Μέτρηση της Αντίστασης Μόνωσης Αντιστατικών Δαπέδων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μέτρηση της Αντίστασης Μόνωσης Αντιστατικών Δαπέδων"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Μέτρηση της Αντίστασης Μόνωσης Αντιστατικών Δαπέδων ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ιάσων Α. Κρητικός Επιβλέπων : Περικλής Δ. Μπούρκας Καθηγητής Ε.Μ.Π. Αθήνα, Φεβρουάριος 2009

2 2

3 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Μέτρηση της Αντίστασης Μόνωσης Αντιστατικών Δαπέδων ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ιάσων Α. Κρητικός Επιβλέπων : Περικλής Δ. Μπούρκας Καθηγητής Ε.Μ.Π. Εγκρίθηκε από την τριμελή εξεταστική επιτροπή την. Αθήνα, Π. Δ. Μπούρκας Ν. Ι. Θεοδώρου Κ. Γ. Καραγιαννόπουλος Καθηγητής Ε.Μ.Π. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Αθήνα, Φεβρουάριος 2009

4 ... Ιάσων Α. Κρητικός Διπλωματούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών Ε.Μ.Π. Copyright Ιάσων Α. Κρητικός, 2009 Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος. All rights reserved. Απαγορεύεται η αντιγραφή, αποθήκευση και διανομή της παρούσας εργασίας, εξ ολοκλήρου ή τμήματος αυτής, για εμπορικό σκοπό. Επιτρέπεται η ανατύπωση, αποθήκευση και διανομή για σκοπό μη κερδοσκοπικό, εκπαιδευτικής ή ερευνητικής φύσης, υπό την προϋπόθεση να αναφέρεται η πηγή προέλευσης και να διατηρείται το παρόν μήνυμα. Ερωτήματα που αφορούν τη χρήση της εργασίας για κερδοσκοπικό σκοπό πρέπει να απευθύνονται προς τον συγγραφέα. Οι απόψεις και τα συμπεράσματα που περιέχονται σε αυτό το έγγραφο εκφράζουν τον συγγραφέα και δεν πρέπει να ερμηνευθεί ότι αντιπροσωπεύουν τις επίσημες θέσεις του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. 4

5 5 Αφιερώνεται στην οικογένειά μου

6 6

7 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διπλωματική εργασία εκπονήθηκε στο εργαστήριο Υψηλών Τάσεων και Ηλεκτρικών Μετρήσεων, του Τομέα Ηλεκτρικών Βιομηχανικών Διατάξεων και Συστημάτων Αποφάσεων, της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Ε.Μ.Π. κατά το ακαδημαϊκό έτος Εκφράζω τις θερμές μου ευχαριστίες και την απεριόριστη εκτίμησή μου, προς τον επιβλέποντα της παρούσης διπλωματικής εργασίας κ. Περικλή Μπούρκα, καθηγητή Ε.Μ.Π., για την εμπιστοσύνη που έδειξε προς το πρόσωπό μου, αναθέτοντάς μου αυτήν τη διπλωματική εργασία, αλλά και για την πολύτιμη καθοδήγηση και βοήθειά του, καθ όλη την διάρκεια των σπουδών μου. Θα αποτελούσε σημαντική παράλειψη εάν δεν ευχαριστούσα τον Ηλεκτρολόγο Μηχανικό, Διδάκτορα Μηχανικό Ε.Μ.Π., κο. Παναγιώτη Τσαραμπάρη, χωρίς τις εύστοχες παρατηρήσεις και την ορθή καθοδήγηση του οποίου, η εκπόνηση της παρούσης διπλωματικής εργασίας θα ήταν αδύνατη. Επιπλέον, θέλω να ευχαριστήσω την Ηλεκτρολόγο Μηχανικό, Διδάκτορα Μηχανικό Ε.Μ.Π., κα. Αικατερίνη Πολυκράτη για την ουσιαστική της συμβολή σε αυτό το πόνημα. Επίσης, ευχαριστώ ειλικρινά τον συμφοιτητή και στενό μου φίλο Μάνο Κοντοπίδη, για την πολύτιμη βοήθειά του στην λήψη των μετρήσεων. Τέλος, εκφράζω την βαθιά μου αγάπη και εκτίμηση προς τους γονείς μου, για την αμέριστη ηθική και υλική υποστήριξη που μου παρείχαν καθ όλη την διάρκεια των σπουδών μου. 7

8 8

9 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η περιγραφή των μεθοδολογιών ελέγχου της αντίστασης μόνωσης αντιστατικών δαπέδων. Ο έλεγχος των αντιστατικών δαπέδων αφορά στην διαπίστωση της ικανότητάς τους να απάγουν το ηλεκτροστατικό φορτίο και γίνεται μέσω της μέτρησης της αντίστασής τους, σύμφωνα με μεθόδους που καθορίζονται σε αντίστοιχα εθνικά, ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Στο πλαίσιο της εργασίας, πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις της παραπάνω αντίστασης σε δείγματα αντιστατικών δαπέδων στο εργαστήριο, αλλά και μετρήσεις σε εγκατεστημένα αντιστατικά δάπεδα χειρουργείων και χώρων επείγουσας ιατρικής, σύμφωνα με τα πρότυπα ΕΛΟΤ EN , DIN και DIN 53482, χρησιμοποιώντας εξειδικευμένο εξοπλισμό. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζεται το θεωρητικό υπόβαθρο σχετικά με τους μηχανισμούς δημιουργίας ηλεκτροστατικού φορτίου και την εκδήλωση ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων. Επίσης περιγράφονται οι κίνδυνοι που εγκυμονούν οι ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις και προτείνονται μέθοδοι αντιμετώπισής τους. Το δεύτερο κεφάλαιο αφορά τα αντιστατικά δάπεδα. Παρουσιάζεται η κατάταξη των υλικών σε σχέση με την αντίστασή τους και περιγράφονται τα είδη των αντιστατικών δαπέδων και ο τρόπος εγκατάστασης και συντήρησής τους. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζεται ενδελεχώς η πειραματική διάταξη και η μεθοδολογία που χρησιμοποιήσαμε για την λήψη των μετρήσεων. Στο τέταρτο κεφάλαιο παρατίθενται τα αποτελέσματα των μετρήσεων. Στο πέμπτο κεφάλαιο γίνονται σχόλια επί των αποτελεσμάτων των μετρήσεων και εξάγονται σχετικά συμπεράσματα. 9

10 Στο Παράρτημα Α παρουσιάζονται, εν συντομία, οι συσκευές και τα ηλεκτρόδια που χρησιμοποιήθηκαν για την πραγματοποίηση των μετρήσεων. Τέλος, στο Παράρτημα Β, παρουσιάζεται το εγχειρίδιο χρήσης της συσκευής METRISO C στην ελληνική γλώσσα. Η μετάφραση του εγχειριδίου στην ελληνική γλώσσα πραγματοποιήθηκε από τον υπογράφοντα, στο πλαίσιο της εκπόνησης της παρούσας διπλωματικής εργασίας. Λέξεις Κλειδιά Στατικός ηλεκτρισμός, Ηλεκτροστατικό φορτίο, Ηλεκτροστατική εκφόρτιση, Αντιστατικό δάπεδο, Πρότυπα, Ηλεκτρόδια, Επιφανειακή αντίσταση, Κατακόρυφη αντίσταση, Αντίσταση μόνωσης 10

11 ABSTRACT This project refers to the methodology for measuring the insulation resistance of antistatic floors. Testing of antistatic flooring refers to its capability of removing electrostatic charge and it is conducted by measuring the insulation resistance of the floor, using methods that are prescribed in relative National, European and International Standards. As part of this project, measurements of the insulation resistance of antistatic floors were made, according to the standards ΕΛΟΤ EN , DIN and DIN Using special equipment, we measured parts of antistatic floors at the laboratory but we also measured the resistance of antistatic floors installed in the operating rooms of a hospital. In the first chapter, the theoretical background of the mechanisms creating static electric charge and electrostatic discharges is presented. Also we present the dangerous effects of electrostatic discharges and recommend ways of eliminating static electricity. The second chapter refers to antistatic floors. A classification of materials, in terms of their electrical resistance, is presented. We present different types of antistatic floors and explain how these floors must be installed and maintained. The third chapter describes in detail the measurement circuit, the measuring procedure and the special equipment that has been used. In the fourth chapter the results of the measurements are thoroughly presented. In the fifth chapter we reach conclusions about the measuring techniques and we comment on the results of the measurements. 11

12 In Appendix A the devices and electrodes that have been used for the measurements are briefly presented. In Appendix B the manual of the device METRISO C is presented, translated in Greek. Keywords Static electricity, Electric charge, Electrostatic discharge, ESD, Antistatic flooring, Antistatic, Static dissipative, Standards, Electrodes, Surface resistance, Volume resistance, Insulation resistance 12

13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή Ορισμός της ηλεκτροστατικής εκφόρτισης Μηχανισμοί δημιουργίας στατικού ηλεκτρισμού Τριβοηλεκτρική φόρτιση Εξ επαγωγής φόρτιση Η μικροσκοπική προσέγγιση της πόλωσης των διηλεκτρικών υλικών Μία φυσική ερμηνεία των ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων Ο ιονισμός των ηλεκτρομονωτικών αερίων Η συνθήκη ιονισμού με κρούσεις και η θεωρία Towsend Ο ιονισμός στην επιφάνεια των στερεών ηλεκτρομονωτικών υλικών Χαρακτηριστικά των ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων Παράγοντες που επηρεάζουν την δημιουργία στατικού ηλεκτρισμού Ο άνθρωπος ως πηγή στατικού ηλεκτρισμού Η επικινδυνότητα των ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων Κίνδυνοι λόγω ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων σε μονάδες επείγουσας ιατρικής Μέθοδοι προστασίας από τις ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις Αντιστατικά δάπεδα Κατάταξη των υλικών βάσει της ηλεκτρικής τους αντίστασης Τύποι αντιστατικών δαπέδων Εγκατάσταση αντιστατικών δαπέδων Οδηγίες για την φροντίδα των αντιστατικών δαπέδων Η διάταξη και η διαδικασία των μετρήσεων Μετρήσεις κατά DIN και DIN Η διάταξη των μετρήσεων Η διαδικασία των μετρήσεων

14 3.2 Μετρήσεις κατά ΕΛΟΤ EN Η διάταξη των μετρήσεων Περιγραφή και χρήση των ηλεκτροδίων κατά ΕΛΟΤ EN Συνδεσμολογία μέτρησης της επιφανειακής αντίστασης Συνδεσμολογία μέτρησης της κατακόρυφης αντίστασης Η διαδικασία των μετρήσεων Αποτελέσματα των μετρήσεων Μετρήσεις δειγμάτων αντιστατικών δαπέδων στο εργαστήριο Μετρήσεις σε εγκατεστημένα δάπεδα Σχόλια επί των μετρήσεων Συμπεράσματα...73 Βιβλιογραφία...77 Δικτυακοί τόποι...80 Παράρτημα Α Μετρήσεις κατά DIN και DIN Μετρήσεις κατά ΕΛΟΤ EN Η συσκευή μετρήσεων METRISO C Τα τριγωνικά ηλεκτρόδια μέτρησης...86 Παράρτημα B...87 Εγχειρίδιο χρήσης της συσκευής METRISO C στην ελληνική γλώσσα

15 1. Εισαγωγή 1.1 Ορισμός της ηλεκτροστατικής εκφόρτισης Ως ηλεκτροστατική εκφόρτιση (ESD : ElectroStatic Discharge) ορίζεται η μεταφορά ηλεκτρικού φορτίου μεταξύ δύο σωμάτων, που βρίσκονται σε διαφορά δυναμικού χωρίς να έχουν συνδεθεί αγώγιμα με μία πηγής τάσης [1, 2, 3, 4]. 1.2 Μηχανισμοί δημιουργίας στατικού ηλεκτρισμού Οι εκφορτίσεις της κατηγορίας αυτής (ESD) συνήθως σχετίζονται με φορτίσεις υλικών μικρής αγωγιμότητας, που οφείλονται κυρίως [1, 2, 3, 4, 5] : στο φαινόμενο της τριβοηλεκτρικής φόρτισης (τριβή, κόψιμο τεμαχίων, ροή υγρών ή αερίων κ.λ.π.) στο φαινόμενο της επαγωγής (φορτισμένες επιφάνειες επάγουν ηλεκτρικούς φορείς σε άλλες) σε θερμιονική εκπομπή σε φωτοηλεκτρική φόρτιση και στον ιονισμό με κρούσεις Τριβοηλεκτρική φόρτιση Το φορτίο που παράγεται από την τριβοηλεκτρική φόρτιση, ανάμεσα σε υλικά που έρχονται σε επαφή και στην συνέχεια απομακρύνονται, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων. Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν ανακαλύψει ήδη από το 700 π.χ. τον τριβοηλεκτρισμό, αφού όταν έτριβαν κεχριμπάρι με μαλλί, το κεχριμπάρι μπορούσε να έλξει άλλα ελαφρά αντικείμενα, όπως πούπουλα ή τρίχες [7]. Σήμερα λέμε πως το κεχριμπάρι απέκτησε ηλεκτρικό φορτίο ή ότι φορτίστηκε. Μάλιστα η λέξη ηλεκτρικό-ηλεκτρισμός παράγεται από την ελληνική λέξη ήλεκτρον, που σημαίνει κεχριμπάρι. 15

16 Τριβοηλεκτρική φόρτιση ή τριβοηλεκτρισμός (triboelectrification) ονομάζεται το φαινόμενο κατά το οποίο, όταν δύο αντικείμενα, που αποτελούνται από διαφορετικά υλικά, έρχονται σε επαφή και στην συνέχεια αποχωρίζονται μεταξύ τους, εμφανίζονται ηλεκτρικά φορτισμένα [12]. Το είδος του φορτίου που εμφανίζουν (θετικό ή αρνητικό) καθώς και η ποσότητά του, διαφέρει ανάλογα με τα υλικά, την τραχύτητα των επιφανειών τους, την θερμοκρασία και άλλους παράγοντες. Τα υλικά συχνά ταξινομούνται ανάλογα με την πολικότητα του ηλεκτρικού φορτίου που αποκτούν όταν έρχονται σε επαφή με άλλα αντικείμενα. Δημιουργείται έτσι η «Τριβοηλεκτρική Σειρά» που φαίνεται στην συνέχεια. Ένα υλικό που βρίσκεται κοντά στην βάση της «Τριβοηλεκτρική Σειράς» όταν έρθει σε επαφή με ένα υλικό που βρίσκεται κοντά στην κορυφή της σειράς, θα αποκτήσει αυξανόμενο αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο και αντιστρόφως. Όσο μακρύτερα βρίσκονται δύο υλικά στην σειρά τόσο περισσότερο φορτίο θα ανταλλάξουν μεταξύ τους, αντίθετα υλικά που βρίσκονται κοντά μεταξύ τους στην «Τριβοηλεκτρική Σειρά» θα ανταλλάξουν λίγο ή καθόλου ηλεκτρικό φορτίο. Τριβοηλεκτρική Σειρά Περισσότερο θετικό ηλεκτρικό φορτίο + Ανθρώπινο δέρμα Δέρμα Γυαλί Μίκα Ανθρώπινα μαλλιά Nylon Μαλλί Μετάξι Αλουμίνιο Χαρτί (μικρό θετικό φορτίο) Βαμβάκι (μηδενικό φορτίο) 0 Χάλυβας Ξύλο Ήλεκτρον (κεχριμπάρι) Πολυστυρένιο Νικέλιο, Χαλκός Θείο Ασήμι Χρυσός, Πλατίνα Συνθετικό ελαστικό Πολυαιθυλένιο 16

17 Πολυπροπυλένιο PVC Πυρίτιο Teflon Εβονίτης - Περισσότερο αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο Παρά τον όρο τριβοηλεκτρισμός, η απλή επαφή μεταξύ των υλικών αρκεί για να εμφανιστεί το εν λόγω φαινόμενο. Κατά την τριβή όμως το φαινόμενο εκδηλώνεται εντονότερα, καθώς τα υλικά έρχονται σε επαφή και αποχωρίζονται πολλές φορές. Σαν κλασικό παράδειγμα, στην συνέχεια, θα αναφερθεί η ηλεκτροστατική φόρτιση κατά την επαφή μετάλλων [6, 9]. Επαφή μετάλλων που δεν βρίσκονται υπό τάση Εξετάζουμε την περίπτωση επαφής και διαχωρισμού δύο διαφορετικών μετάλλων με σκοπό να γίνει κατανοητή η διαδικασία μεταφοράς φορτίων μεταξύ των εφαπτομένων επιφανειών. Σχήμα α) ιάγραμμα δυναμικής ενέργειας για τα ηλεκτρόνια των δύο μετάλλων Μ 1, Μ 2 πριν από την επαφή β) ιάγραμμα της δυναμικής ενέργειας για το εξεταζόμενο σύστημα μετά την επαφή και την αποκατάσταση θερμοδυναμικής ισορροπίας 17

18 Το σχήμα (α) δείχνει το διάγραμμα δυναμικής ενέργειας για τα ηλεκτρόνια των δύο μετάλλων Μ 1, Μ 2 πριν από την επαφή, ενώ το σχήμα (β) δείχνει το διάγραμμα της δυναμικής ενέργειας για το εξεταζόμενο σύστημα μετά την επαφή και αποκατάσταση θερμοδυναμικής ισορροπίας. Τα μεγέθη που ενδιαφέρουν είναι οι στάθμες Fermi E F1, E F2 και τα αντίστοιχα έργα εξόδου Φ m1, Φ m2. Και για τα δύο μέταλλα, βλέπουμε στο σχήμα ότι κάτω από τη στάθμη Fermi θεωρείται ότι υπάρχει τεράστια ποσότητα ηλεκτρονίων που αναφέρεται ως "θάλασσα ηλεκτρονίων" (sea of electrons). Η στάθμη Fermi συνήθως ορίζεται από το υψηλότερο ενεργειακό επίπεδο που καταλαμβάνεται από ηλεκτρόνιο στην δεσμική θεμελιώδη κατάσταση [9]. Μετά την ηλεκτρική επαφή, ακολουθεί ένα μεταβατικό στάδιο που διαρκεί για χρόνο t=10-14 sec μέχρις ότου να αποκατασταθεί η θερμοδυναμική ισορροπία. Προς τούτο γίνεται μεταφορά ηλεκτρονίων από το υλικό με την υψηλότερη στάθμη Fermi προς το υλικό με την χαμηλότερη στάθμη Fermi (ανάποδη μεταφορά για την περίπτωση οπών). Σαν αποτέλεσμα, τα δύο υλικά φορτίζονται, θετικά το Μ 1 και αρνητικά το Μ 2. Τα ηλεκτρονικά φορτία κατανέμονται σε πολύ μικρό βάθος (1Å) από την επιφάνεια των δυο μέταλλων που αναφέρεται σαν απόσταση "Thomas- Fermi", (Thomas-Fermi screening distance). Λόγω των αντιθέτων φορτίων των δύο επιφανειών, δημιουργείται ένα ηλεκτροστατικό πεδίο το οποίο αντιτίθεται στην περαιτέρω μεταφορά ηλεκτρονίων. Τελικά η αποκατάσταση της θερμοδυναμικής ισορροπίας επέρχεται μόλις οι δύο στάθμες Fermi ταυτιστούν οπότε η διαφορά δυναμικού επαφής λαμβάνει μία μέγιστη επιτρεπόμενη τιμή V c. Για το δυναμικό επαφής V c, αγνοώντας την ύπαρξη αρχικών φορτίων και ενεργειακών σταθμών, ισχύει η σχέση : V c ( Φ Φ ) e m2 m1 = ( ) Ενώ το φορτίο που έχει αναπτυχθεί στο μέταλλο λόγω της επαφής, δίνεται από την σχέση : Q = Q = Q = V C ( ) ( + ) ( ) επαφής M1 M2 C επαφής 18

19 Όπου : Q + M 1 είναι το πλεονάζον θετικό ηλεκτρικό φορτίο του μετάλλου Μ 1 Q M 2 είναι το πλεονάζον αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο του μετάλλου Μ 2 C επαφής είναι η χωρητικότητα της επαφής (εξαρτάται από την γεωμετρία των εφαπτομένων επιφανειών και την ύπαρξη ή μη λεπτού στρώματος οξειδίου) Εξ επαγωγής φόρτιση Όταν ένας αγωγός συνδέεται με την Γη μέσω ενός αγώγιμου δρόμου, τότε λέμε ότι ο αγωγός είναι γειωμένος. Δηλαδή, τα ηλεκτρικά φορτία μπορούν εύκολα να διοχετευθούν στην Γη. Μπορούμε λοιπόν να θεωρήσουμε ότι η Γη είναι μια απείρου μεγέθους «καταβόθρα» προς την οποία μεταναστεύουν εύκολα τα ηλεκτρόνια. Εάν έχουμε υπ' όψιν τα παραπάνω, μπορούμε εύκολα να καταλάβουμε πώς είναι δυνατόν να φορτίσουμε έναν αγωγό με την μέθοδο της επαγωγής. Για να γίνει κατανοητή η διαδικασία αυτή [7], ας φέρουμε μία φορτισμένη ράβδο από εβονίτη κοντά σε μια μεταλλική σφαίρα που είναι ηλεκτρικά ουδέτερη και είναι ηλεκτρικά μονωμένη από τη Γη, δηλαδή, δεν υπάρχει αγωγός που θα μεταφέρει τα φορτία από τη σφαίρα στη Γη (σχήμα (α)). Η περιοχή της επιφάνειας της σφαίρας που βρίσκεται κοντά στην αρνητικά φορτισμένη ράβδο από εβονίτη θα έχει πλεόνασμα θετικού φορτίου λόγω της ηλεκτρικής έλξης. Και η διαμετρικά αντίθετη περιοχή της επιφάνειας της σφαίρας θα έχει πλεόνασμα αρνητικού φορτίου λόγω της ηλεκτρικής άπωσης (δηλαδή τα ηλεκτρόνια τα οποία αρχικά βρίσκονταν στο μέρος της σφαίρας που είναι κοντά στη ράβδο μεταναστεύουν όσο το δυνατόν μακρύτερα από την αρνητικά φορτισμένη ράβδο). 19

20 Σχήμα : Εξ επαγωγής φόρτιση μεταλλικών αντικειμένων, (α) Όταν πλησιάσουμε μια αρνητικά φορτισμένη ράβδο από εβονίτη σε μια ηλεκτρικά ουδέτερη μεταλλική σφαίρα, η κατανομή του φορτίου τής σφαίρας μεταβάλλεται. (β) Όταν η σφαίρα γειωθεί, μερικά ηλεκτρόνια διαφεύγουν από τη σφαίρα και διοχετεύονται στο έδαφος, (γ) Όταν διακοπεί η γείωση, τότε η σφαίρα μένει φορτισμένη θετικά. Η κατανομή όμως τού θετικού φορτίου δεν είναι ομοιόμορφη πάνω στη σφαίρα όσο διάστημα βρίσκεται κοντά της η φορτισμένη ράβδος, (δ) Όταν η φορτισμένη ράβδος απομακρυνθεί, το θετικό φορτίο κατανέμεται ομοιόμορφα πάνω στη σφαίρα. Εάν τώρα επαναλάβουμε το ίδιο πείραμα αλλά εν τω μεταξύ έχουμε «γειώσει» τη σφαίρα με ένα χάλκινο σύρμα, θα δούμε (σχήμα (β)) ότι μερικά από τα ηλεκτρόνια της σφαίρας θα απωθηθούν και θα μεταβούν στη Γη. Εάν τότε αφαιρέσουμε το χάλκινο σύρμα (σχήμα (γ)), τότε η σφαίρα θα έχει πλεόνασμα θετικού φορτίου, οπότε λέμε ότι φορτίστηκε ηλεκτρικά εξ επαγωγής. Εάν κατόπιν μετακινήσουμε τη ράβδο από εβονίτη μακριά από τη σφαίρα, τότε το πλεόνασμα του 20

21 θετικού φορτίου θα μετακινηθεί ώστε να είναι ισοκατανεμημένο πάνω σε ολόκληρη την επιφάνεια τής σφαίρας, διότι τα όμοια φορτία απωθούνται (σχήμα (δ)). Κατά τη διάρκεια όλης αυτής της διαδικασίας, η ράβδος από εβονίτη δεν έχασε κανένα από τα αρνητικά της φορτία. Βλέπουμε, λοιπόν, ότι, για να φορτίσουμε ηλεκτρικώς ένα αντικείμενο με την μέθοδο τής επαγωγής, δεν χρειάζεται να το αγγίξουμε με το σώμα που αρχικά είναι φορτισμένο. Για να φορτίσουμε μονωτές χρησιμοποιούμε μια διαδικασία που μοιάζει πολύ με την εξ επαγωγής φόρτιση αγωγών, την οποία μόλις περιγράψαμε. Στα πιο πολλά άτομα, τα κέντρα κατανομών των θετικών και αρνητικών φορτίων συμπίπτουν. Εάν όμως τα άτομα βρίσκονται κοντά σε ένα φορτισμένο σώμα, τότε τα κέντρα κατανομών των ηλεκτρικών φορτίων τους μετατοπίζονται λίγο. Έτσι, στη μια μεριά τού ατόμου υπάρχει περισσότερο, π.χ. θετικό, φορτίο παρά στην άλλη, το φαινόμενο αυτό λέγεται πόλωση [7]. Η μετατόπιση αυτή των ατομικών φορτίων δημιουργεί ένα φορτίο εξ επαγωγής. που βρίσκεται όμως μόνον στην επιφάνεια τού μονωτή, όπως βλέπουμε στο σχήμα Το φορτίο αυτό δεν είναι ελεύθερο να κινηθεί, είναι δέσμιο. Σχήμα : Το φορτισμένο αντικείμενο στα αριστερά επάγει φορτία στην επιφάνεια του μονωτή που είναι στα δεξιά. 21

22 Η μικροσκοπική προσέγγιση της πόλωσης των διηλεκτρικών υλικών Στη βασική δομή του ατόμου, το κάθε άτομο περιλαμβάνει έναν θετικά φορτισμένο πυρήνα, ο οποίος περιβάλλεται από το νέφος των ηλεκτρονίων που φέρουν αρνητικά φορτία. Όταν δεν εφαρμόζεται εξωτερικό ηλεκτρικό πεδίο, συμπίπτουν τα στατιστικά κέντρα των θετικών και αρνητικών φορτίων. Το ίδιο ισχύει και όταν εξετάζουμε τη συμπεριφορά των μορίων. Κατά την εφαρμογή ενός εξωτερικού ηλεκτρικού πεδίου εκδηλώνεται μια προσανατολισμένη μετάθεση των κέντρων των ηλεκτρικών φορτίων. Όταν αυτός ο διαχωρισμός έχει μήκος δ, και το συνολικά μετατοπιζόμενο φορτίο (κατ απόλυτη τιμή) είναι q, τότε εκδηλώνεται διπολική ροπή, η οποία δίδεται από τη σχέση : μ = q δ ( ) Στην πράξη, η διπολική ροπή συνιστά ανυσματικό μέγεθος με φορά από το αρνητικό προς το θετικό κέντρο των φορτίων, όπως ακριβώς φαίνεται στο σχήμα Σχήμα : Σχηματική αναπαράσταση ενός ηλεκτρικού διπόλου το οποίο αποτελείται από δύο ίσα και αντίθετα ηλεκτρικά φορτία (q), απέχοντα μεταξύ τους κατά απόσταση δ. Σημειώνεται επίσης η ανυσματική διπολική ροπή μ r. Κατά την παρουσία ενός ηλεκτρικού πεδίου r ε, (το οποίο επίσης συνιστά ανυσματική ποσότητα) θα ασκηθεί στο δίπολο μία ροπή (δύναμη) προκειμένου να το ευθυγραμμίσει με το επιβαλλόμενο ηλεκτρικό πεδίο. Αυτός ο μηχανισμός ονομάζεται πόλωση [9] και δίδεται ποιοτικά στο σχήμα

23 Σχήμα : Η εφαρμοζόμενη δύναμη (ροπή) από το εξωτερικό ηλεκτρικό πεδίο πάνω σε ένα δίπολο θα οδηγήσει τελικά στην ευθυγράμμισή του (φαινόμενο πόλωσης). Είδη πόλωσης Υπάρχουν τρία κυρίως είδη ή μηχανισμοί του φαινομένου της πόλωσης : η ηλεκτρονική πόλωση, η μοριακή πόλωση (αναφέρεται επίσης και ως ιοντική ή/και ατομική) και η πόλωση προσανατολισμού. Σχήμα : Ποιοτική αναπαράσταση των κυριότερων μηχανισμών πόλωσης, που εκδηλώνονται με εφαρμογή ενός ηλεκτρικού πεδίου. (α) ηλεκτρονική πόλωση (β) μοριακή (ιοντική-ατομική) πόλωση (γ) πόλωση προσανατολισμού 23

24 Τα διηλεκτρικά υλικά συνήθως εκδηλώνουν τουλάχιστον έναν από τους προηγούμενους μηχανισμούς πόλωσης, ανάλογα με το υλικό, αλλά και την συγκεκριμένη χρήση του, δηλαδή τα χαρακτηριστικά του εφαρμοζόμενου ηλεκτρικού πεδίου (π.χ. συνεχές, πλάτος-συχνότητα εναλλασσομένου πεδίου), τη θερμοκρασία χρήσης, αλλά και τους ισχύοντες περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως την πυκνότητα ακτινοβολίας UV-a, UV-b, UV-c, που επιφέρει τη φωτόλυση (και κατ' επέκταση εισάγει στον όγκο τα χωρικά φορτία). Τα φαινόμενα αυτά είναι καθοριστικά στους οργανικούς κυρίως μονωτήρες εξωτερικής χρήσης. Η ηλεκτρονική πόλωση Όλα τα υλικά αποτελούνται από ιόντα τα οποία περιβάλλονται από τα νέφη ηλεκτρονίων. Κατά συνέπεια, η ηλεκτρονική πόλωση μπορεί κατά ένα βαθμό να εμφανισθεί σε όλα τα υλικά υπό την προϋπόθεση ότι εφαρμόζεται ηλεκτρικό πεδίο. Προέρχεται από τη μετατόπιση των κέντρων φορτίου που δημιουργούνται στο νέφος των ηλεκτρονίων και στον θετικά φορτισμένο πυρήνα, όπως φαίνεται στο σχήμα (α). Επειδή τα ηλεκτρόνια έχουν πολύ μικρή μάζα, χαρακτηρίζονται από την πολύ γρήγορη αντίδραση τους στις μεταβολές του επιβαλλόμενου ηλεκτρικού πεδίου. Για τον λόγο αυτό, ο συγκεκριμένος μηχανισμός πόλωσης αναμένεται να εκδηλωθεί για όλα τα υλικά στην περιοχή των υψηλών συχνοτήτων. Τα ηλεκτρόνια μπορούν ακόμη και να ακολουθούν τις πεδιακές μεταβολές στο φάσμα των οπτικών συχνοτήτων. Η μοριακή πόλωση Οι δεσμοί μεταξύ των ατόμων επιμηκύνονται από το εφαρμοζόμενο ηλεκτρικό πεδίο όταν τα συνδεόμενα άτομα του κρυσταλλικού πλέγματος φέρουν κάποια ηλεκτρικά φορτία προκειμένου να σχηματισθούν οι χημικοί δεσμοί. Αυτό μπορεί εύκολα να απεικονιστεί στην περίπτωση ενός κρυστάλλου άλκαλιαλογονιδίου. Για παράδειγμα, ο ατομικός δεσμός στο εσωτερικό του ατόμου του NaCl δημιουργείται από την ηλεκτροστατική έλξη λόγω της δύναμης Coulomb (σχήμα ). Η διπολική ροπή μ i για το κάθε ζεύγος ιόντων του πλέγματος, τα οποία 24

25 φέρουν φορτία +q, -q και διαχωρίζονται μεταξύ τους κατά απόσταση δ i, είναι σύμφωνα με την σχέση : μ = q δ i i Σχήμα : Ο χημικός δεσμός στο άτομο του NaCl υπόκειται σε διπολική ροπή κατά την εφαρμογή ενός ηλεκτρικού πεδίου. Η παρουσία ενός εξωτερικού ηλεκτρικού πεδίου θα μετατοπίσει τα κατιόντα προς τη μία κατεύθυνση και τα ανιόντα προς την αντίθετη πλευρά εισάγοντας μικρές παραμορφώσεις (επιμηκύνσεις-συμπτύξεις) στα μήκη των ιοντικών δεσμών του κρυστάλλου (σχήμα (β)). Με τον τρόπο αυτό, μόλις εφαρμοστεί το ηλεκτρικό πεδίο, αλλάζουν οι ατομικές αποστάσεις και κατ' επέκταση, η συνολική διπολική ροπή. Πόλωση προσανατολισμού Αυτή αφορά κυρίως υγρά ή αέρια υλικά και εκδηλώνεται όταν ολόκληρα μόρια, τα οποία έχουν μόνιμη ή επαγόμενη διπολική ροπή κινούνται παράλληλα με το εφαρμοζόμενο πεδίο. Θα μπορούσε κανείς να αναρωτηθεί γιατί σε ένα ασθενές στατικό πεδίο όλα ανεξαιρέτως τα μόρια δεν ευθυγραμμίζονται τελικά. Αν το έκαναν, αυτή θα ήταν η χαμηλότερη ενεργειακή κατάσταση για το σύστημα, αλλά όπως γνωρίζουμε και από την στατιστική Boltzmann, στην κατάσταση θερμοδυναμικής ισορροπίας ο αριθμός των μορίων με ενέργεια Ε θα είναι ανάλογος του μεγέθους exp(-e/kt). Έτσι στην οποιαδήποτε άλλη καθορισμένη θερμοκρασία θα υπάρχουν και άλλοι προσανατολισμοί. 25

26 1.2.3 Μία φυσική ερμηνεία των ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων Από πειραματικές έρευνες συμπεραίνεται, ότι οι ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις σχετίζονται με διεργασίες διέγερσης-αποδιέγερσης και ιονισμού με κρούσεις [1]. Ως διέγερση ενός μορίου εννοεί κανείς την ανύψωση ενός ηλεκτρικού φορέα του σε υψηλότερη ενεργειακή στάθμη, χωρίς αυτός να γίνει ελεύθερος. Αυτό σημαίνει (κατά την κβαντομηχανική θεώρηση) κάποια στάθμη π.χ. του φορέα μέσα στην απαγορευμένη ζώνη. Η αύξηση π.χ. της απόστασης ενός ηλεκτρόνιου από το μητρικό πυρήνα του σε ένα άτομο, λόγω μετάβασης του σε μια εξωτερική τροχιά (ή λόγω αύξησης της ακτίνας της τροχιάς σε περίπτωση ενός μόνο ηλεκτρονίου, όπως συμβαίνει στο άτομο του υδρογόνου) είναι μία διέγερση. Η ενεργειακή αυτή κατάσταση διαρκεί συνήθως ns και ο φορέας επιστρέφει πάλι στην αρχική του στάθμη (αποδιέγερση), αποδίδοντας το περίσσευμα της ενέργειάς του υπό μορφήν ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας (φωτόνιο). Για τον υπολογισμό της παραπάνω ακτινοβολίας ισχύει η σχέση : c W = h f = h ( ) λ όπου : h η σταθερά Planck ( h = 6, Ws 2 ), f η συχνότητα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας και λ το μήκος κύματος της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας Η δημιουργία ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων από κρούσεις, μπορεί να συμβεί, όταν η προσδιδόμενη από τους ελευθέρους ηλεκτρικούς φορείς ενέργεια είναι αρκετή, ώστε ηλεκτρόνια των ατόμων ή μορίων του μονωτή να βρεθούν ενεργειακά από τη ζώνη σθένους στη ζώνη αγωγιμότητας. Για την εκδήλωση του φαινομένου αυτού, που είναι γνωστό ως "ιονισμός με κρούσεις", είναι φανερό ότι απαιτείται μεγαλύτερη τιμή της πεδιακής έντασης, από εκείνη για τις διεργασίες διέγερσης. Η εμφάνιση ηλεκτρικού σπινθήρα, κατά την εκδήλωση ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων σε ένα στερεό μονωτικό σε περιβάλλον ατμοσφαιρικού αέρα, σχετίζεται με τη δημιουργία ελεύθερων ηλεκτρονίων, λόγω ιονισμού με κρούσεις. Ο ιονισμός αυτός εκδηλώνεται στον ατμοσφαιρικό αέρα και στην επιφάνεια του υλικού. 26

27 Παρακάτω δίνονται ορισμένες βασικές πληροφορίες για τον ιονισμό των ηλεκτρομονωτικών αερίων και τον ιονισμό στην επιφάνεια των στερεών ηλεκτρομονωτικών υλικών, που θα διευκολύνουν ακολούθως στην εξαγωγή συμπερασμάτων για την εξάλειψη των κινδύνων από ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις Ο ιονισμός των ηλεκτρομονωτικών αερίων Η δημιουργία γενικά ελεύθερων ηλεκτρικών φορέων στα ηλεκτρομονωτικά αέρια ονομάζεται ιονισμός. Διακρίνει κανείς τρεις περιπτώσεις ιονισμού : 1) Τον ιονισμό με κρούσεις (από μετρήσεις είναι γνωστό, ότι στον αέρα αναπαράγονται το δευτερόλεπτο, λόγω κοσμικών ακτινοβολιών και φυσικής ραδιενέργειας, περίπου 5 20 ζεύγη φορέων ανά cm 3 ως αρχικοί ελεύθεροι ηλεκτρικοί φορείς. Έτσι, τα προϋπάρχοντα κυρίως ελεύθερα ηλεκτρόνια στον αέρα είναι διαθέσιμα ως αρχικά ηλεκτρόνια του ιονισμού), 2) Τη θερμοϊονική εκπομπή (εκπομπή ελεύθερων ηλεκτρονίων από μία θερμαινόμενη κάθοδο), και 3) Τον φωτοϊονισμό (ιονισμός από ιονίζουσες ακτινοβολίες: μήκος κύματος λ < 100 nm). Το φως της ημέρας έχει μήκος κύματος nm και επομένως δεν προκαλεί ιονισμό. Η ενέργεια, που πρέπει να προσφερθεί στο άτομο για να συμβεί ιονισμός, ονομάζεται ενέργεια ιονισμού W i. O ιονισμός ενός ατόμου μπορεί να θεωρηθεί ως επιδίωξη του ηλεκτρονίου να απομακρυνθεί σε απόσταση r T από τον μητρικό του πυρήνα (σχήμα ). 27

28 Σχήμα : Μακροσκοπική παράσταση της απομάκρυνσης ενός ηλεκτρονίου από τον μητρικό πηρύνα του λόγω ιονισμού. + : πυρήνας - : ηλεκτρόνιο (r T απόσταση τροχιάς προ του ιονισμού) Έτσι, για το ηλεκτρόνιο εντός του σφαιρικού (κατά προσέγγιση) πεδίου του πυρήνα ισχύει : ( ) W = F dr = q E dr = q U i r e e i T rt όπου : U i η τάση ιονισμού, F η δύναμη Coulomb μεταξύ πυρήνα και ηλεκτρονίου, Ε η ένταση του ηλεκτρικού πεδίου q e το ηλεκτρικό φορτίο του ηλεκτρονίου r T η ακτίνα της τροχιάς του ηλεκτρονίου προ του ιονισμού Για την πεδιακή ένταση Ε σε απόσταση r από το κέντρο του πυρήνα έχουμε : rπ E = Eπ r 2 ( ) ή rπ U = E ( ) r i π 28

29 όπου : r π η ακτίνα του πυρήνα του ατόμου Ε π η πεδιακή ένταση στην επιφάνεια του πυρήνα, για την οποία ισχύει η σχέση : E π q e 2 rπ = 4 π ε 0 ( ) όπου : r π η ακτίνα του πυρήνα του ατόμου q e το ηλεκτρικό φορτίο του ηλεκτρονίου 12 ε 0 η επιτρεπτότητα του κενού με τιμή 8, F/ m Από τις σχέσεις ( ), ( ), ( ) και ( ) έπεται ότι : dr q E r q ( ) 2 2 = 2 e e i e rt r = π π π π r = τ 4 π ε 0 rτ W q E r Για ε 0 =8,854 pf/m και r τ =0,1 nm έχουμε : W i = 14,38 ev, όπου 1 ev=1, Ws. Στον πίνακα δίνονται τιμές της ενέργειας ιονισμού για διάφορα αέρια. αέριο H H 2 O 2 N 2 SF 6 W i σε ev 13,5 15,9 12,5 15,8 19,3 Πίνακας : Ενέργεια ιονισμού ορισμένων αερίων. Η ενέργεια ιονισμού W i στα ηλεκτρομονωτικά αέρια είναι μία ανάλογη έννοια προς την ενέργεια εξόδου (ή έργο εξόδου) των μετάλλων W α, γιατί και οι δύο αποτελούν προϋπόθεση παροχής ενέργειας προς το υλικό για την δημιουργία ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων. Μία θεωρητική προσέγγιση της ενέργειας εξόδου στα μέταλλα γίνεται παρακάτω με την μέθοδο του ισοδυνάμου φορτίου (αντικατοπτρικό φορτίο προς το ηλεκτρόνιο), όπου η απόσταση των ηλεκτρικών φορτίων είναι r=2y. Κατ αναλογία, προς τους προηγούμενους υπολογισμούς έχουμε : 29

30 Σχήμα : Αντικατοπτρικό φορτίο του ηλεκτρονίου, για τον υπολογισμό της ενέργειας εξόδου του από ένα μέταλλο. 2 dx Wα = qe Eπ rπ ( ) r 2 T r όπου για r = 2y : 2 dy q E r Wα = qe Eπ rπ = ( ) 2 e π π r 2 T (2 y) 4 rτ Από τις σχέσεις ( ) και ( ) έπεται ότι : W W i α = 4 Στον παρακάτω πίνακα δίνονται τιμές της ενέργειας εξόδου ορισμένων μετάλλων. Μέταλλο Cu Al Fe Ag Au Cr W α σε ev 4,0 4,8 1,8 3,9 4,0 4,7 3,0 4,7 4,8 4,4 Πίνακας : Ενέργεια εξόδου (ή έργο εξόδου) ορισμένων μετάλλων. 30

31 Η συνθήκη του ιονισμού με κρούσεις και η θεωρία Towsend Υποθέτουμε, ότι ένας ελεύθερος ηλεκτρικός φορέας κινείται ευθύγραμμα υπό την επίδραση του πεδίου, και ότι συγκρούεται διαδοχικά με μόρια του αέρα, που απέχουν μεταξύ τους ακανόνιστα. Ως μέσο ελεύθερο μήκος (λ) του παραπάνω ελεύθερου ηλεκτρικού φορέα για κίνησή του σε απόσταση x, έχει οριστεί το πηλίκο : λ = x z ( ) όπου z ο αριθμός των κρούσεων. Με r και R τις ακτίνες αντίστοιχα του ελεύθερου ηλεκτρικού φορέα και του μορίου, ο όγκος στον οποίο συμβαίνουν οι z κρούσεις είναι : 2 V π ( r R) x = + ( ) Για Ν μόρια στον όγκο V, τα οποία συγκρούστηκαν από τον ελεύθερο ηλεκτρικό φορέα, ο αριθμός των κρούσεων z είναι : 2 z N V N π ( r R) x = = + ( ) Από τις σχέσεις ( ) και ( ) έπεται ότι : λ = 1 π + 2 N ( r R) x ( ) Επειδή η ακτίνα του ηλεκτρονίου είναι r 13 = 1, cm και του μορίου R 0,1 0,2 nm, το μέσο ελεύθερο μήκος του ηλεκτρονίου λ e είναι : λ = e 1 N π R 2 ( ) 31

32 Για τον αέρα ΥΚΣ (p=1,013 mbar & θ=20 o C) είναι : λ e = 0,57 μm. Όταν πρόκειται για ένα ιόν, τότε είναι r R, οπότε το μέσο ελεύθερο μήκος του ιόντος είναι : 1 λi = 4 N π R 2 ( ) που σημαίνει ότι : λe λ i = 4 ( ) Για να συμβεί ιονισμός με κρούση ενός ελευθέρου ηλεκτρικού φορέα επί ενός ατόμου ηλεκτρομονωτικού αερίου, θα πρέπει : Wκ = q Δ φ = q E λ W i ( ) Με : W = U q, έχουμε : i i E λ U i ( ) Η παραπάνω σχέση είναι γνωστή ως συνθήκη ιονισμού. Για την δημιουργία ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων από τον ιονισμό με κρούσεις σε μικρά διάκενα ισχύει η θεωρία του J.S.Towsend, γνωστή στη βιβλιογραφία ως εκκένωση Towsend. Ένα μακροσκοπικό μοντέλο για την παραγωγή των ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων κατά τη θεωρία Towsend δίνεται στο σχήμα

33 Σύμφωνα με το μοντέλο αυτό, η δημιουργία των ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων αποδίδεται σε τρεις δυνατότητες ιονισμού με κρούσεις : 1) με κρούσεις από ηλεκτρόνια επί ατόμων ή μορίων του αερίου (α-θεωρία), 2) με κρούσεις από θετικά ιόντα επί ατόμων ή μορίων του αερίου (β-θεωρία), και 3) με κρούσεις θετικών ιόντων στην επιφάνεια της καθόδου (επιφανειακός ιονισμός ή γ-θεωρία) Σχήμα : Ενα μακροσκοπικό μοντέλο για τις περιπτώσεις ιονισμού με κρούσεις κατά τη θεωρία Towsend. Από τις τρεις παραπάνω περιπτώσεις ιονισμού σημασία έχουν στην πράξη η α-θεωρία και η γ-θεωρία, γιατί η συνεισφορά σε ελεύθερους ηλεκτρικούς φορείς κατά την β-θεωρία είναι, λόγω του αρκετά μικρότερου ελεύθερου μήκους των ιόντων ως προς εκείνο του ηλεκτρόνιο (βλέπετε σχέση ), περιορισμένη. 33

34 Ο ιονισμός στην επιφάνεια των στερεών ηλεκτρομονωτικών υλικών Τα φαινόμενα προ και κατά την επιφανειακή διάσπαση θεωρείται, ότι αφορούν έναν όγκο του υλικού από την επιφάνεια του μέχρι βάθος 30Å [1]. Πρόκειται για το λεγόμενο επιφανειακό φιλμ. Οι παράγοντες, του προκαλούν τη γήρανση στο επιφανειακό φιλμ ή την επιφανειακή διάσπαση ενός στερεού μονωτικού των πρακτικών εφαρμογών, είναι οι ίδιοι με εκείνους για τη διάτρηση του υλικού. Από θεωρητικής πλευράς γίνεται διάκριση σε τέσσερις βασικούς παράγοντες, που είναι : οι απώλειες του μονωτικού, οι δυνάμεις Coulomb, οι μερικές εκκενώνεις, και η θερμοκρασία του περιβάλλοντος μέσου. Αντίστοιχα προς τους παραπάνω παράγοντες θεωρείται ότι υπάρχουν τέσσερις βασικές μορφές διάσπασης : η θερμική, η ηλεκτρική, η γήρανση και η θερμοχημική. Στην πράξη βέβαια συνδυάζονται οι παράγοντες που προαναφέρθηκαν και υποβοηθούνται από διάφορες ειδικές συνθήκες λειτουργίας (κυρίως ξένες επικαθήσεις στην επιφάνεια & μορφή του πεδίου), έτσι ώστε η αλλαγή της μοριακής δομής στην επιφάνεια ή η επιφανειακή διάσπαση να είναι κάποιο συνολικό αποτέλεσμα. Πληροφορίες για τα φαινόμενα, που εκδηλώνονται προ και κατά την επιφανειακή διάσπαση, έχουν εξαχθεί από την ενέργεια των ελευθέρων ηλεκτρονίων, πάνω από την ενέργεια Fermi. Είναι γνωστό από πειράματα, ότι η επιφανειακή διάσπαση σχετίζεται με την εκδήλωση του ιονισμού με κρούσεις στο επιφανειακό φιλμ. Επίσης, έχει διαπιστωθεί πειραματικά, ότι η τιμή της παραπάνω ενέργειας κατά την επιφανειακή διάσπαση είναι πάνω από 20 ev. 34

35 1.3 Χαρακτηριστικά των ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων Από έρευνες που έχουν γίνει για τη μελέτη των ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων έχει διαπιστωθεί ότι έχουν ενέργεια της τάξης των mj [2,4]. Η ενέργεια μιας ηλεκτροστατικής εκφόρτισης δίνεται από την σχέση : Q = = = [Joule] (1.3-1) C 2 E C V Q V όπου C είναι η χωρητικότητα [Farad], V η τάση [Volt] και Q το φορτίο [Coulomb]. Ο προκαλούμενος παλμός τάσης έχει κρουστική μορφή και οι τιμές, που τον χαρακτηρίζουν, εξαρτώνται από την περίπτωση της εκφόρτισης (χρόνος ανύψωσης της τάσης από 0,5 ns έως 20 ns και πλάτος του θετικού ή αρνητικού παλμού από 1,5 kv - 35 kv και σπανίως 40 kv) [1,2,4]. Στο σχήμα παρουσιάζονται τα βασικά χαρακτηριστικά μιας κρουστικής τάσης. Σχήμα : Χαρακτηρισμός των μεγεθών μιας κρουστικής τάσης Uˆ k : Μέγιστη τιμή T s : ιάρκεια μετώπου T r : ιάρκεια μισού εύρους της ουράς 35

36 1.4 Παράγοντες που επηρεάζουν την δημιουργία στατικού ηλεκτρισμού Για τον αριθμό των μορίων N του αέρα στη μονάδα του όγκου ισχύει σύμφωνα με την θερμοδυναμική η σχέση : N p = k θ (1.4-1) όπου p η πίεση και θ η θερμοκρασία. Έτσι από τις σχέσεις (1.4-1) και ( ) έχουμε : k θ λe = π p R 2 (1.4-2) Για τη συνθήκη ιονισμού (σχέση ) ισχύει επομένως : k θ E π p R U 2 i (1.4-3) όπου : p η πίεση θ η θερμοκρασία R η ακτίνα του μορίου k η σταθερά του Boltzmann (k=1, J/K) U i η τάση ιονισμού Ε η ένταση του ηλεκτρικού πεδίου Από την παραπάνω σχέση συμπεραίνεται ότι η μείωση της θερμοκρασίας και η αύξηση της πίεσης του αέρα συμβάλλουν γενικά στην εξάλειψη των ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων γιατί δεν διευκολύνεται ο ιονισμός με κρούσεις στον 36

37 αέρα. Επίσης η μείωση της θερμοκρασίας δεν διευκολύνει τον ιονισμό με κρούσεις στο επιφανειακό φιλμ των στερεών μονωτικών. Από πειράματα, που έχουν γίνει ανάλογα με το είδος του υλικού, αποδεικνύεται ότι η παραγωγή ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων διευκολύνεται από την αύξηση της θερμοκρασίας [3], γιατί οι δεσμοί στο πλέγμα των μορίων γίνονται ασθενέστεροι, ενώ η αύξηση της σχετικής υγρασίας συνεπάγεται εκθετική μείωση της τάσης που εκδηλώνεται κατά την ηλεκτροστατική εκφόρτιση, γιατί προκαλεί μείωση της ωμικής αντίστασης των υλικών, επιτρέποντας την απαγωγή των ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων (υπό μορφή ρεύματος διαρροής). Αποτέλεσμα της απαγωγής αυτής των ηλεκτρονίων είναι η μείωση της έντασης του ηλεκτροστατικού πεδίου. Επίσης, έχει παρατηρηθεί ότι τα φαινόμενα προ και κατά την εκδήλωση ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων περιορίζονται με την αύξηση της πίεσης του αέρα. Επομένως μπορούμε να πούμε ότι η ενέργεια (W) του ηλεκτροστατικού πεδίου δίνεται από την σχέση [3] : W 2 θ CV = f 2 P, ΣΥ (1.4-4) όπου : C η χωρητικότητα του πυκνωτή που συνθέτουν τα σώματα στα οποία συμβαίνει η ηλεκτροστατική φόρτιση V η τάση λόγω της ηλεκτροστατικής φόρτισης f(θ / P,ΣΥ) είναι μία συνάρτηση, η τιμή της οποίας γίνεται μεγαλύτερη, με την αύξηση της θερμοκρασίας (θ), ενώ μειώνεται όσο αυξάνουν : η πίεση P και η σχετική υγρασία ΣΥ του αέρα. 37

38 1.5 Ο άνθρωπος ως πηγή στατικού ηλεκτρισμού Ο άνθρωπος είναι πηγή στατικού ηλεκτρισμού [1,4]. Αυτό οφείλεται στην εκδήλωση βιοηλεκτρικών φαινομένων στον οργανισμό, που αποδίδονται σε συνεχή μεταβολή χημικής ενέργειας σε ηλεκτρική κατά το μεταβολισμό των κυττάρων. Επίσης, επειδή ο άνθρωπος έχει μία χωρητικότητα και μεγάλη συνήθως ωμική αντίσταση, φορτίζεται ηλεκτροστατικά από συνήθη μικρά ρεύματα (της τάξης μερικών μα), που προέρχονται από διαρροές ηλεκτρικών συσκευών καθώς και εξ επαγωγής. Η απλούστερη κυκλωματική προσομοίωση του ανθρώπινου οργανισμού αποτελείται από μία αντίσταση σε σειρά με έναν πυκνωτή. Η αντίσταση του ανθρωπίνου σώματος θεωρείται ότι είναι το άθροισμα της αντίστασης του πυρήνα του (περίπου 500 Ω) και της αντίστασης του δέρματος που κυμαίνεται μεταξύ των τιμών 1 kω έως 100 kω (ανάλογα με την υγρασία του δέρματος). Η χωρητικότητα του ανθρώπινου οργανισμού είναι της τάξης των 100 pf 300 pf. Το ανθρώπινο σώμα μπορεί να φορτιστεί ηλεκτροστατικά αποκτώντας δυναμικό μέχρι και 30 kv, ενώ η σχετική ενέργεια μπορεί να φτάσει μέχρι και 135 mj. Εκφορτίσεις περίπου 1 mj είναι γίνονται αισθητές στον άνθρωπο, ενώ εκφορτίσεις της τάξης του 1 J μπορούν να προκαλέσουν ισχυρό σοκ [8]. 1.6 Η επικινδυνότητα των ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων Δύο από τα πιο σημαντικά προβλήματα, που προκαλούν οι ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις είναι [1] : οι παροδικές (ανωμαλίες λειτουργίας) ή οι μόνιμες βλάβες (καταστροφή) των ηλεκτρονικών κυκλωμάτων (ολοκληρωμένα κυκλώματα CMOS, MOSFET τρανζίστορ κ.λ.π.) και ο κίνδυνος έκρηξης ή ανάφλεξης όταν συνυπάρχουν με εύφλεκτα μείγματα. Έχουν αναφερθεί περιστατικά εκρήξεων σε δεξαμενόπλοια και στην πετροχημική βιομηχανία, οφειλόμενα σε στατικό ηλεκτρισμό [15]. Είναι χαρακτηριστικό ότι το κατώτατο όριο ενέργειας του ηλεκτροστατικού πεδίου, που 38

39 χρειάζεται για την ανάφλεξη ατμών υδρογονανθράκων στον αέρα, είναι περίπου 0,2 mj [8] Κίνδυνοι λόγω ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων σε μονάδες επείγουσας ιατρικής Ένας κίνδυνος για τον ασθενή, το προσωπικό και τον εξοπλισμό που περιλαμβάνει ολοκληρωμένα κυκλώματα, είναι ο στατικός ηλεκτρισμός που μπορεί να δημιουργηθεί στις μονάδες επείγουσας ιατρικής (χειρουργεία, χώροι νάρκωσης, χώρος αξονικής τομογραφίας, Μ.Ε.Θ.) και ιδιαίτερα στους χώρους νάρκωσης και στα χειρουργεία [1]. Το ηλεκτροστατικό πεδίο στους χώρους αυτούς προέρχεται από την παραγωγή ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων, λόγω διεργασιών φόρτισης (τριβή, κόψιμο τεμαχίων κ.λ.π.) και ηλεκτροστατικών φορτίσεων υπό την επίδραση ηλεκτρικών πεδίων. Οι ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις, υπό μορφή σπινθήρα (ηλεκτρικό τόξο) ή όχι, που είναι δυνατό να εκδηλωθούν στο παραπάνω ηλεκτροστατικό πεδίο, μπορεί να προκαλέσουν ανωμαλίες λειτουργίας ή βλάβες σε κυκλώματα ηλεκτρονικών συσκευών, καθώς και έκρηξη ή ανάφλεξη, όταν συνυπάρχουν με εύφλεκτα μείγματα αερίων, που χρησιμοποιούνται στους χώρους αυτούς. Ο στατικός ηλεκτρισμός στις μονάδες επείγουσας ιατρικής μπορεί να γίνει επικίνδυνος ακόμα και από τον φόβο που προκαλεί όταν γίνεται αντιληπτός. Έχει επίσης διατυπωθεί η άποψη ότι ο στατικός ηλεκτρισμός μπορεί να προκαλέσει στάση της καρδιάς, όταν εφαρμοσθεί σε έναν βηματικό καθετήρα. Οι κίνδυνοι από τον στατικό ηλεκτρισμό υπάρχουν σε μεγαλύτερο βαθμό στους χώρους νάρκωσης και στα χειρουργεία, από ότι στις μονάδες ασθενών επείγουσας ιατρικής. Για την εξάλειψη των κινδύνων από τον στατικό ηλεκτρισμό χρειάζονται ειδικές εγκαταστάσεις. Πρόκειται κυρίως για τα αντιστατικά δάπεδα και τον ειδικό κλιματισμό. Θα πρέπει επίσης να αποφεύγεται η χρήση υλικών που ευνοούν από τη φύση τους τη δημιουργία ηλεκτροστατικών φορέων. 39

40 1.7 Μέθοδοι προστασίας από τις ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις Η προστασία από τις ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις γίνεται με μεθόδους, που αποσκοπούν στην απαγωγή των ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων, ώστε να αποκλείεται η εκδήλωση φαινομένων ιονισμού. Οι μέθοδοι προστασίας αφορούν κυρίως [1, 2, 3, 5] : την τοποθέτηση αντιστατικών δαπέδων (που ενώ έχουν μονωτικές ιδιότητες διευκολύνουν στην απαγωγή των ελευθέρων ηλεκτρονίων προς γη) με αρχική αντίσταση, αντίσταση κατά το πρώτο έτος μετά την εγκατάσταση, της τάξης των 0,25 ΜΩ 1 ΜΩ, τη γείωση των ηλεκτρικών συσκευών με αντίσταση γείωσης μικρότερη από 0,2 Ω χωρίς όμως μεταλλική επαφή με το δάπεδο (ώστε να παρέχεται προστασία του προσωπικού από εγκαύματα υψηλών συχνοτήτων), την χρήση αντιστατικών παπουτσιών με αντίσταση όχι μεγαλύτερη από 50 Ω, χωρίς όμως μεταλλική επαφή με το δάπεδο (για να παρέχεται προστασία από εγκαύματα υψηλών συχνοτήτων), την χρησιμοποίηση αγώγιμων ή αντιστατικών υλικών, ανάλογα με την περίπτωση, όπως π.χ. στα χειρουργεία : μεταλλικά εργαλεία, εξοπλισμός από μεταλλικά ή αντιστατικά υλικά, βαμβακερός ρουχισμός και βαμβακερά υφάσματα κλινοστρωμής (δεν ενδείκνυνται ρουχισμός και υλικά κλινοστρωμής από μαλλί, μετάξι και συνθετικές ίνες), την γείωση μεταλλικών επιφανειών, την φύλαξη εύφλεκτων αερίων και υγρών σε αγώγιμα δοχεία, την ανανέωση του αέρα ενός χώρου (απαγωγή εύφλεκτων μειγμάτων), την αύξηση της σχετικής υγρασίας (στα χειρουργεία και στις μονάδες εντατικής θεραπείας απαιτείται σχετική υγρασία 50%-60%). 40

41 Επομένως, στην μείωση των κινδύνων από τις ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις συμβάλλουν, εκτός των άλλων, οι ενδεδειγμένες κατά περίπτωση κλιματολογικές συνθήκες, οι οποίες μπορούν να καθοριστούν μέσω κατάλληλης εγκατάστασης κλιματισμού [1,3]. Για αυτόν το λόγο στις μονάδες επείγουσας ιατρικής επιβάλλεται η εγκατάσταση ειδικού κλιματισμού. 41

42 42

43 2. Αντιστατικά δάπεδα Όπως ήδη αναφέρθηκε, μία από τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται για την εξάλειψη των κινδύνων εξαιτίας ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων, είναι η εγκατάσταση αντιστατικών δαπέδων, δηλαδή δαπέδων που διευκολύνουν την απαγωγή των ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων προς την γη. Οι χώροι όπου συνήθως τοποθετούνται τα αντιστατικά δάπεδα είναι οι μονάδες επείγουσας ιατρικής (χειρουργεία, χώροι νάρκωσης, χώρος αξονικής τομογραφίας, Μ.Ε.Θ.), χώροι συγκροτημάτων μηχανημάτων υψηλής τεχνολογίας όπου υπάρχει ευαίσθητος ηλεκτρονικός εξοπλισμός, όπως : τηλεφωνικά κέντρα, κέντρα επικοινωνιών, αίθουσες υπολογιστών (computer rooms), πύργοι εναέριας κυκλοφορίας και χώροι όπου υπάρχει κίνδυνος ανάφλεξης εύφλεκτων μειγμάτων, όπως για παράδειγμα στα διυλιστήρια και σε αποθήκες πυρομαχικών. Επίσης αντιστατικά δάπεδα τοποθετούνται σε χώρους χειρισμού διακοπτών υψηλής τάσης, όπου είναι δυνατόν να συσσωρευθεί ηλεκτροστατικό φορτίο λόγω του ισχυρού ηλεκτρικού πεδίου. 2.1 Κατάταξη των υλικών βάσει της ηλεκτρικής τους αντίστασης Στο σχήμα δίνεται απλοποιημένα η κατάταξη των υλικών (βάσει της τιμής της ωμικής τους αντίστασης) ως προς τη δυνατότητα τους στην απαγωγή των ηλεκτροστατικών φορέων [1,2]. Στο ίδιο σχήμα δίνονται και οι τιμές των ωμικών αντιστάσεων (σε Ω) στα όρια των περιοχών που διαμορφώνονται από την παραπάνω κατάταξη. Σύμφωνα με αυτή την κατάταξη, προκειμένου ένα υλικό να είναι αντιστατικό θα πρέπει η τιμή της ωμικής αντίστασης R A να είναι μεταξύ των ορίων της περιοχής Α (10 4 Ω < R A < 10 9 Ω). Όταν η τιμή R A είναι μεγαλύτερη των 10 9 Ω (R A > 10 9 Ω) το υλικό συμπεριφέρεται ως ηλεκτρομονωτικό. Τα ηλεκτρομονωτικά υλικά γενικά, δεν απάγουν ηλεκτροστατικούς φορείς. Αυτό σημαίνει ότι φορτίζονται ηλεκτρικά και είναι ακατάλληλα να χρησιμοποιούνται σε χώρους όπου μπορούν να φορτιστούν ηλεκτρικά λόγω εκδήλωσης των νόμων της φόρτισης και της επαγωγής (όπως μπορεί να συμβεί σε χώρους επείγουσας ιατρικής). 43

44 Ωστόσο, η αντίσταση των αντιστατικών δαπέδων δεν πρέπει να είναι ιδιαίτερα χαμηλή, καθώς σε αυτήν την περίπτωση υπάρχει αυξημένος κίνδυνος ηλεκτροπληξίας εξαιτίας διαρροών από ηλεκτρικές συσκευές ή εξαιτίας άλλου είδους σφαλμάτων στην κύρια ηλεκτρική εγκατάσταση [16]. Σχήμα : Κατάταξη των υλικών ως προς τη δυνατότητα τους στην απαγωγή των ηλεκτροστατικών φορέων βάσει της τιμής της ωμικής τους αντίστασης R A (σε Ω). Α : Αντιστατικά υλικά, δηλαδή απάγουν ηλεκτροστατικούς φορείς (10 4 < R A < 10 9 Ω). Β : Υλικά με περιορισμένες δυνατότητες απαγωγής ηλεκτροστατικών φορέων (10 9 Ω< R A < Ω). Γ : Υλικά που, γενικά, δεν απάγουν ηλεκτροστατικούς φορείς. Αυτό σημαίνει ότι φορτίζονται ηλεκτρικά (10 11 Ω< R A < Ω). Πρέπει να σημειωθεί ότι η ωμική αντίσταση των αντιστατικών δαπέδων R A, αυξάνει με την πάροδο του χρόνου. Επομένως, επιβάλλεται ο προγραμματισμένος έλεγχος της τιμής της αντίστασής τους, ώστε να διαπιστώνεται εάν πληρούν τις προδιαγραφές. Στο σχήμα δίδεται μία διαφορετική κατηγοριοποίηση των υλικών βάσει της επιφανειακής και της κατακόρυφης αντίστασής τους [17]. Το εύρος των περιοχών της αντίστασης, που καθορίζουν κατά πόσον ένα υλικό είναι αγώγιμο, αντιστατικό ή μονωτικό, δεν είναι σαφώς καθορισμένο, αλλά υπάρχουν περιοχές που επικαλύπτονται. Αυτό συμβαίνει επειδή η συμπεριφορά των υλικών εξαρτάται από διάφορους μεταβαλλόμενους παράγοντες όπως είναι η θερμοκρασία και η υγρασία, αλλά και από τις εφαρμογές όπου τα υλικά αυτά πρόκειται να χρησιμοποιηθούν. Σύμφωνα με αυτήν την κατηγοριοποίηση, ένα υλικό χαρακτηρίζεται μονωτικό εάν είτε η επιφανειακή του αντίσταση (surface resistivity) ή η κατακόρυφή του αντίσταση (volume resistivity) βρίσκεται στην αντίστοιχη περιοχή. Παρομοίως, ένα υλικό χαρακτηρίζεται ως αγώγιμο εάν η τιμή της επιφανειακής ή της κατακόρυφης αντίστασης βρίσκεται στην αντίστοιχη περιοχή. Εάν η τιμή ενός ή και των δύο ανωτέρω ειδών αντίστασης βρίσκεται σε περιοχή επικάλυψης, το υλικό χαρακτηρίζεται ανάλογα με την εφαρμογή στην οποία πρόκειται να χρησιμοποιηθεί. 44

45 Η περιοχή που χαρακτηρίζεται αντιστατική πάντα επικαλύπτεται από μία εκ των δύο άλλων περιοχών. Επομένως, όταν ενδιαφερόμαστε για υλικά που συμπεριφέρονται ως αντιστατικά πρέπει να λαμβάνουμε υπ όψιν τις απαιτήσεις της συγκεκριμένης εφαρμογής και δεν υπάρχει κάποια κατάταξη των υλικών που να μπορεί να θεωρηθεί απόλυτα ακριβής. Σχήμα : Κατάταξη των υλικών ως προς τη δυνατότητα τους στην απαγωγή των ηλεκτροστατικών φορέων βάσει της τιμής της ωμικής τους αντίστασης. a)κατακόρυφη αντίσταση (Volume Resistivity) b)επιφανειακή αντίσταση (Surface Resistivity) 2.2 Τύποι αντιστατικών δαπέδων Υπάρχουν διάφοροι τύποι αντιστατικών δαπέδων που χρησιμοποιούνται στην πράξη. Τα αντιστατικά δάπεδα μπορεί να είναι : σε ρολλά, που στρώνονται πάνω στο υπάρχον δάπεδο σε πλακίδια χυτά υπερυψωμένα 45

46 Επίσης, συχνά, ιδιαίτερα σε κτήρια γραφείων, χρησιμοποιούνται αντιστατικά χαλιά. Ένας γρήγορος και φθηνός τρόπος, ώστε τα υλικά που χρησιμοποιούνται στα αντιστατικά δάπεδα να αποκτήσουν την επιθυμητή αγωγιμότητα, είναι η «νόθευσή» τους με αγώγιμα πρόσθετα (π.χ. ρινίσματα χαλκού ή άλλων μετάλλων, άνθρακας) κατά την παρασκευή των μειγμάτων [16]. Μία άλλη δυνατότητα είναι η επικάλυψη με μέταλλα ή άλλα αγώγιμα υλικά, όμως η χρήση αγώγιμων προσθέτων είναι πιο δημοφιλής όταν απαιτείται αντοχή και μεγάλη διάρκεια ζωής των αντιστατικών δαπέδων. Η αγωγιμότητα των αντιστατικών δαπέδων ποικίλει ανάλογα με την χρήση του χώρου στον οποίο πρόκειται να εγκατασταθούν. 2.3 Εγκατάσταση αντιστατικών δαπέδων Στο σχήμα δείχνεται ένα παράδειγμα εγκατάστασης του πλέγματος για την γείωση ενός αντιστατικού δαπέδου [1,2]. Αρχικά κατασκευάζεται ένα πλέγμα γείωσης από λάμες χαλκού (σε μορφή ταινίας) διατομής τουλάχιστον 10 0,1 mm που δεν χρειάζεται να συγκολληθούν μεταξύ τους με τον τρόπο που δείχνεται στο σχήμα (διάταξη καρέ). Το πλέγμα αυτό συνδέεται με ένα χάλκινο αγωγό διατομής τουλάχιστον 4 mm 2 που είναι τοποθετημένος περιμετρικά του χώρου. Ο αγωγός αυτός συνδέεται σε μία θέση με το ηλεκτρόδιο γείωσης της εγκατάστασης, που δεν έχει σχέση με άλλη γείωση (π.χ. γείωση εσωτερικής ηλεκτρικής εγκατάστασης, γείωση αντικεραυνικής προστασίας, κ.λ.π.). Στην συνέχεια τοποθετούνται αντιστατικές πλάκες ή χυτό αντιστατικό δάπεδο. Η τοποθέτηση αντιστατικών πλακών γίνεται με ειδική αντιστατική κόλλα. 46

47 Σχήμα : Παράδειγμα τρόπου εγκατάστασης πλέγματος για την γείωση αντιστατικού δαπέδου. 2.4 Οδηγίες για την φροντίδα των αντιστατικών δαπέδων Ο καθαρισμός των αντιστατικών δαπέδων απαιτεί μια ειδική διαδικασία, ώστε να μην επηρεάζεται η αγωγιμότητά τους [10, 11]. Τα συνηθισμένα μέσα καθαρισμού συχνά περιέχουν συστατικά με αμμωνία ή σιλικόνη. Η αμμωνία οδηγεί σε φθορές σε μεταλλικά μέρη, που μετά από κάποιο διάστημα μπορεί να σπάσουν. Οι ατμοί σιλικόνης εγκαθίστανται στις επαφές και μπορεί να μειώσουν την αξιοπιστία του δαπέδου. Η επιφάνεια του αντιστατικού δαπέδου δεν πρέπει να μονώνεται από μεμβράνη λαδιού ή κεριού. Κάθε κερί, βαφή ή ύφασμα που χρησιμοποιείται για την συντήρηση του δαπέδου δεν πρέπει να επηρεάζει την αγωγιμότητά του. Δεν επιτρέπεται το καθάρισμα του δαπέδου με νερό. Επιτρέπεται το υγρό σκούπισμα ή σφουγγάρισμα. 47

48 48

49 3. Η διάταξη και η διαδικασία των μετρήσεων Στο πλαίσιο της εκπόνησης της παρούσας διπλωματικής εργασίας, πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις της αντίστασης δειγμάτων αντιστατικών δαπέδων, αλλά και επί τόπου μετρήσεις σε εγκατεστημένα αντιστατικά δάπεδα χειρουργείων και χώρων επείγουσας ιατρικής. Τα δείγματα αντιστατικών δαπέδων μετρήθηκαν σύμφωνα με το πρότυπο ΕΛΟΤ EN , στο Εργαστήριο Ηλεκτρικών Μετρήσεων της Σχολής Η.Μ.Μ.Υ. του Ε.Μ.Π., ενώ τα αντιστατικά δάπεδα των χειρουργείων και των χώρων επείγουσας ιατρικής μετρήθηκαν σύμφωνα με τα πρότυπα ΕΛΟΤ EN , DIN και DIN 53482, προκειμένου να συγκριθούν τα αποτελέσματα των δύο μεθόδων μέτρησης και να εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα. Μία σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο προτύπων μέτρησης είναι ότι το νέο Ελληνικό και Ευρωπαϊκό πρότυπο ΕΛΟΤ EN απαιτεί την μέτρηση τόσο της επιφανειακής όσο και της κατακόρυφης αντίστασης του δαπέδου, ενώ τα DIN και DIN μόνο της κατακόρυφης αντίστασης. Επίσης, η τάση δοκιμής κατά ΕΛΟΤ EN διαφέρει από αυτήν κατά DIN και DIN Μετρήσεις κατά DIN και DIN Η διάταξη των μετρήσεων Η διάταξη για την μέτρηση της αντίστασης αντιστατικών δαπέδων κατά DIN και DIN 53482, δίδεται στο σχήμα [1,2]. Το ηλεκτρόδιο έχει επιφάνεια 20 cm 2 και βάρος 1 kp 10N. Για την τιμή της αντίστασης του δαπέδου κατά την μέθοδο αυτή, ισχύει : Για νέο δάπεδο : R 1 ΜΩ Μετά 1 4 έτη : R 100 ΜΩ 49

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Ηλεκτρισμένα σώματα. πως διαπιστώνουμε ότι ένα σώμα είναι ηλεκτρισμένο ; Ηλεκτρικό φορτίο

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Ηλεκτρισμένα σώματα. πως διαπιστώνουμε ότι ένα σώμα είναι ηλεκτρισμένο ; Ηλεκτρικό φορτίο ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο Ηλεκτρισμένα σώματα 1.1 Ποια είναι ; Σώματα (πλαστικό, γυαλί, ήλεκτρο) που έχουν την ιδιότητα να ασκούν δύναμη σε ελαφρά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 2012 - \ ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις - Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» ΒΡΕΝΤΖΟΥ ΤΙΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλές Τάσεις. Ενότητα 4: Υγρά Μονωτικά Υλικά. Κωνσταντίνος Ψωμόπουλος Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ

Υψηλές Τάσεις. Ενότητα 4: Υγρά Μονωτικά Υλικά. Κωνσταντίνος Ψωμόπουλος Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Υψηλές Τάσεις Ενότητα 4: Υγρά Μονωτικά Υλικά Κωνσταντίνος Ψωμόπουλος Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρισμός: Το φορτίο στο εσωτερικό του ατόμου

Ηλεκτρισμός: Το φορτίο στο εσωτερικό του ατόμου Ηλεκτρισμός: Το φορτίο στο εσωτερικό του ατόμου TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ. Κεφάλαιο 1. Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο. 1.1 Γνωριμία με την ηλεκτρική δύναμη.

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ. Κεφάλαιο 1. Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο. 1.1 Γνωριμία με την ηλεκτρική δύναμη. ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 1. Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο. 1.1 Γνωριμία με την ηλεκτρική δύναμη. 1. Σώματα, όπως ο πλαστικός χάρακας ή το ήλεκτρο, που αποκτούν την ιδιότητα να ασκούν δύναμη σε ελαφρά

Διαβάστε περισσότερα

6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC

6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC 6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC Θεωρητικό µέρος Αν µεταξύ δύο αρχικά αφόρτιστων αγωγών εφαρµοστεί µία συνεχής διαφορά δυναµικού ή τάση V, τότε στις επιφάνειές τους θα

Διαβάστε περισσότερα

2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος

2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος 2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος Όπως είναι γνωστό από την καθημερινή εμπειρία τα περισσότερα σώματα που χρησιμοποιούνται στις ηλεκτρικές ηλεκτρονικές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ Μοντέλο ατόμου m p m n =1,7x10-27 Kg m e =9,1x10-31 Kg Πυρήνας: πρωτόνια (p + ) και νετρόνια (n) Γύρω από τον πυρήνα νέφος ηλεκτρονίων (e -

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρισμός. TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια»

Ηλεκτρισμός. TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» Ηλεκτρισμός TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ - ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Στατικός Ηλεκτρισμός

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Στατικός Ηλεκτρισμός ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Στατικός Ηλεκτρισμός Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική Γ Γυμνασίου http://users.sch.gr/vgargan g g Φυσική Γ Γυμνασίου Κεφάλαιο 1: Στατικός Ηλεκτρισμός - http://vgargan.gr Τι είναι ο Στατικός Ηλεκτρισμός;

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Νόμος του Coulomb Έστω δύο ακίνητα σημειακά φορτία, τα οποία βρίσκονται σε απόσταση μεταξύ τους. Τα φορτία αυτά αλληλεπιδρούν μέσω δύναμης F, της οποίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ CE ΣΕ ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ (Μέρος Β )

ΤΟ CE ΣΕ ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ (Μέρος Β ) ΠΥΞΙΔΑ Ν Ο 38 ΤΟ CE ΣΕ ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ (Μέρος Β ) Οι ηλεκτρικές ιδιότητες των υποδημάτων για επαγγελματική χρήση Τα υποδήματα για επαγγελματική χρήση διακρίνονται ως προς τις ηλεκτρικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις

Διαβάστε περισσότερα

div E = ρ /ε 0 ρ p = - div P, σ p = P. n div E = ρ /ε 0 = (1 /ε 0 ) (ρ l + ρ p ) div (ε 0 E + P) = ρ l /ε 0

div E = ρ /ε 0 ρ p = - div P, σ p = P. n div E = ρ /ε 0 = (1 /ε 0 ) (ρ l + ρ p ) div (ε 0 E + P) = ρ l /ε 0 ιηλεκτρικά Υλικά Υλικά των µονώσεων Στερεά και ρευστά Επίδραση του Ηλεκτρικού πεδίου Η δράση του ηλεκτρικού πεδίου προσανατολίζει τα δίπολακαι δηµιουργεί το πεδίο της Πόλωσης Ρ Το προκύπτον πεδίο D της

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα 3ο μεροσ. Θεωρητικη αναλυση

ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα 3ο μεροσ. Θεωρητικη αναλυση ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα 3ο μεροσ Θεωρητικη αναλυση μεταλλα Έχουν κοινές φυσικές ιδιότητες που αποδεικνύεται πως είναι αλληλένδετες μεταξύ τους: Υψηλή φυσική αντοχή Υψηλή πυκνότητα Υψηλή ηλεκτρική και θερμική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι ; Ηλεκτρικό ρεύμα ονομάζεται η προσανατολισμένη κίνηση των ηλεκτρονίων ή γενικότερα των φορτισμένων σωματιδίων Που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας.

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Αντικείμενο Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Θανατηφόρα ατυχήματα από ηλεκτροπληξία στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1980-1995

Διαβάστε περισσότερα

Ο πυκνωτής είναι μια διάταξη αποθήκευσης ηλεκτρικού φορτίου, επομένως και ηλεκτρικής ενέργειας.

Ο πυκνωτής είναι μια διάταξη αποθήκευσης ηλεκτρικού φορτίου, επομένως και ηλεκτρικής ενέργειας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ Ο πυκνωτής Ο πυκνωτής είναι μια διάταξη αποθήκευσης ηλεκτρικού φορτίου, επομένως και ηλεκτρικής ενέργειας. Η απλούστερη μορφή πυκνωτή είναι ο επίπεδος πυκνωτής, ο οποίος

Διαβάστε περισσότερα

Q=Ne. Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου. Q ολ(πριν) = Q ολ(μετά) Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.

Q=Ne. Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου. Q ολ(πριν) = Q ολ(μετά) Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno. Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου Κβάντωση ηλεκτρικού φορτίου ( q ) Q=Ne Ολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΗΛΕΚΤΡΙΣΗΣ ΚΑΙ Η ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥΣ

ΤΡΟΠΟΙ ΗΛΕΚΤΡΙΣΗΣ ΚΑΙ Η ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥΣ 1.4 ΤΡΟΠΟΙ ΗΛΕΚΤΡΙΣΗΣ ΚΑΙ Η ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥΣ Λέξεις κλειδιά: Τρόποι ηλέκτρισης, ηλεκτρόνια, τριβή, επαγωγή, επαφή, ηλεκτρικοί αγωγοί, μονωτές Πόσους τρόπους ηλέκτρισης ενός σώματος γνωρίζετε;

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5: Στατικός Ηλεκτρισμός

Κεφάλαιο 5: Στατικός Ηλεκτρισμός Κεφάλαιο 5: Στατικός Ηλεκτρισμός Ο Θαλής ο Μιλήσιος (600 π.χ) παρατήρησε ότι αν τρίψουμε το ήλεκτρο (κεχριμπάρι) με ένα στεγνό μάλλινο ύφασμα αποκτά την ιδιότητα να έλκει μικρά κομματάκια από χαρτί, τρίχες

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21 Ηλεκτρικά Φορτία και Ηλεκτρικά Πεδία. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 21 Ηλεκτρικά Φορτία και Ηλεκτρικά Πεδία. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 21 Ηλεκτρικά Φορτία και Ηλεκτρικά Πεδία Στατικός Ηλεκτρισµός, Ηλεκτρικό Φορτίο και η διατήρηση αυτού Ηλεκτρικό φορτίο στο άτοµο Αγωγοί και Μονωτές Επαγόµενα Φορτία Ο Νόµος του Coulomb Το Ηλεκτρικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Εργαστήριο Φυσικής IΙ. Μελέτη της απόδοσης φωτοβολταϊκού στοιχείου με χρήση υπολογιστή. 1. Σκοπός. 2. Σύντομο θεωρητικό μέρος

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Εργαστήριο Φυσικής IΙ. Μελέτη της απόδοσης φωτοβολταϊκού στοιχείου με χρήση υπολογιστή. 1. Σκοπός. 2. Σύντομο θεωρητικό μέρος ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Σκοπός Το φωτοβολταϊκό στοιχείο είναι μία διάταξη ημιαγωγών η οποία μετατρέπει την φωτεινή ενέργεια που προσπίπτει σε αυτήν σε ηλεκτρική.. Όταν αυτή φωτιστεί με φωτόνια κατάλληλης συχνότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s.

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Κεφάλαιο 1 Το Φως Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Το φως διαδίδεται στο κενό με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. 3 Η ταχύτητα του φωτός μικραίνει, όταν το φως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 1 ΠΥΚΝΩΤΗ :

ΑΡΧΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 1 ΠΥΚΝΩΤΗ : ΤΕΙ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Α/Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ : ΑΣΚΗΣΗ 5 η Τίτλος Άσκησης : ΜΕΤΡΗΣΗ ΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΑΜΕΣΕΣ ΚΑΙ ΕΜΜΕΣΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ Θεωρητική Ανάλυση Πυκνωτής

Διαβάστε περισσότερα

Μέσα Προστασίας II. Τ.Ε.Ι. Κρήτης Σ.Τ.ΕΦ./ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Εργαστήριο Υψηλών Τάσεων. Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι

Μέσα Προστασίας II. Τ.Ε.Ι. Κρήτης Σ.Τ.ΕΦ./ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Εργαστήριο Υψηλών Τάσεων. Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι Τ.Ε.Ι. Κρήτης Σ.Τ.ΕΦ./ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Μέσα Προστασίας II Προστασία από την ηλεκτροπληξία Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι Επίκουρος Καθηγητής Τηλ:2810379231 Email: ksiderakis@staff.teicrete.gr

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 2.4 Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η αντίσταση ενός αγωγού Λέξεις κλειδιά: ειδική αντίσταση, μικροσκοπική ερμηνεία, μεταβλητός αντισ ροοστάτης, ποτενσιόμετρο 2.4 Παράγοντες που επηρεάζουν την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 3 Μαΐου 015 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου

Απαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 Απαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου Χρησιμοποίησε και εφάρμοσε τις έννοιες που έμαθες

Διαβάστε περισσότερα

7.a. Οι δεσμοί στα στερεά

7.a. Οι δεσμοί στα στερεά ΤΕΤΥ Σύγχρονη Φυσική Κεφ. 7-1 Κεφάλαιο 7. Στερεά Εδάφια: 7.a. Οι δεσμοί στα στερεά 7.b. Η θεωρία των ενεργειακών ζωνών 7.c. Νόθευση ημιαγωγών και εφαρμογές 7.d. Υπεραγωγοί 7.a. Οι δεσμοί στα στερεά Με

Διαβάστε περισσότερα

ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù

ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù www.ziti.gr Πρόλογος Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας είναι γραμμένο

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης Μοριακή Φασματοσκοπία I Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης 2 Τι μελετά η μοριακή φασματοσκοπία; Η μοριακή φασματοσκοπία μελετά την αλληλεπίδραση των μορίων με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Από τη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Χρησιμοποίησε και εφάρμοσε τις έννοιες που έμαθες:

Διαβάστε περισσότερα

4. Παρατηρείστε το ίχνος ενός ηλεκτρονίου (click here to select an electron

4. Παρατηρείστε το ίχνος ενός ηλεκτρονίου (click here to select an electron Τα ηλεκτρόνια στα Μέταλλα Α. Χωρίς ηλεκτρικό πεδίο: 1. Τι είδους κίνηση κάνουν τα ηλεκτρόνια; Τα ηλεκτρόνια συγκρούονται μεταξύ τους; 2. Πόσα ηλεκτρόνια περνάνε προς τα δεξιά και πόσα προς τας αριστερά

Διαβάστε περισσότερα

B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ

B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ 1 B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µιας από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ

ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ H/Y ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΕΚΠΕΜΠΟΜΕΝΗ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΠΥΡΙΔΩΝΑ ΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕ ΕΞΕΤΑΕΙ ΦΥΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 31-05-2012 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 07.45 10.15 Οδηγίες 1. Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΕΛΟΤ HD 3S4 ΕΛΟΤ ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 61 Αρχικός έλεγχος 610 Γενικά 610.1 Κάθε ηλεκτρική εγκατάσταση πρέπει να ελέγχεται μετά την αποπεράτωση της και πριν να τεθεί σε λειτουργία από

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

φυσική Βꞌ Λυκείου γενικής παιδείας 1 ο Κεφάλαιο

φυσική Βꞌ Λυκείου γενικής παιδείας 1 ο Κεφάλαιο φυσική Βꞌ Λυκείου γενικής παιδείας ο Κεφάλαιο ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ. Η προέλευση της ονομασίας ηλεκτρισμός Τον 6 ο αιώνα π.χ. οι αρχαίοι Έλληνες ανακάλυψαν

Διαβάστε περισσότερα

Τα σώματα που έχουν ομόσημα ( ομώνυμα ) φορτία απωθούνται ενώ τα σώματα που έχουν ετερόσημα ( ετερώνυμα ) φορτία έλκονται.

Τα σώματα που έχουν ομόσημα ( ομώνυμα ) φορτία απωθούνται ενώ τα σώματα που έχουν ετερόσημα ( ετερώνυμα ) φορτία έλκονται. 1. Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρικό φορτίο Q ή ονομάζεται το φυσικό μέγεθος με το οποίο εξηγούνται οι αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στα ηλεκτρισμένα σώματα και γενικότερα το φαινόμενο του ηλεκτρισμού. Μονάδα ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλές Τάσεις. Ενότητα 6: Στερεά Μονωτικά Γήρανση και Διάσπαση. Κωνσταντίνος Ψωμόπουλος Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ

Υψηλές Τάσεις. Ενότητα 6: Στερεά Μονωτικά Γήρανση και Διάσπαση. Κωνσταντίνος Ψωμόπουλος Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Υψηλές Τάσεις Ενότητα 6: Στερεά Μονωτικά Γήρανση και Διάσπαση Κωνσταντίνος Ψωμόπουλος Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα που θα καλυφθούν

Θέµατα που θα καλυφθούν Ηµιαγωγοί Semiconductors 1 Θέµατα που θα καλυφθούν Αγωγοί Conductors Ηµιαγωγοί Semiconductors Κρύσταλλοι πυριτίου Silicon crystals Ενδογενείς Ηµιαγωγοί Intrinsic semiconductors ύο τύποι φορέων για το ρεύµασεηµιαγωγούς

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Σημειώσεις για τη Φυσική Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Κεφάλαιο 3.1 Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων

Επαναληπτικές Σημειώσεις για τη Φυσική Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Κεφάλαιο 3.1 Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων Επαναληπτικές Σημειώσεις για τη Φυσική Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Κεφάλαιο 3.1 Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων 3.1.1 Ο Νόμος του Coulomb Στη φύση εμφανίζονται δύο ειδών φορτία. Θετικό (+) και αρνητικό

Διαβάστε περισσότερα

Σχ. 1: Τυπική μορφή μοριακού δυναμικού.

Σχ. 1: Τυπική μορφή μοριακού δυναμικού. ΤΕΤΥ - Σύγχρονη Φυσική Κεφ. 6-1 Κεφάλαιο 6. Μόρια Εδάφια: 6.a. Μόρια και μοριακοί δεσμοί 6.b. Κβαντομηχανική περιγραφή του χημικού δεσμού 6.c. Περιστροφή και ταλάντωση μορίων 6.d. Μοριακά φάσματα 6.a.

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Γ Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΗΛΕΚΤΡΙΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ΚΑΙΙ ΦΟΡΤΙΙΟ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. 1) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμεε ααππααννττήήσσεει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κατά την ηλέκτριση με τριβή μεταφέρονται από το ένα σώμα στο άλλο i. πρωτόνια. ii. ηλεκτρόνια iii iν. νετρόνια ιόντα. 2. Το σχήμα απεικονίζει

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνοι από το ηλεκτρικό ρεύμα

Κίνδυνοι από το ηλεκτρικό ρεύμα Κίνδυνοι από το ηλεκτρικό ρεύμα Για τον άνθρωπο: Ρεύμα μέσα από το ανθρώπινο σώμα (ηλεκτροπληξία) Εγκαύματα Για τις συσκευές: Πυρκαγιά από υπερφόρτιση (Υψηλά Υψηλά ρεύματα σε συνδυασμό με τον χρόνο ~Ι

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγός μέσα σε εξωτερικό Ηλεκτρικό Πεδίο Ε0. Προσοχή! όταν λέμε εξωτερικό πεδίο δεν εννοούμε ότι το πεδίο δεν υπάρχει μέσα στον αγωγό.

Αγωγός μέσα σε εξωτερικό Ηλεκτρικό Πεδίο Ε0. Προσοχή! όταν λέμε εξωτερικό πεδίο δεν εννοούμε ότι το πεδίο δεν υπάρχει μέσα στον αγωγό. Αγωγός μέσα σε εξωτερικό Ηλεκτρικό Πεδίο Ε0. Προσοχή! όταν λέμε εξωτερικό πεδίο δεν εννοούμε ότι το πεδίο δεν υπάρχει μέσα στον αγωγό. Απλώς εννοούμε ότι οι πηγές αυτού του πεδίου βρίσκονται εκτός αγωγού.

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6-1 6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6.1. ΙΑ ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Πολλές βιοµηχανικές εφαρµογές των πολυµερών αφορούν τη διάδοση της θερµότητας µέσα από αυτά ή γύρω από αυτά. Πολλά πολυµερή χρησιµοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ 2-1 Ένας φύλακας του ατομικού ρολογιού καισίου στο Γραφείο Μέτρων και Σταθμών της Ουάσιγκτον. 2-2 Άτομα στην επιφάνεια μιας μύτης βελόνας όπως φαίνονται μεηλεκτρονικόμικροσκό 2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ 1. ΓΕΝΙΚΑ Τα ηλιακά στοιχεία χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή του φωτός (που αποτελεί μία μορφή ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας) σε ηλεκτρική ενέργεια. Κατασκευάζονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Β Τάξης ΓΕΛ 4 ο ΓΕΛ ΚΟΖΑΝΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΣΤΕΦΑΝΟΥ Μ. ΦΥΣΙΚΟΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Β Τάξης ΓΕΛ 4 ο ΓΕΛ ΚΟΖΑΝΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΣΤΕΦΑΝΟΥ Μ. ΦΥΣΙΚΟΣ ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Β Τάξης ΓΕΛ 4 ο ΓΕΛ ΚΟΖΑΝΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΣΤΕΦΑΝΟΥ Μ. ΦΥΣΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ - ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ Δυναμική ενέργεια δυο φορτίων Δυναμική ενέργεια τριών ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε αγώγιμη σύνδεση με τη γη ονομάζεται γείωση. Κάθε γείωση διακρίνεται από τα παρακάτω χαρακτηριστικά στοιχεία:

Κάθε αγώγιμη σύνδεση με τη γη ονομάζεται γείωση. Κάθε γείωση διακρίνεται από τα παρακάτω χαρακτηριστικά στοιχεία: ΓΕΙΩΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΑ Κάθε αγώγιμη σύνδεση με τη γη ονομάζεται γείωση. Κάθε γείωση διακρίνεται από τα παρακάτω χαρακτηριστικά στοιχεία: Από το σκοπό για τον οποίο γίνεται η εγκατάσταση της γείωσης. Από την αντίσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 27 η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Δεύτερη Φάση) Κυριακή, 31 Μαρτίου, 2013 Ώρα: 10:00-13:00 Απενεργοποιήστε τα κινητά σας τηλέφωνα!!! Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τα πιο κάτω,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Σκοπός Στο δεύτερο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια του ηλεκτρικού ρεύματος και της ηλεκτρικής τάσης,θα μελετηθεί ένα ηλεκτρικό κύκλωμα και θα εισαχθεί η έννοια της αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό Διαφορά Δυναµικού-Δυναµική Ενέργεια Σχέση Ηλεκτρικού Πεδίου και Ηλεκτρικού Δυναµικού Ηλεκτρικό Δυναµικό Σηµειακών Φορτίων Δυναµικό Κατανοµής Φορτίων Ισοδυναµικές Επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Θερμότητα. Κ.-Α. Θ. Θωμά

Θερμότητα. Κ.-Α. Θ. Θωμά Θερμότητα Οι έννοιες της θερμότητας και της θερμοκρασίας Η θερμοκρασία είναι μέτρο της μέσης κινητικής κατάστασης των μορίων ή ατόμων ενός υλικού. Αν m είναι η μάζα ενός σωματίου τότε το παραπάνω εκφράζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΨΗΛΩΝ ΤΑΣΕΩΝ

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΨΗΛΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΨΗΛΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του Σπουδαστή Σταμούλια Π. Γεώργιου Α.Μ. 27731 Επιβλέπων: Δρ. Ψωμόπουλος Σ. Κωνσταντίνος Επίκουρος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο.

Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο. Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο. 3.01. Έργο κατά την μετακίνηση φορτίου. Στις κορυφές Β και Γ ενόςισοπλεύρου τριγώνου ΑΒΓ πλευράς α= 2cm, βρίσκονται ακλόνητα δύο σηµειακά ηλεκτρικά φορτία q 1 =2µC και q 2 αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Χημικοί Μηχανισμοί Παραγωγή εξ επαγωγής, φωτο-χημικών φαινομένων φωτο-ευαισθητοποίησης και φωτο-απομάκρυνσης.

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. 3. Η υπεριώδης ακτινοβολία. α. με πολύ μικρό μήκος κύματος δεν προκαλεί βλάβες στα κύτταρα του δέρματος. β. δεν προκαλεί φθορισμό.

Μονάδες 5. 3. Η υπεριώδης ακτινοβολία. α. με πολύ μικρό μήκος κύματος δεν προκαλεί βλάβες στα κύτταρα του δέρματος. β. δεν προκαλεί φθορισμό. ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ ο Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π.

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Σημειώσεις για το μάθημα Φυσική Χημεία ΙΙ Ηλεκτροχημικά στοιχεία Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Τμήμα Χημείας ΑΠΘ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑΛΥΤΙΚΗ ΤΑΣΗ 1.1 των µετάλλων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ MM505 ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ Εργαστήριο ο - Θεωρητικό Μέρος Βασικές ηλεκτρικές μετρήσεις σε συνεχές και εναλλασσόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α4 και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η εξέλιξη της Τεχνολογίας Ραδιοσυχνοτήτων στη νέα Διαθερμία Ωμικής και Χωρητικής μορφής.

Η εξέλιξη της Τεχνολογίας Ραδιοσυχνοτήτων στη νέα Διαθερμία Ωμικής και Χωρητικής μορφής. Η εξέλιξη της Τεχνολογίας Ραδιοσυχνοτήτων στη νέα Διαθερμία Ωμικής και Χωρητικής μορφής. Γιατί λειτουργεί Το ανθρώπινο βιολογικό σύστημα μπορεί να συγκριθεί με ένα εξελιγμένο δρόμο όπου κυτταρικοί και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ. Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ. Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα επαναλαμβανόμενο περιοδικά φαινόμενο, έχει μία συχνότητα επανάληψης μέσα στο χρόνο και μία περίοδο. Επειδή κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 1. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 2012-13. Αριθμός σπουδαστών

Πίνακας 1. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 2012-13. Αριθμός σπουδαστών Πίνακας. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 0-3 ΤΜΗΜΑ: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Α/Α Τίτλος θέματος Μέλος Ε.Π Σύντομη περιγραφή Διακόπτες δικτύων ισχύος 3 4 5 Μηχανικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1 Η2 Μελέτη ηµιαγωγών 1. Σκοπός Στην περιοχή της επαφής δυο ηµιαγωγών τύπου p και n δηµιουργούνται ορισµένα φαινόµενα τα οποία είναι υπεύθυνα για τη συµπεριφορά της επαφής pn ή κρυσταλλοδιόδου, όπως ονοµάζεται,

Διαβάστε περισσότερα

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει:

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρικό πεδίο 1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 10 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: (α)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. 1. Τι είναι ο ηλεκτρισµός, τι ονοµάζουµε ηλέκτριση των σωµάτων, ποια σώµατα ονοµάζονται ηλεκτρισµένα;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. 1. Τι είναι ο ηλεκτρισµός, τι ονοµάζουµε ηλέκτριση των σωµάτων, ποια σώµατα ονοµάζονται ηλεκτρισµένα; ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ. Τι είναι ο ηλεκτρισµός, τι ονοµάζουµε ηλέκτριση των σωµάτων, ποια σώµατα ονοµάζονται ηλεκτρισµένα; Ηλεκτρισµός ονοµάζεται η ιδιότητα που εµφανίζουν ορισµένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Β ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Β ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΘΕΜΑ 1ο ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΜΑΪΟΥ 00 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι αυτό που προϋποθέτει την ύπαρξη μιας συνεχούς προσανατολισμένης ροής ηλεκτρονίων; Με την επίδραση διαφοράς δυναμικού ασκείται δύναμη στα ελεύθερα ηλεκτρόνια του μεταλλικού

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ η εξεταστική περίοδος από 9//5 έως 9//5 γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ Τάξη: Β Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6: Δυναμικός Ηλεκτρισμός

Κεφάλαιο 6: Δυναμικός Ηλεκτρισμός Κεφάλαιο 6: Δυναμικός Ηλεκτρισμός Ηλεκτρική Αγωγιμότητα ονομάζουμε την ευκολία με την οποία το ηλεκτρικό ρεύμα περνά μέσα από τα διάφορα σώματα. Τα στερεά σώματα παρουσιάζουν διαφορετική ηλεκτρική αγωγιμότητα.

Διαβάστε περισσότερα

Εσωτερικές Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι

Εσωτερικές Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Εσωτερικές Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι Ενότητα 5: Υπολογισμοί Γραμμών Ε.Η.Ε. βάσει του ΕΛΟΤ HD 384 Σταύρος Καμινάρης Τμήμα Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Γ Γυμνασίου 22/6/2015. Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Γ Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής

Γ Γυμνασίου 22/6/2015. Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Γ Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής Γ Γυμνασίου /6/05 Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Γ Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής Γ Γυμνασίου /6/05 Δείκτες Επιτυχίας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Παρεμφερείς Ικανότητες (προϋπάρχουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Δεύτερη Φάση) Κυριακή, 13 Απριλίου 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Οδηγίες: Το δοκίμιο αποτελείται από έξι (6) σελίδες και έξι (6) θέματα. Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Γ Γυμνασίου - Κεφάλαιο 3: Ηλεκτρική Ενέργεια. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Ηλεκτρική Ενέργεια

Φυσική Γ Γυμνασίου - Κεφάλαιο 3: Ηλεκτρική Ενέργεια. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Ηλεκτρική Ενέργεια ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Ηλεκτρική Ενέργεια (παράγραφοι ά φ 3.1 31& 3.6) 36) Φυσική Γ Γυμνασίου Εισαγωγή Τα σπουδαιότερα χαρακτηριστικά της ηλεκτρικής ενέργειας είναι η εύκολη μεταφορά της σε μεγάλες αποστάσεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-14 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Φυσική Β Λυκείου (Κατεύθυνση) Ημερομηνία: 26 / 05 / 14 Βαθμός: / 100 = / 20 Ώρα: 10:30 π.μ. Ολογράφως:. Χρόνος:

Διαβάστε περισσότερα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν νανοσωματίδια. Ι. Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν μεταλλικά νανοσωματίδια 1. Περιγραφή των διατάξεων Μια διάταξη που περιέχει νανοσωματίδια μπορεί να αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός Περιεχόµενα Κεφαλαίου 27 Μαγνήτες και Μαγνητικά πεδία Τα ηλεκτρικά ρεύµατα παράγουν µαγνητικά πεδία Μαγνητικές Δυνάµεις πάνω σε φορτισµένα σωµατίδια. Η ροπή ενός βρόχου ρεύµατος.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο)

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Άσκηση Η15 Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Το γήινο μαγνητικό πεδίο αποτελείται, ως προς την προέλευσή του, από δύο συνιστώσες, το μόνιμο μαγνητικό

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας

Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας Ενότητα: Άσκηση 6: Αντιστάθμιση γραμμών μεταφοράς με σύγχρονους αντισταθμιστές Νικόλαος Βοβός, Γαβριήλ Γιαννακόπουλος, Παναγής Βοβός Τμήμα Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6)

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΘΕΜΑ 1ο ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας

Διαβάστε περισσότερα

Μαγνητικό Πεδίο. Ζαχαριάδου Αικατερίνη Γενικό Τμήμα Φυσικής, Χημείας & Τεχνολογίας Υλικών Τομέας Φυσικής ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ

Μαγνητικό Πεδίο. Ζαχαριάδου Αικατερίνη Γενικό Τμήμα Φυσικής, Χημείας & Τεχνολογίας Υλικών Τομέας Φυσικής ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Μαγνητικό Πεδίο Ζαχαριάδου Αικατερίνη Γενικό Τμήμα Φυσικής, Χημείας & Τεχνολογίας Υλικών Τομέας Φυσικής ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Προτεινόμενη βιβλιογραφία: SERWAY, Physics for scientists and engineers YOUNG H.D., University

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΦΟΡΤΙΩΝ WIMSHURST Περιγραφή, Λειτουργία, Συντήρηση, Πειράματα

ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΦΟΡΤΙΩΝ WIMSHURST Περιγραφή, Λειτουργία, Συντήρηση, Πειράματα ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΦΟΡΤΙΩΝ WIMSHURST Περιγραφή, Λειτουργία, Συντήρηση, Πειράματα Αρχικό Κείμενο: Πάνος Μουρούζης (Υπεύθυνος ΕΚΦΕ Κερκύρας) Προσθήκες, Τροποποιήσεις: Βασίλης Γαργανουράκης (Υπεύθυνος 2 ου ΕΚΦΕ Ηρακλείου)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΛΗ Οτιδήποτε έχει μάζα και καταλαμβάνει χώρο Μάζα είναι η ποσότητα αδράνειας ενός σώματος, μονάδα kilogram (kg) (σύνδεση( δύναμης & επιτάχυνσης) F=m*γ Καταστάσεις της ύλης Στερεά,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ γ ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ γ ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ γ ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΝΑ ΑΠΑΝΤΗΘΟΥΝ ΤΑ ΕΞΙ ( 6 ) ΑΠΟ ΤΑ ΕΝΝΕΑ ( 9 ) ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ, ΣΤΗΝ ΚΟΛΛΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ. ΘΕΜΑ 1 (α) Όταν θέλετε να ανάψετε το φως στο

Διαβάστε περισσότερα

Β' τάξη Γενικού Λυκείου. Κεφάλαιο 1 Κινητική θεωρία αερίων

Β' τάξη Γενικού Λυκείου. Κεφάλαιο 1 Κινητική θεωρία αερίων Β' τάξη Γενικού Λυκείου Κεφάλαιο 1 Κινητική θεωρία αερίων Κεφάλαιο 1 Κινητική θεωρία αερίων Χιωτέλης Ιωάννης Γενικό Λύκειο Πελοπίου 1.1 Ποιο από τα παρακάτω διαγράμματα αντιστοιχεί σε ισοβαρή μεταβολή;

Διαβάστε περισσότερα