Μέτρηση της Αντίστασης Μόνωσης Αντιστατικών Δαπέδων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μέτρηση της Αντίστασης Μόνωσης Αντιστατικών Δαπέδων"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Μέτρηση της Αντίστασης Μόνωσης Αντιστατικών Δαπέδων ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ιάσων Α. Κρητικός Επιβλέπων : Περικλής Δ. Μπούρκας Καθηγητής Ε.Μ.Π. Αθήνα, Φεβρουάριος 2009

2 2

3 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Μέτρηση της Αντίστασης Μόνωσης Αντιστατικών Δαπέδων ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ιάσων Α. Κρητικός Επιβλέπων : Περικλής Δ. Μπούρκας Καθηγητής Ε.Μ.Π. Εγκρίθηκε από την τριμελή εξεταστική επιτροπή την. Αθήνα, Π. Δ. Μπούρκας Ν. Ι. Θεοδώρου Κ. Γ. Καραγιαννόπουλος Καθηγητής Ε.Μ.Π. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Αθήνα, Φεβρουάριος 2009

4 ... Ιάσων Α. Κρητικός Διπλωματούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών Ε.Μ.Π. Copyright Ιάσων Α. Κρητικός, 2009 Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος. All rights reserved. Απαγορεύεται η αντιγραφή, αποθήκευση και διανομή της παρούσας εργασίας, εξ ολοκλήρου ή τμήματος αυτής, για εμπορικό σκοπό. Επιτρέπεται η ανατύπωση, αποθήκευση και διανομή για σκοπό μη κερδοσκοπικό, εκπαιδευτικής ή ερευνητικής φύσης, υπό την προϋπόθεση να αναφέρεται η πηγή προέλευσης και να διατηρείται το παρόν μήνυμα. Ερωτήματα που αφορούν τη χρήση της εργασίας για κερδοσκοπικό σκοπό πρέπει να απευθύνονται προς τον συγγραφέα. Οι απόψεις και τα συμπεράσματα που περιέχονται σε αυτό το έγγραφο εκφράζουν τον συγγραφέα και δεν πρέπει να ερμηνευθεί ότι αντιπροσωπεύουν τις επίσημες θέσεις του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. 4

5 5 Αφιερώνεται στην οικογένειά μου

6 6

7 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διπλωματική εργασία εκπονήθηκε στο εργαστήριο Υψηλών Τάσεων και Ηλεκτρικών Μετρήσεων, του Τομέα Ηλεκτρικών Βιομηχανικών Διατάξεων και Συστημάτων Αποφάσεων, της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Ε.Μ.Π. κατά το ακαδημαϊκό έτος Εκφράζω τις θερμές μου ευχαριστίες και την απεριόριστη εκτίμησή μου, προς τον επιβλέποντα της παρούσης διπλωματικής εργασίας κ. Περικλή Μπούρκα, καθηγητή Ε.Μ.Π., για την εμπιστοσύνη που έδειξε προς το πρόσωπό μου, αναθέτοντάς μου αυτήν τη διπλωματική εργασία, αλλά και για την πολύτιμη καθοδήγηση και βοήθειά του, καθ όλη την διάρκεια των σπουδών μου. Θα αποτελούσε σημαντική παράλειψη εάν δεν ευχαριστούσα τον Ηλεκτρολόγο Μηχανικό, Διδάκτορα Μηχανικό Ε.Μ.Π., κο. Παναγιώτη Τσαραμπάρη, χωρίς τις εύστοχες παρατηρήσεις και την ορθή καθοδήγηση του οποίου, η εκπόνηση της παρούσης διπλωματικής εργασίας θα ήταν αδύνατη. Επιπλέον, θέλω να ευχαριστήσω την Ηλεκτρολόγο Μηχανικό, Διδάκτορα Μηχανικό Ε.Μ.Π., κα. Αικατερίνη Πολυκράτη για την ουσιαστική της συμβολή σε αυτό το πόνημα. Επίσης, ευχαριστώ ειλικρινά τον συμφοιτητή και στενό μου φίλο Μάνο Κοντοπίδη, για την πολύτιμη βοήθειά του στην λήψη των μετρήσεων. Τέλος, εκφράζω την βαθιά μου αγάπη και εκτίμηση προς τους γονείς μου, για την αμέριστη ηθική και υλική υποστήριξη που μου παρείχαν καθ όλη την διάρκεια των σπουδών μου. 7

8 8

9 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η περιγραφή των μεθοδολογιών ελέγχου της αντίστασης μόνωσης αντιστατικών δαπέδων. Ο έλεγχος των αντιστατικών δαπέδων αφορά στην διαπίστωση της ικανότητάς τους να απάγουν το ηλεκτροστατικό φορτίο και γίνεται μέσω της μέτρησης της αντίστασής τους, σύμφωνα με μεθόδους που καθορίζονται σε αντίστοιχα εθνικά, ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Στο πλαίσιο της εργασίας, πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις της παραπάνω αντίστασης σε δείγματα αντιστατικών δαπέδων στο εργαστήριο, αλλά και μετρήσεις σε εγκατεστημένα αντιστατικά δάπεδα χειρουργείων και χώρων επείγουσας ιατρικής, σύμφωνα με τα πρότυπα ΕΛΟΤ EN , DIN και DIN 53482, χρησιμοποιώντας εξειδικευμένο εξοπλισμό. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζεται το θεωρητικό υπόβαθρο σχετικά με τους μηχανισμούς δημιουργίας ηλεκτροστατικού φορτίου και την εκδήλωση ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων. Επίσης περιγράφονται οι κίνδυνοι που εγκυμονούν οι ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις και προτείνονται μέθοδοι αντιμετώπισής τους. Το δεύτερο κεφάλαιο αφορά τα αντιστατικά δάπεδα. Παρουσιάζεται η κατάταξη των υλικών σε σχέση με την αντίστασή τους και περιγράφονται τα είδη των αντιστατικών δαπέδων και ο τρόπος εγκατάστασης και συντήρησής τους. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζεται ενδελεχώς η πειραματική διάταξη και η μεθοδολογία που χρησιμοποιήσαμε για την λήψη των μετρήσεων. Στο τέταρτο κεφάλαιο παρατίθενται τα αποτελέσματα των μετρήσεων. Στο πέμπτο κεφάλαιο γίνονται σχόλια επί των αποτελεσμάτων των μετρήσεων και εξάγονται σχετικά συμπεράσματα. 9

10 Στο Παράρτημα Α παρουσιάζονται, εν συντομία, οι συσκευές και τα ηλεκτρόδια που χρησιμοποιήθηκαν για την πραγματοποίηση των μετρήσεων. Τέλος, στο Παράρτημα Β, παρουσιάζεται το εγχειρίδιο χρήσης της συσκευής METRISO C στην ελληνική γλώσσα. Η μετάφραση του εγχειριδίου στην ελληνική γλώσσα πραγματοποιήθηκε από τον υπογράφοντα, στο πλαίσιο της εκπόνησης της παρούσας διπλωματικής εργασίας. Λέξεις Κλειδιά Στατικός ηλεκτρισμός, Ηλεκτροστατικό φορτίο, Ηλεκτροστατική εκφόρτιση, Αντιστατικό δάπεδο, Πρότυπα, Ηλεκτρόδια, Επιφανειακή αντίσταση, Κατακόρυφη αντίσταση, Αντίσταση μόνωσης 10

11 ABSTRACT This project refers to the methodology for measuring the insulation resistance of antistatic floors. Testing of antistatic flooring refers to its capability of removing electrostatic charge and it is conducted by measuring the insulation resistance of the floor, using methods that are prescribed in relative National, European and International Standards. As part of this project, measurements of the insulation resistance of antistatic floors were made, according to the standards ΕΛΟΤ EN , DIN and DIN Using special equipment, we measured parts of antistatic floors at the laboratory but we also measured the resistance of antistatic floors installed in the operating rooms of a hospital. In the first chapter, the theoretical background of the mechanisms creating static electric charge and electrostatic discharges is presented. Also we present the dangerous effects of electrostatic discharges and recommend ways of eliminating static electricity. The second chapter refers to antistatic floors. A classification of materials, in terms of their electrical resistance, is presented. We present different types of antistatic floors and explain how these floors must be installed and maintained. The third chapter describes in detail the measurement circuit, the measuring procedure and the special equipment that has been used. In the fourth chapter the results of the measurements are thoroughly presented. In the fifth chapter we reach conclusions about the measuring techniques and we comment on the results of the measurements. 11

12 In Appendix A the devices and electrodes that have been used for the measurements are briefly presented. In Appendix B the manual of the device METRISO C is presented, translated in Greek. Keywords Static electricity, Electric charge, Electrostatic discharge, ESD, Antistatic flooring, Antistatic, Static dissipative, Standards, Electrodes, Surface resistance, Volume resistance, Insulation resistance 12

13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή Ορισμός της ηλεκτροστατικής εκφόρτισης Μηχανισμοί δημιουργίας στατικού ηλεκτρισμού Τριβοηλεκτρική φόρτιση Εξ επαγωγής φόρτιση Η μικροσκοπική προσέγγιση της πόλωσης των διηλεκτρικών υλικών Μία φυσική ερμηνεία των ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων Ο ιονισμός των ηλεκτρομονωτικών αερίων Η συνθήκη ιονισμού με κρούσεις και η θεωρία Towsend Ο ιονισμός στην επιφάνεια των στερεών ηλεκτρομονωτικών υλικών Χαρακτηριστικά των ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων Παράγοντες που επηρεάζουν την δημιουργία στατικού ηλεκτρισμού Ο άνθρωπος ως πηγή στατικού ηλεκτρισμού Η επικινδυνότητα των ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων Κίνδυνοι λόγω ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων σε μονάδες επείγουσας ιατρικής Μέθοδοι προστασίας από τις ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις Αντιστατικά δάπεδα Κατάταξη των υλικών βάσει της ηλεκτρικής τους αντίστασης Τύποι αντιστατικών δαπέδων Εγκατάσταση αντιστατικών δαπέδων Οδηγίες για την φροντίδα των αντιστατικών δαπέδων Η διάταξη και η διαδικασία των μετρήσεων Μετρήσεις κατά DIN και DIN Η διάταξη των μετρήσεων Η διαδικασία των μετρήσεων

14 3.2 Μετρήσεις κατά ΕΛΟΤ EN Η διάταξη των μετρήσεων Περιγραφή και χρήση των ηλεκτροδίων κατά ΕΛΟΤ EN Συνδεσμολογία μέτρησης της επιφανειακής αντίστασης Συνδεσμολογία μέτρησης της κατακόρυφης αντίστασης Η διαδικασία των μετρήσεων Αποτελέσματα των μετρήσεων Μετρήσεις δειγμάτων αντιστατικών δαπέδων στο εργαστήριο Μετρήσεις σε εγκατεστημένα δάπεδα Σχόλια επί των μετρήσεων Συμπεράσματα...73 Βιβλιογραφία...77 Δικτυακοί τόποι...80 Παράρτημα Α Μετρήσεις κατά DIN και DIN Μετρήσεις κατά ΕΛΟΤ EN Η συσκευή μετρήσεων METRISO C Τα τριγωνικά ηλεκτρόδια μέτρησης...86 Παράρτημα B...87 Εγχειρίδιο χρήσης της συσκευής METRISO C στην ελληνική γλώσσα

15 1. Εισαγωγή 1.1 Ορισμός της ηλεκτροστατικής εκφόρτισης Ως ηλεκτροστατική εκφόρτιση (ESD : ElectroStatic Discharge) ορίζεται η μεταφορά ηλεκτρικού φορτίου μεταξύ δύο σωμάτων, που βρίσκονται σε διαφορά δυναμικού χωρίς να έχουν συνδεθεί αγώγιμα με μία πηγής τάσης [1, 2, 3, 4]. 1.2 Μηχανισμοί δημιουργίας στατικού ηλεκτρισμού Οι εκφορτίσεις της κατηγορίας αυτής (ESD) συνήθως σχετίζονται με φορτίσεις υλικών μικρής αγωγιμότητας, που οφείλονται κυρίως [1, 2, 3, 4, 5] : στο φαινόμενο της τριβοηλεκτρικής φόρτισης (τριβή, κόψιμο τεμαχίων, ροή υγρών ή αερίων κ.λ.π.) στο φαινόμενο της επαγωγής (φορτισμένες επιφάνειες επάγουν ηλεκτρικούς φορείς σε άλλες) σε θερμιονική εκπομπή σε φωτοηλεκτρική φόρτιση και στον ιονισμό με κρούσεις Τριβοηλεκτρική φόρτιση Το φορτίο που παράγεται από την τριβοηλεκτρική φόρτιση, ανάμεσα σε υλικά που έρχονται σε επαφή και στην συνέχεια απομακρύνονται, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων. Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν ανακαλύψει ήδη από το 700 π.χ. τον τριβοηλεκτρισμό, αφού όταν έτριβαν κεχριμπάρι με μαλλί, το κεχριμπάρι μπορούσε να έλξει άλλα ελαφρά αντικείμενα, όπως πούπουλα ή τρίχες [7]. Σήμερα λέμε πως το κεχριμπάρι απέκτησε ηλεκτρικό φορτίο ή ότι φορτίστηκε. Μάλιστα η λέξη ηλεκτρικό-ηλεκτρισμός παράγεται από την ελληνική λέξη ήλεκτρον, που σημαίνει κεχριμπάρι. 15

16 Τριβοηλεκτρική φόρτιση ή τριβοηλεκτρισμός (triboelectrification) ονομάζεται το φαινόμενο κατά το οποίο, όταν δύο αντικείμενα, που αποτελούνται από διαφορετικά υλικά, έρχονται σε επαφή και στην συνέχεια αποχωρίζονται μεταξύ τους, εμφανίζονται ηλεκτρικά φορτισμένα [12]. Το είδος του φορτίου που εμφανίζουν (θετικό ή αρνητικό) καθώς και η ποσότητά του, διαφέρει ανάλογα με τα υλικά, την τραχύτητα των επιφανειών τους, την θερμοκρασία και άλλους παράγοντες. Τα υλικά συχνά ταξινομούνται ανάλογα με την πολικότητα του ηλεκτρικού φορτίου που αποκτούν όταν έρχονται σε επαφή με άλλα αντικείμενα. Δημιουργείται έτσι η «Τριβοηλεκτρική Σειρά» που φαίνεται στην συνέχεια. Ένα υλικό που βρίσκεται κοντά στην βάση της «Τριβοηλεκτρική Σειράς» όταν έρθει σε επαφή με ένα υλικό που βρίσκεται κοντά στην κορυφή της σειράς, θα αποκτήσει αυξανόμενο αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο και αντιστρόφως. Όσο μακρύτερα βρίσκονται δύο υλικά στην σειρά τόσο περισσότερο φορτίο θα ανταλλάξουν μεταξύ τους, αντίθετα υλικά που βρίσκονται κοντά μεταξύ τους στην «Τριβοηλεκτρική Σειρά» θα ανταλλάξουν λίγο ή καθόλου ηλεκτρικό φορτίο. Τριβοηλεκτρική Σειρά Περισσότερο θετικό ηλεκτρικό φορτίο + Ανθρώπινο δέρμα Δέρμα Γυαλί Μίκα Ανθρώπινα μαλλιά Nylon Μαλλί Μετάξι Αλουμίνιο Χαρτί (μικρό θετικό φορτίο) Βαμβάκι (μηδενικό φορτίο) 0 Χάλυβας Ξύλο Ήλεκτρον (κεχριμπάρι) Πολυστυρένιο Νικέλιο, Χαλκός Θείο Ασήμι Χρυσός, Πλατίνα Συνθετικό ελαστικό Πολυαιθυλένιο 16

17 Πολυπροπυλένιο PVC Πυρίτιο Teflon Εβονίτης - Περισσότερο αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο Παρά τον όρο τριβοηλεκτρισμός, η απλή επαφή μεταξύ των υλικών αρκεί για να εμφανιστεί το εν λόγω φαινόμενο. Κατά την τριβή όμως το φαινόμενο εκδηλώνεται εντονότερα, καθώς τα υλικά έρχονται σε επαφή και αποχωρίζονται πολλές φορές. Σαν κλασικό παράδειγμα, στην συνέχεια, θα αναφερθεί η ηλεκτροστατική φόρτιση κατά την επαφή μετάλλων [6, 9]. Επαφή μετάλλων που δεν βρίσκονται υπό τάση Εξετάζουμε την περίπτωση επαφής και διαχωρισμού δύο διαφορετικών μετάλλων με σκοπό να γίνει κατανοητή η διαδικασία μεταφοράς φορτίων μεταξύ των εφαπτομένων επιφανειών. Σχήμα α) ιάγραμμα δυναμικής ενέργειας για τα ηλεκτρόνια των δύο μετάλλων Μ 1, Μ 2 πριν από την επαφή β) ιάγραμμα της δυναμικής ενέργειας για το εξεταζόμενο σύστημα μετά την επαφή και την αποκατάσταση θερμοδυναμικής ισορροπίας 17

18 Το σχήμα (α) δείχνει το διάγραμμα δυναμικής ενέργειας για τα ηλεκτρόνια των δύο μετάλλων Μ 1, Μ 2 πριν από την επαφή, ενώ το σχήμα (β) δείχνει το διάγραμμα της δυναμικής ενέργειας για το εξεταζόμενο σύστημα μετά την επαφή και αποκατάσταση θερμοδυναμικής ισορροπίας. Τα μεγέθη που ενδιαφέρουν είναι οι στάθμες Fermi E F1, E F2 και τα αντίστοιχα έργα εξόδου Φ m1, Φ m2. Και για τα δύο μέταλλα, βλέπουμε στο σχήμα ότι κάτω από τη στάθμη Fermi θεωρείται ότι υπάρχει τεράστια ποσότητα ηλεκτρονίων που αναφέρεται ως "θάλασσα ηλεκτρονίων" (sea of electrons). Η στάθμη Fermi συνήθως ορίζεται από το υψηλότερο ενεργειακό επίπεδο που καταλαμβάνεται από ηλεκτρόνιο στην δεσμική θεμελιώδη κατάσταση [9]. Μετά την ηλεκτρική επαφή, ακολουθεί ένα μεταβατικό στάδιο που διαρκεί για χρόνο t=10-14 sec μέχρις ότου να αποκατασταθεί η θερμοδυναμική ισορροπία. Προς τούτο γίνεται μεταφορά ηλεκτρονίων από το υλικό με την υψηλότερη στάθμη Fermi προς το υλικό με την χαμηλότερη στάθμη Fermi (ανάποδη μεταφορά για την περίπτωση οπών). Σαν αποτέλεσμα, τα δύο υλικά φορτίζονται, θετικά το Μ 1 και αρνητικά το Μ 2. Τα ηλεκτρονικά φορτία κατανέμονται σε πολύ μικρό βάθος (1Å) από την επιφάνεια των δυο μέταλλων που αναφέρεται σαν απόσταση "Thomas- Fermi", (Thomas-Fermi screening distance). Λόγω των αντιθέτων φορτίων των δύο επιφανειών, δημιουργείται ένα ηλεκτροστατικό πεδίο το οποίο αντιτίθεται στην περαιτέρω μεταφορά ηλεκτρονίων. Τελικά η αποκατάσταση της θερμοδυναμικής ισορροπίας επέρχεται μόλις οι δύο στάθμες Fermi ταυτιστούν οπότε η διαφορά δυναμικού επαφής λαμβάνει μία μέγιστη επιτρεπόμενη τιμή V c. Για το δυναμικό επαφής V c, αγνοώντας την ύπαρξη αρχικών φορτίων και ενεργειακών σταθμών, ισχύει η σχέση : V c ( Φ Φ ) e m2 m1 = ( ) Ενώ το φορτίο που έχει αναπτυχθεί στο μέταλλο λόγω της επαφής, δίνεται από την σχέση : Q = Q = Q = V C ( ) ( + ) ( ) επαφής M1 M2 C επαφής 18

19 Όπου : Q + M 1 είναι το πλεονάζον θετικό ηλεκτρικό φορτίο του μετάλλου Μ 1 Q M 2 είναι το πλεονάζον αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο του μετάλλου Μ 2 C επαφής είναι η χωρητικότητα της επαφής (εξαρτάται από την γεωμετρία των εφαπτομένων επιφανειών και την ύπαρξη ή μη λεπτού στρώματος οξειδίου) Εξ επαγωγής φόρτιση Όταν ένας αγωγός συνδέεται με την Γη μέσω ενός αγώγιμου δρόμου, τότε λέμε ότι ο αγωγός είναι γειωμένος. Δηλαδή, τα ηλεκτρικά φορτία μπορούν εύκολα να διοχετευθούν στην Γη. Μπορούμε λοιπόν να θεωρήσουμε ότι η Γη είναι μια απείρου μεγέθους «καταβόθρα» προς την οποία μεταναστεύουν εύκολα τα ηλεκτρόνια. Εάν έχουμε υπ' όψιν τα παραπάνω, μπορούμε εύκολα να καταλάβουμε πώς είναι δυνατόν να φορτίσουμε έναν αγωγό με την μέθοδο της επαγωγής. Για να γίνει κατανοητή η διαδικασία αυτή [7], ας φέρουμε μία φορτισμένη ράβδο από εβονίτη κοντά σε μια μεταλλική σφαίρα που είναι ηλεκτρικά ουδέτερη και είναι ηλεκτρικά μονωμένη από τη Γη, δηλαδή, δεν υπάρχει αγωγός που θα μεταφέρει τα φορτία από τη σφαίρα στη Γη (σχήμα (α)). Η περιοχή της επιφάνειας της σφαίρας που βρίσκεται κοντά στην αρνητικά φορτισμένη ράβδο από εβονίτη θα έχει πλεόνασμα θετικού φορτίου λόγω της ηλεκτρικής έλξης. Και η διαμετρικά αντίθετη περιοχή της επιφάνειας της σφαίρας θα έχει πλεόνασμα αρνητικού φορτίου λόγω της ηλεκτρικής άπωσης (δηλαδή τα ηλεκτρόνια τα οποία αρχικά βρίσκονταν στο μέρος της σφαίρας που είναι κοντά στη ράβδο μεταναστεύουν όσο το δυνατόν μακρύτερα από την αρνητικά φορτισμένη ράβδο). 19

20 Σχήμα : Εξ επαγωγής φόρτιση μεταλλικών αντικειμένων, (α) Όταν πλησιάσουμε μια αρνητικά φορτισμένη ράβδο από εβονίτη σε μια ηλεκτρικά ουδέτερη μεταλλική σφαίρα, η κατανομή του φορτίου τής σφαίρας μεταβάλλεται. (β) Όταν η σφαίρα γειωθεί, μερικά ηλεκτρόνια διαφεύγουν από τη σφαίρα και διοχετεύονται στο έδαφος, (γ) Όταν διακοπεί η γείωση, τότε η σφαίρα μένει φορτισμένη θετικά. Η κατανομή όμως τού θετικού φορτίου δεν είναι ομοιόμορφη πάνω στη σφαίρα όσο διάστημα βρίσκεται κοντά της η φορτισμένη ράβδος, (δ) Όταν η φορτισμένη ράβδος απομακρυνθεί, το θετικό φορτίο κατανέμεται ομοιόμορφα πάνω στη σφαίρα. Εάν τώρα επαναλάβουμε το ίδιο πείραμα αλλά εν τω μεταξύ έχουμε «γειώσει» τη σφαίρα με ένα χάλκινο σύρμα, θα δούμε (σχήμα (β)) ότι μερικά από τα ηλεκτρόνια της σφαίρας θα απωθηθούν και θα μεταβούν στη Γη. Εάν τότε αφαιρέσουμε το χάλκινο σύρμα (σχήμα (γ)), τότε η σφαίρα θα έχει πλεόνασμα θετικού φορτίου, οπότε λέμε ότι φορτίστηκε ηλεκτρικά εξ επαγωγής. Εάν κατόπιν μετακινήσουμε τη ράβδο από εβονίτη μακριά από τη σφαίρα, τότε το πλεόνασμα του 20

21 θετικού φορτίου θα μετακινηθεί ώστε να είναι ισοκατανεμημένο πάνω σε ολόκληρη την επιφάνεια τής σφαίρας, διότι τα όμοια φορτία απωθούνται (σχήμα (δ)). Κατά τη διάρκεια όλης αυτής της διαδικασίας, η ράβδος από εβονίτη δεν έχασε κανένα από τα αρνητικά της φορτία. Βλέπουμε, λοιπόν, ότι, για να φορτίσουμε ηλεκτρικώς ένα αντικείμενο με την μέθοδο τής επαγωγής, δεν χρειάζεται να το αγγίξουμε με το σώμα που αρχικά είναι φορτισμένο. Για να φορτίσουμε μονωτές χρησιμοποιούμε μια διαδικασία που μοιάζει πολύ με την εξ επαγωγής φόρτιση αγωγών, την οποία μόλις περιγράψαμε. Στα πιο πολλά άτομα, τα κέντρα κατανομών των θετικών και αρνητικών φορτίων συμπίπτουν. Εάν όμως τα άτομα βρίσκονται κοντά σε ένα φορτισμένο σώμα, τότε τα κέντρα κατανομών των ηλεκτρικών φορτίων τους μετατοπίζονται λίγο. Έτσι, στη μια μεριά τού ατόμου υπάρχει περισσότερο, π.χ. θετικό, φορτίο παρά στην άλλη, το φαινόμενο αυτό λέγεται πόλωση [7]. Η μετατόπιση αυτή των ατομικών φορτίων δημιουργεί ένα φορτίο εξ επαγωγής. που βρίσκεται όμως μόνον στην επιφάνεια τού μονωτή, όπως βλέπουμε στο σχήμα Το φορτίο αυτό δεν είναι ελεύθερο να κινηθεί, είναι δέσμιο. Σχήμα : Το φορτισμένο αντικείμενο στα αριστερά επάγει φορτία στην επιφάνεια του μονωτή που είναι στα δεξιά. 21

22 Η μικροσκοπική προσέγγιση της πόλωσης των διηλεκτρικών υλικών Στη βασική δομή του ατόμου, το κάθε άτομο περιλαμβάνει έναν θετικά φορτισμένο πυρήνα, ο οποίος περιβάλλεται από το νέφος των ηλεκτρονίων που φέρουν αρνητικά φορτία. Όταν δεν εφαρμόζεται εξωτερικό ηλεκτρικό πεδίο, συμπίπτουν τα στατιστικά κέντρα των θετικών και αρνητικών φορτίων. Το ίδιο ισχύει και όταν εξετάζουμε τη συμπεριφορά των μορίων. Κατά την εφαρμογή ενός εξωτερικού ηλεκτρικού πεδίου εκδηλώνεται μια προσανατολισμένη μετάθεση των κέντρων των ηλεκτρικών φορτίων. Όταν αυτός ο διαχωρισμός έχει μήκος δ, και το συνολικά μετατοπιζόμενο φορτίο (κατ απόλυτη τιμή) είναι q, τότε εκδηλώνεται διπολική ροπή, η οποία δίδεται από τη σχέση : μ = q δ ( ) Στην πράξη, η διπολική ροπή συνιστά ανυσματικό μέγεθος με φορά από το αρνητικό προς το θετικό κέντρο των φορτίων, όπως ακριβώς φαίνεται στο σχήμα Σχήμα : Σχηματική αναπαράσταση ενός ηλεκτρικού διπόλου το οποίο αποτελείται από δύο ίσα και αντίθετα ηλεκτρικά φορτία (q), απέχοντα μεταξύ τους κατά απόσταση δ. Σημειώνεται επίσης η ανυσματική διπολική ροπή μ r. Κατά την παρουσία ενός ηλεκτρικού πεδίου r ε, (το οποίο επίσης συνιστά ανυσματική ποσότητα) θα ασκηθεί στο δίπολο μία ροπή (δύναμη) προκειμένου να το ευθυγραμμίσει με το επιβαλλόμενο ηλεκτρικό πεδίο. Αυτός ο μηχανισμός ονομάζεται πόλωση [9] και δίδεται ποιοτικά στο σχήμα

23 Σχήμα : Η εφαρμοζόμενη δύναμη (ροπή) από το εξωτερικό ηλεκτρικό πεδίο πάνω σε ένα δίπολο θα οδηγήσει τελικά στην ευθυγράμμισή του (φαινόμενο πόλωσης). Είδη πόλωσης Υπάρχουν τρία κυρίως είδη ή μηχανισμοί του φαινομένου της πόλωσης : η ηλεκτρονική πόλωση, η μοριακή πόλωση (αναφέρεται επίσης και ως ιοντική ή/και ατομική) και η πόλωση προσανατολισμού. Σχήμα : Ποιοτική αναπαράσταση των κυριότερων μηχανισμών πόλωσης, που εκδηλώνονται με εφαρμογή ενός ηλεκτρικού πεδίου. (α) ηλεκτρονική πόλωση (β) μοριακή (ιοντική-ατομική) πόλωση (γ) πόλωση προσανατολισμού 23

24 Τα διηλεκτρικά υλικά συνήθως εκδηλώνουν τουλάχιστον έναν από τους προηγούμενους μηχανισμούς πόλωσης, ανάλογα με το υλικό, αλλά και την συγκεκριμένη χρήση του, δηλαδή τα χαρακτηριστικά του εφαρμοζόμενου ηλεκτρικού πεδίου (π.χ. συνεχές, πλάτος-συχνότητα εναλλασσομένου πεδίου), τη θερμοκρασία χρήσης, αλλά και τους ισχύοντες περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως την πυκνότητα ακτινοβολίας UV-a, UV-b, UV-c, που επιφέρει τη φωτόλυση (και κατ' επέκταση εισάγει στον όγκο τα χωρικά φορτία). Τα φαινόμενα αυτά είναι καθοριστικά στους οργανικούς κυρίως μονωτήρες εξωτερικής χρήσης. Η ηλεκτρονική πόλωση Όλα τα υλικά αποτελούνται από ιόντα τα οποία περιβάλλονται από τα νέφη ηλεκτρονίων. Κατά συνέπεια, η ηλεκτρονική πόλωση μπορεί κατά ένα βαθμό να εμφανισθεί σε όλα τα υλικά υπό την προϋπόθεση ότι εφαρμόζεται ηλεκτρικό πεδίο. Προέρχεται από τη μετατόπιση των κέντρων φορτίου που δημιουργούνται στο νέφος των ηλεκτρονίων και στον θετικά φορτισμένο πυρήνα, όπως φαίνεται στο σχήμα (α). Επειδή τα ηλεκτρόνια έχουν πολύ μικρή μάζα, χαρακτηρίζονται από την πολύ γρήγορη αντίδραση τους στις μεταβολές του επιβαλλόμενου ηλεκτρικού πεδίου. Για τον λόγο αυτό, ο συγκεκριμένος μηχανισμός πόλωσης αναμένεται να εκδηλωθεί για όλα τα υλικά στην περιοχή των υψηλών συχνοτήτων. Τα ηλεκτρόνια μπορούν ακόμη και να ακολουθούν τις πεδιακές μεταβολές στο φάσμα των οπτικών συχνοτήτων. Η μοριακή πόλωση Οι δεσμοί μεταξύ των ατόμων επιμηκύνονται από το εφαρμοζόμενο ηλεκτρικό πεδίο όταν τα συνδεόμενα άτομα του κρυσταλλικού πλέγματος φέρουν κάποια ηλεκτρικά φορτία προκειμένου να σχηματισθούν οι χημικοί δεσμοί. Αυτό μπορεί εύκολα να απεικονιστεί στην περίπτωση ενός κρυστάλλου άλκαλιαλογονιδίου. Για παράδειγμα, ο ατομικός δεσμός στο εσωτερικό του ατόμου του NaCl δημιουργείται από την ηλεκτροστατική έλξη λόγω της δύναμης Coulomb (σχήμα ). Η διπολική ροπή μ i για το κάθε ζεύγος ιόντων του πλέγματος, τα οποία 24

25 φέρουν φορτία +q, -q και διαχωρίζονται μεταξύ τους κατά απόσταση δ i, είναι σύμφωνα με την σχέση : μ = q δ i i Σχήμα : Ο χημικός δεσμός στο άτομο του NaCl υπόκειται σε διπολική ροπή κατά την εφαρμογή ενός ηλεκτρικού πεδίου. Η παρουσία ενός εξωτερικού ηλεκτρικού πεδίου θα μετατοπίσει τα κατιόντα προς τη μία κατεύθυνση και τα ανιόντα προς την αντίθετη πλευρά εισάγοντας μικρές παραμορφώσεις (επιμηκύνσεις-συμπτύξεις) στα μήκη των ιοντικών δεσμών του κρυστάλλου (σχήμα (β)). Με τον τρόπο αυτό, μόλις εφαρμοστεί το ηλεκτρικό πεδίο, αλλάζουν οι ατομικές αποστάσεις και κατ' επέκταση, η συνολική διπολική ροπή. Πόλωση προσανατολισμού Αυτή αφορά κυρίως υγρά ή αέρια υλικά και εκδηλώνεται όταν ολόκληρα μόρια, τα οποία έχουν μόνιμη ή επαγόμενη διπολική ροπή κινούνται παράλληλα με το εφαρμοζόμενο πεδίο. Θα μπορούσε κανείς να αναρωτηθεί γιατί σε ένα ασθενές στατικό πεδίο όλα ανεξαιρέτως τα μόρια δεν ευθυγραμμίζονται τελικά. Αν το έκαναν, αυτή θα ήταν η χαμηλότερη ενεργειακή κατάσταση για το σύστημα, αλλά όπως γνωρίζουμε και από την στατιστική Boltzmann, στην κατάσταση θερμοδυναμικής ισορροπίας ο αριθμός των μορίων με ενέργεια Ε θα είναι ανάλογος του μεγέθους exp(-e/kt). Έτσι στην οποιαδήποτε άλλη καθορισμένη θερμοκρασία θα υπάρχουν και άλλοι προσανατολισμοί. 25

26 1.2.3 Μία φυσική ερμηνεία των ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων Από πειραματικές έρευνες συμπεραίνεται, ότι οι ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις σχετίζονται με διεργασίες διέγερσης-αποδιέγερσης και ιονισμού με κρούσεις [1]. Ως διέγερση ενός μορίου εννοεί κανείς την ανύψωση ενός ηλεκτρικού φορέα του σε υψηλότερη ενεργειακή στάθμη, χωρίς αυτός να γίνει ελεύθερος. Αυτό σημαίνει (κατά την κβαντομηχανική θεώρηση) κάποια στάθμη π.χ. του φορέα μέσα στην απαγορευμένη ζώνη. Η αύξηση π.χ. της απόστασης ενός ηλεκτρόνιου από το μητρικό πυρήνα του σε ένα άτομο, λόγω μετάβασης του σε μια εξωτερική τροχιά (ή λόγω αύξησης της ακτίνας της τροχιάς σε περίπτωση ενός μόνο ηλεκτρονίου, όπως συμβαίνει στο άτομο του υδρογόνου) είναι μία διέγερση. Η ενεργειακή αυτή κατάσταση διαρκεί συνήθως ns και ο φορέας επιστρέφει πάλι στην αρχική του στάθμη (αποδιέγερση), αποδίδοντας το περίσσευμα της ενέργειάς του υπό μορφήν ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας (φωτόνιο). Για τον υπολογισμό της παραπάνω ακτινοβολίας ισχύει η σχέση : c W = h f = h ( ) λ όπου : h η σταθερά Planck ( h = 6, Ws 2 ), f η συχνότητα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας και λ το μήκος κύματος της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας Η δημιουργία ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων από κρούσεις, μπορεί να συμβεί, όταν η προσδιδόμενη από τους ελευθέρους ηλεκτρικούς φορείς ενέργεια είναι αρκετή, ώστε ηλεκτρόνια των ατόμων ή μορίων του μονωτή να βρεθούν ενεργειακά από τη ζώνη σθένους στη ζώνη αγωγιμότητας. Για την εκδήλωση του φαινομένου αυτού, που είναι γνωστό ως "ιονισμός με κρούσεις", είναι φανερό ότι απαιτείται μεγαλύτερη τιμή της πεδιακής έντασης, από εκείνη για τις διεργασίες διέγερσης. Η εμφάνιση ηλεκτρικού σπινθήρα, κατά την εκδήλωση ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων σε ένα στερεό μονωτικό σε περιβάλλον ατμοσφαιρικού αέρα, σχετίζεται με τη δημιουργία ελεύθερων ηλεκτρονίων, λόγω ιονισμού με κρούσεις. Ο ιονισμός αυτός εκδηλώνεται στον ατμοσφαιρικό αέρα και στην επιφάνεια του υλικού. 26

27 Παρακάτω δίνονται ορισμένες βασικές πληροφορίες για τον ιονισμό των ηλεκτρομονωτικών αερίων και τον ιονισμό στην επιφάνεια των στερεών ηλεκτρομονωτικών υλικών, που θα διευκολύνουν ακολούθως στην εξαγωγή συμπερασμάτων για την εξάλειψη των κινδύνων από ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις Ο ιονισμός των ηλεκτρομονωτικών αερίων Η δημιουργία γενικά ελεύθερων ηλεκτρικών φορέων στα ηλεκτρομονωτικά αέρια ονομάζεται ιονισμός. Διακρίνει κανείς τρεις περιπτώσεις ιονισμού : 1) Τον ιονισμό με κρούσεις (από μετρήσεις είναι γνωστό, ότι στον αέρα αναπαράγονται το δευτερόλεπτο, λόγω κοσμικών ακτινοβολιών και φυσικής ραδιενέργειας, περίπου 5 20 ζεύγη φορέων ανά cm 3 ως αρχικοί ελεύθεροι ηλεκτρικοί φορείς. Έτσι, τα προϋπάρχοντα κυρίως ελεύθερα ηλεκτρόνια στον αέρα είναι διαθέσιμα ως αρχικά ηλεκτρόνια του ιονισμού), 2) Τη θερμοϊονική εκπομπή (εκπομπή ελεύθερων ηλεκτρονίων από μία θερμαινόμενη κάθοδο), και 3) Τον φωτοϊονισμό (ιονισμός από ιονίζουσες ακτινοβολίες: μήκος κύματος λ < 100 nm). Το φως της ημέρας έχει μήκος κύματος nm και επομένως δεν προκαλεί ιονισμό. Η ενέργεια, που πρέπει να προσφερθεί στο άτομο για να συμβεί ιονισμός, ονομάζεται ενέργεια ιονισμού W i. O ιονισμός ενός ατόμου μπορεί να θεωρηθεί ως επιδίωξη του ηλεκτρονίου να απομακρυνθεί σε απόσταση r T από τον μητρικό του πυρήνα (σχήμα ). 27

28 Σχήμα : Μακροσκοπική παράσταση της απομάκρυνσης ενός ηλεκτρονίου από τον μητρικό πηρύνα του λόγω ιονισμού. + : πυρήνας - : ηλεκτρόνιο (r T απόσταση τροχιάς προ του ιονισμού) Έτσι, για το ηλεκτρόνιο εντός του σφαιρικού (κατά προσέγγιση) πεδίου του πυρήνα ισχύει : ( ) W = F dr = q E dr = q U i r e e i T rt όπου : U i η τάση ιονισμού, F η δύναμη Coulomb μεταξύ πυρήνα και ηλεκτρονίου, Ε η ένταση του ηλεκτρικού πεδίου q e το ηλεκτρικό φορτίο του ηλεκτρονίου r T η ακτίνα της τροχιάς του ηλεκτρονίου προ του ιονισμού Για την πεδιακή ένταση Ε σε απόσταση r από το κέντρο του πυρήνα έχουμε : rπ E = Eπ r 2 ( ) ή rπ U = E ( ) r i π 28

29 όπου : r π η ακτίνα του πυρήνα του ατόμου Ε π η πεδιακή ένταση στην επιφάνεια του πυρήνα, για την οποία ισχύει η σχέση : E π q e 2 rπ = 4 π ε 0 ( ) όπου : r π η ακτίνα του πυρήνα του ατόμου q e το ηλεκτρικό φορτίο του ηλεκτρονίου 12 ε 0 η επιτρεπτότητα του κενού με τιμή 8, F/ m Από τις σχέσεις ( ), ( ), ( ) και ( ) έπεται ότι : dr q E r q ( ) 2 2 = 2 e e i e rt r = π π π π r = τ 4 π ε 0 rτ W q E r Για ε 0 =8,854 pf/m και r τ =0,1 nm έχουμε : W i = 14,38 ev, όπου 1 ev=1, Ws. Στον πίνακα δίνονται τιμές της ενέργειας ιονισμού για διάφορα αέρια. αέριο H H 2 O 2 N 2 SF 6 W i σε ev 13,5 15,9 12,5 15,8 19,3 Πίνακας : Ενέργεια ιονισμού ορισμένων αερίων. Η ενέργεια ιονισμού W i στα ηλεκτρομονωτικά αέρια είναι μία ανάλογη έννοια προς την ενέργεια εξόδου (ή έργο εξόδου) των μετάλλων W α, γιατί και οι δύο αποτελούν προϋπόθεση παροχής ενέργειας προς το υλικό για την δημιουργία ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων. Μία θεωρητική προσέγγιση της ενέργειας εξόδου στα μέταλλα γίνεται παρακάτω με την μέθοδο του ισοδυνάμου φορτίου (αντικατοπτρικό φορτίο προς το ηλεκτρόνιο), όπου η απόσταση των ηλεκτρικών φορτίων είναι r=2y. Κατ αναλογία, προς τους προηγούμενους υπολογισμούς έχουμε : 29

30 Σχήμα : Αντικατοπτρικό φορτίο του ηλεκτρονίου, για τον υπολογισμό της ενέργειας εξόδου του από ένα μέταλλο. 2 dx Wα = qe Eπ rπ ( ) r 2 T r όπου για r = 2y : 2 dy q E r Wα = qe Eπ rπ = ( ) 2 e π π r 2 T (2 y) 4 rτ Από τις σχέσεις ( ) και ( ) έπεται ότι : W W i α = 4 Στον παρακάτω πίνακα δίνονται τιμές της ενέργειας εξόδου ορισμένων μετάλλων. Μέταλλο Cu Al Fe Ag Au Cr W α σε ev 4,0 4,8 1,8 3,9 4,0 4,7 3,0 4,7 4,8 4,4 Πίνακας : Ενέργεια εξόδου (ή έργο εξόδου) ορισμένων μετάλλων. 30

31 Η συνθήκη του ιονισμού με κρούσεις και η θεωρία Towsend Υποθέτουμε, ότι ένας ελεύθερος ηλεκτρικός φορέας κινείται ευθύγραμμα υπό την επίδραση του πεδίου, και ότι συγκρούεται διαδοχικά με μόρια του αέρα, που απέχουν μεταξύ τους ακανόνιστα. Ως μέσο ελεύθερο μήκος (λ) του παραπάνω ελεύθερου ηλεκτρικού φορέα για κίνησή του σε απόσταση x, έχει οριστεί το πηλίκο : λ = x z ( ) όπου z ο αριθμός των κρούσεων. Με r και R τις ακτίνες αντίστοιχα του ελεύθερου ηλεκτρικού φορέα και του μορίου, ο όγκος στον οποίο συμβαίνουν οι z κρούσεις είναι : 2 V π ( r R) x = + ( ) Για Ν μόρια στον όγκο V, τα οποία συγκρούστηκαν από τον ελεύθερο ηλεκτρικό φορέα, ο αριθμός των κρούσεων z είναι : 2 z N V N π ( r R) x = = + ( ) Από τις σχέσεις ( ) και ( ) έπεται ότι : λ = 1 π + 2 N ( r R) x ( ) Επειδή η ακτίνα του ηλεκτρονίου είναι r 13 = 1, cm και του μορίου R 0,1 0,2 nm, το μέσο ελεύθερο μήκος του ηλεκτρονίου λ e είναι : λ = e 1 N π R 2 ( ) 31

32 Για τον αέρα ΥΚΣ (p=1,013 mbar & θ=20 o C) είναι : λ e = 0,57 μm. Όταν πρόκειται για ένα ιόν, τότε είναι r R, οπότε το μέσο ελεύθερο μήκος του ιόντος είναι : 1 λi = 4 N π R 2 ( ) που σημαίνει ότι : λe λ i = 4 ( ) Για να συμβεί ιονισμός με κρούση ενός ελευθέρου ηλεκτρικού φορέα επί ενός ατόμου ηλεκτρομονωτικού αερίου, θα πρέπει : Wκ = q Δ φ = q E λ W i ( ) Με : W = U q, έχουμε : i i E λ U i ( ) Η παραπάνω σχέση είναι γνωστή ως συνθήκη ιονισμού. Για την δημιουργία ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων από τον ιονισμό με κρούσεις σε μικρά διάκενα ισχύει η θεωρία του J.S.Towsend, γνωστή στη βιβλιογραφία ως εκκένωση Towsend. Ένα μακροσκοπικό μοντέλο για την παραγωγή των ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων κατά τη θεωρία Towsend δίνεται στο σχήμα

33 Σύμφωνα με το μοντέλο αυτό, η δημιουργία των ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων αποδίδεται σε τρεις δυνατότητες ιονισμού με κρούσεις : 1) με κρούσεις από ηλεκτρόνια επί ατόμων ή μορίων του αερίου (α-θεωρία), 2) με κρούσεις από θετικά ιόντα επί ατόμων ή μορίων του αερίου (β-θεωρία), και 3) με κρούσεις θετικών ιόντων στην επιφάνεια της καθόδου (επιφανειακός ιονισμός ή γ-θεωρία) Σχήμα : Ενα μακροσκοπικό μοντέλο για τις περιπτώσεις ιονισμού με κρούσεις κατά τη θεωρία Towsend. Από τις τρεις παραπάνω περιπτώσεις ιονισμού σημασία έχουν στην πράξη η α-θεωρία και η γ-θεωρία, γιατί η συνεισφορά σε ελεύθερους ηλεκτρικούς φορείς κατά την β-θεωρία είναι, λόγω του αρκετά μικρότερου ελεύθερου μήκους των ιόντων ως προς εκείνο του ηλεκτρόνιο (βλέπετε σχέση ), περιορισμένη. 33

34 Ο ιονισμός στην επιφάνεια των στερεών ηλεκτρομονωτικών υλικών Τα φαινόμενα προ και κατά την επιφανειακή διάσπαση θεωρείται, ότι αφορούν έναν όγκο του υλικού από την επιφάνεια του μέχρι βάθος 30Å [1]. Πρόκειται για το λεγόμενο επιφανειακό φιλμ. Οι παράγοντες, του προκαλούν τη γήρανση στο επιφανειακό φιλμ ή την επιφανειακή διάσπαση ενός στερεού μονωτικού των πρακτικών εφαρμογών, είναι οι ίδιοι με εκείνους για τη διάτρηση του υλικού. Από θεωρητικής πλευράς γίνεται διάκριση σε τέσσερις βασικούς παράγοντες, που είναι : οι απώλειες του μονωτικού, οι δυνάμεις Coulomb, οι μερικές εκκενώνεις, και η θερμοκρασία του περιβάλλοντος μέσου. Αντίστοιχα προς τους παραπάνω παράγοντες θεωρείται ότι υπάρχουν τέσσερις βασικές μορφές διάσπασης : η θερμική, η ηλεκτρική, η γήρανση και η θερμοχημική. Στην πράξη βέβαια συνδυάζονται οι παράγοντες που προαναφέρθηκαν και υποβοηθούνται από διάφορες ειδικές συνθήκες λειτουργίας (κυρίως ξένες επικαθήσεις στην επιφάνεια & μορφή του πεδίου), έτσι ώστε η αλλαγή της μοριακής δομής στην επιφάνεια ή η επιφανειακή διάσπαση να είναι κάποιο συνολικό αποτέλεσμα. Πληροφορίες για τα φαινόμενα, που εκδηλώνονται προ και κατά την επιφανειακή διάσπαση, έχουν εξαχθεί από την ενέργεια των ελευθέρων ηλεκτρονίων, πάνω από την ενέργεια Fermi. Είναι γνωστό από πειράματα, ότι η επιφανειακή διάσπαση σχετίζεται με την εκδήλωση του ιονισμού με κρούσεις στο επιφανειακό φιλμ. Επίσης, έχει διαπιστωθεί πειραματικά, ότι η τιμή της παραπάνω ενέργειας κατά την επιφανειακή διάσπαση είναι πάνω από 20 ev. 34

35 1.3 Χαρακτηριστικά των ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων Από έρευνες που έχουν γίνει για τη μελέτη των ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων έχει διαπιστωθεί ότι έχουν ενέργεια της τάξης των mj [2,4]. Η ενέργεια μιας ηλεκτροστατικής εκφόρτισης δίνεται από την σχέση : Q = = = [Joule] (1.3-1) C 2 E C V Q V όπου C είναι η χωρητικότητα [Farad], V η τάση [Volt] και Q το φορτίο [Coulomb]. Ο προκαλούμενος παλμός τάσης έχει κρουστική μορφή και οι τιμές, που τον χαρακτηρίζουν, εξαρτώνται από την περίπτωση της εκφόρτισης (χρόνος ανύψωσης της τάσης από 0,5 ns έως 20 ns και πλάτος του θετικού ή αρνητικού παλμού από 1,5 kv - 35 kv και σπανίως 40 kv) [1,2,4]. Στο σχήμα παρουσιάζονται τα βασικά χαρακτηριστικά μιας κρουστικής τάσης. Σχήμα : Χαρακτηρισμός των μεγεθών μιας κρουστικής τάσης Uˆ k : Μέγιστη τιμή T s : ιάρκεια μετώπου T r : ιάρκεια μισού εύρους της ουράς 35

36 1.4 Παράγοντες που επηρεάζουν την δημιουργία στατικού ηλεκτρισμού Για τον αριθμό των μορίων N του αέρα στη μονάδα του όγκου ισχύει σύμφωνα με την θερμοδυναμική η σχέση : N p = k θ (1.4-1) όπου p η πίεση και θ η θερμοκρασία. Έτσι από τις σχέσεις (1.4-1) και ( ) έχουμε : k θ λe = π p R 2 (1.4-2) Για τη συνθήκη ιονισμού (σχέση ) ισχύει επομένως : k θ E π p R U 2 i (1.4-3) όπου : p η πίεση θ η θερμοκρασία R η ακτίνα του μορίου k η σταθερά του Boltzmann (k=1, J/K) U i η τάση ιονισμού Ε η ένταση του ηλεκτρικού πεδίου Από την παραπάνω σχέση συμπεραίνεται ότι η μείωση της θερμοκρασίας και η αύξηση της πίεσης του αέρα συμβάλλουν γενικά στην εξάλειψη των ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων γιατί δεν διευκολύνεται ο ιονισμός με κρούσεις στον 36

37 αέρα. Επίσης η μείωση της θερμοκρασίας δεν διευκολύνει τον ιονισμό με κρούσεις στο επιφανειακό φιλμ των στερεών μονωτικών. Από πειράματα, που έχουν γίνει ανάλογα με το είδος του υλικού, αποδεικνύεται ότι η παραγωγή ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων διευκολύνεται από την αύξηση της θερμοκρασίας [3], γιατί οι δεσμοί στο πλέγμα των μορίων γίνονται ασθενέστεροι, ενώ η αύξηση της σχετικής υγρασίας συνεπάγεται εκθετική μείωση της τάσης που εκδηλώνεται κατά την ηλεκτροστατική εκφόρτιση, γιατί προκαλεί μείωση της ωμικής αντίστασης των υλικών, επιτρέποντας την απαγωγή των ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων (υπό μορφή ρεύματος διαρροής). Αποτέλεσμα της απαγωγής αυτής των ηλεκτρονίων είναι η μείωση της έντασης του ηλεκτροστατικού πεδίου. Επίσης, έχει παρατηρηθεί ότι τα φαινόμενα προ και κατά την εκδήλωση ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων περιορίζονται με την αύξηση της πίεσης του αέρα. Επομένως μπορούμε να πούμε ότι η ενέργεια (W) του ηλεκτροστατικού πεδίου δίνεται από την σχέση [3] : W 2 θ CV = f 2 P, ΣΥ (1.4-4) όπου : C η χωρητικότητα του πυκνωτή που συνθέτουν τα σώματα στα οποία συμβαίνει η ηλεκτροστατική φόρτιση V η τάση λόγω της ηλεκτροστατικής φόρτισης f(θ / P,ΣΥ) είναι μία συνάρτηση, η τιμή της οποίας γίνεται μεγαλύτερη, με την αύξηση της θερμοκρασίας (θ), ενώ μειώνεται όσο αυξάνουν : η πίεση P και η σχετική υγρασία ΣΥ του αέρα. 37

38 1.5 Ο άνθρωπος ως πηγή στατικού ηλεκτρισμού Ο άνθρωπος είναι πηγή στατικού ηλεκτρισμού [1,4]. Αυτό οφείλεται στην εκδήλωση βιοηλεκτρικών φαινομένων στον οργανισμό, που αποδίδονται σε συνεχή μεταβολή χημικής ενέργειας σε ηλεκτρική κατά το μεταβολισμό των κυττάρων. Επίσης, επειδή ο άνθρωπος έχει μία χωρητικότητα και μεγάλη συνήθως ωμική αντίσταση, φορτίζεται ηλεκτροστατικά από συνήθη μικρά ρεύματα (της τάξης μερικών μα), που προέρχονται από διαρροές ηλεκτρικών συσκευών καθώς και εξ επαγωγής. Η απλούστερη κυκλωματική προσομοίωση του ανθρώπινου οργανισμού αποτελείται από μία αντίσταση σε σειρά με έναν πυκνωτή. Η αντίσταση του ανθρωπίνου σώματος θεωρείται ότι είναι το άθροισμα της αντίστασης του πυρήνα του (περίπου 500 Ω) και της αντίστασης του δέρματος που κυμαίνεται μεταξύ των τιμών 1 kω έως 100 kω (ανάλογα με την υγρασία του δέρματος). Η χωρητικότητα του ανθρώπινου οργανισμού είναι της τάξης των 100 pf 300 pf. Το ανθρώπινο σώμα μπορεί να φορτιστεί ηλεκτροστατικά αποκτώντας δυναμικό μέχρι και 30 kv, ενώ η σχετική ενέργεια μπορεί να φτάσει μέχρι και 135 mj. Εκφορτίσεις περίπου 1 mj είναι γίνονται αισθητές στον άνθρωπο, ενώ εκφορτίσεις της τάξης του 1 J μπορούν να προκαλέσουν ισχυρό σοκ [8]. 1.6 Η επικινδυνότητα των ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων Δύο από τα πιο σημαντικά προβλήματα, που προκαλούν οι ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις είναι [1] : οι παροδικές (ανωμαλίες λειτουργίας) ή οι μόνιμες βλάβες (καταστροφή) των ηλεκτρονικών κυκλωμάτων (ολοκληρωμένα κυκλώματα CMOS, MOSFET τρανζίστορ κ.λ.π.) και ο κίνδυνος έκρηξης ή ανάφλεξης όταν συνυπάρχουν με εύφλεκτα μείγματα. Έχουν αναφερθεί περιστατικά εκρήξεων σε δεξαμενόπλοια και στην πετροχημική βιομηχανία, οφειλόμενα σε στατικό ηλεκτρισμό [15]. Είναι χαρακτηριστικό ότι το κατώτατο όριο ενέργειας του ηλεκτροστατικού πεδίου, που 38

39 χρειάζεται για την ανάφλεξη ατμών υδρογονανθράκων στον αέρα, είναι περίπου 0,2 mj [8] Κίνδυνοι λόγω ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων σε μονάδες επείγουσας ιατρικής Ένας κίνδυνος για τον ασθενή, το προσωπικό και τον εξοπλισμό που περιλαμβάνει ολοκληρωμένα κυκλώματα, είναι ο στατικός ηλεκτρισμός που μπορεί να δημιουργηθεί στις μονάδες επείγουσας ιατρικής (χειρουργεία, χώροι νάρκωσης, χώρος αξονικής τομογραφίας, Μ.Ε.Θ.) και ιδιαίτερα στους χώρους νάρκωσης και στα χειρουργεία [1]. Το ηλεκτροστατικό πεδίο στους χώρους αυτούς προέρχεται από την παραγωγή ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων, λόγω διεργασιών φόρτισης (τριβή, κόψιμο τεμαχίων κ.λ.π.) και ηλεκτροστατικών φορτίσεων υπό την επίδραση ηλεκτρικών πεδίων. Οι ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις, υπό μορφή σπινθήρα (ηλεκτρικό τόξο) ή όχι, που είναι δυνατό να εκδηλωθούν στο παραπάνω ηλεκτροστατικό πεδίο, μπορεί να προκαλέσουν ανωμαλίες λειτουργίας ή βλάβες σε κυκλώματα ηλεκτρονικών συσκευών, καθώς και έκρηξη ή ανάφλεξη, όταν συνυπάρχουν με εύφλεκτα μείγματα αερίων, που χρησιμοποιούνται στους χώρους αυτούς. Ο στατικός ηλεκτρισμός στις μονάδες επείγουσας ιατρικής μπορεί να γίνει επικίνδυνος ακόμα και από τον φόβο που προκαλεί όταν γίνεται αντιληπτός. Έχει επίσης διατυπωθεί η άποψη ότι ο στατικός ηλεκτρισμός μπορεί να προκαλέσει στάση της καρδιάς, όταν εφαρμοσθεί σε έναν βηματικό καθετήρα. Οι κίνδυνοι από τον στατικό ηλεκτρισμό υπάρχουν σε μεγαλύτερο βαθμό στους χώρους νάρκωσης και στα χειρουργεία, από ότι στις μονάδες ασθενών επείγουσας ιατρικής. Για την εξάλειψη των κινδύνων από τον στατικό ηλεκτρισμό χρειάζονται ειδικές εγκαταστάσεις. Πρόκειται κυρίως για τα αντιστατικά δάπεδα και τον ειδικό κλιματισμό. Θα πρέπει επίσης να αποφεύγεται η χρήση υλικών που ευνοούν από τη φύση τους τη δημιουργία ηλεκτροστατικών φορέων. 39

40 1.7 Μέθοδοι προστασίας από τις ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις Η προστασία από τις ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις γίνεται με μεθόδους, που αποσκοπούν στην απαγωγή των ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων, ώστε να αποκλείεται η εκδήλωση φαινομένων ιονισμού. Οι μέθοδοι προστασίας αφορούν κυρίως [1, 2, 3, 5] : την τοποθέτηση αντιστατικών δαπέδων (που ενώ έχουν μονωτικές ιδιότητες διευκολύνουν στην απαγωγή των ελευθέρων ηλεκτρονίων προς γη) με αρχική αντίσταση, αντίσταση κατά το πρώτο έτος μετά την εγκατάσταση, της τάξης των 0,25 ΜΩ 1 ΜΩ, τη γείωση των ηλεκτρικών συσκευών με αντίσταση γείωσης μικρότερη από 0,2 Ω χωρίς όμως μεταλλική επαφή με το δάπεδο (ώστε να παρέχεται προστασία του προσωπικού από εγκαύματα υψηλών συχνοτήτων), την χρήση αντιστατικών παπουτσιών με αντίσταση όχι μεγαλύτερη από 50 Ω, χωρίς όμως μεταλλική επαφή με το δάπεδο (για να παρέχεται προστασία από εγκαύματα υψηλών συχνοτήτων), την χρησιμοποίηση αγώγιμων ή αντιστατικών υλικών, ανάλογα με την περίπτωση, όπως π.χ. στα χειρουργεία : μεταλλικά εργαλεία, εξοπλισμός από μεταλλικά ή αντιστατικά υλικά, βαμβακερός ρουχισμός και βαμβακερά υφάσματα κλινοστρωμής (δεν ενδείκνυνται ρουχισμός και υλικά κλινοστρωμής από μαλλί, μετάξι και συνθετικές ίνες), την γείωση μεταλλικών επιφανειών, την φύλαξη εύφλεκτων αερίων και υγρών σε αγώγιμα δοχεία, την ανανέωση του αέρα ενός χώρου (απαγωγή εύφλεκτων μειγμάτων), την αύξηση της σχετικής υγρασίας (στα χειρουργεία και στις μονάδες εντατικής θεραπείας απαιτείται σχετική υγρασία 50%-60%). 40

41 Επομένως, στην μείωση των κινδύνων από τις ηλεκτροστατικές εκφορτίσεις συμβάλλουν, εκτός των άλλων, οι ενδεδειγμένες κατά περίπτωση κλιματολογικές συνθήκες, οι οποίες μπορούν να καθοριστούν μέσω κατάλληλης εγκατάστασης κλιματισμού [1,3]. Για αυτόν το λόγο στις μονάδες επείγουσας ιατρικής επιβάλλεται η εγκατάσταση ειδικού κλιματισμού. 41

42 42

43 2. Αντιστατικά δάπεδα Όπως ήδη αναφέρθηκε, μία από τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται για την εξάλειψη των κινδύνων εξαιτίας ηλεκτροστατικών εκφορτίσεων, είναι η εγκατάσταση αντιστατικών δαπέδων, δηλαδή δαπέδων που διευκολύνουν την απαγωγή των ελευθέρων ηλεκτρικών φορέων προς την γη. Οι χώροι όπου συνήθως τοποθετούνται τα αντιστατικά δάπεδα είναι οι μονάδες επείγουσας ιατρικής (χειρουργεία, χώροι νάρκωσης, χώρος αξονικής τομογραφίας, Μ.Ε.Θ.), χώροι συγκροτημάτων μηχανημάτων υψηλής τεχνολογίας όπου υπάρχει ευαίσθητος ηλεκτρονικός εξοπλισμός, όπως : τηλεφωνικά κέντρα, κέντρα επικοινωνιών, αίθουσες υπολογιστών (computer rooms), πύργοι εναέριας κυκλοφορίας και χώροι όπου υπάρχει κίνδυνος ανάφλεξης εύφλεκτων μειγμάτων, όπως για παράδειγμα στα διυλιστήρια και σε αποθήκες πυρομαχικών. Επίσης αντιστατικά δάπεδα τοποθετούνται σε χώρους χειρισμού διακοπτών υψηλής τάσης, όπου είναι δυνατόν να συσσωρευθεί ηλεκτροστατικό φορτίο λόγω του ισχυρού ηλεκτρικού πεδίου. 2.1 Κατάταξη των υλικών βάσει της ηλεκτρικής τους αντίστασης Στο σχήμα δίνεται απλοποιημένα η κατάταξη των υλικών (βάσει της τιμής της ωμικής τους αντίστασης) ως προς τη δυνατότητα τους στην απαγωγή των ηλεκτροστατικών φορέων [1,2]. Στο ίδιο σχήμα δίνονται και οι τιμές των ωμικών αντιστάσεων (σε Ω) στα όρια των περιοχών που διαμορφώνονται από την παραπάνω κατάταξη. Σύμφωνα με αυτή την κατάταξη, προκειμένου ένα υλικό να είναι αντιστατικό θα πρέπει η τιμή της ωμικής αντίστασης R A να είναι μεταξύ των ορίων της περιοχής Α (10 4 Ω < R A < 10 9 Ω). Όταν η τιμή R A είναι μεγαλύτερη των 10 9 Ω (R A > 10 9 Ω) το υλικό συμπεριφέρεται ως ηλεκτρομονωτικό. Τα ηλεκτρομονωτικά υλικά γενικά, δεν απάγουν ηλεκτροστατικούς φορείς. Αυτό σημαίνει ότι φορτίζονται ηλεκτρικά και είναι ακατάλληλα να χρησιμοποιούνται σε χώρους όπου μπορούν να φορτιστούν ηλεκτρικά λόγω εκδήλωσης των νόμων της φόρτισης και της επαγωγής (όπως μπορεί να συμβεί σε χώρους επείγουσας ιατρικής). 43

44 Ωστόσο, η αντίσταση των αντιστατικών δαπέδων δεν πρέπει να είναι ιδιαίτερα χαμηλή, καθώς σε αυτήν την περίπτωση υπάρχει αυξημένος κίνδυνος ηλεκτροπληξίας εξαιτίας διαρροών από ηλεκτρικές συσκευές ή εξαιτίας άλλου είδους σφαλμάτων στην κύρια ηλεκτρική εγκατάσταση [16]. Σχήμα : Κατάταξη των υλικών ως προς τη δυνατότητα τους στην απαγωγή των ηλεκτροστατικών φορέων βάσει της τιμής της ωμικής τους αντίστασης R A (σε Ω). Α : Αντιστατικά υλικά, δηλαδή απάγουν ηλεκτροστατικούς φορείς (10 4 < R A < 10 9 Ω). Β : Υλικά με περιορισμένες δυνατότητες απαγωγής ηλεκτροστατικών φορέων (10 9 Ω< R A < Ω). Γ : Υλικά που, γενικά, δεν απάγουν ηλεκτροστατικούς φορείς. Αυτό σημαίνει ότι φορτίζονται ηλεκτρικά (10 11 Ω< R A < Ω). Πρέπει να σημειωθεί ότι η ωμική αντίσταση των αντιστατικών δαπέδων R A, αυξάνει με την πάροδο του χρόνου. Επομένως, επιβάλλεται ο προγραμματισμένος έλεγχος της τιμής της αντίστασής τους, ώστε να διαπιστώνεται εάν πληρούν τις προδιαγραφές. Στο σχήμα δίδεται μία διαφορετική κατηγοριοποίηση των υλικών βάσει της επιφανειακής και της κατακόρυφης αντίστασής τους [17]. Το εύρος των περιοχών της αντίστασης, που καθορίζουν κατά πόσον ένα υλικό είναι αγώγιμο, αντιστατικό ή μονωτικό, δεν είναι σαφώς καθορισμένο, αλλά υπάρχουν περιοχές που επικαλύπτονται. Αυτό συμβαίνει επειδή η συμπεριφορά των υλικών εξαρτάται από διάφορους μεταβαλλόμενους παράγοντες όπως είναι η θερμοκρασία και η υγρασία, αλλά και από τις εφαρμογές όπου τα υλικά αυτά πρόκειται να χρησιμοποιηθούν. Σύμφωνα με αυτήν την κατηγοριοποίηση, ένα υλικό χαρακτηρίζεται μονωτικό εάν είτε η επιφανειακή του αντίσταση (surface resistivity) ή η κατακόρυφή του αντίσταση (volume resistivity) βρίσκεται στην αντίστοιχη περιοχή. Παρομοίως, ένα υλικό χαρακτηρίζεται ως αγώγιμο εάν η τιμή της επιφανειακής ή της κατακόρυφης αντίστασης βρίσκεται στην αντίστοιχη περιοχή. Εάν η τιμή ενός ή και των δύο ανωτέρω ειδών αντίστασης βρίσκεται σε περιοχή επικάλυψης, το υλικό χαρακτηρίζεται ανάλογα με την εφαρμογή στην οποία πρόκειται να χρησιμοποιηθεί. 44

45 Η περιοχή που χαρακτηρίζεται αντιστατική πάντα επικαλύπτεται από μία εκ των δύο άλλων περιοχών. Επομένως, όταν ενδιαφερόμαστε για υλικά που συμπεριφέρονται ως αντιστατικά πρέπει να λαμβάνουμε υπ όψιν τις απαιτήσεις της συγκεκριμένης εφαρμογής και δεν υπάρχει κάποια κατάταξη των υλικών που να μπορεί να θεωρηθεί απόλυτα ακριβής. Σχήμα : Κατάταξη των υλικών ως προς τη δυνατότητα τους στην απαγωγή των ηλεκτροστατικών φορέων βάσει της τιμής της ωμικής τους αντίστασης. a)κατακόρυφη αντίσταση (Volume Resistivity) b)επιφανειακή αντίσταση (Surface Resistivity) 2.2 Τύποι αντιστατικών δαπέδων Υπάρχουν διάφοροι τύποι αντιστατικών δαπέδων που χρησιμοποιούνται στην πράξη. Τα αντιστατικά δάπεδα μπορεί να είναι : σε ρολλά, που στρώνονται πάνω στο υπάρχον δάπεδο σε πλακίδια χυτά υπερυψωμένα 45

46 Επίσης, συχνά, ιδιαίτερα σε κτήρια γραφείων, χρησιμοποιούνται αντιστατικά χαλιά. Ένας γρήγορος και φθηνός τρόπος, ώστε τα υλικά που χρησιμοποιούνται στα αντιστατικά δάπεδα να αποκτήσουν την επιθυμητή αγωγιμότητα, είναι η «νόθευσή» τους με αγώγιμα πρόσθετα (π.χ. ρινίσματα χαλκού ή άλλων μετάλλων, άνθρακας) κατά την παρασκευή των μειγμάτων [16]. Μία άλλη δυνατότητα είναι η επικάλυψη με μέταλλα ή άλλα αγώγιμα υλικά, όμως η χρήση αγώγιμων προσθέτων είναι πιο δημοφιλής όταν απαιτείται αντοχή και μεγάλη διάρκεια ζωής των αντιστατικών δαπέδων. Η αγωγιμότητα των αντιστατικών δαπέδων ποικίλει ανάλογα με την χρήση του χώρου στον οποίο πρόκειται να εγκατασταθούν. 2.3 Εγκατάσταση αντιστατικών δαπέδων Στο σχήμα δείχνεται ένα παράδειγμα εγκατάστασης του πλέγματος για την γείωση ενός αντιστατικού δαπέδου [1,2]. Αρχικά κατασκευάζεται ένα πλέγμα γείωσης από λάμες χαλκού (σε μορφή ταινίας) διατομής τουλάχιστον 10 0,1 mm που δεν χρειάζεται να συγκολληθούν μεταξύ τους με τον τρόπο που δείχνεται στο σχήμα (διάταξη καρέ). Το πλέγμα αυτό συνδέεται με ένα χάλκινο αγωγό διατομής τουλάχιστον 4 mm 2 που είναι τοποθετημένος περιμετρικά του χώρου. Ο αγωγός αυτός συνδέεται σε μία θέση με το ηλεκτρόδιο γείωσης της εγκατάστασης, που δεν έχει σχέση με άλλη γείωση (π.χ. γείωση εσωτερικής ηλεκτρικής εγκατάστασης, γείωση αντικεραυνικής προστασίας, κ.λ.π.). Στην συνέχεια τοποθετούνται αντιστατικές πλάκες ή χυτό αντιστατικό δάπεδο. Η τοποθέτηση αντιστατικών πλακών γίνεται με ειδική αντιστατική κόλλα. 46

47 Σχήμα : Παράδειγμα τρόπου εγκατάστασης πλέγματος για την γείωση αντιστατικού δαπέδου. 2.4 Οδηγίες για την φροντίδα των αντιστατικών δαπέδων Ο καθαρισμός των αντιστατικών δαπέδων απαιτεί μια ειδική διαδικασία, ώστε να μην επηρεάζεται η αγωγιμότητά τους [10, 11]. Τα συνηθισμένα μέσα καθαρισμού συχνά περιέχουν συστατικά με αμμωνία ή σιλικόνη. Η αμμωνία οδηγεί σε φθορές σε μεταλλικά μέρη, που μετά από κάποιο διάστημα μπορεί να σπάσουν. Οι ατμοί σιλικόνης εγκαθίστανται στις επαφές και μπορεί να μειώσουν την αξιοπιστία του δαπέδου. Η επιφάνεια του αντιστατικού δαπέδου δεν πρέπει να μονώνεται από μεμβράνη λαδιού ή κεριού. Κάθε κερί, βαφή ή ύφασμα που χρησιμοποιείται για την συντήρηση του δαπέδου δεν πρέπει να επηρεάζει την αγωγιμότητά του. Δεν επιτρέπεται το καθάρισμα του δαπέδου με νερό. Επιτρέπεται το υγρό σκούπισμα ή σφουγγάρισμα. 47

48 48

49 3. Η διάταξη και η διαδικασία των μετρήσεων Στο πλαίσιο της εκπόνησης της παρούσας διπλωματικής εργασίας, πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις της αντίστασης δειγμάτων αντιστατικών δαπέδων, αλλά και επί τόπου μετρήσεις σε εγκατεστημένα αντιστατικά δάπεδα χειρουργείων και χώρων επείγουσας ιατρικής. Τα δείγματα αντιστατικών δαπέδων μετρήθηκαν σύμφωνα με το πρότυπο ΕΛΟΤ EN , στο Εργαστήριο Ηλεκτρικών Μετρήσεων της Σχολής Η.Μ.Μ.Υ. του Ε.Μ.Π., ενώ τα αντιστατικά δάπεδα των χειρουργείων και των χώρων επείγουσας ιατρικής μετρήθηκαν σύμφωνα με τα πρότυπα ΕΛΟΤ EN , DIN και DIN 53482, προκειμένου να συγκριθούν τα αποτελέσματα των δύο μεθόδων μέτρησης και να εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα. Μία σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο προτύπων μέτρησης είναι ότι το νέο Ελληνικό και Ευρωπαϊκό πρότυπο ΕΛΟΤ EN απαιτεί την μέτρηση τόσο της επιφανειακής όσο και της κατακόρυφης αντίστασης του δαπέδου, ενώ τα DIN και DIN μόνο της κατακόρυφης αντίστασης. Επίσης, η τάση δοκιμής κατά ΕΛΟΤ EN διαφέρει από αυτήν κατά DIN και DIN Μετρήσεις κατά DIN και DIN Η διάταξη των μετρήσεων Η διάταξη για την μέτρηση της αντίστασης αντιστατικών δαπέδων κατά DIN και DIN 53482, δίδεται στο σχήμα [1,2]. Το ηλεκτρόδιο έχει επιφάνεια 20 cm 2 και βάρος 1 kp 10N. Για την τιμή της αντίστασης του δαπέδου κατά την μέθοδο αυτή, ισχύει : Για νέο δάπεδο : R 1 ΜΩ Μετά 1 4 έτη : R 100 ΜΩ 49

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 2012 - \ ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις - Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» ΒΡΕΝΤΖΟΥ ΤΙΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλές Τάσεις. Ενότητα 4: Υγρά Μονωτικά Υλικά. Κωνσταντίνος Ψωμόπουλος Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ

Υψηλές Τάσεις. Ενότητα 4: Υγρά Μονωτικά Υλικά. Κωνσταντίνος Ψωμόπουλος Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Υψηλές Τάσεις Ενότητα 4: Υγρά Μονωτικά Υλικά Κωνσταντίνος Ψωμόπουλος Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC

6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC 6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC Θεωρητικό µέρος Αν µεταξύ δύο αρχικά αφόρτιστων αγωγών εφαρµοστεί µία συνεχής διαφορά δυναµικού ή τάση V, τότε στις επιφάνειές τους θα

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρισμός. TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια»

Ηλεκτρισμός. TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» Ηλεκτρισμός TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ - ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ CE ΣΕ ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ (Μέρος Β )

ΤΟ CE ΣΕ ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ (Μέρος Β ) ΠΥΞΙΔΑ Ν Ο 38 ΤΟ CE ΣΕ ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ (Μέρος Β ) Οι ηλεκτρικές ιδιότητες των υποδημάτων για επαγγελματική χρήση Τα υποδήματα για επαγγελματική χρήση διακρίνονται ως προς τις ηλεκτρικές

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας.

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Αντικείμενο Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Θανατηφόρα ατυχήματα από ηλεκτροπληξία στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1980-1995

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 2.4 Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η αντίσταση ενός αγωγού Λέξεις κλειδιά: ειδική αντίσταση, μικροσκοπική ερμηνεία, μεταβλητός αντισ ροοστάτης, ποτενσιόμετρο 2.4 Παράγοντες που επηρεάζουν την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ

ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ H/Y ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΕΚΠΕΜΠΟΜΕΝΗ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Q=Ne. Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου. Q ολ(πριν) = Q ολ(μετά) Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.

Q=Ne. Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου. Q ολ(πριν) = Q ολ(μετά) Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno. Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου Κβάντωση ηλεκτρικού φορτίου ( q ) Q=Ne Ολικό

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλές Τάσεις. Ενότητα 6: Στερεά Μονωτικά Γήρανση και Διάσπαση. Κωνσταντίνος Ψωμόπουλος Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ

Υψηλές Τάσεις. Ενότητα 6: Στερεά Μονωτικά Γήρανση και Διάσπαση. Κωνσταντίνος Ψωμόπουλος Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Υψηλές Τάσεις Ενότητα 6: Στερεά Μονωτικά Γήρανση και Διάσπαση Κωνσταντίνος Ψωμόπουλος Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 3 Μαΐου 015 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. 1. Τι είναι ο ηλεκτρισµός, τι ονοµάζουµε ηλέκτριση των σωµάτων, ποια σώµατα ονοµάζονται ηλεκτρισµένα;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. 1. Τι είναι ο ηλεκτρισµός, τι ονοµάζουµε ηλέκτριση των σωµάτων, ποια σώµατα ονοµάζονται ηλεκτρισµένα; ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ. Τι είναι ο ηλεκτρισµός, τι ονοµάζουµε ηλέκτριση των σωµάτων, ποια σώµατα ονοµάζονται ηλεκτρισµένα; Ηλεκτρισµός ονοµάζεται η ιδιότητα που εµφανίζουν ορισµένα

Διαβάστε περισσότερα

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6-1 6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6.1. ΙΑ ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Πολλές βιοµηχανικές εφαρµογές των πολυµερών αφορούν τη διάδοση της θερµότητας µέσα από αυτά ή γύρω από αυτά. Πολλά πολυµερή χρησιµοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΠΥΡΙΔΩΝΑ ΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕ ΕΞΕΤΑΕΙ ΦΥΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 31-05-2012 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 07.45 10.15 Οδηγίες 1. Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες.

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Γ Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΗΛΕΚΤΡΙΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ΚΑΙΙ ΦΟΡΤΙΙΟ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. 1) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμεε ααππααννττήήσσεει

Διαβάστε περισσότερα

Γ Γυμνασίου 22/6/2015. Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Γ Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής

Γ Γυμνασίου 22/6/2015. Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Γ Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής Γ Γυμνασίου /6/05 Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Γ Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής Γ Γυμνασίου /6/05 Δείκτες Επιτυχίας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Παρεμφερείς Ικανότητες (προϋπάρχουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΦΟΡΤΙΩΝ WIMSHURST Περιγραφή, Λειτουργία, Συντήρηση, Πειράματα

ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΦΟΡΤΙΩΝ WIMSHURST Περιγραφή, Λειτουργία, Συντήρηση, Πειράματα ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΦΟΡΤΙΩΝ WIMSHURST Περιγραφή, Λειτουργία, Συντήρηση, Πειράματα Αρχικό Κείμενο: Πάνος Μουρούζης (Υπεύθυνος ΕΚΦΕ Κερκύρας) Προσθήκες, Τροποποιήσεις: Βασίλης Γαργανουράκης (Υπεύθυνος 2 ου ΕΚΦΕ Ηρακλείου)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ «Ίσως το φως θα ναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει.» Κ.Π.Καβάφης ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ LASER Εισαγωγικές Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΕΛΟΤ HD 3S4 ΕΛΟΤ ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 61 Αρχικός έλεγχος 610 Γενικά 610.1 Κάθε ηλεκτρική εγκατάσταση πρέπει να ελέγχεται μετά την αποπεράτωση της και πριν να τεθεί σε λειτουργία από

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Σκοπός Στο δεύτερο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια του ηλεκτρικού ρεύματος και της ηλεκτρικής τάσης,θα μελετηθεί ένα ηλεκτρικό κύκλωμα και θα εισαχθεί η έννοια της αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν νανοσωματίδια. Ι. Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν μεταλλικά νανοσωματίδια 1. Περιγραφή των διατάξεων Μια διάταξη που περιέχει νανοσωματίδια μπορεί να αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ γ ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ γ ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ γ ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΝΑ ΑΠΑΝΤΗΘΟΥΝ ΤΑ ΕΞΙ ( 6 ) ΑΠΟ ΤΑ ΕΝΝΕΑ ( 9 ) ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ, ΣΤΗΝ ΚΟΛΛΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ. ΘΕΜΑ 1 (α) Όταν θέλετε να ανάψετε το φως στο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό Διαφορά Δυναµικού-Δυναµική Ενέργεια Σχέση Ηλεκτρικού Πεδίου και Ηλεκτρικού Δυναµικού Ηλεκτρικό Δυναµικό Σηµειακών Φορτίων Δυναµικό Κατανοµής Φορτίων Ισοδυναµικές Επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε αγώγιμη σύνδεση με τη γη ονομάζεται γείωση. Κάθε γείωση διακρίνεται από τα παρακάτω χαρακτηριστικά στοιχεία:

Κάθε αγώγιμη σύνδεση με τη γη ονομάζεται γείωση. Κάθε γείωση διακρίνεται από τα παρακάτω χαρακτηριστικά στοιχεία: ΓΕΙΩΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΑ Κάθε αγώγιμη σύνδεση με τη γη ονομάζεται γείωση. Κάθε γείωση διακρίνεται από τα παρακάτω χαρακτηριστικά στοιχεία: Από το σκοπό για τον οποίο γίνεται η εγκατάσταση της γείωσης. Από την αντίσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις - 4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

Υδρογόνο. Γενικά περί ασφάλειας. Name Άρης Ιωάννου. Linde Gas. Prepared by A. Ioannou

Υδρογόνο. Γενικά περί ασφάλειας. Name Άρης Ιωάννου. Linde Gas. Prepared by A. Ioannou Υδρογόνο Γενικά περί ασφάλειας Name Άρης Ιωάννου Prepared by A. Ioannou Ιδιότητες: άχρωμο άγευστο άοσμο μη τοξικό μη διαβρωτικό εξαιρετικά εύφλεκτο όρια αναφλεξιμότητας: 4-75 % κ.ο. στον αέρα (20 o C)

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal

Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal Θ2 Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί, με αφορμή τον προσδιορισμό του παράγοντα μετατροπής της

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Γ Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΗΛΕΚΤΡΙΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΕΕρρωττήήσσεει ιςςαασσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. ) ΕΕρρωττήήσσεει ιςςαασσκκήήσσεει ιςς μμεε ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ.

Διαβάστε περισσότερα

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1 Η2 Μελέτη ηµιαγωγών 1. Σκοπός Στην περιοχή της επαφής δυο ηµιαγωγών τύπου p και n δηµιουργούνται ορισµένα φαινόµενα τα οποία είναι υπεύθυνα για τη συµπεριφορά της επαφής pn ή κρυσταλλοδιόδου, όπως ονοµάζεται,

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο, ονομάζεται μια περιοχή του χώρου, όπου σε κάθε σημείο της ένα ορισμένο φυσικό μέγεθος

Πεδίο, ονομάζεται μια περιοχή του χώρου, όπου σε κάθε σημείο της ένα ορισμένο φυσικό μέγεθος ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ Πεδίο, ονομάζεται μια περιοχή του χώρου, όπου σε κάθε σημείο της ένα ορισμένο φυσικό μέγεθος παίρνει καθορισμένη τιμή. Ηλεκτρικό πεδίο Ηλεκτρικό πεδίο ονομάζεται ο χώρος, που σε κάθε σημείο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

ΥΛΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΥΛΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ E-mail: gtsigaridas@teilam.gr ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΔΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΤΥΠΟΙ ΣΤΕΡΕΩΝ ΜΟΡΙΑΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΜΟΡΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις 1 έως 4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1 Λέξεις κλειδιά: Ηλεκτρολυτικά διαλύματα, ηλεκτρόλυση,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας

Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας Ενότητα: Άσκηση 6: Αντιστάθμιση γραμμών μεταφοράς με σύγχρονους αντισταθμιστές Νικόλαος Βοβός, Γαβριήλ Γιαννακόπουλος, Παναγής Βοβός Τμήμα Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. : Φυσική γενικής παιδείας. Εξεταστέα Ύλη : : ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ. Ημερομηνία : 07-12-2014 ΘΕΜΑ 1 Ο

: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. : Φυσική γενικής παιδείας. Εξεταστέα Ύλη : : ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ. Ημερομηνία : 07-12-2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Τάξη Μάθημα : Γ ΛΥΚΕΙΟΥ : Φυσική γενικής παιδείας Εξεταστέα Ύλη : Καθηγητής : ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Ημερομηνία : 07-12-2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Στις παρακάτω ερωτήσεις να βρείτε τη σωστή απάντηση: Α. Σύμφωνα με το

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 1. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 2012-13. Αριθμός σπουδαστών

Πίνακας 1. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 2012-13. Αριθμός σπουδαστών Πίνακας. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 0-3 ΤΜΗΜΑ: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Α/Α Τίτλος θέματος Μέλος Ε.Π Σύντομη περιγραφή Διακόπτες δικτύων ισχύος 3 4 5 Μηχανικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Για τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και το γράµµα που αντιστοιχεί στην σωστή απάντηση

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Για τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και το γράµµα που αντιστοιχεί στην σωστή απάντηση B' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΖΗΤΗΜΑ 1 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και το γράµµα που αντιστοιχεί στην σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων.

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Κεφάλαιο 3 Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Υπάρχουν διάφοροι τύποι μετατροπέων για τη μέτρηση θερμοκρασίας. Οι βασικότεροι από αυτούς είναι τα θερμόμετρα διαστολής, τα θερμοζεύγη, οι μετατροπείς

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Γ Γυμνασίου - Κεφάλαιο 3: Ηλεκτρική Ενέργεια. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Ηλεκτρική Ενέργεια

Φυσική Γ Γυμνασίου - Κεφάλαιο 3: Ηλεκτρική Ενέργεια. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Ηλεκτρική Ενέργεια ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Ηλεκτρική Ενέργεια (παράγραφοι ά φ 3.1 31& 3.6) 36) Φυσική Γ Γυμνασίου Εισαγωγή Τα σπουδαιότερα χαρακτηριστικά της ηλεκτρικής ενέργειας είναι η εύκολη μεταφορά της σε μεγάλες αποστάσεις και

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών

Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών Τα αγώγιμα υλικά Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών Mακροσκοπικά η ηλεκτρική συμπεριφορά των υλικών είναι: Τα ηλεκτρόνια μπορούν να κινηθούν ελεύθερα στο κρυσταλλικό πλέγμα I=V/R {R=ρL/S, σ=1/ρ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού.

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας οι μαθητές θα πρέπει να μπορούν: Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών Να εξηγούν το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Χημικοί Μηχανισμοί Παραγωγή εξ επαγωγής, φωτο-χημικών φαινομένων φωτο-ευαισθητοποίησης και φωτο-απομάκρυνσης.

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/~katsiki Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας wikipedia Το πρώτο κατασκευάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός)

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός) 4 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός) Κυριακή, 5 Απριλίου, 00, Ώρα:.00 4.00 Προτεινόμενες Λύσεις Άσκηση ( 5 μονάδες) Δύο σύγχρονες πηγές, Π και Π, που απέχουν μεταξύ τους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ

ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί η σωστή απάντηση. Ένας ακίνητος τρoχός δέχεται σταθερή συνιστάμενη ροπή ως προς άξονα διερχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια:

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια: ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια (όπως ορίζεται στη μελέτη της μηχανικής τέτοιων σωμάτων): Η ενέργεια που οφείλεται σε αλληλεπιδράσεις και κινήσεις ολόκληρου του μακροσκοπικού σώματος, όπως η μετατόπιση

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

(α) Σχ. 5/30 Σύμβολα πυκνωτή (α) με πολικότητα, (β) χωρίς πολικότητα

(α) Σχ. 5/30 Σύμβολα πυκνωτή (α) με πολικότητα, (β) χωρίς πολικότητα 5. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ι ( ΠΥΚΝΩΤΕΣ) Πυκνωτές O πυκνωτής είναι ένα ηλεκτρικό εξάρτημα το οποίο έχει την ιδιότητα να απορροφά και να αποθηκεύει ηλεκτρική ενέργεια και να την απελευθερώνει, σε προκαθορισμένο

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

α. Όταν από έναν αντιστάτη διέρχεται ηλεκτρικό ρεύμα, η θερμοκρασία του αυξάνεται Η αύξηση αυτή συνδέεται με αύξηση της θερμικής ενέργειας

α. Όταν από έναν αντιστάτη διέρχεται ηλεκτρικό ρεύμα, η θερμοκρασία του αυξάνεται Η αύξηση αυτή συνδέεται με αύξηση της θερμικής ενέργειας 1 3 ο κεφάλαιο : Απαντήσεις των ασκήσεων Χρησιμοποίησε και εφάρμοσε τις έννοιες που έμαθες: 1. Συμπλήρωσε τις λέξεις που λείπουν από το παρακάτω κείμενο, έτσι ώστε οι προτάσεις που προκύπτουν να είναι

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ. U 1 = + 0,4 J. Τα φορτία µετατοπίζονται έτσι ώστε η ηλεκτρική δυναµική ενέργεια

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ. U 1 = + 0,4 J. Τα φορτία µετατοπίζονται έτσι ώστε η ηλεκτρική δυναµική ενέργεια 1 ΘΕΜΑ 1 ο Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ 1. οχείο σταθερού όγκου περιέχει ορισµένη ποσότητα ιδανικού αερίου. Αν θερµάνουµε το αέριο µέχρι να τετραπλασιαστεί η απόλυτη θερµοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΛΗ Οτιδήποτε έχει μάζα και καταλαμβάνει χώρο Μάζα είναι η ποσότητα αδράνειας ενός σώματος, μονάδα kilogram (kg) (σύνδεση( δύναμης & επιτάχυνσης) F=m*γ Καταστάσεις της ύλης Στερεά,

Διαβάστε περισσότερα

Course: Renewable Energy Sources

Course: Renewable Energy Sources Course: Renewable Energy Sources Interdisciplinary programme of postgraduate studies Environment & Development, National Technical University of Athens C.J. Koroneos (koroneos@aix.meng.auth.gr) G. Xydis

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Εκπεμπόμενη ΗλεκτρομαγνητικήΑκτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΘΕΜΑ 1 o Για τις ερωτήσεις 1 4, να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που

Διαβάστε περισσότερα

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. ΑΣΚΗΣΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΥ

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. ΑΣΚΗΣΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 13 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΥ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ 1.1. Εσωτερική ενέργεια Γνωρίζουμε ότι τα μόρια των αερίων κινούνται άτακτα και προς όλες τις διευθύνσεις με ταχύτητες,

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις µε παλµογράφο

Μετρήσεις µε παλµογράφο Η6 Μετρήσεις µε παλµογράφο ΜΕΡΟΣ 1 ο ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ Α. Γενικά Κατά την απεικόνιση ενός εναλλασσόµενου µεγέθους (Σχήµα 1), είναι γνωστό ότι στον κατακόρυφο άξονα «Υ» παριστάνεται το πλάτος του µεγέθους, ενώ

Διαβάστε περισσότερα

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing).

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Κεφάλαιο 4 Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Οι ενδείξεις (τάσεις εξόδου) των θερμοζευγών τύπου Κ είναι δύσκολο να

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτροτεχνικές Εφαρμογές

Ηλεκτροτεχνικές Εφαρμογές ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ηλεκτροτεχνικές Εφαρμογές Ενότητα 1: Εξαρτήματα Ηλεκτρικών Συσκευών Γεώργιος Χ. Ιωαννίδης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

Οι ταλαντώσεις των οποίων το πλάτος ελαττώνεται με το χρόνο και τελικά μηδενίζονται λέγονται φθίνουσες

Οι ταλαντώσεις των οποίων το πλάτος ελαττώνεται με το χρόνο και τελικά μηδενίζονται λέγονται φθίνουσες ΦΘΙΝΟΥΣΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ Φθίνουσες μηχανικές ταλαντώσεις Οι ταλαντώσεις των οποίων το πλάτος ελαττώνεται με το χρόνο και τελικά μηδενίζονται λέγονται φθίνουσες ταλαντώσεις. Η ελάττωση του πλάτους (απόσβεση)

Διαβάστε περισσότερα

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου 2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου Στόχοι κατανόησης: Διαφορά δυναμικού της κυτταρικής μεμβράνης ενός νευρικού κυττάρου: Τί είναι; Πώς δημιουργείται; Ποιά είδη διαφοράς δυναμικού της μεμβράνης

Διαβάστε περισσότερα

ΡΕΥΜΑΤΑ ΛΟΓΩ ΜΕΡΙΚΩΝ ΕΚΚΕΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΜΟΝΩΤΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΠΑΧΟΥΣ d=1mmυπο ΚΡΟΥΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΧΕΙΡΙΣΜΩΝ (250/2500μs) ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΡΕΥΜΑΤΑ ΛΟΓΩ ΜΕΡΙΚΩΝ ΕΚΚΕΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΜΟΝΩΤΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΠΑΧΟΥΣ d=1mmυπο ΚΡΟΥΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΧΕΙΡΙΣΜΩΝ (250/2500μs) ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΡΕΥΜΑΤΑ ΛΟΓΩ ΜΕΡΙΚΩΝ ΕΚΚΕΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΜΟΝΩΤΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΠΑΧΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ Ο Ρ Ο Σ Η Μ Ο. Για το κενό ή αέρα στο SI: N m. , Μονάδα στο S.I. 1. Πως βρίσκουμε τη συνισταμένη δύο ή περισσοτέρων δυνάμεων:

ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ Ο Ρ Ο Σ Η Μ Ο. Για το κενό ή αέρα στο SI: N m. , Μονάδα στο S.I. 1. Πως βρίσκουμε τη συνισταμένη δύο ή περισσοτέρων δυνάμεων: ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ Φυσική της Λυκείου Γενικής Παιδείας Στατικός Ηλεκτρισμός Τύποι που ισχύουν Νόμος του Coulomb Πως βρίσκουμε τη συνισταμένη δύο ή περισσοτέρων δυνάμεων: α. Χρησιμοποιούμε τη μέθοδο του παραλλογράμμου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΥΠΟΣΤΑΘΜΟΥ ΥΨΗΛΗΣ ΤΑΣΗΣ

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΥΠΟΣΤΑΘΜΟΥ ΥΨΗΛΗΣ ΤΑΣΗΣ Α.Τ.Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΥΠΟΣΤΑΘΜΟΥ ΥΨΗΛΗΣ ΤΑΣΗΣ Σπουδαστές : Μανώλης Καμβύσης, Γιάννης Κυριαζής Επιβλέπων καθηγητής : Περιεχόμενα 1 2 3 4

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain)

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) Μηχανικές ιδιότητες υάλων Η ψαθυρότητα των υάλων είναι μια ιδιότητα καλά γνωστή που εύκολα διαπιστώνεται σε σύγκριση με ένα μεταλλικό υλικό. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) E (Young s modulus)=

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΤΕ ΣΙΓΟΥΡΟΙ ΟΤΙ Η ΓΕΙΩΣΗ ΠΟΥ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΑΤΕ ΧΘΕΣ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ;

ΕΙΣΤΕ ΣΙΓΟΥΡΟΙ ΟΤΙ Η ΓΕΙΩΣΗ ΠΟΥ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΑΤΕ ΧΘΕΣ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ; ΕΙΣΤΕ ΣΙΓΟΥΡΟΙ ΟΤΙ Η ΓΕΙΩΣΗ ΠΟΥ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΑΤΕ ΧΘΕΣ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ; ΕΙΣΤΕ ΣΙΓΟΥΡΟΙ ΟΤΙ Η ΓΕΙΩΣΗ ΠΟΥ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΑΤΕ ΧΘΕΣ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ; ΕΡΕΥΝΑ Μια μεγάλη έρευνα της ΕΛΕΜΚΟ για το ηλεκτρόδιο γείωσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας

Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας ΜΜΚ 312 Μεταφορά Θερμότητας Τμήμα Μηχανικών Μηχανολογίας και Κατασκευαστικής Διάλεξη 1 MMK 312 Μεταφορά Θερμότητας Κεφάλαιο 1 1 Μεταφορά Θερμότητας - Εισαγωγή Η θερμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση Μονωτικής Επικάλυψης στη ιηλεκτρική Συµπεριφορά ιάκενων Ακίδας-Πλάκας Υπό Θετικές Κρουστικές Τάσεις

Επίδραση Μονωτικής Επικάλυψης στη ιηλεκτρική Συµπεριφορά ιάκενων Ακίδας-Πλάκας Υπό Θετικές Κρουστικές Τάσεις Επίδραση Μονωτικής Επικάλυψης στη ιηλεκτρική Συµπεριφορά ιάκενων Ακίδας-Πλάκας Υπό Θετικές Κρουστικές Τάσεις Μ. Α. Ζήνωνος Εργαστήριο Υψηλών Τάσεων, Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Β ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Επιτρεπόμενη διάρκεια γραπτού 2,5 ώρες (150 λεπτά)

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Β ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Επιτρεπόμενη διάρκεια γραπτού 2,5 ώρες (150 λεπτά) ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Β ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΕΙΡΑ: Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 31/05/2010 ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΟΝΟΣ: 07:30 10:00 π.μ. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΓΕΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΣΟΔΥΝΑΜΙΚΏΝ ΣΥΝΔΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΓΩΓΗ ΣΤΑΤΙΚΟΎ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΧΩΡΟΥΣ ΜΕ ΚΙΝΔΥΝΟ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ Ή ΈΚΡΗΞΗΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΓΕΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΣΟΔΥΝΑΜΙΚΏΝ ΣΥΝΔΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΓΩΓΗ ΣΤΑΤΙΚΟΎ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΧΩΡΟΥΣ ΜΕ ΚΙΝΔΥΝΟ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ Ή ΈΚΡΗΞΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΓΕΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΣΟΔΥΝΑΜΙΚΏΝ ΣΥΝΔΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΓΩΓΗ ΣΤΑΤΙΚΟΎ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΧΩΡΟΥΣ ΜΕ ΚΙΝΔΥΝΟ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ Ή ΈΚΡΗΞΗΣ Εισαγωγή στην αποτελεσματική απαγωγή στατικού ηλεκτρισμού μέσω γείωσης και ισοδυναμικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης 1 Τετάρτη, 20 Μα ου 2015 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ Στις ημιτελείς προτάσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΛΕΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΘΕΜΑ ο ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ου ΓΕΛ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 3 ΜΑΪΟΥ 200 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ () Να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της ελληνικής έκδοσης... v Πρόλογος...vii Λίγα λόγια για τον συγγραφέα...ix Ευχαριστίες...ix

Πρόλογος της ελληνικής έκδοσης... v Πρόλογος...vii Λίγα λόγια για τον συγγραφέα...ix Ευχαριστίες...ix Περιεχόμενα Πρόλογος της ελληνικής έκδοσης... v Πρόλογος...vii Λίγα λόγια για τον συγγραφέα...ix Ευχαριστίες...ix Κεφαλαιο 1: Eισαγωγή... 1 1. ΕΠΙΣΤΗΜΗ, ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ... 1 2. ΜΙΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πως εξασφαλίζεται η προστασία ατόµων µε τοελοτhd 384

Πως εξασφαλίζεται η προστασία ατόµων µε τοελοτhd 384 Πως εξασφαλίζεται η προστασία ατόµων µε τοελοτhd 384 Εισηγητής: ρ. Νικόλαος Κόκκινος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός Περιεχόµενα παρουσίασης Σύντοµο ιστορικόελεμκοαβεεκαιησυµβολή της ανάπτυξη ΕΛΟΤ HD 384 ΚΕΗΕ Θεµελιακή

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευάστε ένα απλό antenna tuner (Μέρος Α )

Κατασκευάστε ένα απλό antenna tuner (Μέρος Α ) Κατασκευάστε ένα απλό antenna tuner (Μέρος Α ) Του Νίκου Παναγιωτίδη (SV6 DBK) φυσικού και ραδιοερασιτέχνη. Ο σκοπός του άρθρου αυτού είναι να κατευθύνει τον αναγνώστη ραδιοερασιτέχνη να κατασκευάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Ο Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση σε κάθε μία από τις ερωτήσεις - που ακολουθούν: Η ενεργός ταχύτητα των μορίων ορισμένης ποσότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

m A m B Δ4) Να υπολογιστεί το ποσό θερμικής ενέργειας (θερμότητας) που ελευθερώνεται εξ αιτίας της κρούσης των δύο σωμάτων.

m A m B Δ4) Να υπολογιστεί το ποσό θερμικής ενέργειας (θερμότητας) που ελευθερώνεται εξ αιτίας της κρούσης των δύο σωμάτων. Το σώμα Α μάζας m A = 1 kg κινείται με ταχύτητα u 0 = 8 m/s σε λείο οριζόντιο δάπεδο και συγκρούεται μετωπικά με το σώμα Β, που έχει μάζα m B = 3 kg και βρίσκεται στο άκρο αβαρούς και μη εκτατού (που δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 9η Ολυμπιάδα Φυσικής Γ Λυκείου (Β φάση) Κυριακή 9 Μαρτίου 01 Ώρα:.00-1.00 ΟΔΗΓΙΕΣ: 1. Το δοκιμιο αποτελειται απο εννεα (9) σελιδες και επτα (7) θεματα.. Να απαντησετε σε ολα τα θεματα του δοκιμιου.. Μαζι

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτροτεχνία Ηλ. Ηλ. Μηχανές & Εγκαταστάσεις πλοίου

Ηλεκτροτεχνία Ηλ. Ηλ. Μηχανές & Εγκαταστάσεις πλοίου Ηλεκτροτεχνία Ηλ. Ηλ. Μηχανές & Εγκαταστάσεις πλοίου Γενική Γενική παρουσιάση του του μαθήματος μαθήματος Διδάσκων : Δρ. Δ.Ν. Παγώνης Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Ναυπηγών Μηχανικών ΤΕ, ΣΤΕΦ, ΑΤΕΙ Αθήνας

Διαβάστε περισσότερα

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων)

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) 6 η Εργαστηριακή Άσκηση Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) Εργαστήριο Τριβολογίας Μάιος 2011 Αθανάσιος Μουρλάς Λιπαντικό λίπος (γράσσο) Το λιπαντικό λίπος ή γράσσο είναι ένα στερεό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ-2: ΚΥΚΛΩΜΑ RC

ΑΣΚΗΣΗ-2: ΚΥΚΛΩΜΑ RC ΑΣΚΗΣΗ-2: ΚΥΚΛΩΜΑ RC Ημερομηνία:. ΤΜΗΜΑ:.. ΟΜΑΔΑ:. Ονομ/νυμο: Α.Μ. Συνεργάτες Ονομ/νυμο: Α.Μ. Ονομ/νυμο: Α.Μ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ (καθένας με δικά του λόγια, σε όλες τις γραμμές) ΒΑΘΜΟΣ#1: ΥΠΟΓΡΑΦΗ: ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Αυτό το σεμινάριο έχει απλώς ως στόχο να δώσει μερικά από τα βασικά της Θερμοδυναμικής, και πως σχετίζεται με τη μόνωση και με τη μόνωση με κεραμικά επιχρίσματα. Η θερμότητα μεταφέρεται με τους παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ - ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ - ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΒΡΕΝΤΖΟΥ ΤΙΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ -

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΗ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΩΝ ΕΝΤΑΣΕΩΣ 400KV

ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΗ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΩΝ ΕΝΤΑΣΕΩΣ 400KV ΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΣΜ/ΤΜΟ Μάιος 2007 ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΗ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΩΝ ΕΝΤΑΣΕΩΣ 400KV (Απόδοση του αγγλικού κειµένου στα ελληνικά) I. ΘΕΜΑ Η παρούσα προδιαγραφή καλύπτει τις απαιτήσεις της.ε.η.

Διαβάστε περισσότερα