυτόχρωμα Στατίνες Συνένζυμο Q 10 Copyright Athens

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή διατριβή ΣΤΥΙΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ

Πτυχιακή διατριβή ΣΤΥΙΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή ΣΤΥΙΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ Μάριος Βασιλείου Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ο Προστατικός αδένας είναι όργανο πο ευρίσκεται μόνο στον άνδρα και δεν υπάρχει κάτι ανάλογο στην γυναίκα. Έχει περίπου το μέγεθος ενός καρυδιού και ευρίσκεται ακριβώς κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΡΑΛΛΙΔΗΣ, FESC Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΡΑΛΛΙΔΗΣ, FESC Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΤΤΙΚΟΝ» Αγωγή υπερχοληστερολαιμίας: Κριτήρια έναρξης αγωγής με στατίνες και νεότερες θεραπευτικές επιλογές ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΡΑΛΛΙΔΗΣ, FESC Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργός παρακολούθηση στον low risk καρκίνο του προστάτη

Ενεργός παρακολούθηση στον low risk καρκίνο του προστάτη Ενεργός παρακολούθηση στον low risk καρκίνο του προστάτη Κικιδάκης Δημήτριος Επιμελητής Α Ουρολογικής Κλινικής Γ. Ν. Ημαθίας Εισαγωγή ο συχνότερος καρκίνος πια στους άνδρες 233.000 νέες διαγνώσεις (2014)

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση της γλυκόζης αίματος ή επίτευξη πολλαπλών θεραπευτικών στόχων?

Ρύθμιση της γλυκόζης αίματος ή επίτευξη πολλαπλών θεραπευτικών στόχων? Ρύθμιση της γλυκόζης αίματος ή επίτευξη πολλαπλών θεραπευτικών στόχων? Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Τμήμα Ιατρικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Α Προπαιδευτική Παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Τα αμηκμλέα ζημ πνάζηκμ ηζάη

Τα αμηκμλέα ζημ πνάζηκμ ηζάη Το πράζινο ηζάι Τμ πνάζηκμ ηζάη (Camellia Sinensis) είκαη γκςζηό εδώ θαη 5.000 πνόκηα ζημοξ Κηκέδμοξ. Μέζς ηεξ Κίκαξ έθζαζε ζηεκ Ιαπςκία, ζηεκ Ικδία θαη ζηεκ Ικδμκεζία. Σηεκ Γονώπε ημ έθενακ από ηεκ Κίκα

Διαβάστε περισσότερα

LUTS, BOO and BPH. LUTS, BOO and BPH

LUTS, BOO and BPH. LUTS, BOO and BPH LUTS, BOO and BPH LUTS, BOO and BPH Φ. Σοφράς Συμπτώματα Κατώτερου Ουροποιητικού LowerUrinaryTractSymptoms Αποφρακτικά (κένωσης) Καθυστέρηση έναρξης Διακεκομμένη ούρηση Ατελής κένωση κύστεως Χαμηλή ροή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΦΙΓΓΟΛΙΠΙΔΙΩΝ & ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ

ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΦΙΓΓΟΛΙΠΙΔΙΩΝ & ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΦΙΓΓΟΛΙΠΙΔΙΩΝ & ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια Λιπαρά

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχημική υποτροπή σε ασθενή με καρκίνο του προστάτη:

Βιοχημική υποτροπή σε ασθενή με καρκίνο του προστάτη: Βιοχημική υποτροπή σε ασθενή με καρκίνο του προστάτη: Θα νικήσουμε τον καρκίνο, θα χάσουμε τον ασθενή! Διονύσης Μητρόπουλος Καθηγητής Ουρολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Επιθετικοί θεραπευτικοί χειρισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακά δεδομένα και

Εργαστηριακά δεδομένα και Εργαστηριακά δεδομένα και βιολογικοί ίδί δείκτες Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δομή μαθήματος Ορισμοί Παραδείγματα Μεγέθη και αριθμοί Σημασία Τιμές μςαναφοράς Προβλήματα Υποκαταστάτες δείκτες

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Περιφερική αγγειοπάθεια και σακχαρώδης διαβήτης Μια από τις κύριες

Διαβάστε περισσότερα

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Κατηγορία και δοσολογία στην επαγωγή και διατήρηση της ύφεσης Σταυρούλα Β. Κοιλάκου Γαστρεντερολόγος Η χρήση των αμινοσαλικυλικών ως θεραπεία επίτευξης της ύφεσης στην νόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΧΗΜΙΚΟΣ

ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΧΗΜΙΚΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΧΗΜΙΚΟΣ Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Κρήτης ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΠΙΘΕΤΟ: ΟΝΟΜΑ: ΠΑΤΡΩΝΥΜΟ: ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 29/01/1977

Διαβάστε περισσότερα

Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση δυσλιπιδαιμιών

Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση δυσλιπιδαιμιών Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση δυσλιπιδαιμιών Σπύρου Αλκέτα Θεοδώρα, Νοσηλεύτρια ΠΕ, Msc, Καρδιολογική Μονάδα Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο Οι κατευθυντήριες οδηγίες συνοψίζουν και αξιολογούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ (Για µετεµµηνοπαυσιακούς και ακανόνιστους κύκλους) Η εµµηνόπαυση προκαλείται από σταδιακή µεταβολή της ευαισθησίας των ωοθηκών προς τις Γοναδοτροπίνες

Διαβάστε περισσότερα

Κορινθιακή σταφίδα: ένα υπερτρόφιμο υψηλής διατροφικής αξίας για μικρούς και μεγάλους. 25 Αυγούστου 2016, Ψηλά Αλώνια, Αίγιο

Κορινθιακή σταφίδα: ένα υπερτρόφιμο υψηλής διατροφικής αξίας για μικρούς και μεγάλους. 25 Αυγούστου 2016, Ψηλά Αλώνια, Αίγιο Κορινθιακή σταφίδα: ένα υπερτρόφιμο υψηλής διατροφικής αξίας για μικρούς και μεγάλους 25 Αυγούστου 2016, Ψηλά Αλώνια, Αίγιο Η Κορινθιακή σταφίδα είναι ένα μοναδικό προϊόν που παράγεται σχεδόν αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Διερεύνηση της αποτελεσματικότητας εναλλακτικών και συμπληρωματικών τεχνικών στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής σε άτομα με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

Αντι-LTRs : Πόσο υποστηρίζονται από τις real-life μελέτες ;

Αντι-LTRs : Πόσο υποστηρίζονται από τις real-life μελέτες ; 3ο Σεμινάριο Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Ημέρες Άσθματος 2012 «ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΤΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ» Αντι-LTRs : Πόσο υποστηρίζονται από τις real-life μελέτες ; Δημήτριος Ζ. Λάτσιος, M.D.,

Διαβάστε περισσότερα

Περίπτωση ασθενούς µε ιδιαίτερα ανθεκτική υπέρταση επιτυχώς αντιµετωπισθείσα µε απονεύρωση νεφρικών αρτηριών

Περίπτωση ασθενούς µε ιδιαίτερα ανθεκτική υπέρταση επιτυχώς αντιµετωπισθείσα µε απονεύρωση νεφρικών αρτηριών Περίπτωση ασθενούς µε ιδιαίτερα ανθεκτική υπέρταση επιτυχώς αντιµετωπισθείσα µε απονεύρωση νεφρικών αρτηριών Α. Ζιάκας, Κ. Τσιούφης, Δ. Πέτρογλου, Θ. Γκόσιος, Λ. Λίλλης, Χ. Καρβούνης Π.Γ.Ν. ΑΧΕΠΑ, Θεσσαλονίκη,

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη¹, Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου², Φ. Ηλιάδης¹, Τρ. Διδάγγελος¹, Ι. Γιώβος³, Δ. Καραμήτσος¹

Ν. Κατσίκη¹, Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου², Φ. Ηλιάδης¹, Τρ. Διδάγγελος¹, Ι. Γιώβος³, Δ. Καραμήτσος¹ Μεταβολές πεπτιδίων ρύθμισης πρόσληψης τροφής και σωματικού βάρους σε ασθενείς με ΣΔ τύπου 2: συγκριτική μελέτη 6 μηνών μεταξύ ινσουλινοθεραπευόμενων και ασθενών υπό αντιδιαβητικά δισκία Ν. Κατσίκη¹, Α.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, Κ. Αντωνάτου, Χ. Κουτσιανάς, Γ. Γεωργιόπουλος, Δ. Βασιλόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) «Οι σύγχρονες τεχνικές βιο-ανάλυσης στην υγεία, τη γεωργία, το περιβάλλον και τη διατροφή» ΒΙΟΔΕΙΚΤΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα